Wyrok NSA, sygn. akt V SA 428/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1998-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Powołane przepisy: article: art. 14 ust. 1 pkt 38
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
article: art. 41
journal: Dz.U. 1984 nr 17 poz. 76
law: Konwencja celna dotycząca międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR (Konwencja TIR) sporządzona w Genewie dnia 14 listopada 1975 r.
Teza: Skoro przepis art. 14 ust. 1 pkt 38 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ przewiduje, iż wolny od cła jest towar, który uległ zniszczeniu przed podjęciem do obrotu na polskim obszarze celnym, to również wolny od cła jest towar utracony na skutek kradzieży dokonanej przed podjęciem go do obrotu. Szkoda spowodowana kradzieżą towaru jest co najmniej tożsama ze zniszczeniem, oznacza bowiem jego całkowitą utratę.

TEZY

Skoro przepis art. 14 ust. 1 pkt 38 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ przewiduje, iż wolny od cła jest towar, który uległ zniszczeniu przed podjęciem do obrotu na polskim obszarze celnym, to również wolny od cła jest towar utracony na skutek kradzieży dokonanej przed podjęciem go do obrotu. Szkoda spowodowana kradzieżą towaru jest co najmniej tożsama ze zniszczeniem, oznacza bowiem jego całkowitą utratę.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu (...) sprawy ze skargi Jana K. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 19 grudnia 1997 r. (...) w przedmiocie wymiaru należności celnych - zaskarżoną decyzję uchyla; (...).


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż sprawa nie została należycie rozważona pod kątem możliwości i zasadności uznania przedmiotowego towaru za zwolniony od cła na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 38 ustawy - Prawo celne. W myśl tego przepisu wolny od cła jest przywóz towarów celnych, które przed podjęciem do obrotu na polskim obszarze celnym uległy zniszczeniu lub przepadkowi na rzecz Skarbu Państwa.

W ustalonym w niniejszej sprawie stanie faktycznym nie ulega wątpliwości, że przewożony towar wraz ze środkiem transportu w wyniku użycia gwałtu i przemocy na osobie posiadacza karnetu TIR został skradziony przed podjęciem do obrotu na polskim obszarze celnym. Stosownie bowiem do art. 24 w związku z art. 67 ust. 1 ustawy Prawo celne towar może być podjęty do obrotu na polskim obszarze celnym dopiero po dokonaniu odprawy celnej.

Na tle okoliczności faktycznych sprawy oraz cytowanych przepisów prawa celnego podstawową kwestią jest interpretacja i zakres znaczeniowy pojęć "zniszczenie towaru celnego przed podjęciem do obrotu na polskim obszarze celnym" a "utrata towaru na skutek kradzieży dokonanej przed podjęciem go do obrotu".

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, który podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, że zniszczenie towaru przed podjęciem do obrotu na polskim obszarze celnym jest równoznaczne z kradzieżą, bowiem oznacza to całkowitą jego utratę i pozbawienie na trwałe możliwości korzystania z rzeczy /wyrok NSA z dnia 5 grudnia 1991 r. III SA 924/91 - ONSA 1992 Nr 1 poz. 12, a także wyroki w sprawach V SA 1295/95, V SA 44/96, V SA 488/97, V SA 1255/97, V SA 300/97, V SA 832/97, SA/Gd 2372/92, SA/Rz 1651/96, SA/BK 1321/96, I SA/Wr 959/96 i SA/Łd 664/95/.

W uzasadnieniach tych orzeczeń wskazywano, że wykładnia logiczna w drodze wnioskowania a minori ad maius prowadzi do wniosku, że skoro przepis art. 14 ust. 1 pkt 38 przewiduje, iż wolny od cła jest towar, który uległ zniszczeniu przed podjęciem do obrotu na polskim obszarze celnym, to również wolny od cła jest towar utracony na skutek kradzieży dokonanej przed podjęciem go do obrotu. Szkoda spowodowana kradzieżą towaru jest co najmniej tożsama ze zniszczeniem, oznacza bowiem jego całkowitą utratę. Wykładnia funkcjonalna powołanego przepisu także prowadzi do powyższego wniosku, gdyż celem tego przepisu jest nieobciążanie obowiązkiem uiszczenia cła osób, które zostały na trwałe pozbawione towaru przed dopuszczeniem go do obrotu na polskim obszarze celnym.

Dodać należy, że w rozpoznawanej sprawie sprawcy dopuścili się kradzieży kwalifikowanej. Zaboru środka transportu wraz z towarem dokonano po uprzednim obezwładnieniu i dotkliwym pobiciu przewoźnika do utraty przytomności, po czym nieprzytomnego wywieziono i pozostawiono w lesie /treść postanowienia Prokuratury o umorzeniu śledztwa i informacja Kliniki Chirurgii Naczyń i Transplantologii A.M. w Warszawie z dnia 19 maja 1995 r./. Nie można zatem podzielić poglądu wyrażonego w zaskarżonej decyzji, że posiadacz karnetu TIR przyczynił się w znacznym stopniu do wprowadzenia towaru na polski obszar celny z pominięciem kontroli celnej, gdyż zamiast do urzędu celnego wskazanego w manifeście karnetu przywiózł go do B., zaś samochód zaparkował na terenie niestrzeżonym.

Niedostarczenie towaru celnego do urzędu celnego wskazanego w dokumencie przewozowym /art. 42 ustawy - Prawo celne/ mogące stanowić naruszenie postanowień Konwencji TIR /art. 36/ oznacza świadome i zawinione działanie, czego w niniejszej sprawie osobie przewożącej towar pod osłoną karnetu TIR nie można przypisać.

Przepisy prawa wewnętrznego ani też Konwencji TIR nie nakładają na przewoźnika obowiązku zabezpieczenia środka transportowego z przewożonym towarem przez umieszczenie go w garażu lub na parkingu strzeżonym, natomiast - zdaniem Sądu - wystarczającym i powszechnie stosowanym przez przewoźników sposobem zabezpieczenia przewożonego towaru było pozostanie kierowcy w kabinie ciągnika i osobiste nad nim czuwanie.

Podobnie nie można także czynić zarzutu skarżącemu niezgłoszenia towaru wcześniej do odprawy celnej oraz zaparkowanie środka transportowego w B., skoro napadu rabunkowego dokonano przed upływem terminu wyznaczonego postanowieniem o przekazaniu sprawy.

Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji błędnie powołano się na postanowienia Konwencji CMR, które nie dotyczą należności celnych, zaś pominięto unormowanie zawarte w art. 41 Konwencji TIR, gdzie przewiduje się w pewnych okolicznościach np. zaginięcie towaru przewożonego pod osłoną karnetu TIR, zwolnienie od zapłaty wymaganych należności i podatków. Organy celne nie dokonały oceny zwolnienia od odpowiedzialności celnej przewoźnika na tle powołanego wyżej art. 41 Konwencji TIR.

Z przytoczonych względów, na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało zaskarżoną decyzję uchylić i zgodnie z art. 55 ust. 1 cyt. ustawy o NSA orzec o kosztach postępowania sądowego.