Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1683/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust.3
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity
article: art 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 art 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.), Protokolant st. spec. Dorota Stromecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2016 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...] (dalej również: "organ II instancji" lub "Wojewoda") z [...] maja 2016 r., nr [...] (dalej również: "zaskarżona decyzja"). Na mocy tej decyzji Wojewoda, po rozpoznaniu odwołania M. R. (zwanej dalej "skarżącą") od decyzji Prezydenta [...] (dalej również: "Prezydent") z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] odmawiającej zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. w Dzielnicy [...] stanowiącej obecnie działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], objętej decyzją wywłaszczeniowo - odszkodowawczą z [...] maja 1975 roku znak: [...], utrzymał w mocy wskazaną wyżej decyzję Prezydenta. Należy dodać, że zaskarżona decyzja została sprostowana postanowieniem Wojewody z dnia [...] czerwca 2016 r. Nr [...] (tom 6/7 akta administracyjnych).

II. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych.

II.1. Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] o powierzchni [...] m2, stanowiąca część nieruchomości hipotecznej pod nazwą [...] rep. hip. [...] dawny [...] dz. [...] część", została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego W. [...] z [...] maja 1975 r., znak [...] (dalej również: "decyzja wywłaszczeniowa"). Wywłaszczona nieruchomość w chwili wydania decyzji wywłaszczeniowej stanowiła własność M. R. i obejmowała grunty rolne oraz grunt, na którym była zlokalizowana droga o powierzchni [...] m². Wywłaszczenie nastąpiło na wniosek [...] Przedsiębiorstwa [...] w W. z [...] listopada 1974 r. znak [...]. Z treści wniosku wywłaszczeniowego [...] Przedsiębiorstwa [...] odnoszącego się do nieruchomości o ogólnej powierzchni [...] m2 wynikało, że pod inwestycję przeznaczona została powierzchnia [...] m2, natomiast poza lokalizacją znajdowała się część o powierzchni [...] m2. We wniosku wskazano również, że konieczność wywłaszczenia większego terenu niż przeznczony pod inwestycję wynika z braku dojazdu do drogi publicznej do pozostałej części nieruchomości. Z treści wniosku wynika również, że sprawa była już w Państwowym Biurze Notarialnym, ale notariusz odmówił sporządzenia aktu notarialnego ze względu na niedokładności mapy wywłaszczeniowej. Wskazana powyżej część nieruchomości o powierzchni [...] m2 zgodnie z decyzją lokalizacyjną nr [...] z [...] sierpnia1972 r. przeznaczona została pod inwestycję w postaci budowy rurociągu olejowego, pompowni mazutu i bocznicy kolejowej. Inwestycja ta była związana z budową [...]. Skarżąca nie wniosła odwołania od decyzji wywłaszczeniowej. Należy odnotować, że w trakcie rozprawy wywłaszczeniowo- odszkodowawczej z [...] marca 1975 r. M. R. oświadczyła, że nie stawia sprzeciwu odnośnie wywłaszczenia i wnosi o jak najszybsze zakończenie sprawy

II.2. Pismem z [...] października 2010 r. skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej (w postepowaniu tym skarżąca była reprezentowana również przez adwokata K. S.). Decyzją z [...] listopada 2011 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z [...] maja 1975 r. W wyniku rozpoznania odwołania skarżącej Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z [...] kwietnia 2013 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Minister wskazał w szczególności, że ocenie nadzorczej podlegała decyzja wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 z późn. zm., dalej również "zitwn" lub "ustawa z 1958 r."). Zgodnie z art. 3 ust. 1 zitwn, wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 1 i 3 zitwn, wywłaszczeniem mogła być objęta cała nieruchomość lub jej część. Na żądanie właściciela wywłaszczenie powinno objąć całą nieruchomość jeżeli w wyniku wywłaszczenia pozostała dla właściciela część nie nadawałaby się na cele dotychczasowe. Organ wskazał, że w sprawie nie zachował się materiał dowodowy postępowania ugodowego w trybie art. 6 powołanej ustawy z byłą właścicielką. Jednakże skoro sprawa była już w Państwowym Biurze Notarialnym, a notariusz odmówił sporządzenia aktu notarialnego ze względu na niedokładności mapy wywłaszczeniowej, to potwierdzałoby to, że skarżąca wyrażała zgodę na sprzedaż nieruchomości. Powyższe świadczy o woli zawarcia umowy dobrowolnej sprzedaży wywłaszczonej nieruchomości położonej poza lokalizacją przez byłą właścicielkę. Powyższe świadczy również o przeprowadzeniu - wskazanych w art. 6 zitwn rokowań z byłą właścicielka wywłaszczonej nieruchomości. Zatem organ wskazał, że w sprawie nie można stwierdzić rażącego naruszenia art. 6 zitwn. Ustalono także, że zawiadomieniem z [...] lutego 1975 r. Naczelnik Dzielnicy W. poinformował strony postępowania o wszczęciu w stosunku do przedmiotowej nieruchomości postępowania wywłaszczeniowego i o wyznaczeniu na dzień [...] marca 1975 r. rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej. Na rozprawie była obecna M. R., natomiast nie był obecny biegły. Co oznacza, że decyzja Naczelnika Dzielnicy W. z [...] maja 1975 r. w części wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości wydana została prawidłowo. Odnosząc się do kwestii prawidłowości ustalenia i przyznania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość organ powołał się na art. 22 zitwn i wskazał, że biegły brał udział w postępowaniu wywłaszczeniowo - odszkodowawczym poprzez sporządzenie operatu szacunkowego. Właścicielka nie kwestionowała wysokości odszkodowania, a ponadto wnosiła o jak najszybsze wywłaszczenie. Ponadto organ wskazał, że w aktach sprawy zachowało się zwrotne potwierdzenie odbioru ww. decyzji przez skarżącą, świadczące o tym, że decyzja ta została skutecznie doręczona. Dysponując dowodem doręczenia decyzji organ nie miał żadnych podstaw do podejmowania jakichkolwiek działań dotyczących weryfikacji tego dokumentu.

Skarżąca, będąc reprezentowana przez adwokata, nie wniosła skargi do sądu administracyjnego na wskazaną wyżej decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z [...] kwietnia 2013 r.

II.3. Skarżąca, reprezentowana przez adwokata K. S., wnioskiem z [...] marca 2014 roku wystąpiła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni [...] m2 (obecnie działka [...]) położonej w W. przy ulicy [...], stanowiącej część nieruchomości hipotecznej pod nazwą "[...] hip [...] d. [...]", Wojewoda [...] postanowieniem Nr [...] z [...] sierpnia 2014 r. (znak [...]) wyznaczył Starostę Powiatu [...] - jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku M. R. o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości wchodzącej w skład obecnej działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] (działka ta stanowi własność [...] W.).

II.4. Prezydent [...] decyzją Nr [...] z [...] kwietnia 2015 r. odmówił zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. w Dzielnicy [...] stanowiącej obecnie działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], objętej decyzją wywłaszczeniowo - odszkodowawczą z [...] maja 1975 r. znak: [...]. W uzasadnianiu Prezydent wskazał w szczególności, że zgromadzony materiał dowodowy w sprawie potwierdza, iż cel wywłaszczenia jakim była budowa rurociągu olejowego, pompowni mazutu i bocznicy kolejowej został zrealizowany na części wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni [...] m2 objętej decyzją o lokalizacji inwestycji z [...] sierpnia 1972 r. Nr [...]. Decyzja ta ustalała lokalizację rurociągu olejowego, pompowni mazutu oraz bocznicy kolejowej na terenie położonym w [...] W. rejon ul. [...] o powierzchni ca [...] ha oliterowanym ABCDEFGHIKLŁMNOPRSTUWYZA na szkicu sytuacyjnym [...] stanowiącym załącznik do decyzji. Integralna część decyzji stanowiły również wytyczne kompleksowe urbanistyczne. Powyższe potwierdza analiza mapy sytuacyjnej do wywłaszczenia terenu położonego w [...] W. dzielnicy [...] przy ulicy [...] i wykazu powierzchni (te dwa opracowania na jednym arkuszu) wykonanych przez [...] Przedsiębiorstwo Geodezyjne Ks. rob. [...]. Część opisowa opracowania [...] Przedsiębiorstwa Geodezyjnego potwierdza, że z nieruchomości opisanej jako [...] rep. hip. [...] dawny [...] dz. [...] część w granicach lokalizacji znajduje się część nieruchomości o powierzchni [...]m2 oliterowana e4-ii-g4-h4-2a-f4-e4. Natomiast pozostała część wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni [...] m² pozostała bez przeznaczenia pod jakąkolwiek inwestycję. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że ta część wywłaszczonej nieruchomości była wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia (w latach siedemdziesiątych XX wieku wybudowano tam fragment bocznicy kolejowej, cała inwestycja została ukończona w 1982r.). Organ zaznaczył, iż pozostała część wywłaszczonej nieruchomości, wchodząca w skład działki nr [...] z obrębu [...] jak i części działki ewidencyjnej [...] (granicząca bezpośrednio z działką nr [...]) leży w granicach terenu, który nie był celem wywłaszczenia. Natomiast grunt o powierzchni [...]m2 stanowiący pozostałą część obecnej działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] od strony terenów kolejowych (granicząca z działką [...]) przeznaczony został w dniu wywłaszczenia pod budowę opisanej powyżej inwestycji (tj. budowę bocznicy kolejowej) i na tym terenie cel wywłaszczenia został zrealizowany (tj. wybudowano tam fragment bocznicy kolejowej, która została zdementowana dopiero w pierwszej połowie 2014 r.). Organ podkreślił, że ewentualny zwrot części nieruchomości pozostającej w dniu wywłaszczenia poza granicami decyzji o lokalizacji inwestycji (część działki nr [...] oraz działka [...] z obrębu [...]) uzależniony jest od zwrotu nieruchomości lub jej części znajdującej się w granicach obszaru objętego decyzją lokalizacyjną Nr [...] z [...] sierpnia 1972 r., a zatem będącej celem wywłaszczenia. Prezydent swoje ustalenia oparł swoje ustalenia m. in. na treści decyzji administracyjnych oraz map załączanych do sprawy (w tym załącznika do decyzji lokalizacyjnej oraz mapy dla celów wywłaszczenia), wyjaśnień i dokumentów z Biura Geodezji i Katastru, wyjaśnień oraz dokumentów przekazanych przez [...] SA, [...] SA., [...] SA oraz zdjęć lotniczych.

II.5. Odwołanie od tej decyzji wniosła M. R. W odwołaniu wskazała w szczególności, że na działkach nr [...] nie został zrealizowany cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej. Do odwołania dołączono również wydruki zdjęć z ortofotomapy ze strony internetowej urzędu [...] za okres 2014-2005 oraz 1990 - 1994, na okoliczność, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.

II.6. Wskazaną na wstępie decyzją z [...] maja 2016 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że zasady zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zostały uregulowane w rozdziale 6 Działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 poz. 1774 z późn. zm. dalej również: "u.g.n."). W trakcie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego ustalono, że treść decyzji wywłaszczeni - odszkodowawczej wskazuje, że w granicach lokalizacji znajduje się część o powierzchni [...] m2, natomiast część o powierzchni [...] m2 znajduje się poza lokalizacją. Wskazana powyżej część nieruchomości o powierzchni [...]m2 zgodnie z lokalizacją inwestycji Nr [...] z [...] sierpnia 1972 roku przeznaczona została pod budowę rurociągu olejowego, pompowni mazutu i bocznicy kolejowej. Organ odwoławczy powołał się przy tym na analizę mapy sytuacyjnej do wywłaszczenia terenu położonego w [...] W. dzielnicy [...] przy ulicy [...] i wykazu powierzchni (te dwa opracowania na jednym arkuszu) wykonanych przez [...] Przedsiębiorstwo Geodezyjne Ks. rob. [...]. Część opisowa opracowania [...] Przedsiębiorstwa Geodezyjnego potwierdza, że z nieruchomości opisanej jako [...] rep. hip. [...] dawny [...] dz. [...] część w granicach lokalizacji znajduje się część nieruchomości o powierzchni [...]m2 oIiterowana e4-ii-g4-h4-2a-f4-C4. Natomiast pozostała część wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni [...]m2 pozostała bez przeznaczenia pod jakąkolwiek inwestycję. Dodatkowo, na potwierdzenie powyższych ustaleń organ pierwszej instancji, przytoczył stanowisko wyrażone przez Wojewodę [...] w decyzji Nr [...] z [...] listopada 2011 r. znak [...] w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Organ podkreślił, że w przypadku realizacji inwestycji, na którą składa się kompleks obiektów i urządzeń oceny przesłanek o jakich mowa w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie można dokonywać w odniesieniu do każdego z poszczególnych elementów zorganizowanej całości. Niewątpliwie, należy podkreślić, iż skoro wnioskodawcą wywłaszczenia było [...] Przedsiębiorstwo [...], to trudno uznać, że cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej był funkcjonalnie odmienny od ogólnego celu "budowy [...]", objętego wcześniejszymi decyzjami lokalizacyjnymi. Należy więc oceniając realizację tego celu brać pod uwagę założenie o tym, że był on jedynie składową częścią ogólnie przyjętego celu, który miał służyć mieszkańcom miasta. W związku z tym konsekwentnie realizacja celu wywłaszczenia musi być analizowana w powiązaniu z całością przedsięwzięcia. Dlatego też analizując materiał dowodowy zgodził się z organem I instancji, iż nieruchomość, o której zwrot ubiegają się jej dawny właściciel była zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia - jako całość przedsięwzięcia oraz w terminach określonych w art. 137 u.g.n.. W ocenie organu wojewódzkiego, Prezydent [...] dokonał wystarczających ustaleń w przedmiocie realizacji celu wywłaszczenia oraz ustalenia terminu realizacji inwestycji. Stosownie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 października 2010 r. sygn. akt I OSK 1612/09 przez pojęcie zbędności nieruchomości w rozumieniu art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy należy rozumieć sytuację faktyczną, w której od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna upłynął 10 letni okres i w tym okresie cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Stosowanie tego przepisu związane jest zatem z niezrealizowaniem celu wywłaszczenia w określonym terminie od uostatecznienia się decyzji o wywłaszczeniu (10 lat). Tym samym zrealizowanie przedmiotowego celu po upływie 10 lat od dnia kiedy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna stanowi podstawę zwrotu nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 2 omawianej ustawy. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, co potwierdzają załączone dokumenty oraz zdjęcia lotnicze. Fakt ten należy odnieść do nieruchomości "dowłaszczonej" i konsekwentnie, skoro część nieruchomości objęta lokalizacją została wykorzystana na cel wywłaszczenia, to nieruchomość nabyta na żądanie właściciela w trybie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, nie podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n., gdyż nie zostały spełnione przesłanki do zwrotu części nieruchomości pozostającej w lokalizacji inwestycji. Odnosząc się do argumentów skarżącej, że nie została pozbawiona faktycznie posiadania przedmiotowych działek i jako właściciel wynajęła je Spółce [...] S.A. organ zauważył, że przedmiotowa sytuacja odnosi się do działki nr [...] z obrębu [...] jednak nie stanowi ona przedmiotu rozstrzygnięcia. Do rozpatrzenia zwrotu przedmiotowej działki został wyznaczony Starosta Powiatu [...]. Reasumując, po dokonanej szczegółowej analizie materiału dowodowego, Wojewoda [...] stanął na stanowisku, że orzeczenie organu I instancji jest prawidłowe.

III.1. Z powyższą decyzją Wojewody [...] nie zgodziła się skarżąca, która w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła o stwierdzenie jej nieważności oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji decyzji Prezydenta [...] z [...] kwietnia 2015 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.

1. art. 107 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji administracyjnej niezawierającej prawidłowych elementów decyzji, a mianowicie poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta [...] z [...] października 2014 roku numer [...] nie będącej przedmiotem niniejszego postępowania, podczas gdy przedmiotem rozpoznania powinna być decyzja Prezydenta [...] z [...] kwietnia 2015 r. numer [...], co skutkowało wydaniem przez Wojewodę [...] decyzji z rażącym naruszeniem prawa, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.,

2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy w rozpatrywanej sprawie nie zachodziły przesłanki uzasadniające utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji,

3. art. 39 k.p.a., art. 109 § 1 oraz art. 29 ust. 1 zitwn poprzez niedoręczenie skarżącej decyzji wywłaszczeniowej z [...] maja 1975 roku, znak [...],

4. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w skutek niepodejmowania czynności zmierzających do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz utrzymywania w mocy rozstrzygnięcia, które nie zostało oparte na całym zgromadzonym materiale dowodowym, podczas gdy to na organie administracji publicznej ciąży obowiązek dokonania dokładnych ustaleń stanu faktycznego w rozpoznawanej sprawie, a mianowicie poprzez pominięcie istotnego dowodu z wizji lokalnej z [...] września 2014 r., co skutkowało błędnym ustaleniem przez organ II instancji stanu faktycznego sprawy w zakresie realizacji celu wywłaszczeniowego wskazanego w decyzji wywłaszczeniowej Wydziału Terenów Urzędu [...] z [...] maja 1975 roku, znak [...] (zwana dalej: decyzją wywłaszczeniową) tj. budowy rurociągu olejowego, pompowni mazutu i bocznicy kolejowej, podczas gdy na działkach tych nie wybudowano ani rurociągu olejowego, ani pompowni mazutu ani bocznicy kolejowej, który w rzeczywistości nie został zrealizowany,

5. art. 75 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie i nieprzeprowadzenie dowodu z wydruków zdjęć ortofotomapy ze strony internetowej Urzędu [...] za okres 2014-2005 oraz 1990 - 1994, które przyczyniłyby się do wyjaśnienia sprawy, powyższe skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego przez organ II instancji w zakresie realizacji celu wywłaszczeniowego określonego w decyzji wywłaszczeniowej tj., budowy rurociągu olejowego, pompowni mazutu i bocznicy kolejowej, podczas gdy na działkach tych nie wybudowano ani rurociągu olejowego, ani pompowni mazutu ani bocznicy kolejowej, podczas gdy dopuszczenie i przeprowadzenie ww. dowodów skutkowałoby ustaleniem, iż rzeczywistego stanu faktycznego, a mianowicie, iż na nieruchomości nigdy nie zrealizowano celu wywłaszczeniowego,

6. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji, które dowody uznano za udowodnione oraz przyczyn z powodu, których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej, a mianowicie samo stwierdzenie, iż "w niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, co potwierdzają załączone dokumenty oraz zdjęcia lotnicze" (uzasadnienie str. 6) jest niewystarczające, podczas gdy w aktach sprawy znajdują się dowody przeciwne tj. dowód z wizji lokalnej Nieruchomości z [...] września 2014 roku oraz dowody z wydruków zdjęć ortofotomapy ze strony internetowej Urzędu [...] za okres 2014 - 2005 oraz 1990 - 1994, które dowodzą, iż na przedmiotowej nieruchomości nie został zrealizowany cel wywłaszczeniowy, co skutkowało błędnym ustalenie stanu fatycznego w zakresie budowy rurociągu olejowego, pompowni mazutu i bocznicy kolejowej,

7. art. 7 k.pa. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyjaśnieniu przez organ II instancji sprzeczności jakie wynikały z całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, a mianowicie poprzez bezzasadne przyjęcie, że cel wywłaszczeniowy został zrealizowany, a następnie w okresie "od marca do maja 2014 roku dokonano demontażu części torów kolejowych bocznicy [...] oraz, iż demontaż odbył się na działce nr [...] - obecnie na działkach o nr [...] z obrębu [...]"; podczas gdy na nieruchomości w ogóle nie został zrealizowany cel wywłaszczeniowy, a demontaż bocznicy kolejowej nigdy nie miał miejsca na przedmiotowych działkach, co wynika bezpośrednio z dowodów z wydruku zdjęć ortofotomapy ze strony internetowej Urzędu [...] za okres 2014-2005 oraz 1990 - 1994 oraz dowodu z wizji lokalnej nieruchomości z [...] września 2014 r.,

8. art. 80 k.p.a. poprzez nie dokonanie oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, a mianowicie poprzez pominięcie dowodu z wizji lokalnej, która odbyła się w dniu [...] września 2014 r. oraz niedopuszczenie i nieprzeprowadzenie dowodu z wydruków zdjęć ortofotomapy ze strony internetowej urzędu [...] za okres 2014-2005 oraz 1990 - 1994, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego w zakresie zrealizowanego celu wywłaszczeniowego objętego decyzją wywłaszczeniową Wydziału Terenów Urzędu [...] z [...] maja 1975 roku, znak [...], tj. budowa rurociągu olejowego, pompowni mazutu i bocznicy kolejowej, podczas gdy na działkach tych nie wybudowano ani rurociągu olejowego, ani pompowni mazutu ani bocznicy kolejowej, a ponadto organ nie podjął żadnych działań zmierzających do wyjaśnienia przedmiotowej sprzeczności,

II prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. art. 22 zitwn poprzez wydanie orzeczenia o odszkodowaniu bez uzyskania opinii biegłego w zakresie ustalenia wysokości odszkodowania z tytułu wywłaszczonej nieruchomości mimo istnienia bezwzględnego obowiązku ciążącego na organie wywłaszczeniowym, iż o należnym wywłaszczanemu odszkodowania orzeka na podstawie wyników rozprawy i po wysłuchaniu opinii powołanego w tym celu biegłego, która powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie, co skutkowało wydaniem przez organ wywłaszczeniowy decyzji wywłaszczeniowej z rażącym naruszeniem prawa,

2. art. 7 ust. 1 zitwn poprzez fakt, iż skarżąca nigdy nie trzymała żadnego odszkodowania z tytułu wywłaszczonej nieruchomości, co stanowiło skutek niedoręczenia jej decyzji Wydziału Terenów Urzędu [...] z [...] maja 1975 roku, znak [...], co doprowadziło do tego, iż przedmiotowa decyzja nie stała się ostateczna,

3. art. 5 ust. 3 zitwn poprzez błędne zastosowanie, a mianowicie uznanie, iż w przedmiotowej sprawie niniejszy przepis ma zastosowanie, w sytuacji gdy nie zachowały się akta sprawy, a z treści decyzji Wydziału Terenów Urzędu [...] z [...] maja 1975 roku, znak [...] oraz posiadanej dokumentacji brak jest dowodów świadczących o tym, iż M. R. żądała o objęcie wywłaszczeniem całej nieruchomości, co doprowadziło do błędnego uznania, iż nie zostały spełnione przesłanki z art. 136 § 3 u.g.n. w sprawie zwrotu nieruchomości,

4. naruszenie art. 136 ust. 1 i 3 u.g.n. poprzez

a) bezzasadną odmowę zwrotu nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], podczas gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a zatem nieruchomość winna zostać zwrócona skarżącej,

b) całkowicie bezzasadną odmowę zwrotu nieruchomości, podczas gdy Wojewoda nie zbadał wskazanych w art. 136 § 3 u.g.n. przesłanek zwrotu nieruchomości,

5. naruszenie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n, poprzez utrzymanie w mocy decyzji przez organ II instancji o odmowie zwrotu działki nr [...] z obrębu [...], podczas gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany pomimo upływu 10-letniego terminu od dnia wydania decyzji wywłaszczeniowej tj. 1975 roku.

III.2. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

IV.1. Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.). W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja Wojewody jest zgodna z prawem.

IV.2. Na wstępie należy wskazać, że w świetle art. 184 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dokonywanie oceny pod kątem zgodności z prawem oznacza z kolei, że sąd administracyjny sprawując wymiar sprawiedliwości bada legalność, a nie celowość działalności administracji publicznej. Badanie to sprowadza się do oceny zgodności z prawem zaskarżonego zachowania organu administracji publicznej w trzech płaszczyznach, a mianowicie: a) respektowania reguł określonych w przepisach ustrojowych, b) dochowania wymaganej prawem procedury c) zgodności działania z prawem materialnym (por. np. uzasadnienie uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1). Uzupełniająco należy wskazać, że sąd administracyjny dokonuje rzeczonej oceny legalności działania administracji publicznej na podstawie akt sprawy, mając na uwadze stan prawny i faktyczny z daty wydania zaskarżonego aktu lub czynności (art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a.). Należy dodać, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

IV.3.1. W pierwszej kolejności należy odnieść się do najdalej idącego zarzutu skargi, a mianowicie zarzutu wydania zaskarżonej decyzji z rażącym naruszaniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Skarżąca uzasadnienia tego zarzutu upatruje w tym, że w komparycji decyzji Wojewody zamiast decyzji Prezydenta z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] wskazano decyzję Prezydenta "[...] z dnia [...].10.2014 r.". Pomijając już okoliczność, że sama skarżąca przyznała w komparycji skargi, że Wojewoda wydał decyzję "w istocie utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2015 roku numer [...])", to w świetle samej treści decyzji oraz analizy akt sprawy nie budzi jakichkolwiek wątpliwości, że nie chodzi tu o wadę merytoryczną decyzji (tj. rozpoznanie odwołania od innej decyzji, niż zakwestionowana przez skarżącą), ale o oczywistą omyłkę w dacie i numerze decyzji i to zaistniałą tylko w jednym miejscu tej decyzji. Wojewoda sprostował zresztą tę omyłkę powołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. Reasumując, zarzut wydania zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem prawa jest bezzasadny.

IV.3.2. W następnej kolejności należy odnieść się do zarzutu niedoręczenia skarżącej decyzji wywłaszczeniowej, która to decyzja według skarżącej przez tą okoliczność nie stała się ostateczna. Zarzut ten jest bezzasadny. Po pierwsze, skarżąca reprezentowana przez adwokata zdaje się nie dostrzegać, że nie można równocześnie wnosić o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w trybie art. 136 i n. u.g.n. oraz twierdzić, że wywłaszczenie nie odniosło skutku prawnego, tj. nie doszło do przejścia prawa własności na rzecz Skarbu Państwa w związku z rzekomym nienabraniem przez decyzję wywłaszczeniową waloru ostateczności (zob. też art. 30 ust. 1 ustawy z 1958 r.). Przypomnieć należy, że decyzja o zwrocie nieruchomości ma charakter decyzji konstytutywnej, a więc takiej, która tworzy, zmienia lub znosi określone stosunki prawne. Zmienia ona bowiem stan prawny nieruchomości powstały po wydaniu decyzji o wywłaszczeniu, przez przywrócenie dotychczasowemu właścicielowi (jego następcom prawnym) prawa własności nieruchomości. Zmiana stanu prawnego następuje tu nie z mocy samej ustawy, ale z mocy aktu administracyjnego jakim jest decyzja o zwrocie nieruchomości (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 lipca 2015 r., I OSK 18/14; P. W., Komentarz do art.136 ustawy o gospodarce nieruchomościami, LEX 2015, teza 10). Zatem jednym z koniecznych (ale nie wystarczających) warunków dla uwzględnienia podania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest ustalenie, że dana nieruchomość została nabyta w drodze wywłaszczenia oraz chwili orzekania przez organ o zwrocie nieruchomość ta jest własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. W przeciwnym razie musi być wydana decyzja odmowna (por. np. uzasadnienie uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2015 r., I OPS 3/14, ONSAiWSA 2015/5/82). Po drugie, zarzut ten był już zgłaszany przez skarżącą w postepowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej i nie został on podzielony ani przez Wojewodę, ani przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Skarżąca, będąc w postępowaniu nadzorczym reprezentowana przez adwokata, nie skorzystała z możliwości wniesienia skargi do WSA w Warszawie na decyzję nadzorczą wydaną przez Ministra. Decyzja ta ma obecnie walor nie tylko decyzji ostatecznej, ale i decyzji prawomocnej (art. 16 § 1 k.p.a. w zw. z art. 269 k.p.a.; por. np. K. G., [w:] Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, pod red. M. W. i A. W., Warszawa 2016, 19 wyd., Legalis, tezy 4-6 do art. 269). Zatem decyzji tej służy domniemanie legalności i prawidłowości (art. 16 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP; por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 września 2014 r., I OSK 229/13). Ewentualne objecie decyzji nadzorczej kontrola w niniejszym postępowaniu nie tylko, że nie ma oparcia w art. 135 p.p.s.a., ale i prowadziłoby do obejścia terminów przewidzianych w p.p.s.a. do uruchomienia kontroli sądowoadministracyjnej. Po trzecie, analiza akt sprawy potwierdza, że decyzja wywłaszczeniowa została skarżącej doręczona (pomimo upływu ponad 40 lat zachowały się zwrotne potwierdzenia odbioru tej decyzji – k. 45 tomu 3/7 akt administracyjnych) i że decyzja ta weszła do obrotu prawnego (jest na niej również klauzula prawomocności nadana [...] czerwca 1975 r., która korzysta również z domniemania zgodności z prawdą wynikającego z art. 76 ust. 1 k.p.a. – k. 31 tomu 3/7 akt administracyjnych). Warto dodać, że decyzję wywłaszczeniową wskazaną również jako podstawę do wpisu Skarbu Państwa w księdze wieczystej Nr [...] (k. 29 tomu 5/7 akt administracyjnych). Tylko uzupełniająco należy wskazać, że Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd, że dla wejścia decyzji administracyjnej do obrotu prawnego wystarczające jest jej doręczenie chociażby jednej stronie postępowania, np. podmiotowi wnioskującemu o wywłaszczenie. Z kolei poczynienie ustaleń o doręczeniu temu podmiotowi decyzji wydanej na jego wniosek może być czynione na podstawie wszelkich dowodów, zwłaszcza w sprawach zakończonych przed wieloma laty (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2013 r., I OSK 989/12).

IV.3.3. Bezzasadne są zarzuty skargi dotyczące rzekomego naruszenia art. 7 ust. 1 zitwn oraz 22 zitwn. Otóż są to kwestie dotyczące oceny zgodności z prawem decyzji wywłaszczeniowej, a nie oceny legalności decyzji odmawiającej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Przypomnieć należy, że Sąd orzeka w granicach sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a.) i nie może w obecnym postępowaniu orzekać o innej sprawie administracyjnej w znaczeniu materialnym (tj. o kwestii zgodności z prawem decyzji o wywłaszczeniu). Taką właśnie inną sprawą w znaczeniu materialnym wobec sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest sprawa wywłaszczenia takiej nieruchomości. Przeciwny wniosek nie znajduje uzasadnienia w treści art. 135 p.p.s.a. W przypadku wydawania decyzji odmawiającej zwrotu bez znaczenia dla rozstrzygnięcia jest również okoliczność, czy byłemu właścicielowi wypłacono odszkodowanie.

IV.3.4. Jeżeli chodzi o zarzut naruszenia art. 5 ust. 3 zitwn, to jego ewentualne naruszenie mogłaby być przedmiotem rozpoznania w postępowaniu nadzorczym. Skarżąca skorzystała zresztą z tej możliwości, jednak jej zarzutów nie podzielił ani Wojewoda ani Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, a skarżąca będąc reprezentowana przez adwokata nie wniosła skargi do sądu administracyjnego. Decyzja nadzorcza Ministra korzysta tu z domniemania prawidłowości. Przypomnieć zatem należy, że Minister uznał, że decyzja wywłaszczeniowa była wydana w oparciu o wskazany wyżej przepis. Sąd zauważa, że już z samej treści tej decyzji wynika, że obejmuje ona tereny pod inwestycję, jaki i tereny leżące poza lokalizacją inwestycji (musiały być one objęte wywłaszczeniem, albowiem traciły dostęp do drogi publicznej). Z kolei z treści wniosku wywłaszczeniowego (wcześniejsza próba podpisania aktu notarialnego, które nie doszła do skutku w związku z wątpliwościami notariusza co do prawidłowości mapy) oraz przebiegu rozprawy wywłaszczeniowo – odszkodowawczej (skarżąca popierał wniosek) w sposób logiczny i jednoznaczny prowadzą do wniosku, że w sprawie niniejszej mieliśmy do czynienia z zastosowaniem art. 5 ust. 3 zitwn (czyli tzw. dowłaszczeniem).

IV.3.5. Ustalenie, że w sprawie niniejszej miało miejsce tzw. dowłaszczenie ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Sąd podziela bowiem pogląd, że zwrot części terenu wywłaszczonego na wniosek byłego właściciela jest możliwy jedynie wtedy, jeżeli zostaną spełnione przesłanki zbędności tej części terenu, który został wywłaszczony na wniosek inwestora dla realizacji celu wywłaszczenia. Teren wywłaszczony na wniosek byłego właściciela nie miał bowiem określonego celu, przez pryzmat którego można dokonywać oceny jego zbędności. Zbędność ta podlega zatem ocenie przez pryzmat zbędności tej części, o którą wnioskowano do wywłaszczenia dla realizacji celu z ustaloną uprzednio lokalizacją i ze względu na którą uwzględniono wniosek byłego właściciela o tzw. "dowłaszczenie" części nie nadającej się do dalszego samodzielnego wykorzystywania przez jej właściciela (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2015 r., I OSK 1752/13; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2014 r., I OSK 2420/13, z dnia 30 marca 2011 r., I OSK 388/10; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2001 r., II SA/Gd 910/00). Konstatacja ta znajduje oparcie m. in. w art. 136 ust. 3 zd. 1 u.g.n. Zgodnie z tym przepisem, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Tymczasem w przypadku części nieruchomości wywłaszczonej w trybie art. 5 ust. 3 ustawy z 1958 r. była ona od początku zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Tym samym bezprzedmiotowe jest dokonywanie oceny wykorzystania tej części nieruchomości na cel wywłaszczenia przez pryzmat art. 137 u.g.n. Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n., nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W myśl zaś art. 137 ust. 2 u.g.n., jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. Uzupełniająco należy dodać, że przy stosowaniu art. 137 u.g.n. należy mieć na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., P 38/11 (OTK-A 2014/3/31). Zgodnie tym orzeczeniem, art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd w niniejszym składzie podziela przy tym pogląd, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 38/11 znajduje odpowiednie zastosowanie do przesłanki zwrotu określonej w art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. Innymi słowy, motywy tego wyroku Trybunału powodują, że również niedopuszczalne jest retroaktywne stosowanie art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2014 r, I OSK 254/13, CBOSA). Niezależnie od tego należy dodać, że w niniejszej sprawie budowa przedmiotowej bocznicy kolejowej została zakończona przed upływem 10 lat od wywłaszczenia nieruchomości (dowodzą tego m. in. zdjęcie lotnicze z 1976 r. oraz pisma [...] SA i [...] (k. 138 i 118 tom 6/7 akt administracyjnych).

IV.3.6.1. Przenosząc ustalenia z punktu IV.3.5 niniejszego uzasadnienia należy zatem ocenić, czy na części nieruchomości przejętej decyzją wywłaszczeniową celem realizacji inwestycji (tj. budowy rurociągu olejowego, pompowni mazutu i bocznicy kolejowej) zrealizowano cel wywłaszczenia. Zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy poczyniły w tej kwestii jednoznaczne ustalania i ustalenie te mają oparcie w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy. Już w tym miejscu należy zaznaczyć, że zarzuty skargi kwestionujące ustalenia faktyczne organów w tej kwestii w istocie dotyczą niezrealizowania celu wywłaszczenia na tej części wywłaszczonej nieruchomości, która od początku nie była przeznaczona pod realizację inwestycji. Otóż z załączonych do odwołania wydruków z ortofotomapy w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że znajdują się na nich tory kolejowe. Tory te zostały rozebrane – zgodnie z prawidłowymi ustaleniami organów – w pierwszej połowie 2014 r., co zresztą potwierdza wydruk z ortofotomapy datowany na 2014 (tom 1/7 akt administracyjnych). Skoro tak, to oględziny, które według skarżącej miały być przeprowadzone [...] września 2014 r. (w aktach nie ma protokołu z takich oględzin), nie mogły stwierdzić lokalizacji takich urządzeń. Rzeczone twierdzenie pełnomocnika skarżących jest zatem oparte na błędnym założeniu, że znaczenie dla rozstrzygnięcia ma niewykorzystanie części nieruchomości objętej tzw. dowłaszczeniem albo na niedostrzeganiu, że wspominane tory zlokalizowane były na części działki [...]. Tymczasem owa lokalizacja na części działki [...] nie budzi wątpliwości nawet w świetle ostatniego załącznika do odwołania. Na załączniku tym odręcznie zaznaczono co prawa granice kolorem pomarańczowym, ale w świetle tego dokumentu nie są to granice działki [...] (kończą się one w kierunku południowym poza torami wchodzącymi w skład bocznicy kolejowej – zob. też wydruki z naniesionymi granicami działek, szkic do obliczeń, pismo Biura Geodezji i Katastru z [...] maja 2014 r. - w tomie 6/7 akt administracyjnych).

IV.3.6.2. Przechodząc do szczegółowej oceny ustaleń organów w sprawie realizacji celu wywłaszczenia na części wywłaszczonej nieruchomości przeznaczonej pod inwestycję, należy stwierdzić, że organy prawidłowo dokonały tu wnikliwej analizy m. in. dokumentacji dotyczącej przedmiotowego wywłaszczenia i wyciągnęły na jej podstawie poprawne wnioski. Wnioski wynikające z tej dokumentacji znajdują potwierdzenie w dowodach wytworzonych w latach późniejszych (dokumenty te zostały powołane szczegółowo w uzasadnieniu decyzji Prezydenta). Po pierwsze, analiza decyzji lokalizacyjnej Nr [...] z [...] sierpnia 1972 r. oraz wniosku wywłaszczeniowego i mapy dla celów wywłaszczenia wskazuje, że celem wywłaszczenia była budowa rurociągu olejowego, pompowni mazutu i bocznicy kolejowej w związku z budową [...]. Powołana wyżej decyzja lokalizacyjna obejmowała obszar ok. [...] ha (oliterowanie ABCDEFGHIKLŁMNOPRSTUWYŻA; mapa ta znajduje się w tomie 6/7 akt administracyjnych). Zatem nie jest tak, że cała ta inwestycja (tj. budowa rurociągu olejowego, pompowni mazutu i bocznicy kolejowej w związku z budową [...]) miała być zlokalizowana wyłącznie na nieruchomości skarżącej. Na części nieruchomości należącej do skarżącej o powierzchni [...] m² (część obecnej działki [...]) miał być zlokalizowany fragment bocznicy kolejowej, która miała przebiegać również przez sąsiednie nieruchomości. Dokładna lokalizacja tej bocznicy na nieruchomości skarżącej wynikała już z mapy sytuacyjnej dla celów wywłaszczenia (nr [...] – zob. również k. 88-87 tomu 6/7 akt administracyjnych). Na mapie tej wskazano granice lokalizacji tej bocznicy o powierzchni [...] m2 (oliterowanie: e4-i1-g4.h42af4e4, linie rozgraniczające kolorem czerwonym). Z pisma Biura Geodezji i Katastru z dnia [...] maja 2014 r. wynika, że fragment ten odpowiada części obecnej działki [...]. W ocenie Sądu, nie budzi najmniejszych wątpliwości, że planowany fragment bocznicy kolejowej został na części działki skarżącej wybudowany i to jeszcze w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku. Potwierdzają to nie tylko wyjaśnienia udzielane m. in. przez [...] SA, [...] SA i [...] SA (pismo z [...] grudnia 1996 r.) ale i zdjęcia lotnicze pozyskane z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej i wykonane w dniach [...] listopada 1976 roku i [...] sierpnia 1987 r. (tom 6/7 akt administracyjnych). W świetle tych dokumentów i zdjęć jest oczywiste, że rzeczony fragment bocznicy kolejowej był zrealizowany na części nieruchomości skarżącej. Bocznica ta została następnie rozebrana w pierwszej połowie 2014 r. (marzec – maj 2014 r.) Twierdzenia pełnomocnika skarżącej, jakoby torów tam nigdy nie było, nie wytrzymują konformacji z zebranym materiałem dowodowym (m. in. do akt złożono inwentaryzację powykonawczą robót budowalnych związanych z likwidacją bocznicy kolejowej zlokalizowanej m. in. na działce [...] - zob. tom 6/7 akt administracyjnych). Inwentaryzacja ta została dołączona do pisma [...] z [...] listopada 2014 r. i nosi datę [...] czerwca 2014 r. Do pisma tego dołączono również zgłoszenie robót budowalnych m. in. na działce nr [...] (zob. też pismo tego podmiotu z [...] września 2014 r.). W tomie 5/7 znajdują się z kolei zdjęcia potwierdzające lokalizację przedmiotowego fragmentu bocznicy kolejowej w marcu 2014 r. Bezprzedmiotowe jest zatem odwołanie się do oględzin nieruchomości z [...] września 2014 r., czyli z daty po demontażu bocznicy (w aktach brak jest zresztą takiego dokumentu). Raz jeszcze wypada podkreślić, że do odmiennych wniosków nie prowadzi analiza wydruków z ortofotomapy dołączonych do odwołania, co tak mocno akcentuje skarżąca. Paradoksalnie, wydruki te tylko potwierdzają prawidłowość ustaleń organów o zbudowaniu na części działki nr [...] fragmentu bocznicy kolejowej i następnie jej rozebraniu w pierwszej połowie 2014 r. W szczególności sporne tory kolejowe są wyraźnie widoczne na tych zdjęciach do czasu ich demontażu w 2014 r. Reasumując, bezzasadne są zarzuty skargi związane z prawidłowością ustaleń faktycznych poczynionych przez organy. Ustalenia te mieszczą się w granicach określonych przez zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Organy przeprowadziły w niniejszej sprawie wnikliwe postępowanie dowodowe, gromadząc wszelkie dostępne dokumenty mające znaczenie dla rozstrzygnięcia (pamiętać przy tym należy, że od wywłaszczenia minęło ponad 40 lat). Uzasadnienia zaskarżonej decyzji spełnia również wymagania określone przez art. 107 § 3 k.p.a. Sąd dostrzega, że Wojewoda nie odniósł się wprost do dołączonych do odwołania wydruków z ortofotomapy, ale nie mogło to mieć istotnego wpływu na wynika sprawy. Jak już wskazano to wyżej, wydruki te nie podważały ustaleń poczynionych przez organy, a wręcz te ustalenia potwierdzały. Godzi się podkreślić, że skarżąca reprezentowana przez adwokata nie zaoferowała w postępowaniu administracyjnym jakichkolwiek dowodów (poza wskazanymi wyżej wydrukami z ortofotomapy), które miałby w ocenie strony podważać ustalenia faktyczne poczynione przez Prezydenta i Wojewodę. Obowiązek działania organu z urzędu (art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a.) nie może być rozumiany w ten sposób, że rolą organu jest "poszukiwanie" kolejnych dowodów, jeżeli taka potrzeba nie wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego. Trzeba też mieć na uwadze, że przepisy procesowe przed organem administracyjnym przewidują aktywną rolę strony i uczestnika postępowania. Strona nie może obciążać w tym zakresie organów administracji konsekwencjami swojej bierności (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2016 r., I OSK 3020/15). W ocenie Sądu, ów obowiązek współdziałania i przedkładania dowodów jest szczególnie aktualny w sytuacji, gdy strona jest reprezentowana, tak jak w niniejszej sprawie, przez adwokata.

IV.3.7. Niestwierdzenie przez Sąd istotnych naruszeń prawa w kwestii ustaleń faktycznych poczynionych przez organ determinuje z kolei bezzasadność sformułowanych w skardze zarzutów naruszenia art. 136 i 137 u.g.n. Skoro bowiem organy ustaliły, że na części wywłaszczonej nieruchomości przeznaczonej pod inwestycję cel wywłaszczenia został zrealizowany jeszcze w latach siedemdziesiątych XX wieku., to nie było podstaw do orzeczenia o zwrocie "dowłaszczonej" części tej nieruchomości. Z punktu widzenia zasad zwrotu wywłaszczonych nieruchomości nie ma w szczególności znaczenia, że ta "dowłaszczona" cześć nieruchomości nie była wykorzystana na cel wywłaszczenia. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia jest również okoliczność, że w chwili orzekania w przedmiocie zwrotu rzeczony fragment bocznicy był już zdemontowany. Do oceny zbędności na cel wywłaszczenia nie można bowiem odnosić zdarzeń zaistniałych już po realizacji celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2016 r., I OSK 935/14).

IV.4. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.