Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3206/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 2015 poz 469
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędzia del. WSA Paweł Groński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 1526/16 w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 8 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 1526/16 oddalił skargę S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] września 2016 r. znak: [...] w przedmiocie wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom.

S. S., reprezentowany przez adwokata, wniósł skargę kasacyjną od powołanego wyroku, zaskarżając orzeczenie Sądu pierwszej instancji w całości.

Na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 w zw. z art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: P.p.s.a.) zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.) poprzez oddalenie skargi pomimo istnienia podstaw do uchylenia decyzji organu drugiej, jak i pierwszej instancji, z uwagi na nieuwzględnienie przy wyjaśnianiu stanu faktycznego sprawy i rozpatrywaniu, ocenie materiału dowodowego:

a. okoliczności, że z treści księgi wieczystej nr [...] oraz stanowiącego podstawę wpisu w Dziale I-O wyrysu z mapy ewidencyjnej L. KS. ROB. [...], wynika, że skarżący jest właścicielem działki [...] , a działka [...] obejmuje teren wskazany w wyrysie z mapy ewidencyjnej L. KS. ROB. [...] , tj. działka [...] nie ma kształtu litery "L" i nie sąsiaduje w ogóle z działka [...] , w związku z czym ewentualne działania skarżącego, jak i zmiana stanu wody na działce [...] , nie mogły mieć wpływu na działkę [...] , a ponadto, że J. S. nie posiadał w ogóle interesu prawnego we wszczęciu postępowania;

b. wynikającego z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece domniemania, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym oraz wynikającej z art. 5 zasady rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, z której wynika, że ewentualne niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym powinny być rozstrzygane na korzyść skarżącego będącego właścicielem działki [...] , dla której prowadzona jest ww. księga wieczysta, a wynikające z niej wskazane wyżej okoliczności są objęte, domniemaniem prawnym;

c. zawartego w opinii z września 2014 r. dr inż. W. N., zastrzeżenia, że w związku z informacją o toczącym się postępowaniu sądowym dotyczącym ustalenia prawidłowego przebiegu granic omawianych działek, sposób odwodnienia terenu może być uzależniony od wyniku tego postępowania, w związku z czym nie można było stwierdzić, czy faktycznie doszło do spełnienia przesłanek uzasadniających wydanie decyzji przez organ pierwszej instancji. Organ drugiej instancji, jak i organ pierwszej instancji, wydając decyzję, oparły się jedynie na wnioskach wynikających z opinii, pomijając w ogóle zawarte w niej zastrzeżenie i nie ustosunkowały się do niego;

d. wynikających z opinii z września 2014 r. dr inż. W. N. okoliczności, że szkodliwe oddziaływanie na działkę [...] mają wody naturalnie napływające z działki [...] i [...], a przeszkodę w przepływie wód stanowią przede wszystkim zabudowania gospodarcze na działce [...], w związku z czym wody spływające z działki [...] nie mają w istocie szkodliwego wpływu na działkę [...] , a szkody na działce [...] powstawałyby niezależnie od zmiany stanu wody na działce [...] i działań skarżącego;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 61 ust. 1 K.p.a. przez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego mimo to, że wszczęcie postępowania nastąpiło na żądanie J. S., który nie wykazał interesu prawnego we wszczęciu postępowania, nie wskazał konkretnego przepisu prawa, z którego wywodzi posiadanie interesu prawnego, w związku z czym nie mógł być uznany za stronę postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a.;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 138 §1 pkt 1 K.p.a. przez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sytuacji, gdy organ drugiej instancji, mając na uwadze uchybienia wymienione w pkt 1 i pkt 2 powyżej powinien był uchylić decyzję Wójta Gminy [...] i umorzyć postępowanie;

4. art. 106 § 3 w zw. z art. 106 § 5 oraz art. 133 § 1 P.p.s.a przez pominięcie treści księgi wieczystej [...] prowadzonej dla działki [...] , której odpis zwykły znajduje się w aktach sprawy oraz znajdującego się w aktach sprawy, stanowiącego podstawę wpisu w Dziale I-O ww. księgi, wyrysu z mapy ewidencyjnej L. KS. ROB. [...] , a także nieuwzględnienie przez Sąd wynikającego z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece domniemania, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym oraz wynikającej z art. 5 zasady rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych - co też Sąd pierwszej instancji powinien był uczynić przy badaniu, czy organy administracji ustaliły stan faktyczny zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie - czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisów prawa materialnego.

Na podstawie art. 176 §1 pkt 2 w zw. z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił także naruszenie prawa materialnego:

1. art. 28 K.p.a. przez błędne przyjęcie, iż J. S. przysługiwał status strony postępowania administracyjnego, gdy tymczasem w żaden sposób nie wykazał on posiadania interesu prawnego we wszczęciu postępowania na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego i nie wskazał żadnej normy prawnej, z której wywodzi swój interes prawny;

2. art. 29 ust. 3 w zw. z ust. 1 pkt 1 i pkt 2 Prawa wodnego przez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie było ku temu przesłanek gdyż:

a. działka [...] w ogóle nie sąsiaduje z działką [...] , a grunt, na który zmiana stanu wody miała wywoływać szkodliwy wpływ, nie jest gruntem sąsiednim, gdyż jako część działki [...] stanowi własność skarżącego, podobnie jak i działka [...] i w świetle definicji gruntu (nieruchomości gruntowej) zawartej w art. 46 Kodeksu cywilnego, jako część powierzchni ziemskiej nie stanowiąca odrębnego przedmiotu własności, z uwagi na brak wyodrębnienia w oparciu o kryterium własności, nie może być uznana za grunt sąsiedni,

b. działania skarżącego nie wpływały w istocie na zmianę naturalnego spływu wód opadowych i nie istniał zatem związek przyczynowo-skutkowy między działaniem skarżącego, a ewentualną szkodą. Szkodliwe oddziaływanie na działkę [...] miały przede wszystkim wody naturalnie napływające z działki [...] i [...] , a przeszkodę w przepływie wód stanowią głównie zabudowania gospodarcze na działce [...] .

Podnosząc powyższy zarzut, S. S. wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, a gdyby Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona,

2. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi, który wydał orzeczenie.

Ponadto wnoszący skargę kasacyjną wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2016 r. znak: [...], a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Na postawie art. 176 § 2 P.p.s.a. oświadczył, że zrzeka się rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 stycznia 2018 r. odmówił wstrzymania wykonania decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2016 r. znak: [...].

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej powoływana również jako "P.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.

Wnoszący skargę kasacyjną złożył oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy, zaś organ administracji i uczestnik postępowania, w terminie czternastu dni od doręczenia im odpisów skargi kasacyjnej, nie zażądali przeprowadzenia rozprawy. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 193 zd. 2 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 P.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca szczególny charakter, wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia zatem w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku, uwzględniwszy, że rozpoznaniu podlega sprawa w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), gdyż nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania sądowego określonych w art. 183 § 2 P.p.s.a.

Przystępując do analizy zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej S. S., należy przypomnieć, że oparto ją zarówno na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 P.p.s.a. (naruszenie prawa materialnego), jak i na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. (naruszenie przepisów postępowania).

Podstawa zaskarżenia wskazana w art. 174 pkt 1 P.p.s.a. może mieć dwojaką postać - może polegać na błędnej wykładni przepisu prawa materialnego, albo jego niewłaściwym zastosowaniu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest przy tym stanowisko, które Sąd w tym składzie w pełni podziela, że w ramach zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego nie można kwestionować ustaleń fatycznych przyjętych za podstawę wyrokowania (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 29 stycznia 2010 r. sygn. II OSK 219/09 i z dnia 17 stycznia 2013 r. sygn. II OSK 1723/11. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tymczasem, w autor skargi kasacyjnej wniesionej w imieniu S. S. w ramach obu zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 28 K.p.a. oraz art. 29 ust. 3 w zw. z ust. 3 z ust. 1 i ust. 2 Prawa wodnego) dokonał właśnie polemiki z dokonanymi przez organy administracji i zaakceptowanymi przez Sąd pierwszej instancji ustaleniami w zakresie stanu faktycznego. Przedstawił bowiem analogiczną argumentację, jak w uzasadnieniu zarzutów naruszenia przepisów postępowania, którą oparł głównie na nieuwzględnieniu, w toku postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, wyrysu z mapy ewidencyjnej L.KS.ROB.[...] , stanowiącego podstawę wpisu do księgi wieczystej [...]. Na tej podstawie następnie stwierdził, że 1) doszło do naruszenia art. 28 K.p.a., ponieważ błędnie przyjęto, iż J. S. miał interes prawny, a tym samym status strony postępowania, oraz że 2) działka nr ew. [...] nie sąsiaduje z działką nr ew. [...] , zatem nie są one gruntami sąsiednimi w rozumieniu art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Ponadto, naruszenie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, wywiódł z twierdzenia, że działania skarżącego w istocie nie wpływały na zmianę naturalnego spływu wód opadowych, zatem nie istniał związek przyczynowo-skutkowy między działaniem skarżącego, a ewentualną szkodą.

Odniesienie się do tak sformułowanych zarzutów naruszenia prawa materialnego nie jest możliwe, ponieważ stanowią one niedopuszczalną w ramach tej podstawy kasacyjnej polemikę z przyjętym przez Sąd pierwszej instancji stanem faktycznym sprawy i jego oceną.

Ponieważ jednak, jak nadmieniono, autor skargi kasacyjnej oparł uzasadnienie zarzutów naruszenia prawa materialnego o tę samą argumentację, którą przytoczył w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się do tej argumentacji, analizując zasadność zarzutów naruszenia przepisów postępowania.

Odnosząc się do tych zarzutów, w pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r., poz. 469 ze zm. – stan prawny na dzień wydania decyzji zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji; dalej powoływana również, jako "Prawo wodne") właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (art. 29 ust. 1).

Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 29 ust. 2).

Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (art. 29 ust. 3).

W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, tak jak w każdym postępowaniu administracyjnym, organ orzekający musi kierować się, określonymi w K.p.a., ogólnymi zasadami postępowania. Stosownie do treści art. 7 K.p.a. w toku postępowania jego obowiązkiem jest stanie na straży praworządności i podejmowanie z urzędu lub na wniosek stron wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Przepis art. 77 § 1 K.p.a. obliguje zaś do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zebrane przez organ administracji dowody podlegają ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, która nakazuje jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 zd. 1 K.p.a.) oraz ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.).

Okolicznościami, które w świetle art. 29 ust. 3 Prawa wodnego muszą być wyjaśnione przez właściwy organ z poszanowaniem przywołanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego, są: zmiany stanu wody na gruncie; osoba właściciela gruntu, na którym występują stwierdzone zmiany; związek przyczynowo-skutkowy między działaniami/zaniechaniami właściciela gruntu, a stwierdzonymi zmianami stanu wody; szkodliwy wpływ stwierdzonych zmian na sąsiednie grunty (związek przyczynowo-skutkowy).

Wnoszący skargę kasacyjną zakwestionował m.in. - dokonaną przez organy administracji i zaakceptowaną przez Sąd pierwszej instancji – ocenę opinii zespołu w składzie dr. inż. W. N., mgr. inż. J. G. oraz mgr. inż. W. A.. Podniósł, że wedle tej opinii przeszkodę w spływie wód stanowią przede wszystkim zabudowania gospodarcze na działce nr ew. [...] (stanowiącej własność J. S.), w związku z czym wody spływające z jego działki nr ew. [...] nie mają w istocie szkodliwego wpływu na działkę nr ew. [...] . Stwierdził, że z rzeczonej opinii wprost wynika, iż bezpośrednią przyczyną szkody w postaci zalewania i nanoszenia mułów do budynków na działce nr ew. [...] są wody opadowe spływające z pól uprawnych od strony północnej, które w sposób naturalny spływają z działek nr ew. [...] (stanowiącej własność S. S.) i [...], natrafiając na przeszkodę w postaci stodoły (g1). Dodał, że z rzeczonej opinii wynika, iż główną przyczyną narażenia budynku [...] na zalewanie jest okoliczność, że budynek ten i budynek g2 (na działce nr ew. [...]) stanowią barierę dla swobodnego przepływu wód. Skonstatował, że organy dokonały pobieżnej oceny przedmiotowej opinii, opierając się wyłącznie na zawartych w niej wnioskach, a Sąd pierwszej instancji, nie dostrzegając stwierdzonych naruszeń, błędnie oddalił skargę.

Wnioski wnoszącego skargę kasacyjną nie znajdują uzasadnienia w aktach sprawy, a przede wszystkim w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Sąd pierwszej instancji, dokonując oceny prawidłowości ustaleń faktycznych poczynionych przez organy administracji, przywołał (na str. 8 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) fragment przedmiotowej opinii zespołu w składzie dr. inż. W. N., mgr. inż. J. G. oraz mgr. inż. W. A., zgodnie z którym w trakcie przeprowadzonych oględzin stwierdzono występowanie naniesionych wodami opadowymi namułów: wokół stodoły "g1" oraz w niej samej, na podwórku budynku nr [...], po stronie zachodniej (części ogrodowej) zabudowań gospodarczych działki nr [...] , wzdłuż granicy działek [...] i [...] po stronie działki [...] , w zabudowaniu gospodarczym "g3", na dużej powierzchni działki [...] . Budynek nr [...] i budynek gospodarczy "g2" stanowią "barierę" dla swobodnego przepływu wód opadowych i z tego powodu budynek nr [...] jest narażony na zalewanie. W wyniku częstego usuwania naniesionych namułów przy budynku nr [...] od strony podwórka utworzyło się obniżenie terenu zaznaczone na zał. 1 (fot.2).

Nie ulega zatem wątpliwości, że Sąd pierwszej instancji uwzględnił, iż budynek nr [...] i budynek g2, znajdujące się na nieruchomości należącej do J. S. (działka nr ew. [...]) stanowią "barierę" dla swobodnego przepływu wód opadowych i z tego powodu budynek nr [...] narażony jest na zalewanie.

Ponadto jednak, na co Sąd zwrócił uwagę w kolejnym akapicie uzasadnienia wyroku, biegli ustalili, że zmiana stosunków wodnych polega na przekierowaniu wód opadowych z działki nr ew. [...] w kierunku działki nr ew. [...] rowem odwadniającym "a" oraz na odprowadzaniu wód opadowych z rynny dachu stodoły znajdującej się na działce nr ew. [...] - na działkę nr ew. [...].

Na podstawie tych ustaleń, organy nałożyły odpowiednie obowiązki, tak na wnoszącego skargę kasacyjną (wykonanie rowu odwadniającego za zabudowaniami gospodarczymi działki nr ew. [...] wzdłuż granicy z działką [...] i poprzez działkę nr ew. [...] poprowadzenie go na własny teren nieutwardzony pomiędzy budynkiem mieszkalnym a rowem odwadniającym drogę, a także likwidację rowu odwadniającego "a"), jak i na J. S. (zmiana kierunku nachylenia rynny znajdującej się na działce nr [...], tak aby wody opadowe były odprowadzane na tę działkę, a nie na działkę nr ew. [...]).

Chybione jest więc twierdzenie wnoszącego skargę kasacyjną, że Sąd pierwszej instancji zaakceptował jedynie pobieżną ocenę przedmiotowej opinii, opierając się wyłącznie na jej wnioskach. To właśnie we wnioskach opinii biegli stwierdzili, co należy ich zdaniem uznać za zmianę stosunków wodnych (m.in. przekierowanie wód opadowych z działki [...] poprzez zabudowę gospodarczą tej działki i dodatkowo odprowadzenie ich rowem odwadniającym "a" w kierunku działki [...]). Niezrozumiałe jest w tej sytuacji stanowisko autora skargi kasacyjnej, który – pomimo oczywistych konkluzji opinii – usiłuje wyprowadzać z niej inne wnioski niż osoby, które sporządziły tę opinię na podstawie wizji w terenie, załączonej mapy oraz w oparciu o udokumentowaną wiedzą w dziedzinie hydrogeologii.

Trafnie więc Sąd pierwszej instancji skonstatował, że w toku postępowania administracyjnego obiektywnie ustalono zarówno wystąpienie zmiany stosunków wodnych jak i szkody na nieruchomościach. W zakresie dotyczącym tych okoliczności nie doszło więc do naruszenia art. 7, art 77 § 1, ani art. 80 K.p.a.

Pozostała argumentacja przedstawiona w ramach zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. dotyczy w istocie jednej kwestii, tj. przebiegu granicy działek nr ew. [...] i nr ew. [...] .

Odnosząc się do analizowanego zarzutu w tym zakresie, należy stwierdzić, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż pomiędzy wnoszącym skargę kasacyjną, a J. S. istnieje spór, co do przebiegu granicy pomiędzy należącymi do nich nieruchomościami. W powoływanej wyżej opinii dotyczącej naruszenia stosunków wodnych faktycznie natomiast zawarto uwagę o toczącym się postępowaniu dotyczącym ustalenia prawidłowego przebiegu granic działek.

Trafnie jednak wskazał Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że stosownie do treści art. 9 ust. 2 pkt 3 Prawa wodnego przepisy ustawy dotyczące właścicieli

- stosuje się odpowiednio do posiadaczy samoistnych. W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie ulega natomiast wątpliwości, że J. S. faktycznie włada sporną częścią nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów, jako działka nr ew. [...] , jak właściciel, zatem jest jej posiadaczem samoistnym (art. 336 Kodeksu cywilnego). Niezależnie zatem od tego, czy włada nią, jak właściciel, czy też jest jej właścicielem, to w świetle przepisów Prawa wodnego do niego należało skierować nakaz przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Odnośnie natomiast do legitymacji procesowej J. S. do udziału w postępowaniu zakończonym decyzją zaskarżoną do Sądu pierwszej instancji, należy w pierwszej kolejności podzielić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 14 października 2009 r. sygn. akt II OSK 1545/08, do którego odwołał się zarówno Sąd pierwszej instancji, jak i autor skargi kasacyjnej w jej uzasadnieniu, że zdefiniowane w art. 9 ust. 2 pkt 3 Prawa wodnego – na użytek tej ustawy - pojęcie "właściciela", odnosić należy jedynie do adresatów decyzji, a nie podmiotów występujących z wnioskami o wszczęcie postepowania administracyjnego.

Autor skargi kasacyjnej, zarzucając Sądowi pierwszej instancji, że pominął, iż wzmiankowanym wyrokiem z dnia 14 października 2009 r. oddalono skargę kasacyjną od wyroku oddalającego skargę na decyzję umarzającą postępowanie w sprawie przywrócenia stosunków wodnych, nie dostrzegł jednak, że okoliczności sprawy II OSK 1545/08 były zasadniczo odmienne od okoliczności przedmiotowej sprawy. W uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanego w tej sprawie wprost bowiem stwierdzono, iż niespornym było, że żadna z osób występujących z wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, w tym również skarżący nie wykazali, że są właścicielami, użytkownikami wieczystymi działki, na której gruncie wystąpiła szkoda spowodowana wykopaniem ww. rowu.

W okolicznościach sprawy rozpoznanej przez Sąd pierwszej instancji nie jest natomiast kwestionowane, że J. S. jest właścicielem nieruchomości stanowiącej działkę nr ew. [...], tylko to, jak przebiega granica tej działki. Jeżeli bowiem okazałoby się, że przebiega ona tak, jak wywodzi S. S., to w miejscu, w którym stwierdzono zmianę stosunków wodnych, działka nr ew. [...] nie graniczyłaby z działką nr ew. [...], ponieważ rozdzielałaby je w tym miejscu działka nr ew. [...], która stanowi własność S. S..

Mając powyższe na uwadze, należy zauważyć, że Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż organ pierwszej instancji, wszczynając postępowanie, włączył do akt sprawy wypis z ewidencji gruntów oraz kopie mapy hybrydowej dla działek [...] i [...]. Na mapie tej zaznaczono natomiast granice działek w ten sposób, że w miejscu, w którym stwierdzono naruszenie stosunków wodnych, stykają się one ze sobą.

Skarżący z kolei dołączył do akt sprawy kopię wyrysu nr L.ks. rob. [...] z dnia 10 lutego 1995 r. z mapy ewidencyjnej, gdzie granice działek, wykreślono w ten sposób, że działki nr ew. [...] i nr ew. [...] – na całej długości – są rozdzielone działką nr ew. [...].

W aktach sprawy znalazły się także inne dokumenty odnoszące się do kwestii sporu o przebieg granic wymienionych działek ewidencyjnych.

Znajduje się tam m.in. kopia postanowienia prokuratura Prokuratury Rejonowej w M. z dnia [...] listopada 2001 r. (L.dz. [...]) o umorzeniu dochodzenia, w uzasadnieniu którego przywołano wyjaśnienia geodety - M. S., wedle których, sporządzając wyrys w dniu 10 lutego 1995 r., oparła się jedynie na mapie ewidencyjnej, będącej w posiadaniu UG w G., zaś mapy tej nie skonfrontowała ówcześnie z innymi dokumentami. Geodeta stwierdziła także, że w późniejszym okresie – gdy doszło do sporu między J. S. i S. S. – dokonała porównania przebiegu granicy pomiędzy działkami nr ew. [...] i nr ew. [...] z mapy ewidencyjnej z wcześniejszymi dokumentami (szkicem polowym sporządzonym w 1978 r. przy uwłaszczeniu). Stwierdziwszy rozbieżności, w 1995 r. lub w 1996 r. naniosła zmiany

– poprawki na mapie ewidencyjnej w części budowlanej działek nr ew. [...] i nr ew. [...], by była ona zgodna z pierwotnymi dokumentami.

W uzasadnieniu postanowienia o umorzeniu dochodzenia stwierdzono także, że wypis z rejestru gruntów znajdujący się obecnie w rejestrze geodezji Starostwa Powiatowego w M. jest zgodny z wypisem, który został "złożony w księdze wieczystej". Wskazano, że do działki nr. ew. [...] należą tylko grunty orne, natomiast tereny mieszkaniowe oraz sady należą do działki nr [...]. Biorąc z kolei pod uwagę powierzchnię gruntów działki nr ew. [...] uwidocznioną na obu wypisach, stwierdzono, że granice tej działki są zgodne ze stanem aktualnie uwidocznionym na mapie ewidencyjnej, która znajduje się w Starostwie Powiatowym w M..

W aktach postępowania administracyjnego znajduje się też kopia wypisu z ewidencji gruntów dla działki nr ew. [...] według stanu na dzień 25 czerwca 2001 r. oraz kopia wyrysu z ewidencji gruntów z widocznymi działkami o nr ew. [...],[...] i [...]. Z wpisu istotnie wynika, że działka nr ew. składa się wyłącznie z gruntów ornych. Z wyrysu wynika natomiast, że na wysokości zabudowań, gdzie stwierdzono naruszenie stosunków wodnych, działka nr ew. [...] nie rozdziela działek nr ew. [...] i nr ew. [...].

Z akt sprawy wynika jednak także, że S. S. wniósł do Sądu Rejonowego dla K. – Ś. pozew przeciwko J. S. dotyczący uzgodnienia stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

Biorąc to pod uwagę, należy zaś zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2017 r., poz. 1007 ze zm.) księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Stosownie natomiast do treści § 15 ust. 1 rozporządzenia z dnia 15 lutego 2016 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie teleinformatycznym (Dz. U. z 2016 r., poz. 312 ze zm.) dział I-O księgi wieczystej jest podzielony na rubryki: (1.2) - numer nieruchomości, (1.3) - położenie, (1.4)

- oznaczenie, (1.5) - obszar, (1.6) - zgodność z danymi ewidencji gruntów i budynków. Rubryka nr 1.4 obejmuje, wedle § 20 pkt 1 lit. f powołanego rozporządzenia, m.in. sposób korzystania z nieruchomości.

Uwzględniając przywołane zapisy rozporządzenia z dnia 15 lutego 2016 r., trzeba wskazać, że w księdze wieczystej nr [...] (https://przegladarka-ekw.ms.gov.pl), prowadzonej dla nieruchomości stanowiącej działkę nr ew. [...], wpisano (rubryka nr 1.5) obszar 0,7570 ha, który jest zgodny z danymi ujawnionymi w ewidencji gruntów. Wpisano także (rubryka nr 1.4.1.6) sposób korzystania z nieruchomości – "rola", co również odpowiada danym ujawnionym w ewidencji gruntów. W rubryce przeznaczonej na informacje o wyniku badania zgodności danych zapisanych w księdze wieczystej z danymi ewidencji gruntów i budynków (rubryka nr 1.6) znajduje się z kolei adnotacja "brak wpisów".

Mając powyższe na uwadze, należy skonstatować, że ujawnione w księdze wieczystej nr [...] prawo własności nieruchomości stanowiącej działkę nr ew. [...] nie stwarza domniemania przebiegu granicy tej działki z działkami sąsiednimi, w tym działką nr ew. [...] i nr. ew. [...]. To ewidencja gruntów, zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017 r., poz. 2101 ze zm.), obejmuje informacje dotyczące m.in. granic gruntów. Ewentualne ustalenie przebiegu granic między działkami powinno natomiast następować w postępowaniu rozgraniczeniowym, prowadzonym na podstawie przepisów rozdziału 6 powołanej ustawy.

W opisanych okolicznościach, ani organy administracji, ani Sąd pierwszej instancji, nie miały podstaw do kwestionowania przebiegu granicy między działkami nr ew. [...] i nr [...], który wynika z informacji ujawnionych w ewidencji gruntów. Tym samym nie zachodziły przesłanki do podważania legitymacji procesowej J. S. do udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji. Wbrew stanowisku wnoszącego skargę kasacyjną, nie doszło więc do naruszenia art. 61 ust. 1 K.p.a. poprzez wszczęcie postępowania na wniosek osoby, nie posiadającej statusu strony.

W toku postępowania zakończonego decyzją zaskarżoną do Sądu pierwszej instancji nikt nie kwestionował tego, że – zgodnie ze stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej nr [...] - wnoszący skargę kasacyjną jest właścicielem nieruchomości stanowiącej działkę nr ew. [...]. Ani więc organy administracji, ani Sąd pierwszej instancji nie dopuściły się naruszenia art. 3 ust. 1 lub art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2017 r., poz. 1007 ze zm.). Z przedstawionych wyżej powodów, dotyczących zakresu informacji podlegających ujawnieniu w księdze wieczystej oraz w ewidencji gruntów, Sąd pierwszej instancji nie mógł też naruszyć – w sposób wywodzony przez autora skargi kasacyjnej - art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez pominięcie treści księgi wieczystej [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, uznając rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji za trafne, prawidłowo utrzymało w mocy zaskarżoną decyzją na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Sąd pierwszej instancji nie naruszył więc także art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

W związku z powyższym, wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, okazały się niezasadne.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.