Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 5073/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 910
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - tj
article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Zespołu Szkół w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 marca 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 953/20 w sprawie ze skargi I. T. na zarządzenie Dyrektora Zespołu Szkół w B. z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska Wicedyrektora Zespołu Szkół [...] w N. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Zespołu Szkół w B. na rzecz I. T. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 11 marca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (sygn. akt III SA/Gd 953/20) po rozpoznaniu sprawy ze skargi I. T. stwierdził nieważność zarządzenia Dyrektora Zespołu Szkół w B. (organu) z [...] lipca 2020 r. w przedmiocie odwołania ze stanowiska Wicedyrektora Zespołu Szkół [...] w N.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarządzeniem Dyrektora Zespołu Szkół w B. z [...] lipca 2020 r. w sprawie odwołania I. T. ze stanowiska Wicedyrektora Zespołu Szkół [...] w N., wydanym na podstawie art. 64 ust. 1 i art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz. U z 2020 r., poz. 910 – zwanej dalej Prawem oświatowym):

w § 1 odwołano I. T. ze stanowiska Wicedyrektora Zespołu Szkół [...] w N. z dniem 1 sierpnia 2020 r., bez wypowiedzenia, po zasięgnięciu opinii [...] Kuratora Oświaty,

w § 2 wskazano, że uzasadnienie wraz z pouczeniem o możliwości odwołania stanowi integralną część zarządzenia,

w § 3 wskazano, że zarządzenie wchodzi w życie z dniem podjęcia.

W uzasadnieniu zarządzenia organ wskazał na konieczność natychmiastowego zaprzestania wykonywania funkcji Wicedyrektora przez I. T., uznając, że dalsze zajmowanie przez nią tego stanowiska godzi w interes szkoły jako interes publiczny. Organ wyjaśnił, że w 2017 r. pojawiły się propozycje przekształcenia istniejącej Szkoły Podstawowej w N. w szkołę filialną jako korzystne rozwiązanie w gminnym systemie oświaty. Skarżąca od samego początku była przeciwna planowi przekształcenia Szkoły, a jej zachowanie nie ograniczało się do wyrażania własnego, odmiennego poglądu oraz do ewentualnej dozwolonej krytyki, ale na podejmowaniu działań o charakterze nieetycznym, niemoralnym oraz niegodnym nie tylko osoby pełniącej funkcję kierowniczą, ale również nauczyciela i pedagoga. Skarżąca wprowadzała w błąd radnych gminnych, podając fałszywe dane dotyczące ilości uczniów w oddziale VII i VIII klasy Szkoły, udzielała nieprawdziwych informacji w sprawie kwalifikacji nauczycieli z tej Szkoły, dostępności pomieszczeń itd. Dodatkowo przed sesją Rady Gminy skarżąca nakłaniała kierownika szkoły filialnej w D. J. W. do wystąpienia w kwestii szkół przeciwko osobie Dyrektora, stosując w tym celu formę szantażu. 16 lipca 2018 r. na komisji Oświaty Rady Gminy podała członkom komisji nieprawdziwe dane dotyczące liczby uczniów. Nadto, 17 kwietnia 2019 r. sekretarz Gminy B. wystosował pismo, którym nakazano dyrektorom zmiany proponowanych arkuszy organizacyjnych szkół na rok szkolny 2019/2020. Wśród wytycznych było połączenie klas czwartych w Szkołach w N. i B. z uwagi na małą ilość uczniów. Skarżąca przeciągała ustawowy termin poprawienia arkusza, a na posiedzeniu Rady Pedagogicznej w Szkole w N. 26 kwietnia 2019 r. stwierdziła, że nie podpisze tego arkusza i liczy się z konsekwencjami służbowymi.

Organ wskazał również że skarżąca w czasie urlopu zdrowotnego podejmowała dalsze działania w celu zaszkodzenia planom przekształcenia Szkoły w szkołę filialną. 12 grudnia 2019 r. uczestniczyła w spotkaniu konsultacyjnym zorganizowanym przez Wójta Gminy B., podczas którego przejawiała postawę konfrontacyjną i chciała wzbudzić negatywne emocje wśród zebranych.

Z kolei 16 czerwca 2020 r. podczas rozmowy z Dyrektorem Zespołu Szkół w B. skarżącą oświadczyła, że pisała za rodziców dzieci pisma i skargi do [...] Kuratora Oświaty w sprawie przekształcenia szkoły oraz nakłaniała rodziców do ich wnoszenia, co należało uznać za zachowanie szczególnie nieetyczne, niemoralne oraz niegodne nauczyciela i pedagoga. Ponadto było ono również nielojalne wobec Dyrektora jako przełożonego oraz wobec władz gminy. W pismach tych podawane były nieprawdziwe informacje, jak te że władze gminy chcą całkowicie zlikwidować Szkołę Podstawową w N., a skarżąca świadomie przekazywała rodzicom nieprawdziwe informacje, chcąc wzbudzić ich niechęć do zmian oraz skłonić do protestów przeciwko władzom gminy oraz Dyrektorowi. Także w rozmowie z Dyrektorem 16 czerwca 2020 r. skarżąca przyznała, że przekazała radnej Gminy B. informacje o rzekomej obecności insektów i gryzoni w Szkole Podstawowej w N., co okazało się kłamliwe.

Skargę na powyższe zarządzenie wniosła I. T., zarzucając mu naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. Zdaniem skarżącej o braku zasadności natychmiastowego jej odwołania ze stanowiska w opisanym trybie świadczy przede wszystkim fakt, że zarzuty kierowane wobec niej dotyczą okresu od 2017 r. Do 30 czerwca 2020 r. przebywała na prawie rocznym urlopie dla poratowania zdrowia, co wykluczało jej udział w pracach kadry kierowniczej Zespołu Szkół. Z kolei jej aktywność jako wicedyrektora i jednocześnie nauczyciela w zakresie przekształcenia szkoły miała na celu dobro dzieci, zaś arkusz organizacyjny szkoły (zespołu) opracowuje nie wicedyrektor, tylko dyrektor. Jako nieprawdziwe oceniła skarżąca stwierdzenia, że osobiście pisała za rodziców dzieci pisma i skargi do kuratora oświaty i że podpisywała je swoim imieniem i nazwiskiem oraz że nakłaniała rodziców do wnoszenia tych pism. W kwestii zaś insektów i gryzoni w szkole wskazała, że występowała do radnej gminy o wsparcie działań obejmujących adaptację pomieszczeń szkolnych. Nie nakłaniała i nie szantażowała również kierownika J. W. Skarżąca wskazała także na negatywne opinie w sprawie jej odwołania [...] Kuratora Oświaty [...] (pismo z 17 lipca 2020 r.) oraz Rady Pedagogicznej Szkoły Podstawowej w N., Rady Rodziców, a także związków zawodowych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zespołu Szkół w B. wniósł o jej oddalenie.

Rozpoznając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zaznaczył na wstępie, że skarżone zarządzenie stanowi akt z zakresu administracji publicznej, dotyczący uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa, podlegający kontroli sądów administracyjnych.

Odwołując się z kolei do przesłanki "przypadku szczególnie uzasadnionego" z art. 66 ust. 1 Prawa oświatowego w świetle poglądów orzecznictwa, Sąd pierwszej instancji uznał, że z uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia nie wynika, aby zaistniały przyczyny, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. Przyczyna odwołania powinna mieć charakter wyjątkowy, a jej wystąpienie powinno uniemożliwiać dalsze sprawowanie funkcji kierowniczej. Odwołanie ze stanowiska kierowniczego bez wypowiedzenia, ze skutkiem natychmiastowym, jako środek szczególnie dotkliwy, powinno zaś być stosowane wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Tryb ten nie służy usunięciu z funkcji kierowniczej nauczyciela, który - choć należycie wywiązuje się ze swych obowiązków na powierzonym mu stanowisku kierowniczym (skoro nie zachodzą przesłanki do odwołania w trybie zwykłym określonym w art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy) - wyraża odmienne niż organ stanowisko w kwestii koncepcji organizacji i działania szkoły.

Przedstawiane szeroko w sprawie okoliczności związane z zasadnością przekształcenia Szkoły Podstawowej w N., którą kierowała skarżąca jako Wicedyrektor Zespołu Szkół w B., nie mogą podlegać ocenie Sądu, albowiem wykraczają poza granice sprawy wyznaczone treścią i podstawą prawną zaskarżonego zarządzenia. Odmienne od organu stanowisko skarżącej w kwestii zasadności przekształcenia szkoły, nie może mieć wpływu na dopuszczalność przekształcenia, a w konsekwencji samo wyrażanie przez skarżącą stanowiska w tym przedmiocie nie może być rozpatrywane jako zaistnienie szczególnie uzasadnionych przyczyn. Nadto okoliczności dotyczące działań i wypowiedzi skarżącej odnośnie zasadności przekształcenia szkoły, jak i innych zdarzeń, uznane przez organ za nieetyczne, niemoralne i niegodne osoby pełniącej funkcję kierowniczą, nauczyciela i pedagoga, abstrahując od zasadności tego stanowiska, miały miejsce na długo przez podjęciem zaskarżonego zarządzenia. Jak wynika z okoliczności niniejszej sprawy pierwsze propozycje przekształcenia Szkoły Podstawowej w N. przedstawione zostały już w 2017 r., zaś uchwała o zamiarze przekształcenia tej szkoły z dniem 31 sierpnia 2021 r. została podjęta przez Radę Gminy B. [...] listopada 2019 r.

Organ przywołał okoliczność nakłaniania i szantażowania przez skarżącą kierownika szkoły filialnej w D. J. W. do wystąpienia przeciwko osobie Dyrektora, które jednak – jak zauważył Sąd pierwszej instancji – miały mieć miejsce przed sesją Rady Gminy B. 10 lutego 2017 r., a więc 2,5 roku przed odwołaniem skarżącej ze stanowiska. Na okoliczność tę J. W. sporządził oświadczenie w dniu 14 września 2020 r. (czyli po wydaniu zaskarżonego zarządzenia), z którego wynika, że niezwłocznie o tej rozmowie poinformował Dyrektora Zespołu Szkół. Skarżąca natomiast zaprzeczała w skardze, by taki był przebieg tej rozmowy.

Udział skarżącej w spotkaniu konsultacyjnym dotyczącym przekształcenia Szkoły Podstawowej w N. miał miejsce w dniu 12 grudnia 2019 r., a więc 7 miesięcy przed odwołaniem. Fakt, że skarżąca w czasie tego spotkania przebywała na urlopie zdrowotnym dla poratowania zdrowia nie oznacza, że jej udział w takim spotkaniu był niedopuszczalny. Organ nie wykazał przy tym, by postawa, charakter wypowiedzi skarżącej miały wydźwięk zaprezentowany w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia.

Nakłanianie rodziców do wnoszenia pism oraz pomoc w redagowaniu pism do [...] Kuratora Oświaty w sprawie przekształcenia szkoły oraz przekazanie radnej Gminy informacji o obecności insektów i gryzoni w Szkole Podstawowej w N., zostały ujawnione w trakcie rozmowy pomiędzy skarżącą a Dyrektorem Zespołu Szkół w B., która odbyła się 16 czerwca 2020 r., a więc na miesiąc przed odwołaniem. Okoliczności te miały jednak miejsce na długo przed przeprowadzeniem opisanej rozmowy oraz odwołaniem skarżącej ze stanowiska, skoro treść pism kierowanych przez rodziców stała się podstawą wydania postanowienia [...] Kuratora Oświaty [...] z [...] grudnia 2019 r. w sprawie negatywnego zaopiniowania przekształcenia Szkoły Podstawowej w N., zaś pismo Radnej L. K. do Dyrektora Zespołu Szkół w B. dotyczące stanu sanitarnego Szkoły Podstawowej w N. datowane jest na dzień 10 października 2019 r.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji stanowisko organu, że pisanie pism i skarg za inne osoby przez skarżącą jest działaniem podstępnym, ukrywaniem się za innymi osobami, jest z kolei nadinterpretacją działań skarżącej. Skarżąca nigdy – co wynika też ze stanowiska organu – nie podpisywała się za inne osoby. W tej sytuacji to osoby podpisujące pisma, jako osoby pełnoletnie, biorą na siebie odpowiedzialność za treść wysłanych przez siebie pism.

Na okoliczność przeprowadzonej 16 czerwca 2020 r. rozmowy ze skarżącą Dyrektor Zespołu Szkół sporządził 16 września 2020 r. oświadczenie, które - jak wynika z jego daty - zostało sporządzone już po wydaniu zaskarżonego zarządzenia. Z kolei oświadczenia Dyrektora i J. W. zostały sporządzone bezpośrednio przed skierowaniem przez organ odpowiedzi na skargę, a więc nie były brane pod uwagę przy wydawaniu zaskarżonego zarządzenia. Stanowią one dokumenty, które nie korzystają z domniemania prawdziwości zawartych w nich twierdzeń.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji wobec odmiennego stanowiska zajętego przez skarżącą w skardze odnośnie rozmowy z J. W. i z Dyrektorem oraz wobec istniejącego sporu między organem a skarżącą, z dużą ostrożnością należy oceniać twierdzenia obu stron. Skarżąca nie miała przy tym możliwości odniesienia się przed wydaniem zarządzenia do okoliczności związanych z przeprowadzonymi rozmowami, objętymi treścią wspomnianych oświadczeń, sporządzonych przecież już po wydaniu zaskarżonego zarządzenia.

Sąd pierwszej instancji zwrócił również uwagę, że wskazywane przez organ podawanie przez skarżącą na posiedzeniu Komisji Oświaty Rady Gminy nieprawdziwych danych dotyczących liczby uczniów miało mieć miejsce 16 lipca 2018 r., a więc dwa lata przed odwołaniem. Okoliczności będące podstawą odwołania bez wypowiedzenia powinny być należycie udokumentowane. Organ w zaskarżonym zarządzeniu wskazał, że skarżąca wprowadziła w błąd radnych gminnych podając fałszywe dane dotyczące ilości uczniów w klasach Szkoły Podstawowej w N. Ponadto udzielała nieprawdziwych informacji o kwalifikacjach nauczycieli, dostępności pomieszczeń. W uzasadnieniu zarządzenia nie wskazano jednak, na czym organ opiera te twierdzenia, natomiast w odpowiedzi na skargę, która nie może uzupełniać uzasadnienia zarządzenia, organ wskazał, że pierwsza z ww. okoliczności wynika z protokołu nr [...] posiedzenia Komisji Oświaty, Kultury i Sportu Rady Gminy B. z 16 lipca 2018 r., z którego z kolei wynika, że radni zarzucali skarżącej wprowadzenie ich w błąd co do deklarowania posiadania odpowiednich pomieszczeń dla dwóch klas oraz ilości dzieci, które będą się w nich uczyć. Wynika z niego także, że zaistniał jakiś problem dotyczący pomieszczeń dla klas i ilości dzieci, ale skoro brak jest dowodów na rzeczywiste wypowiedzi skarżącej w tym przedmiocie, nie można zweryfikować twierdzeń zawartych w protokole. Ponadto ilość przyszłych uczniów wydaje się być okolicznością nie tyle pewną, co przewidywaną. Również w tym przypadku wypowiedzi skarżącej miałyby mieć miejsce na długo przed wydaniem zaskarżonego zarządzenia, bo przed posiedzeniem Komisji w dniu 16 lipca 2018 r.

Wskazane w zarządzeniu okoliczności dokonania zmiany proponowanych arkuszy organizacyjnych szkół na rok szkolny 2019/2020 miały miejsce w kwietniu 2019 r., a więc ponad rok przed odwołaniem, przy czym skarżąca zasadnie wywodzi, że to dyrektor szkoły, a nie wicedyrektor, sporządza arkusze organizacyjne (art. 110 ust. 2 Prawa oświatowego). Jak wynikało z treści pisma Zastępcy Wójta Gminy B. z 17 kwietnia 2019 r. w sprawie zmiany w arkuszach organizacyjnych szkół, pismo to skierowane zostało do Dyrektora Zespołu Szkół w B., nie do skarżącej. Nie ma zatem znaczenia podnoszona przez organ okoliczność, że to skarżąca od lat przygotowywała arkusz organizacji szkoły, bowiem ten obowiązek, z mocy prawa, spoczywa na dyrektorze, a nie jego zastępcy.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, skoro przyczyna odwołania powinna mieć charakter nagły, a jej wystąpienie powinno uniemożliwiać dalsze sprawowanie funkcji wicedyrektora, nie mogą zatem stanowić przyczyny odwołania w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy zdarzenia, czy też suma różnych zdarzeń, które miały miejsce w przeszłości. Warunkiem zastosowania tego trybu jest bliskość czasowa między stwierdzeniem naruszeń, a odwołaniem w tym trybie. Nie jest możliwe przesuwanie przez organ podejmowania tej decyzji na bliżej nieokreślony czas. Treść art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego zakłada, że zaistnienie nieprawidłowości stanowiących przypadek szczególnie uzasadniony powinno skutkować podjęciem przez organ działań niezwłocznych, adekwatnych do wagi naruszeń. Natomiast skoro w dacie zaistnienia okoliczności opisanych w zaskarżonym zarządzeniu organ nie uznał, aby stanowiły one przeszkodę do dalszego pełnienia przez skarżącą funkcji wicedyrektora szkoły, to tym bardziej nie mogą one stanowić podstawy do odwołania ze stanowiska po upływie znacznego czasu od ich stwierdzenia. Także ani z treści zarządzenia, ani z przedstawionych Sądowi akt nie wynika, by jakiekolwiek działania czy wypowiedzi skarżącej faktycznie wywarły jakiekolwiek negatywne skutki dla funkcjonowania szkoły lub mogły godzić w interes szkoły jako interes publiczny. Z przedłożonych natomiast Sądowi zarówno przez organ, jak i samą skarżącą dokumentów wynika, że sposób wykonywania jej obowiązków na powierzonym stanowisku nie był powszechnie kwestionowany.

Przed wydaniem zaskarżonego zarządzenia organ zwrócił się do [...] Kuratora Oświaty, a także Wójta Gminy B., Rady Rodziców Szkoły Podstawowej w N. oraz Rady Pedagogicznej Szkoły w N. o wyrażenie opinii w przedmiocie zamiaru odwołania skarżącej ze stanowiska Wicedyrektora. [...] Kurator Oświaty w piśmie z 17 lipca 2020 r. stwierdził, że nie jest organem uprawnionym do rozstrzygania konfliktów pomiędzy dyrektorem szkoły, a wicedyrektorem, jak również rozstrzygania w kwestii prawdomówności. Z kolei w opinii z 8 lipca 2020 r. Rady Rodziców Szkoły Podstawowej w N. stwierdzono, że skarżąca, jako pełniąca funkcję Wicedyrektora, działała dla dobra szkoły i interesu uczniów i rodziców i powinna nadal pełnić powierzoną jej funkcję. 26 czerwca 2020 r. negatywną opinię w sprawie odwołania skarżącej ze stanowiska wyraziła również Rada Pedagogiczna Szkoły Podstawowej w N. I chociaż ww. opinie nie są wiążące dla organu, to w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia zabrakło jakiegokolwiek ustosunkowania się do ich treści.

W ocenie Sądu pierwszej instancji organ nie wykazał, aby wskazywane, w części nieudokumentowane, okoliczności doprowadziły do destabilizacji pracy kierowanej przez skarżącą szkoły, w szczególności realizacji funkcji oświatowych i wychowawczych, by można je było określić jako nieetyczne, niemoralne i niegodne osoby pełniącej funkcję kierowniczą, wobec czego konieczne było natychmiastowe zaprzestanie wykonywania przez nią funkcji wicedyrektora. Zdarzenia przywołane w zarządzeniu nie mogły wywołać zatem natychmiastowych, negatywnych skutków.

W niniejszej sprawie organ podjął zaskarżone zarządzenie dopiero [...] lipca 2020 r., co oznacza, że stało się to krótko po odbyciu ze skarżącą rozmowy 16 czerwca 2020 r. Wydane zarządzenie oparte zostało o okoliczności – rzeczywiste bądź hipotetyczne, które miały miejsce na długo przed jego wydaniem. Wszystkie te okoliczności – poza ewentualnie kwestią rozmów skarżącej z rodzicami uczniów czy kwestią jej rozmowy z radną były znane Dyrektorowi Zespołu Szkół dużo wcześniej, a skutki rozmów skarżącej z ww. osobami miały miejsce wiele miesięcy przed rozmową skarżącej z Dyrektorem. Okoliczności, dotyczące rozmów skarżącej z rodzicami uczniów i z radną, o których podjął wiedzę Dyrektor w czasie rozmowy ze skarżącą, nie mogły natomiast w ocenie Sądu, stanowić samodzielnej podstawy do wydania zaskarżonego zarządzenia. I chociaż współpraca między osobami kierującymi szkołą (zespołem szkół) powinna być oparta na zaufaniu, to braki w tym zakresie nie uzasadniają podejmowania działań zmierzających do zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. Tego rodzaju sytuacja, wyartykułowana przez organ jako utrata zaufania do wicedyrektora, nie może stanowić podstawy do uznania, że doszło do zaistnienia szczególnego przypadku, uniemożliwiającego pozostawanie przez skarżącą na stanowisku wicedyrektora szkoły.

Ponieważ zaskarżone zarządzenie zostało wydane z naruszeniem przez organ art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.) orzekł, jak na wstępie, na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Dyrektor Zespołu Szkół w B., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie:

– przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 141 § 4 P.p.s.a., art. 146 § 1 P.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uwzględnienie skargi, pomimo nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący i należyty całego materiału dowodowego, z uwzględnieniem wszystkich dowodów znajdujących się w aktach sprawy;

2. art. 141 § 4 P.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób nie spełniający wymogów tego przepisu, polegające na zaniechaniu oceny wiarygodności istotnych dowodów w postaci oświadczenia Dyrektora Zespołu Szkół w B. J. S. z dnia 16 września 2020 roku i oświadczenia kierownika szkoły filialnej w D. J. W. z dnia 14 września 2020 roku oraz polegające na nieprawidłowej ocenie dowodu z opinii Rady Rodziców Szkoły Podstawowej w N. z dnia [...] lipca 2020 roku, co skutkowało błędnym ustaleniem faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy,

– naruszenie prawa materialnego poprzez naruszenie:

3. art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, iż odwołanie I. T. z funkcji wicedyrektora było sprzeczne z prawem, co jest związane z tym, że Sąd I instancji błędnie uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, podczas gdy w rzeczywistości taki szczególnie uzasadniony przypadek ma miejsce.

Wskazując na powyższe zarzuty, organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jego rzecz od skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej zawarto oświadczenie o zrzeczeniu się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podkreślił, że Sąd pierwszej instancji pominął istotny dowód w postaci opinii Rady Rodziców Szkoły Podstawowej w N. z 8 lipca 2020 r., jednoznacznie potwierdzającej, że skarżąca wyrażała wolę i zamiar podjęcia aktywnych działań w celu niedopuszczenia do przekształcenia Szkoły w N. w szkołę filialną. Sąd pierwszej instancji zaniechał także oceny wiarygodności pisemnego oświadczenia Dyrektora Zespołu Szkół w B. J. S. z 16 września 2020 roku oraz oświadczenia Kierownika Szkoły Filialnej w D. J. W. z 14 września 2020 r. Sąd pierwszej instancji nie wskazał wreszcie żadnych przekonujących argumentów uzasadniających zaniechanie oceny wiarygodności ww. pisemnych oświadczeń. Tymczasem skarżąca jako Wicedyrektor podejmowała działania sprzeczne z działaniami Dyrektora i to odnośnie najistotniejszej sprawy, tj. przekształcenia szkoły w szkołę filialną. Sąd pominął również to, że w niniejszej sprawie nie chodzi o relację Dyrektora Szkoły z organem prowadzącym ale o relacje Dyrektora z Wicedyrektorem, która podejmuje działania sprzeczne z działaniami swojego bezpośredniego przełożonego. Mogło to doprowadzić do powstania podziałów i antagonizmów, co w rezultacie miałoby negatywny wpływ na prawidłowe funkcjonowanie szkoły.

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyła skarżąca, wnosząc o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżąca złożyła oświadczenie, że nie żąda przeprowadzenia rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie należy jednak wskazać, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Oceniając niniejszą skargę kasacyjną w powyższych granicach, jako niezasadny należało ocenić zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. (zarzut 2). Wyjaśnić trzeba, że przepis ten jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. Wskazuje, że uzasadnienie powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia, a także w przypadku wyroku uchylającego, wskazania co do dalszego postępowania. Wszystkie te elementy zawiera uzasadnienie Sądu pierwszej instancji, zaś przedstawione w nim motywy pozwalają w pełni poznać stanowisko Sądu. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie organu Sąd pierwszej instancji dokonał oceny oświadczenia Dyrektora Zespołu Szkół w B. z 16 września 2020 r. i oświadczenia kierownika szkoły filialnej w D. z 14 września 2020 r., wyraźnie podkreślając to, że zostały one sporządzone już po wydaniu zaskarżonego zarządzenia, a więc nie mogły być brane pod uwagę przy jego wydawaniu. Sąd ten ocenił również wiarygodność ww. oświadczeń, poddając je w wątpliwość z uwagi na odmienne stanowisko strony przeciwnej (skarżącej). Podobnie Sąd pierwszej instancji odwoływał się do opinii Rady Rodziców Szkoły Podstawowej w N. z 8 lipca 2020 r., zwracając uwagę, że przedstawia ona stanowisko korzystne z punktu widzenia odwołania skarżącej ze stanowiska Wicedyrektora Szkoły. Ocena tych okoliczności przedstawiona przez Sąd pierwszej instancji wykracza natomiast poza granice wyznaczone art. 141 § 4 P.p.s.a.

Nie zasługiwał na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni rozumienia pojęcia "przypadków szczególnie uzasadnionych", zaznaczając przede wszystkim to, że musi wystąpić zdarzenie nadzwyczajne, destabilizujące funkcjonowanie szkoły i wywołujące konieczność natychmiastowego odsunięcia (wice)dyrektora od kierowania szkołą, ponieważ dalsze sprawowanie przez niego tej funkcji stanowi istotne zagrożenie dla jej funkcjonowania lub z jakichkolwiek innych, obiektywnie ważnych przyczyn jest nie do przyjęcia (por. wyroki NSA z 14 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 22/17, 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2870/17, 28 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 1884/17 – orzeczenia przywołane w uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto pojęcie "szczególnie uzasadnionych przypadków" winno być rozumiane wąsko i oznaczać takie sytuacje, w których nie jest możliwe spełnianie przez nauczyciela funkcji kierowniczej, a konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności zachodzi ze względu na zagrożenie interesu publicznego, ponieważ naruszenie prawa przez dyrektora lub wicedyrektora jest na tyle istotne, że nie pozwala to na dalsze wykonywanie obowiązków przez daną osobę, a stwierdzone w ich pracy uchybienia mogą prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły, a przy tym nie ulega wątpliwości, że osoba sprawująca funkcję kierowniczą utraciła zdolność wykonywania powierzonej jej funkcji z przyczyn etycznych lub rażącej niekompetencji w realizacji spoczywających na niej obowiązków (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OSK 86/08). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym na tle konkretnych przypadków jako uzasadniające spełnienie analizowanej przesłanki wskazywano następujące sytuacje: 1) kradzież (np. alkoholu) przez dyrektora w sklepie; 2) błędy organizacyjne, które postawiły placówkę w stan zagrożenia likwidacją; 3) poniżanie, upokarzanie i ignorowanie pracownika oraz wykorzystanie pracowników do przeprowadzenia remontu w mieszkaniu dyrektora; 4) zaniedbania w nadzorze nad pracownikami skutkujące molestowaniem seksualnym podopiecznych; 5) notoryczne nieregulowanie zobowiązań finansowych szkoły; 6) długotrwała choroba uniemożliwiająca wykonywanie funkcji kierowniczej, która negatywnie wpływa na szkołę, powodując jej dezorganizację (por. wyrok NSA z 28 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 1884/17, 14 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 22/17, 29 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 109/17).

Wskazując na powyższe, stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił i zdefiniował brak zaistnienia "szczególnie uzasadnionej przesłanki" pozwalającej na odwołanie w trybie natychmiastowym skarżącej jako wicedyrektora Zespołu Szkół. Jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, odnosząc się szczegółowo do każdej okoliczności przedstawionej w skarżonym zarządzeniu, nie były one związane z samą podstawą odwołania lub nie miały charakteru nagłego, albo też są okolicznościami spornymi, które co najwyżej świadczą o istnieniu konfliktu personalnego pomiędzy Dyrektorem Szkoły a jego Zastępcą (skarżącą). Wbrew też stanowisku skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji nie formułował twierdzeń dotyczących relacji pomiędzy Dyrektorem Szkoły a organem prowadzącym. Nadto zauważyć trzeba, że w świetle art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego sam fakt zaistnienia lub nawet eskalacji konfliktu między osobami pełniącymi funkcje kierownicze w szkole lub placówce oświatowej tak długo nie oznacza zaistnienia "przypadku szczególnie uzasadnionego", jak długo mimo istnienia takiego konfliktu pozostawienie danej osoby na stanowisku wicedyrektora szkoły pozwala na sprawne i skuteczne zarządzanie szkołą i nie powoduje destabilizacji pracy danej szkoły. Innymi słowy, odwołanie z funkcji wicedyrektora szkoły (zespołu szkół) w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego uzasadnia tylko przypadek, w którym jest jedną możliwością zapewnienia należytego funkcjonowania danej szkoły poprzez wykonywanie przez nią zadań wobec uczniów w zakresie kształcenia, wychowania i opieki (art. 11 ust. 2, art. 44 ust. 1 Prawa oświatowego) – por. wyrok NSA z 14 kwietnia 2020 r. sygn. akt III OSK 1059/21.

W konsekwencji, z przyczyn powyżej wskazanych, jako niezasadny należało ocenić również zarzut naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 146 § 1 P.p.s.a. (zarzut 1).

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 2 P.p.s.a. oddalił rozpoznawaną skargę kasacyjną. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 2 tej ustawy.