Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1216/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 219
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 1 ust. 1 i 2,  art. 1a,  art. 4 ust. 1 pkt. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 916
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo  własności tych gruntów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędzia WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu w dniu 30 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi O. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia 1.uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Prezydenta [...] z [...] września 2019 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz O. Z. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] kwietnia 2020 r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), zwanej dalej "kpa", utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta W. z [...] września 2019 r. nr [...] odmawiające wydania zaświadczenia w trybie ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (D.U. 2018, poz. 1716 ze zm.), (dalej "ustawa"), dla nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ulicy [...], działka nr ew. [...], obręb [...] uregulowanej w księdze wieczystej nr [...]. Organy ustaliły, że w budynku tym zarejestrowane są dwie spółki i dlatego nie może w sposób jednoznaczny rozstrzygnąć czy nieruchomość podlega przekształceniu na podstawie przepisów wyżej powołanej ustawy. Organy podkreśliły, że w postępowaniu zaświadczeniowym o jakim mowa w art. 218 kpa organ nie dokonuje ustaleń i ocen tak jak w postępowaniu jurysdykcyjnym. Potwierdza jedynie ustalony stan na podstawie tego co jest mu wiadome. Ten jest wątpliwy i dlatego nie można wydać zaświadczenia żądanej treści.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł Skarżący O. Z., który zaskarżył postanowienie w całości zarzucając:

-naruszenie art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z 20 lipca 2018 r. poprzez ich nie zastosowanie w sytuacji gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że nieruchomość ta była wykorzystywana przez skarżącego wyłącznie na cele mieszkaniowe a rejestracja podmiotów gospodarczych pod wyżej wskazanym adresem nastąpiła bez wiedzy i zgody skarżącego;

-naruszenie prawa procesowego tj. art. 7 kpa poprzez niepodjęcie przez organ czynności wyjaśniających, które były niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzygnięcia sprawy;

-naruszenie prawa procesowego tj. art. 77 § 1 kpa poprzez nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, nie uwzględnienie dokumentów przedstawionych przez skarżącego świadczących o wykorzystywaniu nieruchomości wyłącznie na cele mieszkaniowe oraz wykorzystywaniu nieruchomości przez najemcę na cele nie mieszkaniowe wbrew woli i wiedzy Skarżącego.

Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, nakazanie organowi wydanie postanowienia o uchyleniu postanowienie I instancji i zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2019, poz. 2167 ) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia.

Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803).

Ustawa z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego we własność ustanowiła, z mocy samego prawa, przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, w odniesieniu do nieruchomości wymienionych w jej art. 1 i 1a. Ustawodawca uznał za celowe aby podstawę ujawnienia prawa własności stanowiło zaświadczenie potwierdzające to przekształcenie. Wydaje je starosta wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej – w odniesieniu do gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub - w przypadku gruntów stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego – wójt (burmistrz, prezydent) – co wynika z art. 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 1 pkt 3 ustawy). Wydanie zaświadczenia następuje z urzędu lub na wniosek, co z kolei wynika z art. 4 ust. 2 ustawy.

Oznacza to, że w tego rodzaju postępowaniu w aspekcie procesowym zastosowanie ma tryb o jakim mowa w art. 217 i 218 kpa.

Postępowanie o wydanie zaświadczenia ma charakter uproszczony a organ, co do zasady, wydaje zaświadczenie na podstawie dokumentów, które są w jego posiadaniu, przede wszystkim ewidencyjnych i rejestracyjnych. Art. 218 § 1 kpa dopuszcza jednak możliwość przeprowadzenia w koniecznym zakresie postępowania wyjaśniającego, o ile jest to niezbędne do wydania żądanego zaświadczenia.

Odnosząc te wywody do niniejszej sprawy, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, organ nie dokonał prawidłowej oceny dokumentów przede wszystkim w postaci informacji zawartych w księdze wieczystej jak również w ogóle nie uwzględnił zapisów prowadzonej przez siebie ewidencji gruntów i budynków.

W aktach sprawy znajdują się:

– informacja z kartoteki budynków z której wynika, że na działce o nr ew. [...] znajduje się budynek mieszkalny wybudowany w 2013 r. (k 13 akt adm.),

– informacja z ewidencji gruntów z której wynika rodzaj użytków – [...];

– wypis z księgi wieczystej [...] z której wynika, że nieruchomość zabudowana jest budynkiem mieszkalnym (podrubryka 1.4.2);

Dokumenty te stanowią podstawę do przyjęcia, że przedmiotowa działka stanowi tereny oznaczone symbole [...] – tereny budowlane zabudowane budynkiem o charakterze mieszkalnym.

Przesłanką warunkującą, że z dniem [...] stycznia 2019 r. nastąpiło z mocy prawa przekształcenie użytkowania wieczystego we własność jest ustalenie, że w tej dacie nieruchomość była zabudowana na cele mieszkaniowe tj. zabudowana budynkiem jednorodzinnym lub wielorodzinnym, w którym co najmniej połowa lokali stanowi lokale mieszkalne. Ustawa w art. 1 ust. 2 nie zawiera definicji poszczególnych kategorii budynków i obiektów budowlanych. Należy w związku z tym sięgnąć do przepisów odrębnych. W przypadku budynku mieszkalnego jednorodzinnego zasadne jest odniesienie się do art. 3 pkt 2 a ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U.2020.1333), z którego wynika, że budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym jest "budynek wolno stojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku".

Zawarta w art. 1 ust. 2 definicja podlegających przekształceniu gruntów odnosi się do rodzaju istniejącej na nich zabudowy, a nie do celu, w jakim ta zabudowa jest wykorzystywana. Definicja ma charakter funkcjonalny. Decyduje zatem rodzaj budynku, jego przeznaczenie, a nie sposób korzystania. Okoliczność, czy budynek, albo lokal został wskazany w stosownym rejestrze (KRS, CIDG) jako siedziba przedsiębiorcy nie ma żadnego znaczenia dla oceny, czy jest to budynek lub lokal mieszkalny. Ta okoliczność jest istotna tylko w kontekście pomocy de minimis, a nie w kontekście samego przekształcenia. Przekształceniu podlegają grunty zabudowane w sposób wskazany w art. 1 ust. 2 i art. 2 ustawy niezależnie od tego, w jaki sposób są wykorzystywane, a w tym niezależnie od tego, czy w wyżej wymienionych rejestrach zostały ujawnione jako siedziby przedsiębiorców.

Opisywana reguła działa też w drugą stronę, to znaczy, że jeśli budynek lub lokal nie przeznaczony na cele mieszkalne (np. usługowy) jest faktycznie wykorzystywany do takich celów, to mimo tego grunt pod takim budynkiem przekształceniu nie podlega.

Zdaniem Sądu, w lokalu mieszkalnym może być zarejestrowana działalność gospodarcza czy może być on adresem spółki prawa handlowego. Okoliczności te nie niweczą podstawowej funkcji mieszkaniowej danego budynku a takie grunty zabudowane tym budynkiem wpisują się w cel ustawy którym jest m.in. zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych obywateli. (komentarz do ustawy pod red L. S. w Lex).

Przywołać w tym miejscu należy uzasadnienie projektu ustawy z którego wynika, że uwłaszczenie dotyczy grupy podmiotów określonej ze względu na funkcję jaką pełni dana nieruchomość tj. funkcję mieszkaniową. Pod pojęciem funkcji należy rozumieć przeznaczenie, zadanie jakie dany obiekt spełnia /por. internetowy słownik języka polskiego PWN -https://sjp.pwn.pl./ Oznacza to, że jeżeli budynek wykorzystywany jest w przeważającej części na zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych i w dostępnych organowi kartotekach i innych dokumentach przeznaczony jest do zamieszkiwania nie ma podstaw do przyjęcia, że nie służy on zaspokajaniu takich potrzeb.

Sąd w tym składzie nie podziela wywodów organu, że w sytuacji gdy organ ma wątpliwości co do charakteru budynku ma obowiązek odmowy wydania zaświadczenia. Istotnie postępowania zaświadczeniowe ma charakter uproszczony jednakże nie oznacza to, że organ nie może w jego toku podejmować czynności mających na celu wyjaśnienie kwestii spornych. Obowiązek działania organu wynika z art. 218 § 2 kpa. Zgodnie natomiast z art. 218 § 1 kpa organ wydaje zaświadczenie gdy chodzi o potwierdzenie faktów lub stanu prawnego, wynikających z prowadzonych przez ten organ ewidencji bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Te wskazują na funkcję mieszkaniową (ewidencja gruntów, kartoteka budynku, księga wieczysta).

Sumując Sąd uznał, że organy naruszyły art. 7, 77 § 1, 76 §1, 80 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy poprzez brak oceny dowodów znajdujących się w aktach i wadliwe przyjęcie, że samo zarejestrowanie działalności gospodarczej wyklucza możliwość wydania zaświadczenia żądanej treści.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni dokonaną przez sąd ocenę dokumentów urzędowych a następnie ustali czy w ich świetle istnieją podstawy do zastosowania w niniejszej sprawie przepisów ustawy.

Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c i 119 § 3 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego kwotę [...] zł (wpis).