Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2636/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Szef Służby Celnej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 112, art. 129 par. 2, art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. S. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie mianowania na stopień służbowy 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Celnej w [...] , [...] listopada 2009 r., działając na podstawie art. 223 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 115 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), z dniem 30 listopada 2009 r. mianował E. S. (dalej jako skarżąca) na stopień służbowy młodszego aspiranta celnego w korpusie aspirantów Służby Celnej.

17 listopada 2010 r. skarżąca złożyła do Szefa Służby Celnej odwołanie od aktu mianowania, żądając jego uchylenia i wydania aktu mianowania na stopień służbowy podkomisarza celnego w korpusie oficerów młodszych. Wraz z odwołaniem skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, uzasadniając, że nie została prawidłowo pouczona o przysługującym jej prawie do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu odwołania podała, że spełnia warunki, o których mowa w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, gdyż w trakcie pełnienia służby zajmowała stanowisko służbowe związane z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników, tj. stanowisko Kierownika Referatu Ogólnego Urzędu Celnego w [...] w okresie od [...] maja 2004 r. do [...] lipca 2005 r., zatem mianowanie jej na stopień w korpusie oficerów młodszych było obligatoryjne. Ponadto wskazała, że organ I instancji, nie kierował się dyspozycją ustawy, lecz wytycznymi Szefa Służby Celnej zawartymi w pismach nr [...] . Dodatkowo zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej poprzez jego błędną wykładnię w zakresie pojęcia "przed dniem wejścia w życie ustawy" oraz jego niezastosowanie przy wydaniu aktu mianowania. Zdaniem skarżącej, pojęcie "przed dniem wejścia w życie ustawy" powinno być rozumiane jako dowolny okres poprzedzający wejście ustawy w życie. W związku z tym, skarżąca uznała, że skoro spełnia kryteria określone w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, to tym samym akt mianowania został wydany z rażącym naruszeniem prawa.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Szef Służby Celnej, decyzją z [...] września 2011 r. nr [...] , nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania, utrzymał w mocy zaskarżony akt mianowania w zakresie określenia korpusu.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż o ostatecznym charakterze aktu mianowania jako decyzji administracyjnej podlegającej kontroli sądowoadministracyjnej przesądził Sąd Najwyższy uchwałą z 8 czerwca 2010 r. sygn. akt II PZP 5/10 i wyjaśnił, że w decyzji (akcie mianowania) z [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] nie pouczył skarżącej o sposobie jego zaskarżenia. Dlatego też organ stwierdził, że wada ta nie mogła szkodzić stronie, bowiem w przypadku gdy organ błędnie pouczył stronę, że od decyzji nie służy odwołanie, czy też w ogóle tego nie uczynił, to strona może skutecznie dopełnić tej czynności w każdej chwili, gdyż nie utraciła prawa do jej dopełnienia, w myśl wyraźnego przepisu prawa. Powyższe wynika z faktu, iż w takich przypadkach 14-dniowy termin na wniesienie odwołania na tę decyzję "nie biegnie". Organ zatem przyjął, że skoro skarżąca wniosła odwołanie, to zrobiła to skutecznie, nawet jeżeli uchybiła terminowi. Odnosząc się zaś do wniosku o przywrócenie terminu, organ wyjaśnił, że wobec faktu, iż akt mianowania nie posiadał pouczenia, to w sprawie nie doszło do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W związku z tym, brak było podstaw prawnych do wydania postanowienia w trybie art. 59 § 1 k.p.a. o przywróceniu terminu. Wobec powyższego, Szef Służby Celnej przystąpił do przeprowadzenia postępowania odwoławczego

Organ podał, że 31 października 2009 r. wszedł w życie nowy akt prawny regulujący funkcjonowanie Służby Celnej, tj. ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. Na mocy przepisu art. 223 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej został nałożony na kierownika urzędu obowiązek dokonania w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy, mianowań funkcjonariuszy na stopnie służbowe. Regulacja ta była wyrazem wpływu nowej ustawy o Służbie Celnej w zakresie stopnia służbowego na stosunek służbowy funkcjonariusza celnego powstały pod rządami dotychczasowej ustawy. Mechanizm przypisywania funkcjonariuszom stopni w poszczególnych korpusach, uregulowany został odpowiednio przepisami art. 223 ust. 2-6 ustawy. W świetle tych przepisów zadaniem organu było przyporządkowanie danego funkcjonariusza, który w dniu wejścia w życie ustawy pełnił służbę w Służbie Celnej do właściwego korpusu, w zależności od dotychczasowego stopnia lub zajmowanego stanowiska bądź pełnionych obowiązków.

Dodatkowo organ wskazał, że ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej wprowadziła m.in. zmianę nazw stopni służbowych funkcjonariuszy i pogrupowała je w określone korpusy, odpowiednio: oficerów starszych Służby Celnej, oficerów młodszych Służby Celnej, aspirantów Służby Celnej, podoficerów Służby Celnej i szeregowych Służby Celnej, ustalając odpowiednio w ramach korpusów poszczególne nowe stopnie służbowe (art. 115 ustawy).

Organ podniósł, że skarżąca domagała się mianowania na stopień służbowy podkomisarza celnego należącego do korpusu oficerów młodszych Służby Celnej, na podstawie art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Zgodnie z treścią tego przepisu, funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy zajmował stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku oraz pełnił służbę w służbie stałej w stopniu innym niż wymieniony w pkt 1 i w ust. 2 ustawy - określa się stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej.

Badając zasadność żądania skarżącej dotyczącego mianowania jej na stopień służbowy podkomisarza, organ doszedł do przekonania, że przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej nie mógł mieć zastosowania, bowiem dotyczy on funkcjonariusza, który spełniał wskazane w nim wymogi w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, tj. 30 października 2009 r. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika jednoznacznie, że w dacie tej skarżąca zajmowała stanowisko inspektora celnego i posiadała stopień służbowy dyspozytora celnego.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 223 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy pełnił służbę w stopniu młodszego aspiranta celnego, starszego dyspozytora celnego albo dyspozytora celnego określa się stopień w korpusie aspirantów Służby Celnej. Podkreślił przy tym, że w przypadku określenia funkcjonariuszowi nowego stopnia organ ma niewielką swobodę, nie może go mianować na stopień służbowy należący do innego korpusu niż ten, który wynika bezpośrednio z uregulowań zawartych w ust. 2 - 6 art. 223 ustawy. Mianowanie do określonego korpusu Służby Celnej ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, uzależniła od posiadanego uprzednio stopnia służbowego, z wyjątkiem art. 223 ust. 3 pkt 2. Organ jest zatem związany ustawowym mechanizmem przypisania funkcjonariusza do danego korpusu, który wprost wynika z treści odpowiedniego dla konkretnego funkcjonariusza ustępu (2-6) art. 223. Zatem, mając na uwadze treść art. 223 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej, należało skarżącej określić stopień służbowy w korpusie aspirantów Służby Celnej.

Szef Służby Celnej nie zakwestionował faktu pełnienia w przeszłości przez skarżącą obowiązków służbowych na stanowisku związanym z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, co znajduje potwierdzenie w dokumentach zgromadzonych w jej aktach osobowych. Jednakże przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej mianowanie na stopień w ww. korpusie uzależnia od zajmowania, bezpośrednio przed dniem wejścia w życie ustawy, stanowiska związanego z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników lub pełnienia obowiązków na tym stanowisku. Mając na względzie powyższe, organ podał, że we wskazanym okresie skarżąca zajmowała stanowisko inspektora celnego i posiadała stopień służbowy dyspozytora celnego, tym samym przepis art. 223 ust. 3 pkt. 2 ustawy, nie mógł mieć zastosowania do skarżącej.

Szef Służby Celnej zwrócił uwagę, że przepis art. 223 ustawy umiejscowiony został w rozdziale 14 zatytułowanym "Przepisy przejściowe". Umiejscowienie ww. przepisu w tym, a nie innym rozdziale oznacza, że jest to przepis regulujący wyłącznie takie sytuacje, które mogą pojawiać się na tle wprowadzania w życie nowych uregulowań. Powyższe znajduje zaś potwierdzenie w zasadach techniki prawodawczej. Zgodnie bowiem z § 30 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej", w przepisach przejściowych reguluje się wpływ nowej ustawy na stosunki powstałe pod działaniem ustawy albo ustaw dotychczasowych, a w szczególności rozstrzyga się w nich:

1. czy i w jakim zakresie utrzymuje się czasowo w mocy instytucje prawne zniesione przez nowe przepisy;

2. czy zachowuje się uprawnienia i obowiązki oraz kompetencje powstałe w czasie obowiązywania uchylanych albo wcześniej uchylonych przepisów oraz czy skuteczne są czynności dokonane w czasie obowiązywania tych przepisów; sprawy te reguluje się tylko w przypadku, gdy nie chce się zachować powstałych uprawnień, obowiązków lub kompetencji albo chce się je zmienić albo też, gdy chce się uznać dokonane czynności za bezskuteczne;

3. czy i w jakim zakresie stosuje się nowe przepisy do uprawnień i obowiązków oraz do czynności, o których mowa w pkt 2.

Powyższe wskazuje zatem w sposób jednoznaczny, że skoro przepis art. 223 został zamieszczony w przepisach przejściowych, a w analizowanej ustawie wprowadzono nowy katalog stopni służbowych o częściowo zmienionej nomenklaturze i ich gradację, oznacza to, iż ustawodawca tym przepisem dostosował stan zastany do gradacji stopni służbowych wprowadzonych nową ustawą o Służbie Celnej. Mianowanie na stopień służbowy na podstawie art. 223 generalnie miało na celu mianowanie na stopień odpowiadający dotychczasowej pozycji w hierarchii katalogu stopni służbowych, a tylko w ściśle określonych przypadkach, wskazanych w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy stanowiło awans.

W ocenie Szefa Służby Celnej, zasadne jest rozumienie art. 223 ustawy o Służbie Celnej i określonych w tym przepisie zasad określania stopni służbowych jako przepisów, które za podstawę do ustalenia nowego stopnia służbowego przyjmują stan zastany z chwili utraty mocy obowiązującej ustawy z 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Odmienna interpretacja omawianego zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy", prowadziłaby do skutków nie dających się pogodzić z zasadami logiki. Na takie rozumienie tego wyrażenia, zdaniem organu, wskazuje również wykładnia językowa. Zwrócił uwagę, że gdyby uznać, iż przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej odnosi się do stanu istniejącego w dowolnym czasie przed dniem wejścia w życie ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, a nie wyłącznie do stanu bezpośrednio poprzedzającego ten dzień, doszłoby do wypaczenia sensu tej regulacji i prowadziłoby do rozwiązań, które nie dają się pogodzić z zasadami logiki, zważywszy, że jedną z zasad wykładni prawa jest założenie racjonalności prawodawcy. Ponadto organ, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 427/11, w którym Sąd podzielił interpretację Szefa Służby Celnej, wskazał, że skoro celem regulacji zawartej w przepisach przejściowych ustawy o Służbie Celnej z 27 sierpnia 2009r. było zapewnienie płynnej i transparentnej zmiany dotychczasowych stosunków służbowych funkcjonariuszy celnych w stosunki kreowane tą ustawą to zwrot "przed dniem wejścia w życie ustawy" nie może być, odczytywany inaczej, niż jako odnoszący się do momentu bezpośrednio poprzedzającego wejście w życie ustawy. Inna interpretacja tego zwrotu, że chodzi w nim o dowolny okres przed wejściem w życie tej ustawy, prowadziłaby bowiem w efekcie do uznaniowości w zakresie przyporządkowania funkcjonariuszy do określonych korpusów, w zależności od tego jaki okres służby danego funkcjonariusza, poprzedzający wejście w życie ustawy, kierownik urzędu wziąłby pod uwagę.

Organ odwoławczy uznał, że Dyrektor Izby Celnej w Opolu nie dopuścił się naruszenia przepisów art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Przepis ten bowiem, nie mógł mieć zastosowania w przypadku skarżącej. Z dokumentów zgromadzonych w aktach osobowych wynika, iż w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy o Służbie Celnej, pełniła ona służbę na stanowisku inspektora celnego w stopniu służbowym dyspozytora celnego. W zaistniałej sytuacji Dyrektor Izby Celnej w [...] , dokonał mianowania, na podstawie art. 223 ust. 4 ustawy, na stopień służbowy w korpusie aspirantów Służby Celnej.

W związku z tym organ stwierdził, że mianowanie na stopień służbowy należący do korpusu aspirantów nastąpiło z uwzględnieniem wszelkich wymogów określonych przez ustawodawcę w art. 223 ustawy o Służbie Celnej.

Reasumując Szef Służby Celnej stwierdził, że akt mianowania został wydany zgodnie z prawem.

W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, E. S. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, poprzez jego błędną wykładnię w zakresie pojęcia "przed dniem wejścia w życie" oraz jego niezastosowanie w sprawie,

2. art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, poprzez działanie organu wbrew zasadzie demokratycznego państwa prawnego, a także zasadzie działania organu państwa na podstawie i w granicach prawa,

3. art. 6 k.p.a., tj. wyrażonej w tym przepisie zasady praworządności, poprzez nieuwzględnienie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, tj. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej i rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o interpretacje Szefa Służby Celnej zawarte w pismach [...] oraz [...] oraz pisemne polecenie [...] ,

4. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez niezbędnego wyjaśnienia stanu faktycznego w postaci zajmowania przez skarżącą stanowiska związanego z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników,

5. art. 138 § 1 k.p.a., poprzez wydanie rozstrzygnięcia sprawy tylko w zakresie korpusu, nie rozstrzygając w zakresie stopnia funkcjonariusza celnego.

W związku z tym, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji organu I instancji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podała, że [...] sierpnia 2000 r. została mianowana na funkcjonariusza celnego w stopniu młodszego dyspozytora celnego, a następnie zajmowała stopnie służbowe dyspozytora celnego od [...] października 2007 r. do [...] listopada 2009 r., młodszego aspiranta celnego od [...] listopada 2009 r. do [...] września 2011 r. oraz od [...] września 2011 r. do chwili obecnej aspiranta celnego. W czasie służby pełniła stanowiska służbowe kontrolera celnego od [...] września 1995 r. do [...] kwietnia 2004 r., Kierownika Referatu Ogólnego Urzędu Celnego w [...] od [...] maja 2004 r. do [...] lipca 2005 r.; starszego kontrolera celnego od [...] sierpnia 2005 r. do [...] września 2006 r., inspektora celnego od [...] września 2006 r. do [...] grudnia 2010 r. i od [...] stycznia 2011 r. do chwili obecnej starszego specjalisty S.C. Wskazała, że w trakcie pełnienia służby zajmowała stanowisko służbowe związane z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników, tj. stanowisko Kierownika Referatu Ogólnego Urzędu Celnego w [...] od [...] maja 2004 r. do [...] lipca 2005 r.

Zdaniem skarżącej, rażącym naruszeniem prawa jest pominięcie w zaskarżonej decyzji art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Podniosła, że obowiązek uwzględnienia tego przepisu wynika wprost ze stanu faktycznego sprawy, bowiem w przeszłości zajmowała stanowisko związane z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników. Z akt osobowych wynika bowiem, iż zajmowała stanowisko kierownika referatu. W związku z tym, że powyższa okoliczność miała miejsce przed dniem 31 października 2009 r. tj. przed datą wejścia w życie ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, to mianowanie jej na stopień w korpusie oficerów młodszych było obligatoryjne.

Skarżąca podała, że pojęcie "przez dniem wejście w życie ustawy" powinno być rozumiane jako dowolny okres poprzedzający wejście w życie ustawy o Służbie Celnej.

W ocenie skarżącej, literalna wykładnia użytego w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy" jednoznacznie prowadzi do wniosku, że chodzi o czas istniejący przed wejściem w życie ustawy. Jeśliby bowiem wolą racjonalnego ustawodawcy było, aby stan opisany w przepisie istniał wyłącznie do dnia wejścia w życie tej ustawy, to dałby temu wyraz, zamieszczając zamiast zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy" zwrot "do dnia wejścia w życie ustawy" lub "w dniu wejścia w życie ustawy".

Ponadto skarżąca podniosła, że zaskarżona decyzja (akt mianowania) narusza art. 6 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie przepisu prawa powszechnie obowiązującego w postaci art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Wskazała, że Dyrektor Izby Celnej w [...] nie przyjął, za podstawę prawną decyzji, przepisu powszechnie obowiązującego, lecz dokonał rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o interpretacje Szefa Służby Celnej zawarte w pismach: [...] oraz [...] . Zgodnie z obowiązującymi przepisami, podstawę decyzji stanowić mogą wyłącznie normy aktów prawa powszechnie obowiązującego, a nie akty wewnętrzne.

Skarżąca zarzuciła organowi II instancji, że wydając zaskarżoną decyzję, rozstrzygnął sprawę w zakresie określenia korpusu, a nie wypowiedział się natomiast co do stopnia służbowego funkcjonariusza celnego. Podniosła, że organ II instancji nie może ograniczać się w sentencji wyłącznie do korpusu, skoro decyzja Dyrektora Izby Celnej w [...] dotyczyła dwóch elementów, tj. korpusu i stopnia służbowego. Decyzja organu odwoławczego, która swoim rozstrzygnięciem wykracza poza zakres kompetencji wyznaczony przepisem art. 138 k.p.a., wydana jest z rażącym naruszeniem prawa i powinna zostać uchylona.

Szef Służby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Ponadto organ nie zgodził się z twierdzeniem skarżącej, że przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej winien być interpretowany wyłącznie w oparciu o wykładnię językową. Zwrócił uwagę, że powszechnie przyjęte znaczenie przyimka "przed" w nawiązaniu do określonego zdarzenia lub daty może być rozumiane jako wskazujące na czas bezpośrednio poprzedzający to zdarzenie czy datę. Zdaniem organu, wykładnia językowa jest niewystarczająca do jednoznacznego ustalenia znaczenia normy prawnej zawartej w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Stąd konieczne jest oparcie się również na wykładni systemowej i funkcjonalnej. Z kolei wykładnia systemowa i celowościowa prowadzi do wniosku, że przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy dotyczy wyłącznie funkcjonariuszy celnych, którzy w momencie utraty mocy obowiązującej ustawy z 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej zajmowali stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnili obowiązki na tym stanowisku oraz pełnili służbę w służbie stałej w stopniu innym, niż wymieniony w art. 223 ust. 2 i ust. 3 pkt 1 ustawy. Ponownie organ zwrócił uwagę, że art. 223 ustawy o Służbie Celnej umiejscowiony został w rozdziale "Przepisy przejściowe, a to oznacza, że jest to przepis regulujący wyłącznie takie sytuacje, które mogą pojawiać się na tle wprowadzania w życie nowych uregulowań, co znajduje potwierdzenie w zasadach techniki prawodawczej.

W ocenie Szefa Służby Celnej, zasadne jest rozumienie art. 223 ustawy o Służbie Celnej i określonych w tym przepisie zasad określania stopni służbowych jako przepisów, które za podstawę do ustalenia nowego stopnia służbowego przyjmują stan zastany z chwili utraty mocy obowiązującej ustawy z 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. organ wyjaśnił, że Sąd Najwyższy w uchwale z 8 czerwca 2010 r., sygn. II PZP 5/10 wskazał, że funkcjonariuszowi nie przysługuje roszczenie na mianowanie na stopień służbowy w ramach danego korpusu, gdyż kwestie te dotyczą relacji przełożony – podwładny i należą do wewnętrznej sfery działania Służby Celnej i pozostawione zostały uznaniu kierownika urzędu. W związku z powyższym, Szef Służby celnej zobligowany było do rozpatrzenia odwołania tylko w zakresie przynależności do konkretnego korpusu Służby Celnej.

Organ zaznaczył, że kierując się zasadą dochodzenia do prawdy obiektywnej, dokonał analizy i oceny materiału dowodowego z uwzględnieniem okoliczności korzystnych jak i niekorzystnych dla określenia sytuacji prawnomaterialnej strony postępowania w ich wzajemnym powiązaniu oraz przyjął jako podstawę fakty ujawnione w toku postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie bowiem do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, uznał za konieczne uwzględnienie skargi z przyczyn, które wziął pod uwagę z urzędu, niezależnie od jej treści.

Warunkiem skuteczności czynności procesowej wniesienia odwołania, jest zachowanie ustawowego terminu, określonego w przepisie art. 129 § 2 k.p.a., zgodnie z którym odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie.

Zgodnie z przepisem art. 107 § 1 k.p.a., który określa elementy składowe typowej decyzji administracyjnej, decyzja powinna zawierać m.in. pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie. Jednakże brak takiego pouczenia nie powoduje wadliwości decyzji, bowiem strona w myśl przepisu art. 111 k.p.a., może w terminie 14 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, zażądać jej uzupełnienia co do prawa odwołania (§ 1), w takim zaś przypadku termin dla strony do wniesienia odwołania, biegnie od dnia doręczenia jej odpowiedzi (§ 2).

W niniejszej sprawie, z akt administracyjnych nie wynika, kiedy skarżąca otrzymała akt mianowania z [...] listopada 2009 r. Jednak uznać należy, że z aktem tym skarżąca zapoznała się najpóźniej 8 grudnia 2009 r., gdyż z tym dniem podpisała upoważnienie do przetwarzania danych osobowych, w którym to upoważnieniu wskazano na stopień służbowy. Zatem skarżącej doręczono akt mianowania najpóźniej 8 grudnia 2009 r., który nie zawierał pouczenia, ponieważ organ pozostawał w błędnym, jak się okazało, przeświadczeniu, że nie jest on decyzją administracyjną w rozumieniu k.p.a.

Skarżąca nie skorzystała z uprawnienia do żądania uzupełnienia aktu mianowania o pouczenie co do prawa odwołania, ani też w terminie 14 dni od otrzymania aktu mianowania nie wniosła od niego odwołania. Zatem bezspornie przedmiotowy akt mianowania uzyskał przymiot ostateczności.

Skarżąca odwołanie od aktu sporządziła 17 listopada 2010 r., a więc z uchybieniem czternastodniowego terminu i mając tego świadomość, zwróciła się też z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Szef Służby Celnej odwołanie rozpoznał i wydał zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że w sprawie nie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania, a zatem brak było podstaw prawnych do wydania w trybie art. 59 § 1 k.p.a. postanowienia o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania. Organ powołał się na przepis art. 112 k.p.a., zgodnie z którym błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia.

W ocenie Sądu, stanowisko organu w tym zakresie jest błędne. Wskazany przepis nie mógł mieć w sprawie zastosowania, gdyż akt mianowania w ogóle nie zawierał pouczenia o środkach zaskarżenia, nie zaś błędne pouczenie. Przepis ten jasno określa, że błędne pouczenie (a nie jego brak), nie może szkodzić stronie, która się do niego zastosowała. Zatem, mając na względzie treść art. 129 § 2 k.p.a., którego mocy obowiązującej nie pozbawił brak pouczenia oraz datę wniesienia odwołania, obowiązkiem organu było w pierwszej kolejności rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od aktu mianowania, który został bezspornie uchybiony. Natomiast rozpatrzenie przez Szefa Służby Celnej odwołania z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która w myśl art. 16 § 1 k.p.a. korzysta z ochrony trwałości (por. wyrok NSA z 6 grudnia 1999 r., IV SA 2028/97, Lex nr 48735 oraz G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Komentarz do art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex Omega nr 35/2009).

W tej sytuacji stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji uniemożliwiło Sądowi merytoryczne rozpoznawanie sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, obowiązkiem organu będzie w pierwszej kolejności zbadanie zasadności wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z uwzględnieniem treści art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. Tylko pozytywne rozstrzygnięcie w tym zakresie pozwoli organowi przystąpić do rozpoznania odwołania.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 119 pkt 1 ustawy –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł, w oparciu o art. 152 powołanej ustawy.