Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 470/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: Art. 20 i 24
journal: Dz.U. 2020 poz 2052
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: Art. 7  i 77
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: WSA Hanna Knysiak-Sudyka WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 września 2021 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 14 stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącego D. G. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: "WINGiK") decyzją z dnia 14 stycznia 2021 r., znak sprawy: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a."), art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 2052 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania skarżącego D. G. od decyzji Starosty z dnia [...] 2020 r. znak: [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 22 stycznia 2020r. D. G. wniósł o aktualizację informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków obręb G poprzez ujawnienie przebiegu granicy działki [...] z działką [...] zgodnie z opinią wykonaną dla Sądu Rejonowego przez biegłego sądowego M. S. sygn. akt [...], nr ks. Rob. 179/90. Do wniosku dołączył: opinię sporządzoną przez biegłego sądowego inż. M. S. wraz z mapą sytuacyjną z 20 lutego 1991 r. (nie przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego), postanowienie Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny z dnia 27 lutego 1992 r. sygn. akt [...] o ukaranie dłużników, postanowienie Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny z 15 października 1991 r. sygn. akt [...] o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego oraz postanowienie Sądu Wojewódzkiego z 18 grudnia 1991 r. sygn. akt [...] w tej sprawie, wyroki Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny z 30 kwietnia 1991 r. sygn. akt [...] oraz Sądu Wojewódzkiego z 25 czerwca 1991 r, sygn. akt [...] o wydanie pasa gruntu.

Starosta, po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku, decyzją z dnia [...] 2020 r., znak: [...] orzekł o odmowie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków obręb G jednostka ewidencyjna O w zakresie ujawnienia przebiegu granicy działki [...] z działką nr [...] zgodnie z opinią wykonaną dla Sądu Rejonowego przez biegłego sądowego M. S. o sygn. akt.: [...], nr ks. rob. 179/90.

Organ I instancji powołując się na treść § 36 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 393) w sprawie ewidencji gruntów i budynków przebieg granic działek ewidencyjnych, wskazał, że podstawą zmiany przebiegu granic stanowić może jedynie dokumentacja geodezyjna przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego gruntów i budynków sporządzona stosownie i w trybie § 36 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. W związku z powyższym w ocenie organu I instancji opinia biegłego sądowego wskazana przez skarżącego, nie może stanowić podstawy aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, ponieważ nie została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.

Nadto organ I instancji podkreślił, że z uwagi na fakt, iż na mapie ewidencji gruntów wykazany jest nieprawidłowy przebieg granicy działki nr [...] z działkami nr [...] i nr [...] z urzędu zostanie wszczęte postępowanie administracyjne w zakresie ustalenia przebiegu granicy działki nr [...] z działkami nr [...] i nr [...] obręb G, gdyż organ ten jest zobowiązany do wyeliminowania błędnych informacji ujawnionych w operacie ewidencyjnym.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył D. G. Skarżący podniósł, iż działka [...] jest w jego posiadaniu od ponad 30 lat, a orzeczenie sądowe w postaci wyroku wydanego przez Sąd Rejonowy z dnia 30 kwietnia 1991 r. sygn. akt [...] potwierdza, iż działka [...] stanowi część nieruchomości, w postaci działki nr [...]. W ocenie skarżącego, organ I instancji nie poczynił istotnych ustaleń w świetle prowadzonego przez Sąd Rejonowy postępowania w sprawie [...]. Nadto organ winien ocenić przebieg granicy przedmiotowych działek ewidencyjnych w stosunku do użytkowania na gruncie, czego nie uczynił. Organ nie rozważył również możliwości dokonania aktualizacji ewidencji gruntów na podstawie innych przesłanek umożliwiających mu dokonanie takiej aktualizacji.

Opisaną we wstępie decyzją WINGiK decyzją z dnia 14 stycznia 2021 r. nr [...], utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W motywach rozstrzygnięcia, organ odwoławczy podkreślił, iż przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się zgodnie z § 36 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. W przypadku jej braku lub gdy dane zawarte w tej dokumentacji nie są wiarygodne lub nie odpowiadają standardom technicznym, dane dotyczące przebiegu granic pozyskuje się w wyniku geodezyjnych pomiarów terenowych lub fotogrametrycznych, poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic (§ 37) w trybie czynności, o których mowa w § 39 rozporządzenia.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że operat ewidencyjny dla obrębu G został założony na podstawie pomiaru stanu posiadania na gruncie. Z pomiaru tego sporządzono szkice połowę (k. 19 i 20/) które przedstawiają przebieg linii granicznej działki nr [...] z działkami nr [...] i nr [...] (obecnie [...]) z którego wynika, że działka [...] styka się bezpośrednio z działką drogową nr [...] (obecnie [...]). W 1960 roku sporządzono pierworys mapy ewidencyjnej dla obrębu G, na którą błędnie wkreślono informacje zawarte na szkicach polowych nr 34 i nr 36. W rezultacie tego błędu działkę nr [...] (oraz działki nr [...] i nr [...]) od działki nr [...] (obecnie [...]) oddziela część działki drogowej [...]. Operat z założenia ewidencji gruntów został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego za nr [...] (KERG [...]). Następnie w 2013 r. została przeprowadzona modernizacja operatu ewidencyjnego m.in. dla obrębu G, która powieliła opisany wyżej błąd. Aktualnie w operacie ewidencyjnym prowadzonym dla obrębu G działka nr [...] o pow. 0,3460 ha ujawniona jest w jednostce rejestrowej [...] jako własność Gminy O, natomiast działka nr [...] o pow. 0,9710 ha ujawniona jest w jednostce rejestrowej [...] jako współwłasność m.in. skarżącego.

Organ odwoławczy wskazał, że przedłożone przez Skarżącego do wniosku o dokonanie zmiany w ewidencji gruntów rozstrzygnięcia zapadłe 24 kwietnia 1991 r., sygn. akt [...] oraz z 30 kwietnia 1991 r. sygn. akt [...] przed Sądem Rejonowym dotyczyły wydania pasa gruntu. Sprawy toczyły się z powództwa poprzedników prawnych Skarżącego przeciwko Skarbowi Państwa - Burmistrzowi Miasta i Gminy i dotyczyły spornego pasa gruntu (część działki nr [...]) obecnie położonego pomiędzy działkami nr [...] i nr [...]. Z akt sprawy sygn. akt [...] przesłanej przez Sąd Rejonowy wynika, iż w postępowaniu tym Sąd orzekał wyłącznie w oparciu o opinię biegłego M. S. oraz na podstawie Mapy sytuacyjnej z odtworzenia granicy nieruchomości działki nr [...] z drogą - działką nr [...] na odcinku przy skarpie na podstawie danych geodezyjnych ze szkicu polowego z dnia 9 grudnia 1959 r., co wynika wprost z treści ww. orzeczeń. Nie stwierdzono, by wówczas sporządzona została dokumentacja geodezyjna przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, na podstawie której możliwe byłoby wykazanie przebiegu granic przedmiotowych działek ewidencyjnych.

Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy stwierdził, że podstawą aktualizacji w zakresie żądanym przez skarżącego nie mogło stanowić samo postanowienie Sądu rozstrzygające o własności spornego gruntu, stanowiącego część działki nr [...], ani sporządzona na jego potrzeby opinia biegłego sądowego, ani sporządzona do niej mapa z uwagi na treść § 36 rozporządzenia. Aktualnie organ prowadzący ewidencję gruntów nie dysponuje opracowaniem, które mogłoby stanowić podstawę do dokonania aktualizacji danych ewidencyjnych w żądanym przez skarżącego zakresie. Powinna to być bowiem zgodnie z § 85 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków dokumentacja geodezyjna przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, spełniająca wymagania rozporządzenia w zakresie formatu danych i standardów technicznych tych danych.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję wniósł skarżący D. G. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. art. 7 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy niezbędnych do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w szczególności poprzez brak wzięcia pod uwagę, że opinia biegłego M. S. daje możliwość wykazania przebiegu granic przedmiotowych działek tj. nr [...] i [...], a tym samym aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków;

2.art. 77 i 80 k.p.a., ponieważ organ nie zebrał całego materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na wynik postępowania, albowiem doprowadziło do wydania decyzji w oparciu o niepełny i nie oceniony należycie materiał dowodowy

3. art. 107 § 3 k.p.a., gdyż organ nie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powodów dla których większości dowodów odmówił wiarygodności i mocy dowodowej ani nie dokonał szczegółowej i prawidłowej analizy opinii biegłego M. S. jak również dokumentów znajdujących się w aktach sprawy [...];

4. § 44 pkt 2 i 45 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, który nakłada na starostę obowiązek utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodnie z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi.

Mając powyższe na uwadze, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Nadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.1842 ze zm.) Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 15 stycznia 2021r., pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Należy także wskazać, że stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. p.p.s.a.

Zgodnie z art. 20 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2052 z późn. zm.), zwanej dalej u.p.g.k. ewidencja gruntów i budynków obejmuje między innymi informacje dotyczące gruntów to jest ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Z kolei sama ewidencja gruntów i budynków została zdefiniowana w art. 2 pkt 8 u.p.g.k. jako system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Zasadniczo w ramach ewidencji gruntów obszar kraju został podzielony na jednostki ewidencyjne, które są obszarami gruntów położonych w granicach administracyjnych gminy, a w przypadku gdy w skład gminy wchodzi miejscowość o statusie miasta, również w granicach administracyjnych miasta. Z kolei jednostka ewidencyjna została podzielona na obręby ewidencyjne, które są określane przez nazwę i numer lub przez sam numer. W ramach obrębów ewidencyjnych funkcjonują działki ewidencyjne. (zob. E. Stefańska [w:] Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, wyd. II, red. J. Lang, J. Maćkowiak, T. Myśliński, Warszawa 2018, art. 20). Zgodnie z obowiązującym w czasie wydawania decyzji przez organ II instancji §9 ust. 1 rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 393), zwanego daje r.e.g.b., działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych.

Należy zauważyć, że informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków zawiera operat ewidencyjny, który składa się z:

1) bazy danych, o której mowa w art. 4 ust. 1a pkt 2, prowadzonej za pomocą systemu teleinformatycznego zapewniającego w szczególności:

a) odpowiednio zabezpieczone przechowywanie danych i ich aktualizację,

b) udostępnianie oraz wspólne korzystanie z danych na zasadach określonych w przepisach o infrastrukturze informacji przestrzennej,

c) wizualizację danych w formie rejestrów, kartotek i wykazów oraz mapy ewidencyjnej, a także udostępnianie zainteresowanym wypisów z tych rejestrów, kartotek i wykazów oraz wyrysów z mapy ewidencyjnej;

2) zbioru dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych.

Na podstawie art. 24 ust. 2a u.p.g.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji albo z urzędu albo na wniosek ściśle określonych podmiotów. Z urzędu podlegają one aktualizacji między innymi w sytuacji wykrycia błędnych informacji. Tymi dokumentami, które powodują aktualizację danych w ewidencji gruntów i budynków, są dokumenty otrzymywane bądź z sądów, bądź od notariuszy, bądź na skutek wydania stosownej decyzji przez organ administracji publicznej.

Sposób prowadzenia ewidencji oraz szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych został określony w obowiązującym w czasie wydawania decyzji zarówno przez organ I jak i II instancji rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

Zgodnie z § 35 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 393, zwanego dalej r.e.g.b) źródłami danych ewidencyjnych niezbędnych do założenia ewidencji są:

1) materiały i informacje zgromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym;

2) wyniki pomiarów fotogrametrycznych;

3) wyniki terenowych pomiarów geodezyjnych;

4) dane zawarte w innych ewidencjach i rejestrach, prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów przez: sądy, organy administracji publicznej oraz państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne;

5) dane zawarte w dokumentach udostępnionych przez zainteresowane osoby, organy i jednostki organizacyjne;

6) dane zawarte w dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej;

7) wyniki oględzin.

Z kolei zgodnie z § 36. r.e.g.b. przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego

1) w postępowaniu rozgraniczeniowym;

2) w celu podziału nieruchomości;

3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów;

4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości;

5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej;

6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków;

7) przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji;

8) w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych.

Jeżeli brak jest wyżej wymienionej dokumentacji lub jeżeli zawarte w niej dane nie są wiarygodne, dane dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku geodezyjnych pomiarów terenowych lub geodezyjnych pomiarów fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic. Natomiast w ust. 2 tegoż paragrafu stwierdzono, że ustalenie przebiegu granic działek ewidencyjnych, w tym położenia wyznaczających je punktów granicznych, może nastąpić w oparciu o zobrazowania lotnicze, satelitarne lub ortofotomapę, jeżeli te zobrazowania lub ortofotomapa charakteryzują się rozdzielczością zapewniającą wizualizację szczegółów sytuacyjnych, które mogą mieć znaczenie przy ustaleniu przebiegu tych granic. Przed przystąpieniem do ustalania przebiegu granic konieczne jest zawiadomienie wszystkich właścicieli oraz użytkowników wieczystych tych działek, a także osoby władające tymi działkami na zasadach samoistnego posiadania (§ 38 ust. 1 r.e.g.b.). W/w zawiadomienie powinno ono być doręczone za zwrotnym poświadczeniem odbioru lub za pokwitowaniem, nie później niż 7 dni przed wyznaczonym terminem.

Kolejny § 39 r.e.g.b. odnosi się do sposobu postępowania przy ustalaniu przebiegu granic działek ewidencyjnych i położenia punktów granicznych. W pierwszym rzędzie ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, w tym położenia wyznaczających je punktów granicznych, dokonuje wykonawca (uprawniony geodeta) na podstawie zgodnych wskazań właścicieli lub użytkowników wieczystych tych działek albo osób władających tymi działkami na zasadach samoistnego posiadania, potwierdzonych ich zgodnym oświadczeniem złożonym do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych. W przypadku gdy właściwe podmioty nie złożą do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych zgodnego oświadczenia, (na przykład z powodu nieobecności w momencie dokonywania pomiarów), o którym mowa w ust. 1, przebieg granic działek ewidencyjnych, w tym położenie wyznaczających je punktów granicznych, ustala wykonawca według ostatniego spokojnego stanu posiadania, jeżeli ten stan posiadania nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów w granicach tych działek. Dopiero w sytuacji, gdy spokojnego stanu posiadania nie można stwierdzić lub jest on sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów, przebieg granic działek ewidencyjnych obejmujących te grunty, w tym położenie wyznaczających te granice punktów granicznych, ustala wykonawca po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów i świadków. Ustalane punkty graniczne wykonawca oznacza na gruncie w sposób umożliwiający ich pomiar. Trwała stabilizacja tych punktów może nastąpić wyłącznie z inicjatywy i na koszt zainteresowanych i może dotyczyć wyłącznie punktów ustalonych w oparciu o zgodne oświadczenie. Następnie wyniki ustaleń przebiegu granic działek ewidencyjnych wykonawca utrwala w protokole, a integralną jego częścią są szkice graniczne.

Jak z powyższego wynika w/w rozporządzenie ustala w sposób klarowny postępowanie mające na celu ustalenie przebiegu granic między działkami, jak również aktualizacje danych zawartych w rejestrze gruntów i budynków.

W niniejszej sprawie postępowanie w sprawie aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków zostało wszczęte na wniosek skarżącego D. G. Aktualizacja w zakresie ujawnienia przebiegu granicy działki [...] z działką nr [...] (droga publiczna – własność gminy O) miała nastąpić zgodnie z opinia wykonaną dla Sądu Rejonowego przez biegłego sądowego M. S. W aktualnej bazie danych ewidencji gruntów i budynków działka [...] graniczyła z działką [...], a nie graniczyła działką [...]. Z kolei zgodnie z planem sytuacyjnym zawartym w/w opinii działka nr [...] graniczy bezpośrednio z działką nr [...] jak również z działką nr [...]. Jak wynika z księgi ewidencji robót geodezyjnych do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej nie został złożony operat pomiarowy z wykonania prac geodezyjnych do postępowania sądowego [...], nr ks. rob. 179/90. Z opinii wynika że "mapa ewidencyjna na styku działek nr [...], [...] i [...] (obecny nr [...]) jest mylnie wykonana, niezgodnie ze stanem uwidocznionym na szkicu polowym nr 34 sporządzonym dnia 9.11.1959, ponieważ droga nr [...] ma styk z drogą publiczną nr [...] u podnóża skarpy (...). Przy sporządzaniu mapy ewidencyjnej w 1959/1960 r. mylnie włączono do drogi [...] część gruntów z działki nr [...] tj. cała skarpę wraz z drogą dojazdową". Dokumentacja ta jednak nie została zaewidencjonowana w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym. Z tego względu organ prawidłowo uznał, że nie może ona stanowić podstawy aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie żądanym przez skarżącego. Jak wynika bowiem z ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne jedynie dokumentacja geodezyjna przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego gruntów i budynków sporządzona stosownie i w trybie § 36 r.e.g.b. może stanowić podstawę do naniesienia odpowiednich zmian w ewidencji. Na zakończenie swojej decyzji organ I instancji zaznaczył jednak, że po zakończeniu przedmiotowego postępowania decyzją ostateczną, z uwagi na fakt, iż na mapie ewidencji gruntów wykazany jest nieprawidłowy przebieg granicy działki nr [...] z działkami nr [...] i [...] z urzędu zostanie wszczęte postępowanie administracyjne w zakresie ustalenia przebiegu granicy działki nr [...] z działkami [...] i [...] obręb G. Jak z tego wynika sam organ uznał, że występuje błąd w ewidencji gruntów i budynków.

Należy podkreślić, że sama ewidencja ma odzwierciedlać aktualny stan prawny i faktyczny nieruchomości, wynikający z dokumentów wymienionych szczegółowo w zapisach rozporządzenia egib. Zgodnie bowiem z § 45 rozporządzenia egib, celem aktualizacji operatu ewidencyjnego, która następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych jest:

1) zastąpienie danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi;

2) ujawnienie nowych danych ewidencyjnych;

3) wyeliminowanie danych błędnych.

Jeżeli zatem stwierdzone zostanie, że w wyniku przeprowadzonego postępowania doszło do błędnego, tj. sprzecznego z przepisami prawa, wykazania danych ewidencyjnych, to zapisy ewidencji nie spełniają wymogu aktualności. W związku z powyższym konieczne jest dokonanie aktualizacji, której wynikiem będzie ujawnienie danych prawidłowych - aktualnych. Może to nastąpić na wniosek zainteresowanej strony lub z urzędu. Należy jednak zauważyć, że chociaż powyższe postępowania wykluczają się to nie zmienia to zasad dotyczących obowiązku gromadzenia materiału dowodowego w sprawie na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego. Błędnie więc Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w decyzji z dnia 14 stycznia 2021r. przyjął, że w sprawie wszczętej na wniosek strony wyłącznie na stronie ciąży ciężar dowodowy, a więc dostarczenia odpowiedniej dokumentacji, która stanowiła by podstawę do uwidocznienia zmian w ewidencji gruntów i budynków.

Do postępowania w sprawie aktualizacji maja więc zastosowanie również art. 7, oraz 77§1 k.p.a. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei art. 77 § 1 stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Należy przy tym podkreślić, że sam Kodeks postępowania administracyjnego nie różnicuje obowiązków organu administracyjnego w zależności od tego, czy postępowanie wszczynane jest na wniosek, czy z urzędu. W doktrynie (H. Knysiak-Sudyka [w:] A. Cebera, J. G. Firlus, A. Golęba, T. Kiełkowski, K. Klonowski, M. Romańska, H. Knysiak-Sudyka, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2019, art. 77) podkreśla się, że "z art. 77 § 1 należy wyprowadzić wniosek, że obowiązek gromadzenia materiału dowodowego i dokonania oceny jego wartości dla sprawy spoczywa na organie administracji publicznej prowadzącym postępowanie (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 7.01.2013 r., IV SA/Wr 540/12, LEX nr 1330465; wyrok WSA w Warszawie z 28.12.2012 r., VIII SA/Wa 652/12, LEX nr 1330505). Należy także podzielić stanowisko WSA w Krakowie (wyrażone w wyroku z 4.07.2013 r., II SA/Kr 455/13, LEX nr 1343018), że "aktywna postawa podczas całego postępowania wyjaśniającego winna być rozumiana jako obowiązek organu wykorzystania w sprawie wszystkich dowodów znanych mu z urzędu, poszukiwania innych dowodów na potwierdzenie określonych faktów z wykorzystaniem dostępnych źródeł dowodowych, a także dopuszczenia wszystkich środków dowodowych zgłaszanych przez stronę lub innych uczestników postępowania, o ile mają one istotne znaczenie dla sprawy". Organ administracji publicznej pełni zatem rolę gospodarza postępowania, co wiąże się z obowiązkiem określenia zakresu postępowania wyjaśniającego oraz doboru środków dowodowych potrzebnych do należytego ustalenia stanu faktycznego sprawy (por. wyrok WSA w Warszawie z 20.09.2012 r., IV SA/Wa 663/12, LEX nr 1347629). Choć w sferze dowodowej w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności (działania z urzędu), a regułą jest, że ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy spoczywa na organie administracji prowadzącym postępowanie, nie oznacza to jednak, że strona postępowania jest zwolniona od obowiązku podejmowania jakichkolwiek działań polegających na współdziałaniu z organem administracji publicznej w zakresie dokonywania ustaleń stanu faktycznego sprawy". Zasadą jest więc, że to ograne administracyjny prowadzi postępowanie administracyjne, jest jego gospodarzem, to on też ma obowiązek gromadzenia odpowiedniego materiału dowodowego, przy czym strona powinna współdziałać w tym gromadzeniu. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (I OSK 1966/16, LEX nr 2441470 -wyrok z dnia 25 kwietnia 2017 r.) przyjęto, że brak współdziałania strony w ustaleniu stanu faktycznego sprawy, przy jednocześnie aktywnej postawie organu w tym zakresie, w szczególności w sytuacji, gdy postępowanie wszczynane jest na wniosek i zmierza do uzyskania określonego uprawnienia, może prowadzić do wydania decyzji odmownej, czy też kończącej postępowanie rozstrzygnięciem o charakterze formalnym. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił więc, także w ramach postępowania administracyjnego wszczynanego na wniosek, obowiązek aktywnego działania organu administracji. Organ administracyjny powinien więc przeprowadzić we własnym zakresie określone dowody, zwłaszcza gdy strona na podstawie dostarczonych przez siebie dokumentów uprawdopodobniła zgodność swojego żądania z istniejącym stanem faktycznym i prawnym. W doktrynie (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2021, art. 77.) podkreśla się także, że przepisy Kodeksu nie nakładają na strony obowiązku analogicznego do przewidzianego w art. 232 k.p.c., zgodnie z którym strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne.

W niniejszej sprawie na podkreślenie zasługuje, że sam organ I instancji, co potwierdził również organ II instancji, przyznał, że przebieg granicy między działkami [...], [...] i [...] jest nieprawidłowy. Nie ma z kolei żadnych prawnych podstaw do czekania przez organ na zakończenie niniejszego postępowania i dopiero potem z urzędu wszczynania własnego (należy także podkreślić, że skarżący nie może mieć pewności, że takie postępowanie zostanie faktyczne wszczęte, gdyż takich gwarancji nie dają fragmenty uzasadnienia organu I i II instancji) postępowania w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. Zasadne jest więc aby organ po wszczęciu postępowania na wniosek skarżącego zlecił ustalenie przebiegu granicy pomiędzy wyżej wymienionymi działkami (nr [...], [...] i [...]), skoro jest ona nieprawidłowa. Sporządzony na jego zlecenie operat stanowiłby z kolei podstawę do wprowadzenia odpowiednich zmian w ewidencji gruntów i budynków zgodnie z ustawą Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Z wyżej wymienionych powodów w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie doszło więc do naruszenia art. 7, 77 § 1, k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Organ I instancji powinien więc w ramach gromadzenia materiału dowodowego uzyskać operat zgodny z przepisami prawa w zakresie ustalenia przebiegu granicy działki ewidencyjnych nr [...], z działkami nr [...] i [...].

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., na które składa się kwota 200 zł. wniesiona tytułem opłaty sądowej.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił decyzje Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego oraz poprzedzająca ją decyzję organu I instancji, o czym orzeczono w sentencji wyroku.