Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 148/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Marszałek Województwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 27 § 1 pkt 9, art. 34 § 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: w art. 165 ust. 7, art. 109 ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia del. WSA Marek Sachajko Protokolant Szymon Janik po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 września 2017 r., sygn. akt III SA/Wr 503/17 w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu; 2. zasądza od Marszałka Województwa [...] na rzecz [...] 560 (pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 20 września 2017 r. o sygn. akt III SA/Wr 503/17, oddalił skargę [...] na postanowienie [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

I

Wobec [...] (dalej: zobowiązany) zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne, prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], na podstawie wystawionych przez [...] (dalej: Związek, wierzyciel, skarżący) tytułów wykonawczych nr [...] z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] z dnia [...] października 2009 r. obejmujących należności z tytułu zaległych składek członkowskich na rzecz Związku za lata 2003 – 2009 w wys. 3.965,80 zł.

Pismem z dnia 10 lipca 2014 r. zobowiązany zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z prośbą o wstrzymanie egzekucji twierdząc, że jest ona bezprawna. Zobowiązany wyjaśnił, że nie jest i nie był członkiem Związku, co potwierdza wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia 25 maja 2011 r., sygn. akt IC 411/10.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], kwalifikując powyższe pismo jako zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, pismem z dnia 15 lipca 2014 r. wystąpił do Związku jako wierzyciela o zajęcia stanowiska w zakresie złożonych przez zobowiązanego zarzutów - w formie ostatecznego postanowienia, zgodnie z art. 34 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm. – dalej: u.p.e.a.)

Związek - działając jako wierzyciel - postanowieniem z dnia 24 lipca 2014 r. wydanym w trybie art. 34 § 1a u.p.e.a. - uznał zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione, stwierdzając tym samym niedopuszczalność zgłoszonych zarzutów. Związek podkreślił, że zobowiązania objęte ww. tytułami wykonawczymi obejmują składki członkowskie za okres 2003 – 2009 r., a więc powstały przed datą wydania przez Sąd Rejonowy w [...] wyroku z dnia 25 maja 2011 r., sygn. akt IC 411/10. W wyroku z dnia 25 maja 2011 r. Sąd Rejonowy ustalił, iż [...] nie pozostają w stosunku członkostwa względem [...]. Jednakże skutek ten, zgodnie z treścią wyroku nastąpił z datą uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego w [...], tj. z dniem 20 października 2011 r. Tym samym, należności powstałe w latach 2003-2009, a więc przed datą uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego są zasadne i ich dochodzenie ich jest celowe.

W dniu 1 sierpnia 2014 r. zobowiązany złożył zażalenie na postanowienie Związku twierdząc, że wobec braku akceptacji niskiej jakości prac i wysokich kosztów spółek wodnych "wystąpił z nich "jeszcze w ubiegłym tysiącleciu....", a jego prawo do wystąpienia ze spółki jest całkowicie lekceważone.

Po rozpoznaniu środka odwoławczego [...] (dalej: Marszałek Województwa) - działając jako organ wyższego stopnia, nadzorujący i kontrolujący działalność Związku - postanowieniem z dnia 3 lutego 2015 r. uchylił zaskarżone postanowienie i uznał zarzuty zobowiązanego za uzasadnione.

Marszałek Województwa wskazał, że członkostwo w spółce wodnej jest stosunkiem zobowiązaniowym i bezterminowym o charakterze ciągłym, który wygasa po złożeniu stosownego wypowiedzenia. Zdaniem organu art. 165 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r., poz. 145 ze zm. – dalej: u.p.w.) nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, że członkostwo w spółce wodnej jest dobrowolne i zależy tylko i wyłącznie od woli zainteresowanego. Dobrowolność członkostwa w spółce oznacza możliwość wystąpienia z niej ze skutkiem natychmiastowym. Dowodzi temu przedłożone przez zobowiązanego stanowisko Biura Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 3 lipca 2008r., znak RPO-589261-IV/08/MC, podparte wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 29 maja 2011r., sygn. akt IC 411/10.

Wobec tego, że zobowiązany w pismach kierowanych do Związku demonstrował wolę wystąpienia ze spółki wodnej, a jego poglądy i oświadczenia w tej mierze nie były respektowane przez Związek i wciąż traktowany był jako dłużnik z zaległościami składkowymi za lata 2003 - 2009, jak również mając na uwadze fakt złożonego - pod rygorem odpowiedzialności karnej - oświadczenia zobowiązanego z dnia 19 stycznia 2015 r., informującego o woli wystąpienia z Gminnej Spółki Wodnej w [...] już w roku 1998 - organ postanowił uwzględnić zażalenie.

Na postanowienie Marszałka Województwa skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniósł Związek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 20 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Wr 376/16, oddalił skargę.

WSA wskazał, że dopuszczalność skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego skorelowana jest z pojęciem "interesu prawnego", wynikającego z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), zaś Związek będący organem administracji publicznej nie ma własnego interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a.

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Związku, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 4485/16, uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 maja 2016 r. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

NSA przypomniał, że zgodnie z art. 170 ust. 5 u.p.w. wynika zatem możliwość przymusowego dochodzenia zaległych na rzecz związku spółek wodnych składek członkowskich w trybie egzekucji administracyjnej. Skoro zatem przedmiotowe składki zachowują - pomimo przekazania ich do egzekucji administracyjnej - charakter świadczenia cywilnoprawnego, to oznacza to, że w trybie egzekucji administracyjnej ustawodawca przewidział także możliwość dochodzenia obowiązków o charakterze prywatnoprawnym a nie tylko publicznoprawnym. Oznacza to, że "wierzycielem" na gruncie u.p.e.a. (czyli podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym – art. 1a pkt 13 u.p.e.a.), może być zarówno podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku o charakterze publiczno-, jak i prywatnoprawnym.

Mając powyższe na uwadze należy uznać za błędne powiązanie w niniejszej sprawie przez Sąd I instancji pojęcia wierzyciela na gruncie u.p.e.a. wyłącznie z "realizacją obowiązku publicznoprawnego" i w związku z tym kwestionowanie interesu prawnego skarżącego jako wierzyciela, któremu przysługuje konkretne roszczenie cywilnoprawne podlegające realizacji w postepowaniu egzekucyjnym w administracji (jako wykonanie obowiązku o charakterze prywatnoprawnym).

Tym samym Związek posiada legitymację do wniesienia skargi na podstawie art. 50 § 1 p.p.s.a., gdyż ma własny interes prawny polegający na prawie do realizacji nieuregulowanego roszczenia prywatnoprawnego z tytułu zaległych składek członkowskich wobec byłego członka spółki wodnej wchodzącej w skład Związku na drodze egzekucji, znajdujący umocowanie w art. 170 ust. 1 i ust. 5 w zw. z art. 164 ust. 9 u.p.w.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 20 września 2017 r. oddalił skargę Związku.

Sąd I instancji stwierdził, że spór w przedmiotowej sprawie pomiędzy [...], który rozpatrywał zażalenie zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym na postanowienie - stanowisko wierzyciela (skarżącego), a tym wierzycielem dotyczy zarzutu nieistnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Związek, obejmującymi należności za zaległe składki członkowskie za lata 2003-2009, wobec kwestionowania przez zobowiązanego stosunku członkostwa względem Związku.

Sąd I instancji wskazał, że przepisem materialnoprawnym regulującym należności przypadające spółkom wodnym od ich członków jest art. 170 u.p.w. Stosownie do ust. 1 tego przepisu członek spółki wodnej jest obowiązany do wnoszenia składek i ponoszenia na jej rzecz innych określonych w statucie świadczeń, niezbędnych do wykonywania statutowych zadań spółki. Natomiast w myśl art. 170 ust. 5 u.p.w. do egzekucji składek i świadczeń o których mowa w ust. 1 na rzecz spółki wodnej stosuje się odpowiednio przepisy o egzekucji należności podatkowych.

Dalej WSA wyjaśnił, że jak wynika z akt sprawy, zobowiązany w momencie zakupu gruntów rolnych położonych na terenie działania Gminnej Spółki Wodnej w [...], zgodnie z zasadą następstwa prawnego, wyrażoną obecnie w art. 165 ust. 7 u.p.w., a uprzednio w art. 109 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 1974 Nr 38, poz. 230 ze zm.), stał się jej członkiem, wstępując w prawa i obowiązki dotychczasowych członków spółki wodnej. W tym kontekście WSA podkreślił, że członkostwo w spółce wodnej jest dobrowolne. Dobrowolność członkostwa oznacza zarówno swobodę przystąpienia do zrzeszenia, jak i wystąpienia z niego, również w sytuacji, gdy członkostwo w spółce wodnej powstało ex lege na podstawie art. 165 ust. 7 u.p.w.

Wobec tego - zdaniem WSA - słusznie Marszałek Województwa wywiódł w zaskarżonym postanowieniu, że członkostwo w spółce wodnej zależy tylko i wyłącznie od woli zainteresowanego. Dobrowolność członkostwa w spółce oznacza natomiast możliwość wystąpienia z niej ze skutkiem natychmiastowym.

Według Sądu I instancji w sprawie istotna jest okoliczność, że zobowiązany uzyskał stanowisko Biura Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 3 lipca 2008 r., znak RPO-589261-IV/08/MC, w którym został poinformowany o możliwości złożenia oświadczenia o wystąpieniu ze spółki wodnej oraz podważenia zasadności bądź wysokości składek na etapie postępowania egzekucyjnego w drodze zarzutu.

Ponadto, Sąd I instancji wskazał, że zobowiązany wystąpił z powództwem przeciwko Związkowi o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego. Wyrokiem z dnia 25 maja 2011 r. sygn. akt IC 411/10, Sąd Rejonowy w [...] ustalił, że zobowiązany nie pozostaje w stosunku członkostwa względem Związku. W uzasadnieniu Sąd Rejonowy wskazał na pisma zobowiązanego, w których zademonstrował on wolę wystąpienia ze Związku, a jego poglądy i oświadczenia w tej mierze nie były respektowane przez skarżącego i był przy tym traktowany jako dłużnik z zaległościami składkowymi. Podniósł, że pismem z dnia 18 lutego 2010 r. skierowanym do Związku zobowiązany stwierdził m.in.: "Nie jestem członkiem Waszej Spółki, a traktowanie mnie jako członka Spółki – wbrew swojej woli – wielokrotnie oprotestowałem". Sąd Rejonowy nie zgodził się jednocześnie z argumentacją i zarzutami skarżącego, że oświadczenia zobowiązanego wyrażające pośrednio jego wolę wystąpienia ze spółki jako niezgodne ze statutem, nie wywołały skutku w postaci nieprzynależności zobowiązanego do spółki wodnej.

Dodatkowo, Sąd I instancji wskazał co także nie jest bez znaczenia, w aktach sprawy znajduje się złożone - pod rygorem odpowiedzialności karnej - oświadczenia zobowiązanego z dnia 19 stycznia 2015 r., że w roku 1998 złożył przedstawicielom Związku wolę wystąpienia z Gminnej Spółki Wodnej w [...]

Zatem, mając na uwadze dobrowolność członkostwa oraz swobodę wystąpienia ze skutkiem natychmiastowym ze spółki wodnej - zdaniem WSA - Marszałek Województwa prawidłowo uznał, że treść składanych przez zobowiązanego oświadczeń, w pismach kierowanych do Związku, ma znaczenie dla niniejszej sprawy. W związku z tym za chybione uznał zarzuty skargi dotyczące błędnej analizy stanu faktycznego i zgromadzonych w sprawie dokumentów.

II

Związek zaskarżył ww. wyrok w całości skargą kasacyjną wnosząc o jego uchylenie w całości oraz uwzględnienie skargi poprzez uchylenie w całości postanowienia Marszałka Województwa z dnia [...] lutego 2015 r., ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania. W obu przypadkach wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

a) art. 170 ust. 1-5 w zw. z art. 164 ust. 9 u.p.w. poprzez niewłaściwe zastosowanie tej regulacji oraz błędne uznanie, że wystąpienie osoby ze spółki wodnej (rezygnacja z członkostwa w spółce) zwalnia występującego (byłego) członka z obowiązku zapłaty składek za okres uczestnictwa w spółce, a także wadliwe przyjęcie, że zobowiązany nie jest zobligowany do zapłaty składek członkowskich na rzecz Związku za lata 2003-2009, podczas gdy w prawidłowo i rzetelnie ustalonym i ocenionym stanie faktycznym należało stwierdzić, że wystąpienie [...] ze spółki wodnej po 2009 r. (w 2010 r.) nie zwalnia go z obowiązku zapłaty składek za lata poprzedzające rezygnację z członkostwa;

b) art. 3651 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. 2017, poz, 459, dalej: k.c.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie oraz błędne i bezpodstawne uznanie, że zobowiązany złożył przed 2010 r. skuteczne oświadczenie wobec Związku o rezygnacji z członkostwa w spółce wodnej;

2. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., art. 34 § 1, § 1a i § 4 u.p.e.a. oraz art. 61a § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia wszechstronnej i gruntownej kontroli zgodności zakwestionowanego w skardze postanowienia Marszałka Województwa z dnia [...] lutego 2015 r. ze wskazanymi przepisami prawa oraz dokonanie weryfikacji legalności tego orzeczenia w sposób niezupełny, selektywny i nierzetelny;

b) art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., art. 34 § 1 i § 4 u.p.e.a. oraz art. 61 a § 1 k.p.a. poprzez nieuchylenie zakwestionowanego w skardze postanowienia Marszałka Województwa z dnia [...] lutego 2015 r., mimo iż zarzuty egzekucyjne zobowiązanego, w których kwestionuje on istnienie swego zobowiązania stwierdzonego tytułami wykonawczymi stanowiącymi podstawę egzekucji, zostały w niniejszej sprawie wniesione ze znacznym przekroczeniem 7-dniowego terminu od dnia doręczenia zobowiązanemu tytułów wykonawczych (po ponad 4 latach od doręczenia ostatniego z tytułów), a ponadto co do jednego z tytułów wykonawczych zostały wniesione ponownie (pomimo wcześniejszego uznania ich ostatecznym postanowieniem organu egzekucyjnego za bezzasadne), a zatem stanowią czynność prawnie bezskuteczną;

c) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. i art. 34 § 1 i § 4 u.p.e.a. oraz art. 61 a § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi, mimo iż zakwestionowane w skardze postanowienie Marszałka Województwa z dnia [...] lutego 2015 r. zostało wydane z istotnym naruszeniem wskazanych przepisów prawa, co motywowało uchylenie tego orzeczenia;

d) art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nieuchylenie zakwestionowanego w skardze postanowienia Marszałka Województwa z dnia [...] lutego 2015 r., mimo iż organ odwoławczy nie rozpatrzył wnikliwie całego zebranego materiału dowodowego (pomijając w szczególności istnienie, treść i wszystkie skutki prawne prawomocnych wyroków Sądu Rejonowego w [...] z dnia 25.05.2011 r. o sygn. akt I C 411/10 oraz Sądu Okręgowego w [...] z dnia 20.10.2011 r. o sygn. akt II Ca 480/11 o kluczowym znaczeniu dla sprawy, a także treść pisma zobowiązanego do Związku z dnia 16.10.2006 r.), a ponadto zgromadzone dowody ocenił w sposób selektywny, nierzetelny i dowolny (a nie swobodny), wyprowadzając wnioski sprzeczne z ich treścią, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy;

e) art. 145 § 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 34 § 1a u.p.e.a. poprzez nieuchylenie zakwestionowanego w skardze postanowienia Marszałka Województwa z dnia [...] lutego 2015 r. uznającego za uzasadnione zarzuty zobowiązanego, co do nieistnienia zobowiązania z tytułu składek członkowskich za lata 2003-2009 względem Związku, mimo iż w świetle art. 34 § 1a u.p.e.a. oraz wobec treści prawomocnych wyroków Sądu Rejonowego w [...] z dnia 25.05.2011 r. o sygn. akt I C 411/10 i Sądu Okręgowego w [...] z dnia 20.10.2011 r. o sygn. akt II Ca 480/11 zarzuty te należało uznać za niedopuszczalne, a zażalenie zobowiązanego na postanowienie wierzyciela nie mogło zostać uwzględnione (merytorycznie rozpoznane).

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Związek przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują.

Przedmiotem kontroli kasacyjnej jest wyrok WSA we Wrocławiu, który zapadł w następstwie wyroku NSA z dnia 1 lutego 2017 r. uchylającego wcześniejszy wyrok WSA z dnia 20 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Wr 376/16 i przekazującego temu Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania, na mocy którego WSA - ponownie rozpoznając sprawę - oddalił skargę Związku na postanowienie Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lutego 2015 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, tj. składek członkowskich należnych od zobowiązanego na rzecz Związku za lata 2003-2009.

Marszałek Województwa [...] - działając jako organ wyższego stopnia, nadzorujący i kontrolujący działalność Związku, rozpoznając zażalenie zobowiązanego - postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. uchylił zaskarżone postanowienie Związku w sprawie stanowiska wierzyciela z dnia [...] lipca 2014 r., wydanym w trybie art. 34 § 1a u.p.e.a. z i uznał zarzuty zobowiązanego za uzasadnione.

W rozpoznawanej sprawie spór między Marszałkiem Województwa [...], który rozpatrywał zażalenie zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym na postanowienie Związku w sprawie stanowiska wierzyciela, a Związkiem jako wierzycielem i zobowiązanym dotyczy zarzutu nieistnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Związek, obejmującymi należności za zaległe składki członkowskie za lata 2003-2009, wobec kwestionowania przez zobowiązanego stosunku członkostwa względem Związku.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za usprawiedliwione należy uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania sformułowane w punkcie 2 lit. d) petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nieuchylenie przez Sąd I instancji zakwestionowanego w skardze postanowienia Marszałka Województwa z dnia [...] lutego 2015 r., pomimo że organ odwoławczy nie rozpatrzył wnikliwie całego zebranego materiału dowodowego – czego nie dostrzegł Sąd I instancji - pomijając w szczególności treść i skutki prawne prawomocnych wyroków Sądu Rejonowego w [...] z dnia 25.05.2011 r. o sygn. akt I C 411/10 oraz Sądu Okręgowego w [...] z dnia 20.10.2011 r. o sygn. akt II Ca 480/11, a ponadto zgromadzone dowody ocenił w sposób selektywny, nierzetelny i dowolny, wyprowadzając wnioski sprzeczne z ich treścią, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

W ocenie Naczelnego sądu Administracyjnego Sąd I instancji naruszył wskazane przepisy postępowania, bowiem zaakceptował stanowisko Marszałka Województwa przedstawione w zaskarżonym postanowieniu, pomimo nie wzięcia pod uwagę przez ten organ treści wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia 25 maja 2011 r. o sygn. akt IC 411/10 utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia 20 października 2011 r. o sygn. akt II Ca 480/11 z powództwa zobowiązanego i jego żony przeciwko Związkowi o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego. Mianowicie, w wyroku z dnia 25 maja 2011 r. o sygn. akt IC 411/10 Sąd Rejonowy w [...] ustalił, iż [...] nie pozostają w stosunku członkostwa względem Rejonowego Związku Spółek Wodnych w [...]. Jednakże skutek ten, zgodnie z treścią wyroku nastąpił z datą uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego w [...], tj. z dniem 20 października 2011 r. – jak słusznie twierdzi skarżący kasacyjnie Związek, czego nie dostrzegł Sąd I instancji.

Zatem, co zasadnie podkreślił skarżący kasacyjnie Związek, zobowiązania [...] objęte ww. tytułami wykonawczymi obejmujące składki członkowskie za okres 2003 – 2009 r., powstały jeszcze przed datą wydania przez Sąd Rejonowy w [...] wyroku z dnia 25 maja 2011 r., co powinno być wzięte pod uwagę przez Sąd I instancji i uwzględnione przez organ.

Ponadto, jak stwierdził Marszałek Województwa w zaskarżonym postanowieniu, czego nie wziął pod uwagę Sąd I instancji kontrolując zaskarżone postanowienie, zobowiązany - [...] nabywał w okresie od 1989 r. do 2010 r. działki gruntu położone w miejscowości [...] oraz [...] w gminie [...], który to obszar stanowi teren działania objęty działalnością Gminnej Spółki Wodnej w [...]. Jak stwierdził Marszałek Województwa zobowiązany - [...] nabywał działki gruntu w następujących okresach:

- z dniem 25.08.1989 r. (od Państwa [...]), działki nr [...], obręb [...], gm. [...];

* z dniem 27.12.1990 r. (od Skarbu Państwa - Banku Spółdzielczego), działki [...], obręb [...], gm. [...],

* z dniem 15.09.2003 r. (od Agencji Nieruchomości Rolnych), działki nr [...], obręb [...], gm. [...];

* z dniem 20.06.2006 r. (od Agencji Nieruchomości Rolnych), działki nr [...],

[...], obręb [...], gm. [...],

* z dniem 06.10.2010 r. (od Agencji Nieruchomości Rolnych), działki [...] obręb [...], gm. [...].

W konsekwencji, zgodnie z zasadą następstwa prawnego, wyrażoną obecnie w art. 165 ust. 7 ustawy z dnia 18.07.2001 r. - Prawo wodne, a uprzednio w art. 109 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne, stał się członkiem Gminnej Spółki Wodnej w [...], wstępując w prawa i obowiązki dotychczasowych członków spółki wodnej. Z powyższych danych wynika - zważywszy na treść art. 165 ust. 7 u.p.w. - że w okresie 2003-2009 zobowiązany mógł być członkiem Gminnej Spółki Wodnej w [...], a jeżeli tak, to obciążały go zobowiązania w postaci obowiązku opłacania składek członkowskich za ten okres.

Należy również wziąć pod uwagę postanowienia §10 ust. 3 pkt 3 oraz ust. 5 statutu Gminnej Spółki Wodnej w [...] z których wynika, że następca prawny członka spółki wstępuje z mocy prawa w jego prawa i obowiązki jako członka, o ile w wyniku czynności cywilnoprawnej nabył od członka Spółki prawo własności nieruchomości położonej w rejonie działania Spółki (§10 ust. 3 pkt 3 statutu). Natomiast - w myśl § 10 ust. 5 zd. pierwsze statutu - członek Spółki może z niej wystąpić w każdym czasie, przy czym będzie zobowiązany do uregulowania wszystkich opłat na poczet składek członkowskich, zarówno zaległych, jak i bieżących za rok, w którym złożył oświadczenie o wystąpieniu ze Spółki. Ponadto, jak wskazał Związek w postanowieniu z dnia [...] lipca 2014 r., pismem z dnia 17 sierpnia 2012 r. zobowiązany został poinformowany, iż zgodnie z treścią cyt. wyroku Sądu Rejonowego w [...] został wykreślony z ewidencji członków od 2011 r. i jednocześnie został wezwany do uregulowania zaległych składek członkowskich.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd I instancji kontrolując zaskarżone postanowieniu nie mógł poprzestać jedynie na treści złożonego przez zobowiązanego - pod rygorem odpowiedzialności karnej - oświadczenia z dnia 19 stycznia 2015 r., w którym poinformował on o woli wystąpienia z Gminnej Spółki Wodnej w [...] już w roku 1998, co zdaniem Sąd I instancji było wystarczające dla uznania przez Marszałka Województwa zarzutów zobowiązanego za uzasadnione.

Reasumując uzasadnione są zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji wskazanych wyżej przepisów procesowych, co mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stan faktyczny sprawy w postępowaniu administracyjnym nie został dokładnie ustalony i wnikliwie oceniony, co powoduje iż odniesienie się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego wskazanych w pkt 1 lit. a) i b) petitum skargi kasacyjnej byłoby przedwczesne.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów naruszenia przepisów postępowania, wskazanych w punkcie 2 lit. a), b) i c) petitum skargi kasacyjnej, należało je uznać za nieuzasadnione. Istota zarzutów naruszenia wskazanych przepisów postępowania sprowadza się przede wszystkim do podniesienia przez autora skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji powinien był uchylić zaskarżone postanowienie Marszałka Województwa z dnia [...] lutego 2015 r., ponieważ zarzuty egzekucyjne zobowiązanego, w których kwestionuje on istnienie swego zobowiązania stwierdzonego tytułami wykonawczymi stanowiącymi podstawę egzekucji, zostały w niniejszej sprawie wniesione ze znacznym przekroczeniem 7-dniowego terminu biegnącego od dnia doręczenia zobowiązanemu tytułów wykonawczych, gdyż po ponad 4 latach od doręczenia ostatniego z tytułów wykonawczych.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że postępowanie egzekucyjne jest szczególnym typem postępowania administracyjnego, mającego własne instytucje procesowe i środki zaskarżenia. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym przepisy k.p.a. mają odpowiednie zastosowanie, co oznacza, że zakres ich stosowania uzależniony jest od konkretnej kwestii powstałej w toku postępowania egzekucyjnego i w sytuacji, która nie jest wprost, bądź odmiennie uregulowana w ustawie egzekucyjnej.

Postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego (art. 26 ust. 1 u.p.e.a.). Natomiast egzekucja administracyjna zostaje wszczęta z chwilą zaistnienia zdarzeń wymienionych w art. 26 ust. 5 pkt 1 – 2 u.p.e.a., tj. między innymi z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (pkt 1). Podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji w ramach danego postępowania egzekucyjnego są zarzuty, co wynika z art. 33 § 1 u.p.e.a.

Ma rację skarżący kasacyjnie, że - stosownie do art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązany ma prawo - w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego - zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zatem zarzuty są zgłaszane przez zobowiązanego w trakcie trwającego już postępowania egzekucyjnego - w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego - organowi egzekucyjnemu, który prowadzi egzekucję i ten organ jest właściwy do ich rozpatrzenia.

Z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jednoznacznie wynika, że postanowienie podejmowane przez wierzyciela w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a. nie stanowi rozpatrzenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, lecz jest jedynie wypowiedzią wierzyciela co do tych zarzutów. Natomiast organem właściwym do rozpatrzenia zarzutów jest organ egzekucyjny.

Zatem, wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, to organ egzekucyjny wyda postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego, co wynika z art. 34 § 4 u.p.e.a.

Zatem w rozpoznawanej sprawie organem, który rozpozna zgłoszone przez zobowiązanego zarzuty jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], który w tej sprawie wyda postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, dokonując jednocześnie oceny, czy zostały zgłoszone po terminie, a zatem na tym etapie sformułowane przez autora skargi kasacyjnej zarzuty są nieusprawiedliwione.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - weźmie pod uwagę wywody poczynione przez Naczelny Sąd Administracyjny - i rozpatrzy cały materiał dowodowy oraz oceni, czy zobowiązany był członkiem Gminnej Spółki Wodnej w [...] w latach 2003-200, a w konsekwencji, czy wskazane przez niego zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie wystawionych przez Związek tytułów wykonawczych były uzasadnione, jak stwierdził w zaskarżonym postanowieniu Marszałek Województwa.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za uzasadnione i działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.