Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 326/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 169 par.1, par.4
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Sławomir Kozik, , , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 7 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 września 2021 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 września 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 570), art. 127 § 2, art. 17 pkt 1 oraz art. 169 w związku z art. 233 § 1 pkt 1 i art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, dalej : "O.p"), po rozpatrzeniu zażalenia I Sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej: "spółka", "skarżąca"), utrzymało w mocy postanowienie tego organu z dnia 9 lipca 2021 r. w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania spółki od decyzji Wójta Gminy z dnia 22 lutego 2021 r. nr Fn.3120.21.2020.BW.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

Postanowieniem z dnia 9 lipca 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze pozostawiło bez rozpatrzenia odwołanie spółki od decyzji Wójta Gminy z dnia 22 lutego 2021 r. w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za 2020 r., z uwagi na opatrzenie odwołania nieczytelnym podpisem bez jakiejkolwiek pieczęci oraz nieuzupełnienia tego braku w terminie, pomimo stosownego wezwania.

W zażaleniu na to postanowienie spółka wniosła o jego uchylenie wskazując, że prezes jej zarządu przebywała na zwolnieniu lekarskim w okresie od 1 - 15 czerwca 2021 r. Nie mogła więc jako jedyna osoba uprawniona do reprezentacji spółki ani skutecznie udzielić pełnomocnictwa ani podpisać odwołania. O okoliczności tej organ odwoławczy został poinformowany, jednocześnie złożono prośbę o przedłużenie terminu na uzupełnienie braku formalnego odwołania. Następnego dnia po powrocie przez prezes zarządu ze zwolnienia lekarskiego, w dniu 16 czerwca 2021 roku, wysłano do organu odwoławczego czytelnie podpisany egzemplarz odwołania, nie wskazując, iż dokonuje tej czynności w ramach wykonania wniosku o przedłużenie terminu ustawowego. W ocenie spółki organ odwoławczy nie prowadził postępowania w sposób budzący zaufanie do organu podatkowego, nie próbował wyjaśnić intencji skarżącej, nie informował, iż wniosek o przedłużenie terminu ustawowego jej nie przysługiwał, nie umożliwił jej wypowiedzenia się w zakresie podejmowanej przez spółkę aktywności oraz materiału dowodowego zebranego w sprawie, oraz nie uwzględnił, iż spółka wykonała ciążące na niej zobowiązanie w najszybszym możliwym terminie.

Skarżąca podkreśliła, iż złożone przez nią pismo z dnia 16 czerwca 2021 r. winno zostać potraktowane przez organ odwoławczy jako wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania, o którym mowa w art. 162 O.p. Złożono go w terminie, uprawdopodobniono, że nie doszło do wykonania zobowiązania na skutek okoliczności, za które żaląca nie ponosi winy. Organ odwoławczy winien wątpliwości rozstrzygać na korzyść podatnika.

Uzasadniając utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w myśl art. 169 § 1 i § 4 O.p., jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje wydanie postanowienia o pozostawienie podania bez rozpatrzenia, na które przysługuje zażalenie.

Kwestionowane postanowienie wydane zostało na skutek nieuzupełnienia w terminie braku formalnego odwołania poprzez czytelne złożenie podpisu na odwołaniu przez osobę uprawnioną do reprezentowania spółki i wskazanie źródła tego uprawnienia. Zdaniem organu odwoławczego, w rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, iż odwołanie od decyzji Wójta Gminy z dnia 22 lutego 2021 r. było dotknięte brakiem w postaci opatrzenia go wyłącznie nieczytelnym podpisem, niepozwalającym na ustalenie, czy został złożony przez osobę uprawnioną do reprezentacji spółki. Po ustaleniu powyższego, organ prawidłowo wezwał stronę do uzupełnienia tego braku, wskazując na konieczność wykonania tego zobowiązania w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania. Pismo to zostało doręczone spółce w dniu 1 czerwca 2021 r. Termin na uzupełnienie wskazanego braku upłynął bezskutecznie w dniu 8 czerwca 2021 r., do tego bowiem dnia odwołanie od decyzji Wójta Gminy z dnia 22 lutego 2021 r. nie zostało czytelnie podpisane przez osobę uprawnioną do reprezentowania spółki. W konsekwencji prawidłowym było wydanie kwestionowanego postanowienia o pozostawieniu odwołania spółki bez rozpatrzenia.

W ocenie Kolegium, powyższej konstatacji nie zmienia okoliczność, iż pismem z dnia 11 czerwca 2021 roku organ odwoławczy został poinformowany o zwolnieniu lekarskim prezes zarządu spółki oraz zwrócono się o przedłużenie terminu wskazanego w piśmie organu odwoławczego. Wskazano, że pismo to zostało podpisane przez osobę nieuprawnioną do reprezentacji żalącej spółki, nadto termin wskazany w wezwaniu organu odwoławczego jest terminem ustawowym, określonym w art. 169 § 1 O.p., i jako taki nie może być ani wydłużany ani skracany przez organ podatkowy.

Zdaniem organu, bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje również okoliczność, iż brak wskazany przez organ odwoławczy został uzupełniony, przesłano bowiem czytelnie podpisane odwołanie wraz z jedną stroną z KRS, z którego wynika, iż osoba podpisana pod odwołaniem jest uprawnioną do reprezentowania spółki. Brak ten został uzupełniony dopiero w dniu 16 czerwca 2021 roku, a zatem po upływie terminu wskazanego w piśmie organu odwoławczego z dnia 14 maja 2021 r.

W ocenie organu odwoławczego, w rozpatrywanej sprawie nie występują niejasności, czy wątpliwości, które winny zostać rozstrzygnięte na korzyść podatnika. Jasna jest także treść pisma z dnia 16 czerwca 2021 roku, załączonego do czytelnie podpisanego odwołania - nie tylko nie zawierało ono wniosku o przywrócenie terminu, lecz również nie zostało podpisane przez osobę uprawnioną do reprezentacji spółki. Brak jest więc jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że żaląca spółka domagała się przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na opisane postanowienie spółka wniosła o jego uchylenie, zarzucając:

1. naruszenie art. 121 § 1 i 2 O.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie do organów administracyjnych i państwowcy oraz podejmowanie działań w sposób nie mający na celu dokładnie wyjaśnienia stanu faktycznego, lecz możliwie jak najszybsze zakończenie postępowania bez względu na prawdę materialną i interes strony skarżącej;

2. naruszenie art. 123 § 1 O.p. poprzez odstąpienie od umożliwienia skarżącej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, co z pewnością umożliwiło by podniesienie odpowiedniej argumentacji przez skarżącą co do pisma z dnia 16 czerwca 2021 r. jeszcze na etapie prowadzonego postępowania, co skutkowało naruszeniem elementarnego obowiązku polegającego na zapewnieniu stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania;

3. błąd w ustaleniach faktycznych wynikający z naruszeń elementarnych zasad prowadzenia postępowania administracyjnego polegający na bezzasadnym uznaniu, iż pismo z dnia 16 czerwca 2021 r. stanowi realizację rzekomego wniosku o przedłużenie terminu ustawowego, podczas gdy w istocie skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania w trybie art. 162 O.p., który został złożony w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi (tj. powrotu prezesa zarządu ze zwolnienia lekarskiego) oraz zawiera udowodnienie - a zatem znacznie więcej niż uprawdopodobnienie - że do naruszenia terminu doszło bez winy skarżącej, bowiem prezes zarządu przebywała na zwolnieniu lekarskim, a tym samym wniosek należało uznać za uzasadniony a postępowanie w przedmiocie merytorycznego rozpoznania odwołania skarżącej z dnia 22 lutego 2021 r. winno być prowadzone dalej;

4. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na bezzasadnym uznaniu, iż brak podpisania pisma z dnia 16 czerwca 2021 r. przez osobę uprawnioną do reprezentowania skarżącej powoduje automatyczne brak postaw do uznania, że stanowi wniosek o przywrócenie terminu, podczas gdy wniosek o przywrócenie terminu w takim przypadku powinien zostać uznany jako wniosek obarczony brakami, a skarżąca powinna zostać wezwana do jego uzupełnienia, a tym samym brak jest podstaw do uznania, iż wniosek ten miał zostać złożony bezskutecznie.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć z innych powodów niż te, które zostały w niej podniesione.

Spór w sprawie dotyczy istnienia podstaw do pozostawienia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze bez rozpatrzenia odwołania spółki od decyzji Wójta Gminy z dnia 22 lutego 2021 r. w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za 2020 r.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że w myśl art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej powoływana jako "p.p.s.a."), sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy (...).

Pod pojęciem "akt sprawy" należy rozumieć materiał faktyczny i dowodowy sprawy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed tymi organami, tj. w postępowaniu zakończonym zaskarżonym aktem lub czynnością (zob.: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Komentarz, Warszawa 2005, s. 425).

W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że akta administracyjne, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., przesyłane do kontroli sądowej wraz ze skargą, winny zawierać wszystkie dokumenty obrazujące kolejne czynności formalne i merytoryczne, wykonywane przez organy prowadzące postępowanie w rozstrzyganej sprawie. Akta przedkładane sądowi winny zawierać komplety oryginalnych dokumentów ułożonych chronologicznie, złączonych i ponumerowanych, wyposażonych w kartę przeglądową, czyli "spis treści". Akta winny zawierać oryginały wszystkich dokumentów stanowiących dowody w sprawie, w tym także formalnych. Niespełnienie tych wymagań skutkuje tym, że sąd, nie będąc w stanie wyjaśnić nasuwających się wątpliwości, nie może uznać za udowodnione okoliczności, na które powołuje się organ administracji (por. wyrok WSA w Warszawie z 21 lutego 2008 r., VII SA/Wa 2170/07, LEX nr 355205; wyrok WSA we Wrocławiu z 29 listopada 2018 r., III SA/Wr 306/18, LEX nr 2593310; wyrok WSA w Rzeszowie z 3 lipca 2018 r., I SA/Rz 400/18, LEX nr 2517902).

Wskazać także należy, że akta sprawy, o których mowa w art. 133 § 1 i art. 54 § 2 p.p.s.a., oznaczają dokumentację sprawy, na podstawie której organ ustalił stan faktyczny sprawy i wydał rozstrzygnięcie będące przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Należy zatem przyjąć, że przesłane przez organ przy skardze akta sprawy są tymi, które organ posiadał, prowadząc postępowanie zakończone orzeczeniem zaskarżonym do sądu. Przepisy nie nakładają na sąd obowiązku zgromadzenia kompletnych akt postępowania w sprawie toczącej się przed nim, a tylko dokonanie oceny na podstawie akt przesłanych przez organ, a wyjątkowo uzupełnianych dodatkowymi istotnymi dowodami (por. wyrok NSA z 1 lutego 2008 r., I OSK 1548/06, LEX nr 453486, wyrok WSA w Poznaniu z 3 kwietnia 2019 r., IV SA/Po 979/18, LEX nr 2656135).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy podnieść, że przedłożone Sądowi akta administracyjne nie zawierają istotnych dokumentów źródłowych, które były niezbędne jako podstawa faktyczna do wydania przez organ zaskarżonego postanowienia. W aktach brak jest podstawowych dokumentów, które stanowiły podstawę wydanego rozstrzygnięcia, a mianowicie odwołania od decyzji Wójta Gminy z dnia 22 lutego 2021 r., wezwania organu do usunięcia braków formalnych odwołania ani korespondencji strony skarżącej, stanowiącej odpowiedź na to wezwanie.

Wymaga podkreślenia, że Sąd nie może wyrokować na podstawie wybiórczej dokumentacji przedstawionej mu przez organ, którego orzeczenie jest przedmiotem skargi. Tylko pełne akta administracyjne dają sądowi możliwość wszechstronnego i dogłębnego zbadania sprawy we wszystkich jej aspektach, a następnie podjęcia obiektywnego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia.

W konsekwencji brak pełnego materiału dowodowego uniemożliwia Sądowi nie tylko kontrolę zaskarżonego postanowienia ale również uniemożliwia zbadanie zasadności zarzutów skargi. Wskazać trzeba, że obowiązkiem organu jest przekazanie Sądowi wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę kompletnych akt administracyjnych; rolą Sądu nie jest natomiast poszukiwanie akt w celu ich skompletowania. Niedopuszczalne jest, aby Sąd orzekał nie dysponując zebranymi i powoływanymi przez organy dokumentami, a w konsekwencji nie zapoznawszy się z nimi. W rozpoznawanej sprawie akta nie pozwalają ustalić pełnego stanu faktycznego sprawy a w konsekwencji nie jest możliwa ocena zaskarżonego postanowienia pod względem merytorycznym.

Skoro w rozpoznawanej sprawie akta nie pozwalają ustalić pełnego stanu faktycznego sprawy, w konsekwencji nie jest możliwa ocena zaskarżonego postanowienia pod względem merytorycznym. Oznacza to, że zapadło ono z naruszeniem przepisów art. 122, art. 187 § 1, art. 191 O.p., nakazujących respektowanie zasad: prawdy obiektywnej, zupełności materiału dowodowego oraz swobodnej oceny dowodów, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wykazane powyżej nieprawidłowości postępowania, zakończonego zaskarżonym postanowieniem, obligowały Sąd do jego wyeliminowania z obrotu prawnego. W tych okolicznościach przedwczesne było odnoszenie się przez Sąd do zarzutów skargi.

Wskazania, co do dalszego postępowania, które organ winien uwzględnić przy ponownym rozpoznaniu sprawy, wynikają z poczynionych wyżej rozważań. W szczególności niezbędne będzie zgromadzenie przez organ całości akt sprawy, a następnie precyzyjne ustalenie stanu faktycznego i zastosowanie do niego normy prawnej.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 oraz art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i art. 210 § 2 p.p.s.a.