Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 684/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2010-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.7, art.77 par.1, art.9;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art.72, art.40 ust.4;
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Wiesława Pierechod Sędziowie Sędzia WSA Zofia Skrzynecka Sędzia WSA Renata Kantecka (spr.) Protokolant Monika Gajowniczek po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 15 grudnia 2010r. sprawy ze skargi K. H. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu przedsięwzięć rolnośrodowiskowych I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (dwieście ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" r., Nr "[...]", Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR) odmówił K. H.przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż strona we wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych zadeklarowała do objęcia przedmiotową płatnością, w ramach pakietu - S02 - Rolnictwo ekologiczne, ogólną powierzchnię 31,10 ha. Jednocześnie wyjaśniono, że w ramach ww. pakietu K. H. ubiegał się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej do dwóch wariantów, tj.: S02a01 - uprawy rolnicze (bez certyfikatu zgodności) oraz S02d02 - uprawy sadownicze, w tym jagodowe (z certyfikatem zgodności).

W związku z wykrytymi nieprawidłowościami do strony wystosowane zostały wezwania, w odpowiedzi na które strona przedłożyła korektę do wniosku oraz zmianę do wniosku, w wyniku czego za powierzchnię deklarowaną uznano: w ramach wariantu S02a01 - 12,45 ha oraz w ramach wariantu S02d02 - 18,65 ha. Jednocześnie wskazano, że Jednostka Certyfikująca "BIOEKSPERT" Sp. z o.o. potwierdziła następujące powierzchnie: w ramach wariantu S02a01 - 8,70 ha, w ramach wariantu S02a02 – 12,05 ha oraz w ramach wariantu S02d02 - 18,65 ha.

Organ I instancji wskazał także, że w dniach 20 - 21 sierpnia 2008 r. w gospodarstwie rolnym producenta przeprowadzona została kontrola na miejscu, która oparta została na pierwotnej, błędnej deklaracji producenta, zawartej we wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Powyższa kontrola nie uwzględniała podziału działek, który dokonany został przez stronę w toku prowadzonego postępowania administracyjnego. W dniu 22 kwietnia 2009 r. przeprowadzona została druga kontrola na miejscu, podczas której dla wariantu S02a01 powierzchnia kwalifikująca się do przyznania przedmiotowych płatności wyniosła 5,21 ha, zaś dla wariantu S02d02 wyniosła 13,74 ha.

Podstawą odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach obu wariantów była różnica między powierzchnią zadeklarowaną, a stwierdzoną, która w ramach wariantu S02a01 wyniosła 138,96 %, zaś w przypadku wariantu S02d02 - 35,74 %, w wyniku czego zastosowano art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażanie zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r. ze zm.). Organ wskazał bowiem, że jednym z podstawowych wymogów do otrzymania płatności rolnośrodowiskowej jest prowadzenie działalności rolniczej, a w trakcie kontroli na miejscu z dnia 22 kwietnia 2009r. stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na całych powierzchniach działek rolnych C (deklarowano leszczynę na powierzchni 1,20 ha) i G (deklarowano trawy wieloletnie na powierzchni 3,65 ha). Na ww. działkach stwierdzono prowadzenie wycinki drzew oraz widoczną roślinność wieloletnią (samosiejki drzew i krzewów), co świadczy o tym, że nie były na nich prowadzone zabiegi rolnicze. Po analizie zdjęć na obu działkach stwierdzono występowanie lasu. Dodatkowo na działce rolnej E o powierzchni deklarowanej 1,60 ha (po korektach i zmianie wniosku – działka podzielona na działkę E -1,40 ha i EE – 0,20 ha), stwierdzono ogólną powierzchnię 0,17 ha, gdyż na niemal całej działce znajdują się stawy z siecią kanałów i obwałowaniami, drogi między stawami oraz dom mieszkalny. Strona stwierdziła, że na działach E i EE posiada 4 stawy o ogólnej powierzchni 5,30 ha.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wyjaśnił, że to rolnik ponosi odpowiedzialność za błędnie wypełniony wniosek. Ponadto zaznaczono, że K.H.jako wieloletni beneficjent powinien wiedzieć jak poprawnie wypełnić ww. dokument. Dodatkowo strona miała możliwość skorzystania z instrukcji wypełniania przedmiotowego wniosku. Organ I instancji wskazał także, że wymieniony nie zgadzając się z wynikami kontroli na miejscu miał możliwość wniesienia uwag do raportu z kontroli czego nie uczynił. W odniesieniu do stwierdzenia mniejszej powierzchni od zadeklarowanej w przypadku działki rolnej H w związku z podtopieniem terenu w wyniku działalności bobrów, organ I instancji wskazał, że nie uwzględnił powyższego, albowiem strona pisemnie nie poinformowała o tym właściwego organu ARiMR. Dodatkowo wskazał, że na działce tej stwierdzono ugór o powierzchni 3,48 ha i nie stwierdzono "działalności bobrów", o której wspominał producent.

Na powyższe rozstrzygnięcie strona złożyła odwołania podnosząc, że nie odnosi się ono do jego odwołania i oparte jest wyłącznie na wynikach nierzetelnej kontroli z sierpnia 2008 r. Zarzucił, że organ I instancji nie zweryfikował pomiarów przez niego wykonanych, ani pomiarów kontrolerów terenowych. Strona zarzuciła także brak poinformowania go o wykrytych podczas kontroli na miejscu nieprawidłowościach. Odnośnie kwestii błędnie wypełnionego wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, wnioskodawca podał, iż sami pracownicy biur powiatowych popełniają błędy i wielokrotnie wzywają rolników do ich poprawiania, co świadczy, że przedmiotowe wnioski są trudne w wypełnianiu. Strona wskazała, że powierzchnie zadeklarowane przez niego we wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, potwierdzone zostały przez Jednostkę Certyfikującą "BIOEKSPERT".

Decyzją z dnia "[...]" r., nr "[...]", Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazano, że wyniki kontroli z dnia 22 kwietnia 2009 r. przeprowadzonej w gospodarstwie K. H. przedstawione w raporcie z kontroli na miejscu są podstawą rozstrzygnięcia organu I instancji.

Wyniki kontroli przedstawiały się następująco:

- wariant S02a01 - Uprawy rolnicze (bez certyfikatu zgodności) łączna powierzchnia stwierdzona podczas kontroli 5,21 ha, na działkach:

* E powierzchnia 0,17 ha (powierzchnia deklarowana 1,40 ha - trawy wieloletnie na gruntach ornych), uwagi kontrolerów - na niemal całej powierzchni działki nr 71/3 znajdują się stawy z siecią kanałów i obwałowaniem, kod pokontrolny DR 13+;

* EE powierzchnia 0,00 ha (powierzchnia deklarowana 0,20 ha – trawy wieloletnie na gruntach ornych), położona na działce ewidencyjnej nr 70/2, uwagi kontrolerów - na działce nr 70/2 znajduje się dom mieszkalny oraz stawy z odpowiednimi urządzeniami, nie dokonano pomiaru przedmiotowej działki, gdyż nie ma tam żadnej działki rolnej, kod pokontrolny DR 33;

* G powierzchnia 3,65 ha (powierzchnia deklarowana 3,65 ha - trawy wieloletnie na gruntach ornych), nie kwalifikuje się do objęcia· płatnością rolnośrodowiskową, uwagi kontrolerów - działka podmoknięta, nie prowadzona jest na niej działalność rolnicza, stwierdzono las, kody pokontrolne DR 18 oraz DR 14;

* H powierzchnia 3,48 ha (powierzchnia deklarowana 6,40 ha - trawy wieloletnie na gruntach ornych), uwagi kontrolerów - na działce stwierdzono ugór, kod pokontrolny DR 13+;

* I powierzchnia 0,97 ha (powierzchnia deklarowana 0,40 ha – trawy wieloletnie na gruntach ornych), uwagi kontrolerów - na działce stwierdzono ugór, kod pokontrolny DR 13-;

* J powierzchnia 0,59 ha (powierzchnia deklarowana 0,40 ha – mieszanka zbożowa), kod pokontrolny DR 13-;

- wariant S02d02 - Uprawy sadownicze, w tym jagodowe (z certyfikatem zgodności) łączna powierzchnia zmierzona podczas kontroli 13,74 ha, na działkach:

* A (leszczyna) powierzchnia 6,70 ha (powierzchnia deklarowana 6,70 ha), kod pokontrolny DR 32 oraz DR 29;

* B (leszczyna) powierzchnia 5,01 ha (powierzchnia deklarowana 8,55 ha), kod pokontrolny DR 13+ oraz DR 32;

* C (las) powierzchnia 1,20 ha (powierzchnia deklarowana 1,40 ha - leszczyna), nie kwalifikująca się do objęcia płatnością rolnośrodowiskową, uwagi kontrolerów - działka podmoknięta, niemożliwa do pomierzenia, ponadto na działce nie jest prowadzona działalność rolnicza, prowadzona jest wycinka drzew, kod pokontrolny DR 18 oraz DR 14;

* D (leszczyna) powierzchnia 0,71 ha (powierzchnia deklarowana 0,60 ha), kod pokontrolny DR 13- oraz DR 32 oraz

* K (leszczyna) powierzchnia 1,32 ha (powierzchnia deklarowana 1,60 ha), kod pokontrolne DR 13+ oraz DR32.

Zastosowane przez kontrolerów terenowych kody pokontrolne oznaczają:

- DR 32 - działka podrzędna, nie ma działki podstawowej;

- DR 29 - działka rolna jest zadeklarowana na niezadeklarowanych działkach ewidencyjnych, niekwalifikujących się do płatności (np. drogi i rowy);

- DR 13+ - zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej;

- DR 18 - na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej;

- DR 14 - normy DKR - dobrej kultury rolnej, nie są przestrzegane;

- DR 13- - zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej;

- DR 33 - stwierdzono, że cała działka rolna nie jest gruntem rolnym.

Stan stwierdzony przez kontrolerów terenowych w raporcie potwierdzony został w materiale fotograficznym, gdzie widoczne są występujące podmoknięte grunty, brak prowadzenia działalności rolniczej, prowadzenie wycinki drzew, występowanie stawów z siecią kanałów i obwałowaniem oraz dom mieszkalny.

Ponadto poprawność ww. kontroli na miejscu potwierdził Kierownik Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR w piśmie z dnia 30 czerwca 2009 r., gdzie wskazał, że stwierdzone przez kontrolerów terenowych pomniejszenia wynikają m.in. z występowania lasu oraz braku prowadzenia działalności rolniczej (działka C i G). W piśmie tym wskazano także, że występujące na działce E stawy wraz z siecią kanałów i obwałowaniami (widoczne na zdjęciach z kontroli) dyskwalifikują ją z objęcia płatnościami. W przypadku działki rolnej EE stwierdzono, że nie jest ona gruntem rolnym, albowiem na jej obszarze znajduje się dom mieszkalny oraz stawy.

Zdaniem organu odwoławczego poprawność kontroli z dnia 22 kwietnia 2009 r. potwierdzona została także w piśmie Naczelnika Wydziału Kontroli Terenowej z dnia 15 czerwca 2010 r., do którego dołączona została notatka służbowa inspektora terenowego, który realizował kontrolę na miejscu oraz notatka służbowa inspektora terenowego z dnia 14 czerwca 2010 r., który w dniu 27 maja 2010 r. przeprowadził wizytację terenową gospodarstwa rolnego K. H., w celu weryfikacji wyników pokontrolnych. W notatce służbowej z dnia 4 maja 2010 r. podano, że na działce rolnej oznaczonej jako E wykluczono groble, zaś na działce EE znajduje się dom mieszkalny oraz stawy z urządzeniami. Na działce H stwierdzono ślady prac porządkowych w postaci licznych, świeżo wyciętych skupisk krzewów i drzewek. Dodatkowo podkreślono, że ww. działka z całą pewnością nie była gruntem ornym na dzień kontroli, na co wskazuje zwarta struktura gleby oraz okrywa roślinna przy ziemi w postaci śladów splątanej, zeschniętej runi z zeszłych lat. Jednocześnie podano, że skarżący nie wniósł uwag do wyników odnośnie kwestii działalności bobrów. Z kolei w notatce służbowej z dnia 14 czerwca 2010 r., podano, że sporządzenie raportu z przedmiotowej wizytacji nie było możliwe ze względu na znaczące zmiany w strukturze gruntów uprawnych, które poczynione zostały przez producenta rolnego. Stwierdzono, że na działce rolnej G nie była prowadzona w 2008r. działalność rolnicza, gdyż grunt ten został poddany rekultywacji – przywrócono jego wartość użytkową poprzez częściową wycinkę drzew i deniwelację terenu. W odniesieniu do działek rolnych A, B, C i K stwierdzono, że zostały częściowo zrekultywowane przez wycinkę drzew, deniwelację terenu, utworzenie nowych stawów i rowów melioracyjnych. Zadeklarowana w 2008r. plantacja orzecha została w całości zlikwidowana. Na działce E stwierdzono stawy rybne oraz groble zewnętrze i wewnętrzne. Odnośnie działki EE podano, że została sztucznie uformowana i obsiana trawą, oddziela ona staw od strumienia, co stanowi groblę. Na działce H wystąpiła działalność bobrów, ale jest ona wieloletnia, co doprowadziło do tego, że grunt ten jest nieużytkiem. Zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na tej działce ma miejsce od kilku lat, co dyskwalifikuje ją z objęcia płatnością rolnośrodowiskową.

W związku z uwzględnieniem wyników kontroli z dnia 22 kwietnia 2009r., w przypadku wariantu S02a01 powierzchnia kwalifikująca się do objęcia płatnością rolnośrodowiskową wyniosła 5,21 ha przy deklaracji 12,45 ha, co stanowiło przedeklarowanie o 138,96 %. W przypadku wariantu S02d02 powierzchnia deklarowana wyniosła 18,65 ha, zaś powierzchnia stwierdzona podczas kontroli na miejscu wyniosła 13,74 ha - procentowe przedeklarowanie wyniosło 35,74 %,

Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażanie zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r. ze zm.), zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo odmówił przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu S02a01 i S02d02. Organ nie stwierdził przesłanek do odstąpienia od zastosowania obniżek i wyłączeń na podstawie art.68 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

Odnosząc się do uwag producenta rolnego dotyczących wad protokołu z kontroli na miejscu oraz niepoinformowania go o wykrytych nieprawidłowościach, organ odwoławczy wskazał, że strona otrzymała kopie raportów z kontroli, co oznacza, że została poinformowana o wykrytych nieprawidłowościach. Organ II instancji odnosząc się do kwestii błędnie wypełnionego wniosku podniósł, że to na producencie rolnym spoczywa obowiązek poprawnego wypełnienia przedmiotowego dokumentu. Wskazał także, że nie może uwzględnić żądania strony uwzględnienia do płatności rolnośrodowiskowej całej powierzchni działki H, gdzie różnica między powierzchnią zadeklarowaną, a zmierzoną przez kontrolerów terenowych powstała w związku z działaniem siły wyższej, tj. działalnością bobrów. Strona w odwołaniu wskazała, że stan zalania tego gruntu stwierdzony został przez komisję szacującą szkody, jednakże w toku prowadzonego postępowania nie przedłożyła żadnego dokumentu świadczącego o powyższym fakcie. Ponadto jak słusznie wskazali kontrolerzy terenowi, skoro sam skarżący podaje, że powyższy stan utrzymuje się już od kilku lat i rozlewisko w ten sposób powstałe wynosi około 15 ha, to teren ten nie był od dłuższego już czasu użytkowany rolniczo, zatem nie powinien być deklarowany do objęcia jakimikolwiek płatnościami.

Ponadto organ II instancji nie stwierdził w przedmiotowej sprawie naruszenia art. 9 kpa, który stanowi o obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej, albowiem producent rolny w toku prowadzonego postępowania otrzymał kopie raportów z czynności kontrolnych, był wzywany do usuwania błędów formalnych wniosku oraz składania wyjaśnień, a także miał zapewnioną możliwość zapoznania się z aktami przedmiotowej sprawy.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze na powyższą decyzję strona, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzuciła organom naruszenie Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art.9 i art. 77 oraz unijnych aktów prawnych.

Zdaniem skarżącego powierzchnia zgłoszona do dopłat jest zgodna z instrukcją wypełniania wniosku ARiMR. Organ powinien na podstawie art. 9 kpa powiadomić o błędach, które wystąpiły w wyniku niedopracowanej instrukcji i pozwolić dokonać korekty wniosku, gdyż miałoby to znaczenie w późniejszym procentowym obliczeniu powierzchni. Skarżący podniósł, że organ powołując się na Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków nie uznaje działki E o pow. 1,4 ha, która znajduje się na działce geod.71/3 o pow. 6.96 ha, na której znajdują się trzy stawy o ogólnej pow. lustra wody 5,12 ha. Organ nie uwzględnił pozostałej powierzchni działki, tj. około 1,8 ha, która jest użytkowana rolniczo i w wypisie z rejestru gruntów, jest użytkiem rolnym ( na działce brak jakichkolwiek zadrzewień). Powierzchnia zgłaszana do dopłat na tej działce jest zgodna z instrukcją wypełniania wniosku ARiMR. Samo powoływanie się na ww. rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków, w ocenie skarżącego jest bezprawne, gdyż w 2008 roku nie było stawów, tylko podtopiona powierzchnia części tej działki wyłączona z wniosku o dopłaty. Na podstawie tych samych przepisów organ nie uznał działki EE, której powierzchnia w 2008 r. wynosiła 0,2 ha, na działce ewidencyjnej o powierzchni 0,4 ha. Na pozostałej części tej działki wybudowano budynek mieszkalny, ogródek i parking. Skarżący podkreślił, że organ w odniesieniu do tych dwóch działek opiera się na nieprawdziwych informacjach z kontroli. Dalej skarżący wskazał, że organ naruszył art. 7 kpa, który nakłada na organ obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Decyzję podjął na podstawie błędnej kontroli, w której znacznie zaniżona została powierzchnia działki B znajdującej się na dwóch działkach o łącznej powierzchni 11,56 ha - pow. zgłoszona do dopłat wynosi 8,55 ha, a stwierdzona 5,01 ha, pozostała powierzchnia wg kontrolujących to las. Dowodem w tej kwestii są zdjęcia lotnicze oraz szkic działki wykonany przez kontrolujących - urzędnik rozpatrujący wniosek mając do dyspozycji zdjęcia lotnicze i szkic powinien, zdaniem skarżącego, zweryfikować powyższe powierzchnie i sam na ich podstawnie stwierdzić, iż mogło dojść do popełnienia błędu przez kontrolującego lub np. awarii sprzętu do pomiaru. Na zdjęciach tych wyraźnie widać że powierzchnia porośnięta lasem i zadrzewieniami wynosi maksymalnie 2 ha z 11,56 powierzchni całkowitej działki, więc zgłoszona do dopłat pow. 8,55 jest prawidłowa. Skarżący wskazał, że odnosząc się do działki H znajdującej się na działce ewidencyjnej 172/25 o powierzchni 21 ha, na której oprócz działki rolnej H zgłosił działkę I - o pow. 0,4 ha, działkę J - o pow. 0,4 ha kontrolujący w 2010 r. potwierdzili wieloletnią działalność bobrów. Na podstawie porozumienia Ministra Ochrony Środowiska i Ministra Rolnictwa płatność za zalane użytki rolne z powodu działalności prawem chronionego bobra powinna rolnikowi przysługiwać.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego aktu organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. z punktu widzenia jego zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a, wynika zaś, że zaskarżony akt ulega uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznanej sprawie spór dotyczył ustaleń faktycznych poczynionych przez organy w wyniku dokonanych kontroli na miejscu w gospodarstwie rolnym skarżącego, które to ustalenia skutkowały odmową przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.

Rozpoznając niniejszą sprawę, w pierwszej kolejności, Sąd był zobligowany do zbadania, czy organ przeprowadził postępowanie w sposób zgodny z przepisami je regulującymi, a więc czy zebrał kompletny materiał dowodowy, niezbędny dla poprawnego rozpatrzenia sprawy i czy dokonane ustalenia faktyczne znajdują oparcie w zebranym materiale.

Skarżący nie zgodził się z wyłączeniem z płatności działki rolnej G, na której organy stwierdziły las. Na rozprawie zgodził się natomiast z wyłączeniem z płatności działki rolnej C, gdyż zgłaszając tę działkę nie znał dokładnych granic między działkami A, B i C , stąd na zgłoszonym obszarze występowały zadrzewienia i na działce tej nie była prowadzona działalność rolnicza. Spór dotyczył również nieprawidłowego, zdaniem skarżącego, pomiaru działek B, E i EE, a także działki H. Przy czym nieprawidłowość odnośnie działki H wiązała się z nie uwzględnieniem zalania jej części w wyniku działania bobrów.

W przypadku działki B, której pomiaru dokonano podczas kontroli przeprowadzonej w sierpniu 2008r., stwierdzić należy, iż sam producent rolny w toku postępowania administracyjnego, jak i w piśmie złożonym jako załącznik do protokołu rozpawy, podnosił, iż - z powodu nieznajomości dokładnych granic między działkami A, B i C, gdyż ma wytyczone tylko ich granice zewnętrzne i dla ułatwienia pomiarów - dokonał ich łącznego pomiaru wraz z niezgłaszaną do dopłat działką o numerze ewidencyjnym 109/37. Deklarowana łączna powierzchnia działek A, B i C wynosiła 16,45 ha, a powierzchnia zmierzona 17,20 ha, przy czym po odjęciu powierzchni działki nr 109/37 – wynosiła ona 16,57 ha. Zatem powierzchnia zadeklarowana tych trzech działek łącznie była niższa od zmierzonej przez producenta rolnego o 0,12 ha. Stąd skarżący wywodzi, iż zaliczenie do płatności przez kontrolujących jedynie powierzchni 5,01 ha, zamiast deklarowanej 8,55 ha w przypadku działki B jest wynikiem dokonania przez nich błędnych pomiarów. W tym miejscu wskazać należy, iż wszelkie dopłaty rolne przyznawane są wyłącznie na wniosek zainteresowanego producenta rolnego i za materialną treść tego wniosku odpowiada wyłącznie producent rolny. To do jego obowiązków należy takie dokonanie pomiarów zgłaszanych działek rolnych i takie wypełnienie wniosku, ażeby zapobiedz ewentualnemu "przedeklarowaniu" zgłaszanych powierzchni, które skutkuje – w zależności od wielkości zawyżenia - przyznaniem płatności w pomniejszonej wysokości, odmową ich przyznania, a nawet sankcjami finansowymi określonymi w stosownych przepisach prawa. Trudno więc czynić organom zarzut nie dokonania dokładnych pomiarów działki rolnej B, skoro sam skarżący nie zna dokładnych granic między zgłoszonymi działkami A, B i C, a tym samym dokładnych wymiarów działki B.

Odnosząc się do pomiarów działek E i EE, na których stwierdzono występowanie stawów z siecią kanałów i obwałowaniami oraz dom i drogi między stawami, wskazać należy, iż stosownie do treści § 4a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007r. w sprawie minimalnych norm (Dz.U. nr 46, poz.306 ze zm.), powierzchnię gruntów rolnych, na której znajdują się oczka wodne, w rozumieniu przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych, o łącznej powierzchni mniejszej niż 100 m2 w obrębie jednej działki rolnej uważa się na utrzymywaną zgodnie z normami. Na opisanych działkach rolnych powierzchnia stawów – lustra wody - wynosi ponad 5 ha, tak więc powierzchnia ta nie może być zaliczona do powierzchni uprawnionej do płatności. Nadto do płatności, zdaniem Sądu, nie mogą być zaliczone powierzchnie grobli zewnętrznych i wewnętrznych. Do gruntów pod stawami zalicza się bowiem nie tylko grunt pod wodą, ale także powierzchnię ogroblowaną wraz z systemem rowów oraz tereny przyległe do stawów i z nimi związane (rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków – Dz.U. nr 38, poz.454). Na działce EE położonej na działce ewidencyjnej nr 70/2 o powierzchni 0,4076 ha skarżący deklarował do objęcia płatnościami powierzchnię 0,2 ha. Kontrolujący stwierdzili w kwietniu 2009r. na ww. działce dom, parking i staw, nie stwierdzili natomiast żadnej działki rolnej. W ocenie Sądu, podnoszona przez producenta rolnego okoliczność, że wiosną 2008r. wykonał wykop pod staw rybny na działce EE, który obsiał trawą i zalał wodą dopiero w 2009r., nie świadczy o prowadzeniu na niej w 2008r. działalności rolniczej. Skarżący nie zgadzał się z wynikami pomiarów ww. działek rolnych, jednakże wskazać należy, że pomiar tych działek dokonany był podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 22 kwietnia 2009r., o której skarżący był zawiadomiony i w której uczestniczył. Pomimo pouczenia zawartego w raporcie z kontroli o możliwości zgłoszenia zastrzeżeń, co do ustaleń w nim zawartych w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia, producent rolny zastrzeżeń taki nie wniósł. W związku z powyższym ustalenia poczynione na podstawie ww. kontroli w opisanym zakresie uznać należy za prawidłowe.

Za niezasadne uznać należy zarzuty skarżącego dotyczące błędnych pomiarów działki rolnej H. Zdaniem skarżącego kontrolujący stwierdzili powierzchnię mniejszą od deklarowanej we wniosku, gdyż część działki została podtopiona w wyniku działalności bobrów. Ta okoliczność powinna być – zdaniem skarżącego – uznana za zdarzenie nadzwyczajne i cała powierzchnia deklarowana winna zostać zaliczona do płatności. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego i poczynionych przez organy ustaleń z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Po pierwsze stwierdzić należy, że o każdym przypadku wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, czy też działania siły wyższej, które mogą wpłynąć na wysokość płatności na zgłoszonych gruntach producent rolny jest zobowiązany powiadomić właściwy organ Agencji w terminie 10 dni roboczych od daty ustania tych okoliczności (art.72 i art.40 ust.4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003r. ustanawiającego szczegółowe zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 – Dz.Urz. WE nr L 270 z 21.10.2003r. ze zm.). Takie zgłoszenie w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Po drugie, sam skarżący w toku postępowania wskazał, że podtopienia spornego terenu mają miejsce od kilku lat. Z wystąpieniem działania siły wyższej, czy też nadzwyczajnych okoliczności możemy natomiast mieć do czynienia w sytuacji gdy wystąpi ono nagle i jest nieprzewidywalne. Rację należy zatem przyznać organowi, iż skutkiem wieloletniej działalności bobrów i związanego z tym podtapiania gruntu, jest doprowadzenie do powstania na nim nieużytków. Prawidłowo stwierdził organ, iż tylko część ze zgłoszonej powierzchni jest użytkowana rolniczo, na pozostałej (podtapianej od kilku lat) części zaniechano natomiast prowadzenia działalności rolniczej. Słusznie więc organ stwierdził, że dyskwalifikuje to przedmiotowy grunt z objęcia płatnościami. Zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na ww. gruncie potwierdziła także wizytacja przeprowadzona w dniu 27 maja 2010r., celem zweryfikowania zarzutów podniesionych w odwołaniu. Inspektor terenowy stwierdził bowiem, że wieloletnia działalność bobrów na działce H doprowadziła do tego, że grunt jest nieużytkiem. Inspektor terenowy, który dokonywał kontroli w kwietniu 2009r. podkreślił natomiast, że na dzień kontroli działka ta nie była gruntem ornym, na co wskazywała zwarta struktura gleby oraz okrywa roślinna przy ziemi w postaci śladów splątanej, zeschniętej runi z poprzednich lat.

Zasadne zdaniem Sądu, są natomiast podnoszone przez skarżącego wątpliwości dotyczące prawidłowości pomiarów działki rolnej G. Sporna działka została zmierzona podczas kontroli przeprowadzonej w sierpniu 2008r. W kontroli tej nie uczestniczył producent rolny, który nie był o niej powiadomiony. W raporcie z kontroli zapisano, iż działka ta jest podmoknięta, nie jest na niej prowadzona działalność rolnicza, stwierdzono las. W odwołaniu od decyzji z dnia 10 marca 2009r., skarżący podnosił, że kontrolujący nie odnaleźli tej działki, gdyż jest ona oddzielona dużą powierzchnią lasów. Kolejna przeprowadzona kontrola gospodarstwa rolnego skarżącego, która miała miejsce w dniu 22 kwietnia 2009r. (o której producent był powiadomiony), nie objęła działki G. W raporcie z kontroli zapisano, że dokonano pomiaru działek rolnych :E, EE, F, H, I, J, J1, a wyniki pomiaru pozostałych działek przyjęto z raportu z kontroli z sierpnia 2008r. W raporcie tym w części odnoszącej się do działki G przepisano ustalenia poczynione podczas pierwszej kontroli. W odwołaniu od decyzji z dnia 20 stycznia 2010r. strona powtórzyła swoje twierdzenia o nie odnalezieniu tejże działki przez dokonujących kontroli. Wskazała, że kontrolujący opisali działkę jako podmokłą, na której prowadzona jest wycinka drzew, podczas gdy działka ta jest położona na wysokim wzniesieniu i nie występują na niej ani drzewa, ani woda. Jednocześnie strona zaznaczyła, że wokół tej działki są powierzchnie podmokłe i porośnięte drzewami, które znajdują się na działkach ewidencyjnych, na których położona jest również działka G. Nadto wskazała, że z działki tej co roku siano zbiera jeden z sąsiadów, w zamian za usługi rolnicze. W wyniku odwołania organ przeprowadził w dniu 27 maja 2010r. wizytację terenową na obszarach działek rolnych, w stosunku do których podniesione zostały zarzuty. Odnosząc się do działki G, w notatce z ww. wizytacji, stwierdzono, że wymienione przez producenta obszary zostały poddane rekultywacji – wykonano częściową wycinkę drzew i deniwelację terenu. Obecnie teren jest obsiany trawami. Powierzchnia przywrócona do użytkowania w obrębie działek ewidencyjnych 109/30, 109/31, 109/58 i 109/59 wynosi obecnie 3,72ha. Z dużym prawdopodobieństwem należy przyjąć – zdaniem sporządzającego notatkę inspektora terenowego – że na ww. działkach ewidencyjnych w roku 2008 nie była prowadzona działalność rolnicza i, że wyniki kontroli z 2008r. są prawidłowe. W zaskarżonej decyzji organ powołuje się na opisaną notatkę i wywodzi z niej, że poprawność kontroli terenowej z sierpnia 2008r. została potwierdzona. Z takim stanowiskiem organu nie można się zgodzić. W notatce z wizytacji oraz w załączonym do niej szkicu nr 1 odniesiono się tylko do powierzchni przywróconej do użytkowania (zrekultywowanej). Nie dokonano porównania powierzchni zgłoszonej do płatności i zaznaczonej na mapie dołączonej do wniosku z pozostałą powierzchnią działek ewidencyjnych, na których znajdowała się działka G (działki ewidencyjne nr 109/30, 109/31 i 109/32), podczas gdy zarówno z mapy, jak i ze szkicu wynika, że niecała powierzchnia tych działek, jest porośnięta lasem. Nie wyjaśniono także kwestii podnoszonej przez skarżącego w toku postępowania, że osoby dokonujące kontroli w sierpniu 2008r. nie odnalazły spornej działki. Nie ustalono, czy kontrola w roku 2008r. dotyczyła działki podmokłej, czy też na wysokim wzniesieniu. Poczynienie ustaleń w tym zakresie, zdaniem Sądu, jest niezbędne do wyjaśnienia, czy pierwotna kontrola (z sierpnia 2008r.) rzeczywiście objęła swym zakresem działkę rolną G, czy też inną sąsiadującą z nią działkę, położoną na tych samych działkach ewidencyjnych.

Taki sposób procedowania nie może zasługiwać na aprobatę. Organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa prowadząc postępowania administracyjne zobowiązane są stać na straży praworządności, a także zobowiązane są w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

W rozpoznanej sprawie, jak już wcześniej zauważono, skarżący nie pozostawał bierny - konsekwentnie podtrzymywał swoje stanowisko, iż kontrolą nie objęto działki rolnej G, ale działki sąsiednie. Do tych zarzutów organ się nie ustosunkował w zaskarżonej decyzji, z góry zakładając prawdopodobnie, że taka pomyłka nie jest możliwa. Nadto skarżący wskazywał okoliczności mające świadczyć o rolniczym użytkowaniu spornej działki w roku 2008 – zbieranie siana przez sąsiada. Również do tej kwestii organ się w ogóle nie odniósł.

Stwierdzone naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny pozwala bowiem na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego, przystającego do tego stanu.

Dopiero po dokonaniu kontroli na miejscu spornej działki w obecności producenta rolnego, jednoznacznym wyjaśnieniu, czy była ona objęta kontrolą w 2008r. i wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, możliwe będzie podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie opisanego na wstępie wniosku skarżącego o przyznanie płatności.

Reasumując stwierdzić należy, że organ nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie rozważył bowiem wszystkich istotnych okoliczności, zgodnie z wymogami art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i nie poczynił wszechstronnych ustaleń faktycznych, które powinny być podstawą prawidłowej oceny materiału dowodowego, zgodnie z wymogami art. 80 k.p.a. Tym samym organ naruszył również wskazane w skardze przepisy art.6 i art.8 k.p.a..

Za niezasadny uznać natomiast należy zarzut naruszenia art.9 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że skarżący był wzywany do uzupełnienia wniosku, a w wezwaniach wskazywano nieścisłości występujące we wniosku. Przekazując producentowi rolnemu wniosek, dołączono do niego instrukcję zawierającą pouczenie o sposobie wypełnienia wniosku. Stwierdzić zatem należy, że organy wypełniły spoczywający na nich obowiązek wynikający z art.9 k.p.a. W aktach sprawy brak jest dowodu na to, że beneficjent zwracał się o wyjaśnienie jakichkolwiek wątpliwości, a powołany wyżej przepis nie obliguje organu do zadawania stronie pytań czy ma wątpliwości co do formy i skuteczności czynności jakich zamierza dokonać.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art.145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O tym, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, orzeczono na podstawie art.152 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 §1 p.p.s.a.