Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 46/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust 2 i 3 a
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 46/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 marca 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki (spr.), Sędziowie: WSA Grażyna Firek, WSA Stanisław Grzeszek, Protokolant: st.sekr.sąd. Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2016 r., sprawy ze skargi A. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Sygn. akt I SA/Kr 46/16.

UZASADNIENIE.

Decyzją z dnia 4 września 2015r. Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w K. odmówił A.G. umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 07/2005 r. do 04/2014 r. w łącznej kwocie 36.667,41 zł uznając, iż w sprawie nie zostały spełnione przesłanki umorzenia określone w art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

A.G. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, że ze względu na trudną sytuację finansową i rodzinną nie jest w stanie uregulować zaległości, gdyż pozbawi to ją możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Ponadto wskazała, że od rozwodu w 2002 roku boryka się z ogromnymi trudnościami finansowymi. Oświadczyła, że miała na utrzymaniu dwoje dzieci, żyli w skrajnej biedzie, brakowało pieniędzy na wyżywienie, odłączony został prąd i gaz. Powstały duże zaległości za czynsz i opłaty. Podała, iż po wielkich trudnościach w 2004 r. dostała mieszkanie kwaterunkowe, gdzie opłaty były bardzo wysokie (czynsz 7,50 zł m2), a mieszkanie nie nadawało się do zamieszkania. Ponadto próbowała wyjść ze spirali długów, biorąc pożyczki w pracy i próbując dorobić prowadząc działalność gospodarczą, ale zleceń było coraz mniej.

Po rozpatrzeniu tego wniosku Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 28 października 2015r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż w/g ustaleń dokonanych w toku postępowania skarżąca jest zatrudniona z wynagrodzeniem w wysokości 1.700,00 zł netto miesięcznie. Figuruje w bazie organu podatkowego, jako osoba prowadząca działalność gospodarczą; nie jest wobec niej prowadzone postępowanie egzekucyjne; nie zalega z podatkami; w złożonych zeznaniach podatkowych PIT - 36 za lata 2013-2014 wykazała odpowiednio dochód w wysokości 42.620,65 zł oraz 45.594,82 zł. Według przedłożonego oświadczenia dochód z działalności gospodarczej za rok 2012 wyniósł 3.400,00 zł, za 2013 r. strata 2.585,82 zł, a za 2014 r. 1.857,07 zł. Według oświadczenia z dnia 22.07.2015 r. wnioskująca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Kwotę wydatków stałych związanych z utrzymaniem z tytułu miesięcznych opłat określiła na kwotę 1.150,00 zł oraz koszty związane z leczeniem w wysokości 430,00 zł miesięcznie. Ponadto posiada zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętego kredytu na kwotę 48.700,00 zł, spłacane miesięcznie w kwocie 500,00 zł, z terminem ostatecznej spłaty do 12.12.2017 r. oraz zobowiązania inne w kwocie 7.000,00 zł, spłacane miesięcznie w kwocie 768,00 zł, spłata ma nastąpić do 3.2016 r. Jak wynika z przedłożonych przez wnioskującą potwierdzeń przelewów z wynagrodzenia jest potrącana z tytułu zaciągniętej pożyczki z PKZP kwota raty w wysokości 340,00 zł oraz z tytułu zaciągniętej pożyczki z ZFM kwota raty w wysokości 375,00 zł. Według kserokopii umowy pożyczki z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych spłata pożyczki ma nastąpić do 10.12.2015 r. Ponadto jest właścicielem nieruchomości, o pow. 41,90m2 położonej w K., os. A., objętej księgą wieczystą [...].

W ocenie organu nie występuje w sprawie całkowita nieściągalność z art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ze względu na to, że musi mieć ona charakter trwały i nieprzemijający. Obecnie skarżąca posiada stałe źródło dochodu w postaci wynagrodzenia za pracę, ponadto nie zamknęła działalności, z czego można wnioskować, że widzi szansę na dalsze prowadzenie działalności. Zawieszenie działalności gospodarczej nie stanowi bowiem definitywnej rezygnacji z jej prowadzenia, a jedynie czasową przerwę aktywnego osiągania bieżących przychodów. Ponadto okoliczność, że posiada do spłaty inne zobowiązania cywilnoprawne nie stanowi również w świetle obowiązujących przepisów podstawy do uwzględnienia żądania, gdyż nieopłacone należności ZUS, jako zobowiązania publicznoprawne podlegają z mocy prawa szczególnej ochronie. Aktualnie zadłużenie figurujące na koncie nie zostało dotychczas skierowane do przymusowego dochodzenia. Zatem brak jest podstaw do twierdzenia, iż w ramach podejmowanych działań egzekucyjnych nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, a zaległe składki nie zostaną uregulowane w całości. Organ wskazał także, iż mieszkanie o powierzchni 41,90 m2, którego jest właścicielką, może stanowić przedmiot zabezpieczenia hipotecznego należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenia. W tym celu Zakład może, zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ustanowić hipotekę przymusową na wszystkich nieruchomościach będących własnością zobowiązanego. Organ podkreślił także, iż nie zaszły przesłanki z art. 28 ust 3a rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ponieważ skarżąca nie wykazała, że jej niezbędne potrzeby życiowe nie są zaspokajane. Zakład nie kwestionuje możliwego negatywnego wpływu obowiązku uregulowania zaległości z tytułu składek na sytuację bytową, ale jest to niewystarczające do umorzenia. Wnioskująca nie korzysta z pomocy społecznej, ani innych form pomocy przeznaczanej dla osób nie posiadających środków na zaspokojenie niezbędnych potrzeb egzystencjalnych ze strony Państwa. Nie wykazała również, że poniosła straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić ją możliwości dalszego prowadzenia działalności. Zakład uznał za wystarczająco udokumentowany fakt pozostawania w stałym leczeniu. Jednak stan zdrowia, lub fakt pozostawania w stałym leczeniu z powodu przewlekłych schorzeń nie jest samoistną przesłanką do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy, gdyż przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacanie należności.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się A.G., wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i zarzucając naruszenie:

- § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w zw. z art. 28 ust. 3a i 3 b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez wadliwą interpretację polegającą na przyjęciu, iż zgodnie z treścią wskazanych przepisów składki na ubezpieczenia społeczne mogą być umarzane jedynie w przypadkach wskazanych w § 3 w/w. rozporządzenia, podczas gdy przedmiotowy przepis określa jedynie przykładowo sytuacje, w których Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć zaległe składki na ubezpieczenia społeczne, zaś wadliwa interpretacja tych przepisów doprowadziła do ich niezastosowania i zaniechania umorzenia zaległości skarżącej z tytułu nieopłaconych składek, a także

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i zaniechanie podjęcia jakichkolwiek czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, które wykraczałyby poza ocenę tych oświadczeń oraz dokumentów, które skarżąca przedłożyła.

Skarżąca wskazała w uzasadnieniu, iż organ nie wziął pod uwagę, że brak umorzenia składek spowoduje, iż wymagalne stanie się jej zobowiązanie z tytułu tych składek, którego nie będzie w stanie zapłacić. Z uwagi na inne zobowiązania skarżącej, które zmuszona była zaciągać w celu zapewnienia sobie warunków bytowych jedynie skuteczna egzekucja okaże się z jedynego majątku tj. ze skromnej nieruchomości. Taka egzekucja pozbawi ją dachu nad głową i wygeneruje wysokie koszty egzekucyjne, co dodatkowo i niepotrzebnie obciąży skarżącą. Wysokość wszystkich zobowiązań oraz koszty egzekucyjne i odsetki, które narosną, spowoduje również zajęcie wynagrodzenia skarżącej, czym pozbawi ją możliwości spłacania pozostałych zaległości, ponieważ przekroczą kwotę, którą ZUS uzyska z egzekucyjnej sprzedaży nieruchomości. Nadto wskazano, iż zaległość wobec ZUS jest wynikiem nieopłacenia przez skarżącą składek na ubezpieczenie zdrowotne, nie zaś składek z innego tytułu, nadto przez cały okres wskazany w zaskarżonej decyzji składki zdrowotne "od skarżącej" były jednak płacone na rachunek ZUS, co czynił pracodawca skarżącej, jako płatnik tych składek. Zatem składki były odprowadzane od wynagrodzenia przez jej pracodawcę, natomiast zaległości, które obecnie istnieją z tytułu tych składek są wynikiem ustawowego "podwójnego ozusowania" składkami zdrowotnymi jednej i tej samej osoby.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012r., poz. 270 - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a. skargę oddala.

Skarga nie jest uzasadniona, a wobec tego zaskarżona decyzja nie może być wyeliminowane z obiegu prawnego. W kontrolowanej sprawie, wbrew odmiennym twierdzeniom skarżącej postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ czyniło zadość wymogom art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ zebrał pełny materiał dowodowy, dokonał jego prawidłowej oceny, oraz niewadliwie uzasadnił rozstrzygnięcie, czyniąc zadość treści art. 107 § 3 k.p.a.

Zgodnie z dyspozycją art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (u.s.u.s.) należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 ustawy), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wskazanych w ust. 3. Wskazania tam zawarte są wyczerpujące i stanowią zamknięty katalog. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia należności. Wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004 r. sygn. akt II UZP 6/04, opubl. OSNP 2004/16/285).

Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. W sytuacjach, w których nie występuje całkowita nieściągalność składek w świetle art. 28 ust. 3 pkt 1 - 6 u.s.u.s. mamy do czynienia z tzw. decyzją związaną w przedmiocie odmowy umorzenia należności ZUS, nie zaś decyzją wydaną w ramach uznania administracyjnego w przedmiocie umorzenia tych należności, gdyż wydanie takiej decyzji nie jest możliwe, bowiem naruszałaby ona prawo materialne.

W świetle analizy akt poddanej sądowej kontroli sprawy nie budzi wątpliwości, że wobec skarżącej nie toczy się postępowanie egzekucyjne, zobowiązana posiada stały miesięczny dochód z wynagrodzenia za pracę i jest właścicielką nieruchomości lokalowej. W obliczu tych okoliczności organ zasadnie uznał, że nie wystąpiła przesłanka umorzenia należności z uwagi na ich całkowitą nieściągalność. W świetle przywołanego wyżej przepisu nieściągalność należności z tytułu składek związana jest wszak generalnie z całkowitą, aktualną i przyszłą niemożnością skutecznego ich dochodzenie w postępowaniu egzekucyjnym oraz nieracjonalnością wszczęcia takiego postępowania. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja oczywiście nie występuje. Biorąc zatem pod uwagę powyższe ustalenia, zwłaszcza, iż wobec wnioskodawczyni nie toczy się postępowanie egzekucyjne i osiąga ona stały dochód z tytułu zatrudnienia, Zakład zasadnie przyjął, że brak jest wystąpienia przesłanek zawartych w art. 28 ust. 2 i 3 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a tym samym brak podstaw dla uznania całkowitej nieściągalności zadłużenia. Należy dodatkowo wskazać, iż w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowej, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym (por. teza wyroku NSA w Katowicach z dnia 21 czerwca 2000 r., I SA/Ka 14/99).

Z kolei w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, gdzie wskazano na okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Dotyczy to sytuacji:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Również i w powyższym przypadku ustawodawca posłużył się tzw. uznaniem administracyjnym, co oznacza, że nawet po stwierdzeniu istnienia przesłanek, których wystąpienie jest warunkiem wstępnym ewentualnego umorzenia, organ ma możliwość dokonania swobodnej oceny tego, czy zachodzi przypadek uzasadniający zastosowanie ulgi. Należy mieć przy tym na uwadze, że umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym.

Pozostawienie do uznania organu istnienia lub nieistnienia w konkretnej sprawie okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości, jak również zakres ewentualnego umorzenia, nie może prowadzić do dowolności rozstrzygnięcia, a więc w każdym przypadku wydanie decyzji powinno być poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą, z zachowaniem wymogów proceduralnych.

Organ, na co wskazuje uzasadnienie decyzji poddał twierdzenia i dowody przedstawione w sprawie wnikliwej analizie i wyprowadził z nich prawidłowe wnioski. Dokonana w sprawie ocena wniosku skarżącej mieści się w granicach uznania administracyjnego. Zauważyć trzeba, że kontrolujący zaskarżoną decyzję sąd administracyjny nie może dokonywać własnych ustaleń faktycznych, ani też nie może zmienić zaskarżonej decyzji. Powyższe wynika m.in. z art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. "Stosowanie środków określonych w ustawie" polega, w razie uwzględnienia skargi, zgodnie z art.145 §1 cyt. ustawy m.in. na uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości lub w części, stwierdzeniu jej nieważności, ewentualnie stwierdzeniu, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, iż w sprawach gdzie rozstrzygnięcie organów opiera się na uznaniu administracyjnym sąd administracyjny nie jest organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, a zatem sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o tym, czy pobór należności powinien być zaniechany. Takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Natomiast w pełnym zakresie zaskarżona decyzja podlega badaniu co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi (tak też: wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Kr 1227/97, LEX nr 33404). O ile więc zachowano wszelkie wymogi prawa procesowego, to sąd administracyjny, który sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem, nie jest władny jej uchylić (zob. wyrok NSA z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt III SA 1745/97, dost. LEX nr 44771). Wyrazistym podkreśleniem roli orzecznictwa w sprawach ulg i zwolnień uznaniowych jest teza wyroku NSA z 7 lutego 2001 r. stwierdzająca , iż sądowa kontrola legalności uznaniowych decyzji sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne (zob. wyrok NSA z 7 lutego 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 1507/00, LEX nr 46473). Analogiczne stanowisko dominuje w doktrynie prawa podatkowego, gdzie wskazuje się, że kontrola wobec uznania może mieć ograniczony zakres, ale nie można z niej rezygnować, zaś orzeczenia sądu winny opierać się jedynie na kryterium legalności. Zasada nieingerencji przez sąd administracyjny wynika z faktu, że nie jest on, co wyżej już wywiedziono - trzecią instancją postępowania administracyjnego (A. Habuda, Uznanie administracyjne – zmierzch czy renesans pojęcia; opublikowane w: Administracja i prawo administracyjne u progu trzeciego tysiąclecia, Łódź 2000, s.117). W orzecznictwie NSA utrwalony jest pogląd, iż umorzenie jest instytucją prawną o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie należności , nie zaś zwalnianie podatników od tego obowiązku (por. teza wyroku NSA z dnia 9 stycznia 2001 r., III SA 628/00), ponieważ zobowiązania podatkowe określone ustawami mają charakter powszechny (por. uzasadnienie wyroku z dnia 8 stycznia 2008 r. WSA w Gdańsku, I SA/Gd 909/07), co z kolei nie jest samodzielną przesłanką powodującą oddalenie wniosku podatnika bez pełnej merytorycznej oceny sytuacji. Umorzenie zaległości publicznoprawnych pociąga za sobą zmniejszenie wpływów do budżetu, tym samym ograniczeniu ulegają możliwości realizacji zadań związanych z zaspokajaniem podstawowych potrzeb całego społeczeństwa. Wykładnia pojęć nieostrych, będących przesłankami możliwości zastosowania ulgi, czyli wyjątku od zasady, powinna mieć zawężający charakter. Zbyt szerokie i dowolne wykorzystanie uprawnień w przyznawaniu ulg doprowadziło by do naruszenia dyscypliny podatkowej, do zachowania której powołano organy podatkowe oraz do naruszenia zasady równego traktowania podatników, pozostających w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Pojęcia "ważnego interesu zobowiązanego" oraz "interesu publicznego" są każdorazowo ustalane indywidualnie w myśl zasady prawdy obiektywnej. W celu wydania prawidłowego orzeczenia oraz wykazania, iż dana sytuacja zasługuje na uwzględnienie jako wyjątek od zasady powszechności i równości obciążenia, należy poddać ocenie stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Ważny interes zobowiązanego w orzecznictwie NSA jest rozumiany przede wszystkim jako sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków (np. trwała utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku) podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych (por. teza wyroku NSA z dnia 22 kwietnia 1999 r. w Szczecinie, SA/Sz 850/98). O istnieniu ważnego interesu zobowiązanego nie mogą decydować jego subiektywne przekonania, lecz kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości (por. teza wyroku WSA w Gdańsku z dnia 18 października 2005 r., I SA/Gd 257/03). Dolegliwość wynikająca z zapłaty należności publicznoprawnej jest oczywista, ale sama w sobie nie stanowi o ważnym interesie podatnika, uzasadniającym umorzenie w całości owej zaległej należności. Interes publiczny oznacza dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo i zaufanie do organów władzy. W świetle orzecznictwa NSA interes publiczny jest rozumiany nie tylko jako potrzeba zapewnienia maksymalnych dochodów w budżecie państwa, lecz także jako ograniczanie jego ewentualnych wydatków, np. na zasiłki dla bezrobotnych czy pomoc z opieki społecznej (por. teza wyroku NSA z dnia 30 maja 2001 r. (sygn: III SA 830/00). Każdy zobowiązany powinien w taki sposób układać bieg swoich interesów oraz podejmować takie decyzje finansowe, by pozwoliły mu na wywiązywanie się z ciążących na nim należności publicznoprawnych. Udzielenie ulgi, w tym umorzenie zaległych składek, nie może być również traktowane jako sposób na rozwiązywanie problemów finansowych zobowiązanego, co skutkuje przerzuceniem ciężarów podatkowych na resztę społeczeństwa. Zatem względy społeczne wymagają, by zobowiązanie publicznoprawne było realizowane, a podatnik nie był pochopnie z niego zwalniany (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2001 r., I SA/Ka 577/00, niepubl.). Zważyć należy, iż niejednokrotnie zobowiązani, znajdujący się również w trudnej sytuacji życiowej, czy to ze względu na zdrowie czy finanse, wywiązują się ze swych zobowiązań publicznoprawnych w sposób należyty i terminowy.

Wedle sądu, ocena organu w przedmiocie istnienia przesłanek do zastosowania uznania administracyjnego, została dokonana po wszechstronnym i wystarczająco wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, poprzedzonym dokładnym wyjaśnieniem okoliczności faktycznych. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego oraz wszechstronna analiza ustawowych przesłanek umorzenia zaległości nie pozwalają postawić zaskarżonej decyzji zarzutu dowolności. Chybiony jest przy tym zarzut, jakoby organ poczynił ustalenia w oderwaniu od aktualnej sytuacji materialno-bytowej zobowiązanej, czy abstrahował od wysokości jej faktycznych dochodów, przeciwnie ustalenia organu są w tym zakresie wystarczająco precyzyjne. Zważyć należy, iż bardzo ograniczone możliwości płatnicze zobowiązanej, podnoszone jako jeden z głównych jej argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia powstałych zaległości. Organ zasadnie przyjął, że nie uzasadniają one uznania, iż wypełniają przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia z 2003 r. Przesłanka ta nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych świadczeń składkowych, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste.

Istotą regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu mając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone. Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten okres minimum socjalnego oraz minimum egzystencji. Muszą przy tym istnieć konkretne, jednoznaczne dowody wskazujące na krytyczną sytuację materialną lub zdrowotną wnioskodawcy bądź członka rodziny.( wyrok WSA w Warszawie z 15.12.2009r., sygn.. akt V SA/Wa 1434/09.)

Podkreślenia także wymaga, że w ramach przepisów egzekucyjnych ochrona wynagrodzenia za pracę związana jest z wysokością minimalnego wynagrodzenia. A zatem ustawodawca w istocie przewiduje swoisty próg, który ma zapewniać minimum egzystencji. Należy, więc przyjąć, iż ewentualne przeznaczanie "nadwyżki" wynagrodzenia na spłatę zadłużenia z tytułu składek nie może stać w kolizji z przepisem § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Tym samym, wobec ustaleń dotyczących zwłaszcza stałych dochodów skarżącej oraz jej stanu zdrowia i wieku nie jest dowolnym wniosek organów, iż sytuacja majątkowa i życiowa skarżącej w rozpoznanej sprawie nie jest taka, aby prowadziła do pozbawienia możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych przy spłacie zadłużenia. Z tej perspektywy uprawnione jest także stanowisko, że stan zdrowia skarżącej nie ma obiektywnie weryfikowalnego wpływu na jej możliwości zarobkowe. Prawnie irrelewantne były także argumenty związane z przyczynami powstania zaległości składkowych, gdyż przy badaniu przesłanek z art. 28 ust. 3a ustawy w związku z § 3 przywołanego wyżej rozporządzenia istotna staje się ocena aktualnej sytuacji majątkowej i rodzinnej zobowiązanego, a nie przyczyny powstania zaległości, zawinione czy też subiektywnie niezawinione, które nie zostały przewidziane, jako samodzielna przesłanka umorzenia należności. (wyrok NSA z 15.09.2011r., sygn. akt II GSK 832/10)

Godzi się również podnieść, że spłata kredytów i pożyczek zaciągniętych przez skarżącą nie może mieć pierwszeństwa w stosunku do obowiązku uregulowania należności publicznoprawnych, tym bardziej, że niniejsza sprawa dotyczy spłaty nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne, z którego skarżąca korzysta. Decyzja o zaciągnięciu kredytu powinna być przemyślana i uwzględniać rzeczywiste możliwości finansowe kredytobiorcy. Strona nie może liczyć na to, że sam fakt zaciągnięcia pożyczki będzie skutkować odstąpieniem od egzekwowania obowiązku zapłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, społeczne i Fundusz Pracy.( wyrok WSA w Łodzi z 23.02.2012r., III SA/Łd 1196/11.

Naczelny Sąd Administracyjny w jednym z wyroków stwierdził, że "zasady sprawiedliwości wymagają, by każdy zobowiązany do płacenia należności obowiązek ten wypełnił. Udzielanie ulg jednym podmiotom, a egzekwowanie obowiązku od innych, zasady sprawiedliwości społecznej burzyłoby" (wyrok NSA z dnia 24 października 2000 r., sygn. akt SA/Bk 1205/99, 1206/99). W przedmiotowej sprawie ustalony stan faktyczny wskazuje na niełatwą sytuację materialną zobowiązanej, jednocześnie brak jej cech wyjątkowości, jaką odznaczają się wypadki losowe. Organy zasadnie wskazały, że mimo aktualnej sytuacji finansowej zobowiązanej nie jest wykluczone wyegzekwowanie zobowiązania, zwłaszcza w obliczu braku dotychczasowej egzekucji i wciąż otwartej możliwości podjęcia przez nią na nowo własnej działalności gospodarczej.

Reasumując, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, w tym powołanych w skardze przepisów materialnoprawnych. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogłyby mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie doszło do naruszenia zasady ochrony słusznego interesu skarżącej, czy ważnego interesu strony oraz zasady zaufania obywateli do organów państwa. Organ wyważył wzajemne relacje pomiędzy ważnym interesem zobowiązanej, a interesem społecznym, podjął także wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

Wobec tego decyzja organu o odmowie umorzenia zaległości nie nosi znamion dowolności, a w konsekwencji skarga podlegać musi oddaleniu w oparciu o art. 151 ustawy o p.p.s.a.