Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2047/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit a i c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par 1, art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art 8 pkt 1 lit c, art. 9 ust 1 pkt 1 lit c, art. 11 ust 1, art. 66 ust 1  pkt 1 lit c, art 69
journal: Dz.U. 2018 poz 1510
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jedn.
article: art.14a ust 1, ust 5, art 14 ust 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2168
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Tomasz Sałek Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2019 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia ,,(...)" sierpnia 2018 r. nr ,,(...)" w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z ,,(...)" sierpnia 2018 r. nr ,,(...)"Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ"), działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1510, dalej: "ustawa o świadczeniach") oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm. dalej: "K.p.a."), w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935), po rozpatrzeniu odwołania A. R. (dalej: "Strona", "Skarżący"), uchylił decyzję dyrektora ,,(...)"Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: ,,(...)"OW NFZ) z ,,(...)" lipca 2015 r. i stwierdził istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego Strony z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2002 r. oraz od 1 stycznia 2004 r. do 31 grudnia 2014 r. oraz brak istnienia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego Strony z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od 1 stycznia 2003 r. do 31 grudnia 2003 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w ,,(...)"pismem z 30 marca 2015 r. wystąpił do ,,(...)"OW NFZ z wnioskiem o rozpatrzenie sprawy w przedmiocie ubezpieczenia zdrowotnego dla Strony jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą.

Rozpatrując ww. wniosek ZUS, dyrektor ,,(...)"OW NFZ decyzją nr ,,(...)" z ,,(...)" lipca 2015 r. stwierdził istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego Strony z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2014 r.

Rozpatrując odwołanie od powyższej decyzji I instancji, Prezes NFZ wskazał, że w okresie objętym decyzją organu I instancji miały zastosowanie przepisy trzech kolejnych ustaw tj.: art. 8 pkt 1 lit. c i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązującej do 31 marca 2003 r. (Dz. U. Nr 28, poz. 153, z późn. zm., dalej: "ustawa o ubezpieczeniu zdrowotnym"), art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, obowiązującej do 30 września 2004 r. (Dz. U. Nr 45. poz. 391, z późn. zm., dalej: "ustawa o ubezpieczeniu w NFZ") oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach.

Organ opisał dokumenty załączone przez ZUS do wniosku z30 marca 2015 r. oraz przebieg postępowania przed organem I instancji. Wskazał też, że wezwał Stronę do przedstawienia dokumentów lub dowodów, mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, tj. świadczących o nieprowadzeniu działalności gospodarczej w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji, np. zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o złożonych zeznaniach podatkowych za poszczególne lata/miesiące, osiągniętych przychodach, odprowadzonym podatku.

Strona pismem z 2 lutego 2017 r. m.in. poinformowała, iż: "moja działalność miała charakter okresowy. Polegało to na tym, że po rozmowach telefonicznych z moimi kontrahentami, którzy wyrażali chęć nabycia moich towarów (kosmetyki + chemia gosp.) nabywałem u producentów i następnie dostarczałem do swoich odbiorców. Odbywało się to przeważnie w okresie letnim". Ponadto Strona przesłała kopie następujących dokumentów:

- PIT - 36 za 2002 r., w którym nie został wykazany przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, natomiast zostały wykazane koszty uzyskania przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej oraz strata,

- P1T - 36 za 2003 r., w którym nie został wykazany przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej oraz koszty uzyskania przychodów, strata,

- PIT - 36 za 2004 r., w którym został wykazany przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej oraz koszty uzyskania przychodów, strata.

- PIT - 36 za 2005 r., w którym został wykazany przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, koszty uzyskania przychodów, strata,

- PIT - 36 za 2006 r., w którym nie został wykazany przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, zostały wykazane koszty uzyskania przychodu oraz strata,

- PIT - 36 za 2008 r., w którym nie został wykazany przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, zostały wykazane koszty uzyskania przychodu oraz strata,

- PIT - 36 za 2009 r., w którym nie został wykazany przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, zostały wykazane koszty uzyskania przychodu oraz strata,

- PIT - 36 za 2010 r.t w którym nie został wykazany przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, zostały wykazane koszty uzyskania przychodu oraz strata,

- PIT - 36 za 2011 r.t w którym nie został wykazany przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, zostały wykazane koszty uzyskania przychodu oraz strata,

- PIT - 36 za 2012 r., w którym nie został wykazany przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, zostały wykazane koszty uzyskania przychodu oraz strata,

- PIT - 36 za 2013 r., w którym nie został wykazany przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, zostały wykazane koszty uzyskania przychodu oraz strata,

- PIT - 36 za 2014 r., w którym nie został wykazany przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, zostały wykazane koszty uzyskania przychodu oraz strata,

- pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w ,,(...)"z ,,(...)" stycznia 2017 r. znak: ,,(...)", z którego wynika, iż Strona zgłosiła prowadzenie działalności gospodarczej w okresach:

- od 1 stycznia 1999 r. do 31 sierpnia 2001 r.,

- od 6 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2004 r.,

- od 1 czerwca 2005 r. do 30 czerwca 2005 r.,

- 5 czerwca 2007 r. do 30 czerwca 2007 r. i opłacił składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej zgodnie z załączoną listą wpłat:

- lista wpłat zidentyflkowanych (na fundusz ZDR za rok 1999) - od stycznia do grudnia 1999 r.,

- lista wpłat zidentyfikowanych (na fundusz ZDR za rok 2000) - od stycznia do grudnia 2000 r.,

- lista wpłat zidentyfikowanych (na fundusz ZDR za rok 2001) - od stycznia do sierpnia 2001 r.,

- lista wpłat zidentyfikowanych (na fundusz ZDR za rok 2004) - od maja do sierpnia 2004 r.,

- lista wpłat zidentyfikowanych (na fundusz ZDR za rok 2005) - czerwiec 2005 r.,

- lista wpłat zidentyfikowanych (na fundusz ZDR za rok 2007) - czerwiec 2007 r.,

- potwierdzenie przyjęcia dokumentów przez ZUS 10 września 2001 r.

- druk ZUS P ZFA - data powstania obowiązku opłacania składek 6 maja 2004 r.,

- druk ZUS ZWUA i ZUS ZWPA - wyrejestrowanie z ubezpieczeń i wyrejestrowanie płatnika składek od dnia 1 września 2004 r.,

- druk ZUS ZWUA i ZUS ZWPA - wyrejestrowanie z ubezpieczeń i płatnika składek - od 1 lipca 2005 r.,

- druk ZUS ZZA - zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego - 1 czerwca 2005 r.,

- druk ZUS ZFA - zgłoszenie/zmiana danych płatnika składek - osoby fizycznej - data powstania obowiązku opłacania składek - 1 czerwca 2005 r.,

- druk ZUS ZWPA i ZUS ZWUA - wyrejestrowanie z ubezpieczeń i wyrejestrowanie płatnika składek od dnia 1 lipca 2007 r.,

- druk ZUS ZFA - zgłoszenie/zmiana danych płatnika składek - osoby fizycznej - data powstania obowiązku opłacania składek - 5 czerwca 2007 r.,

- druk ZUS ZZA - zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego - 5 czerwca 2007 r.,

- pismo Strony kierowane do Urzędu Skarbowego w ,,(...)"z 20 maja 2015 r. wraz z deklaracją dla podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r. oraz korektą deklaracji za grudzień 2014 r.,

- karty informacyjne leczenia szpitalnego z: 9 stycznia 2002 r., 15 stycznia 2002 r., 1 marca 2002 r., 14 marca 2002 r., 24 maja 2002 r., 2 grudnia 2005 r., 4 stycznia 2008 r,

- karta informacyjna leczenia uzdrowiskowego z 25 października 2005 r,

- zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w ,,(...)"z ,,(...)" lipca 2015 r. znak: ,,(...)", z którego wynika, że Strona nie wykazywała w zeznaniach podatkowych za lata 2008-2014 przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej.

Prezes NFZ pismem z 15 maja 2018 r. znak: ,,(...)" wystąpił do Strony o przesłanie dokumentu z urzędu skarbowego, z którego jednoznacznie będzie wynikać, w jakich latach uzyskiwał przychód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. 22 maja 2018 r. na prośbę Strony została przeprowadzona rozmowa telefoniczna z pracownikiem Urzędu Skarbowego w ,,(...)", w wyniku, której ustalono, iż dane zawarte w ich zaświadczeniach są prawidłowe i nie ma możliwości wystawienia zaświadczenia innej treści.

Strona pismem z 22 maja 2018 r. poinformowała Prezesa NFZ, iż z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej:

- za lata 1999-2001 - występował przychód oraz koszty uzyskania przychodu,

- w 2002 r. - nie występował przychód tylko koszty uzyskania przychodu,

- w 2003 r. - nie występował przychód, jak również koszty uzyskania przychodu,

- w 2004 r. - występował przychód oraz koszty uzyskania przychodu i strata,

- w 2005 r. - występował przychód oraz koszty uzyskania przychodu i strata,

- w 2006 r. - nie występował przychód, występowały koszty uzyskania przychodu i strata,

- w 2007 r. - wystąpił przychód oraz koszty uzyskania przychodu i strata,

- za lata 2008-2014 - nie wystąpił przychód tyko wystąpiły koszty uzyskania przychodu i strata.

Organ stwierdził następnie, że nie osiąganie w określonych miesiącach przychodu z danej działalności gospodarczej, czy też ponoszenie kosztów i strat wcale nie musi oznaczać, że dana działalność gospodarcza nie była w tym okresie prowadzona, bowiem działalność gospodarcza jest działalnością, z którą związana jest konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego.

Odnosząc się do informacji przekazanej przez Stronę, iż choroba wykluczyła go z dalszej działalności gospodarczej w roku 2002 i 2003 na dowód czego Strona przedstawiła dokumentację medyczną, organ wskazał, iż zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaprezentowanym w wyroku z 29 maja 2007 r., sygn. akt II GSK 28/07, przerwa w prowadzeniu pozarolniczej działalności spowodowana stanem zdrowia (chorobą) nie może być traktowana na równi z zaprzestaniem wykonywania tej działalności. Okres faktycznego przestoju w wykonywaniu działalności z powodu choroby (z uwagi na stan zdrowia) stanowi element ryzyka, z którym powinien liczyć się każdy podejmujący tego typu działalność. Zatem zgłoszenie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych faktycznej przerwy w prowadzeniu pozarolniczej działalności z uwagi na stan zdrowia nie prowadzi do ustania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego.

Organ wskazał dalej, że zgodnie z deklaracją PIT-36 za 2002 r. Strona nie wykazała przychodu z działalności gospodarczej, natomiast wykazała koszty uzyskania przychodu oraz stratę, zatem organ uznał, iż Strona prowadziła działalność gospodarczą. W deklaracji PIT-36 za 2003 r. Strona nie wykazała przychodu z działalności gospodarczej, kosztów uzyskania przychodu oraz straty, zatem Prezes NFZ stwierdził, iż w okresie od 1 stycznia 2003 r. do 31 grudnia 2003 r. nie istniał obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego Strony z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

Odnosząc się do stwierdzenia, iż w okresie od 1 lipca 2007 r. do 31 grudnia 2014 r. działalność gospodarcza była trwale zawieszona i Strona nie osiągała przychodu z tytułu z tytułu działalności gospodarczej i nie miała żadnych zdarzeń gospodarczych, organ wskazać, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w ,,(...)"w zaświadczeniu z ,,(...)" stycznia 2015 r. znak: ,,(...)", poinformował, iż Strona złożyła PIT-36 za 2007 r., w którym wykazała przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, natomiast w PIT- 36 za lata 2008 -2013 nie wykazał przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej, wykazał tylko koszty uzyskania przychodu oraz stratę z pozarolniczej działalności gospodarczej.

Organ, biorąc pod uwagę przepisy prawa, uwzględniając przytoczone orzecznictwo sądów oraz całość zgromadzonej w sprawie dokumentacji, Prezes NFZ uchylił decyzję dyrektora ,,(...)"OW NFZ w całości i stwierdził istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego Strony z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2002 r. oraz od 1 stycznia 2004 r. do 31 grudnia 2014 r. oraz brak istnienia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego Strony z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od 1 stycznia 2003 r. do 31 grudnia 2003 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zaskarżył decyzję Prezesa NFZ z ,,(...)" sierpnia 2018 r. w całości, wniósł o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) art. 8 i art. 11 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym,

2) art. 9 i art. 12 ustawy o ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia ,

3) art. 66 ustawy o świadczeniach,

4) art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej,

5) art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej,

6) art. 80, art. 81a § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a.

Prezes NFZ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Sąd stwierdza, że skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego, jak i przepisy postępowania administracyjnego, w stopniu dającym podstawy do uwzględnienia skargi.

Zarzuty skargi sprowadzają się do zakwestionowania ustalonego przez organ stanu faktycznego prowadzącego do naruszenia prawa materialnego, poprzez ustalenie, iż Skarżący faktycznie prowadził działalności gospodarczą w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2002 r. oraz od 1 stycznia 2004 r. do 31 grudnia 2014 r. Skarżący podniósł, że w okresach zawieszenia działalności gospodarczej żadne zdarzenia gospodarcze nie miały miejsca, a Skarżący nie uzyskiwał w tym okresie żadnych przychodów. Skarżący wyjaśnił, że wykazane w zeznaniach rocznych koszty miały charakter kosztów stałych (np. amortyzacja samochodu), natomiast nie były to koszty dotyczące nabywania towarów lub usług w celu dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Od początku prowadzona działalność gospodarcza miała charakter sezonowy, gdyż nie było dużego zainteresowania ofertą. Dlatego Skarżący prowadził działalność tylko w niektórych miesiącach roku, a w pozostałym zakresie wygaszał działalność. W 2007 r. całkowicie zaprzestał prowadzenia działalności, jednakże na mocy wówczas obowiązujących przepisów brak było możliwości formalnego zawieszenia działalności. Dlatego też obowiązany był do dalszego składania deklaracji i zeznań podatkowych.

Zgodnie z art. 8 pkt 1 lit. c ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby objęte ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, z zastrzeżeniem art. 2, które są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność lub osobami z nimi współpracującymi.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o ubezpieczeniu w NFZ, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, z zastrzeżeniem art. 6 i 7, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi.

Zgodnie natomiast z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, od 20 września 2008 r., z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. poz. 646) lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników.

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego unormowany powyższymi przepisami, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych, co regulują odpowiednio przepisy w art. 11 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym, art. 12 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ oraz art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach.

Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązującym do 19 września 2008 r., obowiązek ubezpieczenia dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, powstawał od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Po nowelizacji, dokonanej art. 7 ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z art. 13 pkt 4, obowiązek ubezpieczenia dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, powstaje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Jak wynika natomiast z art. 14a ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, obowiązującym od 20 września 2008 r., przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy. Ust. 3 tego artykułu stanowi, że w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej oraz wznowienie wykonywania działalności gospodarczej następuje na wniosek przedsiębiorcy i okres zawieszenia rozpoczyna się od dnia wskazanego we wniosku o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej, nie wcześniej niż w dniu złożenia wniosku, i trwa do dnia złożenia wniosku o wpis informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej (art. 14a ust. 5 u.s.d.g.).

Z art. 14 ust. 1 u.s.d.g. wynika natomiast, że przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej (obecnie CEIDG) albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym.

W świetle powyższych przepisów, wykonywanie działalności gospodarczej, a w konsekwencji określenie granic czasowych przymusu ubezpieczenia, jest pojmowane formalnie, co oznacza, że istnienie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej nie przesądza wprawdzie o faktycznym prowadzeniu tej działalności, ale prowadzi do domniemania prawnego, według którego osoba wpisana do ewidencji jest traktowana jako prowadząca działalność gospodarczą (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 29 stycznia 2013 r., sygn. akt III AUa 685/12, Lex nr 1282580, wyrok SN z dnia 7 stycznia 2014 r., sygn. akt I UK 252/13, Lex nr 1460649).

Należy zauważyć, że okres objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego jest tożsamy z okresem faktycznego prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Na przedsiębiorcy natomiast oprócz obowiązku zgłoszenia chęci podjęcia prowadzenia działalności gospodarczej, ciąży również obowiązek zgłaszania w niej wszelkich zmian, zarówno prawnych, jak i faktycznych. Oznacza to, że również faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności, nawet czasowe, powinno być zgłoszone i wpisane do ewidencji.

Istotą działalności gospodarczej jest jej prowadzenie w sposób ciągły i zorganizowany, na własny rachunek i ryzyko. Zgodnie z art. 2 u.s.d.g., działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zarobkowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.

Prowadzenie działalności gospodarczej zatem stanowią wszelkie działania podejmowane przez przedsiębiorcę w celu zaistnienia czynności dających przychód. Przy czym, przesłanka wykonywania działalności gospodarczej w sposób ciągły nie może być rozumiana jako konieczność jej wykonywania bez przerwy (przez cały rok, miesiąc, tydzień lub dzień), lecz jako zamiar powtarzalności określonych czynności w odróżnieniu od ich przypadkowości, jednorazowości, sporadyczności lub okazjonalności. Przyjmuje się więc, że działalność gospodarcza z założenia ma być działalnością wykonywaną w sposób zorganizowany i nastawioną na nieokreślony z góry okres czasu, a ponadto związana jest z nią konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego.

Skoro zarejestrowana działalność gospodarcza wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, jedynie wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu powoduje zawsze, na stałe lub okresowo, ustanie obowiązku ubezpieczenia. Ocena, czy działalność gospodarcza rzeczywiście jest wykonywana (a więc także czy zaistniała przerwa w jej prowadzeniu) należy do sfery ustaleń faktycznych, a istnienie wpisu do ewidencji nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej, jednakże wpis ten prowadzi do domniemania prawnego, według którego osoba wpisana do ewidencji, która nie zgłosiła zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, jest traktowana jako prowadząca taką działalność. W konsekwencji domniemywa się, że skoro nie nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji, to działalność ta była faktycznie prowadzona i w związku z tym istniał obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 11 stycznia 2005 r., I UK 105/04, OSNP 2005 nr 13, poz. 198, z 25 listopada 2005 r., I UK 80/05, OSNP 2006 nr 19-20, poz. 309 oraz z 30 listopada 2005 r., I UK 95/05, OSNP 2006 nr 19-20, poz. 311). Domniemanie faktyczne, wynikające z faktu zarejestrowania działalności gospodarczej, może być obalone, możliwe jest zatem ustalenie zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej, mimo nie wykreślenia jej z ewidencji działalności gospodarczej, i w konsekwencji, uchylenie obowiązku ubezpieczenia. Domniemanie to może być obalone wszelkimi środkami dowodowymi. Przeprowadzenie przeciwdowodu natomiast obciąża stronę twierdzącą o faktach przeciwnych twierdzeniom wynikającym z domniemania. Ciężar dowodu wystąpienia przesłanek uzasadniających ustanie obowiązku ubezpieczenia (rzeczywistego zaistnienia przerwy w prowadzeniu działalności) obciąża zatem tę stronę, która z faktu tego wywodzi skutki prawne w zakresie ustania obowiązku ubezpieczenia. Podkreślenia wymaga, że zaistnienie przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej musi być rzeczywiste, co oznacza, że ubezpieczonego obciąża obowiązek wykazania wystąpienia okoliczności niezwiązanych z warunkami wykonywania działalności gospodarczej. W rezultacie okoliczności takie, jak zły stan zdrowia, nie stanowią przesłanki uzasadniającej uznanie istnienia przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej. Oznacza to, że przerwa w prowadzeniu działalności gospodarczej, powodująca ustanie obowiązku ubezpieczenia musi być usprawiedliwiona i udokumentowana (wykazana), a nie uzależniona wyłącznie od woli ubezpieczonego, sprowadzającej się do zamiaru czasowego wyłączenia ciążącego na nim obowiązku ubezpieczenia.

W niniejszej sprawie, Skarżący wśród nadesłanych do organu dokumentów przedstawił deklaracje PIT za lata 2008-2014, z których jednoznacznie wynika, że z pozarolniczej działalności gospodarczej u Skarżącego nie wystąpił przychód tyko wystąpiły koszty uzyskania przychodu i strata, przy czym Skarżący podkreślił, że wykazane w zeznaniach rocznych koszty miały charakter kosztów stałych (np. amortyzacja samochodu), natomiast nie były to koszty dotyczące nabywania towarów lub usług w celu dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Również z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w ,,(...)"z ,,(...)" lipca 2015 r., wynika, że Skarżący nie wykazywał w zeznaniach podatkowych za lata 2008-2014 przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, podobnie jak z pisma tego urzędu z 19 stycznia 2015 r. Ponadto z zestawienia danych z deklaracji VAT-7 za okres 1 lipca 2007 r. – 31 grudnia 2014 r., sporządzonego przez Urząd Skarbowy w ,,(...)"z 19 stycznia 2015 r. wynika, że Skarżący w latach 2008-2014 nie wykonywał żadnych operacji gospodarczych podlegających podatkowi od towarów i usług.

W ocenie Sądu, Skarżący przedkładając powyższe dokumenty wykazał, że w latach 2008-2014, nie prowadził pozarolniczej działalności gospodarczej, ponieważ przez wszystkie te lata nie uzyskał przychodu z tej działalności, a wykazywane koszty nie wynikały z dokonywanych operacji gospodarczych związanych z działalnością gospodarczą. Skarżący wykazał, że nie dokonywał żadnych transakcji nabycia towarów handlowych, ani sprzedaży. Tak długi okres braku operacji gospodarczych, nie można w ocenie Sądu uznać za okres przestoju związanego z ryzykiem gospodarczym i oczekiwaniem na zamówienia gospodarcze, świadczy on natomiast o faktycznym nieprowadzeniu działalności gospodarczej w ww. latach.

Sąd stwierdza, że Prezes NFZ dysponując powyższymi dokumentami, błędnie uznał, że Skarżący w latach 2008-2014 prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą, a w konsekwencji, że w tym okresie Skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w związku z tą działalnością. Organ wykroczył zatem poza granice swobodnej oceny dowodów uchybiając art. 80 K.p.a. W konsekwencji organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego, naruszając art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Naruszenie tych przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do niewłaściwego zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach i uznania, że Skarżący na podstawie tego przepisu podlegał w latach 2008-2014 obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Rozpoznając ponownie sprawę, Prezes NFZ uwzględni powyższe stanowisko Sądu.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r., poz. 1302), Sąd orzekł jak w sentencji.