Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1555/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie WSA Tadeusz Kiełkowski Asesor WSA Marta Kisielowska Protokolant Specjalista Małgorzata Kruszec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2022 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 września 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta i Gminy decyzją z dnia [...] 2021 r. nr [...] uchylił prawo do świadczenia wychowawczego przyznanego skarżącemu B. K. informacją nr [...] z dnia 22 lipca 2019 r. na dzieci: S. K. oraz M. K. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu organ wskazał m.in., że na okres świadczeniowy 2017/2018 i 2018/2019 prawo do świadczenia wychowawczego zostało przyznane skarżącemu w wysokości 250,00 zł na syna S. oraz na okres 2019/2021 w kwocie 250,00 zł na syna S. i córkę M. ze względu na uznanie, iż skarżący sprawuje opiekę naprzemienną nad dziećmi wraz z byłą żoną. Po wpłynięciu w dniu 15 marca 2021 r. wniosku J. K. o zmianę sposobu wypłaty świadczenia wychowawczego organ uznał, że "bieżące informacje oraz materiały dowodowe" uzasadniają uchylenie od kwietnia 2021 roku prawa do ww. świadczenia.

W odwołaniu B. K. zarzucił naruszenie art. 4 ust. 2 pkt 1, art. 22 oraz art. 7, art. 8 oraz art. 77 k.p.a. Wskazał, iż od 2016 roku sprawuje opiekę naprzemienną na podstawie wyroku sądu powszechnego ([...]) i podkreślił, że wyrok sądu cywilnego nie musi zawierać dosłownego sformułowania "opieka naprzemienna". Stan sprawowania opieki nie zmienił się, co było przedmiotem kontroli w czasie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego we wrześniu 2020 r. w trakcie wydania decyzji co do świadczenia "dobry start."

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 15 września 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnianiu SKO wskazało, że nie ulega wątpliwości, iż rodzice S. K. oraz M. K. są rozwiedzeni. Jak wynika z wyroku SO Wydział Cywilny-Rodzinny z dnia [...] 2016 r., sygn. akt: [...], orzekającego rozwód, wykonywanie władzy rodzicielskiej powierzono obojgu rodzicom, miejsce zamieszkania małoletnich ustalono jako miejsce zamieszkania matki, zaś alimenty zasądzone od obu rodziców mają być płatne do rąk matki. Z ugody zawartej przez J. K. i skarżącego, która została określona w pkt V ww. wyroku, wynika że rodzice ustali czas opieki nad dziećmi w okresach dwutygodniowych. W tym okresie, czas pobytu dzieci u matki wynosić ma 192 godziny, zaś u ojca 144 godzin. Tym samym, większość czasu dzieci spędzają przy matce, przy której mają również miejsce zamieszkania.

W ocenie Kolegium trafne są wywody organu I instancji, że w sprawie nie występuje opieka naprzemienna. Powyższe nie wynika ze wskazanej powyżej ugody, dotyczy ona jedynie ustalenia kontaktów pomiędzy stronami, zaś określenie ich w sposób szeroki względem skarżącego, nie przesądza automatycznie, iż w sprawie uznać można, że spełnione są przesłanki z art. 5 ust. 2a ustawy. Kolegium wskazało, że w pkt V wyroku Sądu Okręgowego Wydział Cywilny - Rodzinny, z dnia 24 czerwca 2016 r., sygn. akt [...] orzeczono "o kontaktach pozwanego (B. K.) z wyżej wymienionymi małoletnimi (...)". Kolegium podkreśliło, iż czym innym jest wykonywanie przez oboje rodziców władzy rodzicielskiej czy sposób kontaktów z dzieckiem, a czym innym wynikające wprost z orzeczenia sądu sprawowanie przez oboje rodziców na przemian, w regularnie powtarzających się, następujących po sobie równych odstępach czasu wyłącznej opieki nad dzieckiem. W konsekwencji powyższego, Kolegium uznało argumentację organu I instancji przemawiającą za uchyleniem wobec skarżącego prawa do świadczenia wychowawczego, za prawidłową i zgodną z obowiązującymi przepisami.

W skardze do WSA w Krakowie B. K. wniósł o zmianę decyzji poprzez przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego lub uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. poprzez uznanie, że małoletni mieszkają ze swoją matką, co stanowi jedyne kryterium do uznania, że wyłącznie matka sprawuje faktyczną opiekę nad małoletnimi;

- art. 22 u.p.p.w.d., poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji jego niezastosowanie z uwagi na uznanie przez organ, iż nie sprawuje on faktycznej opieki nad dziećmi, podczas gdy sprawowanie faktycznej opieki nad dziećmi rozumieć należy przede wszystkim jako podejmowanie decyzji w istotnych sprawach go dotyczących i wpływanie na jego wychowanie oraz utrzymywanie go, co znajduje swoje odzwierciedlenie w ugruntowanym orzecznictwie;

- art. 7 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i zastosowanie

nieprawidłowych norm prawnych;

- art. 8 k.p.a., poprzez odstąpienie bez uzasadnionej przyczyny od aktualnej oraz utrwalonej praktyki wyznaczonej przez orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego;

- art. 77 k.p.a., poprzez naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia

materiału dowodowego;

Do skargi skarżący dołączył kserokopie: wyroku Sądu Rejonowego Wydziału Rodzinnego i Nieletnich z dnia 24 listopada 2017 r. sygn. akt [...] oraz wyroku Sądu Okręgowego Wydział Cywilny – Rodzinny Sekcja ds. Odwoławczych z dnia 26 kwietnia 2018 r. wraz z uzasadnieniami.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalanie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wskazał, że też że wyrok w sprawie zmiany wysokości alimentów nie uregulował na nowo kontaktów określonych w wyroku z 24 czerwca 2016 r.

Na rozprawie skarżący podtrzymał skargę, oświadczając że podczas przeprowadzenia dwóch ostatnich wywiadów środowiskowych w kwietniu 2021 i w 2020 r. nie pytano go o ustosunkowanie się do twierdzeń żony o nierównym czasie sprawowania opieki nad dziećmi ani nie ustalano jak dokładnie, godzinowo rozkłada się ta opieka miedzy nim a żoną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329) dalej p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych ustaw, Sąd uznał, że skarga jest zasadna.

Przedmiotem oceny jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 września 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2021 r. o uchyleniu skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego przyznanego na dzieci: S. K. oraz M. K. oraz nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w stanie faktycznym i prawnym organy zasadnie uznały, że nastąpiła taka zmiana, która uprawniałaby do uznania, że skarżący przestał sprawować opiekę naprzemienną nad dziećmi, czy też - że nigdy jej nie sprawował, gdyż opieka taka nie wynika z orzeczenia sądu powszechnego, co z kolei uprawniałoby organy do uchylenia przyznanego mu prawa.

Przede wszystkim wskazać należy, że skarżący pobierał świadczenie wychowawcze od 2017 roku (decyzje o przyznaniu świadczenia po połowie k. 151-150 oraz 190-189 akt adm. I inst. oraz informacja z dnia 22 lipca 2019 r. o przyznaniu skarżącemu świadczenia na dzieci na okres 2019/2020, k. 4 a.a.II inst.), a mimo to żaden z organów nie uzasadnił, z jakiego powodu uznał, że skarżący jednak nie sprawował opieki naprzemiennej, czy też przestał ją sprawować.

W uzasadnieniu decyzji I instancyjnej organ stwierdza, że wziął pod uwagę "bieżące informacje" i "materiały dowodowe" nie precyzując, co to za informacje i materiały, których ponowna analiza doprowadziła organ do wniosku, iż skarżący ma jedynie ustalone kontakty z dziećmi, a rodzice nie sprawują opieki naprzemiennej. W aktach brak m.in. protokołów z dwóch ostatnich wywiadów środowiskowych z kwietnia 2021 i z 2020 r., a skarżący oświadczył że podczas ich przeprowadzenia nie pytano go o ustosunkowanie się do twierdzeń żony o nierównym czasie sprawowania opieki nad dziećmi ani nie ustalano jak dokładnie, godzinowo rozkłada się ta opieka miedzy nim a żoną. Mimo to, bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego , organy wydając zaskarżone decyzje w 2021 r. powołały się na liczbę godzin opieki rzekomo sprawowanej przez ojca i matkę wg harmonogramu (niepodpisanego), dołączonego przez matkę dzieci J. K. do jej pisma z dnia 28 sierpnia 2019 r.

Z kolei organ odwoławczy po przytoczeniu przepisów prawnych i orzecznictwa sądowego nt. opieki naprzemiennej, stwierdził (bez podania środka dowodowego ustalenia tej okoliczności), że większość czasu dzieci spędzają przy matce ("czas pobytu dzieci u matki wynosić ma 192 godziny, zaś u ojca144 godzin") oraz że trafne są wywody organu I instancji, iż w sprawie nie występuje opieka naprzemienna.

Ponieważ kontrolując zaskarżone decyzje Sąd orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy, stwierdzić należy, że:

1. organom już od roku 2016 r. znany był fakt, że J. K. i B. K. - rodzice S. K. oraz M. K. są rozwiedzeni. Jak wynika z wyroku Sądu Okręgowego Wydział Cywilny -Rodzinny z 24 czerwca 2016 r., sygn. akt: [...], orzekającego rozwód, wykonywanie władzy rodzicielskiej powierzono obojgu rodzicom, miejsce zamieszkania małoletnich ustalono jako miejsce zamieszkania matki, a w pkt V wyroku sąd szczegółowo orzekł o podziale czasu, w którym dzieci przebywać będą z rodzicami (przez wskazanie dni tygodnia i godzin, tygodni w miesiącach wakacyjnych oraz dni i godzin w święta),

2. na podstawie ww. orzeczeń oraz przeprowadzonych wywiadów środowiskowych organy uznały, że skarżący i matka dzieci sprawują opiekę naprzemienną i dlatego od 2017 roku przyznano im świadczenie wychowawcze w wysokości po 250 zł na syna (decyzje z 28.11.2017 r. i 11.10.2018 r. oraz inf. z 2019 r. o przyznaniu świadczenia na dzieci na okres 2019/2020),

3. faktu sprawowania opieki przez skarżącego nie kwestionowała nawet była żona, która składając pismo z 29 sierpnia 2019 r. oświadczyła, że opieka nad małoletnimi nie rozkłada się równomiernie i w wymiarze 4 tygodni matka spędza z dziećmi o 96 godzin więcej niż ojciec,

4. fakt powierzenia rodzicom ww. dzieci sprawowania opieki naprzemiennej w wyroku rozwodowym potwierdzają orzeczenia SR i SO, których kserokopie skarżący dołączył do akt sprawy,

Sąd Rejonowy w uzasadnieniu wyroku z 24 listopada 2017 r., sygn. [...] oddalającego powództwo skarżącego o obniżenie alimentów i powództwo wzajemne matki, wskazał m.in., że władza rodzicielska nad małoletnimi: M. K. i S. K. przysługuje obydwojgu rodzicom, kontakty zaś z dziećmi Sąd ustalił w oparciu o ugodę mediacyjną i mają one charakter opieki naprzemiennej. Również w uzasadnieniu wyroku z 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt [...], Sąd Okręgowy podkreślił, że małoletni M. K. i S. K. "w ciągu miesiąca przebywają jednakową ilość czasu u matki i ojca, a w czasie sprawowania opieki nad dziećmi każde z rodziców zaspokaja we własnym zakresie potrzeby",

5. z uzasadnień decyzji z dnia 4 października 2021 r., znak: [...] i [...] którymi SKO utrzymało w mocy decyzje Burmistrza Miasta i Gminy z [...] 2021 r., znak: [...] i [...] o odmowie przyznania B. K. prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci – S. K. i M. K., na okres od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r. (były one przedmiotem kontroli tut. Sądu w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 1758/21) wynika, że zdaniem organów z ww. wyroku Sądu Okręgowego z dnia 24 czerwca 2016 r. nie wynika jednak by Sąd ten orzekł, że dzieci znajdują się pod naprzemienną opieką obojga rodziców, a zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy wyłącznie w takich przypadkach organ administracyjny jest uprawniony każdemu z rodziców wypłacić świadczenie wychowawcze w wysokości połowy jego kwoty przysługującej za dany miesiąc. Kolegium wskazało, że w wyroku tym Sąd nie ustanowił opieki naprzemiennej, lecz ustalając miejsce zamieszkania dzieci przy matce orzekł o kontaktach skarżącego z dziećmi, a czym innym jest natomiast wykonywanie władzy rodzicielskiej przez rodziców czy sposób ukształtowania kontaktów z dzieckiem, a czym innym ustalenie przez sąd opieki naprzemiennej. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że w rozpoznawanej sprawie prawo do otrzymania wnioskowanego świadczenia przysługiwało wyłącznie matce dziecka.

Z powyższego wynika, że do dnia wydania zaskarżonych w nin. postępowaniu decyzji organy na podstawie ugody mediacyjnej przeprowadzonej na zlecenie Sądu Okręgowego (sygn. akt [...]) oraz przede wszystkim wyroku rozwodowego z dnia 24 czerwca 2016 r. oraz przeprowadzanych wywiadów środowiskowych nie kwestionowały, że zarówno skarżący, jak i jego była żona sprawowali opiekę nad obojgiem małoletnich dzieci praktycznie przez porównywalną ilość czasu. Zdaniem Sądu, wykonywanie opieki naprzemiennej potwierdzają również oceny wyrażone w uzasadnieniach wyroków: Sądu Rejonowego Wydział Rodzinny i Nieletnich z 24 listopada 2017 r. sygn. akt [...] oraz wyroku Sądu Okręgowego Wydział Cywilny-Rodzinny Sekcja ds. odwoławczych z dnia 26 kwietnia 2018 r. sygn. akt [...]. Dla oceny tej opieki nie ma decydującego znaczenia przy którym rodzicu sąd rodzinny, w wyroku rozwodowym, określił, zgodnie z wymogiem kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, miejsce zamieszania.

Wobec powyższego, Sąd uznał, że organy w sposób całkiem nieuzasadniony, poprzez nową wykładnię znajdującego się od kilku lat w aktach sprawy wyroku rozwodowego z dnia 24 czerwca 2016 r., powołując się na art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, stwierdziły, że jedynym dowodem ustanowienia opieki naprzemiennej jest użycie w wyroku orzekającym o zasadach sprawowania opieki przez obojga rodziców określenia "opieka naprzemienna", a nie ustanowienie opieki ("kontaktów") w porównywalnych i powtarzających się okresach. W konsekwencji organy obu instancji naruszyły przepisy prawa materialnego - art. 5 ust. 2a ww. ustawy w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. Uznanie bowiem, że opieka sprawowana przez skarżącego nie miała charakteru "opieki naprzemiennej" pozbawiało go prawa do części świadczenia wychowawczego.

Usprawiedliwieniem ponownej i odmiennej interpretacji wyroku w sprawie powierzenia opieki nad dziećmi nie może być podany przez organ I instancji pogląd NSA wyrażony w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 kwietnia 2019 r., I OSK 1659/17. Podstawową bowiem przyczyną odmowy przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. było niewyrażenie zgody na wywiad środowiskowy (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 marca 2017 r., III SA/Kr 6/17 oraz NSA z dnia 11 kwietnia 2019 r., I OSK 1659/17). Zwrócić bowiem należy uwagę, że rozpoznając pierwszy wniosek skarżącego, organy w ogóle nie badały, czy w kontekście konkretnego brzmienia sentencji orzeczenia sądu powszechnego, sąd ten ustanowił w istocie opiekę naprzemienną obojga rodziców. Samo zatem stwierdzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrującego skargę kasacyjną skarżącego, że "pozostawanie dziecka pod opieką naprzemienną obojga rodziców nie jest kwestią mogącą podlegać interpretacji organu prowadzącego postępowanie, jak błędnie wywodził w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji, lecz fakt ten musi wynikać wprost z orzeczenia sądu powszechnego" i że: "Sąd I instancji błędnie uznał, że dla przyjęcia, iż dziecko znajduje się pod opieką naprzemienną obojga rodziców nie jest konieczne posiadanie orzeczenia sądu powszechnego w tym zakresie" nie powinno zmienić oceny wyroku Sądu Okręgowego z dnia 24 czerwca 2016 r. dokonanej już przez organy w wydanych decyzjach o przyznaniu skarżącemu ww. świadczeń. W przedmiotowej sprawie istnieje bowiem wyrok sądu powszechnego - wyrok wyroku Sądu Okręgowego z dnia 24 czerwca 2016 r., który pomimo braku użycia samego określenia "opieka naprzemienna", powierza taką opiekę ("kontakty") obojgu rodzicom, co wynika z dokładnie określonego tym orzeczeniem zakresu i rozmiaru tej opieki, świadczącej, że jest ona wykonywana przez oboje rodziców dzieci w porównywalnych i powtarzających się okresach. Ocenę tą podzieliły inne sądy rodzinne oraz WSA w Krakowie w sprawie o sygn. akt III SA 1758/21. Sąd orzekający w niniejszej sprawie również tę ocenę podziela.

Sąd zgadza się z poglądem wyrażonym przez organy, że aby uznać, iż oboje rodziców naprzemiennie zajmują się dziećmi, opieka taka musi zostać wprost orzeczona przez sąd. W przedmiotowej sprawie takie orzeczenie o opiece naprzemiennej zostało wydane. Dlatego też, brak było podstaw – z tego powodu - do uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego przyznanego skarżącemu, celem jego przyznania w pełnej wysokości matce dzieci.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 lutego 2022 r., I OSK 483/20 zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci świadczenie wychowawcze przysługuje matce lub ojcu dziecka, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a wspomnianej ustawy. Oznacza to, że podział świadczenia wychowawczego jest wyjątkiem od zasady przyznania tego świadczenia wyłącznie matce lub wyłącznie ojcu, z którym dziecko wspólnie zamieszkuje. Taki podział świadczenia uzależniony jest, jak wynika to z treści art. 5 ust. 2a ustawy, od istnienia orzeczenia sądowego ustanawiającego opiekę naprzemienną, przy czym orzeczenie to z uwagi na brak uregulowania opieki naprzemiennej w polskim systemie prawa rodzinnego, nie musi posługiwać się tym wyrażeniem i wystarczające jest, aby mocą tego orzeczenia opieka została przyznana obojgu rodzicom i miała być wykonywana po kolei przez każdego z rodziców.

Powyższy wyrok jest konsekwencją poglądu NSA wyrażonego w postanowieniu z 8 listopada 2021 r., I OPS 1/21, w którym powiększony skład odmówił podjęcia uchwały w przedmiocie wniosku Rzecznika Praw Dziecka mającej na celu wyjaśnienie: "Czy w świetle art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 z późn. zm.), w przypadku opieki naprzemiennej nad dzieckiem, warunkiem przyznania świadczenia wychowawczego rodzicowi jest orzeczenie sądu rodzinnego o opiece naprzemiennej czy też wystarczające jest ustalenie faktycznego sprawowania opieki nad dzieckiem w porównywalnych i powtarzających się okresach?". Przyczyną jednak odmowy podjęcia uchwały była konstatacja, że w rzeczywistości wnioskodawca nie wykazał powstania rozbieżności w orzecznictwie. Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał bowiem, że w wyroku z 12 kwietnia 2018 r., I OSK 2423/17, podanym jako przykład drugiego ze stanowisk, sąd stwierdził jednoznacznie, że opieka naprzemienna może mieć miejsce wyłącznie wówczas, gdy wynika z orzeczenia sądu. W sprawie nie zapadło orzeczenie używające sformułowania "opieka naprzemienna", niemniej jednak wykazano istnienie zarówno orzeczenia, jak i zatwierdzonej przez sąd ugody zawartej w postępowaniu mediacyjnym, regulujących materię opieki nad dzieckiem. Konieczna jest więc ocena, czy zawarte w nich rozstrzygnięcia ustanawiają taką opiekę naprzemienną. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego błędne jest stanowisko, że tylko wówczas dziecko pozostaje pod opieką naprzemienną obojga rodziców, gdy zwrot "opieka naprzemienna" znajduje się wprost w sentencji orzeczenia sądu. Na gruncie orzeczeń zapadłych i ugód zawartych wcześniej kwestię tę trzeba oceniać z uwzględnieniem cech i celów tej instytucji, przy wykorzystaniu odpowiednich metod wykładni. Przy czym, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy uwzględniać wyłącznie orzeczenia czy ugody, które określają reguły sprawowania opieki nad dziećmi przez rodziców żyjących w rozłączeniu, bo generalnie one tylko stanowią o opiece naprzemiennej. Gdy są wydane przed wprowadzeniem do obrotu prawnego pojęcia opieki naprzemiennej, odczytywać można ich treść zgodnie z aktualną wolą ustawodawcy. Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że w stanie faktycznym sprawy należało ocenić charakter i skutki zawartej ugody zatwierdzonej przez sąd powszechny w kontekście aktualnego stanu prawnego. Dowodem w zakresie zaistnienia opieki naprzemiennej może być odpis orzeczenia sądu powszechnego bądź protokołu rozprawy z utrwaloną w nim ugodą, zawartą przed sądem opiekuńczym czy ugodą zawartą w postępowaniu mediacyjnym. W sytuacji, gdy nie zawierają one stosownego zwrotu, rzeczą organów jest samodzielne ustalenie charakteru zawartych tamże zapisów dla zobrazowania i wyłożenia treści pojęcia opieka naprzemienna" w konkretnej sprawie (ad casum).

W rozpoznawanej sprawie dołączone przez skarżącego orzeczenia sądów w przedmiocie świadczeń alimentacyjnych, szczególnie uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego Wydział Rodzinny i Nieletnich z 24 listopada 2017 r., [...] stwierdzające, że "kontakty ... z dziećmi Sąd ustalił w oparciu o ugodę mediacyjną i mają one charakter opieki naprzemiennej" dodatkowo potwierdzają, że w wyroku rozwodowym sąd powszechny orzekając o kontaktach skarżącego z dziećmi orzekł o opiece naprzemiennej, niezależnie od faktu, że w samej sentencji wyroku nie zostało użyte to określenie w sposób literalny (co ze względu na datę wyroku rozwodowego i datę wprowadzenia w ustawie o pomocy państwa pojęcia "opieki naprzemiennej" jest całkiem zrozumiałe).

Sąd uznał zarzuty skargi za zasadne, w świetle przedstawionego orzeczenia sądu powszechnego dotyczącego orzeczenia rozwodu (z którego wynika, że podział czasu, w którym rozwiedzeni rodzie mają się opiekować dziećmi, jest porównywalny i powtarzający się), a jednocześnie ze względu na brak wykazania przez organy, aby skarżący przestał pełnić opiekę nad dziećmi. Zwrócić należy uwagę, że braku sprawowania tej opieki nie zarzuciła także matka dzieci, a jedynie podniosła, że sprawuje ją w większym rozmiarze. Na tą okoliczność organy jednak nie przeprowadziły żadnego postępowania dowodowego.

Sąd podzielił również stanowisko zaprezentowane w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 1758/21. Dla rozstrzygnięcia prawa do świadczenia wychowawczego w wysokości 250 zł dla każdego rodzica istotne jest bowiem, aby z orzeczenia sądowego w przedmiocie przyznania opieki nad małoletnimi dziećmi, wynikała taka naprzemienna opieka, ale nie ma znaczenia, czy w wyrzeczeniu wyroku użyte zostało określenie "opieka naprzemienna" (nadal nie występuje ono ani w przepisach kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ani w kodeksie postępowania cywilnego).

W ponownym postępowaniu organy zobowiązane będą do uwzględnienia stanowiska Sądu zawartego w niniejszym wyroku zgodnie z art. 153 p.p.s.a. oraz ustalą, czy sprawowana przez skarżącego opieka nad dziećmi uległa takiej zmianie, która uzasadniałaby uchylenie prawa do przyznanego mu świadczenia wychowawczego. Postępowanie wyjaśniające winno zostać przeprowadzone z uwzględnieniem wymogów opisanych w art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, a uzasadnienie zaskarżonego aktu musi zostać sporządzone zgodnie z art. 107 § 3 kpa, to znaczy tak, aby pozwoliło zapoznać się z dokonanymi przez organ ustaleniami faktycznymi (mającymi odzwierciedlenie w materiałach dowodowych zgromadzonych w aktach sprawy) oraz wyjaśnieniami w sprawie zastosowanych przepisów prawa, a także motywami podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Organy mają także obowiązek wyczerpująco i prawidłowo ustosunkować się do wszystkich zarzutów stron.

Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c w zw. z art. 135 p.p.s.a.