Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 2883/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Anna Lech (spr.) Sędziowie WSA - Jolanta Zdanowicz Asesor WSA - Jerzy Siegień Protokolant - Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2005 r. sprawy ze skargi L. J., W. R. i M. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2003 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA 2883/04

UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją nr [...] z dnia [...] września 2003 r. orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości położonej w N. przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...], [...], [...] o powierzchni [...] ha.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że część nieruchomości, o zwrot której występuje L. J. i pozostali spadkobiercy, w 1969 r. wchodziła w skład nieruchomości o pow. [...] ha, stanowiącej własność T. R., wywłaszczonej – pod budowę targowicy w N. – na mocy orzeczenia o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z dnia [...] listopada 1969 r. wydanego przez Prezydium Rady Narodowej W. Urzędu Spraw Wewnętrznych.

Naczelnik Miasta i Gminy w N. decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 1986 r. przekazał w użytkowanie na czas nieokreślony Okręgowej Spółdzielni [...] w N., między innymi grunt, który jest przedmiotem prowadzonego postępowania. Z dokumentów wynika, że na przekazanym terenie Okręgowa Spółdzielnia [...] wybudowała zabudowania ze środków własnych.

Następnie Urząd Wojewódzki w C. w dniu [...] czerwca 1993 r. wydał następujące decyzje:

1) decyzję nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez N. – miasto dz. nr [...],

2) decyzję nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez N. – miasto dz. nr [...],

3) decyzją nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez N. – miasto dz. nr [...].

Z kolei w dniu [...] września 1993 r. Burmistrz Miasta N. decyzją nr [...] przekazał na rzecz Okręgowej Spółdzielni [...] w N. w użytkowanie wieczyste na 99 lat, tj. do roku 2092, zabudowaną nieruchomość o pow. [...] ha, oznaczoną w ewidencji gruntów miasta N. nr działek: [...], [...] i [...].

Decyzja Burmistrza stanowiła podstawę do zawarcia aktu notarialnego w dniu [...] listopada 1993 r. w Kancelarii Notarialnej w P. przed notariuszem J. K. w przedmiocie oddania gruntu w użytkowanie wieczyste i nieodpłatne przeniesienie własności budynków znajdujących się na tym gruncie. W oparciu o powołany wyżej akt notarialny, Sąd Rejonowy w P. Wydział [...] Ksiąg Wieczystych w dniu [...] grudnia 1993 r. (sygn. akt Dz. Kw. [...]) dokonał w księdze wieczystej nr [...] wpisu prawa użytkowania wieczystego na rzecz Okręgowej Spółdzielni [...] w N.

W dniu [...] sierpnia 1994 r. aktem notarialnym rep. A nr [...] – J. B. działający jako syndyk masy upadłości Okręgowej Spółdzielni [...] w N. - sprzedał małżonkom A. i M. Z. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości o pow. [...] ha położonej w N. oznaczonej nr działek: [...], [...] i [...] oraz prawo własności następujących budynków znajdujących się na tejże nieruchomości: kazeiniarni, części budynku magazynowego i myjni samochodowej. Na podstawie tego aktu notarialnego również dokonano stosownego wpisu w dziale II księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w P. Wydział [...] Ksiąg Wieczystych.

W dniu [...] lipca 2003 r. w Kancelarii Notarialnej B. S. w O., sporządzono akt notarialny rep. A nr [...], którym to B. M. syndyk masy upadłości A. i M. Z. - Przedsiębiorstwo Produkcyjno Handlowe "[...]" w L. sprzedaje W. E. i A. S. prowadzącym działalność pod firmą Przedsiębiorstwo Handlowe "[...]" E., S., Spółka Jawna - prawo użytkowania wieczystego nieruchomości o pow. [...]ha, obejmującej działki nr [...], [...] i [...], położonej w N. oraz własność budynków znajdujących się na tym gruncie.

W chwili obecnej zwrot nieruchomości nie jest możliwy z uwagi na fakt, że przedmiotowa nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste w dniu [...] lipca 1993 r., tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r., czyli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej nr [...] (wyrok NSA IV SA 276/99 z dnia 25 stycznia 2000 r.).

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2003 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...] września 2003 r. i stwierdził, że zgodnie z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust 3 tej ustawy, zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami została sprzedana, albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Decyzja Starosty [...] nr [...] z dnia [...] września 2003 r. dotyczy terenu, którego użytkownikiem wieczystym przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, to jest przed dniem 1 stycznia 1998 r. była Okręgowa Spółdzielnia [...] w N. Fakt ten potwierdza znajdująca się w aktach sprawy umowa oddania w użytkowanie wieczyste i nieodpłatne przeniesienie własności budynków, zawarta aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia [...] listopada 1993 r. oraz odpis z księgi wieczystej nr KW [...], z którego wynika, iż prawo użytkowania wieczystego na rzecz wyżej wymienionej jednostki zostało wpisane w dniu [...] grudnia 1993 r.

Następnie działki nr [...], [...] i [...] umową sprzedaży zawartą aktem notarialnym z dnia [...] sierpnia 1994 r. Rep A nr [...] zostały przeniesione na rzecz M. i A. Z. Prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej KW nr [...] w dniu [...] października 1994 r.

W tym stanie rzeczy nie ma podstaw do badania, czy przedmiotowe działki stały się zbędne – w myśl art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami - na cel określony w orzeczeniu o wywłaszczeniu i odszkodowaniu.

W świetle dyspozycji art. 229 tej ustawy roszczenie o zwrot takiej nieruchomości nie przysługuje, co oznacza, że prowadzone postępowanie zwrotowe jest bezprzedmiotowe, a w konsekwencji podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 kpa.

Aktualnie przedmiotowe działki znajdują się w użytkowaniu wieczystym Przedsiębiorstwa Handlowego "[...]", E., S. Spółka Jawna na podstawie umowy sprzedaży – akty notarialnego z dnia [...] lipca 2003 r. Rep A nr [...] oraz wpisu do księgi wieczystej KW nr [...] w dniu [...] sierpnia 2003 r.

Na decyzję Wojewody [...] złożyli skargi L. J., W. R. i M. R., wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Starosty [...].

W uzasadnieniu skargi podnieśli, że wywłaszczone nieruchomość nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia, a nadto właściciel wywłaszczonej nieruchomości nie otrzymał za nią odszkodowania. Nie zgadzają się z argumentacją, że roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje na podstawie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, skoro w dacie złożenia wniosku o zwrot, to jest w dniu [...] grudnia 2001 r. prawo użytkowania wieczystego tej nieruchomości było wystawione na zbycie w związku z ogłoszeniem upadłości użytkownika wieczystego, to jest Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego "[...]", które było już z kolei drugim nabywcą tego prawa od 1969 r.

W odpowiedzi na skargi Wojewoda [...] wniósł o ich oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

w pierwszej kolejności podnieść należy, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej, dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja ta nie narusza przepisów prawa.

W dniu wydania decyzji tak przez organ pierwszej, jak i drugiej instancji obowiązywała ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.).

W związku z tym, w pierwszej kolejności należy zbadać, czy poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercom przysługuje roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem w art. 229 tej ustawy przewidziane zostały negatywne przesłanki uniemożliwiające skuteczne starania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Negatywną przesłanką zwrotu nieruchomości jest to, że nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej oraz, że prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej przed dniem [...] stycznia 1998 r., to jest przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stąd też dopiero ustalenie, że przesłanki negatywne nie występują, otwiera możliwość badania, czy zachodzą warunki do zwrotu nieruchomości przewidziane w art. 136 ust 3 i art. 137 tej ustawy.

W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma fakt, że nieruchomość, o której zwrot ubiegają się skarżący, została aktem notarialnym z dnia [...] listopada 1993 r. oddana w użytkowanie wieczyste Okręgowej Spółdzielni [...] w N. wraz z nieodpłatnym przeniesieniem własności budynków znajdujących się na tym gruncie, a wybudowanych przez tę Spółdzielnię. Spółdzielnia ta grunt ten miała w użytkowaniu na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w N. z dnia [...] czerwca 1986 r.

Na podstawie tego aktu notarialnego Sąd Rejonowy w P. Wydział [...] Ksiąg Wieczystych dokonał w dniu [...] grudnia 1993 r. w księdze wieczystej nr [...] wpisu prawa użytkowania wieczystego na rzecz Okręgowej Spółdzielni [...] w N.

Okoliczności te wypełniają w całości przesłanki z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Późniejsze przechodzenie prawa użytkowania wieczystego na inne podmioty i to w czasie, gdy skarżący złożyli już wniosek o zwrot pozostałej części nieruchomości (gdyż część została im już zwrócona) nie ma prawnego znaczenia dla dochodzenia zwrotu nieruchomości przez spadkobierców byłego właściciela.

Z tych względów sąd na podstawie art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.