Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 365/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 92a ust. 1, lp. 6.3.7 złącznika nr 3
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia NSA Jan Bała Sędzia del. WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. O. i Z. O. (wspólników spółki cywilnej [O.]) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Go 666/15 w sprawie ze skargi Z. O. i Z. O. (wspólników spółki cywilnej [O.]) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza solidarnie od Z. O. i Z. O. (wspólników spółki cywilnej [O.]) na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 1200 zł (tysiąc dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 listopada 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie oddalił skargę Z. O. i J. O., wspólników spółki cywilnej [O.] (dalej: skarżący kasacyjnie) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2013 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę wyrokowania następujące ustalenia faktyczne.

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego w siedzibie skarżących kasacyjnie, decyzją z dnia [...] maja 2013 r., na podstawie art. 4 pkt 22 lit. a, art. 4 pkt 22 lit. h, art. 92a, art. 92b, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz.1265, dalej: u.t.d.), lp. 5.3,1, lp.5.3.2, lp.5.2.1, lp. 5.2.2, lp. 6.3.7, lp. 6.3.8, lp. 6.3.1 załącznika nr 3 do u.t.d., art. 14 ust. 2, art. 15 ust. 2-3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r. ze zm., dalej: rozporządzenie nr 3821/85), art. 7, art. 8, art. 10 ust. 5 lit. a/ rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. WE nr L 102/1 z dnia 11.04.2006 r. ze zm., dalej jako: rozporządzenie nr 561/2006) i art. 25 ustawy o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2004 r. Nr 92, poz. 879 ze zm.), nałożył na Z. O. i J. O. karę pieniężną w wysokości 15.000 zł, m.in. z tytułu deliktu wymienionego w lp. 6.3.7 złącznika nr 3 do u.t.d. - nieokazania podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu - za każdy dzień.

Decyzja powyższa zapadła po dwukrotnym uchyleniu wcześniejszych decyzji organu I instancji przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego.

Odnośnie wyżej wskazanego naruszenia, organ I instancji, cytując art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85, art. 25 ustawy o czasie pracy kierowców oraz art. 10 ust. 5 lit. a rozporządzenia (WE) Nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006r. podał, iż podczas kontroli w przedsiębiorstwie strona nie okazała wykresówek, ani żadnego innego dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu przez R. C. za określone w decyzji dni (pomiędzy [...] stycznia 2009 r. a [...] marca 2009 r.).

W toku prowadzonego postępowania – w dniu [...] października 2009 r. przesłuchany został w charakterze świadka kierowca R. C., który zeznał m.in., że w okresie pobytu we Francji od [...] do [...] lutego 2009 r. był kontrolowany przez "douanne" oraz, że zatrzymano mu wszystkie dokumenty, a nie oddano wykresówek, co do których nie otrzymał żadnego dokumentu potwierdzającego ich zatrzymanie.

Przy piśmie z dnia [...] października 2012 r. skarżący kasacyjnie załączyli kserokopię pisma Regionalnej Dyrekcji Ceł i Podatków Pośrednich w Dunkierce z dnia [...] maja 2009 r., sporządzone w języku francuskim, z tłumaczeniem.

Organ odnosząc się do tego pisma w treści decyzji wskazał, iż z jego treści nie wynika fakt zatrzymania wykresówek kierowcy R. C. za dni: od [...] lutego 2009 r. do [...] lutego 2009 r. przez francuskie służby kontrolne.

Organ uwzględnił wyjaśnienia strony w zakresie dotyczącym braku wykresówek za dni [...] i [...] lutego 2009 r. i odstąpił od nałożenia kary w tym zakresie, stwierdzając jednocześnie podstawy do nałożenia kar przewidzianych pod lp. 6.3.7. załącznika nr 3 do u.t.d., sankcjonującego nieokazanie wykresówek podczas kontroli w przedsiębiorstwie karą w wysokości 500, zł za każdą brakującą wykresówkę . W sumie za nieokazanie 22 takich wykresówek obciążono skarżących kasacyjnie karą w łącznej kwocie 11.000 zł .

Reasumując, organ stwierdził, że w sprawie nie zaistniały okoliczności wymienione w art. 92 c u.t.d. mogące wyłączyć odpowiedzialność przedsiębiorcy za stwierdzone naruszenie tj. okoliczności sprawy i dowody nie wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Strona nie wykazała, aby organizacja i wykonywanie przewozów drogowych odbywało się w sposób wykluczający naruszenie przepisów z zakresu norm czasu pracy ( art. 92 b u.t.d. ).

Działając na skutek odwołania złożonego przez Z. O. i J. O. Główny Inspektor Transportu Drogowego wydał decyzję z dnia [...] sierpnia 2013 r., którą utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskiego złożył profesjonalny pełnomocnik Z. O. i J. O..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 roku w sprawie II SA/Go 924/13, uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2013 r., oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2013 r.

Sąd uznał, że w skardze został podniesiony zasadny zarzut naruszenia art. 7, 10 i 77 k.p.a. w odniesieniu do postępowania w przedmiocie nałożenia kary za brak wykresówek, rejestrujących aktywność R. C. za okres od [...] lutego 2009 r. do [...] lutego 2009 r. Sąd I instancji zaznaczył, że odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy za delikt administracyjny oparta na normie prawnej art. 92 a u.t.d - nie ma charakteru bezwzględnego. Na przedsiębiorcę trudniącego się przewozem drogowym ustawodawca nałożył szereg obowiązków, których realizacja doprowadzić ma do zapewnienia bezpieczeństwa na drogach. Z woli jednak ustawodawcy nie każde obiektywnie stwierdzone naruszenie przepisów, musi pociągnąć za sobą sankcję w postaci kary pieniężnej. Zgodnie bowiem z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Natomiast w myśl art. 92b ust. 1 u.t.d nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił:

1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:

a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85,

b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym,

c) Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087);

2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a/, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż skarżący podnosili, że wykresówki za okres od [...] lutego 2009 r. do dnia [...] lutego 2009 r. zostały zatrzymane przez francuski organ celny bez pokwitowania i wnieśli o przeprowadzenie w tym zakresie dowodu z zeznań świadka R. C. Wprawdzie świadek ten został przesłuchany w dniu [...] października 2009 r. jednakże odbyło się to w sposób naruszający art. 79 §1 k.p.a. w zw. z art. 40 § 2 k.p.a., a mianowicie zawiadomienie o miejscu i terminie przeprowadzenia tego dowodu nie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżących. Sąd zaznaczył, że z tego m.in. powodu decyzja [...] WITD z dnia [...] października 2009 r. została przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego uchylona do ponownego rozpatrzenia decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. z zaleceniem, aby przesłuchanie odbyło się z zagwarantowaniem pełnomocnikowi stron czynnego udziału w tej czynności. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy nie przesłuchano świadka R. C., gdyż nie stawił się na wezwanie organu. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. nałożono na świadka grzywnę, po czym nie wyznaczono kolejnego terminu przesłuchania tego świadka. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, organ nie wykorzystał dalszych środków przewidzianych w art. 88 k.p.a. W uzasadnieniu natomiast decyzji [...] WITD z dnia [...] maja 2012 r. znalazła się jedynie informacja, iż przesłuchanie tego świadka okazało się niemożliwe, ze względu na stały pobyt zagranicą, przy czym w aktach sprawy w żaden sposób okoliczność ta nie została nawet uprawdopodobniona. Sąd I instancji uznał, że organy rozpatrujące sprawę naruszyły obowiązek podejmowania wszelkich kroków mających na celu wyjaśnienie stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.), przy uwzględnieniu wspomnianej specyfiki postępowania w przedmiocie wymierzenia kar na podstawie art. 92a u.t.d., wymagającej od podmiotu zajmującego się transportem inicjatywy dowodowej, zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a. i art. 79 § 2 k.p.a.), wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 §1 k.p.a.). Sąd pierwszej instancji wskazał, iż sposób przeprowadzenia postępowania pozostawał w sprzeczności z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, przy czym wskazane naruszenia procedury miały istotny wpływ na wynik postępowania. W ocenie Sądu I instancji, w związku ze specyficzną konstrukcją wymierzania kar, jako ich sumy i to w wysokości, która zgodnie z art. 93a ust. 3 pkt 1 u.t.d. nie może przekroczyć za naruszenia stwierdzone podczas kontroli w podmiocie wykonującym przewóz drogowy: 15.000 zł - dla podmiotu zatrudniającego kierowców w liczbie średnio do 10 w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli, zachodziła konieczność uchylenia decyzji w całości. Ze względu bowiem na wysokość kary za zakwestionowane naruszenie (6000 zł) ostateczne rozstrzygnięcie w tym zakresie zadecyduje, czy będzie to suma wszystkich kar, czy też maksymalna suma wynikająca z powołanego art. 93 ust. 3 pkt 1 u.t.d.

Z przedstawionych względów, Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) i art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Formułując wskazania w trybie art. 153 p.p.s.a., nakazał aby organ w toku ponownego rozpoznania sprawy przeprowadził dowód z przesłuchania świadka R. C. z zachowaniem prawa pełnomocnika stron do czynnego udziału w przesłuchaniu tego świadka, chyba, że okazałoby się niemożliwie przeprowadzenie tego dowodu, ale wówczas konieczne byłoby wykazanie tej okoliczności.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Główny Inspektor Transportu Drogowego. Zarzucając naruszenie prawa procesowego oraz materialnego, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Gorzowie Wielkopolskim.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 maja 2015 roku uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji niesłusznie uznał, że stan faktyczny sprawy w zakresie dotyczącym kary za brak wykresówek rejestrujących aktywność kierowcy R. C. za okres od [...] lutego 2009 r. do [...] lutego 2009 r. nie został wyjaśniony, a organy powinny dodatkowo zebrać materiał dowodowy w tym zakresie. Nadto wskazał, że Sąd pierwszej instancji w sposób nieuprawniony powołał się na treść art. 92b ust.1 ustawy o transporcie drogowym, jako mającego zastosowanie w omawianym zakresie tej sprawy. Powyższy przepis, wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, nie ma zastosowania do naruszeń dotyczących obowiązku przechowywania przez przedsiębiorstwo dokumentów związanych z zapisami z urządzeń rejestrujących (tachografów). Art. 92b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym wyraźnie stanowi, że "nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku (..). Norma ta traktuje zatem wyłącznie o przesłankach egzoneracyjnych w przypadku naruszenia norm socjalnych kierowców określonych w przepisach rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 561/2006 i jako przepis o charakterze wyjątkowym nie może być interpretowana rozszerzająco.

Naczelny Sad Administracyjny następnie wskazał, że zgodnie z art. 77 § 4 k.p.a. fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. W niniejszej sprawie o fakcie zamieszkiwania świadka R. C. na stałe poza granicami kraju organ oznajmił stronie w decyzji z dnia [...] maja 2012 r., wskazując, że z tego powodu przesłuchanie ww. świadka jest niemożliwe (k. 53 odwr. akt adm.). W odwołaniu od tej decyzji oboje skarżący, pomimo, że uprzednio wnioskowali o przesłuchanie R. C., nie tylko nie podważyli, ale nawet nie podjęli próby podważenia przytoczonego stwierdzenia organu. Sądowi I instancji umknęło także, że Główny Inspektor Transportu Drogowego rozpoznając odwołanie skarżących od decyzji z [...] maja 2012 r. zasugerował organowi I instancji wyłącznie przeprowadzenie dowodu z przetłumaczonego pisma francuskiego organu celnego. Powyższa decyzja kasacyjna także nie została przez Z. O. i J. O. zaskarżona do sądu administracyjnego. NSA podkreślił nadto, iż w toku ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ administracji skarżący nie ponowili wniosku o przesłuchanie R. C., nie przedstawili również informacji o ewentualnym adresie do korespondencji, na który można było dokonać wezwania tego świadka, pomimo że zostali poinformowani o niezamieszkiwaniu świadka w Polsce.

Uchylając zaskarżony wyrok Naczelny Sąd Administracyjny polecił Sądowi I instancji w toku ponownego rozpatrzenia sprawy, powtórnie ocenić legalność zaskarżonej decyzji, uwzględniając ocenę prawną wyrażoną w jego wyroku.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny, oddalając skargę wniesioną na decyzję GiTD z dnia [...] sierpnia 2013 r. na podstawie art. 151 P.p.s.a., stwierdził, iż skarga nie jest zasadna.

Na wstępie rozważań Sąd pierwszej instancji rozstrzygnął prawidłowość zastosowanej podstawy materialnoprawnej zaskarżonej decyzji, wskazując, iż organ prawidłowo zastosował przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. (Dz.U. z 2001 roku Nr 125, poz. 1371 ze zm.) o transporcie drogowym, dalej nazywaną jako u.t.d., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2012 roku, nadanym ustawą z dnia 16 września 2011 roku o zmianie ustawy transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 244, poz. 1454 ze zm. określanej dalej jako ustawa zmieniająca). Zgodnie z art. 10 tej ustawy przepisy u .t. d. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, stosuje się w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem jej wejścia w życie. Przepis ten podlegał kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 23 lipca 2013 r. wydanym w sprawie o sygnaturze akt P 36/12 ( OTK-A 2013/6/81 ) orzekł, iż art. 10 ustawy zmieniającej w zakresie w jakim - w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego wszczętych, a niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia tej ustawy w życie - nakazuje stosowanie przepisów u.t.d. w brzmieniu nadanym powołaną powyżej ustawą zmieniającą , przewidujących wyższe kary pieniężne niż kary przewidziane w przepisach obowiązujących w chwili wystąpienia zdarzenia powodującego odpowiedzialność administracyjną, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Zdarzenia, które były podstawą nałożenia kar w niniejszej sprawie miały miejsce w 2009 r., stąd konieczne było w świetle powyższego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego rozważenie, czy kary przewidziane w u.t.d w chwili wystąpienia zdarzeń uzasadniających odpowiedzialność skarżących nie były niższe niż te, które wynikają z powyższej ustawy zmieniającej. Analiza porównawcza tych przepisów zawartych w załączniku do u.t.d. obowiązującym w chwili zdarzeń (l.p.10.2, 10.3., 11.4.1, 11.4.2 , 11.4.3, 11.4.6 ) oraz w załączniku nr 3 do u.d.t. obowiązującym od 01 stycznia 2012 r. (l.p. 6.3.7, 6.3.8., 6.3.1, 5.2.1., 5.2.2., 5.3.1. , 5.3.2) prowadzi do wniosku, iż kary przewidziane w u.t.d w brzemieniu nadanym ustawą zmieniającą, zastosowane w niniejszej sprawie są albo w identycznej albo niższej wysokości w stosunku do tych obowiązujących w 2009 r. Ponadto w przypadku skarżących wspólników – w związku z ilością zatrudnionych kierowców - ostateczna suma kar pieniężnych jaką można było nałożyć w trakcie jednej kontroli jest niższa na podstawie art. 92 a ust. 3 pkt. 1 u.t.d (15.000, zł) niż na podstawie art. 92. ust. 2 w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2011 r. (30.000) zł .

W związku z powyższym Sąd uznał, iż prawidłowo organy obu instancji zastosowały kary w wysokościach wynikających z ustawy zmieniającej.

Zgodnie ze znowelizowanym art. 92a ustawy o transporcie drogowym podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10.000 złotych. W ust. 6 tego przepisu wskazano, że wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy.

Przepisy art. 92a u.t.d. regulują odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy (przewoźnika drogowego lub przedsiębiorcy wykonującego przewozy drogowe na potrzeby własne, a także innego podmiotu wykonującego przewóz drogowy w rozumieniu przepisów ustawy) jak również innych podmiotów wykonujących inne czynności związane z przewozem drogowym. Powołany przepis ustanawia odpowiedzialność administracyjną, mającą charakter obiektywny. Znajduje ona zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto prowadził pojazd samochodowy (por. D. Szumiło-Kulczycka, Prawo administracyjno-karne, Zakamycze, Kraków 2004, s. 150 i powołana tam uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 września 1995 roku, w spr. III AZP 16/95, a także wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 1998 roku, w spr. IV SA 1792/96, z dnia7 grudnia 1994 roku, w spr. SA/Lu 49/94 oraz z dnia 5 czerwca 2001 roku, w spr. III SA 2661/00, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej cbois.nsa.gov.pl).

Obowiązek przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej wymierzenia kary administracyjnej z tytułu naruszenia przepisów o jakich mowa w art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym wynika wprost z art. 92a i 93 tej ustawy. Przy ustaleniu odpowiedzialności przewoźnika znajdują zastosowanie zasady i reguły postępowania przewidziane przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, także w części dotyczącej postępowania dowodowego. Jednak organy administracji ustalają jedynie, czy doszło, czy nie doszło, do naruszenia przepisów ustawy. W przypadku stwierdzenia naruszeń, po stronie organu powstaje obowiązek nałożenia stosownej kary pieniężnej i od obowiązku tego organ administracji odstąpić nie może. Oznacza to, że odpowiedzialność administracyjna przewoźnika jest niezależna od winy, czy dobrej lub złej woli, wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2007 roku, w spr. I OSK 1257/06 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2011 roku, w spr. VIII SA/Wa 364/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej cbois.nsa.gov.pl).

Dlatego też, co do zasady, bez znaczenia są okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń u przedsiębiorcy, albowiem omawiany przepis stwarza domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Przy czym ustawodawca umożliwił obalenie tego domniemania. W sprawach administracyjnych mających za przedmiot wymierzenie administracyjnej kary z tytułu naruszenia przepisów o jakich mowa w art. 92a ust. 1u.t.d., działania organu nakierowane są na ustalenie, czy istotnie doszło do naruszeń prawa skutkujących sankcją administracyjną. Celowi, który ma – w ramach spoczywającego na nim obowiązku – zrealizować organ w postępowaniu o wymierzenie kary administracyjnej służy przewidziana w art. 73 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy szeroko ujęta możliwość badania dokumentów i innych nośników informacji objętych zakresem kontroli, a także dokonywanie oględzin i zabezpieczanie zebranych dowodów.

W ocenie Sądu pierwszej instancji stan faktyczny kontrolowanej sprawy został ustalony prawidłowo, a okoliczności zdarzeń i przedstawione fakty nie budzą wątpliwości.

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na Z. O. i J. O. karę pieniężną w wysokości 15.000 zł, odwołując się jednocześnie do załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym wyszczególniającego enumeratywnie według liczb porządkowych (lp.) rodzaje naruszeń oraz określającego jednocześnie wysokość grzywny.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że wykonywanie i nadzór nad czynnościami czynności kierowania pojazdem z reguły odbywa się to z wyłączeniem możliwości sprawowania bezpośredniej kontroli przez przedsiębiorcę. Zgodnie z postanowieniami art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 z 15 marca 2006 roku w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE z 2006 roku, nr 102, s. 1), przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenie przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa, nawet jeżeli naruszenie takie miało miejsce na terytorium innego Państwa Członkowskiego lub w państwie trzecim. Zatem wynikający z art. 10 ust. 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 obowiązek nadzoru przedsiębiorcy nad przestrzeganiem czasu pracy kierowcy nie jest ograniczony do tych przypadków, kiedy możliwe jest sprawowanie bezpośredniej kontroli nad kierowcą. Zgodnie z definicją zawartą w art. 4 lit p. rozporządzenia nr 561/2006 "przedsiębiorstwo transportowe" oznacza osobę fizyczną, osobę prawną lub związek lub grupę osób nieposiadającą osobowości prawnej, niezależnie od tego, czy działa zarobkowo, lub jednostkę państwową, niezależnie od tego, czy posiada ona osobowość prawną, czy też podlega organowi posiadającemu osobowość prawną, która zarobkowo lub na potrzeby własne wykonuje przewozy drogowe. Tym samym przepisy powołanego rozporządzenia odnoszą się także do Spółki, która prowadzi przewozy drogowe na potrzeby własne.

Przepis art. 92a ustawy u.t.d. stwarza domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy, jednak ustawodawca umożliwił obalenie tego domniemania.

Zgodnie z art. 92b ust. 1 omawianej ustawy, nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił:

1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:

a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85,

b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym,

c) umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087);

2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

Na podstawie ust. 2 tego artykułu za naruszenie przepisów, o których mowa w ust. 1, karze grzywny, na zasadach określonych w art. 92, podlega kierowca lub inna osoba odpowiedzialna za powstanie tych naruszeń. Natomiast w myśl art. 92c ust. 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia,

a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ.

Niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, dla uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie wskazanych przepisów powinna być wykazana przez przedsiębiorstwo transportowe, w rozumienia cytowanej wyżej definicji legalnej, przy uwzględnieniu kryterium należytej staranności. Toteż to nie organ, lecz przedsiębiorstwo transportowe powinno udowodnić, przedstawiając odpowiednie dowody, że mimo zachowania należytej staranności nie można było uniknąć zdarzenia lub okoliczności, z którym prawo wiąże naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowy. W dyspozycji nie mieszczą się w szczególności sytuacje, które są wynikiem zachowania kierowcy, ale które bezpośrednio wynikają z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych w zakresie dyscyplinowania osób wykonujących na rzecz przedsiębiorcy usługi kierowania pojazdem. Także kwestie właściwego doboru pracowników (ryzyko osobowe) nie mieści się w zakresie regulacji zacytowanych przepisów. Rzeczą przedsiębiorcy jest właściwy dobór osób współpracujących, tym bardziej, że to on odpowiada za naruszenia kierowców odnoszące się do reguł czasu pracy. Takimi okolicznościami, co do zasady, nie może być brak miejsca parkingowego, konieczność podjazdu w celu załadunku, opuszczenie miejsca parkowania przez kierowcę na polecenie Policji i przerwanie czasu odpoczynku, czy też nieuwaga kierowcy skutkująca niewłączaniem przełącznika w urządzeniu rejestrującym czas pracy kierowcy. Uwzględniając treść postanowień art. 93 ust. 7 ustawy O transporcie drogowym, dla zastosowanie tej regulacji nie ma również znaczenia to, że naruszenia nie wpływają na stan bezpieczeństwa na drodze (zobacz wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 12 lutego 2014 roku, w spr. II SA/Go 1113/13).

Przedsiębiorca ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywania transportu drogowego między innymi poprzez bieżącą kontrolę dokumentacji obrazującej czas pracy kierowcy i stosowanie, w przypadku stwierdzenia, naruszeń właściwych środków dyscyplinujących. Nie można przy tym wykluczyć, że w konkretnych przypadkach mimo dochowania przez przedsiębiorcę wszelkich aktów staranności dojdzie do naruszenia przepisów o transporcie drogowym. Podkreślenia jednak wymaga, że w takim przypadku to na podmiocie wykonującym transport drogowy spoczywa ciężar wykazania zaistnienia zdarzeń lub okoliczności, których nie mógł on przewidzieć (zobacz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 17 października 2013 roku, w spr. II SA/Go 724/13).

W ocenie Sądu dla prawidłowej wykładni i stosowania powołanych wyżej przepisów a to art. 92b oraz 92c, konieczne jest ich łączne odczytywanie. Zawarta w tych przepisach regulacja prowadzi do wniosku, iż dla zwolnienia się z odpowiedzialności za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku (czyli zwolnienie od kary pieniężnej), podmiot wykonujący przewóz winien zapewnić właściwą organizację i dyscyplinę pracy kierowców oraz prawidłowe zasady wynagradzania, a naruszanie wskazanych przepisów przez kierowcę musi być wynikiem takich zdarzeń i okoliczności, na powstanie których podmiot nie miał wpływu lub których nie mógł przewidzieć. Dopiero wówczas spełnione są ustawowe przesłanki zwalniające przedsiębiorcę od odpowiedzialności za naruszanie przepisów ustawy o transporcie drogowym, która zbliżona jest do odpowiedzialności ukształtowanej na zasadzie ryzyka (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2013 roku, w spr. II SA/Go 937/13 ).

W kontrolowanej sprawie organy obydwu instancji nie dopatrzyły się przesłanek zastosowania powołanych regulacji.

W toku postępowania przed organem pierwszej instancji skarżący, pomimo pouczenia zawartego w piśmie z dnia [...] kwietnia 2012 roku o możliwości ekskulpacji, nie złożyli stosownego oświadczenia.

W skardze skarżący nie kwestionowali zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, ich zarzuty dotyczyły w pierwszej kolejności błędnej wykładni dokonanej przez organ art. 15 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 oraz lp. 6.3.7 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

WSA w Gorzowie Wielkopolskim wskazał, iż zasadą przy wykonywaniu transportu drogowego jest obowiązkowa rejestracja czasu pracy kierowcy przy pomocy zainstalowanego w pojeździe urządzenia rejestrującego - tachografu. Art. 25 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o czasie pracy kierowców nakazuje pracodawcy prowadzić ewidencję czasu pracy kierowców w różnych formach i przechowywać ją przez okres 3 lat po zakończeniu okresu nią objętego. Ustawa o czasie pracy kierowców odsyła w zakresie rejestracji norm dotyczących okresów prowadzenia pojazdów, obowiązkowych przerw w prowadzeniu i gwarantowanych okresów odpoczynku do rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 roku w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. UE z 2006r. nr L102, s.1), które z kolei w zakresie urządzeń rejestrujących odsyła do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 roku w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. UE z 1985 r. nr L 370, s.8 ze zm.).

WSA podkreślił, że wspomniany załącznik nr 3 nie stanowi materialnoprawnej podstawy obowiązku okazania wykresówek, lecz określa jednie wysokość kar za naruszenie obowiązku, który ma źródło w art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady nr 3821/85. Przepis ten stanowi, iż przedsiębiorstwo przechowuje wykresówki i wydruki w każdym przypadku sporządzenia wydruków zgodnie z art. 15 ust. 1, w porządku chronologicznym oraz czytelnej formie, przez co najmniej rok po ich użyciu oraz wydaje ich kopie zainteresowanym kierowcom, na ich wniosek. Przedsiębiorstwo wydaje także zainteresowanym kierowcom na ich wniosek kopie danych wcZ.nych z kart kierowców oraz ich wydruki na papierze. Wykresówki, wydruki, oraz wcZ.ne dane okazuje się lub doręcza na żądanie każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.

Odnosząc się do zarzucanego organom administracyjnym naruszenia przepisów postępowania, mogącego mieć wpływ na wynik postępowania poprzez naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu wynikającej z art. 10 k.p.a., poprzez nieprzesłuchanie R. C. w charakterze świadka i naruszenie art. 7 i 77 kpa poprzez nierozpoznanie całej sprawy, a także naruszenie art. 138 § 2 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a materiał dowodowy wymagał uzupełnienia, mimo niewypełnienia przez organ I instancji wskazań organu odwoławczego z wcześniejszych decyzji, WSA wskazał, że powyższe kwestie zważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 maja 2015 roku w spr. II GSK 552/14 uchylającym poprzedni wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim.

Sąd pierwszej instancji podał, iż przepis art. 190 zd. 1 p.p.s.a. nakazuje Sądowi pierwszej instancji stosować wykładnię prawną dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Powołując się na wyrok NSA Sąd pierwszej instancji wskazał, iż zgodnie z art. 77 § 4 k.p.a. fakt zamieszkiwania świadka R. C. na stałe poza granicami kraju znany organowi z urzędu organ zakomunikował stronie w decyzji z dnia [...] maja 2012 r., wskazując, że z tego powodu przesłuchanie ww. świadka jest niemożliwe. Taka ocena wskazuje, że jedynym dowodem, co do faktów, o jakich zeznać miał R. C., jest przetłumaczony dokument francuskiego organu celnego. Jak zasadnie stwierdziły to organy obydwu instancji, treść dokumentu tego nie potwierdza w żaden sposób stanowiska skarżących jakoby tarcze tachografu samochodu prowadzonego przez R. C. w określonych w decyzjach dniach zostały zatrzymane przez zagraniczne organa kontroli.

W konsekwencji Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organy w omawianej kwestii zebrały potrzebny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy i należycie ten materiał oceniły, tym samym uczyniły zadość obowiązkiem wynikającym z art. 7, 77 kpa, zaś stawiane zarzuty okazały się bezpodstawne.

Ponieważ wszczęte skargą przedsiębiorcy transportowego postępowanie sądowe nie ujawniło podstaw do postawienia organom inspekcji transportu drogowego zarzutu naruszenia norm proceduralnych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a.), jak również wadliwego zastosowania prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a.), Sąd pierwszej instancji oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z 10 listopada 2015 r. sygn. II SA/Go 666/15 zaskarżyli w całości Z. i J. O., reprezentowani przez pełnomocnika profesjonalnego, opierając skargę kasacyjną na podstawie naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. na przesłance wynikającej, z art. 174 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. Naruszenie polegało w ich ocenie na niedopełnieniu przez Sąd obowiązku wypływającego z art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości min. przez kontrolę działalności administracji publicznej, zaś kontrola ta jest sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Powyższe naruszenie, zdaniem pełnomocnika skarżących kasacyjnie, polegało na sanowaniu naruszenia przez organ administracji publicznej art. 7, 10, 77 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie całego zebranego w sprawie zebranego materiału dowodowego, tj. zeznań świadka R. C., zawartych w protokole z dnia [...] października 2009 r., z których jednoznacznie wynika iż wykresówki zostały zatrzymane przez francuskie służby kontrolne.

Wskazując powyższe skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp. do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżący kasacyjnie zakwestionowali karę pieniężną nałożoną za nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówek kierowcy Pana R. C., za okres od [...] lutego 2009r. do [...] lutego 2009r. Podkreślili, że w toku postępowania wskazywano, że wykresówki zostały zatrzymane przez francuskie służby kontrolne. Powyższą okoliczność strona przedstawiła stosowny dokument, nadto zawnioskowała o przesłuchanie kierowcy R. C. w charakterze świadka . Dowód został przeprowadzony w dniu [...] października 2009r. o godzinie 8.00. Składając zeznania świadek stwierdził fakt zatrzymania wykresówek przez francuskie służby kontrolne (pkt 10 protokołu przesłuchania. Przesłuchanie odbyło się z naruszeniem art. 10 kpa - pełnomocnik strony nie został zawiadomiony o terminie przeprowadzenia dowodu. Strona domagała się ponownego przesłuchania świadka, tym razem z zapewnieniem stronie czynnego udziału w czynności. Świadka nie przesłuchano, albowiem zmienił on adres zamieszkania, a strona nie była w stanie go ustalić.

W ocenie pełnomocnika skarżących kasacyjnie, ww. dowód, choć przeprowadzony w sposób wadliwy, potwierdza stanowisko strony, iż skarżący nie ponosi odpowiedzialności za nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówek z tachografu, co niewątpliwie stanowi przesłankę uchylającą odpowiedzialność przedsiębiorcy za naruszenie, a wynikającą z art. 92 c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1. na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Podniósł nadto, że zatrzymanie dokumentów przez organ kontrolny nie może powodować, negatywnych dla strony konsekwencji w postaci nałożenia kary pieniężnej za ich brak, podczas kontroli innego organu. Takie postępowanie niewątpliwie narusza zasady demokratycznego państwa prawa. Podkreślił, że zarówno organy obu instancji jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny, mimo doniosłości dowodu z zeznań świadka R. C., pominęły go w swoich rozważaniach.

Szczególnie zaskakujące jest w ocenie pełnomocnika postępowanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, który rozpatrując skargę nie odniósł się do wskazanego materiału dowodowego. Dokument ten nie był co prawda bezpośrednio objęty zarzutami skargi, strona uznała go za wadliwy, niemniej jednak, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zatem WSA w Gorzowie rozstrzygając sprawę powinien był rozpatrzyć cały zebrany w aktach sprawy materiał dowodowy, sanując postępowanie organu administracji publicznej, który niewątpliwie dopuścił się naruszenia art. 7 kpa, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem pełnomocnika, WSA w Gorzowie dopuścił się też naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a., zgodnie z którym Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, zaś kontrola ta jest sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co stanowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 174 pkt p.p.s.a., które miało niewątpliwie istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na wstępie należy zaznaczyć, iż w postępowaniu kasacyjnym obowiązuje zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Zasada ta, wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a., oznacza, iż podstawy skargi kasacyjnej, czyli zawarte w niej przyczyny zaskarżenia rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji determinują zakres jego kontroli.

Naczelny Sąd Administracyjny poza wypadkami nieważności postępowania, która w tej sprawie nie występuje, nie może z urzędu kontrolować orzeczenia w celu ustalenia innych poza przedstawionymi w skardze kasacyjnej – wad zaskarżonego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Nadto szczególnego zaznaczenia w niniejszej sprawie wymaga, iż w myśl art. 190 p.p.s.a - sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Zarzut skargi należy uznać za bezzasadny.

Należy wskazać, iż w myśl jednoznacznego w tej mierze orzecznictwa sądów administracyjnych, wszelkie okoliczności wyłączające odpowiedzialność przedsiębiorców transportowych a także wyłączające możliwość prowadzenia wobec nich postępować w kierunku nałożenia kar pieniężnych za zaistniałe naruszenia przepisów prawa transportowego, traktowane są jako wyjątki od zasady odpowiedzialności obiektywnej z tego tytułu. W związku z tym – nie dość, że przesłanki materialnoprawne do zastosowania tych przepisów traktowane są restryktywnie, to ciężar ich udowodnienia w pełni spoczywa na stronie. W związku z tymi zasadami doznaje znaczącego ograniczenia w powyższym zakresie stosowanie przepisów ogólnych k.p.a. statuujących obowiązek działania organu ex officio.

Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, to przewoźnik jest zobowiązany do wykazania, że spełnione zostały przesłanki wyłączające jego odpowiedzialność za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, zarówno określone w art. 92b ust. 1, jak i w art. 92c ust. 1 u.t.d. (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 17 maja 2016 r., II GSK 245/15 oraz z dnia 12 sierpnia 2015 r., sygn. akt II GSK 1597/14, dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, obciążający przedsiębiorcę transportowego obowiązek wykazania przesłanek stanowiących wyjątek od zasady jego odpowiedzialności za zaistniałe naruszenia, obejmuje nie tylko wskazanie okoliczności faktycznych i środków dowodowych niezbędnych dla ich udowodnienia, ale również wykazanie niezbędnej aktywności w celu umożliwienia faktycznego przeprowadzenia dowodów przez organ. O ile bowiem można wyrazić generalny pogląd o tym, że w żadnym wypadku organ nie jest całkowicie zwolniony z ustawowo uregulowanych obowiązków procesowych, przewidzianych w przepisach art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a., to należy zaznaczyć, że w sytuacjach, gdy z woli ustawodawcy prawo i obowiązek wykazania danej okoliczności spoczywa na stronie, co ma zwłaszcza miejsce w odniesieniu do sytuacji, gdy ma ona możność wywiedzenia z niej skutków dla siebie korzystnych, ciężar dowodów ulega przesunięciu i obciąża stronę, która z kolei nie może się bronić, wskazując na niedostateczną aktywność organu w przedmiotowym zakresie.

W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie wskazuje na treść zeznań świadka R. C., złożonych w toku postępowania administracyjnego, z których ma wynikać okoliczność wyłączająca możliwość nałożenia kary na przedsiębiorcę i zarazem obligująca organy administracyjne do umorzenia postępowania na mocy art. 92c ust. 1 u.t.d., zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ.

Wskazać w tym miejscu należy na treść wiążącego w niniejszej sprawie wyroku NSA z dnia 13 maja 2015 r., z którego wynika brak zastosowania w kontrolowanej sprawie, której przedmiotem nie są przepisy socjalne określone w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (W) nr 561/2006 przepisu art. 92b ust. 1 u.t.d

Podkreślenia w sprawie wymaga, iż brak możliwości ponownego przesłuchania w sprawie świadka R. C. z zachowaniem wszelkich reguł postępowania w celu zagwarantowania praw strony skarżącym kasacyjnie wynikała z ustalenia faktu przebywania świadka poza granicami kraju, co zostało stronie zakomunikowane w treści decyzji z dnia [...] maja 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny w przywoływanym wyroku jednoznacznie wskazał, iż organy administracyjne w sposób należyty zadośćuczyniły swoim obowiązkom w omawianym zakresie, w sposób podany w art. 77 § 4 k.p.a. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku, skarżący kasacyjnie na ówczesnym etapie sprawy mieli pełną możliwość zarówno kwestionowania powyższego ustalenia organu, jak i wskazywania kolejnych wniosków dowodowych ustalenie to podważających. Należy więc jednoznacznie stwierdzić, iż z uwagi na brak podjęcia aktywności ze strony skarżących kasacyjnie powyższa kwestia nie została w żaden sposób wzruszona.

Świadek R. C., przesłuchiwany w obecności jednego ze wspólników spółki cywilnej [O.], w dniu [...] października 2009 r. zeznał o zatrzymaniu wykresówek w trakcie kontroli przez "douanne" (francuską służbę celną) bez pokwitowania.

Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania o bezzasadności zarzutu naruszenia obowiązku kontrolnego określonego w art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez pominięcie oceny zeznań świadka R. C., zawartych w protokole z dnia [...] października 2009 r., gdyż akceptując poczynione w postępowaniu administracyjnym ustalenia, w sposób jednoznaczny Sąd pierwszej instancji odwołał się do materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej. Sąd zasadnie zatem zaakceptował dokonaną przez te organy ocenę dowodów, do których należały w szczególności: zeznania świadka R. C. oraz dokument francuskiego organu celnego wraz z tłumaczeniem, aprobując dokonaną przez organ administracyjny I instancji w decyzji ocenę przesłanki egzoneracyjnej z art. 92c u.t.d. stwierdzając, iż winna być ona wykazana przy pomocy dokumentów rzetelnych, zrozumiałych i nie budzących jakichkolwiek wątpliwości odnośnie ich pochodzenia. Zdaniem NSA, Sąd pierwszej instancji, wyraził zatem prawidłowe poglądy co do oceny materiału dowodowego przeprowadzonej przez organy administracyjne, aczkolwiek uczynił to w sposób pośredni i pozbawiony wnikliwego omówienia. Zaakcentował przy tym wynikającą z treści art. 190 p.p.s.a. zasadę związania poglądami oraz wskazaniami zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 maja 2015 r. w sprawie sygn. akt: II GSK 552/14.

Tak więc należy stwierdzić, że zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na brak dokonania rzetelnej oceny zeznań świadka R. C. nie zasługiwał na uwzględnienie. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że okoliczności egzoneracyjne, o jakich mowa w art. 92c ust. 1 u.t.d., zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, muszą być wykazane w sposób pełny i wyczerpujący, jak również nie mogą budzić wątpliwości co do rzeczywistego przebiegu zdarzeń. Zasadą prawną jest bowiem odpowiedzialność przedsiębiorcy, która ma charakter obiektywny, czyli niezależny od jego winy, czy subiektywnego przeświadczenia o rzeczywistym stanie rzeczy. Wyjątkiem od tej zasady jest natomiast sytuacja, w której przedsiębiorca, przy pomocy dostępnych mu środków dowodowych, w sposób niezbity wykaże, iż nastąpiły wymienione w art. 92c ust. 1 u.t.d. okoliczności egzoneracyjne. Oczywiste jest, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż nie stanowi prawidłowego wywiązania się z obowiązku wykazania okoliczności tego rodzaju gołosłowne (nie poparte innymi, nie budzącymi wątpliwości co do ich formy i treści, dowodami bądź wnioskami dowodowymi, umożliwiającymi wykazanie podnoszonej kwestii) twierdzenie w tym przedmiocie tego przedsiębiorcy, ani też kierowcy, w wypadku niniejszej sprawy przesłuchiwanego bez zachowania podstawowych zasad procedury administracyjnej, co było omawiane we wcześniejszej części uzasadnienia. Należy w powyższej kwestii mieć na względzie treść art. 184 p.p.s.a. (in fine), zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw, albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego (w tym wypadku: zbyt lakonicznego) uzasadnienia, odpowiada prawu.

Z tych wszystkich względów oraz z uwagi na treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.