Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 24/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2011-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2  ust. 1,  par. 4  ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 73 poz 657
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie   działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Grażyna Malinowska – Wasik Protokolant Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 marca 2011r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] przyznał P. B. płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w pomniejszonej wysokości. Organ podał, że przeprowadzona w dniach 22 i 26 sierpnia 2005 r. kontrola na miejscu gospodarstwa rolnego wnioskodawcy wykazała, iż działka rolna oznaczona jako D nie była użytkowana rolniczo na dzień kontroli, co wykluczało ubieganie się w stosunku do niej o płatność ONW.

Od decyzji organu I instancji producent wniósł odwołanie.

Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpatrzeniu wniesionej przez producenta skargi, wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2007 r., sygn. akt I SA/Bd 4/07 skargę oddalił.

W konsekwencji wniesionej skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 436/07 uchylił zaskarżony wyrok

i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy. Sąd kasacyjny stwierdził, że Sąd I instancji błędnie zaakceptował brak wnikliwej oceny załączonych do odwołania oświadczeń, a tym samym brak uprzedniego ustalenia przez organy, kto był faktycznym posiadaczem działki D, w stosunku do której P. B. ubiegał się o przyznanie płatności z tytułu ONW za rok 2005. Zdaniem Sądu, rozstrzygnięcie tej kwestii ma fundamentalne znaczenie dla dalszych rozważań, z uwagi na prawidłowe zastosowanie przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięć w rozpoznawanej sprawie. Zaskarżona decyzja wymaga także, w świetle uzasadnienia Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponownej oceny co do poprawności identyfikacji działki D, przy uwzględnieniu stanowiska skarżącego, że dokumentacja fotograficzna nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, iż dotyczy ona tej działki z uwagi na brak protokołu określającego miejsce wykonania fotografii, odległości od fotografowanych obiektów, czy też parametrów wykorzystanego sprzętu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po ponownym rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z dnia 20 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Bd 219/08 uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wskazując, że organy orzekające w sprawie w zakresie niewystarczającym dla potrzeb prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy zebrały materiał dowodowy, który nadto nie został poddany rzetelnej, merytorycznej analizie i ocenie. Zaskarżona decyzja w ocenie Sądu została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.).

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] decyzją z dnia [...] r. uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] – po przeprowadzeniu postępowania - przyznał P. B. płatność ONW do działki rolnej AC o powierzchni 2,08 ha położonej w strefie nizinnej I oraz odmówił przyznania płatności ONW do działek rolnych położonych w strefie nizinnej II z uwagi na różnicę między powierzchnią deklarowaną (10,18 ha) a stwierdzoną (3,49 ha). W ramach strefy nizinnej II wykluczona z płatności została działka rolna D o powierzchni 6,55 ha, gdyż stwierdzono, że P. B. nie był faktycznym użytkownikiem gruntów zgłoszonych do płatności na działce ewidencyjnej nr 96. Organ I instancji wskazał, że zeznania świadków potwierdziły, iż działka nr 96 użytkowana była przez E. T. oraz A. B., tymczasem wnioskodawca swoje prawo do dopłat wywodził z faktu posiadania samoistnego działki nr 96. Organ odniósł się również do stwierdzenia kodu DR10 na działce rolnej D wskazując, iż działka rolna D została prawidłowo zidentyfikowana, co potwierdza dołączony do protokołu szkic oraz zeznania świadków.

Od decyzji organu I instancji producent złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przyznanie płatności zgodnie z wnioskiem. Strona zarzuciła, że organ nie postępował zgodnie z zasadą, iż ciężar dowodu spoczywa na organie administracyjnym. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ przyjął rolę strony, która za wszelką cenę chce wygrać sprawę, uciekając się do nieczytelnych rozwiązań, w tym pomijania dowodów, nadinterpretacji, a nawet podawania nieprawdziwych faktów. W ocenie skarżącego, zeznania świadków jednoznacznie potwierdzają, że to producent decydował o rodzaju uprawy, zabiegach, czasookresie wypasu. Błędne zdaniem strony byłoby przyznanie dopłat A. H. i E. T., którzy sami uznali, że nie mają prawa do dopłat. Odnosząc się do protokołu kontroli skarżący zarzucił, że otrzymał go bez załączników i zdjęć dokumentacyjnych. Zaznaczył, że protokół zawiera szereg błędnych zapisów, które nie mają bezpośredniego wpływu na zaskarżoną decyzję, jednak pozwalają zakwestionować wartość materiału dowodowego. Ponadto, producent zarzucił, że organ pominął niezgłoszenie do dopłat 0,12 ha gruntu na działce nr 96. Wskazał, że pozostała część działki była utrzymana w dobrej kulturze rolnej, co potwierdzają świadkowie oraz zdjęcie nr 9, na którym widać, iż tylko znikoma część działki ma zadrzewienia. Nadto odwołujący podniósł, że organ nie analizował, jaką powierzchnię działki rolnej D dokumentują zdjęcia 1-10. Zdaniem strony, zdjęcia nie spełniają podstawowych standardów stawianych takim dowodom.

Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że producent we wniosku z dnia [...] do płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania zadeklarował 5 działek rolnych (A, B, C, D, E) położonych w strefie nizinnej II o łącznej powierzchni 10,18 ha oraz jedną działkę rolną - AC położoną w strefie nizinnej I o powierzchni 2,08 ha. Organ podał, że w sprawie bezspornym jest, iż P. B. był posiadaczem następujących działek rolnych: A, B, C, E i AC. Przeprowadzona w dniu 22 sierpnia 2005 r. kontrolna na miejscu w zakresie w/w działek rolnych potwierdziła deklarację producenta. Jedynie w przypadku działki rolnej A stwierdzone zostało nieznaczne przedeklarowanie powierzchni, które wyniosło 0,14 ha. Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczyła działki rolnej D, a sprowadzała się do ustalenia czy wnioskodawca w roku 2005 był faktycznym posiadaczem przedmiotowej działki, oraz do zasadności zastosowania przez kontrolę na miejscu kodu nieprawidłowości DR10 oznaczającego, że cała działka rolna nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r.

Powołując się na definicję producenta rolnego zawartą w art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004r. Nr 10, poz. 76 ze zm.) organ wskazał, że o przyznaniu lub odmowie przyznania płatności ONW organ decyduje po uprzednim ustaleniu, czy wnioskodawca jest posiadaczem gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku. Zgodnie z art. 336 kodeksu cywilnego, posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Organ podniósł, że w orzecznictwie dotyczącym problematyki posiadania przez wnioskodawców gruntów zgłoszonych do płatności niejednokrotnie wskazywano, iż nie wystarczy być posiadaczem samoistnym działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Składając wniosek producent musi zatem faktycznie dzierżyć dane grunty, to znaczy wykonywać wszelkie władztwo wobec tych gruntów i je fizycznie posiadać. To władztwo przejawia się efektywnym i rzeczywistym decydowaniem o gospodarstwie, korzystaniem z tego gospodarstwa z wyłączeniem innych osób.

Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wskazał, że organ I instancji przeprowadził wyczerpujące postępowanie wyjaśniające w celu jednoznacznego ustalenia stanu posiadania działki rolnej D. W tym celu przesłuchani zostali świadkowie, przyjmowane były wyjaśnienia strony. Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ ustalił, iż P. B. nie był faktycznym użytkownikiem działki rolnej D, gdyż działka ta w roku 2005 była użytkowana przez E. T. oraz A. B. Z zeznań złożonych przez świadków wynika, że w roku 2005 prowadzili oni na działce nr 96 wypas bydła, jak również wiosną przeprowadzili koszenie działki kosiarką rotacyjną. E. T. zeznał, że "najprawdopodobniej" na początku 2004 r. P. B. zezwolił mu użytkować przedmiotowy grunt. Na okoliczność powyższego nie została spisana żadna umowa. E. T. nie płacił wynagrodzenia za możliwość wypasania bydła. Koszenie działki wiosną 2005 r. świadek zlecił W. U., który za wykonaną usługę otrzymał od niego wynagrodzenie. Dopiero za jesienne koszenie wykonane przez W. U. zapłacił P. B. W roku 2006 producent nie zezwolił już E. T. oraz A. B. na użytkowanie gruntu, natomiast W. U. zlecił przeprowadzenie m.in. orki, bronowania.

Organ odwoławczy stwierdził, że strona nie podważyła skutecznie ustaleń organu I instancji i nie przedłożyła dowodów, które świadczyłyby, że ww. świadkowie wyłącznie wykonywali prace polowe jako zleceniobiorcy w ramach zlecenia tych czynności przez odwołującego, który był producentem rolnym. Zeznania świadków nie potwierdziły, aby byli oni tylko zleceniobiorcami obowiązanymi do wykonania określonych prac polowych. Organ zaznaczył, że wypasanie przez E. T. oraz A. B. bydła na działce rolnej D nie miało charakteru czynności jednorazowej, trwało bowiem przez cały 2005 r. Co więcej, E. T. oraz A. B. z własnej inicjatywy wiosną 2005r. przeprowadzili na działce koszenie kosiarką rotacyjną. Za koszenie części użytkowanej przez E. T., W. U. otrzymał wynagrodzenie.

W ocenie organu II instancji, powyższe okoliczności pozwalają stwierdzić jednoznacznie, że P. B. nie użytkował w roku 2005 działki rolnej D. Producent nie prowadził bowiem na działce rolnej D działalności rolniczej, tj. nie dokonywał nakładów oraz nie czerpał ewentualnych korzyści z takiej działalności. Czynności strony ograniczały się jedynie do zlecenia W. U. jesiennego koszenia oraz zapłaty za wykonaną usługę. Korzyści z uprawy działki rolnej D były udziałem jedynie E. T. oraz A. B. Strona na żadnym etapie postępowania nie zaprzeczyła faktowi zezwolenia użytkowania gruntu na działce ewidencyjnej nr 96 przez E. T. i A. B. Organ stwierdził, że w dniu 23 grudnia 2008r. P. B. oświadczył jedynie, iż to on w roku 2005 był posiadaczem samoistnym działki nr 96. Okoliczność podjęcia w roku 2006 przez P. B. prac polowych mających na celu przygotowanie gruntu do zasiewu zboża nie ma znaczenia dla rozpatrywanej sprawy. Składając wniosek o płatności do gruntów rolnych na rok 2005 strona nie była bowiem w posiadaniu działki rolnej D. Fakt wejścia w posiadanie działki rolnej D w roku 2006, a więc jeszcze przed wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego w [...] decyzji o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w pomniejszonej wysokości nie spowodował, że P. B. nabył uprawnienia do płatności na rok 2005 do działki rolnej D. Organ nie zgodził się z twierdzeniem, że E. T. zeznał, iż skarżący decydował o uprawach i terminach wypasu. Świadek bowiem zeznał, iż "nie mógł bez zgody Pana P. B. dowolnie dysponować gruntem np. zaorać lub zasiać na nim inne uprawy". Brak możliwości dokonania płodozmianu przez E. T. na działce będącej własnością P. B nie czyni z odwołującego faktycznego użytkownika przedmiotowej działki. W ocenie organu, przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że strona w dacie złożenia wniosku nie użytkowała przedmiotowych gruntów, zatem nie spełniła obligatoryjnej przesłanki dla skutecznego ubiegania się o dopłaty ONW. Stwierdzony brak posiadania przez P. B. działki rolnej D skutkuje jej wykluczeniem z wniosku i uznaniem, że producent zawyżył powierzchnię użytkowaną rolniczo. Ponieważ w ramach strefy nizinnej II różnica między powierzchnią zadeklarowaną (10,18 ha) a stwierdzoną (3,49 ha) wyniosła 191,69%, organ I instancji prawidłowo odmówił przyznania płatności ONW dla działek rolnych położonych w przedmiotowej strefie.

Na decyzję organu II instancji P. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15.12.2009 r. sprawy ze skargi na decyzję Nr [...] w przedmiocie przyznania płatności ONW uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż organy ARiMR ograniczając się do przesłuchania dwóch świadków pomijając jednocześnie dowód z zeznań A. B. nie wykonały w całości zaleceń WSA, a w konsekwencji również wyroku NSA z dnia 18.03.2008 r. W przekonaniu Sądu kolejne oświadczenie A. B. z dnia 27.10.2008 r. nie czyniło zadość zaleceniom sądów administracyjnych. W przedmiotowym wyroku WSA zobowiązał ponadto organ odwoławczy przy ponownym rozpatrzeniu sprawy do ustosunkowania się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu, w szczególności dotyczących identyfikacji działki rolnej D.

Orzekając ponownie, decyzją z dnia[...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] orzekł o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji Kierownika BP w [...] i przyznaniu płatności ONW w pomniejszonej wysokości. Przeprowadzone zostały w ramach postępowania odwoławczego dodatkowe czynności procesowe, które polegały na przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej z udziałem wszystkich świadków w sprawie oraz powtórnym, dwukrotnym przeanalizowaniu materiału z kontroli na miejscu przez Biuro Kontroli na Miejscu pod kątem zarzutów i uwag odwołującego. Zeznania złożone przez E. T., W. U. oraz A. B. nie potwierdziły dotychczasowych ustaleń organu I instancji, iż P. B. nie był posiadaczem działki rolnej D. Z wyżej przytoczonych zeznań świadków wynika bowiem, iż między w/w osobami a P. B. nie było żadnej umowy pisemnej czy też ustnej, która przekazywałaby władanie działką ewidencyjną nr 65 (działka rolna D). Tym samym organ stwierdził, że wnioskodawca jako właściciel w/w działki w roku 2005 pozostawał również w jej posiadaniu. W/w świadkowie tj. A. B. oraz E. T. od P. B. jeszcze przed rokiem 2005 otrzymali bowiem jedynie zgodę na wypasanie krów w zamian za wykoszenie działki, a zatem nie mogli i jak wynika z protokołu z rozprawy administracyjnej nie podejmowali samodzielnie decyzji odnośnie sposobu wykorzystania przedmiotowego gruntu. Powyższe potwierdza zdaniem organu to, iż ani A. B., ani E. T. w roku 2005 nie ubiegali się o płatności do tego gruntu, pomimo, że występowali w wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2005. W tym zakresie organ odwoławczy uwzględnił odwołanie P. B. uznając, iż wyłącznie w gestii wnioskodawcy pozostawało decydowanie o przeznaczeniu i wykorzystywaniu działki ewidencyjnej nr 96.

Wobec wyżej wskazanych ustaleń w zakresie posiadania, w dalszej kolejności organ przeprowadził ustalenia w zakresie pozostałych warunków niezbędnych do spełnienia dla przyznania płatności ONW, w szczególności w zakresie tego, czy sporna działka rolna była wykorzystywana rolniczo i podkreślił, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w § 4 ust. 2 wskazuje, iż płatność ONW przysługuje do działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, sady, łąki trwałe oraz pastwiska trwałe. W ocenie organu tylko taki stan użytkowania działek ewidencyjnych uprawnia do ubiegania się o przyznanie płatności ONW i nie ma tu zastosowania przepis art. 143b ust. 4 i 5 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. U. WE nr L 270 z 21.10.2003 r. ze zm.) mówiący o tym, że do przyznania pomocy w ramach systemu jednolitych płatności obszarowych kwalifikują się tylko i wyłącznie działki rolne, które były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r.

Wskazano, że dla zweryfikowania uprawnień P. B. do przyznania płatności ONW pod kątem użytkowania rolniczego zgłoszonych we wniosku gruntów, w dniu 22.08.2005 r. w gospodarstwie strony została przeprowadzona kontrola na miejscu. Przedmiotowa kontrola w odniesieniu do działki rolnej D stwierdziła błąd DR10 oznaczający, że działka rolna nie była użytkowana rolniczo na dzień 30 czerwca 2003 r., przy czym Kod DR 10 jest podstawą do wykluczenia danej działki rolnej nie tylko z płatności bezpośrednich, ale również z płatności ONW. Wprawdzie nieprawidłowość ta w ocenie organu oznacza, że cała działka rolna nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. (co ma znacznie w przypadku spraw o płatności bezpośrednie do gruntów rolnych), jednakże kod ten stosowany jest w sytuacji, gdy inspektorzy nie stwierdzili użytkowania rolniczego w dniu kontroli, a na podstawie stanu utrzymania działki ustalili, że nie była ona utrzymana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. W takim przypadku inspektorzy, zgodnie z Instrukcją realizacji kontroli obszarowych i ONW wersja 3.1 z dnia 5.07.2005 r. nie stosują jednocześnie kodu DR 18 (na całej działce rolnej nie jest prowadzona działalność rolnicza) i DR10, a ograniczają się jedynie do zastosowania drugiego z tych kodów. Mając na uwadze powyższe dla organów ARiMR informacja w protokole kontroli na miejscu o kodzie DR10, była jednoznaczna z przyjęciem, że dana działka nie była użytkowana rolniczo na dzień kontroli i tym samym nie kwalifikuje się do przyznania płatności ONW.

Organ zaznaczył, że inspektorzy przeprowadzający kontrolę prawidłowo zidentyfikowali położenie i granice działki rolnej D. Jak bowiem wynika ze stanowiska Biura Kontroli na Miejscu działka rolna D została zlokalizowana przy pomocy mapek geodezyjnych, dodatkowo prawidłowość identyfikacji potwierdził były właściciel gospodarstwa B. K. O ile więc według P. B. nieprawdą jest, że działkę ewidencyjną nr 96 zlokalizowano przy pomocy mapek geodezyjnych, to zdaniem organu, inspektorzy kontroli na miejscu do lokalizacji działek wykorzystują bądź urządzenia GPS bądź przygotowane wcześniej mapki ewidencyjne, pozyskiwane z wykorzystywanego przez ARiMR Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (ZSZiK), do którego pozyskane zostały dane z Ewidencji Gruntów i Budynków (EGIB). Biorąc pod uwagę, iż P. B. nie był obecny przy kontroli, w/w zarzut w ocenie organu należy uznać za całkowicie bezpodstawny.

O prawidłowości identyfikacji działki świadczą również według organu inne okoliczności sprawy tj. szkic oraz zdjęcia fotograficzne wykonane dla przedmiotowej działki, w szczególności zdjęcie nr 10, które został wykonane wzdłuż drogi biegnącej między działką nr 108/2 oraz 96 tuż przy znajdującym się w tym miejscu kamieniu oddziałowym wskazującym na położenie działek nr 154 LP i 155 LP, bezpośrednio graniczących z działką ewidencyjną nr 96. Przesłuchani w sprawie świadkowie na rozprawie administracyjnej z dnia 09.04.2010 r. potwierdzili, że na okazanych im zdjęciach z kontroli rozpoznają działkę rolną D. Biorąc pod uwagę powyższe, orzekający organ stwierdził, że kontrola z dnia 22.08.2005 r. została przeprowadzona m.in. na działce nr 96 położonej w gminie[...], na której P. B. w roku 2005 zadeklarował działkę rolną D o powierzchni 6,55 ha.

Po wtóre stwierdzono, że kontrola została przeprowadzona z poszanowaniem wszystkich przepisów jak i procedur w zakresie przeprowadzania kontroli, określonych w szczególności w przepisach rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. WE nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.).

Zdaniem organu raport z czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 22.08.2005 r. czyni zadość w/w wymaganiom, bowiem dla celów postępowania dowodowego do raportu z czynności kontrolnych zostały załączone szkice działek rolnych (3 egz.) oraz zdjęcia umieszczone na płycie CD. Kontrola z dnia 22.08.2005 r. została przeprowadzona przez dwóch inspektorów terenowych posiadających imienne upoważnienia do przeprowadzenia kontroli oraz odpowiednio w tym zakresie przeszkolonych. Zaznaczyć również należy, że protokół z czynności kontrolnych dodatkowo przed przesianiem do producenta rolnego podlegał weryfikacji przez osobę zatwierdzającą.

Odnośnie szkicu wykonanego dla działki rolnej D organ odwoławczy wyjaśnił, że został on wykonany zgodnie z obowiązującą wówczas instrukcją, a okoliczność umieszczenia szkicu działki rolnej D na formularzu noszącym tytuł "szkic z pomiaru działki rolnej" wynika jedynie z faktu posiadania przez inspektorów tego rodzaju gotowych formularzy, które są przygotowywane przed przeprowadzeniem kontroli. Szkic działki rolnej D powstał w trakcie kontroli działki rolnej. Dokument ten nie jest dołączany do protokołu przesyłanego rolnikowi, jednakże, jako składowy element postępowania dowodowego, jest dołączany do akt sprawy i na zasadach ogólnych dostępny dla strony takiego postępowania.

Zwrócono też uwagę, że zgodnie z Instrukcją realizacji kontroli obszarowych i ONW z dnia 05.07.2005 r. w przypadku stwierdzenia dla danej działki błędu DR10 nie należy dokonywać pomiaru powierzchni działki rolnej, jeżeli nie ma wątpliwości w zakresie właściwej identyfikacji kontrolowanej powierzchni (str. 62). W protokole z dnia 22.08.2005 r. pola dotyczące pomiaru powierzchni dla działki rolnej D nie zostały wypełnione, gdyż inspektorzy nie mieli żadnych wątpliwości co do prawidłowego zlokalizowania przedmiotowej działki. Błąd DR10 (cała działka rolna nie była użytkowana rolniczo na dzień 30 czerwca 2003 r.), jak i sam opis błędu wskazuje w ocenie organu, że dotyczy całej działki rolnej. W związku z powyższym w przypadku stwierdzenia takiej nieprawidłowości w trakcie inspekcji terenowej nie przeprowadza się pomiaru. Również obowiązujące w zakresie przeprowadzania kontroli przepisy nie nakładają na organ obowiązku dokonywania każdorazowo pomiaru działek będących przedmiotem oględzin.

Zarzucanym brakom w zakresie zweryfikowania przebiegu granic działki rolnej D przeczy zdaniem organu zarówno dokumentacja fotograficzna zgromadzona w sprawie jak i szkic działki rolnej, dla którego wykonania niezbędna była weryfikacja całej działki rolnej. Na szkicu umiejscowione bowiem zostały położone w różnych częściach działki takie elementy krajobrazu jak: pomnik przyrody, słupy energetyczne, pozostałości zabudowań, kamień oddziałowy.

W kwestii zarzucanego wykonania zdjęć bez datownika organ odwoławczy wskazał, że każde zdjęcie wykonywane jest z ujęciem tablicy informacyjnej, na której umieszcza się takie dane, jak: numer producenta, numer działki ewidencyjnej, oznaczenie działki rolnej, data kontroli oraz nr zdjęcia. Skarżący zarzucał ponadto brak określenia koniecznych parametrów zdjęć, bez wskazania jednak jakie miałyby to być parametry. Organ podkreślił należy, że przepisy nie zobowiązują organów ARiMR do określania w protokole z kontroli na miejscu jakichkolwiek parametrów zdjęć, natomiast z instrukcji realizacji kontroli obszarowych i ONW wynika, że miejsce wykonania zdjęcia należy jedynie udokumentować na szkicu. Nie mniej jednak podkreślenia wymaga, że dokumentacja fotograficzna została wykonane zgodnie z zasadami sporządzenia dokumentacji fotograficznej tzn. każda fotografia obejmuje stały punkt odniesienia terenu i stwierdzony sposób użytkowania, na fotografiach umieszczone są tablice informacyjne zawierające dane potrzebne do identyfikacji sfotografowanej działki rolnej.

W oparciu o przeprowadzoną w dniu 22.08.2005 r. kontrolę na miejscu. Kierownik BP w [...] ustalił, że działka rolna D nie była użytkowana rolniczo w roku 2005, a tym samym nieuprawnionym było wystąpienie przez skarżącego o płatność ONW do tej działki, przy czym obiektywnym dowodem na powyższą okoliczność była sporządzona w sprawie dokumentacja fotograficzna i wbrew zarzutom skarżącego zdjęcia lotnicze nie pozostają w kolizji z tym materiałem fotograficznym. albowiem odmienny jest zakres możliwych do zarejestrowania przez nie danych dotyczących działki gruntu.

Zdaniem organu dostępne w aktach sprawy zdjęcia obrazują działkę ujętą z kilku stron - obiektywnym punktem odniesienia pozostaje zmienny widok na horyzoncie - na której rosną drzewka brzozy, tzw. samosiejki. Analiza 10 fotografii prowadzi według organu do wniosku, że inspektorzy prawidłowo uznali, że na całej działce rolnej nie była prowadzona produkcja rolnicza, na co wskazuje nie tylko perspektywa z jaką zdjęcia zostały wykonane, ale również miejsca i kierunki ich wykonania. Punkty odniesienia dla zdjęć numer 1 (zabudowania), 2 (zabudowania), 3 (zabudowania), 5 i 7 (pomnik przyrody), 8 (las i zabudowania), znajdują się poza granicami działki ewidencyjnej nr 96, przez co stwierdzono, że fotografie obrazują znaczny obszary działki rolnej D. Okoliczność braku przedstawiania przez fotografie całej powierzchni działki rolnej D nie dezawuuje w ocenie organu wartości dowodowej tych dokumentów, a przeprowadzający kontrolę w wyjaśnieniach dołączonych do stanowiska Biura Kontroli na Miejscu z dnia 27.05.2010 r. wskazał, że działka rolna D nie nosiła żadnych pozostałości po wypasaniu, czy też śladów wykaszania. Potwierdzeniem takiego stanu były masowo porastające działkę samosiewki drzew, bylin i chwastów.

Organ odwoławczy wskazał ponadto, że zdjęcia działki nr 96 zostały wykonane z różnych miejsc i w różnym kierunku, co uzasadnia twierdzenie, iż obejmują znacznie większą część działki nr 96 niż 0,12 ha. Co więcej samosiewki drzew na działce nr 96 nie mają również cech planowego zadrzewienia, gdyż porastają działkę w różnych miejscach, a występowanie na zdjęciu nr 9 samosiejek drzew jedynie na pierwszym planie, nie może skutkować automatycznym wnioskiem, że obszar widoczny na dalszym planie kwalifikuje się do płatności ONW. Wobec powyższego nawet, jeżeli na działce znajdowały się fragmenty nie porośnięte drzewkami, to jednak z uwagi na brak śladów rolniczego wykorzystania działki, obszar taki nie może w ocenie organu zostać wzięty pod uwagę przy obliczaniu płatności ONW. Zauważono, że pomimo twierdzenia o planowym pozostawieniu na części działki nr 96 zadrzewienia, na rozprawie administracyjnej z dnia 09.04.2010 r. na prośbę organu skarżący nie podjął się próby wskazania miejsca występowania takiego obszaru na ortofotomapie działki nr 96.

Powyższa argumentacja, dającą dowodom w postaci dokumentacji fotograficznej przymiot obiektywnego dowodu w sprawie, przemawia zdaniem organu za odmową dania wiary zeznaniom świadków powołanych w sprawie, w odniesieniu do twierdzenia o wypasaniu działki rolnej D w miesiącach czerwiec i lipiec oraz przeprowadzeniu wiosennego wykaszania kosiarką rotacyjną w roku 2005. Biorąc pod uwagę stan działki przedstawiony na zdjęciach po uwzględnieniu zasad doświadczenia życiowego, w ocenie organu odwoławczego niemożliwym do zaakceptowania jest twierdzenie skarżącego jak i świadków, że w roku 2005 na działce była prowadzona działalność rolnicza. Nie jest bowiem możliwe, aby działka rolna wykoszona kosiarką rotacyjną na wiosnę, a następnie wypasana przez okres 2 miesięcy, trzy tygodnie po zakończeniu tego wypasu wygląda tak jak na zdjęciach. Wbrew twierdzeniom świadków fizycznie nie jest możliwe, aby od momentu wykonania wiosennego koszenia do momentu przeprowadzenia kontroli na miejscu, na działce wyrosły samosiejki w takiej wysokości i w takim natężeniu jak na zdjęciach.

Podsumowując, organ odwoławczy podkreślił, iż okoliczność posiadania działki nr 96 przez skarżącego w roku 2005 jest niesporna, a stwierdzony brak rolniczego wykorzystania działki rolnej D, skutkował jej wykluczeniem z wniosku i uznaniem, że producent zawyżył powierzchnię użytkowaną rolniczo.

W skardze do sądu P. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, wskazując, iż nie zostały wykonane wiążące dla organu wskazania przedstawione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 15 grudnia 2009 r. (sygn. akt l SA/Bd 671/09) w sprawie wykazania daty i sposobu wykonania szkicu z pomiarów działki rolnej nr 96, a organ nie przeprowadził wnioskowanego dowodu z przesłuchania w trybie art. 83 kpa autora szkicu. Według skarżącego organ nie zauważył, iż w aktach sprawy są dowody na to, iż w/w szkic nie powstał na kontrolowanej w dniu 22 sierpnia 2005 r. działce nr 96, co zamierza udowodnić w obecności autora szkicu.

Ponadto skarżący podniósł, iż organ w treści zaskarżonej decyzji nie odpowiedział rzeczowo i precyzyjnie na jego wnioski i skargi z rozprawy administracyjnej, a także przedstawione w pismach z dnia 13 czerwca i 27 lipca 2010 roku.

Reasumując zarzuty przedstawione w skardze, skarżący podniósł, iż przeanalizowanie wszystkich zebranych dowodów w duchu art. 80 kpa i przeprowadzenie dowodów wnioskowanych w dalszej części postępowania sądowoadministracyjnego pozwoli na stwierdzenie, iż szkic z pomiarów nie został wykonany na działce, a fotografie nie zostały wykonane w sposób na szkicu wyrysowany; nigdy nie została dokonana identyfikacja granic i powierzchni działki nr 96 w brzmieniu obowiązujących przepisów; przedstawione zdjęcia działek nr 77,78,79,81 wykonane przez inspektorów są dowodem na brak fachowości inspektorów kontrolujących sporną działkę (brak prawnie nakazanego globalnego obrazu działki); tylko znikoma część działki nr 96 porośnięta była drzewami; kontrola w dniu 22 sierpnia 2005 r. była przeprowadzona bez powiadomienia producenta, pomimo prawnie usankcjonowanego obowiązku, organ nie zajął stanowiska, czy taka kontrola powoduje skutki prawne, a biuro kontroli dwukrotnie podało nieprawdę.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

W piśmie procesowym z dnia 14.12.2011 r. skarżący podniósł dodatkowo, że wystąpił do profesora A. B., niekwestionowanego autorytetu w dziedzinie oceny wieku drzew i autora źródłowych publikacji naukowych stanowiących podwalinę wiedzy dla osób zajmujących się tematyką drzew, gdyż organ w sposób ciągły, włącznie z zaskarżoną decyzją, lekceważył wymogi art. 77 § 1 kpa, a uzyskanie przez organ podobnej informacji przed podejmowaniem decyzji na pewno wykluczyłoby nadanie działce kodu DR-10. Zdaniem strony, organ dokonuje prawnie niedozwolonych zbitek potencjalnych dowodów z zapisami przepisów, dokonuje manipulacji faktami i nawet akceptuje nieprawdę w dokumentach organu; takich przykładów jest niezliczona ilość, a szczególnie uwydatnione są na stronach 13 - 16 zaskarżonej decyzji. Podniósł też, że wiarygodność i dowolność interpretacji dowodowej organu uwidoczniona jest w podejmowanych przez organ ocenach prawa do dopłat, wynikających z władztwa nad ziemią. W ocenie skarżącego opinia prof. dr hab. A. B. niezbicie dowodzi, że nadanie działce kodu DR-10 odbyło się z pogwałceniem prawa i że nie ma żadnego dowodu w sposób niepodważalny dowodzącego, że udokumentowane w czasie kontroli drzewka rosły już na działce w dniu 30 czerwca 2003 r., gdyż wg opinii Profesora zasiane miesiąc później mogły urosnąć na znacznie większą wysokość. Z akt sprawy, w tym notatki inspektora z dnia 26.05.2010 r. wynika, że kod wykluczający został nadany, ponieważ wysokość samosiewów przekraczała w niektórych przypadkach wysokość inspektorów, a wg opinii profesora nawet drzewka przekraczające dwa metry nie mogą za taki dowód uznane zostać. Ponadto skarżący podniósł, że w procesie nadania kodu DR-10 złamano prawo, ponieważ naruszono również postanowienia w tym zakresie obowiązującej wówczas Instrukcji kontroli obszarowych i ONW. Instrukcja bowiem stanowiła w punktach 3.7 i 2.6, że należy w czasie kontroli sprawdzić stan działki na dzień 30 czerwca 2003 r., jeżeli jest to możliwe, przy czym inspektor terenowy zobowiązany jest sprawdzić czy są ewidentne na to dowody. W rozpatrywanym przypadku, w ocenie strony, kod został nadany bez ewidentnych dowodów i na bazie niepoważnej dokumentacji.

Skarżący zarzucił również, że w tej sprawie organ nie wykonał żadnej prawnej analizy faktów, nie wyjaśnił również, dlaczego uznał, że identyfikacja działki nastąpiła na podstawie mapek geodezyjnych, skoro źródłowy dokument, jakim jest protokół kontroli, mówi co innego. Organ nie przedstawił, w jaki sposób szkic wykonano, czy wykonano go z oglądu działki, czy też inaczej. Zaznaczył, że obowiązujące przepisy odróżniają pojęcie szkicu z pomiarów od szkicu, że odróżniają identyfikację działki od identyfikacji powierzchni działki i identyfikacji granic działki. Skarżący, wbrew insynuacjom organu, zakwestionował przedstawiony przez organ proces właściwej identyfikacji granic i powierzchni bez dokonania pomiarów, a argumentacja organu w tej sprawie (str. 13) sugerująca, że dowodem na właściwą identyfikację jest fakt, że inspektorzy nie mieli żadnych wątpliwości, jest kuriozalna.

W piśmie procesowym organu z dnia 11 stycznia 2011 r. wskazano, że skarżący został wytypowany przez system do przeprowadzenia w jego gospodarstwie rolnym kontroli na miejscu w zakresie płatności obszarowej i ONW, a organ wystosował do skarżącego zawiadomienie o terminie planowanej kontroli, ale zawiadomienie to nie zostało skutecznie doręczone. W związku z tym skarżący w dniu 22 sierpnia 2005 roku nie był obecny w trakcie przedmiotowej kontroli. Powyższe skutkowało tym, iż nie można było przeprowadzić kontroli w zakresie wymagań ONW wymienionych w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o "niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów miejskich (Dz. U, Nr 73, poz. 657 ze zm.), gdyż obecność wnioskodawcy jest w tym wypadku konieczna. Jednocześnie nic nie stało na przeszkodzie przeprowadzeniu kontroli na miejscu dotyczącej faktu użytkowania rolniczego działek i ich powierzchni zarówno w zakresie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, jak i płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), ponieważ obecność beneficjenta w trakcie takiej kontroli nie jest obowiązkowa, gdyż dla ustalenia przez kontrolerów powyższych faktów nie jest wymagane składanie żadnych dodatkowych dokumentów, ani wyjaśnień przez producenta rolnego.

Organ stwierdził ponadto, że skarżący myli dwa odmienne uregulowania prawne istniejące w odniesieniu do dwóch oddzielnych działań, bowiem jeśli chodzi o płatności bezpośrednie do gruntów rolnych, to zgodnie z ustawą z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 roku, Nr 6, poz. 40 ze zm.) dla przyznania tej płatności istotne jest ustalenie użytkowania rolniczego zawnioskowanych działek konkretnie na dzień 30 czerwca 2003 roku. W tym wypadku faktycznie istotne jest badanie wieku drzewek. Natomiast w przypadku udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, regulujące to zagadnienie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, póz. 657 ze zm.) wymaga jedynie, aby na zadeklarowanych działkach prowadzona była działalność rolnicza przez cały czas pobierania tej płatności ONW, czyli również w dniu przeprowadzenia kontroli na miejscu, która odbyła się w trakcie trwania tego okresu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach -stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 p. p. s. a.). Po myśli art. 134 § 1 p. p. s. a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżone orzeczenie naruszało przepisy prawa, w stopniu określonym w cytowanym przepisie.

W świetle § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. 2004 r. Nr 73, poz. 657 ze zm.), płatność ONW udziela się producentowi rolnemu:

1) który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999, z zm.) oraz,

2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar.

Zgodnie z treścią § 4 ust. 2 pkt 2 tego rozporządzenia, płatność ONW jest udzielana producentowi rolnemu do położonych na obszarach ONW działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, sady, łąki trwałe oraz pastwiska trwałe.

Wskazane przepisy wydano na podstawie i w zgodzie z art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, póz. 2273), zgodnie z którym po przyjęciu planu przez Komisję Europejską Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki i tryb udzielania pomocy finansowej na działania objęte planem, a także przestrzenny zasięg wdrażania tych działań, mając na względzie zapewnienie prawidłowej realizacji planu i ustalenia dokonane z Komisją Europejską.

Nie powtarzając zawartej w zaskarżonej decyzji szczegółowej i trafnej argumentacji w zakresie oceny poszczególnych dowodów stwierdzić trzeba, że organy obu instancji zasadnie przyjęły, że skarżący w 2005 roku nie prowadził indywidualnej działalności rolniczej na działce oznaczonej we wniosku jako działka D zadeklarowanej we wniosku o przyznanie przedmiotowych płatności. Organy orzekające w sprawie dysponowały bowiem dowodami przeciwnymi, co do zgodności oświadczenia złożonego przez skarżącego przy wniosku z rzeczywistym stanem rzeczy. W konsekwencji organ miał podstawy, by uznać za wykazane, że posiadana przez wnioskodawcę zadeklarowana działka gruntu nie jest wykorzystywana rolniczo i nie miał obowiązku poszukiwania dalszych środków dowodowych, służących ustaleniu tej okoliczności.

Organ prowadząc postępowanie wyjaśniające może się posługiwać wszelkimi metodami służącymi weryfikacji spełnienia ww. wymogów przyznania wnioskowanego rodzaju płatności. Jedną z takich metod jest kontrola na miejscu wszystkich działek rolnych wyszczególnionych w jednolitym wniosku, w ramach której wyodrębnia się kontrolę w ramach programu płatności bezpośrednich i kontrolę przestrzegania wymagań zwykłej dobrej praktyki rolniczej warunkującej przyznanie płatności ONW. Przepis art. 6 ust. 1 ww. ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych uprawnia Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do dokonywania kontroli na miejscu. Kontroli dokonują pracownicy posiadający imienne upoważnienie Prezesa ARiMR, osoby przygotowane i przeszkolone do wykonywania tego rodzaju czynności, co zapewnia dokonanie pomiaru z dokładnością równoznaczną z pomiarem urzędowym. Jak wskazał organ w zaskarżonej decyzji szczegółowy opis sposobu przeprowadzenia kontroli, poza przepisami prawa krajowego i unijnego, znajduje się w wewnętrznych procedurach ARiMR, których utworzenie, wdrożenie i bezwzględne przestrzeganie warunkuje uzyskanie przez ARiMR jako Agencję Płatniczą akredytacji Komisji Europejskiej na uruchomienie i wypłatę środków w ramach poszczególnych programów pomocowych.

Dla zweryfikowania uprawnień skarżącego do przyznania płatności ONW pod kątem użytkowania rolniczego zgłoszonych we wniosku gruntów, w dniu 22.08.2005r. w jego gospodarstwie została przeprowadzona kontrola na miejscu. Przedmiotowa kontrola w odniesieniu do działki rolnej D stwierdziła błąd DR10 oznaczający, że działka rolna nie była użytkowana rolniczo na dzień 30 czerwca 2003r. O ile więc skarżący nie był obecny w trakcie przedmiotowej kontroli, to skutkowało to tym, iż nie można było przeprowadzić kontroli w zakresie wymagań ONW wymienionych w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów miejskich, gdyż obecność wnioskodawcy jest w tym wypadku konieczna i jednocześnie nic nie stało na przeszkodzie przeprowadzeniu kontroli na miejscu dotyczącej faktu użytkowania rolniczego działek i ich powierzchni zarówno w zakresie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, jak i płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). W takiej sytuacji obecność beneficjenta nie była obowiązkowa, gdyż dla ustalenia przez kontrolerów powyższych faktów nie jest wymagane składanie żadnych dodatkowych dokumentów, ani wyjaśnień przez producenta rolnego.

Nie ulega również wątpliwości prawidłowa identyfikacja spornej działki, gdyż została ona zlokalizowana przy pomocy mapek geodezyjnych; dodatkowo prawidłowość identyfikacji potwierdził były właściciel, a ponadto inspektorzy kontroli na miejscu do lokalizacji działek wykorzystali bądź urządzenia OPS, bądź przygotowane wcześniej mapki ewidencyjne, pozyskiwane z wykorzystywanego przez ARiMR Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (ZSZiK), do którego pozyskane zostały dane z Ewidencji Gruntów i Budynków (HGIB). O prawidłowości identyfikacji działki świadczą również inne okoliczności sprawy tj. szkic oraz zdjęcia fotograficzne wykonane dla przedmiotowej działki, a także przesłuchani w sprawie świadkowie, którzy na rozprawie administracyjnej w dniu 9.04.2010 r. również potwierdzili, że na okazanych im zdjęciach z kontroli rozpoznają działkę rolną D.

Kontrola została przeprowadzona z poszanowaniem wszystkich przepisów jak i procedur w zakresie przeprowadzania kontroli, w tym przepisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. WE nr L 141 z 30.04.2004 r. str. 18 ze zm.). Dla celów postępowania dowodowego do raportu z czynności kontrolnych zostały załączone szkice działek rolnych (3 egz.) oraz zdjęcia umieszczone na płycie CD. Kontrola z dnia 22.08.2005 r. została przeprowadzona przez dwóch inspektorów terenowych posiadających imienne upoważnienia do przeprowadzenia kontroli oraz odpowiednio w tym zakresie przeszkolonych. Zgodnie zaś z instrukcją realizacji kontroli obszarowych i ONW z dnia 05.07.2005 r. w przypadku stwierdzenia dla danej działki błędu DR10 nie należy dokonywać pomiaru powierzchni działki rolnej, jeżeli nie ma wątpliwości w zakresie właściwej identyfikacji kontrolowanej powierzchni (str. 62), dlatego też w protokole z dnia 22.08.2005 r. pola dotyczące pomiaru powierzchni dla działki rolnej D nie zostały wypełnione, gdyż inspektorzy nie mieli żadnych wątpliwości co do prawidłowego zlokalizowania przedmiotowej działki, stwierdzając jednocześnie błąd DR10 - cała działka rolna nie była użytkowana rolniczo na dzień 30 czerwca 2003 r.

Należy również zwrócić uwagę, szczególnie w kontekście podnoszonego przez skarżącego zarzutu złamania prawa poprzez nadanie kodu DR-10 z pominięciem kontroli stanu działki na dzień 30 czerwca 2003 r., iż w przypadku płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, zgodnie z ustawą z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40 ze zm.) dla przyznania tej płatności istotne jest ustalenie użytkowania rolniczego zawnioskowanych działek konkretnie na dzień 30 czerwca 2003 r. i w tym wypadku, faktycznie, istotne jest badanie wieku drzewek. Natomiast w przypadku udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (czego dotyczy niniejsza sprawa), regulujące to zagadnienie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.) wymaga, aby na zadeklarowanych działkach prowadzona była działalność rolnicza przez cały czas pobierania tej płatności ONW, czyli również w dniu przeprowadzenia kontroli na miejscu, która odbyła się w trakcie trwania tego okresu. Innymi słowy, dla ustalenia faktu użytkowania rolniczego działki D w odniesieniu do wymogów stawianych przy płatności ONW istotny jest sam fakt, iż przedmiotowa działka w dniu kontroli była porośnięta drzewkami, a nie w jakim wieku i w jakiej wysokości były te drzewka, czy też jaki jest okres ich potencjalnej wegetacji. W odróżnieniu od uregulowań obowiązujących przy płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, przy płatnościach ONW nie bada się stanu historycznego tj. stanu na dzień 30 czerwca 2003 r., ale miarodajny jest stan faktyczny na dzień kontroli. Skoro więc zostało bezsprzecznie ustalone, iż w okresie pobierania płatności ONW skarżący nie użytkował rolniczo działki D, gdyż porośnięta była drzewkami, słusznie dokonano jej wykluczenia w toku prowadzonego postępowania. Dla potrzeb pomocy obszarowej podstawowe bowiem znaczenie ma rzeczywisty obszar gruntu użytkowanego rolniczo, na którym prowadzona jest określona działalność rolnicza. Weryfikacja danych obszarowych działek rolnych wskazanych we wniosku producenta rolnego o przyznanie płatności, następuje przede wszystkim na podstawie kontroli na miejscu, a w szczególności fizycznej inspekcji działek, co do rzeczywistego obszaru użytkowanych rolniczo zgłoszonych działek rolnych, a nie ewidencji gruntów, czy rolniczego przeznaczenia (por. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2007 r. sygn. akt II GSK 259/07 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do postawienia organom obu instancji zarzutu wadliwej oceny zebranych dowodów. W szczególności nieuprawniony jest zarzut błędnej oceny zeznań świadków. Zeznania te, zebrane przez organy w sposób prawidłowy, zostały rzetelnie ocenione, zaś z punktu widzenia zasad logicznego rozumowania brak jest podstaw do uznania dokonanej analizy za wykraczającą poza ramy swobodnej oceny dowodów. Organ obowiązany był rozpatrzyć nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności. Swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w samowolę, musi bowiem być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem reguł tej oceny. Zasadę swobodnej oceny dowodów można podważyć jedynie gdy naruszone zostały zasady prawidłowego wnioskowania i logicznego rozumowania. Sąd nie może dokonać odmiennej oceny wiarygodności i mocy dowodowej zebranego w sprawie materiału, chyba że ustalenia zawarte w decyzji mają charakter dowolnych. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21.lutego 2006r., sygn.akt VI SA/Wa 1073/05, Lex nr 193908).

Słuszne są zatem wnioski organu z przeprowadzonych w sprawie dowodów, w szczególności dokumentacji fotograficznej, iż należy odmówić wiarygodności zeznaniom świadków powołanych w sprawie, w odniesieniu do twierdzenia o wypasaniu działki rolnej D w miesiącach czerwiec i lipiec oraz przeprowadzeniu wiosennego wykaszania kosiarką rotacyjną w roku 2005. Biorąc pod uwagę stan działki przedstawiony na zdjęciach, po uwzględnieniu zasad doświadczenia życiowego, niemożliwym do zaakceptowania jest twierdzenie skarżącego jak i świadków, że w roku 2005 na działce była prowadzona działalność rolnicza. Nie jest bowiem możliwe, aby działka rolna wykoszona kosiarką rotacyjną na wiosnę, a następnie wypasana przez okres 2 miesięcy, trzy tygodnie po zakończeniu tego wypasu wyglądała tak jak na zdjęciach. Wbrew twierdzeniom świadków, fizycznie nie jest możliwe, aby od momentu wykonania wiosennego koszenia do momentu przeprowadzenia kontroli na miejscu, na działce wyrosły samosiejki w takiej wysokości i w takim natężeniu jak na zdjęciach. Co więcej, samosiewki drzew na działce nr 96 nie mają również cech planowego zadrzewienia, gdyż porastają działkę w różnych miejscach, przy czym występowanie na zdjęciu nr 9 samosiejek drzew jedynie na pierwszym planie, nie może skutkować automatycznym wnioskiem, że obszar widoczny na dalszym planie kwalifikuje się do płatności ONW. Wobec powyższego nawet, jeżeli na działce znajdowały się fragmenty nieporośnięte drzewkami, to jednak z uwagi na brak śladów rolniczego wykorzystania działki, obszar taki nie może zostać wzięty pod uwagę przy obliczaniu płatności ONW.

Reasumując, w toku postępowania wyjaśniającego odwołujący nie przedłożył wiarygodnych dowodów na to, czy i w jakim zakresie, sporna działka była użytkowana rolniczo. W istocie prezentowane przez skarżącego stanowisko w przedmiocie wykorzystania rolniczego działki rolnej D sprowadza się w głównej mierze do polemiki z ustaleniami organów i nie zawiera żadnych konkretnych dowodów, które - wobec zebranego materiału dowodowego - mogłyby podważyć ustalenia kontroli na miejscu.

Należy bowiem mieć na względzie, że zasady procedowania w sprawach dotyczących przyznania pomocy ONW zostały w istotny sposób zmodyfikowane stosunku do reguł przewidzianych w k.p.a., czyli w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym. Stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art.1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 21 ust. 2 ww. ustawy w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Natomiast w myśl postanowień art. 21 ust. 3 strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Należy zatem zauważyć, że w przeciwieństwie do zasad określonych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w sprawach dotyczących przyznania płatności organ nie obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności, to posiadacz gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

W kontrolowanej sprawie, wbrew zarzutom skargi, organ rozpatrzył i poddał ocenie całość zgromadzonego materiału dowodowego (art. 21 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy i art. 80 k.p.a.). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana zgodne z prawem, zarówno materialnym jak i procesowym. W toku postępowania organy podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zgodnie z zasadą zaufania oraz informowania stron (art.6 i art. 7 kpa). W ocenie Sądu organy zebrały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, oraz dokonały jego oceny w sposób nienaruszający, określonej w art. 77 kpa, zasady swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z art. 10 kpa zapewniły również stronie skarżącej czynny udział w każdym stadium postępowania, umożliwiając wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów a przede wszystkim co do ustaleń dokonanych w toku kontroli na miejscu. W wydanych decyzjach stronie wyjaśniono zasadność przesłanek, którymi organy kierowały się przy załatwieniu sprawy, a także wskazano na przepisy prawa, które miały zastosowanie i które były podstawą wydania rozstrzygnięcia (art.11 kpa).

Wobec powyższego, nie stwierdzając podstaw do uwzględnienia skargi, na mocy art. 151 ustawy z 30.08.2003 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji.