Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 721/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2009-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 66, art. 51
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Przybielski Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. O. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 sierpnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie wykonania robót budowlanych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 22 sierpnia 1996 r. J. O., właścicielka budynku położonego w L. przy ul. [...], zwróciła się do Kierownika Urzędu Rejonowego o przeprowadzenie kontroli sąsiedniego obiektu, położonego przy ul. [...], należącego do J. i T. B. i wydania nakazu wykonania sprawnego systemu odprowadzania wód opadowych z dachu i balkonu tego budynku. Zdaniem wnioskodawczyni wadliwe odprowadzanie wód opadowych powodowało zalewanie piwnic należącego do niej obiektu.

W celu zlikwidowania stwierdzonych nieprawidłowości Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 66 Prawa budowlanego nakazał właścicielom budynku nr [...] wykonanie robót budowlanych w celu zabezpieczenia przeciwwilgociowego ściany szczytowej budynku, a właścicielom budynku nr [...] rozebranie podestu i schodów przy swoim budynku i wykonanie nowego odprowadzenia wód opadowych z istniejącej rury spustowej. Obie decyzje w postępowaniu odwoławczym zostały utrzymane w mocy. Na skutek skarg stron postępowania wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku z dnia 17 października 2001 r., wydanymi w sprawach o sygn. akt II SA/Gd 1199/99 i II SA/Gd 1269/99 decyzje te zostały uchylone. W uzasadnieniu Sąd zwrócił uwagę na nieprawidłowości postępowania dowodowego, oraz wskazał na konieczność sprecyzowania żądania zawartego we wniosku J. O.

Po sprecyzowaniu przez J. O., na wezwanie organu, żądania wniosku, organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie w oparciu o art. 51 Prawa budowlanego, orzekając o braku podstaw do zastosowania tego przepisu do budynku nr [...]. W trybie odwoławczym decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 kwietnia 2005 r. powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy.

Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/Gd 441/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 20 kwietnia 2005 r., oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu tego wyroku, Sąd szczegółowo opisał przebieg dotychczasowego postępowania i wskazał, że przedmiotowe postępowanie winno przede wszystkim odpowiedzieć na podstawowe pytanie dotyczące interesów skarżącej J. O., a mianowicie jakie są przyczyny przecieków w jej budynku i czy są one spowodowane niezgodnym z prawem działaniem sąsiadów – J. i T. B., w szczególności budową należącego do nich obiektu niezgodnie z projektem.

W ocenie Sądu, jeżeli przyczyną występujących w budynku skarżącej nieprawidłowości są istotne odstępstwa od projektu w realizacji budynku nr [...], to powinny one zostać wyeliminowane w trybie art. 51 Prawa budowlanego. Jeżeli natomiast przyczyną nieprawidłowości są odstępstwa nieistotne lub w ogóle inne przyczyny, nie związane z projektem budowlanym czy warunkami pozwolenia na budowę, to te z kolei powinny być wyeliminowane w trybie art. 66 Prawa budowlanego.

Zwrócono także uwagę, że sprawa realizacji obiektu nr [...] niezgodnie z projektem, sama w sobie nie dotyczy interesów skarżącej. Dopiero wpływ tej okoliczności na budynek skarżącej skutkuje po jej stronie powstaniem uprawnienia do żądania czynności organu. Interpretując więc wniosek skarżącej inicjujący postępowanie administracyjne organ winien mieć na względzie treść żądania uwzględniającego interes skarżącej i stosownie do tego określić przedmiot sprawy i zakres niezbędnego dla jej wyjaśnienia postępowania dowodowego. Niewłaściwie dokonana przez organ ocena żądania skarżącej skutkowała nieprawidłowym przeprowadzeniem postępowania administracyjnego i ograniczeniem jego przedmiotu wyłącznie do oceny zasadności zastosowania art. 51 Prawa budowlanego. Tym samym, w ocenie Sądu, rozstrzygnięcie sprawy sprowadzające się do odmowy zastosowania art. 51 Prawa budowlanego nie załatwiało jej w prawidłowy sposób.

Po ponownym rozpoznaniu przedmiotowej sprawy przez Inspektora Nadzoru Budowlanego, a następnie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, w wyniku postępowania odwoławczego zainicjowanego przez J. O. sprawę ponownie ocenił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (sygn. akt II SA/Gd 247/07), stwierdzając nieważność decyzji obu instancji.

W uzasadnieniu wyroku wyjaśniono, że organy w sposób rażący naruszyły przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Organy nadzoru budowlanego orzekające w sprawie nie ustaliły jednoznacznie przyczyny zalewania wodą i zawilgocenia budynku mieszkalnego skarżącej, mimo jednoznacznego wskazania Sądu co do zakresu dalszego postępowania.

W związku z powyższym Sąd zalecił w dalszym postępowaniu w tej sprawie, aby organy administracji celem ustalenia przyczyny występowania zawilgoceń w budynku skarżącej, przeprowadziły rozprawę administracyjną z udziałem stron i biegłych, a w razie konieczności przeprowadziły dalsze dowody (np. badanie poziomu wód gruntowych, odstępstwa od warunków pozwolenia na budowę sąsiedniego budynku), które będą niezbędne dla jednoznacznego określenia przyczyn złego stanu budynku skarżącej. Zdaniem Sądu, dopiero dokonanie takich ustaleń pozwoli na ocenę jakie przepisy prawa materialnego będą miały zastosowanie w tej sprawie.

Ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 15 lipca 2007 r. na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 66 ust. 1 pkt 3, art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (j.t. Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) nakazał J. O., M. B., J. K., współwłaścicielkom budynku mieszkalno-usługowego zlokalizowanego na działce [...] obr. [...] w L. przy ulicy [...] wykonanie w terminie do 30 marca 2009 roku:

1. w piwnicy budynku nr [...] izolacji przeciwwodnej typu ciężkiego,

2. izolacji ściany zewnętrznej (zachodniej) - od fundamentów do wysokości 20 cm powyżej poziomu istniejącego podestu wejściowego do sąsiedniego budynku - po uprzednim jej oczyszczeniu, osuszeniu i zaizolowaniu środkami przeciwwilgociowymi,

3. obłożenie cokołu ściany zachodniej płytkami elewacyjnymi na zaprawie wodoszczelnej i mrozoodpornej,

4. ocieplenia ściany szczytowej metodą bezspoinową (styropianem lub wełną mineralną).

Wobec stwierdzenia braku wpływu niewielkich odstępstw od projektu budowlanego przy realizacji budynku nr [...] na zawilgocenie piwnicy budynku skarżącej organ nadzoru budowlanego decyzja z dnia 11 lipca 2008 r. orzekł jednocześnie o braku podstaw do wydania J. i T. B. nakazu wykonania czynności i robót budowlanych na podstawie przepisu art. 51 Prawa budowlanego.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 czerwca 2006 roku, po niestwierdzeniu istotnych odstępstw od projektu w realizacji budynku nr [...], wszczął postępowanie w trybie art. 66 Prawa budowlanego.

Prawomocnym postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2007r., na podstawie art. 81 c ust. 2 organ nadzoru nakazał współwłaścicielkom przedmiotowego budynku przedłożenie w określonym terminie ekspertyzy technicznej określającej przyczyny występowania zawilgoceń, wraz z zaleceniami i sposobami usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

W związku nie wykonaniem tego obowiązku zlecił wykonanie ekspertyzy technicznej biegłemu Z. D. Zadaniem biegłego było ustalenie przyczyny występowania wilgoci w budynku należącym do J. O. w aspekcie dokonanych przez J. i T. B. odstępstw od projektu. Opinię geotechniczną, będącą analizą posiłkową dla zleconego opracowania, wykonał uprawniony geolog L. J. Z ustaleń zawartych w ekspertyzie, wynikało, że przyczyną zawilgoceń i okresowych podtopień piwnic w budynku nr [...] jest nieskuteczna izolacja wodochronna tego budynku. W sytuacji, kiedy zlokalizowano go na terenie zagrożonym występowaniem wody gruntowej pod ciśnieniem, błędnie zaprojektowano izolację przeciwwilgociową typu średniego zamiast izolacji przeciwwodnej typu ciężkiego. Wykonanie w piwnicy ścian murowanych z cegły i bloczków betonowych, zamiast betonowych z betonu zbrojonego z dodatkiem środka wodoszczelnego dodatkowo zmniejszyło odporność ścian zewnętrznych na zawilgocenia. Zmiana podczas realizacji budynku materiału z których wykonano ściany szczytowe z żelbetowych na murowane zmieniła również warunki pracy fundamentów, co mogło stanowić zagrożenie bezpieczeństwa konstrukcji budynku nr [...], ponieważ według poprawnych rozwiązań projektowych zbrojenie wyprowadzone z ławy fundamentowej winno być prowadzone przez całą wysokość ściany i kotwione w stropie nad piwnicą.

Ustalono ponadto, że w pomieszczeniu piwnicy, na styku budynku nr [...] z budynkiem nr [...] od strony ul. [...] przyczyną zawilgoceń było zjawisko kondensacji pary wodnej na zimnych powierzchniach wnętrz przewodów wentylacyjnych w ścianie zewnętrznej, oddzielonych od powietrza zewnętrznego przegrodą o grubości cegły i ½ cm warstwą tynku.

Z analizy dokumentacji budowlanej oraz historii realizacji obiektów wynikało, że projekt budynku skarżącej został wykonany nierzetelnie, nie uwzględniono bowiem bieżącej sytuacji na działkach sąsiednich, w tym stanu zaawansowania będących w budowie budynków. Ponadto część rozwiązań konstrukcyjno-materiałowych była wadliwa, w szczególności zaprojektowanie na odcinku nie przesłoniętym ścianą sąsiada ściany szczytowej o niezgodnym z przepisami współczynniku przenikania ciepła K. Rzeczoznawca zwrócił uwagę również na rozbieżności pomiędzy opisem technicznym projektu a jego częścią rysunkową.

W ekspertyzie nie wykazano natomiast negatywnego i szkodliwego oddziaływania budynku sąsiedniego nr [...] na nieodpowiedni stan piwnic w budynku nr [...]. W ocenie autora ekspertyzy przebudowanie w trakcie postępowania sposobu odprowadzenia wód z budynku nr [...] kratką ściekową do krawężnika jezdni ul. [...], wraz z wykonaniem w części podestu 5% spadku wyeliminowało wpływ tych wód na zawilgocenie ścian budynku sąsiedniego. Stwierdzono także, że zainstalowane w piwnicach budynków sąsiednich nr [...] i [...] pompy odwadniające mają korzystny wpływ na stosunki wodne, a studzienka w budynku nr [...], usytuowana przy ścianie od strony budynku [...] odbiera wodę spod części piwnicy budynku nr [...].

Natomiast z opracowania geologicznego, które wykonano w sąsiedztwie budynku J. O., wynikało, że rzędna posadzki w budynku nr [...] znajduje się na poziomie 17,25 m n.p.m. a wody podziemne w bezpośrednim sąsiedztwie budynku na rzędnej 17,24 m n.p.m. Zwierciadło wód podziemnych podczas wznosu spowodowanego opadami, najpierw podnosi się w podłożu budynków położonych dalej od rzeki, toteż realizacja kondygnacji podziemnych wymagała od wszystkich inwestorów starannego wykonania pomieszczeń piwnicznych, bowiem parcie wody gruntowej przy podnoszeniu się zwierciadła wody zarówno w wyniku opadów deszczu jak i w wyniku zjawisk hydrogeologicznych wymaga szczelnych zabezpieczeń.

W dniu 12 lutego 2008 r. organ pierwszej instancji przeprowadził rozprawę administracyjną z udziałem rzeczoznawców, na której wysłuchano również świadków wskazanych przez skarżącą. Świadkowie - właściciele działek położonych przy ulicy [...] [...], [...], i [...] - oświadczyli, że nie posiadają wilgoci w pomieszczeniach piwnic oraz, że zamontowali, nie ujęte w dokumentacjach budynków - pompy odwadniające ze względu na wysoki poziom wód gruntowych.

Według oświadczenia świadka - właściciela budynku przy ul. [...] [...] - po zalaniu piwnic budynku nr [...] woda przedostawała się miejscowo również do jego pomieszczeń, co świadczy o nieskutecznej izolacji pionowej pomieszczeń piwnic zarówno w budynku nr [...] jak i [...]. Przedłożona przez pełnomocnika skarżącej "opinia mykologiczna dotycząca budynku przy ul. [...] w L." potwierdziła, że w piwnicy budynku, stwierdzono obecność grzybów mikroskopowych co świadczy, że cała kondygnacja piwniczna podlega procesowi korozji biologicznej a zawilgocenia ścian stanowią dla grzybów dogodne środowisko.

Odwołanie do powyższej decyzji wniosła J. O. twierdząc, że zrealizowanie nałożonych w zaskarżonej decyzji obowiązków nie doprowadzi do przywrócenia odpowiedniego stanu technicznego jej budynku.

Uzasadniając swoje stanowisko wskazała, że PINB w dniu 13 lutego 2008 r., dzień po rozprawie administracyjnej, przeprowadził dowód z odkrycia posadzki piwnicy budynku nr [...] i ustalił, że w tym dniu swobodne lustro wody znajdowało się 29,3 cm poniżej posadzki (rzędna 16,95 m npm) oraz, że w posadzce piwnicy znajdują się dwie warstwy izolacji przeciwwodnej. W ocenie strony postępowania wykonana odkrywka podważa rzetelność ocen biegłych J. i D., ponieważ pozwala w każdym czasie zmierzyć swobodne lustro wody pod budynkiem nr [...], oraz wyklucza zalewanie piwnicy wodą gruntową przez posadzkę.

Odnosząc się do każdego z nałożonych obowiązków odwołujący się kolejno wykazywali niezasadność ich nałożenia. W kwestii wykonania izolacji typu ciężkiego wyjaśnili, że przeprowadzony przez organ dowód stwierdza istnienie w posadzce dwóch warstw izolacji przeciwwodnej i wyklucza występowanie wód gruntowych pod ciśnieniem. W ich ocenie przeprowadzony dowód zaprzecza w sposób nie budzący wątpliwości głównemu wnioskowi ekspertyzy technicznej biegłego D., że przyczynami zawilgocenia jest nieskuteczna izolacja wodochronna piwnic budynku, przy wysokim poziomie wód gruntowych. Ponadto organ nie wskazał dowodów na podstawie których ustalił, że "budynki zlokalizowano na terenach zagrożonych występowaniem wody gruntowej pod ciśnieniem".

Odnosząc się zaś do obowiązku wykonania izolacji pionowej ściany zachodniej zewnętrznej, uznano go za niewykonalny, ponieważ jego wykonanie spowoduje ingerencję w konstrukcję przylegającego do ściany samowolnie dobudowanego do budynku sąsiedniego podestu o szerokości 2 m i schodów.

Mając zaś na względzie nakaz obłożenia cokołu ściany zachodniej płytkami elewacyjnymi odwołująca się uznała go za nie mający podstawy w przepisach prawa.

Natomiast za konieczne strony postępowania uznały wykonanie obowiązku określonego w pkt 2, ponieważ izolacja pionowa ściany zewnętrznej - zachodniej stykającej się samowolnie z wybudowanym podestem i schodami jest nieskuteczna. Podkreślono jednakże, że od 12 lat odwołujący domagają się zapewnienia im swobodnego dostęp do fundamentów w celu utrzymania budynku w należytym stanie technicznym. Obecnie nie mają swobodnego dostępu do tej ściany.

Stwierdzono również zasadność nakazania ocieplenia ściany szczytowej. Podkreślono jednakże, że wykonanie tego obowiązku zgodnie z zasadami wiedzy technicznej i praktyki budowlanej będzie związane z ingerencją w materię płyty balkonowej budynku nr [...], w związku z czym dojdzie do naruszenia prawa własności. Zdaniem odwołujących się bez nakazania doprowadzenia balkonu do stanu zgodnego z prawem wykonanie obowiązku nałożonego w pkt 4 nie jest możliwe a przez to należy uznać, że decyzja jest niewykonalna.

Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 26 sierpnia 2008 r., na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2006 r., Nr 156 poz. 1118 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 lipca 2008 r. nakazującą J. O., M. B. i J. K. wykonanie w terminie do dnia 30 marca 2009 r. określonych czynności.

Organ uznał, że w sytuacji, kiedy przyczyną występowania zawilgoceń w budynku nr [...] przy ul. [...] w L. są niewłaściwe izolacje przeciwwodne, wykonanie niezgodnych z dokumentacją ścian murowanych i z bloczków betonowych zamiast betonowych z betonu zbrojonego, z dodatkiem środka wodoszczelnego, nie uwzględnienie zastanego podczas rozpoczęcia robót stanu zaawansowania na działkach sąsiednich i wykonanie ściany szczytowej o niezgodnym z przepisami współczynniku przenikania ciepła - istnieje uzasadniona konieczność właściwego wykonania tych robót pod nadzorem osoby ze stosownymi uprawnieniami budowlanymi w celu wyeliminowania stwierdzonych w toku postępowania niewłaściwych zjawisk.

Podkreślono, że organ pierwszej instancji umożliwił stronom dostęp do zebranego materiału w sprawie poprzez zawiadomienie współwłaścicielek budynku pismem z dnia 25 czerwca 2008r. (odebranego w dniu 26 czerwca 2008 r.) w celu zajęcia stanowiska wobec całości dowodów. W dniu 2 lipca 2008 r., po zapoznaniu się z aktami sprawy wpłynęło pismo skarżącej wskazujące na braki w materiale dowodowym określonych dokumentów. Organ odniósł się szczegółowo do każdego zarzutu strony oraz wyjaśnił dokładnie przyczyny dla których uznał część przedstawionych przez stronę dokumentów za nie mających wpływu na rozstrzygniecie sprawy.

Podkreślono następnie, że w wyroku z dnia 18 lipca 2007r. Sąd uzależnił podjęcie rozstrzygnięcia przez organ nadzoru budowlanego od ustalenia przyczyny zawilgocenia piwnic budynku nr [...]. Niezależna ekspertyza techniczna wykazała jednoznacznie że budynek nr [...] znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym i że budynek nr [...] nie ma żadnego związku z występującym zawilgoceniem piwnic budynku nr [...].

Podkreślono jednakże, że organ pierwszej instancji niewłaściwie wskazał w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji art. 66 ust. 1 pkt 3. ustawy Prawo budowlane, dotyczący sytuacji, gdy obiekt budowlany powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia. Nie miało to jednak znaczenia, w ocenie organu odwoławczego, ponieważ uzasadnienie wydania nakazu wykonania robót wynikało z prawidłowych ustaleń dotyczących nieodpowiedniego stanu technicznego budynku. Podkreślono, że zgodnie z przepisami art. 61 ustawy Prawo budowlane właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust.2.

Skargę na powyższą decyzję wniosła J. O., żądając uchylenia decyzji organów obu instancji.

W uzasadnieniu skargi podważyła zasadność odrzucenia przez organy administracyjne sporządzonych w toku całego postępowania ekspertyz i opinii. Nie zrozumiałym dla skarżących było również sporządzenie kolejnej ekspertyzy. Skarżąca ponowiła argumentację zawartą w odwołaniu w kwestii nierzetelności sporządzenia ekspertyzy i opinii stanowiących podstawę rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Ponadto zdaniem skarżącej organy nadzoru świadomie pominęły okoliczność, że zalewanie piwnicy jej budynku i ściany zewnętrznej następuje po intensywnych opadach deszczu oraz dowodu przeprowadzonego przez PINB w dniu 13 lutego 2008 r. który ustalił wysokość wód gruntowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

W postępowaniu sądowoadministracyjnym ocenie podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego, oraz trafność wykładni tych przepisów.

Uwzględnienie skargi następuje jedynie w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.).

W wyniku dokonanej oceny Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie skarga nie jest zasadna, ponieważ decyzje organów obu instancji wydane zostały zgodnie z przepisami prawa.

W przedmiotowej sprawie podkreślenia wymaga okoliczność, że postępowanie administracyjne prowadzone w celu ustalenia przyczyn i zlikwidowania skutków zawilgocenia piwnicy należącego do skarżącej J. O. domu położonego przy ul. [...] nr [...] było już trzykrotnie przedmiotem oceny Sądu Administracyjnego.

Przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Dokonując ponownej oceny przedmiotowego postępowania należy w pierwszej kolejności skontrolować wykonanie przez organy wytycznych zawartych w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 czerwca 2006r., sygn. akt II SA/Gd 441/05, oraz z dnia 18 lipca 2007 r., sygn. akt II SA/Gd 247/07.

Zasadniczy kierunek prowadzonego postępowania został wytyczony przez uzasadnienie wyroku z dnia z dnia 29 czerwca 2006 r., w którym Sąd wyraźnie wskazał, że postępowanie to winno przede wszystkim odpowiedzieć na podstawowe pytanie: jakie są przyczyny zawilgocenia piwnic w budynku należącym do J. O. i czy są one spowodowane niezgodnymi z prawem działaniami sąsiadów – J. i T. B., w szczególności budową należącego do nich obiektu niezgodnie z projektem.

W ocenie Sądu, jeżeli przyczyną występujących w budynku skarżącej nieprawidłowości okazałyby się istotne odstępstwa od projektu w realizacji budynku nr [...], to powinny one zostać wyeliminowane w trybie art. 51 Prawa budowlanego. Jeżeli natomiast przyczyną nieprawidłowości są odstępstwa nieistotne lub w ogóle inne przyczyny, nie związane z projektem budowlanym czy warunkami pozwolenia na budowę, to te z kolei, ze względu na zły stan obiektu, powinny być wyeliminowane w trybie art. 66 Prawa budowlanego.

Dodatkowo w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 lipca 2007 r. Sąd zawarł wskazówki co do konieczności zastosowania określonych środków dowodowych. W szczególności Sąd zalecił, aby organy administracji w dalszym postępowaniu w tej sprawie, celem ustalenia przyczyny występowania zawilgoceń w budynku skarżącej, przeprowadziły rozprawę administracyjną z udziałem stron i biegłych, a w razie konieczności przeprowadziły dalsze dowody (np. badanie poziomu wód gruntowych, odstępstwa od warunków pozwolenia na budowę sąsiedniego budynku), które będą niezbędne dla jednoznacznego określenia przyczyn zawilgocenia budynku skarżącej. Zdaniem Sądu dopiero dokonanie takich ustaleń pozwoli na ustalenie przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w tej sprawie.

Analizując przeprowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie dowodowe należy stwierdzić, że organ ten w pełni zastosował się do wskazówek zawartych w obu przytoczonych wyżej wyrokach.

W szczególności PINB zlecił wykonanie ekspertyzy technicznej celem ustalenia przyczyny występowania wilgoci w budynku należącym do J. O. w aspekcie dokonanych przez J. i T. B. odstępstw od projektu. Dodatkowo opinię geotechniczną, będącą analizą posiłkową dla zleconego opracowania, wykonał uprawniony geolog L. J. Z ustaleń tej ekspertyzy jednoznacznie wynikało, że przyczyną zawilgoceń i okresowych podtopień piwnic w budynku nr [...] jest nieskuteczna izolacja wodochronna tego budynku.

W sytuacji, kiedy budynek zlokalizowano na terenach zagrożonych występowaniem wody gruntowej pod ciśnieniem błędnie zaprojektowano izolację przeciwwilgociową typu średniego zamiast izolacji przeciwwodnej typu ciężkiego. Wykonanie w piwnicy ścian murowanych z cegły i bloczków betonowych, zamiast betonowych z betonu zbrojonego z dodatkiem środka wodoszczelnego dodatkowo zmniejszyło odporność ścian zewnętrznych na zawilgocenia. Zmiana podczas realizacji budynku ścian szczytowych z żelbetowych na murowane zmieniła również warunki pracy fundamentów, co mogło stanowić zagrożenie bezpieczeństwa konstrukcji budynku.

Ustalono ponadto, że w pomieszczeniu piwnicy, na styku budynku nr [...] z budynkiem nr [...] od strony ul. [...] przyczyną zawilgoceń było zjawisko kondensacji pary wodnej na zimnych powierzchniach wnętrz przewodów wentylacyjnych w ścianie zewnętrznej, oddzielonych od powietrza zewnętrznego przegrodą o grubości cegły i ½ cm warstwą tynku.

Z analizy dokumentacji budowlanej oraz historii realizacji obiektów wynikało, że projekt budynku pp. O. został wykonany nierzetelnie, nie uwzględniono bowiem bieżącej sytuacji na działkach sąsiednich, w tym stanu zaawansowania będących w budowie budynków. Ponadto część rozwiązań konstrukcyjno-materiałowych była wadliwa.

W ekspertyzie nie wykazano natomiast negatywnego i szkodliwego oddziaływania budynku nr [...]. W ocenie autora ekspertyzy przebudowanie sposobu odprowadzenia wód kratką ściekową do krawężnika jezdni ul. [...] wraz z wykonaniem w części podestu - spadku 5%, które nastąpiło w trakcie trwającego 12 lat postępowania administracyjnego, wyeliminowało wpływ tych wód na zawilgocenie ścian piwnicznych budynku [...]. Stwierdzono także, że zainstalowane w piwnicach budynków sąsiednich nr [...] i [...] pompy odwadniające mają korzystny wpływ na warunki wodne, a studzienka w budynku nr [...], usytuowana przy ścianie od strony budynku [...] odbiera wręcz wodę spod części piwnicy budynku nr [...].

Natomiast z opracowania geologicznego, które wykonano w sąsiedztwie budynku J. O., wynikało, że rzędna posadzki w budynku nr [...] znajduje się na poziomie 17,25 m n.p.m. a wody podziemne w bezpośrednim sąsiedztwie budynku na rzędnej 17,24 m n.p.m. Zwierciadło wód podziemnych podczas wznosu spowodowanego opadami, najpierw podnosi się w podłożu budynków położonych dalej od rzeki toteż realizacja kondygnacji podziemnych wymagała od wszystkich inwestorów starannego wykonania pomieszczeń piwnicznych, bowiem parcie wody gruntowej przy podnoszeniu się zwierciadła wody zarówno w wyniku opadów deszczu jak i w wyniku zjawisk hydrogeologicznych wymaga szczelnych zabezpieczeń.

W dniu 12 lutego 2008 r. organ pierwszej instancji przeprowadził z udziałem rzeczoznawców rozprawę administracyjną, na której wysłuchano również świadków wskazanych przez skarżąca. Świadkowie - właściciele działek sąsiadujących i położonych przy ulicy [...] [...], [...], i [...] - oświadczyli, że nie posiadają wilgoci w pomieszczeniach piwnic oraz, że zamontowali, nie ujęte w dokumentacjach budynków - pompy odwadniające ze względu na wysoki poziom wód gruntowych.

Należy zatem uznać, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone rzetelnie, przy uwzględnieniu wskazówek zawartych w przytoczonych wyżej uzasadnieniach wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.

Ponadto postępowanie to zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami art. 7 i 77 k.p.a.. Organy, dokonując zasadniczych ustaleń dotyczących przyczyny zawilgocenia piwnic organy oparły się na zleconej przez siebie obszernej ekspertyzie wykonanej przez rzeczoznawcę budowlanego Z. D. Jednakże jako podstawę opracowania przedmiotowej opinii biegły wskazał wszystkie wykonane w sprawie opinie, w tym także sporządzoną na zlecenie skarżącej opinię inżyniera Z. C., a także opinie sporządzone na zlecenie Sądu Rejonowego na potrzeby prowadzonego przed tym sądem postępowania. Ponadto w trakcie rozprawy administracyjnej biegły w sposób szczegółowy odniósł się do pytań dotyczących poprzednich opinii.

Zarzut skarżącej dotyczący odrzucenia przez organy administracyjne sporządzonych w toku całego postępowania ekspertyz i opinii należy w tej sytuacji ocenić jako niezasadny.

W ocenie Sądu organy w sposób rzetelny, zgodnie z obowiązującymi przepisami, oceniły obszerny materiał dowodowy, czemu dały wyraz w uzasadnieniach decyzji obu instancji.

Konsekwencją dokonanych ustaleń była natomiast, wobec stwierdzenia złego stanu obiektu, konieczność zastosowania wobec skarżącej przepisu art. 66 Prawa budowlanego.

Przepis art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane obliguje właściwy organ nadzoru budowlanego do wszczęcia postępowania administracyjnego w przypadku zaistnienia jednej z wymienionych w tym przepisie przesłanek a mianowicie wówczas, gdy obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, środowisku lub bezpieczeństwu mienia, albo powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia. Pomimo że przepis ten stanowi materialnoprawną podstawę wydania decyzji organu nadzoru budowlanego, nie określa on precyzyjnie treści takiej decyzji.

Należy zatem przyjąć, że rodzaj nałożonych obowiązków będzie każdorazowo zależał od skali i formy stwierdzonych nieprawidłowości, przy czym granicę będzie wyznaczać wykładania celowościowa art. 66, który ma za zadanie zapewnić odpowiedni stan techniczny i estetyczny obiektu budowlanego.

W treści skargi skarżąca oceniła jako zasadne zalecenia dotyczące izolacji i docieplenia zewnętrznej ściany szczytowej, kwestionowała natomiast konieczność wykonania izolacji typu ciężkiego, podnosząc, że w piwnicach znajdują się już podwójne zabezpieczenia przed wilgocią i są one dostateczne. Ustalony stan faktyczny wskazuje jednak, wobec stałego zawilgocenia piwnic, na nieskuteczność istniejących zabezpieczeń. Należy także podkreślić, że zakres nakazanych robót wynika z niezależnej ekspertyzy technicznej.

Niezasadny okazał się także, zdaniem Sądu, zarzut niewykonalności nakazu ocieplenia ściany szczytowej ze względu na brak swobodnego dostępu skarżącej do tej ściany. Zdaniem skarżącej wykonanie tego obowiązku zgodnie z zasadami wiedzy technicznej i praktyki budowlanej będzie związane z ingerencją w materię płyty balkonowej budynku nr [...], w związku z czym dojdzie do naruszenia prawa własności.

W przypadku braku zgody właścicieli sąsiedniej nieruchomości na wykonanie zaleconych w zaskarżonej decyzji prac budowlanych, skarżąca może na podstawie art. 47 Prawa budowlanego żądać od właściwego organu wydania decyzji przesądzającej o niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości, a także określenia granic niezbędnej potrzeby oraz warunków korzystania z sąsiedniego budynku.

W ocenie Sądu zakres zastosowanych nakazów jest zatem adekwatny do skali i formy stwierdzonych nieprawidłowości.

Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.