Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 747/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 64 § 1 pkt 4 i 6, art. 80 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 listopada 2018 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie [...] z dnia [...] stycznia 2018 r., 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] na rzecz [...] kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku T.K. na podstawie wystawionego przez [...] Jednostkę Wdrażania Programów Unijnych tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015r. obejmującego niepodatkowe należności budżetowe w kwocie należności głównej 416 439, 20 zł plus należne odsetki za zwłokę. Jako podstawę prawną obowiązku wskazano decyzję nr [...] z dnia [...] marca 2015r.

W celu realizacji należności dochodzonej przedmiotowym tytułem wykonawczym Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], na podstawie art. 80 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zastosował zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na podstawie zawiadomień z dnia [...] października 2015r.

Przedmiotowe zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono Zobowiązanemu w dniu [...] listopada 2015r. w trybie zastępczym wynikającym z art. 44 K.p.a.

W odpowiedzi na powyższe zawiadomienia banki poinformowały o przeszkodzie w realizacji zajęcia, z uwagi na brak środków oraz zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej.

W związku ze zmianą miejsca zamieszkania dalsze prowadzenie egzekucji wobec majątku T.K. przejął Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...].

Zawiadomieniem z dnia [...] października 2016r. nr [...], Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, które skierował do [...] Bank [...] S.A. Zawiadomienie doręczono na adres banku w dniu [...] października 2016r., natomiast zobowiązanemu doręczono w dniu [...] października 2016r. Dłużnik zajętej wierzytelności poinformował, że brak środków pieniężnych stanowi przeszkodę w realizacji zajęcia.

Ponadto, w dniu [...] listopada 2016r., poborca skarbowy sporządził protokół o stanie majątkowym Zobowiązanego, z którego wynika, że Zobowiązany nie prowadzi działalności gospodarczej i nie pracuje. Jest zarejestrowany jako bezrobotny, bez prawa do pobierania zasiłku. Posiada lokal mieszkalny o pow. 53 m2 położony w P. (w kredycie) oraz samochód terenowy [...] nr rej. [...]. rok produkcji 2011 (w leasingu do 2018r.). Zobowiązany posiada kredyt bankowy na kwotę około 500.000 zł.

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] na podstawie art. 59 § 1 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w związku z art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2016r., poz. 2171) umorzył postanowieniem z dnia [...] listopada 2017r. nr [...] postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015r. wobec T.K., gdyż postanowieniem z dnia [...] października 2017r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla [...] dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych ogłosił upadłość T.K. Postanowienie o ogłoszeniu upadłości Zobowiązanego stało się prawomocne z dniem [...] października 2017r.

Następnie organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2017r. nr [...] poinformował wierzyciela o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Zobowiązanego. Na pisemny wniosek Wierzyciela z dnia [...] grudnia 2017r., Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] wydał w dniu [...] stycznia 2018r. postanowienie nr [...], którym obciążył Wierzyciela tj. [...] Jednostkę Wdrażania Programów Unijnych kosztami postępowania egzekucyjnego przeprowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] w kwocie 20 768, 80 zł.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem wierzyciel wniósł zażalenie. W uzasadnieniu wskazał, iż obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, których wysokość jest nieadekwatna do poniesionych wydatków jest niezgodna z racjonalnością wydatków publicznych.

Ponadto, wierzyciel powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016r. sygn. akt SK 31/14, który stwierdził niezgodność z Konstytucją RP art. 64 § 1 pkt 4 oraz § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej. Jednocześnie wyjaśnił, iż pobrane od dłużnika przez organ egzekucyjny koszty postępowania egzekucyjnego w wysokości 12 038, 87 zł w nadmiernej wysokości pokryły faktyczne koszty prowadzonej egzekucji, dlatego też wnioskuje o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Uznając bezzasadność wniesionego zażalenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W., postanowieniem z dnia [...] marca 2018r. znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu własnego postanowienia organ odwoławczy przywołał m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] w piśmie z dnia [...] listopada 2017r., zawiadomił [...] Jednostkę Wdrażania Programów Unijnych w W. o wysokości kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 20 768, 82 zł powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku T.K. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015r., następnie w wyniku wniesionego przez Wierzyciela wniosku, wydał w dniu [...] stycznia 2018r. postanowienie nr [...] w przedmiocie obciążenia [...] Jednostki Wdrażania Programów Unijnych ww. kosztami egzekucyjnymi.

Skoro zatem Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] przed wydaniem ww. postanowienia z dnia [...] stycznia 2018r., zawiadomił wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych, to tym samym uznać należy, że zastosował się do dyspozycji wynikającej z art. 64c § 7 u.p.e.a.

W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny pobiera zgodnie z art. 64 § 1 i 6 ustawy egzekucyjnej, opłaty za dokonane czynności egzekucyjne i opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych w wysokości określonej w tych przepisach.

W art. 64e § 1 ustawy egzekucyjnej, została ustanowiona generalna zasada, że opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a u.p.e.a., wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne, które obciążają zobowiązanego. Te koszty egzekucyjne podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej.

Obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego jest uzasadnione i nastąpić może dopiero po uprzednim umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Oznacza to. że przepis art. 64c § 4 ustawy egzekucyjnej ma zastosowanie w odniesieniu do kosztów zakończonego postępowania egzekucyjnego, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. zauważa, iż ustawodawca przez użycie w treści przedmiotowego przepisu regulacji "wierzyciel pokrywa" nie pozostawił organowi egzekucyjnemu możliwości wyboru czy wierzyciela obciążyć kosztami egzekucyjnymi, czy też nie. Organ w takim przypadku ma obowiązek obciążyć wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.. organ egzekucyjny pobiera za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr. Natomiast stosownie do § 6 ww. przepisu, organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych - 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. W podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie przypadające w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Ustawodawca w art. 64 § 1 pkt 4 jak i w § 6 ustawy egzekucyjnej wyraźnie wskazał, iż opłatę wylicza się od kwoty egzekwowanych należności, a nie wyegzekwowanych należności. Powyższe regulacje oznaczają zatem, że zasadą jest pobieranie opłat niezależnie od tego, czy kwota została wyegzekwowana czy też nie.

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] wydał w dniu [...] stycznia 2018r. postanowienie nr [...], którym obciążył Wierzyciela tj. [...] Jednostkę Wdrażania Programów Unijnych kosztami postępowania egzekucyjnego wg poniższego wyliczenia:

- opłata manipulacyjna

(należność główna 416.439.20 zł odsetki za zwłokę na dzień zawiadomienia z dnia [...] października 2015r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego 102 163, 09 zł) 416 439, 20 + 102 163, 09 zł = 518 602, 30 zł x 1 % = 5 186,00 zł.

- koszty zajęcia z dnia [...] października 2015r.

(należność główna 416 439, 20 zł odsetki za zwłokę na dzień zawiadomienia z dnia [...] października 2015r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego 102 163, 09 zł) 416 439, 20 zł + 102 163, 09 zł = 518 602, 30 zł x 5%= 25 930,10 zł,

- koszty zajęcia z dnia [...] października 2016r.

(należność główna 416 439, 20 zł odsetki za zwlokę na dzień zawiadomienia z dnia [...] października 2016r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego 135 934,60 zł). Różnica między kwotą odsetek na dzień [...] października 2016r., a kwotą odsetek na dzień [...] października 2015r.

135 934, 60 zł – 102 163, 09 zł = 33 771, 51 zł x 5% = 1 688,60 zł;

- sporządzenie protokołu o stanie majątkowym w dniu [...] listopada 2016r. 3 zł. Łącznie kwota kosztów postępowania egzekucyjnego: 32 807, 70 zł.

Z akt sprawy wynika, iż wpłaty które zostały wyegzekwowane od Zobowiązanego, zgodnie z art. 115 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarachowano na poczet kosztów postępowania egzekucyjnego:

- w dniu [...] kwietnia 2016r. pobranie należności u zobowiązanego w kwocie 12 009, 80 zł.

- w dniu [...] lipca 2016r. wpłata kwoty przez zobowiązanego w kwocie 29,07 zł.

Zatem łączna kwota kosztów postępowania egzekucyjnego po potrąceniu kwot wpłat wynosi 20 768, 83 zł ( 32 807, 70 zł – 12 038, 87 zł).

Organ wskazuje, że obowiązek uiszczenia opłat za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, co stanowi art. 64 § 9 pkt 2 ustawy egzekucyjnej. W myśl natomiast art. 64 § 10 ustawy egzekucyjnej obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. stwierdza, że obciążenie kosztami egzekucyjnymi wierzyciela wynika z czynności dokonanych przez organ egzekucyjny, które okazały się skuteczne, tj. naliczenia opłaty manipulacyjnej za doręczenie Zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego nr [...] oraz zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] S.A., Banku [...] S.A., Banku [...] S.A., [...] Bank [...] S.A. oraz [...] Bank [...] S.A. zawiadomieniami z dnia [...] października 2015r. i z dnia [...] października 2016r. Organ wskazał nadto odnosząc się do znaczenia w niniejszej sprawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14, iż Trybunał m.in. stwierdził, że art. 64 § 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w zakresie w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 tej ustawy i opłaty manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. takie ujęcie niekonstytucyjności przepisu oznacza, że jest to wyrok stwierdzający niekonstytucyjność pominięcia ustawodawczego, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdził konieczność podjęcia odpowiednich działań legislacyjnych.

Zatem do czasu zakończenia prac legislacyjnych związanych z przygotowaniem nowelizacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji będącej wykonaniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016r. sygn. akt SK 31/14, organ egzekucyjny, wydając postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych może jedynie opierać się na obowiązujących przepisach regulujących kwestię tych kosztów.

Odczucie Strony Skarżącej, iż wyegzekwowana kwota w wysokości 12 038, 87 zł nadmiernie pokryła faktycznie poniesione koszty egzekucyjne nie może zatem wpływać i nie wpływa na prawidłowość dokonanego przez organ obciążenia Wierzyciela, w trybie art. 64c § 4 ustawy egzekucyjnej.

Organ zauważa nadto, że umorzenie postępowania egzekucyjnego

z uwagi na ogłoszenie upadłości Zobowiązanego wyklucza możliwość dochodzenia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego, zatem pociąga za sobą konieczność obciążenia nimi Wierzyciela (stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 8 marca 2006r. w sprawie o sygn. akt II FSK 400/05). Tożsame stanowisko zajął WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 10 czerwca 2015r. sygn. akt I SA/Sz 127/15.

Postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2018r. znak: [...], utrzymujące w mocy postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] stycznia 2018r. znak [...] zaskarżyła ...JWPU wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie poniesionych kosztów sądowych i kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuca naruszenie art. 64 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z art. 64 § 1 § 4 i § 7 u.p.e.a. oraz art. 1a pkt 12 u.p.e.a.

W uzasadnieniu skargi ...JWPU wskazała m.in., że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do naliczenia i pobrania opłaty egzekucyjnej za dokonanie czynności egzekucyjnych, o których mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., albowiem wskutek wystosowanych przez organ egzekucyjny zawiadomień do banków o zajęciach, nie doszło de facto do zajęcia jakiejkolwiek wierzytelności. Na zajętych rachunkach bankowych nie było środków, którymi dłużnik mógł dysponować, nie istniała tym samym wierzytelność wobec banku. Organ egzekucyjny nie mógł więc dokonać zajęcia wierzytelności, której nie było. Nawet gdyby przyjąć, że czynność organu egzekucyjnego polegająca na zajęciu rachunku bankowego jest tą czynnością niezależnie od tego, czy dłużnik dysponuje wierzytelnością wobec banku z tytułu prowadzenia przez ten bank rachunku bankowego, absolutnie nie można wywieść z tego, że czynność taka uprawnia organ egzekucyjny do pobrania z tego tytułu opłaty na podstawie art. 64 § 1 u.p.e.a. Wskazany przepis w ogóle nie przewiduje opłaty egzekucyjnej za zajęcie rachunku bankowego, a pkt 4 tego przepisu wprost odnosi się wyłącznie do wierzytelności. Skoro więc ustawodawca w przepisach u.p.e.a. w ogóle nie uregulował opłaty za zajęcie rachunku bankowego, a organ egzekucyjny wyliczenie opłaty oparł na przepisie dotyczącym zajęcia wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych, uznać należy, iż warunkiem pobrania opłaty na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. jest istnienie wierzytelności. W ocenie ...JWPU, organ w żaden sposób nie wykazał istnienia jakiejkolwiek wierzytelności zobowiązanego wobec banku.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.

Sąd zważył, co następuje:

Przedmiotem sporu jest prawidłowość ustalenia kosztów egzekucyjnych wynikających z prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko T.K. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela będącego skarżącym w sprawie.

W ocenie Sądu stanowisko organów zajęte w wydanych postanowieniach, w tym w zaskarżonym postanowieniu nie jest prawidłowe. Na wstępie należy wskazać, że skarżący, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego syg. SK 31/14, kwestionuje możliwość obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w sytuacji, gdy przeprowadzono czynności egzekucyjne tj. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego strony zobowiązanej, na którym nie było środków pozwalających na skuteczne ich wyegzekwowanie.

Odnosząc się do tego stanowiska Sąd uznaje, że organy, w związku z umorzeniem postępowania przeciwko zobowiązanej miały prawo, co do zasady obciążyć powstałymi opłatami egzekucyjnymi jak również opłatą manipulacyjną, które składają się na koszty egzekucyjne. Sąd nie uznaje za trafny poglądu, że naliczanie opłat egzekucyjnych jest możliwe tylko wówczas, gdy z zajętego rachunku bankowego organ przeprowadzi skutecznie egzekucję i podziela w tym zakresie stanowisko zajęte w tej kwestii przez: WSA w Gliwicach w wyroku z 21 maja 2018 r. I Sa/GI 221/18, WSA w Opolu w wyroku z 21 marca 2018 r. I SA/Op 33/18. Zdaniem Sądu stanowisko takie jak zajmuje skarżący, nie znajduje potwierdzenia w treści przepisów u.p.e.a., które nie uzależniają możliwości naliczenia opłaty od efektywności przeprowadzonej czynności egzekucyjnej .

Stosownie bowiem do treści art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnych pobiera za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr.

Natomiast § 9 ww. przepisu stanowi, że obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Zgodnie z art. 80 § 1 zd. pierwsze u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Zgodnie zaś z art. 80 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1 i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia.

Odnosząc się do treści art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i użycie określenia "egzekwowanej" a nie "wyegzekwowanej" należności wskazać należy, zdaniem Sądu, że ustawodawca nie uzależnił możliwości naliczenia opłaty egzekucyjnej od faktycznego wyegzekwowania wierzytelności.

Jednak w ocenie sądu wydając swoje rozstrzygnięcie organ II instancji powinien uwzględnić w nim ocenę odnoszącą się do konstytucyjności art. 64 § 1 pkt 4 i pkt 6 u.p.e.a wyrażoną przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku sygn. SK 31/14 i skutek jaki wyrok ten wywiera w odniesieniu do możliwości określenia kosztów egzekucyjnych w myśl tych przepisów.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z treścią art. 64c § 1 u.p.e.a. opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Jak wynika z § 4 tego przepisu, wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego.

Stosownie do treści art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnych pobiera za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr. Natomiast § 9 ww. przepisu stanowi, że obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu.

W odniesieniu do art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. jak również art. 64 § 6 u.p.e.a Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. SK 31/14 orzekł m.in., że:

1. "Art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599) w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

2. Art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

3. Art. 64 § 8 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 tej ustawy i opłaty manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

4. Art. 64 § 1 pkt 1-5, 7, 11, 12 i art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej, nie są niezgodne z art. 217 Konstytucji. TK w uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, że: "dla właściwej realizacji wyroku Trybunału w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie. Ustawodawca powinien nadto określić sposób obliczania wysokości tych opłat w razie umorzenia postępowania w związku z dobrowolną zapłatą egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych. Trybunał Konstytucyjny, jako "ustawodawca negatywny", nie ma w tym zakresie kompetencji." Dodać także należy, że wyrok TK zapadł w sprawie, w której doszło do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na uregulowanie należności przez zobowiązanego poza postępowaniem egzekucyjnym. W sprawie tej określono koszty egzekucyjne na kwotę 34 860 238,10 zł.

Należy wskazać, że w wyroku SK 31/14, nie była kwestionowana sama możliwość pobierania opłaty egzekucyjnej, czy manipulacyjnej w razie bezskuteczności egzekucji ani też możliwość obciążania nią wierzyciela - w sytuacji, gdy nie można ich ściągnąć od zobowiązanego a jedynie fakt braku określenia górnej granicy tych opłat.

Podkreślenia również wymaga, że w odniesieniu do charakteru wyroku TK SK 31/14 i jego skutków w zakresie dalszego stosowania zakwestionowanych przepisów u.p.e.a., wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 marca 2018r. sygn. II FSK 2206/17. NSA wskazał, że "Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest bowiem wyrokiem zakresowym, co wyraźnie wynika z jego sentencji. Wyrok ten - w przeciwieństwie do klasycznego wyroku uznającego zaskarżony przepis za niezgodny z Konstytucją - nie powoduje utraty mocy zaskarżonego przepisu. Przepis ten nadal obowiązuje w systemie prawa, nie traci mocy, jednakże od chwili orzeczenia musi być traktowany jako niezgodny z Konstytucją, ale tylko w granicach (w zakresie) określonych w wyroku Trybunału. W pozostałym zakresie może, a nawet - musi być nadal stosowany przez adresatów tego przepisu. Jednakże aby nie narazić się na zarzut naruszenia Konstytucji, przepis ten musi być stosowany i interpretowany (w szczególności przez organy i sądy) zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku Trybunału".

Organ egzekucyjny w przedmiotowej sprawie zastosował art. 64 § 1 pkt 4 i 64 § 6 u.p.e.a. Przepisy te jak wynika z powyższego wyroku TK, zostały uznane za niekonstytucyjne w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne. W rezultacie ustawodawca winien określić maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a jak również opłaty manipulacyjnej o jakiej mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a. Dopóki jednak ustawodawca nie wprowadzi stosownych zmian, organy egzekucyjne powinny każdorazowo analizować powstałe w sprawie koszty egzekucyjne oraz zasadność obciążenia nimi stron postępowania zgodnie z wytycznymi Trybunału Konstytucyjnego i w taki sposób, aby nie można było zarzucić im naruszenia zasad określonych w tym wyroku. Tak więc ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych, które mają obciążyć wierzyciela, organy egzekucyjne powinny wziąć pod uwagę rzeczywiste wydatki i koszty związane z dokonaniem w toku postępowania egzekucyjnego poszczególnych czynności egzekucyjnych, przy uwzględnieniu ich pracochłonności i czasochłonności, mając na względzie, aby ustalone koszty nie pozostawały w oderwaniu od nakładów pracy organu. Zdaniem Sądu, dokonując oceny, czy koszty egzekucyjne są właściwe w danej sprawie, należy brać pod uwagę nie tylko faktycznie poniesione, wydatki, ale uwzględnić również fakt, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego wymaga nakładu pracy i czasu.

Odnosząc wspomniane uwagi do zaskarżonego postanowienia, jak również postanowienia organu I instancji należy stwierdzić, że nie dokonano w nich takiej

oceny. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy konieczne będzie zatem takie wyliczenie kosztów egzekucyjnych w zakresie opłat egzekucyjnych jak i opłaty manipulacyjnej ażeby okazały się one adekwatne do poniesionych wydatków jak również nakładu pracy organu egzekucyjnego mając na uwadze standardy wynikające z wyroku SK 31/14.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt pkt 1 lit. b i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.