Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 886/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Nadzór budowlany
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1, art. 48 ust. 1-5, art. 49 ust. 1, 2, 3, art. 59f ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 27 stycznia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2016 roku sprawy ze skargi M. J. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat M. E. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. a.bł.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], znak [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., po rozpoznaniu zażalenia M. J., utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...]r. nr [...].

Jak wynika z akt sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. postanowieniem z dnia [...]r., wydanym na podstawie art. 49 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) – dalej w skrócie "ustawa" lub "Prawo budowlane", ustalił dla M. J. opłatę legalizacyjną w wysokości 50.000 zł z tytułu samowolnej nadbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z jego przebudową, zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. A 5 w Ł. (działka nr ewid. 56/1, obręb [...]).

W zażaleniu na powyższe postanowienie M. J. wniosła o anulowanie nałożonej opłaty legalizacyjnej, z uwagi na złą sytuację materialną w jakiej się znajduje.

Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...]r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a., art. 49 ust. 1 i ust. 2 Prawa budowlanego – utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Motywując podjęte rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że pismem z dnia 8 stycznia 2009 r. PINB zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych polegających na przebudowie i nadbudowie wspomnianego wyżej budynku mieszkalnego.

W dniu 11 marca 2009 r. w siedzibie organu stawiła się M. J., która oświadczyła, że jest współwłaścicielką wspomnianej nieruchomości i jednocześnie inwestorem robót budowlanych polegających na przebudowie i nadbudowie jednorodzinnego budynku mieszkalnego. Współwłaścicielem nieruchomości jest jej mąż M. J. Strona oświadczyła także, że roboty budowlane rozpoczęła realizować z początkiem października 2008 r. nie posiadając stosownego zezwolenia. Inwestorka wyjaśniła również, że zleciła załatwienie spraw formalnych związanych z uzyskaniem pozwolenia na budowę (w tym projekt) projektantowi i była pewna, że dokumenty uprawniające do prowadzenia robót uzyska w odpowiednim czasie.

W trakcie oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniu 19 marca 2009 r. PINB stwierdził, iż na nieruchomości przy ul. A 5 realizowana jest przebudowa i nadbudowa budynku mieszkalnego. Inwestorem robót jest M. J. Roboty budowlane realizowane są od października 2008 r. Dotychczas wykonano: podwyższenie ścian poddasza (powstały dodatkowe pomieszczenia), strop żelbetowy nad kondygnacją piętra, nową konstrukcję dachową, rozbudowę budynku od strony tylnej granicy działki, schody wewnętrzne żelbetowe, montaż stolarki okiennej. Nie wykonano żadnych robót instalacyjnych, ani wykończeniowych. Aktualnie dalsze roboty nie są realizowane przez inwestora. Inwestor przedstawił decyzję o warunkach zabudowy z dnia [...] r. nr [...] ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na przebudowie i nadbudowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. A 5. Na realizowane roboty inwestor nie posiada pozwolenia na budowę.

Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] PINB nakazał M. J. i M.i J. wstrzymać roboty budowlane związane z przebudową i nadbudową budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz nałożył obowiązek przedłożenia w terminie do dnia 30.10.2009 r.: pkt 1 - zaświadczenia prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; pkt 2 - czterech egzemplarzy dokumentacji zawierającej: inwentaryzację zagospodarowania terenu wykonaną na mapie do celów projektowych, inwentaryzację budowlaną wraz z orzeczeniem technicznym o prawidłowości wykonanych dotychczas robót budowlanych, projekt robót docelowych z ewentualnym projektem zmian i przeróbek mających na celu doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem i przepisami; pkt 3 - oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

M. J. przy piśmie z dnia 12 października 2009 r. przedłożyła dokumentację wymaganą postanowieniem, wobec czego postanowieniem z dnia [...]r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. ustalił dla M. J. i M. J. opłatę legalizacyjną w wysokości 50.000 zł za samowolną przebudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Rozstrzygnięcie to zostało następnie uchylone postanowieniem [...]WINB z dnia [...]r. nr [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

W ponownie prowadzonym postępowaniu PINB postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] uchylił własne postanowienie z dnia [...]r. nr [...]. W trakcie oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniu 21 kwietnia 2011 r. przez organ I instancji, M. J. oświadczyła, że jest jedynym inwestorem przy nadbudowie i przebudowie budynku mieszkalnego. M. J. jest jedynie współwłaścicielem budynku i terenu działki.

Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...], PINB nakazał M. J. wstrzymać roboty budowlane związane z przebudową i nadbudową budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz nałożył obowiązek przedłożenia w terminie do dnia 30 lipca 2011 r. pkt 1: zaświadczenia prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; pkt 2 - czterech egzemplarzy dokumentacji zawierającej: inwentaryzację zagospodarowania terenu wykonaną na mapie do celów projektowych, inwentaryzację budowlaną wraz z orzeczeniem technicznym o prawidłowości wykonanych dotychczas robót budowlanych, projekt robót docelowych z ewentualnym projektem zmian i przeróbek mających na celu doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem i przepisami; pkt 3 - oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

W trakcie kolejnych oględzin przeprowadzonych w dniu 16 października 2013 r. ustalono, iż przedmiotowy budynek mieszkalny jednorodzinny posiada wykonaną całkowicie elewację, wykonane zostało docieplenie nadbudowanej części budynku wraz z warstwą fakturową i kolorystyczną na całym budynku. Roboty w tym zakresie wykonywane były w bieżącym roku i zakończone na początku października 2013 r. W części nadbudowanej wykonane zostały następujące roboty budowlane: - instalacja centralnego ogrzewania z grzejnikami, instalacja elektryczna bez osprzętu, instalacja wod. - kan. bez armatury sanitarnej, zamontowano stolarkę drzwiową wewnętrzną, zamontowano docelową balustradę na schodach prowadzących do części nadbudowanej, ułożono docelową posadzkę z płytek ceramicznych w przedpokoju oraz kuchni, bieg schodowy wyłożono płytkami ceramicznymi, wykonano tynki wewnętrzne. Do zakończenia robót pozostaje wykonanie: wierzchnich warstw podłogowych w pokojach oraz łazience, w tym wykładziny ceramiczne w łazience, montaż armatury sanitarnej w kuchni i łazience, montaż osprzętu elektrycznego (wyłączniki, gniazdka, oprawy oświetlenia), roboty malarskie. Nadbudowana część budynku nie jest użytkowana. M. J. stwierdziła, że była przekonana, iż nakazane postanowieniem z dnia [...]r. wstrzymanie robót budowlanych obowiązywało do 30 lipca 2011 r. Sądziła zatem, że po tym terminie roboty może prowadzić, tym bardziej, że przez ponad dwa lata w tej sprawie nie podejmowano żadnych działań. Strona podała, że do dnia 21 kwietnia 2011 r., kiedy dokonane zostały kolejne oględziny na jej nieruchomości nie wykonywała żadnych robót, co potwierdza spisany w dniu 21 kwietnia 2011 r. protokół.

Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] PINB nałożył na M. J. obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w sporządzonym projekcie budowlanym nadbudowy i przebudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. A 5 w Ł. (dz. nr 56/1, obręb [...]), poprzez jego uzupełnienie polegające na załączeniu: inwentaryzacji budowlanej wraz z orzeczeniem technicznym o prawidłowości dotychczas wykonanych robót budowlanych, projektu robót docelowych z ewentualnym projektem zmian i przeróbek mających na celu doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem i przepisami, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w terminie do 31 grudnia 2013 r.

Postanowieniem z dnia [...]r. organ I instancji zmienił powyższe postanowienie w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego obowiązku i ustalił nowy termin do dnia 30 kwietnia 2014 r.

Całość kompletnej dokumentacji wpłynęła do PINB w dniu 29 czerwca 2015 r.

Następnie postanowieniem z dnia [...]r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., na podstawie art. 49 ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo budowlane ustalił dla M. J. opłatę legalizacyjną w wysokości 50.000 zł.

W dalszej części motywów rozstrzygnięcia [...]WINB przywołał brzmienie art. 3 ust. 1 pkt 6, art. 28 ust. 1, art. 48 ust. 1 ustawy wskazując, że wykonanie robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia zawsze stanowi przypadek samowoli budowlanej. Ustawodawca traktuje samowolę budowalną jako zjawisko negatywne, wymagające działań represyjno-restytucyjnych, ale łagodzi ich represyjność dopuszczając możliwość legalizacji obiektu wzniesionego lub wznoszonego, wprawdzie bez pozwolenia na budowę (zgłoszenia), ale w zgodzie z przepisami i regułami sztuki budowlanej. Przepis art. 48 ust. 1 nie ma zastosowania jedynie w przypadku, gdy zostanie udowodnione, że samowolna budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a zwłaszcza z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Kolejnym warunkiem umożliwiającym odstąpienie od przymusowej rozbiórki obiektu lub jego części jest dowiedzenie, że budowa nie narusza przepisów. Jeżeli zachodzą przedstawione powyżej okoliczności organ nadzoru budowlanego, zgodnie z ust. 2 powyższego artykułu, powinien, w drodze postanowienia wstrzymać prowadzenie robót budowlanych. W sytuacji gdy roboty zostały już zakończone w postanowieniu tym organ nakłada obowiązek przedłożenia stosownych dokumentów. Organ nadzoru budowlanego, po otrzymaniu dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3, traktowanych jako wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego jest zobowiązany zbadać: zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawozdań; wykonanie projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane. W przypadku gdy nie stwierdzono nieprawidłowości w wyżej wymienionym zakresie, organ nadzoru budowlanego, w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej.

Wdrożenie procedury legalizacyjnej jest możliwe dopiero po stwierdzeniu istnienia przesłanek uzasadniających sanowanie samowoli budowlanej.

Organ II instancji podniósł, że PINB zobowiązał inwestora do przedstawienia określonych dokumentów. W wyniku ich oceny organ I instancji ustalił, iż zachodzą pozytywne przesłanki przeprowadzenia procedury legalizacyjnej, w konsekwencji czego na inwestora nałożono opłatę legalizacyjną. Opłata legalizacyjna stanowi iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w). W związku z tym, że nadbudowano i przebudowano część mieszkalną, przedmiotowy obiekt zaliczyć należy do I kategorii obiektów budowlanych, dla których ustawodawca ustalił współczynnik kategorii (k) - 2,0 oraz współczynnik wielkości obiektu (w) - 1,0, zaś stawka opłaty wynosi - 500 zł: Wobec powyższego opłata legalizacyjna wynosi: s x k x w x 50 = 500 zł x 2,0 x 1,0 x 50 = 50.000 zł.

Odnosząc się do treści zażalenia [...]WINB poinformował, iż organem właściwym rzeczowo i miejscowo do rozpatrzenia wniosku o umorzenie opłaty jest Wojewoda [...].

Mając na uwadze powyższe okoliczności [...]WINB stwierdził, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem i brak jest podstaw do jego uchylenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. J. wniosła o jego uchylenie, wskazując na okoliczności, w jakich popełniła samowolę budowlaną. Jej zdaniem organ powinien zalegalizować budowę bez naliczania kary.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 27 stycznia 2016 r. pełnomocnik strony skarżącej ustanowiony z urzędu poparł skargę i wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, oświadczając, iż nie zostały one opłacone w całości, ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, co obligowało sąd do jej oddalenia.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.). w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe standardy procedury administracyjnej.

Sąd kontrolując w zakreślonych wyżej granicach legalność zaskarżonego postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. utrzymującego w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w przedmiocie opłaty legalizacyjnej stwierdził, że odpowiadają one przepisom obowiązującego prawa i brak jest podstaw prawnych do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

W pierwszej kolejności stwierdzić trzeba, że zasadą jest, iż roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29-31 (art. 28 ust. 1 ustawy). W przypadku naruszenia przez inwestora tej reguły, właściwy organ zgodnie z treścią art. 48 ustawy nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego pkt 1 - bez wymaganego pozwolenia na budowę albo pkt 2 - bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (ust. 1). Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1:

1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności:

a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo

b) ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem

- właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych (ust. 2).

W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:

1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;

2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2 (ust. 3).

W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 (ust. 4). Przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona (ust. 5).

Przed wydaniem decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowalnego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót właściwy organ bada: pkt 1 zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, pkt 2 kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń, pkt 3 wykonanie projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane - oraz, w drodze postanowienia, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej. Na postanowienie przysługuje zażalenie (art. 49 ust. 1 ustawy). Do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu (art. 49 ust. 2). W przypadku stwierdzenia naruszeń, w zakresie określonym w ust. 1, właściwy organ nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, w określonym terminie, a po jego bezskutecznym upływie wydaje decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1. Decyzję tę wydaje się również w przypadku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej, z zastrzeżeniem art. 49c ust. 2 (art. 49 ust. 3). W razie spełnienia wymagań, określonych w ust. 1, właściwy organ wydaje decyzję: pkt 1 o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót; pkt 2 o zatwierdzeniu projektu budowlanego, jeżeli budowa została zakończona (art. 49 ust. 4).

Z przywołanych wyżej norm prawnych jasno wynika, że sankcja rozbiórki samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego może mieć zastosowanie tylko wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji. Powyższe stanowisko jest zresztą powszechnie akceptowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 2016/11 – Lex nr 1312808 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 października 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 535/13 – Lex nr 1504788). Legalizacja obiektu nie jest wszakże obowiązkiem inwestora lecz jego uprawnieniem, ponieważ inwestor wcale nie musi być zainteresowany zalegalizowaniem obiektu, niemniej jednak wówczas winien się liczyć z koniecznością jego rozbiórki. Natomiast w sytuacji, gdy inwestor wyraża wolę zalegalizowania obiektu, oczywiście, o ile uprzednio zostaną spełnione ku temu prawne przesłanki, winien liczyć się z koniecznością uiszczenia opłaty legalizacyjnej. Rzeczona opłata jest bowiem jednym z obligatoryjnych elementów procesu legalizacyjnego, którego organ nie może pominąć, niezależnie od okoliczności sprawy. Od jej uiszczenia uzależnione jest ostateczne usankcjonowanie samowoli budowlanej. Opłata legalizacyjna nie jest bowiem karą administracyjną, jej uiszczenie co wyraźnie trzeba zaznaczyć jest uprawnieniem inwestora, nieuiszczona opłata nie podlega zaś egzekucji administracyjnej, konsekwencją takiego stanu rzeczy będzie podjęcie przez organ decyzji nakazującej rozbiórkę. Poza tym wysokość tej opłaty została określona przez ustawodawcę sztywno i właściwy organ nie ma żadnych możliwości jej miarkowania w zależności od okoliczności stanu faktycznego sprawy np. z uwagi na złą sytuację materialną inwestora. Dla przykładu warto wskazać, że wysokość opłaty legalizacyjnej w przypadku budynku mieszkalnego jednorodzinnego, nie jest zależna od powierzchni czy też kubatury budynku budowanego (rozbudowanego) (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 142/11 – Lex nr 1410749). Bez wpływu na fakt nałożenia tej opłaty, jak i jej wysokość, pozostają czynniki takie jak: przyczyna popełnienia samowoli, jej zakres, istnienie bądź nieistnienie po stronie inwestorów winy, czy też wartość wykonanych robót (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Lu 896/12 – Lex nr 1325858).

W realiach rozpoznawanej sprawy bezspornym jest samowolna przebudowa i nadbudowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego przez skarżącą M. J. Z akt administracyjnych sprawy niniejszej wynika, że organ I instancji prawidłowo wdrożył procedurę legalizacyjną i celem rozważenia prawnej możliwości zalegalizowania stwierdzonej samowoli postanowieniem z dnia [...]r., które uchylił w dniu 11 kwietnia 2011 r., a następnie postanowieniem z dnia [...]r. nakazał skarżącej wstrzymać roboty budowalne związane z przebudową i nadbudową budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz nałożył nań obowiązek przedłożenia w określonym terminie: zaświadczenia prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; czterech egzemplarzy dokumentacji zawierającej: inwentaryzację zagospodarowania terenu wykonaną na mapie do celów projektowych, inwentaryzację budowlaną wraz z orzeczeniem technicznym o prawidłowości wykonanych dotychczas robót budowlanych, projekt robót docelowych z ewentualnym projektem zmian i przeróbek mających na celu doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem i przepisami; oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wymagane dokumenty inwestorka przedłożyła wykonując obowiązki wynikające z postanowienia z dnia [...]r. przy piśmie z dnia 12 października 2009 r.

W pierwszym ze wspomnianych postanowień organ pouczył stronę o skutkach wykonania nałożonych postanowieniem obowiązków, w tym o konieczności uiszczenia opłaty legalizacyjnej i jej wysokości oraz skutkach uchylenia się od wykonania nałożonych nań obowiązków. Pouczenie podobnej treści zostało zresztą zawarte w motywach postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...]r. kasującego postanowienie organu I instancji z dnia [...]r. nakładające na skarżącą oraz M. J. opłatę legalizacyjną wyłącznie z powodu błędnego określenia jego adresata, a także w postanowieniu PINB z dnia [...]r. wydanym w trybie art. 49 ust. 3 Prawa budowlanego w ramach uprzedniej oceny prawnych możliwości zalegalizowania samowoli budowlanej, kiedy to wezwano skarżącą do uzupełnienia dokumentacji projektowej, co zresztą strona uczyniła.

Przed wydaniem zaskarżonego postanowienia organ prawidłowo skupił się na zbadaniu zgodności przedłożonego projektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ustaleniu czy jest kompletny, czy posiada wymagane opinie, uzgodnienia, pozwolenia, sprawdzenia i czy został wykonany przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane. Stwierdziwszy zaś istnienie prawnej możliwości legalizacji PINB, a w ślad za nim [...]WINB z poszanowaniem art. 49 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego ustaliły wysokość opłaty legalizacyjnej. W motywach wydanych w sprawie rozstrzygnięć organy obu instancji zgodnie z regułami zakreślonymi brzmieniem art. 107 § 3 K.p.a. wyjaśniły tryb procedury legalizacyjnej oraz sposób naliczenia opłaty i składające się nań elementy wynikające z art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego oraz załącznika do ustawy.

Należy zatem przyjąć, że skarżąca miała pełną świadomość, iż koniecznym elementem zakończenia procedury legalizacyjnej będzie uiszczenie opłaty legalizacyjnej w sztywno określonej przez ustawodawcę wysokości 50.000 zł oraz skutków uchylenia się od jej uregulowania.

W świetle poczynionych wyżej rozważań sąd ocenił zarzuty skargi jako niemające żadnego wpływu na wynik sprawy. Zaskarżone postanowienie [...]WINB oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji nie narusza norm obowiązującego prawa, w związku z czym brak jest podstaw prawnych do ich usunięcia z obrotu prawnego, zwłaszcza z powodów wywiedzionych w treści skargi.

Mając powyższe na względzie sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzekł w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu orzeczono w punkcie drugim sentencji wyroku na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie i ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 461).

A. P.