Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 43/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Madalińska – Urbaniak Sędzia WSA Barbara Mleczko – Jabłońska Protokolant Specjalista Ilona Obara po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi [...]Spółki z ograniczona odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...]sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (kierownik ARiMR, organ I instancji), działając m. in. na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm., zwana dalej ustawą o płatnościach bezpośrednich) oraz art. 104 ust. 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej Kpa), po rozpoznaniu wniosku [...]spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...]o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych orzekł o odmowie przyznania płatności bezpośrednich (OB) na 2006 rok z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) i Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO), nadto nałożył sankcje na okres trzech lat.

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia [...] maja 2006 r. spółka wystąpiła o przyznanie płatności

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2006 rok. W dniu [...] lipca 2006 r.,

w odpowiedzi na wezwanie Kierownika ARiMR-u do uzupełnienia braków formalnych, skarżąca złożyła korektę wniosku a następnie [...] sierpnia 2006 r. oświadczenie

o cofnięciu wniosku w części działek. W wyniku przeprowadzonych w dniach

[...]sierpnia 2006 r., [...]sierpnia 2006 r., [...]września 2006 r. kontroli w gospodarstwie beneficjenta stwierdzono kody nieprawidłowości DR 13+ (zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej) na działkach o symbolach I, S, T i Y. Na działkach rolnych o symbolu D, T, V, Z, AA, AC stwierdzono z kolei kod DR 14

- działka rolna lub jej część nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej (brak spełnienia wymagania dotyczącego nieprzeprowadzenia koszenia okrywy roślinnej i jej usunięcia, co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca). Organ I instancji ustalił, że

w stosunku do 32 działek ewidencyjnych o nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz działki położonej w obrębie [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...]zgłoszonej bez podania numeru działki, spółka przedstawiła dowody potwierdzające posiadanie ww. działek. Z przedstawionych dokumentów wynikało bowiem, że znajdują się one w jej posiadaniu od dnia [...]sierpnia 2005 r. do dnia [...]listopada 2011 r., zgodnie z umową przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego zawartą w dniu [...]sierpnia 2005 r. pomiędzy P. M. a reprezentującą spółkę R. M.. Również działki ewidencyjne bądź ich części zgłoszone do wniosku o nr [...], nr [...],[...], nr [...], nr [...] i nr [...] znajdują się w posiadaniu spółki od dnia [...]sierpnia 2005 r. do dnia [...]listopada 2011 r., zgodnie z umową przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego zawartą w dniu [...]sierpnia 2005 r. pomiędzy R. M.

a pełnomocnikiem spółki P. M.. Odnośnie pozostałych 32 działek zadeklarowanych we wniosku celem wykazania posiadania spółka złożyła warunkowe umowy przeniesienia posiadania nieruchomości rolnej. Odnosząc się do tych dowodów organ wskazał, że umowy te dotyczyły działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]i nr [...]. Organ stwierdził, że nie została określona data zawarcia umowy, a z załączonych do niniejszych umów protokołów wynikało, iż wyżej wymienione działki ewidencyjne bądź ich części nie są użytkowane rolniczo przez "przenoszącego" ani osoby trzecie, a "przenoszący" zapewnia o możliwości koszenia użytków zielonych od 1 lipca 2006 r. Tym samym, organ I instancji ustalił, że w dniu złożenia wniosku ww. działki nie były w posiadaniu beneficjenta. W odniesieniu do ww. 32 działek, wedle informacji uzyskanych od Agencji Nieruchomości Rolnych (ANR), data zawarcia umowy dzierżawy przez P. M., R. M., bądź którąkolwiek ze spółek: "[...]" Sp. z o.o., "[...]" Sp. z o.o., "[...]" Sp. z o.o., "[...]" Sp. z o.o., "[...]" Sp. z o.o., "[...]" Sp. z o.o., działek pozostających w zasobie ANR jest późniejsza od dnia złożenia wniosku. W związku z powyższym przeniesienie posiadania działek mogło nastąpić nie wcześniej niż w dniu zawarcia umowy. Ponadto w dniu wydania decyzji spółka nie była posiadaczem działek ewidencyjnych o nr [...]o pow. [...]ha, o nr [...]o pow. [...] ha oraz nr [...]o pow. [...]ha. Zgodnie bowiem z informacjami uzyskanymi z Agencji Nieruchomości Rolnych, data wygaśnięcia umowy dzierżawy pomiędzy ANR a P. M., R. M., bądź którąkolwiek ze spółek: "[...]" Sp. z o.o., "[...]" Sp. z o.o., "[...]" Sp. z o.o., "[...]" Sp. z o.o., "[...]" Sp. z o.o., "[...]" Sp. z o.o. jest wcześniejsza od daty wydania niniejszej decyzji.

W związku z powyższym, zdaniem organu, dzierżawcy wymienionych działek nie mogli dysponować daną nieruchomością.

W stosunku do 21 działek (nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]) organ I instancji ustalił, że spółka zgłosiła je do płatności pomimo niespełnienia dwóch powyższych warunków, tj. w dniu złożenia wniosku nie była posiadaczem działek oraz w dniu wydania decyzji nie jest w ich posiadaniu. Zgodnie bowiem z posiadaną dokumentacją, na powyższe działki została zawarta przez P. M. krótkoterminowa umowa dzierżawy. Tym samym, spółka powinna być świadoma, składając wniosek o przyznanie płatności, iż w dniu wydania decyzji nie będzie w ich posiadaniu. W konsekwencji organ podał, iż różnica procentowa między powierzchnią działek rolnych zadeklarowaną pierwotnie we wniosku ([...]ha) a stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu ([...]ha) wynosi 367,78%. W związku z powyższym Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]decyzją z dnia [...]lutego 2008 r. odmówił przyznania płatności OB na 2006 rok. Jednocześnie spółce naliczone zostały sankcje trzyletnie.

Decyzja z dnia [...]lutego 2008 r. utrzymana została w mocy decyzją Dyrektora ARiMR z dnia [...]kwietnia 2008 r. Na skutek wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 grudnia 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 352/08 orzekł o uchyleniu zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji. W uzasadnieniu Sąd podzielił pogląd, że nie jest istotne, tak jak to przyjęły organy, czy w dacie wydawana decyzji administracyjnej przyznającej bądź odmawiającej przyznania płatności skarżąca posiadała nadal działki zadeklarowane we wniosku. Za nietrafny uznano zarzut skargi dotyczący skuteczności wycofania z wniosku działki ewidencyjnej nr [...]oraz położonej na niej działki rolnej o symbolu AR o pow. [...]ha. Zdaniem Sądu nie uwzględnienie przez organy powyższego wycofania nastąpiło z uwagi na fakt jego dokonania już po poinformowaniu spółki w dniu [...]sierpnia 2006r. o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu. Przeprowadzona zaś w dniu [...].09.2006r. kontrola tej działki wykazała nieprawidłowości w postaci dwóch sankcjonujących kodów DR 10 i DR 18, skutkujących wykluczeniem działki rolnej z płatności. Uwzględnienie powyższego wycofania sprawiłoby zaś, że spółka znalazłaby się w sytuacji sprzed złożenia wniosku pomocowego, co umożliwiłoby jej uniknięcie konsekwencji wynikających z nieprawidłowości pomiędzy stanem zadeklarowanym, a stwierdzonym podczas kontroli. Za niezasadny uznano też zarzut skarżącej dotyczący nieskuteczności zawiadomień o kontroli na miejscu.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy przez Kierownika, decyzją z dnia [...]lipca 2010 r. odmówiono przyznania płatności OB na 2006 rok oraz naliczono trzyletnią sankcję. Powyższa decyzja utrzymana została w mocy decyzją Dyrektora ARiMR z dnia [...]października 2010 r. Na skutek wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie wyrokiem z dnia 15 marca 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1100/10 orzekł

o uchyleniu zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji. Oceniając zaskarżone decyzje Sąd stwierdził, że nie zostały one poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Zdaniem Sądu najistotniejsze uchybienia, które dyskwalifikują zaskarżone decyzje to:

- sprzeczność ustaleń organów ARiMR co do posiadania przez skarżącą działek wykluczonych z płatności, gdy z protokołów zdawczo – odbiorczych tych działek wynika, że skarżąca objęła te działki w posiadanie przed [...].05.2006 r., tj. przed datą złożenia wniosku o przyznanie płatności. W tym zakresie organy ARiMR twierdząc o braku ich posiadania przez skarżącą pozostają w sprzeczności z treścią protokołów sporządzonych przez Agencję Nieruchomości Rolnych (działki [...]);

- odstąpienie od przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron umów warunkowego przeniesienia posiadania działek, tj. P. M. i R. M. na okoliczności dotyczące daty objęcia poszczególnych działek i ich rolniczego użytkowania (było to wyraźnie wskazane w wyroku z 30 grudnia 2008 r.);

- odstąpienie przez organ II instancji od merytorycznego rozpoznania środków odwoławczych i mechaniczne powielenie stanu faktycznego i prawnego ustalonego na etapie postępowania z 2008 r.;

W toku ponownego rozpoznania sprawy do organu I instancji wpłynęły

z oddziałów ANR dokumenty stwierdzające, iż działki nr : [...] i [...]były w posiadaniu P. M. od dnia [...]czerwca 2006 r., zaś działki o nr : [...],[...],[...],[...]od dnia [...]maja 2006 r. Wszystkie wskazane nieruchomości nie były użytkowane rolniczo od kilku lat. Z kolei przesłuchani w charakterze świadków R. M. i P. M. zeznali, iż umowy przeniesienia posiadania dotyczące nieruchomości o nr: [...], [...],[...], [...], [...],[...], [...],[...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...]zostały podpisane w dniu [...]maja 2006 r. Dotyczy to również działek obrębu [...] i [...]. Ww. umowy podpisane zostały w obecności W. G.. Przesłuchany w charakterze świadka W. G. potwierdził, iż umowy przeniesienia posiadania gruntów zostały podpisane w dniu [...] maja 2006 r. i że użytkownikiem niniejszych gruntów była skarżąca. W konsekwencji organ I instancji ustalił, że na dzień złożenia wniosku tj. na dzień [...] maja 2006 r. producent [...] spółka z o.o. nie był w posiadaniu gruntów zadeklarowanych na rok 2006 r. jako działki rolne: AO, AP, APP, AS, BZ, AT, AU, CA, AW, AX, AY, AZ, BB, BC, BD, BE, BŁ, BM, BN, BO, BP, BR, BS, CB, BT, BU, BW, BX.

W przypadku JPO (jednolitej płatności obszarowej) oraz UPO (uzupełniającej płatności obszarowej) różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną wyniosła powyżej 50%. Powierzchnia deklarowana do płatności JPO oraz UPO wynosiła [...]ha, zaś stwierdzona wyniosła [...]ha, a zatem z płatności została wykluczona powierzchnia wynosząca [...]ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzona

w czasie kontroli administracyjnej i na miejscu wynosi 130,63%. Powyższe ustalenia były podstawą wydania w dniu [...]kwietnia 2012 r. przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR decyzji odmawiającej przyznania płatności na 2006 rok z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej i nakładającej sankcje w wysokości [...] zł. Oraz Uzupełniającej Płatności Obszarowej i nakładającej sankcje w wysokości [...]zł, która będzie potrącana z płatności, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych, następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

Decyzją z dnia [...]sierpnia 2012 r. Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, akceptując w całości stanowisko organu I instancji, orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. Organ odwoławczy przyjął za prawidłowe ustalenia organu I instancji, iż wnioskujący o przyznanie płatności beneficjent nie był w posiadaniu w/w działek rolnych. Stwierdził też, że w dniu złożenia wniosku skarżąca nie była posiadaczem działek nr : [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...],[...], [...],[...], [...],[...], [...], [...], [...],[...],[...],[...]. Wedle danych ANR, data zawarcia umowy dzierżawy przez P. M., R. M., bądź którąkolwiek ze spółek: [...]Sp. z o.o., [...]Sp. z o.o., [...] Sp.

z o.o., [...]Sp. z o.o., [...]Sp. z o.o., [...]Sp. z o.o., mająca za przedmiot działki pozostające w zasobie ANR jest późniejsza od dnia złożenia wniosku. W związku z powyższym przeniesienie posiadania działek mogło nastąpić nie wcześniej niż w dniu zawarcia ww. umowy. Wskazał, że spółka zgłosiła do płatności działki, których nie posiadała w dniu złożenia wniosku. Zgodnie z dokumentacją umowy dotyczące tych działek zawarte zostały (przez P. M.) jako krótkoterminowe umowy dzierżawy, a spółka była w ich posiadaniu dopiero od dnia [...]sierpnia 2006 r. Dotyczy to działek nr : [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]. Jednocześnie zebrane w sprawie dokumenty dowodzą, że skarżąca nie była

w posiadaniu działek nr: [...],[...],[...]. Działki [...] i [...]nie były w posiadaniu ani P. M. ani R. M. ani żadnej ze spółek, działki te były nieużytkowane od wielu lat, ulegały systematycznemu zabagnieniu i pozostawały w zasobie ANR. Działka nr [...]była wydzierżawiona P. M. od dnia [...]sierpnia 2006 r. do dnia [...]października 2006 r.

Dyrektor wyjaśnił następnie, że z przekazanych przez ANR protokołów zdawczo-odbiorczych wynika, że działki ewidencyjne o nr: [...], [...],[...], [...],[...], [...],[...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...]i [...]zostały wydane dzierżawcy na okres od dnia [...]sierpnia 2006 r. do dnia [...]października 2006 r. Dokumenty te potwierdzają zatem, że przed datą określoną w dokumentach jako objęcie w posiadanie, spółka nie podjęła na spornych gruntach żadnych czynności związanych z użytkowaniem ww. działek, a w sporządzonych i podpisanych protokołach nie wniosła zastrzeżeń, co do ich stanu przyznając tym samym, iż opisany stan zgodny jest ze stanem faktycznym.

W skardze wniesionej na powołane wyżej rozstrzygnięcie skarżąca wniosła

o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w całości. Wskazała, że wydane rozstrzygnięcia naruszają prawo, a dokonana przez organy ocena materiału dowodowego przeprowadzona została w sposób dowolny. Zgodnie z wydanymi

w sprawie wyrokami sądu administracyjnego organy miały ustalić datę umów przeniesienia posiadania, zaś z zebranych dowodów wynika, że datą tą był [...]maja 2006 r. W piśmie złożonym w dniu [...]lutego 2012 r. skarżąca wskazała, iż ponownie prowadząc postępowanie organy zobowiązane były do przeprowadzenia konkretnego dowodu z przesłuchania stron umów przeniesienia posiadania działek na okoliczności dotyczące daty objęcia poszczególnych działek i ich rolniczego użytkowania. Zalecone przez Sąd dowody przeprowadzono i wynika z nich, iż decydujące znaczenie ma data [...]maja 2006 r. Datę tę potwierdzają także zeznania świadka W. G. oraz innych pracowników skarżącej. Jednak orzekające w sprawie organy arbitralnie

i dowolnie w sposób nieuprawniony uznały, że wszystkie dowody osobowe są niewiarygodne wobec ich niezgodności z dokumentami pierwotnymi tj. protokołami zdawczo – odbiorczymi. Wyjaśniła, że protokoły zdawczo – odbiorcze do umów z ANR były przedmiotem badania Sądu m.in. w sprawie VIII SA/Wa 770/12, gdzie Sąd uznał, iż protokoły zdawczo – odbiorcze należy traktować jako dokumenty prywatne, nie można jednak uznać, iż zostały wystawione przez organ, są to dokumenty zawierające oświadczenia organu i strony co do przekazania gruntów w posiadanie danego podmiotu (skarżącej spółki). Skoro protokoły te nie mają wzmocnionej mocy dowodowej, to organy administracyjne powinny ze szczególną rozwagą dokonać rozpatrzenia wniosków dowodowych skarżącej. Skarżąca wskazywała na okoliczności wejścia w posiadanie zakwestionowanych gruntów rolnych, powołując się jednocześnie na określone dowody, w tym w postaci dokumentacji oraz świadków. Pominięcie przez organy administracyjne tych dowodów oraz wynikających z nich okoliczności i ustalenie stanu faktycznego wyłącznie na podstawie protokołów zdawczo-odbiorczych stanowiło naruszenie przepisów regulujących przebieg postępowania dowodowego.

Wyrokiem z dnia 19 lutego 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 781/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż rozstrzygając niniejszą skargę był związany zarówno ustaleniami, które zapadły w toku rozpoznawania skargi skarżącej w sprawie sygn. VIII SA/Wa 352/08 oraz VIII SA/Wa 1100/10. W ocenie Sądu zostały naruszone przez organy przepisy postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 7, 75 § 1, art. 76 § 2, art. 78 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie to polegało na tym, że organy przyjęły "wyższość protokołów zdawczo-odbiorczych" jako dowodów nad innymi dowodami i nie wyjaśniły rozbieżności między protokołami zdawczo - odbiorczymi a zeznaniami świadków, dokonały nieuprawnionej oceny materiału dowodowego, nie dokonały szczegółowej oceny dowodów wskazanych przez skarżącą, co może prowadzić do wniosku, że dowody te zostały pominięte, oraz ustaliły stan faktyczny "w przeważającym zakresie na podstawie protokołów zdawczo - odbiorczych".

Na skutek skargi kasacyjnej Dyrektora [...]Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 9 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1128/13 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sadowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że uzasadnienie stanowiska Sądu pierwszej instancji jest powierzchowne i ogólnikowe, albowiem nie uwzględnia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz oceny tego materiału dokonanej przez organy, przedstawionej w uzasadnieniu decyzji. Sąd pierwszej instancji nie wykazał, że organy naruszyły przepis art. 80 Kpa, który co do zasady organom administracji publicznej powierza ocenę, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Organ trafnie podnosi, że dokonał ustaleń co do daty objęcia określonych działek w posiadanie przez skarżącą na podstawie dokumentów w postaci protokołów zdawczo - odbiorczych nie dlatego, że dokumenty te mają szczególną moc dowodową, ale dlatego, że uznał te dokumenty za wiarygodne.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej p.p.s.a), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontrola zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, ze doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo też przepisu postępowania w stopniu mającym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie – art. 145

§ 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kpa lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., mając też na uwadze treść wytycznych zawartych w wyrokach tut. Sądu w sprawach VIII SA/Wa 352/08 i VIII SA/Wa 1100/10, Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, aczkolwiek uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest częściowo błędne.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że niniejsza sprawa była przedmiotem wyrokowania Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyniku złożonej przez organ odwoławczy skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 9 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1128/13, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W związku z powyższym Sąd orzekający w tej sprawie, w myśl art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a., związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Powołany wyżej przepis w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowania Sądu I instancji, który nie posiada już, na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania. Jednakże, jak podkreśla się

w piśmiennictwie, z określenia "związany wykładnią prawa" należy wyprowadzić wniosek, że wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, str. 268), natomiast w pozostałym zakresie ocena wyrażona przez NSA wiąże sąd rozpoznający sprawę ponownie. Przywołany wyrok NSA z 9 września 2014 r. nie zawiera wykładni prawa.

Tryb składania wniosków o przyznanie płatności oraz warunki uzyskania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2006 rok reguluje ustawa z 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40 ze zm.). Środki finansowe przewidziane na płatności kierowane są do producentów rolnych bezpośrednio użytkujących grunty rolne, po spełnieniu przez nich przesłanek określonych w art. 2 cyt. ustawy. Zgodnie

z tym przepisem płatności przysługują osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej producentem rolnym na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska oraz przy spełnieniu wskazanego w ustawie o płatnościach bezpośrednich posiadania przez producenta rolnego działek rolnych o określonej powierzchni ogólnej upraw i definicji działki rolnej. Tytułem uprawniającym do uzyskania płatności jest zatem posiadanie gospodarstwa rolnego i utrzymywanie go w dobrej kulturze rolnej. Zasadnym jest wymóg posiadania działek rolnych przez podmiot ubiegający się

o przyznanie płatności już w dniu składania wniosku – wyrok WSA z 30 grudnia 2008 r. VIII SA/Wa 353/08. Jeśli chodzi o płatności bezpośrednie przywołana ustawa, aczkolwiek wiąże prawo do płatności z posiadaniem gruntów rolnych, to nie stawia żadnych dalszych wymagań, co do rodzaju posiadania. W związku z tym nie ma podstaw prawnych do uzależnienia prawa do dopłat wyłącznie od posiadania w dobrej wierze, czy od posiadania mającego umocowanie w tytule prawnym do działki. Trzeba jednak dodać, że samo posiadanie nie jest dostateczną przesłanką uzyskania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Przyznanie płatności uzależnione jest ponadto od rzeczywistego, rolniczego gospodarowania na gruncie. Według ustawy z dnia

18 grudnia 2003 r. będące w posiadaniu rolnika grunty rolne powinny być utrzymane

w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu ochrony środowiska (art. 2 ust.1). Decyzje administracyjne dotyczące przyznania płatności bezpośrednich mogą być podejmowane po ustaleniu, że wnioskodawca jest posiadaczem gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku, faktycznie użytkującym te grunty (np. wyrok NSA z dnia 18 marca 2008 r.,

II GSK 436/07 i przytoczone tam orzecznictwo).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej stwierdzić należy, że skoro skarżąca nie znała przed datą [...]sierpnia 2006 r. granic działek ewidencyjnych oznaczonych nr [...]i [...] (działka rolna BX), które dopiero w tej dacie były przedmiotem okazania w terenie i wydania (nota bene na żądanie dzierżawcy P. M.), uprawnionym jest stwierdzenie, że nie miała ona możliwości władania tymi działkami, nie znając ich położenia, nie miała możliwości rzeczywistego, rolniczego gospodarowania na tym gruncie w chwili składania wniosku. Dodatkowo zauważyć należy, że działka oznaczona nr ewidencyjnym [...]była w dacie [...]sierpnia 2006 r. porośnięta w całości samosiejkami, a działka nr [...]w części (protokół zdawczo – odbiorczy k. 653). Zatem stan zagospodarowania tych działek potwierdza brak ich rolniczego użytkowania w dacie ubiegania się o płatności.

Te same uwagi odnośnie braku znajomości granic, ich okazania w terenie, wydania oraz daty okazania dotyczą też działek ewidencyjnych: nr [...] (działka rolna BW) – (k. 654); nr [...],[...] i [...] (działka rolna BU) – (k. 650); nr [...],[...],[...] (działka rolna BT) – (k. 651); nr [...] (działka rolna BR) – (k. 655); nr [...],[...],[...] (działka rolna BP) – (k. 657); nr [...],[...] (działka rolna BO) – (k. 656); nr [...] (działka rolna BN) – (k. 648); nr [...] (działka rolna BM) – (k. 658); nr [...],[...] (działka rolna BŁ) –

(k. 649).

Działki oznaczone numerami ewidencyjnymi: [...],[...]były w dacie [...]sierpnia 2006 r. porośnięte samosiejkami; działki ewidencyjne nr: [...],[...],[...]porośnięte były w znacznej części kępami łozy i wierzby; działki nr: [...],[...],[...]porośnięte wieloletnimi samosiejkami; działki nr: [...] i [...] w 25% porośnięte samosiejkami. Zatem również stan zagospodarowania tych działek w dacie okazania ich granic i ich wydania (1 sierpnia 2006r.) potwierdza brak ich rolniczego użytkowania na dzień składania wniosku o przyznanie płatności, co zasadnie przyjęły organy wykluczając te działki

z płatności. Wobec powyższego uprawnionym jest stwierdzenie, że w/w grunty rolne nie były w posiadaniu skarżącej w dacie ubiegania się o płatności, a także część z nich nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, a zatem nie została spełniona przesłanka z art. 2 ust. 1 ustawy

o płatnościach bezpośrednich dotycząca posiadania gruntów rolnych.

Organy obu instancji odmówiły też skarżącej przyznania płatności na działki ewidencyjne oznaczone nr: [...] (działka rola AO), [...] i [...] (działka rolna AP), [...] (działka rolna APP), [...] (działka rolna AS i BZ), [...] (działka rolna AU i CA), [...] (działka rolna AW), [...] (działka rolna AX), [...] (działka rolna AY), [...] (działka rolna AZ), [...] (działka rolna BB), [...],[...],[...] (działka rolna BC), [...],[...],[...],[...],[...],[...] (działka rolna BD), [...] (działka rolna BE).

W stosunku do tych działek w aktach sprawy znajdują się dwie grupy dowodów.

I tak działka rolna AO objęta jest protokołem zdawczo – odbiorczym z dnia [...]czerwca 2006 r. zawartym między Agencją Nieruchomości Rolnych a P. M.(k. 646), w którym uczyniono adnotacje – grunty wolne od upraw. Protokoły zdawczo – odbiorcze z [...]czerwca 2006 r. dotyczą też działek rolnych AP (k. 645), APP, AZ

(k. 640), BB (k. 643) i BC (k.642), BD (k.647), BE (k.644), AY i AX. Jak wynika

z protokołów działki ewidencyjne nr [...],[...],[...],[...],[...]i [...]nie były użytkowane rolniczo od dnia przyjęcia do zasobu, działka nr [...],[...]i część działki nr [...]wolna od upraw, działka ewidencyjna [...] nie była użytkowana rolniczo od dwóch lat, działki nr [...],[...] i [...],[...]nie były użytkowane rolniczo od kilku lat. Działki rolne: AS i BZ,AT, AU i CA (k. 1583), AW (k. 1584) są z kolei objęte protokołami zdawczo – odbiorczymi z dnia [...]maja 2006 r. zawartymi pomiędzy stroną przekazującą Agencją Nieruchomości Rolnych a stroną przejmującą tj. P. M.. Działki te nie były użytkowane rolniczo od kilku lat, podobnie jak działka AY i AX.

Wskazane wyżej działki ewidencyjne objęte były również złożonymi przez skarżącą umowami warunkowego przeniesienia posiadania nieruchomości rolnej zawartymi pomiędzy P. M., zwanym dalej Przenoszącym a [...]spółka z o. o. z siedzibą w [...]reprezentowaną przez R. M., zwaną dalej Przejmującym. Jak wynika z treści umowy dotyczy ona przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych opisanych w paragrafie 2, których kandydatem na dzierżawcę jest Przenoszący w wyniku przetargu przeprowadzonego przez Agencję Nieruchomości Rolnych. Umowa zawarta jest pod warunkiem zawarcia przez Przenoszącego umowy dzierżawy z ANR. Przenoszący między innymi oświadczył, że nieruchomość nie jest użytkowana rolniczo przez niego i osoby trzecie oraz zapewnił o możliwości koszenia użytków zielonych począwszy od [...]lipca 2006 r. Umowy zawarte były na czas nieokreślony i nie były opatrzone datą. Do umów dołączono protokół z [...]maja 2006r. z którego wynika, że strony umowy warunkowej stwierdzają, że w związku ze spełnieniem się warunku zakreślonego w umowie umowa ta traci charakter warunkowej.

Wskazana powyżej umowy nie stanowią w ocenie Sądu dowodu na to, że w dniu [...]maja 2006 r. spółka [...]była posiadaczem działek, co do których ubiega się o przyznanie dopłaty. Waloru wiarygodności, jak słusznie zauważyły to rozstrzygające organy administracji dokumenty te nie posiadają z wielu powodów. Żaden z nich nie został opatrzony datą, co jednoznacznie prowadzić może do ustalenia, że były one konstruowane tak, by możliwe było w przyszłości wskazanie na dowolną datę ich zawarcia. Brak tak elementarnego składnika czynności prawnej jak data jej dokonania tym bardziej musi dziwić, że podmioty zawierające niezwykle skomplikowane pod względem konstrukcji prawnej umowy z pewnością musiały dysponować choćby najbardziej podstawową wiedzą, co do istotnych elementów czynności prawnej. Istotne w tym kontekście jest także i to, że wskazany wyżej brak dotyczy wszystkich jakoby zawartych we wskazywanej dacie umów. Wiarygodność przedłożonych umów

w sposób zasadniczy i jak słusznie przyjęły organy administracji rozstrzygający, podważają protokoły przekazania przedmiotowych działek. P. M. wszedł

w ich posiadanie z dniem ich przekazania mu, a tym samym najwcześniej z tym dniem mógł przekazać to posiadanie kolejnemu podmiotowi. Nie ma żadnych podstaw by odmówić wiary prawdziwości sporządzonych protokołów przekazania i opisanych w nich faktów przekazania posiadania spornych działek P. M.. Skoro on nazywający siebie "Przenoszącym" wszedł w ich posiadanie najwcześniej z dniem [...]maja 2006r. czy z dniem 1 czerwca 2006 r. to najwcześniej z tym samym dniem mógł to posiadanie przekazać R. M. nazywanej "Przejmującym". Tak więc, jak to słusznie ustalono w zaskarżonych decyzjach nie mogła być ona posiadaczem tydzień, czy dwa tygodnie przed wejściem w posiadanie przez podmiot, który jej to posiadanie przekazał.

Z powodów o których mowa wyżej prawidłowo organy obu instancji odmówiły wiary zeznaniom świadka W. G., wyjaśnieniom R. M.i P. M.. Jednocześnie zauważyć należy, że z faktu oglądania działek nazywanego także lustracją nie wynika fakt wejścia w ich posiadanie, bowiem posiadaczem w tej dacie w ocenie Sądu był podmiot, który przekazał to posiadanie P. M. wskazanymi wyżej protokołami zdawczo – odbiorczymi. Złożone do akt administracyjnych rachunki za paliwo, hotel, zakup materiałów rolnych, polecenia wyjazdu, delegacje służbowe nie maja żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia w tej sprawie. Należy też podzielić zaprezentowaną przez organy ocenę pozostałego materiału dowodowego zebranego w sprawie dotyczącą w/w działek rolnych, jako spójną, logiczną, konsekwentną i nawzajem ze sobą korespondującą.

Jednocześnie powtórzyć należy stwierdzenie, co do tej części działek, które nie były użytkowane rolniczo, że i te działki nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, a zatem nie została spełniona przesłanka z art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich dotycząca posiadania gruntów rolnych.

Działki rolne BS i CB odpowiadające działce ewidencyjnej nr [...]wbrew twierdzeniom organów nie były objęte protokołem zdawczo - odbiorczym z dnia [...].08.2006 r., a z dnia [...].05.2006 r (protokół zdawczo – odbiorczy k. 652). Okoliczność ta pozostaje jednak bez wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, bowiem działki te winny być wykluczone z płatności z tego powodu, że stan posiadania nie trwał cały rok objęty wnioskiem o płatność. Jak wynika z umowy dzierżawy z [...]sierpnia 2006 r. działka nr [...]pozostawała w posiadaniu beneficjenta do [...]października 2006 r. Tymczasem posiadanie gruntu rolnego, warunkującego przyznanie płatności powinno mieć charakter trwały. Kierując się tym, że płatności przyznawane są w relacji do danego roku kalendarzowego i wypłacane w terminie od dnia [...]grudnia roku, w którym złożono wniosek do dnia [...]czerwca następnego roku (art. 28 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, a zatem "z dołu", należy przyjmować, że stan posiadania połączonego z utrzymywaniem gospodarstwa w dobrej kulturze rolnej powinien trwać przez cały rok objęty wnioskiem o płatność. Wyzbycie się posiadania przed upływem roku kalendarzowego, w którym wnioskowano o płatność sprawia, że odpada przesłanka przyznania płatności za ten rok kalendarzowy. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w przepisie art. 2 ust. 4 tej ustawy, gdzie mowa jest o wysokości płatności w danym roku kalendarzowym. Kolejna ustawa z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego potwierdza tę interpretację.

Podsumowując Sąd uznał, że pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, co jak wskazano wyżej pozostało bez wpływu na treść decyzji, organy orzekające w sprawie wnikliwie, wszechstronnie i rzetelnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy, zastosowały właściwe przepisy prawa materialnego oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy. Przekonująco uzasadniły swoje decyzje nie naruszając przy tym granic swobodnej oceny dowodów - zyskując aprobatę Sądu. Tak, więc w świetle powyższych rozważań – wskazać trzeba, iż prowadząc przedmiotowe postępowanie nie naruszono norm, o których mowa w skardze.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone decyzje mimo ich częściowo błędnego uzasadnienia, są zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.