Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1112/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-07-14 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 258 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w części poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry p o s t a n a w i a: - odmówić Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez odmowę zwolnienia od kosztów sądowych


UZASADNIENIE

W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy R. T. (dalej: "Skarżący", "Strona") wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i córką, nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Odnosząc się do stanu majątkowego osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym podniósł, że z żoną posiada rozdzielność majątkową małżeńską. Skarżący oświadczył, że nie osiąga dochodów oraz nie posiada żadnego majątku.

W uzasadnieniu wskazał, iż od 31 sierpnia 2015 r. nie prowadzi już działalności gospodarczej, a jego rachunek bankowy został zajęty na poczet zaległych zobowiązań. Jednocześnie Skarżący stale ponosi koszty związane z koniecznością uiszczania wpisów od skarg i skarg kasacyjnych w związku z prowadzonymi postępowaniami w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Wpływy na jego rachunek bankowy zostały zabezpieczone na poczet zadłużenia, zaś urządzenia do gier nie są odzyskiwane z uwagi na dokonane zajęcia ruchomości w oparciu o wystawione tytuły wykonawcze. W 2014 r. Skarżący poniósł stratę podatkową w wysokości 2.059.580.83 zł, a w 2015 r. strata wyniosła 557.006,84 zł.

Z uwagi na to, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające dla oceny możliwości majątkowych wnioskodawcy, na podstawie zarządzenia z 23 maja 2016 r. Skarżącego wezwano do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. Wezwanie zostało doręczone Stronie w dniu 20 czerwca 2016 r. Skarżący nie odpowiedział na wezwanie.

Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje.

Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; zwanej dalej: "p.p.s.a.") – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Jednocześnie w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, sąd na podstawie art. 255 p.p.s.a., ma prawo wezwania takiej osoby do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności.

Wobec tego, iż oświadczenia złożone przez Skarżącego na urzędowym formularzu PPF, okazały się niewystarczające do oceny, czy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania (jako warunku udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie), Skarżącego wezwano do podania informacji oraz nadesłania dokumentów pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej. Na podstawie informacji przedstawionych na formularzu PPF nie było możliwe ustalenie sytuacji majątkowej i rodzinnej Strony. Przypomnieć należy, iż wnioskodawca – na którym spoczywa ciężar wykazania uprawnienia do skorzystania z wyjątkowej instytucji prawa pomocy – winien z należytą starannością zapoznać się z treścią wezwania oraz udzielić odpowiedzi na zadane pytania i złożyć wskazane w nim dokumenty, zaś w razie gdyby okazało się to niemożliwe bądź znacznie utrudnione winien wyjaśnić przyczyny takiego braku.

W szczególności ustalenia wymagało skąd Skarżący czerpie środki pieniężne na wydatki związane z niezbędnym utrzymaniem siebie i rodziny, od jakiego czasu pozostaje bez stałego źródła dochodów, jaką kwotą dysponuje na wydatki związane z miesięcznym, niezbędnym utrzymaniem rodziny, czy korzysta lub korzystał z pomocy społecznej, czy jest osobą bezrobotną, czy pobiera jakiekolwiek świadczenia, gdzie i na podstawie jakiego tytułu mieszka oraz ile wynoszą ewentualne opłaty z tym związane, czy wnioskodawca, członkowie jego rodziny i osoby, z którymi prowadzi gospodarstwo domowe posiadają nieruchomości, ruchomości o znacznej wartości, zasoby pieniężne, czy jego żona uzyskuje dochody, czy posiada rachunki bankowe bądź środki pieniężne zgromadzone w inny sposób.

Mając na uwadze, że Skarżący nie odpowiedział na wezwanie i nie przedstawił dodatkowych dokumentów, nie było możliwe podjęcie innego rozstrzygnięcia, ponieważ brak dodatkowych informacji uniemożliwił porównanie wysokości obciążeń finansowych z jakimi wnioskodawca powinien się liczyć w postępowaniu sądowym (przede wszystkim wpis sądowy od skargi w wysokości 720 zł) z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Uznać więc należy, że Skarżący nie wykazał, że ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do niego wystąpiła. Skarżący powinien sobie uzmysłowić, że niedostosowanie się do wezwania o którym mowa w art. 255 p.p.s.a. należy interpretować na niekorzyść wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z 12 stycznia 2006 r. II OZ 1405/05).

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11). Czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10). Wskazać dodatkowo należy na stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym, sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 774/13; orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W związku z powyższym, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.