Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 459/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 8, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 6 pkt 2, art. 124 ust. 1, art. 124 ust. 1b, art. 124 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości gruntowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] r., nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz J. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. dc


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., znak [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.)- dalej: k.p.a.; art. 124 ust. 1, ust. 1b i art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: DZ.U. z 2020 r. poz. 65) - dalej: u.g.n.; wydaną w skutek rozpatrzenia odwołania J.S. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. , znak [...] orzekającej o:

1. ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości gruntowych, położnych w obrębie K., jednostka ewidencyjna B., gm. B., powiat [...], woj. [...] oznaczonych jako działki nr 352 o powierzchni 0.1400 ha, dla której Sąd Rejonowy w W., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr [...] oraz nr 362 o powierzchni 0,1300 ha, dla której Sąd Rejonowy w W., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr [...] będących własnością J.S., poprzez zezwolenie na realizację inwestycji polegającej na "Wymiana odcinków linii napowietrznych SN przebiegających przez tereny zalesione na linie kablową w ciągu liniowym SN W. – C. ([...]) od słupa 91 do słupa 93 i odgałęzienie kierunek stacja 31130 w miejscowości K. gm. [...]";

2. ograniczenie sposobu korzystania z części przedmiotowej nieruchomości polega w szczególności na zezwoleniu wnioskodawcy, na wejście na nieruchomość oraz wykonanie na działce nr 352 linii kablowej SN-15 kV kablem 3x240 mm2 o długości 4 m wprowadzając kabel na istniejąca stacje transformatorową 31130, dostosowanie stacji transformatorowej do zasilania kablowego, tj zabudowę rury osłonowej, zabudowę stacji konstrukcji wsporczych, demontaż istniejącej linii napowietrznej SN-15 kV, to jest przewodów linii napowietrznej 3xAFL 6-70 mm o długości 106 m, demontaż istniejącego słupa SN nr 92/1 oraz na działce 362 wykonanie demontażu istniejącej linii napowietrznej SN-15 kV, przewodów linii napowietrznej 3x AFL 6-70 mm o długości 8 m na całej szerokości działki;

3. zobowiązaniu A S.A. z siedzibą w G. do:

- przywrócenia nieruchomości opisanych w pkt 1 do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu inwestycji, a w przypadku braku możliwości przywrócenia stanu poprzedniego bądź wynikające z powyższego nadmierne koszty lub trudności, do zastosowania odpowiednio art. 128 ust. 4 u.g.n.;

- sporządzenia i przedłożenia Staroście [...], przy wniosku o ustalenie odszkodowania na podstawie art. 128 ust. 4 u.g.n., opisu stanu zagospodarowania nieruchomości – terenu, którym mowa w pkt 1 decyzji, według stanu na dzień wejścia przez wnioskodawcę na grunt celem wykonania inwestycji, jak i na dzień je zakończenia oraz opisu szkód na gruncie na skutek działań inwestycyjnych, związanych z przebudową linii;

4. stwierdzeniu, że ostateczna decyzja, stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej;

Wojewoda [...]

1. uchylił kwestionowaną decyzję w zakresie pkt 1 i orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości gruntowych, położnych w obrębie K., jednostka ewidencyjna B., gm. B., powiat [...], woj. [...], oznaczonych jako działki nr 352 o powierzchni 0.1400 ha, dla której Sąd Rejonowy w W., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr [...] oraz nr 362 o powierzchni 0,1300 ha, dla której Sąd Rejonowy w W., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr [...] będących własnością J.S., poprzez zezwolenie na realizację inwestycji polegającej na "Wymiana odcinków linii napowietrznych SN przebiegających przez tereny zalesione na linie kablową w ciągu liniowym SN W. – C. ([...]) od słupa 91 do słupa 93 i odgałęzienie kierunek stacja 31130 w miejscowości K. gm. B. [...]". Na działce nr 352 (o powierzchni całkowitej 0,1400 ha) powierzchnia gruntu niezbędna do trwałego urządzenia inwestycji wynosi 330 m2 , powierzchnia gruntu przewidzianego do zajęcia na czas wykonywania robot wynosi 735m2 (uwidoczniona na mapie, stanowiącej załącznik nr 1 do niniejszej decyzji).Na działce nr 362 (o powierzchni całkowitej 0,1300 ha) powierzchnia gruntu przewidzianego do zajęcia na czas wykonywanych robót wynosi 56 m2 wraz z dojazdem(uwidoczniona na mapie, stanowiącej załącznik nr 2 do niniejszej decyzji);

2. w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, iż wnioskiem z dnia 31 marca 2020 r. A S.A. z siedziba w G., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie J. B., wystąpiła do Starosty [...] z wnioskiem o udzielenie, na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. zezwolenia na realizację inwestycji pn. "Wymiana odcinków linii napowietrznych SN przebiegających przez tereny zalesione na linie kablową w ciągu liniowym SN W. – C. ([...]) od słupa 91 do słupa 93 i odgałęzienie kierunek stacja [...] w miejscowości K. gm. B. [...]", poprzez ograniczenie sposobu korzystania z części nieruchomości położonych w obrębie K., gm. B., oznaczonych nr 352 i 362, stanowiących własność J.S. W treści wniosku zawarto informację, iż jego złożenie poprzedzały prowadzone z właścicielem gruntu rokowania, w drodze pism z dnia 28 sierpnia 2019 r., 19 września 2019 r. oraz 20 listopada 2020 r. Z uwagi na nie wyrażenie przez właściciela działek zgody na realizacje przedmiotowej inwestycji, przedmiotowy wniosek uznać należy za zasadny. Z akt sprawy wynika również, że na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w dniu 16 czerwca 2020 r., na którą pomimo zawiadomienia stawił się jedynie J.S., potwierdzono fakt prowadzenia rokowań, co do realizacji przedmiotowej inwestycji, zarówno pisemnych, jak i telefonicznych, w toku których, jak oświadczył w/w ustalono nową lokalizacje transformatora, przy granicy działki nr 351 z jednoczesnym jego przesunięciem w kierunku drogi. J.S. oświadczył dodatkowo, że w pismach, które otrzymywał brak było wzmianki o rekompensacie finansowej, o której była mowa podczas prowadzonych rozmów telefonicznych. W odpowiedzi na powyższe twierdzenia w piśmie z dnia 17 lipca 2020 r. pełnomocnik wnioskodawcy potwierdził fakt prowadzenia rozmów telefonicznych z właścicielem nieruchomości zaznaczając jednocześnie, że kwestia nowej lokalizacji stacji transformatorowej nie została ustalona, gdyż nie jest to przedmiotem zadania, którego dotyczą wydane warunki techniczne. Kwestia ta stanowiła propozycje właściciela nieruchomości, jako warunek obligatoryjny udzielenia zgody na przeprowadzenie prac. Natomiast, co do kwestii finansowych pełnomocnik wyjaśnił, że J.S. oczekiwał rekompensaty w formie rocznej dzierżawy, a wnioskodawca proponuje jedynie jednorazowe odszkodowania, na co strona nie wyraża zgody. Organ wskazał ponadto, że w przedłożonej do akt sprawy dokumentacji wnioskodawca opisał cel inwestycji oraz sposób jego realizacji. Określił między innymi pas technologiczny niezbędny do realizacji przedmiotowej inwestycji, wskazując w tym zakresie, że na działce nr 352 powierzchnia gruntu niezbędna do trwałego urządzenia inwestycji wynosi 330 m2 , powierzchnia gruntu przewidzianego do zajęcia na czas wykonywania robot wynosi 735m2, natomiast na działce nr 362 powierzchnia gruntu niezbędna do trwałego urządzenia inwestycji wynosi 24m2, powierzchnia gruntu przewidzianego do zajęcia na czas wykonywanych robót wynosi 56 m2 wraz z dojazdem.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. Starosta [...] orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z przedmiotowych nieruchomości, zgodnie z wnioskiem A S.A. z siedzibą w G. z dnia 31 marca 2020 r., uzasadniając powyższe wystąpieniem przesłanek, wymienionych w art. 124 ust. 1 u.g.n.

Kwestionując zasadność wydanego rozstrzygnięcia J.S. wniósł odwołanie, w którym zarzucał nierozpoznanie sprawy, co do istoty, w szczególności nie ustalenie, czy A S.A. posiada prawo do dysponowania jego nieruchomościami, w zakresie w jakim z nich dotychczas korzysta poprzez posadowioną na nieruchomościach linie napowietrzną SN i transformator oraz, czy taki sposób korzystania jest legalny i zgodny z jej przeznaczeniem. Wyjaśnił, że znajdujący się na jego działkach fragment istniejącej linii napowietrznej SN został wybudowany bez jego zgody, a wydana decyzja legitymizuje tę samowolę budowlaną. Podkreślił, że jest gotów wyrazić zgodę na przebudowę linii na jego nieruchomości, jednakże pod warunkiem przesunięcia transformatora do granicy działki nr 351 w kierunku drogi, co umożliwiłoby mu racjonalne korzystanie z działki nr 352, zgodne z jej przeznaczeniem. Strona zakwestionowała również dokonane przez organ ustalenia faktyczne, co do przeprowadzonych rokowań, wskazując w tym zakresie, że pracuje w Niemczech i nie otrzymywał korespondencji powoływanej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak również wskazała na brak jakichkolwiek ustaleń, czy w sprawie nie wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 124 ust. 5 u.g.n.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda [...] uchylił pkt 1 decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. i w tym zakresie orzekł, co do istoty sprawy oraz utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję w pozostałym zakresie. Uzasadniając organ odwoławczy przywołał podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia, to jest art. 124 ust. 1 u.g.n. wskazując, iż możliwość zastosowania uregulowanej w powołanym przepisie instytucji ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości jest uzależnione od łącznego spełnienia następujących warunków: ograniczenie korzystania z nieruchomości jest niezbędna dla realizacji celu publicznego, zgodnego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku z decyzją o ustaleniu lokalizacji celu publicznego; wystąpienie z wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem nieruchomości, mającymi na celu udostępnienie nieruchomości przez tę osobę w sposób dobrowolny. Przy czym dokumenty potwierdzające przeprowadzenie rokowań winny być załączone do wniosku o wydanie decyzji. Natomiast decyzja wydawana na podstawie analizowanego przepisu winna zawierać rozstrzygnięcie o podmiocie, któremu udziela się zezwolenia, rodzaju inwestycji, która ma być realizowana, przedmiocie zajęcia (wskazaniu nieruchomości) i zakresie ograniczenia. Organ podkreślił także, że wobec braku prawnego uregulowania kwestii dotyczących szerokości pasów technologicznych, pasów ochronnych dla linii energetycznych, są one wyznaczane każdorazowo przez inwestora.

Dalej organ wskazał, iż z ustalonego w sprawie stanu faktycznego bezspornie wynika, że planowana inwestycja stanowi inwestycję celu publicznego i jest zgodna z obowiązującym na terenie jej realizacji miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, przyjętym uchwałą Rady Gminy w B. z dnia 3 czerwca 2002 r., nr [...]. Z akt sprawy wynika nadto, że właściciel nieruchomości został zapoznany z zakresem planowanych prac, powierzchnią niezbędną do zajęcia celem ich przeprowadzenia oraz warunkami udostępnienia nieruchomości. Powyższe świadczy, iż wbrew stanowisku skarżącego wystąpienie z wnioskiem o wydanie przedmiotowej decyzji zostało poprzedzone stosownymi rokowaniami. Co prawda jak podnosi skarżący, z uwagi na fakt wykonywania pracy zawodowej w Niemczech nie otrzymywał on kierowanej do niego korespondencji, jednakże z akt sprawy wynika, że była ona odbierana, a załączone do akt notatki z przeprowadzonych z nim rozmów telefonicznych oraz wydruki korespondencji e-mail świadczą o tym, że strona aktywnie brała udział w prowadzonych rokowaniach. Powyższe oznacza, iż w sprawie zaistniały przesłanki przemawiające za zastosowaniem art. 124 ust. 1 u.g.n. Organ wskazał ponadto, że z uzupełnionej w toku postępowania odwoławczego dokumentacji, w tym załączników graficznych obrazujących dokładny przebieg linii SN 15 kV (zarówno obecny, jak i planowany) wraz z wyrysowanymi obszarami zajęcia oraz wyjaśnień pełnomocnika wnioskodawcy, wynika, iż charakter prac planowanych do przeprowadzenia na działce nr 362 ogranicza się jedynie do demontażu istniejącej linii napowietrznej, co wymaga zajęcia na czas robót części nieruchomości o powierzchni 56 m2. Oznacza to, iż na wskazanej działce brak jest konieczności do trwałego zajęcia gruntu o powierzchni 24 m2. Natomiast, co do działki nr 352 zakres planowanych prac, jak również powierzchnie gruntu niezbędna do trwałego urządzenia inwestycji oraz powierzchnia gruntu przewidzianego do zajęcia na czas wykonywania robót pokrywa się z wartościami wskazanymi przez organ I instancji. Dokonane przez organ odwoławczy ustalenia, co do działki nr 362 skutkowały zmianą decyzji organu I instancji w zakresie jej pkt 1, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania dotyczących kwestii legalności sieci, czy też wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyła lub odszkodowania za wyrządzone szkody organ wskazał, iż mogą one stanowić przedmiot odrębnych postępowań. Celem wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. jest bowiem jedynie udzielenie inwestorowi zezwolenia na zajęcie cudzej nieruchomości wyłącznie dla potrzeb wykonania robót budowlanych.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J.S. zakwestionował decyzję Wojewody [...] w części, w jakiej organ odwoławczy zmieniając pkt 1 decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości nr 352, w zakresie zezwolenia na doprowadzenie linii kablowej SN 3x20 mm o długości 4 m do istniejącego transformatora bez zmiany jego usytuowania oraz na zajęcie 330 m2 powierzchni gruntu wskazanej nieruchomości, jako niezbędnej do trwałego urządzenia inwestycji. Zaskarżonej w powyższym zakresie decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, to jest art. 7, art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych w zakresie powierzchni niezbędnej do trwałego urządzenia inwestycji; brak wyważenia interesu indywidualnego i interesu społecznego , w odniesieniu do wnioskowanego przez inwestora sposobu korzystania z nieruchomości przez skarżącego; brak rozważenia postulowanego przez skarżącego przebiegu projektowanej linii; brak w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia analizy kwestii uciążliwości inwestycji dla nieruchomości skarżącego. Strona zarzuciła także naruszenie art. 124 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 77 §1 k.p.a. poprzez ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości skarżącego w sposób naruszający jego interes, w oparciu o nieprawidłowe ustalenia faktyczne, co do zgodności inwestycji z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz bez zbadania, czy przebieg inwestycji będzie dla nieruchomości skarżącego jak najmniej uciążliwy. Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Uzasadniając podniesione zarzuty strona wskazała, ze nie kwestionuje zasadności likwidacji istniejącej sieci napowietrznej i związanej z tym konieczności zajęcia jego nieruchomości, pod warunkiem przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego lub naprawienia szkód. Jednakże kwestionuje wydane rozstrzygnięcie, co do konieczności trwałego zajęcia 330 m2 działki nr 352 jako niezbędnej do trwałego urządzenia inwestycji, która jak wynika z przedłożonej dokumentacji polega na doprowadzeniu 4 m linii kablowej do usytuowanej na jego działce stacji transformatorowej. Zdaniem skarżącego, powierzchnia ta winna oscylować w granicach 30-40 m2 . Przy wartości przyjętej przez organy, uwzględniając wymiary działki 352, obszar trwale zajęty (ujawniony w księdze wieczystej nieruchomości) sięgałby około 50 m w głąb nieruchomości od drogi publicznej, choć sama stacja jest usytuowana w odległości 3-4 m od drogi. Skarżący wskazał ponadto, iż miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, na który powołuje się organ, w zakresie zaopatrzenia w energie elektryczną zawiera ogólne postanowienia, z których nie wynika przebieg konkretnej linii energetycznej, czy też miejsce usytuowania stacji transformatorowej. Tym samym skoro planowane przedsięwzięcie prowadzić będzie do zmiany dotychczasowego przebiegu linii energetycznej, to w ocenie skarżącego możliwym jest zmiana usytuowania istniejącej stacji transformatorowej, zgodnie z jego propozycją, która pozostała bez jakiejkolwiek reakcji organów. Skarżący podkreślił, że planowane przez inwestora włączenie linii kablowej do stacji transformatorowej ma miejsce przy granicy działki nr 352 z drogą publiczna, w centralnej części szerokości tej działki. Takie rozwiązanie uniemożliwia jakiekolwiek wykorzystanie nieruchomości, czy to na cele rolnicze, czy też na cele budowlane, zgodnie z jej przeznaczeniem w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do podniesionych zarzutów skargi organ stwierdził, iż sprowadzają się w zasadzie kwestionowania szerokości pasów technologicznych, które to wartości były znane już na etapie złożenia wniosku inwestora o wydanie decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. odnośnie przebiegu projektowanej linii wskazał, iż organy administracji publicznej nie są uprawnione do ingerencji w ustalenia projektanta, oparte na wiedzy specjalistycznej. Mając na uwadze treść wniosku inwestora, z którego wynika, iż planowana inwestycja jest inwestycją celu publicznego, jak również brak możliwości odmiennego jej przebiegu, z pominięciem przedmiotowych działek, pozwala zdaniem organu domniemywać, ze już na etapie projektowania brano pod uwagę rożne warianty jej przebiegu, wybierając jak najmniej uciążliwy dla właścicieli przez których grunty będzie przebiegała.

W piśmie procesowym z dnia 3 września 2021 r. skarżący zakwestionował stanowisko organu, co do braku możliwości ingerencji organów w ustalenia projektanta, gdyż w jego ocenie decyzja wydawana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. nie ma charakteru związanego. Organy procedujące w sprawie winny zatem wyważyć interes wszystkich stron postępowania, a nie bezkrytycznie przyjmować stanowisko inwestora. Ponadto skarżący podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skargi.

Pismem procesowym z dnia 17 września 2021 r. uczestnik postępowania A S.A. z siedzibą w G., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosiła o oddalenie skargi. Strona wskazała, iż na gruncie niniejszej sprawy spełnione zostały przesłanki uzasadniające wydanie decyzji na podstawie ar.t 124 ust. 1 u.g.n., to jest zgodność planowanej inwestycji celu publicznego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz brak zgody właściciela nieruchomości na wykonanie prac. Zarówno treść powołanego przepisu, jak i jego charakter czyni niedopuszczalnym formułowanie jakichkolwiek innych przesłanek orzeczenia o ograniczeniu korzystania z nieruchomości. Odnośnie kwestii zasadności wyznaczonych pasów technologicznych pełnomocnik strony wskazał, iż zostały one wyznaczone w oparciu o wiedze specjalistyczną, a sama inwestycja jest realizowana w interesie społecznym i będzie służyła ogółowi mieszkańców. Dla jej wykonania nie ma możliwości pominięcia nieruchomości skarżącego. Dodatkowo pełnomocnik uczestnika postępowania wskazał, że to inwestor zgodnie z przedstawionymi projektami wie jaka powierzchnia pasów jest mu potrzebna dla wykonania modernizacji sieci elektroenergetycznej, a strona skarżąca nie posiada wiedzy specjalistycznej w tym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga J.S. została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) - dalej: p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie zarówno skarżący, jak i organ administracji wnosili o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Natomiast uczestnik postępowania w zakreślonym terminie nie żądał przeprowadzenia rozprawy.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Dokonując kontroli sądowoadministracyjnej w powyżej wskazanym zakresie Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego, to jest art. 7, art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji stanowiło naruszenie prawa materialnego, to jest art. 124 ust. 1 u.g.n., co obligowało Sąd do ich wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.

W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi J.S. uczynił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., w części w jakiej orzeka ona o ograniczeniu sposobu korzystania z należącej do skarżącego nieruchomości nr 352, położnej w obrębie K., gm. B. w zakresie zezwolenia na doprowadzenie linii kablowej SN 3x20 mm o długości 4 m do istniejącego transformatora bez zmiany jego usytuowania oraz na zajęcie 330 m2 powierzchni gruntu wskazanej nieruchomości, jako niezbędnej do trwałego urządzenia inwestycji.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: DZ.U. z 2020 r. poz. 65) - dalej: u.g.n.

Zgodnie z art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Powołany wyżej przepis art. 124 ust. 1 u.g.n. upoważnia do władczego rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej o zezwoleniu na zajęcie nieruchomości, celem umożliwienia realizacji inwestycji celu publicznego, w rozumieniu art. 6 u.g.n. która po jej wybudowaniu pozostanie na nieruchomości jako odrębny od gruntu przedmiot własności (art. 49 § 1 k.c.), w razie braku porozumienia inwestora z właścicielem nieruchomości, na podstawie którego podmiot wykonujący inwestycję celu publicznego uzyskałby uprawnienie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w rozumieniu art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.:. Dz. U. z 2021 r. poz. 2351). Przy czym, jego zastosowanie wymaga łącznego spełnienia określonych w nim przesłanek, to jest: uzasadnionej miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego potrzebą przeprowadzenia przez daną nieruchomość inwestycji liniowej celu publicznego, służącej przesyłaniu lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, łączności publicznej i sygnalizacji wraz z niezbędnymi do korzystania z tych przewodów i urządzeń obiektów; oraz brak zgody właściciela nieruchomości na przeprowadzenie przez jego nieruchomość opisanej inwestycji. Podkreślenia wymaga również, że z uwagi na fakt, iż wydawana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. decyzja skutkuje ograniczeniem uprawnień właścicielskich i przeznaczeniem prywatnej własności dla realizacji celu publicznego, organy administracji zobligowane są do ścisłego określenia w podejmowanej decyzji zarówno zakresu ograniczenia prawa korzystania przez właściciela z nieruchomości poprzez jednoznaczne wskazanie przebiegu inwestycji przez nieruchomość i zakresu uszczuplenia władztwa właściciela, i to tylko w zakresie niezbędnym do wykonania danej inwestycji (por. wyroki WSA w Białymstoku z 10 lutego 2015 r., II SA/Bk 1098/14; z 12 lutego 2013 r., II SA/Bk 692/12; wyroki NSA z 17 listopada 2009 r., I OSK 85/09, z 29 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 629/19; www.orzeczenia.nsa.gov.pl. oraz E. Bończak - Kucharczyk, Komentarz do art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, Lex/el 2021).

Dalej wskazać należy, iż stosownie do treści art. 124 ust. 3 u.g.n. udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że przepisy u.g.n. nie określają prawnej formy prowadzenia rokowań. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym spełnienie obowiązku przeprowadzenia rokowań, jako przesłanki wszczęcia postępowania w sprawie uzyskania zgody na zajęcie nieruchomości, oznacza taką sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124 u.g.n. Z kolei niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażeniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia. Przepis art. 124 ust. 1 u.g.n. nie uzależnia zatem uzyskania zgody administracyjnej, od określenia przez inwestora takiej oferty, która satysfakcjonowałaby właściciela nieruchomości. Dla oceny zasadności podjętego rozstrzygnięcia istotne jest wyłącznie ustalenie, czy strony przedstawiły sobie propozycje, które umożliwiałyby zawarcie porozumienia. Dla spełnienia przesłanki, o której mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n. wystarczy zatem wzajemne poinformowanie się obu stron o swoich stanowiskach i możliwym zakresie wzajemnych ustępstw celem zawarcia umowy lub innego satysfakcjonującego obie strony rozwiązania zasad korzystania z danej nieruchomości (por. wyrok NSA z 30 czerwca 2016 r., I OSK 3500/15; wyrok WSA w Krakowie z 19 września 2016 r., II SA/Kr 650/16; wyrok WSA w Białymstoku z 20 września 2016 r., II SA/Bk 212/16; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie, z załączonych do skargi akt administracyjnych wynika, że wnioskiem z dnia 31 marca 2020 r. A S.A. z siedziba w G., reprezentowana przez pełnomocnika, wystąpiła do Starosty [...]ego z wnioskiem o udzielenie, na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. zezwolenia na realizację inwestycji pn. "Wymiana odcinków linii napowietrznych SN przebiegających przez tereny zalesione na linie kablową w ciągu liniowym SN W. – C. ([...]) od słupa 91 do słupa 93 i odgałęzienie kierunek stacja [...] w miejscowości K. gm. B. [...]", poprzez ograniczenie sposobu korzystania z części nieruchomości położonych w obrębie K., gm. B., oznaczonych nr 352 i 362, stanowiących własność J.S.

W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, iż wskazany we wniosku inwestora cel planowanej inwestycji, to jest przebudowa linii i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, jest realizowany w interesie społecznym i ma służyć ogółowi, a co za tym idzie stanowi cel publiczny w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n.

Bezspornym na gruncie niniejszej sprawy pozostaje również, iż wnioskowane na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości skarżącego jest zgodne z postanowieniami obowiązującego na tym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przyjętego uchwałą Rady Gminy w B. z dnia 3 czerwca 2002 r., nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy B. Jak wynika bowiem z § 138 pkt 4 uchwały na obszarze jednostki strukturalnej K. ustala się zasady obsługi systemami infrastruktury technicznej, w zakresie zaopatrzenia w energię elektryczną plan ustala: a) adaptacji trwałej podlegają istniejące elementy systemu energetycznego: linie napowietrzne 15 kV, stacje transformatorowe 15/0,4 kV, linie niskiego napięcia; b) modernizacja i rozbudowa stacji transformatorowych 15/04 kV, sieci rozdzielczych i przyłączy niskiego i średniego napięcia w uzgodnieniu z właściwym zakładem energetycznym; c) plan rezerwuje korytarze - strefy ochronę od odziaływania pól elektromagnetycznych istniejących linii napowietrznych 15 kV, po 7 m licząc w obie strony od osi linii. Wskazać również należy, że przedmiotowa inwestycja odnosi się do instalacji istniejącej, a charakter prac określony jako wymiana odcinków linii napowietrznych na linie kablową (pomimo częściowej zmiany przebiegu instalacji) stanowi modernizację istniejącej sieci. W sytuacji, gdy w obszarze danej nieruchomości określone urządzenia infrastruktury przesyłowej są już posadowione i ich przebieg znajduje odzwierciedlenie w treści obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym dodatkowo ustalone są w sposób wiążący strefy ograniczającej sposób użytkowania terenu ze względu na istnienie tych urządzeń, to kolejna inwestycja mająca na celu ich zastąpienie urządzeniami rodzajowo tożsamymi (choćby różniącymi się szczegółowymi parametrami technicznymi, czy też technologią wykonania), będzie pozostawała w zgodzie z postanowieniami tego planu.

Nie budzi także wątpliwości Sądu, że przed wszczęciem przedmiotowego postępowania administracyjnego wnioskodawca podjął próbę uzyskania zgody skarżącego na udostępnienie nieruchomości na wnioskowany cel, co pozwala przyjąć spełnienie warunku z art. 124 ust. 3 u.g.n. O powyższym świadczą załączone do akt sprawy kopie kierowanej do skarżącego korespondencji, zarówno w formie listownej jaki i za pośrednictwem poczty elektronicznej oraz notatki sporządzone z przeprowadzanych rozmów telefonicznych ze skarżącym.

Rozpoznając niniejszą skargę nie sposób jednak pominąć, iż decyzja wydawana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. ogranicza sposób korzystania z nieruchomości nie tylko poprzez zajęcie części tej nieruchomości przez przewody i urządzenia elektryczne, ale również ogranicza możliwości użytkowania tej nieruchomości na określonym decyzją terenie, w sposób uniemożlwiający jej zabudowę, czy też korzystanie z niej zgodnie z jej gospodarczym przeznaczeniem. Niewątpliwie jednym z zadań realizowanych przez przedsiębiorstwa energetyczne jest utrzymanie sieci przesyłowych, na które to czynności składają się konserwacja sieci, usuwanie awarii, czy też ich modernizacja. Powyższe uzasadnia zatem wyznaczenie powierzchni gruntu niezbędnej do trwałego urządzenia inwestycji. Konieczność realizacji zadań w powyższym zakresie nie może jednak prowadzić do lekceważenia prawa własności. Stwierdzić wobec powyższego należy, że niezbędny, określany we wniosku inwestora zakres powierzchni ograniczenia z jednej strony winien uwzględniać potrzeby przedsiębiorstwa energetycznego związane z koniecznością utrzymania sieci przesyłowych, z drugiej zaś uzasadniony interes właściciela nieruchomości, na której ustanawia się ograniczenie, polegający na realnym zapewnieniu mu możliwości korzystania z przysługującego prawa własności. W ocenie Sądu użyty przez ustawodawcę w treści art. 124 ust. 1 u.g.n. zwrot "może ograniczyć" wskazuje na przyznanie organowi pewnego zakresu swobody w kształtowaniu sytuacji prawnej jej właściciela. Decyzja wydawana w trybie przywołanego przepisu nie ma bowiem charakteru związanego, czyli wyznaczonego treścią wniosku inwestora realizującego cel publiczny. Przeciwnie, każdorazowo wymaga wyważenia interesów stron postępowania, które ze względu na jego przedmiot pozostają w oczywistej kolizji. Tym samym organ nie może bezkrytycznie przyjmować punktu widzenia tylko jednej strony postępowania administracyjnego, realizującej cel publiczny, który niewątpliwie ma charakter priorytetowy, przemilczając jednocześnie argumenty zgłaszane przez jego drugą stronę, uznając że interes indywidualny nie ma w tego rodzaju przypadkach żadnego znaczenia. Przeciwnie, w ocenie Sądu należy dążyć do jego ochrony tak dalece, jak jest to tylko możliwe w okolicznościach konkretnej sprawy, co do zasady aż do momentu, w którym ochrona interesu indywidualnego wykluczałaby ziszczenie się interesu publicznego. Tymczasem na gruncie niniejszej sprawy zarówno wnioskodawca A S.A., jak i organy obu instancji nie rozważyły możliwości alternatywnej, proponowanej przez skarżącego, lokalizacji przedmiotowej inwestycji na nieruchomości strony, co umożliwiłoby jej racjonalne wykorzystanie. Tym bardziej, że jak wynika z akt sprawy zarówno na etapie prowadzonych rokowań, jak i na etapie prowadzonego postępowania administracyjnego strona nie żądała usunięcia posadowionej na działce nr 352 stacji transformatorowej, a jedynie jej przesunięcia do granicy działki nr 351 w kierunku drogi, co zapewniło by skarżącemu możliwość wjazdu na przedmiotową nieruchomość. W uzasadnieniach wydanych rozstrzygnięć brak jest także należytego odniesienia do wątpliwości skarżącego, co do zasadności wyznaczenia na działce 352 gruntu niezbędnej do trwałego urządzenia inwestycji o powierzchni 330 m2. W ocenie Sądu określony we wniosku zakres planowanych prac, to jest całkowity demontaż istniejącej linii napowietrznej przebiegającej wzdłuż całej nieruchomości skarżącego oraz doprowadzenie do posadowionej na działce stacji transformatorowej linii ziemnej o długości 4 m, od strony drogi powiatowej, winien skłonić organy administracji do oceny zasadności zapotrzebowania przedsiębiorstwa energetycznego na wskazany zakres terenu. Niewątpliwie zakład energetyczny, jako podmiot dysponujący specjalistyczną wiedzą jest jak najbardziej uprawniony do określenia terenu niezbędnego do realizacji i utrzymania przedsięwzięcia, jednak powyższe nie oznacza całkowitego zwolnienia organu z obowiązku badania wniosku, zwłaszcza, gdy właściciel nieruchomości, którego prawa doznają uszczerbku, wyraźnie podważa stanowisko inwestora. W takiej sytuacji niezbędnym jest należyte i wyczerpujące uzasadnienie przyjętego rozwiązania. Zaniechanie powyższemu obowiązkowi stanowiło naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., jak i pozostawało sprzeczności z zasadą wyważania interesów (art. 7 k.p.a. in fine) oraz zasadą zaufania stron do organu (art. 8 k.p.a.). Konsekwencją stwierdzonych naruszeń prawa procesowego było naruszenie art. 124 ust.1 u.g.n.

W świetle powyższych rozważań, Sąd uznał, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa zarówno procesowego, jak i prawa materialnego, co skutkowało ich uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. W przedmiocie zasądzonych na rzecz skarżącego kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.

Rozpatrując sprawę ponownie organy administracji będą zobowiązane do uwzględnienia oraz zastosowania się do stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu niniejszego wyroku. W szczególności będą zobowiązane do należytego ustosunkowania się do zarzutów i argumentów skarżącego, co do możliwości alternatywnego usytuowania na należącej do strony nieruchomości planowanej inwestycji celu publicznego, jak również odnośnie zasadności wskazanej przez inwestora powierzchni obszaru trwałego ograniczenia, niezbędnej dla realizacji inwestycji.

dc