Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1564/00
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 2003-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 4 lit. b
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: ze zm.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: W świetle art. 21 ust. 4 lit. "b" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących, ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ prokuratorowi prokuratury wojskowej, który pełniąc służbę oskarżał osoby podejrzane, a w wyniku tego oskarżenia skazane w latach 1944-1956 i osadzone w więzieniach za działalność podjętą i na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej nie przysługują uprawnienia kombatanckie bez względu na to z jakiego tytułu uprawnienia te zostały przyznane.

Przesłuchanie stron to środek dowody posiłkowy dopuszczalny w postępowaniu administracyjnym w ostateczności. Przepis art. 86 Kpa pozostawia ocenę potrzeby przeprowadzenia tego dowodu organowi, co wynika z użytych w nim słów "może przesłuchać stronę". Swoboda tej oceny jest jednak ograniczona treścią zasady prawdy obiektywnej, z której wypływa dla organu orzekającego obowiązek skorzystania z tego środka dowodowego, jeśli nie można ustalić stanu faktycznego z braku innych środków dowodowych.

TEZY

W świetle art. 21 ust. 4 lit. "b" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących, ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ prokuratorowi prokuratury wojskowej, który pełniąc służbę oskarżał osoby podejrzane, a w wyniku tego oskarżenia skazane w latach 1944-1956 i osadzone w więzieniach za działalność podjętą i na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej nie przysługują uprawnienia kombatanckie bez względu na to z jakiego tytułu uprawnienia te zostały przyznane.

Przesłuchanie stron to środek dowody posiłkowy dopuszczalny w postępowaniu administracyjnym w ostateczności. Przepis art. 86 Kpa pozostawia ocenę potrzeby przeprowadzenia tego dowodu organowi, co wynika z użytych w nim słów "może przesłuchać stronę". Swoboda tej oceny jest jednak ograniczona treścią zasady prawdy obiektywnej, z której wypływa dla organu orzekającego obowiązek skorzystania z tego środka dowodowego, jeśli nie można ustalić stanu faktycznego z braku innych środków dowodowych.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na rozprawie przy udziale (...) sprawy ze skargi Leszka K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 16 sierpnia 2000 r. (...) w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 18 maja 2000 r. (...) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "b" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ - pozbawił skarżącego Leszka K. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZBoWiD z tytułu udziału w Ruchu Oporu od stycznia 1943 r. do 17 stycznia 1945 r. W uzasadnieniu podniesiono, iż skarżący otrzymał uprawnienia kombatanckie przyznane przez ZBoWiD z ww. tytułu na podstawie oświadczeń świadków. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono na podstawie pisma Ministerstwa Sprawiedliwości Zespół ds. Badania Akt Sędziów i Prokuratorów w Stanie Spoczynku z 19.01.2000 r., iż od 28.02.1951 r. skarżący był zatrudniony w Wojskowej Prokuraturze Rejonowej w O. na stanowisku asesora, następnie oficera śledczego i podprokuratora, od 26.06.1953 r. - w Naczelnej Prokuraturze Wojskowej na stanowisku podprokuratora, a następnie od 25.03.1954 r. do 4.07.1955 r. - w Wojskowej Prokuraturze Rejonowej w Ł. Z ww. pisma wynika, m.in., iż skarżący był oskarżycielem w sprawie Franciszka K., Józefa R., Stefana C. i Mariana G. rozpoznanej dnia 15.11.1954 r. przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Ł. Ww. byli oskarżeni m.in. o udzielanie pomocy członkom organizacji NSZ i KWP oraz przechowywania należącej do nich broni i zostali skazani na karę: Franciszek K. - 8 lat więzienia, Józef R. - 5 lat, Stefan C. - 2 lat więzienia i Marian G. - 1 roku więzienia. Organ stwierdził, iż z powyższego wynika, że skarżący był zatrudniony w organach prokuratury wojskowej na stanowiskach związanych ze stosowaniem represji wobec osób podejrzanych i skazywanych za działalność podjętą na rzecz suwerenności RP. Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "b" cyt. ustawy - pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które w latach 1944-1956 były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w organach prokuratury wojskowej na stanowiskach związanych ze stosowaniem represji wobec osób podejrzanych lub skazanych za działalność podjętą na rzecz suwerenności i niepodległości RP.

Leszek K. wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu podniósł, iż ma zastrzeżenia do formy i sposobu prowadzenia postępowania weryfikacyjnego, które winno być prowadzone zgodnie z przepisami Kpa. Zakwestionował czasokres prowadzonego postępowania, wnikliwość, obiektywizm i inne nieprawidłowości, które zdaniem skarżącego rzutują i mają wpływ na niewłaściwość podjętej i krzywdzącej dla skarżącego decyzji. Zarzucił brak załączenia dokumentów świadczących przeciwko skarżącemu w tym wyroków sądów. Podkreślił, że z uzasadnienia nie dołączonego wyroku wynika jasno, że nie oskarżał członków organizacji KWP ani NSZ. Skazani to rolnicy, którzy przechowywali własną broń, a nie członkowie organizacji jak sugeruje pismo bądź samo uzasadnienie podjętej decyzji. Wyjaśnił, że gdyby nie art. 4 par. 1 mKk /nielegalne posiadanie broni palnej/ to cała ta sprawa nie byłaby sądzona w Sądzie Wojskowym a jedynie przed Sądem Powszechnym, gdyż nie ma ona przesłanek tzw. kontrrewolucyjności. Wszyscy skazani udzielali pomocy nie członkom związku NSZ lub KWP, gdyż takowy już nie istniał, a jedynie poszczególnym byłym członkom tych związków ukrywającym się przed organami władzy. Udzielili tej pomocy również im tylko dlatego, że obawiali się przemocy ze strony tych osób, gdyż były one uzbrojone. Ponadto z uzasadnienia tego wyroku wynika, że prawie wszyscy skazani kierowali się również chęcią zysku, gdyż niektórzy z nich byli obdarowani przedmiotami i to przeważnie zrabowanymi u innych obywateli.

Zdaniem skarżącego nie jest również bez znaczenia fakt, że właśnie ci byli członkowie KWP lub NSZ wskazali tych skazanych i na ich zeznaniach zostali skazani, co jest faktem nagannym, a nie postawa oskarżającego zgodnie z przepisami prokuratora.

Brak właściwego dowodu, właściwej analizy, nieuzasadniona przewlekłość postępowania, brak wnikliwości, wszystko to - według skarżącego - wskazuje na tendencyjność i chyba polityczną zemstę trybu T.K.M. Zdaniem skarżącego w sprawie tej trzeba również wziąć pod uwagę to, że skarżący był członkiem organizacji AK w czasie okupacji a nie jakimś utrwalaczem władzy w stosunku do których toczą się obecnie liczne postępowania weryfikacyjne. Skarżący nie neguje, że był prokuratorem wojskowym ale tylko przez okres krótki, następnie pracował jako prokurator W Prokuraturach Powszechnych - łącznie pracował w organach Prokuratury przez okres 35 lat i nigdy nie byłem prokuratorem tzw. "dyspozycyjnym" a pracę swoją wykonywał uczciwie i zgodnie z przepisami prawa. Zwrócił uwagę na kanony i przepisy prawne, z których wynika zakaz działania prawa wstecz, o nieodbieraniu nabytych i utrwalonych uprawnień i innych.

Decyzją z dnia 16 sierpnia 2000 r. (...) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 w związku z art. 127 par. 3 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "b" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ - utrzymał w mocy decyzję własną z 18 maja 2000 r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu podniesiono, iż z pisma Ministerstwa Sprawiedliwości Zespół ds. Badania Akt Sędziów i Prokuratorów w Stanie Spoczynku z 19.01.2000 r. wynika, że Leszek K. od 28.02.1951 r. był zatrudniony w Wojskowej Prokuraturze Rejonowej w O. na stanowisku asesora, oficera śledczego i podprokuratora, od 26.06.1953 r. - w Naczelnej Prokuraturze Wojskowej na stanowisku podprokuratora, a następnie od 25.03.1954 r. do 4.07.1955 r. w Wojskowej Prokuraturze Rejonowej w Ł. Według ww. pisma ww. był oskarżycielem w m.in. sprawie Franciszka K., Stefana C., Józefa R. i Mariana G. rozpoznanej w dniu 15.11.1954 r. przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Ł.

Ww. m.in. byli oskarżeni o udzielanie pomocy członkom organizacji NSZ i KWP oraz przechowywanie należącej do nich broni i zostali skazani na karę:

Franciszek K. - 8 lat więzienia, Józef R. - 5 lat więzienia, Stefan C. - 2 lata więzienia i Marian G. - 1 roku więzienia (...)

Sąd Wojewódzki w Ł. IV Wydział Karny postanowieniem z dnia 24.11.1995 r., na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1993 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległości bytu Państwa Polskiego /Dz.U. nr 54 poz. 149/ stwierdził nieważność powyższego wyroku w stosunku do Franciszka K. (...).

Wobec powyższego Kierownik Urzędu stwierdził, iż Leszek K. był zatrudniony w organach prokuratury wojskowej na stanowiskach związanych ze stosowaniem represji wobec osób podejrzanych i skazywanych za działalność podjętą na rzecz suwerenności RP. Zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "b" cyt. ustawy osobom, które w latach 1944-1956 były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w organach prokuratury wojskowej na stanowiskach związanych ze stosowaniem represji wobec osób podejrzanych lub skazanych za działalność podjętą na rzecz suwerenności i niepodległości RP uprawnienia kombatanckie nie przysługują z żadnego tytułu, zaś na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" osoby te pozbawia się uprawnień. Okoliczności podniesione przez ww. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczące osób skazanych w sprawie z dnia 15.11.1954 r. - przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Ł. nie mają wpływu na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w rozstrzygnięciu decyzji.

Powyższą decyzję zaskarżył Leszek K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W uzasadnieniu podniósł okoliczności wymienione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczące przewlekłości postępowania. Wyjaśnił, iż załączył dokumenty i oświadczenia i prosił o przesłuchanie. Tej prośby nie spełniono przez okres ponad dwuletni. Z dokumentów dostarczonych przez skarżącego wynikało gdzie i na jakich stanowiskach pracował i jakie miał uprawnienia. Urząd zbagatelizował te dowody i przez dwa lata nie podejmował żadnych czynności lecz kierował pisma do różnych instytucji niezwiązanych z pracą skarżącego. Jest to zdaniem skarżącego karygodne lekceważenie obowiązków urzędniczych w postępowaniu karnoadministracyjnym, które miało decydujący wpływ na końcową decyzję - niekorzystną dla skarżącego.

Skarżący podkreślił nieetyczne - zdaniem skarżącego - postępowanie prokuratorów z Ministerstwa Sprawiedliwości, którzy w dniu 19.01.2000 r. wysłali pismo do Urzędu do spraw Kombatantów informując o tym, że oskarżał przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Ł. kiedy jeszcze postępowanie toczące się w Ministerstwie Sprawiedliwości nie było prawomocne. Z tego wynika, że już wtedy "skazano" skarżącego przedwcześnie, a więc z pominięciem etyki zawodowej. Skarżący stwierdził, iż to pismo Ministerstwa Sprawiedliwości jest wybiórcze i nierzetelne. Ministerstwo bowiem dysponuje trzema odpisami wyroków, w których skarżący oskarżał. Dwa z nich wskazują, że pozostali oskarżeni w sprawach mówią, że udzielili pomocy, gdyż bali się uzbrojonych ludzi, że broń przechowywali swoją, a za usługę otrzymywali przedmioty pochodzące z rabunków od byłych członków organizacji niepodległościowych. Zdaniem skarżącego właśnie te wszystkie trzy wyroki winny być poddane wnikliwej analizie i wówczas prowadzący postępowanie doszliby do wniosku, że osoby, które skarżący oskarżał - nie udzielały pomocy z pobudek patriotycznych lecz z bojaźni lub chęci otrzymania korzyści materialnej. Skarżący podkreślił, iż nie prowadził śledztw w tych sprawach, a prowadzili je funkcjonariusze UB, którzy teraz otrzymują wysokie emerytury. Skarżący wyjaśnił, iż właśnie ci oficerowie śledczy UB doprowadzili do tego, że sami członkowie "KWP i NZW" wskazali tych biednych rolników jak i tych, którzy udzielali im pomocy i na podstawie ich zeznań zapadły wyroki skazujące /obraza art. 12 Kpa/.

Skarżący podniósł, iż przy podejmowaniu decyzji pominięto zasadę praworządności /art. 7 i 8 Kpa/, gdyż nie zawiera ona obowiązku pogłębienia zaufania obywateli, by wzbudzić w nich świadomość kultury prawnej, czego niestety nie dopatrzył się w treści tych decyzji. Skarżący stwierdził także, iż nigdy jako prokurator Wojskowej Prokuratury Rejonowej w Ł. nie prowadził śledztw przeciwko członkom organizacji niepodległościowych, nie zatwierdzał aktów oskarżeń w tych sprawach, ani też nie oskarżał członków KWP lub NZW.

W prokuraturze prowadził referat przeciwko żołnierzom KBW, nadzorował 8 Pułk KBW waz Podoficerską Szkołę Samochodową KBW. Prowadził postępowania przeciwko żołnierzom KBW, dokonywał czynności profilaktycznych w tych jednostkach i różnego rodzaju kontroli. Jako prokurator popierał oskarżenia przed Sądem w sprawach przeciwko żołnierzom KBW. Na wokandzie często były sprawy przeciwko żołnierzom KBW oraz sprawy przeważnie z art. 4 par. 1 mKk i inne. Incydentalnie przydzielano skarżącemu wokandy przeciwko osobom cywilnym i to przeważnie o nielegalne posiadanie broni i inne przestępstwa o charakterze kryminalnym. Wokandy nie mógł odrzucić gdyż był to rozkaz - polecenie przełożonego.

W Wojskowej Prokuraturze Rejonowej w Ł. ze wszystkich prokuratorów pracował najkrócej - od końca marca 1954 r. do końca czerwca 1955 r. Z tym, że od wiosny 1955 r. był zajęty czynnościami związanymi z likwidacją tej Prokuratury. W czasie od marca 1951 r. do końca sierpnia 1952 r. pracował w WPR w O. na stanowisku asesora i oficera śledczego, które to stanowiska nie miały pełnych uprawnień prokuratora a wszystkie czynności wykonywał pod ścisłą kontrolą przełożonych. Od września 1952 r. do końca czerwca 1953 r. jako podprokurator pracował w Ekspozyturze WPR O. w K. gdzie nadzorował Oficerską Szkołę WOP, 19 Brygadę WOP oraz trzy Bataliony WOP w B, B. i W. W tym zakresie prowadził postępowania przeciwko żołnierzom WOP, dokonywał szeroko pojętą pracę profilaktyczną w tych jednostkach. Natomiast w okresie od połowy czerwca 1953 r. do połowy marca 1954 r. pracował jako prokurator w Wydziale VI Naczelnej Prokuratury Wojskowej w Warszawie. W wydziale tym rozpatrywano sprawy rewizyjne przeciwko funkcjonariuszom UB, MO, żołnierzom KBW i WOP oraz przeciwko funkcjonariuszom Straży Więziennej. W strukturach Prokuratur Wojskowych pracował niecałe 5 lat. Od lipca 1955 r. rozpoczął pracę w Prokuraturze Wojewódzkiej dla miasta Ł. i w tej Prokuraturze i podległych jej Prokuraturach Powiatowych pracował do końca grudnia 1986 r.

Łącznie w strukturach Prokuratur przepracował 35 lat. Nigdy w czasie tej pracy nie splamił honoru prokuratora, swoją pracę starał się wykonywać uczciwie i zgodnie z poczuciem sprawiedliwości. Nigdy nie oskarżał ani nie prowadził śledztw przeciwko członkom organizacji niepodległościowych. Nie był prokuratorem dyspozycyjnym, dlatego też nie przydzielano skarżącemu spraw tzw. "kontrrewolucyjnych".

Skarżący zarzucił, iż w postępowaniu prowadzonym przez Urząd nie uczyniono nic by pracę skarżącego jako prokuratora ocenić obiektywnie i wnikliwie.

Dołączono przez okres ponad 2-letni jedynie pismo Ministra Sprawiedliwości, że oskarżał o przestępstwo z art. 4 par. 1 mKk i inne, ale nie dołączono chociażby odpisu wyroku lub jego kserokopii, by można było ocenić i zanalizować czy przestępstwa te mają charakter "kontrrewolucyjny" czy też są to przestępstwa o charakterze czysto kryminalnym zawierające dużą dozę niebezpieczeństwa społecznego przez nielegalne posiadanie broni palnej. Skarżący wyjaśnił, iż nielegalne posiadanie broni palnej było, jest i długo jeszcze będzie przestępstwem nader szkodliwym.

Uchylenie wyroku przez Sąd Okręgowy w Ł. nie oznacza, że oskarżający prokurator dopuścił się przewinienia. Można jedynie podnieść, że odpowiedzialność za przestępstwo z art. 4 par. 1 mKk winno być rozpatrywane przeciwko osobom cywilnym przez Sądy Powszechne a nie Wojskowe, które są zawsze i wszędzie bardziej surowe.

Skarżący wyjaśnił, iż wywodzi się ze środowiska AK, że tę przynależność do AK po wojnie musiał zataić i że również nad nim wisiał miecz Demoklesa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia 14 stycznia 2003 r. skarżący wniósł o załączenie do akt sprawy akt spraw byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w Ł. według podanych sygnatur.

Podczas rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym skarżący poparł skargę i wyjaśnił, iż do szkoły oficerskiej zgłosił się dobrowolnie, a następnie został skierowany do Prokuratury Wojskowej. W ocenie skarżącego stwierdzenie nieważności orzeczeń w sprawach w których skarżący oskarżał zostały zbyt pochopnie podjęte przez Sąd. Skarżący wyjaśnił, że nigdy nie oskarżał jeżeli nie był przekonany o winie. Osoby których akta załączono były osobami winnymi i dlatego zostały oskarżone.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ sąd ten sprawuje w zakresie

swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem.

Oznacza to, że Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron, oraz procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Decyzja zaś lub postanowienie stosownie do art. 22 ust. 2 ustawy o NSA podlega uchyleniu jeżeli sąd stwierdzi:

1/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy

2/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania

3/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego bądź prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z treścią art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "b" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ - w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji - uprawnienia kombatanckie o których mowa w ust. 1, nie przysługują osobie, która była zatrudnioną, pełniła służbę lub funkcję w jednostkach organizacyjnych lub na stanowiskach związanych ze stosowaniem represji wobec osób podejrzanych lub skazanych za działalność podjętą na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej:

- w organach prokuratury i prokuraturze wojskowej,

- w sądownictwie powszechnym lub wojskowym,

- w służbie więziennej,

W przedmiotowej sprawie bezsporne jest pomiędzy stronami i wynika z akt administracyjnych, iż skarżący otrzymał uprawnienia kombatanckie przyznane przez ZBoWiD z tytułu udziału w Ruchu Oporu od stycznia 1943 r. do 17 stycznia 1945 r.

Przebieg służby skarżącego w prokuraturze wojskowej jest bezsporny i wynika z akt administracyjnych. Są to następujące okresy:

25 sierpnia 1949 r. - 28 lutego 1951r. - Oficerska Szkoła Prawnicza -podchorąży 1 marca 1951 r. - 25 kwietnia 1952 r. -Wojskowa Prokuratura Rejonowa O.

asesor 26 kwietnia 1952 r. - 1 września 1952 r. -Wojskowa Prokuratura Rejonowa O. p.o. oficer śledczy 2 września 1952 r. - 25 czerwca 1953 r. Ekspozytura Wojskowa Prokuratury Rejonowej O. w K. p.o. podprokurator 26 czerwca 1953 r. - 24 marca 1954 r. - Naczelna Prokuratura Wojskowa - podprokurator Wydz. VI 25 marca - 4 lipca 1955 r. Wojskowa Prokuratura Rejonowa Ł.- podprokurator 4 lipca 1955 r. - przeniesiony do rezerwy. (...).

Na wniosek skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny wystąpił o nadesłanie akt sądowych byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w Ł. (...).

Z akt tych i akt administracyjnych wynika, a także pozostaje okolicznością bezsporną, iż skarżący był oskarżycielem w tych sprawach. Z ww. akt sądowych i akt administracyjnych wynika również, że osoby wyżej wymienione oskarżone były m.in. o udzielanie pomocy członkom organizacji Narodowe Zjednoczenie Wojskowe i Konspiracyjne Wojsko Polskie i zostały skazane na karę: Franciszek K. na 8 lat więzienia, Józef R. na 5 lat więzienia, Stefan C. na 2 lata więzienia i Marian G. na 1 rok więzienia, Antoni M. na 5 lat więzienia, Andrzej B. na karę 4 lat więzienia.

Z akt tych spraw sądowych wynika także, iż skazani na mocy tych wyroków sądowych odbywali karę więzienia.

Narodowe Zjednoczenie Wojskowe powstało w listopadzie 1944 r. drogą wyprowadzenia z Armii Krajowej siatek konspiracyjnych i oddziałów leśnych dawnej Narodowej Organizacji Wojskowej /połączonej z AK w 1942 r./ oraz tej części NSZ, która wiosną 1944 została podporządkowana AK. W praktyce NZW tworzyli w większości dawni członkowie NSZ, a jej ścisłe kierownictwo składało się wyłącznie z oficerów i działaczy wywodzących się z NSZ. Komendantem NZW został pułkownik Tadeusz D. Oprócz pracy organizacyjnej, wywiadowczej przewidywano działalność zbrojną, która miał się zajmować wyodrębniony pion Pogotowie Akcji Specjalnej. /Andrzej Friszke "Opozycja polityczna w PRL 1945-1980" Wydawnictwo "ANEKS" Londyn 1944 str. 17-18/.

Konspiracyjne Wojsko Polskie kryptonim "Bory" dowodzone było przez Stanisława S. "Warszyca". Swoim działaniem obejmowało całe województwo łódzkie, częściowo kieleckie, poznańskie, krakowskie i śląsko-dąbrowskie. KWP dokonało wielu brawurowych akcji np. w nocy z 19 na 20 kwietnia 1946 r. rozbiło więzienie w R. Mimo zakrojonych na dużą skalę działań UB, MO i KBW przeciwko KWP, część grup podziemnych przetrwała a wśród nich wywodząca się z KWP grupa Jana Małolepszego "Murata". W marcu i w kwietniu 1948 r. "Murat" oraz Ludwik D. "Daniel" dokonali jeszcze 39 akcji. We wrześniu 1948 - w ręce UB wpadł "Murat", a "Daniel" został aresztowany dopiero w 1954 r., a jego działalność w ostatnich latach była bardzo ograniczona". /Krzysztof Lesiakowski." Mieczysław Moczar" Oficyna Wydawnicza "Rytm" Warszawa 1998 r. str. str. 122-123 oraz str. 129-130/.

W stosunku do Franciszka K., Józefa R., Stefana C. i Antoniego M. Sąd Wojewódzki w Ł. stwierdził nieważność wyroków Wojskowego Sądu Rejonowego.

Postanowieniem z dnia 7 lipca 1994 r. (...) Sąd Wojewódzki w Ł. IV Wydział Karny stwierdził w stosunku do Antoniego M. nieważność wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 24 lutego 1955 r. (...) skazującego ww. za czyny z art. 14 par. 1 i art. 4 par. 1 dekretu z 13 czerwca 1946 r. na łączną karę 5 lat więzienia. Postanowieniem z dnia 6 stycznia 1994 r. (...) Sąd Wojewódzki w Ł. IV Wydział Karny stwierdził w stosunku do Andrzeja B. nieważność wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 5 października 1954 r. (...) skazującego ww. za czyny z art. 14 par. 1 i art. 4 par. 1 mKk na łączną karę 4 lat więzienia.

Postanowieniem z dnia 24 listopada 1993 r. (...) Sąd Wojewódzki w Ł. IV Wydział Karny stwierdził w stosunku do Franciszka K. nieważność wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 15 listopada 1954 r. (...) skazującego ww. za czyny z art. 14 par. 1 i art. 4 par. 1 mKk i art. 187 Kk na łączną karę 8 lat więzienia. Postanowieniem z dnia 24 listopada 1993 r. (...) Sąd Wojewódzki w Ł. IV Wydział Karny stwierdził w stosunku do Stefana C. nieważność pkt III ppkt 1 wyroku b. Wojskowego Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 15 listopada 1954 r. (...) skazującego ww. za czyn z art. 148 par. 1 Kk na karę 2 lat więzienia. W uzasadnieniu tych postanowień Sąd stwierdził, iż zarówno opis czynów przypisanych jak i przyjętej kwalifikacji prawnej wskazują, iż czyny popełnione zostały w związku z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego w czasie przewidzianym w art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego /Dz.U. nr 34 poz. 149/ Postanowienia ww. są prawomocne.

W tym miejscu wyjaśnić należy, iż podstawą stwierdzenia nieważności tych wyroków był art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego /Dz.U. nr 34 poz. 149/ zgodnie z którym - uznaje się za nieważne orzeczenia wydane przez polskie organy ścigania i wymiaru sprawiedliwości lub przez organy pozasądowe w okresie od rozpoczęcia ich działalności na ziemiach polskich, począwszy od 1 stycznia 1944 r. do 31 grudnia 1956 r., jeżeli czyn zarzucony lub przypisany był związany z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego albo orzeczenie wydano z powodu takiej działalności, jak również orzeczenia wydane za opór przeciwko kolektywizacji wsi i obowiązkowym dostawom.

Prawomocne orzeczenia sądów są powszechnie obowiązujące. Wiążące co do oceny są zatem ustalenia, iż wyżej wymienione osoby skazane zostały w związku z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.

Organ administracji przyjął, iż oskarżanie przez skarżącego jako prokuratora wojskowego ww. osób przed Wojskowym Sądem Rejonowym stanowi spełnienie przesłanki z art. 21 ust. 2 pkt 4b, gdyż skarżący był zatrudniony w prokuraturze wojskowej na stanowisku związanym ze stosowaniem represji wobec osób podejrzanych i skazywanych za działalność podjętą na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji - represją jest m.in. okres przebywania w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956 na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956 bez wyroku - za działalność polityczną bądź religijną związaną z walką o suwerenność i niepodległość.

Zdaniem Sądu w tym składzie - w świetle art. 21 ust. 4 lit. "b" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących, ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ prokuratorowi prokuratury wojskowej, który pełniąc służbę oskarżał osoby podejrzane, a w wyniku tego oskarżenia skazane w latach 1944-1956 i osadzone w więzieniach za działalność podjętą i na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej nie przysługują uprawnienia kombatanckie bez względu na to z jakiego tytułu uprawnienia te zostały przyznane.

Następstwem bowiem takiego oskarżania i skazania było przebywanie w więzieniu skazanego za działalność polityczną związaną z walką o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej co stanowi represję w rozumieniu cyt. wyżej art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy.

Zgodnie z art. 25 ust. 2 cyt. ustawy - w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji - pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby wymienione w art. 21 w ust. 2 w pkt 1, 3 i 4, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 3.

W myśl art. 21 ust. 3 tej ustawy - nie stosuje się przepisu ust. 2 pkt 4 lit. "a" i lit. "b" wobec osób, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy.

W przedmiotowej sprawie z akt administracyjnych i z oświadczenia skarżącego złożonego podczas rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wynika, iż skarżący dobrowolnie zgłosił się do oficerskiej szkoły prawniczej a następnie został skierowany do Prokuratury Wojskowej. Powyższe wskazuje na to, iż okoliczności wymienione w art. 21 ust. 3 ustawy nie zachodziły w przedmiotowej sprawie.

Dokonana zatem przez organ ocena stanu faktycznego i kwalifikacja prawna nie budzi wątpliwości.

Zarzuty skarżącego nie są zasadne.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie jest uprawniony do dokonywania analizy, a tym bardziej oceny wyroków sądu wojskowego. Postępowanie w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich prowadzone jest przez organ m.in. na podstawie przepisów rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień /Dz.U. nr 116 poz. 745/. Zgodnie z par. 5 tego rozporządzenia - fakt zatrudnienia, pełnienia służby lub funkcji, o którym mowa w art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy, stwierdzają, na podstawie posiadanych dokumentów, właściwe jednostki /komórki/ organizacyjne Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, Urzędu Ochrony Państwa, Ministerstwa Sprawiedliwości i Ministerstwa Obrony Narodowej.

W przedmiotowej sprawie fakt taki został stwierdzony w piśmie Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia 19 stycznia 2000 r. (...).

Ponadto skarżący był wezwany zgodnie z par. 4 tego rozporządzenia do przedstawienia związanych z przedmiotem postępowania wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów (...). Skarżący składał w toku postępowania liczne oświadczenia, załączał dokumenty, a w dniu 15 lutego 2000 r. osobiście zapoznał się z aktami sprawy (...). Zgodnie z art. 86 Kpa - jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Do przesłuchania stron stosuje się przepisy dotyczące świadków, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu.

Przesłuchanie stron to środek dowody posiłkowy dopuszczalny w postępowaniu administracyjnym w ostateczności. Przepis art. 86 Kpa pozostawia ocenę potrzeby przeprowadzenia tego dowodu organowi, co wynika z użytych w nim słów "może przesłuchać stronę". Swoboda tej oceny jest jednak ograniczona treścią zasady prawdy obiektywnej, z której wypływa dla organu orzekającego obowiązek skorzystania z tego środka dowodowego, jeśli nie można ustalić stanu faktycznego z braku innych środków dowodowych. /B. Adamiak J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2000/. W przedmiotowej sprawie stan faktyczny został ustalony wystarczająco i nie można zarzucić organowi, iż nie dokonując przesłuchania strony naruszył przepisy prawa.

W tej sytuacji zarzut skarżącego dotyczący braku przesłuchania skarżącego jako strony należy uznać za niezasadny, zwłaszcza że skarżący miał możliwość wypowiadania się w toku prowadzonego postępowania i możliwość zapoznania się z aktami administracyjnymi przed wydaniem decyzji przez organ.

Zarzut dotyczący przewlekłości postępowania nie ma w tej sytuacji istotnego wpływu na wynik sprawy. Skarżącemu przysługiwała skarga na bezczynność organu, z której to możliwości skarżący nie skorzystał.

Zarzut dotyczący jak to skarżący nazwał "bagatelizowania" składanych przez skarżącego dowodów również nie jest zasadny, bowiem stan faktyczny w sprawie nie jest sporny, sporna natomiast jest pomiędzy stronami jedynie interpretacja cyt. art. 21 ust. 4 pkt "b" ustawy.

Zarzut dotyczący braku przewinienia ze strony skarżącego nie jest zasadny bowiem w postępowaniu weryfikacyjnym Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie bada winy osób które podlegają weryfikacji, ich uczciwości, pochodzenia i przekonań sposobu wykonywania pracy, a także powodów ich postępowania, a jedynie bada czy osoby te spełniają przesłanki wynikające z przepisów cytowanej wyżej ustawy. Przesłanki te jak wyżej wskazano zostały spełnione.

W przedmiotowej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia przez organ art. 7-8 i art. 12 Kpa.

Pozostałe zarzuty skarżącego nie mają wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji.

Podnieść jednocześnie należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji organu administracji także nie jest upoważniony do dokonywania analizy wyroków sądu wojskowego lub oceny prawidłowości prawomocnych orzeczeń Sądu Okręgowego w Ł.

Mając zatem na uwadze, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja nie naruszały obowiązującego prawa Sąd na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę oddalił.