Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 965/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 16,156 par. 1, 75 par. 1,7,107 par. 3
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędzia WSA Emilia Lewandowska Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, decyzją z dnia[...] kwietnia 2016 r., nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] czerwca 1979 r., nr [...], orzekającej o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego położonego na terenie wsi [...].

Decyzja Ministra została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Naczelnik Gminy w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 1979 r. orzekł o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego położonego we wsi [...], składającego się z działek oznaczonych numerami [...] o łącznej powierzchni [...] ha, stanowiącego własność J. i J. D.

Wnioskiem z dnia 20 maja 2015 r. W. K., następczyni prawna J. i J. D., wystąpiła o stwierdzenie nieważności ww. decyzji.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. odmówił stwierdzenia nieważności opisanej decyzji Naczelnika Gminy w [...], wskazując, że decyzja ta nie zawiera wad, które uzasadniałyby zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – przede wszystkim nie stwierdzono oczywistych sprzeczności między rozstrzygnięciem a stanowiącą jego podstawę normą prawa materialnego.

Z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej powyższą decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wystąpiła W. K., zarzucając, że Minister błędnie przyjął, iż współwłaściciele złożyli wniosek o przejęcie, podczas gdy w aktach sprawy nie ma wniosku o wszczęcie tego rodzaju postępowania oraz nie uznał, że W. K. dawała gwarancję należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] listopada 2015 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że z treści badanej decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] czerwca 1979 r. wynika, iż podstawę prawną jej wydania stanowił art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140). Dyspozycja zawarta w tym przepisie przewidywała możliwość przejęcia przez Państwo gospodarstwa rolnego w przypadku gdy osoba chcąca przekazać gospodarstwo rolne była "rolnikiem", tj. była właścicielem lub posiadaczem tego gospodarstwa oraz złożyła stosowny wniosek, a jednocześnie brak było następców lub nie spełniali oni warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmówili jego przejęcia.

Zdaniem organu nadzorczego z aktów własności ziemi z dnia [...] lutego 1974 r. znak [...] oraz z dnia [...] kwietnia 1979 r. znak [...] wynika, że w skład gospodarstwa rolnego J. i J. małż. D. wchodziły działki oznaczone numerami ewidencyjnymi [...] o łącznej pow. [...] ha, przy czym działki nr [...] stanowiły własność wyłącznie J. D., natomiast działki nr [...] stanowiły współwłasność J. i J. małż. D. Według Ministra nie ulega zatem wątpliwości, że przedmiotem przejęcia było gospodarstwo rolne "rolników", tj. stanowiące współwłasność J. i J. małż. D. Jednocześnie organ podniósł, iż za złożeniem wniosku przez dawnych właścicieli o przejęciu gospodarstwa rolnego przez Państwo przemawiają dowody potwierdzające pośrednio, że przejęcie nieruchomości na własność Państwa było zgodne z wolą właścicieli gospodarstwa, tj.: a) oświadczenie J. D. zawarte w piśmie z dnia [...] lipca 1991 r. (data wpływu) z którego wynika, że gospodarstwo rolne przekazał "na własność Skarbu Państwa w zamian za rentę"; b) powołanie się na wniosek J. i J. małż. D. w treści decyzji Naczelnika Gminy w [...]; c) brak odwołania się przez małżonków od decyzji Naczelnika Gminy w [...], pomimo, że pouczenie o tym uprawnieniu zostało zawarte w treści decyzji. Przy czym Minister zwrócił uwagę na okoliczność posiadania przez J. i J. małż. D. wiedzy o toczącym się postępowaniu w przedmiocie przejęcia gospodarstwa oraz o wydanej w tym zakresie decyzji - co potwierdzają ww. oświadczenie J. D., potwierdzenie przez J. D. odbioru decyzji o przejęciu, karta informacyjna podpisana przez J. D. w dniu [...] marca 1979 r. oraz niezaskarżenie przez J. i J. małż. D. decyzji Naczelnika Gminy w [...] w żadnym z nadzwyczajnych trybów. Ponadto, w opinii Ministra, brak w aktach sprawy wniosku J. i J. małż. D. o przejęcie gospodarstwa nie oznacza, że wniosek taki nie został przez dawnych właścicieli złożony. Zdaniem organu nadzoru nie ma bowiem pewności co do tego, czy zachowała się całość akt z prowadzonego ówcześnie postępowania, albo czy zgromadzony obecnie materiał dowodowy pod względem kompletności jest tym samym materiałem dowodowym, co materiał, którym dysponował Naczelnik Gminy w [...] przy wydawaniu decyzji z dnia [...] czerwca 1979 r. Tym bardziej, że w aktach postępowania zwykłego brakuje również oryginału samej badanej decyzji Naczelnika Gminy w [...], a podstawę do obecnego ustalenia treści tej decyzji, stanowi jej notarialnie poświadczona kopia. Minister podniósł zatem, że nie można wykluczyć, iż wniosek o przejęcie został złożony, lecz nie zachował się w zasobach archiwalnych. Ponadto organ wskazał, że wniosek inicjujący postępowanie mógł również zostać złożony przez J. i J. małż. D. w formie ustnej. Wniosek nie musiał być bowiem złożony w formie pisemnej. Natomiast brak protokołu zawierającego ustnie złożony wniosek, może wynikać z tego, że protokół taki, z uwagi na upływ czasu, nie zachował się w zasobach archiwalnych, albo nigdy nie został sporządzony, co wskazywałoby, że wniosek nie został złożony w przewidzianej przepisami formie. Przy czym Minister zauważył, iż żadna z tych dwóch sytuacji nie może stanowić przesłanki świadczącej o rażącym naruszeniu prawa. W pierwszym przypadku, trudno byłoby bowiem przypisać Naczelnikowi Gminy w [...] dokonanie jakichkolwiek uchybień (tak natury materialnej, jak i formalnej). W drugim natomiast przypadku, zachodziłoby wyłącznie uchybienie formalne, które nie miałoby wpływu na wydane w sprawie rozstrzygnięcie.

Z kolei przechodząc do zweryfikowania, czy J. i J. małż. D. posiadali następcę, któremu mogli przekazać posiadane gospodarstwo, Minister odniósł się do przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin. Organ zaznaczył, że uregulowania zawarte w art. 75 ust. 1 pkt 2 tej ustawy wskazywały, iż przez pojęcie "następcy" należało rozumieć zstępnych, rodzeństwo i dzieci rodzeństwa rolnika oraz jego pasierbów i wychowanków, posiadających kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego, którzy nie przekroczyli 55 roku życia i nie byli inwalidami I lub II grupy, a w razie braku takich osób następcą mógł być współwłaściciel gospodarstwa spełniający te warunki. Jednocześnie, zdaniem organu nadzoru, kwalifikacje wymagane do prowadzenia gospodarstwa rolnego określone zostały w § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1972 r. Nr 31, poz. 215 z późn. zm.). W myśl tego przepisu za kwalifikacje uważało się ukończenie szkoły rolniczej lub przysposobienia rolniczego. Ponadto dodatkowy warunek dla osoby chcącej stać się następcą rolnika wprowadzał § 37 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1977 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 37, poz. 166), który stanowił, że następcą rolnika powinna być osoba, która daje gwarancję należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego. W opinii Ministra zasadność odniesienia się we wskazanym zakresie do rozporządzeń z dnia 28 listopada 1964 r. oraz z dnia 9 grudnia 1977 r. potwierdza przede wszystkim uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 października 1982 r. sygn. akt III CZP 30/82.

Wobec powyższego Minister zauważył, że z badanej w postępowaniu nadzorczym decyzji z dnia [...] czerwca 1979 r. wynika, iż kwestia posiadania przez rolnika następcy mogącego przejąć gospodarstwo była przez Naczelnika Gminy w [...] badana. Świadczy o tym już samo uzasadnienie tej decyzji, w którym zostało wskazane w sposób jednoznaczny, iż "wnioskodawcy nie mają możliwości przekazania gospodarstwa rolnego następcy, gdyż istniejący następcy nie posiadają warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego". Jednocześnie organ nadzorczy podkreślił, że ww. ustalenia są zgodne z wyjaśnieniami zstępnych J. i J. małż. D., którzy wskazali, iż nie posiadają dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji rolniczych (wyjaśnienia zawarte w pismach z dnia [...] września 2015 r. i [...] września 2015 r.). Wobec czego Minister uznał, że art. 45 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin w omawianym zakresie nie został naruszony. Przy czym, zdaniem organu nadzorczego, na odmienną ocenę stanu faktycznego, co do spełnienia ww. przesłanki nie mogą mieć wpływu wyjaśnienia (zarzuty) W. K., że pracując wraz z mężem we własnym gospodarstwie dawała gwarancję należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego, o której mowa w § 37 rozporządzenia z dnia 9 grudnia 1977 r. (co potwierdzać ma zaświadczenie z dnia [...] listopada 2013 r.). W ocenie Ministra posiadanie praktycznego przygotowania zawodowego, w tym ewentualne dawanie faktycznych gwarancji należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego, nie mogły bowiem same w sobie decydować o tym, że zstępny rolnika spełnia ustawowe warunki stawiane następcy. Do spełnienia tych warunków niezbędne było także ukończenie szkoły rolniczej albo szkoły przysposobienia rolniczego.

Odnosząc się z kolei do podniesionej przez skarżącą, w toku prowadzonego postępowania, argumentacji, że w sprawie winien znaleźć zastosowanie art. 1059 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.), z uwagi na brak w przepisach ustawy z dnia 27 października 1977 r. definicji pojęcia "następcy", organ nadzorczy stwierdził, iż zarzut ten nie może mieć wpływu na wydane w sprawie rozstrzygnięcie. Wbrew twierdzeniom skarżącej w ustawie z dnia 27 października 1977 r. pojęcie "następcy" zostało zdefiniowane w art. 75 ust. 1 pkt 2, który to przepis oprócz wskazania kręgu osób, którym może przysługiwać status następcy, wskazuje równocześnie, że uzyskanie tego statusu, uzależnione jest od posiadania m.in. kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Tymczasem powołany przez skarżącą art. 1059 § 1 Kc regulował problematykę "nabycia" gospodarstwa rolnego po osobie zmarłej, uzależniając to "nabycie" jedynie od faktu wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, nie zaś (jak w przypadku ustawy z dnia 27 października 1977 r.) od posiadania w powyższym zakresie kwalifikacji. W opinii Ministra przy nabywaniu gospodarstwa w drodze dziedziczenia (w przeciwieństwie do nabycia na podstawie ustawy z dnia 27 października 1977 r.) nieistotna była również kwestia dawania gwarancji należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego. Względy te zadecydowały prawdopodobnie o tym, że art. 1059 § 1 Kc nie został uwzględniony w wytycznych zawartych we wskazanej wcześniej uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 października 1982 r. Dyspozycji co do stosowania tego artykułu nie zwiera także sama ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin. Według organu nadzorczego uwzględnienie w sprawie normy wynikającej z art. 1059 Kc jest zatem niedopuszczalne.

W przedstawionym stanie sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał na brak podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] czerwca 1979 r., gdyż decyzja ta nie zawiera wad, które uzasadniałyby stwierdzenie jej nieważności przez zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ podniósł przede wszystkim, że w niniejszej sprawie trudno dostrzec oczywistą sprzeczność między rozstrzygnięciem Naczelnika Gminy w [...], a stanowiącą jego podstawę normą prawa materialnego. Ponadto Minister stwierdził również, iż analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wskazuje, aby w sprawie zaistniały inne podstawy do stwierdzenia nieważności badanej decyzji z dnia [...] czerwca 1979 r. określone w pozostałych przepisach art. 156 § 1 k.p.a.

Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła W. K. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania - art. 7, art. 77, art. 80 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. przez niepodjęcie czynności, które miałyby na celu wyjaśnienie i ustalenie wyczerpującego stanu faktycznego sprawy, tj. ustalenie, czy J. i J. małżonkowie D. rzeczywiście złożyli pisemny lub ustny - potwierdzony sporządzonym protokołem - wniosek o przejęcie ich gospodarstwa rolnego w zamian za rentę, czy też wniosek ten nigdy od nich nie pochodził, co zatem mogło mieć wpływ na wynik sprawy,

2) naruszenie przepisów postępowania - art. 7, art. 77 art. 80 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. poprzez przez niepodjęcie czynności, które miałyby na celu wyjaśnienie i ustalenie wyczerpującego stanu faktycznego sprawy, tj. ustalenie, czy wydający decyzję Naczelnik Gminy w [...] rzeczywiście podjął jakiekolwiek kroki ku ustaleniu, że J. i J. małżonkowie D. nie mieli następców posiadających warunki do przejęcia gospodarstwa rolnego, co zatem mogło mieć wpływ na wynik sprawy,

3) naruszenie prawa procesowego - art. 6, art. 7, art. 8, art. 156 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w sposób wadliwy, niezgodny z przepisami poprzez nieprzeanalizowanie pozostałych przesłanek stwierdzenia nieważności wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a., co mogło mieć wpływ na wynik sprawy,

4) prawa materialnego - art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. w związku z art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin poprzez błędne przyjęcie, że zostały spełnione przesłanki do przejęcia gospodarstwa rolnego przez Państwo, podczas gdy J. i J. małżonkowie D. nie złożyli wniosku o wszczęcie postępowania prowadzącego do przekazania gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa, a Skarżąca posiadała warunki do przejęcia gospodarstwa rolnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

5) naruszenie prawa procesowego - art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji.

Z powyższych względów skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art.13 § 1 i § 2 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 poz. 718 ze zm.) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowo-administracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny, sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny, pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Przy czym kontrola sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą od ostatecznej decyzji administracyjnej, a - jak wspomniano wyżej - ocenia ten akt pod względem legalności. Należy także podkreślić, że stosownie do treści art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że oceniając zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi. Sąd podziela stanowisko organu II instancji wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, bowiem wbrew zarzutom skargi, organ nie naruszył powołanych w skardze przepisów tak prawa materialnego jak procesowego.

Na wstępie rozważań Sąd Wojewódzki podnosi, że zgodnie z ustanowioną w art. 16 k.p.a generalną zasadą trwałości decyzji administracyjnych uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania, może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego lub ustawach szczególnych. Oznacza to, że decyzje administracyjne, które są ostateczne i znajdują się w obiegu prawnym, podlegają domniemaniu legalności, chyba, że w sposób oczywisty i niewątpliwy domniemanie to zostanie obalone.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych, ustawowych kryteriów stwierdzić należy, że skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania administracyjnego.

Jednocześnie Sąd Wojewódzki podkreśla, że postępowanie nadzorcze prowadzone na podstawie art. 156-158 k.p.a. podlega takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja - z reguły ostateczna i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których stanowi art.156 § 1 kpa. W postępowaniu prowadzonym w trybie art.156 § 1 k.p.a. - którego przedmiotem jest wniosek strony o stwierdzenie nieważności decyzji - niezbędna jest ocena rodzaju naruszenia ściśle określonych zasad, z punktu widzenia kwalifikowanych podstaw przewidzianych dla tego rodzaju postępowania nadzwyczajnego. Przy ustalaniu wystąpienia przesłanek z art.156 § 1 k.p.a. organ winien badać nie tylko samą treść decyzji oraz zachowanie przepisów procedury administracyjnej przy jej wydawaniu, lecz także ustalić czy weryfikowane rozstrzygnięcie nie narusza rażąco przepisów prawa materialnego, stanowiącego podstawę jego wydania. Wymaga to często zabiegów procesowych (tj. sprawdzenia prawidłowości zgromadzenia materiału dowodowego) prowadzących do ustalenia, czy przy wydawaniu decyzji podlegającej weryfikacji spełnione zostały ustawowe wymagania, warunkujące wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z prawem.

W przedmiotowej sprawie organ drugiej instancji prawidłowo odpowiedział na zarzuty wniosku skarżącego w sprawie decyzji wydanej w dniu [...] czerwca 1979 r. przez Naczelnika Gminy w [...] nr [...], nie podzielając okoliczności naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. poprzez wydanie przedmiotowej decyzji z rażącym naruszeniem prawa.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie i po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów Sąd uznał, że nie dają one podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji organu II instancji, gdyż rozstrzygnięcie to nie narusza przepisów prawa.

Minister prawidłowo uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że decyzja z dnia [...] czerwca 1979 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., skutkującym stwierdzeniem jej nieważności. Zarzuty skarżącego są bowiem chybione, sprzeczne z przepisami prawa oraz utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych. Przechodząc do analizy zarzutów sprecyzowanych w skardze należy stwierdzić, że nie może się ostać zarzut naruszenia przez organ wydający decyzję w dniu [...] czerwca 1979 r., przepisu prawa materialnego tj. art.45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin ( Dz.U.1977.32.140 ze zm.), poprzez błędne przyjęcie , że małżonkowie J. i J. D. nie złożyli wniosku o wszczęcie postepowania prowadzącego do przekazania gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa oraz, że posiadali następcę, który posiadał warunki do przejęcia gospodarstwa rolnego.

Na wstępie podnieść należy fakt zachowania – choć niepełnego, materiału archiwalnego związanego z postępowaniem, zakończonym wydaniem decyzji w dniu [...] czerwca 1979 r. Tym niemniej, w zakresie okoliczności braku w materiałach archiwalnych wniosku o przejęcie przedmiotowego gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa, Sąd podziela, stanowisko, co do braku formalno-prawnej możliwości precyzowania twierdzeń, na okoliczność nie przeprowadzenia określonego dowodu, jedynie na podstawie braków w materiale dowodowym. Przepisy k.p.a. nie definiują pojęcia środka dowodowego, natomiast przepis art. 75 § 1 k.p.a. stanowi jedynie, że " jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy , a nie jest sprzeczne z prawem". Wobec tego przez pojęcie środka dowodowego w postępowaniu administracyjnym należy rozumieć wszelkie źródła prawdziwych informacji umożliwiających dowodzenie. Rezultatem procesu dowodzenia, uzyskanym na podstawie określonych środków dowodowych jest dowód istnienia lub nie istnienia określonego faktu, albo prawdziwości lub nieprawdziwości określonego twierdzenia o tym fakcie (Kodeks Postępowania Administracyjnego – Komentarz B. Adamiak, J. Borkowski, s.315 " Zarys procesu administracyjnego, Dawidowicz s.109-110 ). W przepisach k.p.a. brak podstaw do wprowadzania zróżnicowania środków dowodowych, gdyż przyjmuje on zasadę równej mocy środków dowodowych. Nie można pominąć w rozważaniach, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej, mająca kapitalny wpływ na ukształtowanie całego postępowania oraz rozłożenia ciężaru dowodu w postępowaniu administracyjnym. Z zasady tej, ustanowionej w przepisie art.7 k.p.a. wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych, związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. ( Dawidowicz, Ogólne postepowanie administracyjne s.108 ).

Wracając wobec powyższych rozważań na grunt przedmiotowej sprawy podnieść należy, że zasadniczym dowodem w przedmiotowej sprawie jest decyzja Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] czerwca 1979 r.( w zasadzie potwierdzona notarialnie jej kopia), co do której stwierdzić należy, że stanowi dokument urzędowy, sporządzony w przepisanej formie, przez powołany do tego organ państwowy w jego zakresie działania i tym samym stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (art 76 k.p.a.). Z decyzji tej i jej uzasadnienia wynika, że wniosek o przejecie gospodarstwa został przez właścicieli złożony oraz, że nie posiadali oni następców prawnych, którzy mogli przejąć przedmiotowe gospodarstwo. Tym samym zarzut niezbadania przez organ wydający decyzję, której stwierdzenia nieważności domaga się skarżąca, powyższych okoliczności, należy uznać za chybiony, pomimo braku w zasobach archiwalnych wniosku. Podkreślenia w ocenie Sądu wymaga, że powyższe okoliczności potwierdza fakt niezłożenia przez właścicieli gospodarstwa odwołania od tej decyzji oraz pobieranie przez nich renty. Co jednak zdaniem Sądu najistotniejsze, fakt złożenia wniosku potwierdzony został przez J. D. w piśmie z dnia [...] lipca 1991 r., w którym oświadczył, że przekazał gospodarstwo rolne na własność Państwa za rentę. Sąd podnosi przy tym, choć na marginesie rozważań, że renta, którą bezspornie pobierali rodzice skarżącej, stanowiła świadczenie osobiste, (którego następcy prawni byłego właściciela gospodarstwa zwracać by nie musieli), tym samym budzić może jednak wątpliwość ich legitymacja prawna do występowania w przedmiotowej sprawie jako strona.

Przechodząc do zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego, Sąd podnosi, że organ wydając zaskarżoną decyzję prawidłowo i wnikliwie przeprowadził postepowanie dowodowe, prawidłowo również i zgodnie z dyspozycją przepisu art. 107 § 3 k.p.a. swoje stanowisko wyrażone w sentencji decyzji uzasadnił. Niepełny materiał dowodowy, jakim dysponował organ nie daje podstaw do uznania zaistnienia wad określonych art. 156 § 1 k.p.a., a tym samym nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia, brak bowiem dowodów przeciwnych, a tezy formułowane przez skarżących nie dają się obronić na gruncie zebranego materiału dowodowego.

W badanym w trybie nadzoru postępowaniu, zakończonym decyzją z dnia [...] czerwca 1979 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa, nie doszło do naruszenia przepisów wskazanych w skardze w stopniu powodującym, że mogłyby być oceniane w kategoriach przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, a ewentualne naruszenia, wobec wszystkich pozostałych okoliczności sprawy- w szczególności potwierdzenia złożenia wniosku, braku kwestionowania pobierania renty, braku zaskarżenia decyzji, czynią skargę nieuzasadnioną. Na marginesie trzeba dodać, że przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, a powinny być interpretowane dosłownie. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, stanowiące wyjątek od zasady stabilności decyzji wymaga bezspornego ustalenia, że kwestionowana w postępowaniu nadzorczym decyzja jest dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. W niniejszej sprawie prawidłowo ustalono, że nie zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 1979 r., gdyż nie narusza ona rażąco prawa. Jest to stanowisko zgodne z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, które przyjmuje, że termin pojęcia "rażące naruszenie prawa" należy rozumieć jako oczywistą sprzeczności pomiędzy treścią przepisu prawa a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Wynika to z gramatycznej i językowej wykładni tego pojęcia, a według Słownika Języka Polskiego (Warszawa 1993, t. III, s. 24 ) "rażący" to dający się łatwo stwierdzić, wyraźny, oczywisty, niewątpliwy, bezsporny, bardzo duży. Takiego naruszenia nie stwierdzono w decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] czerwca 1979 r. i dlatego skarga podlegała oddaleniu.

Wobec powyższego Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a..