Postanowienie WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 520/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2013-09-26 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ppsa
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Kwiatek po rozpoznaniu w dniu 26 września 2013 r. wniosku "A" sp. z o.o. z siedzibą w N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" sp. z o.o. z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od gier za kwiecień 2011 r. postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Skarżąca spółka, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 208 zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Spółka oświadczyła, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 2.500.000 zł, a wartość środków trwałych 4.657.599,66 zł. Podała, że ostatni rok obrotowy zakończyła stratą w wysokości - 888.485,30 zł oraz, że posiada dwa rachunki bankowe, które zostały zajęte w postępowaniu zabezpieczającym do wysokości odpowiednio 8.737.023,95 zł i 8.734.119,33 zł, a stan tych rachunków na dzień złożenia wniosku wynosił 0 zł.

Wyjaśniła, że z uwagi na zmianę przepisów regulujących działalność w sektorze gier i zakładów wzajemnych znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, a posiadane przez nią automaty stały się rzeczami bez wartości, których nie da się sprzedać.

Wobec uznania za niewystarczające danych przedstawionych do oceny sytuacji majątkowej skarżącej, wezwano jej pełnomocnika do złożenia: kopii rocznego zeznania podatkowego Spółki za 2011 i 2012 r., kopii deklaracji na podatek od towarów i usług za ostatnie 6 miesięcy, sprawozdania finansowego za 2012r., wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, oświadczenia czy umowa Spółki przewiduje obowiązek czynienia na jej rzecz dopłat przez wspólników i czy takowe w okresie ostatnich 12 miesięcy były czynione, oświadczenia czy w stosunku do Spółki prowadzone są jakiekolwiek postępowania egzekucyjne, a jeśli tak to do nadesłania tytułów wykonawczych wystawionych w stosunku do Spółki.

W odpowiedzi, przedłożono: wyciągi z dwóch rachunków bankowych, oświadczenie o możliwości dokonania dopłat przez wspólników Spółki i oświadczenie, że dopłaty te w ciągu ostatnich 12 miesięcy nie były dokonywane, kserokopie deklaracji VAT-7 za okres styczeń - czerwiec 2013 r., kserokopie deklaracji dochodowy CIT-8 za rok 2011 i 2012, dokumenty dotyczące prowadzonego przeciwko Spółce postępowania zabezpieczającego, kserokopie zawiadomień o zajęciu praw majątkowych, wierzytelności, oświadczenie, iż bilans oraz rachunek zysków i strat za 2012 r. będzie można złożyć dopiero po zakończeniu badania i weryfikacji ich treści przez biegłego rewidenta, co planowane jest na koniec sierpnia 2013 r.

Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2013 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Lublinie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy.

W sprzeciwie pełnomocnik skarżącej Spółki wskazał, że Spółka nie dysponuje kwotą wpisów wymaganą we wszystkich sprawach sądowych i nie jest w stanie jej zgromadzić. Uzasadniał, że obroty Spółki mają dużą wartość tylko w ujęciu księgowym, gdyż stanowią sumę wszystkich wpłat do automatów na terenie kraju, a wartość wpływów Spółki musi być skorygowana o podatek od gier w łącznej wysokości 400.000 zł miesięcznie, eksploatację urządzeń i koszty obsługi administracyjnej. Pozostała kwota na rachunkach podlega natomiast zajęciu w postępowaniu zabezpieczającym.

Pełnomocnik podkreślił, że próba rozliczenia należności z pominięciem rachunku bankowego naraziłaby Spółkę na konsekwencje prawne. W jego ocenie, odmowa przyznania prawa pomocy nie może zamykać prawa do sądu z powodu "wygórowanych wymogów fiskalnych".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Na wstępie przypomnieć należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu podmiotom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania.

Przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie musi być jednak postrzegane jako wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania (por. art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: "ppsa").

W związku z tym strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania oraz wyjątkowości zwolnienia z tego obowiązku, czego konsekwencją powinno być wykazanie w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W przedmiotowej sprawie skarżąca Spółka zawnioskowała o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ppsa osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Stosownie do art. 252 § 1 ppsa oceniając wniosek osoby prawnej o przyznanie prawa pomocy, Sąd bierze pod uwagę jej stan majątkowy i dochody, przy czym pod pojęciem stanu majątkowego należy rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (zob. postanowienie NSA z 11 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 390/12).

Ponadto od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą należy szczególnie wymagać zapobiegliwości i przezorności w zakresie zabezpieczenia środków na potrzeby postępowań sądowych (zob. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 16 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, Lex nr 507290 a także postanowienie NSA z dnia z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, Lex nr 479142).

W ocenie Sądu, analiza wniosku Spółki o przyznanie prawa pomocy, uzasadnia ocenę, że przesłanki określone w art. 246 § 2 pkt 2 ppsa nie zostały w mniejszej sprawie spełnione.

Nie bez znaczenia przy tym jest, że Spółka nie wypełniła prawidłowo wezwania referendarza sądowego i nie przedłożyła wszystkich dokumentów, do których była wzywana. Dokumentów tych nie złożyła także wraz ze sprzeciwem. We wniosku Spółka oświadczyła bowiem, że posiada tylko dwa rachunki bankowe nr 59105015201000002246179101 i 07105015201000002275564926 w ING Banku Śląskim oba ze stanem 0 zł. Tymczasem jak wynika z przedłożonych historii operacji, Spółka posiada jeszcze co najmniej dwa inne rachunki bankowe. Powyższe jest o tyle istotne, że za pośrednictwem wskazanych przez Spółkę rachunków bankowych dokonuje ona jedynie śladowych operacji finansowych (jak wskazano są zajęte w postępowaniu zabezpieczającym), co może rodzić domniemanie, że główne operacje finansowe są dokonywane za pośrednictwem pozostałych rachunków bankowych, których historii Spółka nie wykazała. Z pierwszego z pominiętych rachunków (40105015331000002357633771) Spółka dokonała w dniach 30 marca, 30 kwietnia, 31 maja i 29 czerwca br. przelewów na rachunek 07 1050 1520 1000 0022 7556 4926, zaś z drugiego (62105015331000002357633763)w tych samych dniach zasiliła rachunek o numerze 59 1050 1520 1000 0022 4617 9101.

Ponadto Spółka nie nadesłała sprawozdania finansowego za 2012 r. Brak jest zatem dokładniejszych danych odnośnie uzyskanego przychodu, rozmiaru i rodzaju poniesionych wydatków, a tym samym pełnego obrazu rzeczywistej sytuacji finansowej i materialnej Spółki.

Z jednolitego stanowiska sądów administracyjnych wynika natomiast, że nie złożenie wszystkich wymienionych w art. 255 ppsa oświadczeń i dokumentów źródłowych, należy ocenić jako niewypełnienie ciążącego na wnioskodawcy obowiązku współdziałania z sądem rozpoznającym wniosek o prawo pomocy, co stanowi podstawę do oddalenia wniosku (zob. np. postanowienia NSA z dnia 31 stycznia 2013 r. I OZ 51/13, LEX nr 1273885 i z dnia 19 grudnia 2012 r., II FZ 1036/12, LEX nr 1240482)

Dokonując zaś analizy przedłożonych przez Spółkę dokumentów wskazać należy, że ocena sytuacji materialnej Spółki nie może uwzględniać jedynie środków na koszty postępowania na kontach bankowych wskazanych przez stronę, ale realną możliwość ich zdobycia (np. z najmu, dzierżawy, egzekucji wierzytelności, itp.).

Jedną z możliwości uzyskiwania środków na prowadzenie postępowań sądowych związanych z działalnością gospodarczą są przychody z tej działalności. Z przedstawionej sytuacji nie wynika, aby Spółka zakończyła lub zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej. Okoliczność zabezpieczenia wskazanych kwot na części rachunków bankowych Spółki, nie stanowi utrudnienia w prowadzeniu działalności gospodarczej, a zatem i generowania zysku. Z treści art. 166a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) wynika bowiem, że za zgodą organu egzekucyjnego mogą być dokonywane wypłaty z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego zobowiązanego, o ile ten przedstawi wiarygodne dokumenty świadczące o konieczności poniesienia tych wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej. Dotyczy to również kosztów sądowych, albowiem te postrzegane są jako normalne koszty prowadzonej działalności, które służą do dochodzenia praw przed sądem.

Nadto działalność gospodarcza prowadzona przez Spółkę w ostatnim roku podatkowym przyniosła przychody na kwotę 148.551.284,25 zł. Wskazana kwota wielokrotnie przewyższa wysokość kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Co prawda Spółka w 2012 r. poniosła stratę w wysokości - 888.485,30 zł, jednakże strata w rozumieniu przepisów podatkowych, jest tzw. stratą bilansową, wyliczaną na potrzeby tego podatku, która nie odzwierciedla rzeczywistego rezultatu prowadzonej działalności. W przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować lub go całkowicie uniknąć.

Jak również wynika z nadesłanych do akt deklaracji VAT – 7 za okres od stycznia do czerwca 2013. działalność gospodarcza Spółki generuje znaczny obrót. Tak więc skarżąca nadal dokonuje czynności gospodarczych, które generują określony zysk, pomimo wskazanej złej kondycji finansowej i braku środków na uiszczeni wpisu sądowego.

Konkludując zatem samo poniesienie straty za ostatni rok obrotowy nie uzasadnia przyznania prawa pomocy, jeśli Spółka posiada znaczne środki w kapitale zakładowym, majątku lub środkach finansowych. W orzecznictwie zwraca się nadto uwagę na fakt, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r. I OZ 208/08, LEX nr 477191).

W toku rozpoznania przedmiotowego wniosku wzięto także pod uwagę ilość postępowań sądowych zainicjowanych przez Spółkę przed tutejszym sądem – 32 sprawy. Jednakże wykazane nieścisłości (brak wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych, niezłożenie sprawozdania finansowego za ostatni rok obrotowy) w powiązaniu z pozostałym materiałem dowodowym, nie pozwoliły na uwzględnienie wniosku Spółki z uwagi na niemożliwość dokonania pełnej oceny jej sytuacji majątkowej. Jak już wskazano Spółka, która nie dopełniła w sposób należyty ciążącego na niej obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej musi liczyć się z konsekwencjami swojego działania w postaci oddalenia jej wniosku o prawo pomocy.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie do art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ppsa, orzeczono jak w sentencji.