Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 127/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 29
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: par. 38, par. 39
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Dnia 28 kwietnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), , Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2016 roku sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. po rozpoznaniu odwołania Z.S. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego orzekł o uchyleniu decyzji w całości i określił kwotę nienależnie pobranych płatności w łącznej wysokości 8.850,00 zł. Podstawę prawną decyzji stanowił przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. (tekst jednolity: Dz.U. 2013 r., poz.267 ), w związku z art. 29 ust. 1-4 oraz ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U.2014.1438 j.t.), art. 47 ust. 1, 53 § 1, art. 54, art. 56 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, ze zm.), art. 28 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r., Nr 64, poz. 427 ze zm.), § 39 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2013 r., poz.361, art. 5, art. 18 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE L z dnia 28 stycznia 2011 r.).

Jak wskazał organ, Z.S. złożył w dniu 4 maja 2011 roku Biurze Powiatowym ARiMR w O. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2011 rok, deklarując realizację wariantu - Zachowanie lokalnych ras koni, w pakiecie 7 - Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie. W dniu 23 lutego 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na 2011 rok w wysokości 2 850,00 zł. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych w dniu 20 marca 2012 r.

W dniu 25 kwietnia 2012 r. Z.S. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w O. wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012 rok. W dniu 3 grudnia 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na 2012 rok w wysokości 3 000,00 zł. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych w dniu 7 grudnia 2012 r.

W dniu 11 kwietnia 2013 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w O. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok, deklarując realizację wariantu Zachowanie lokalnych ras koni, w pakiecie Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie. W dniu 4 grudnia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok w wysokości 3 000,00 zł. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych w dniu 30 grudnia 2013 r.

W dniu 13 maja 2014 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w O. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok, deklarując realizację wariantu - Zachowanie lokalnych ras koni, w pakiecie- Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie.

W dniu 27 stycznia 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję Nr [...] o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok z uwagi na niespełnienie warunków przyznania płatności określonych w Rozporządzeniu PRŚ.

Zawiadomieniem z dnia 27 kwietnia 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wszczął postępowanie z urzędu w sprawie ustalenia nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej w związku z zaniechaniem kontynuowania zobowiązania związanego z wypłatą przedmiotowych płatności.

Decyzją z dnia 20 lipca 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił Z.S. kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości .8 850,00 zł.

W odwołaniu skarżący podniósł, że to nie on powinien ponosić konsekwencje braku kwalifikacji ogiera do krycia klaczy sokolskich.

Zaskarżoną decyzją z dnia 3 grudnia 2012 r. Dyrektor OR ARiMR w Ł. uchylił decyzję organu I instancji w całości i ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 8 850,00 zł, przyznanych na mocy decyzji:

nr [...] z dnia 23 lutego 2012 r.,

nr [...] z dnia 3 grudnia 2012 r.,

nr [...] z dnia 4 grudnia 2013 r.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z 20 lipca 2015 r. nie wskazywała w sposób nie budzący wątpliwości decyzji, na podstawie których przyznano płatność ustaloną później jako nienależną. Stwierdzoną nieprawidłowość na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. organ odwoławczy naprawił.

Następnie organ wyjaśnił, że zasady i tryb przyznawania rolnikom płatności rolnośrodowiskowej regulują przepisy Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2013 r., poz.361 z późn. zm.) – dalej PRŚ

Organ podał, że w roku 2014 skarżący złożył po raz czwarty wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (tzw. wniosek kontynuacyjny). Pierwszy wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej skarżący złożył w dniu 4 maja 2011 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w O. na 2011 rok, deklarując realizację wariantu: Zachowanie lokalnych ras koni, w pakiecie: Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie.

Organ wskazał, że zgodnie z przepisem § 4 ust. 2 rozporządzenia PRŚ rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe:

zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności

rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit, c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody;

prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolno środowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego;

przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu.

Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia ( ust. 3).

Organ wyjaśnił, że na podstawie przepisu § 5 ust. 1 rozporządzenia PRŚ: zobowiązanie rolnośrodowiskowe obejmuje obszar gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej w ramach poszczególnych pakietów i ich wariantów, objęty obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust, l akapit drugi pkt 23 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, zwanym dalej "obszarem zatwierdzonym", i zwierzęta ras lokalnych, do których została przyznana pierwsza płatność rolno środowiskowa, a w przypadku:

1) o którym mowa w art. 18 ust. 6 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014, działki rolne zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno środowiskowej w ramach poszczególnych pakietów i ich wariantów objęte obszarem zatwierdzonym ;

2) gdy zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zakresie pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 zostało podjęte przed dniem 15 marca 2011 r., zwierzęta ras lokalnych, do których została przyznana płatność rolnośrodowiskowa za 2011 r.

Stosownie do treści § 10 pkt 7 Rozporządzenia PRŚ Płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 jest przyznawana, jeżeli rolnik utrzymuje wpisane do księgi hodowlanej krowy, klacze, lochy lub owce matki ras wymienionych w ust. 4 załącznika nr 4 do rozporządzenia, objęte programem ochrony zasobów genetycznych.

Natomiast zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia PRŚ: Płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do:

działek rolnych - w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. l pkt 1-6 i 8;

krów, klaczy, loch lub owiec matek ras wymienionych w ust. 4 załącznika nr 4 do rozporządzenia, objętych programem ochrony zasobów genetycznych - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7, ale na podstawie § 16 ust. l pkt 2 Płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do krów, klaczy, loch lub owiec matek, jeżeli ich liczba w stadzie wynosi co najmniej dwie klacze tej samej rasy.

Organ zauważył, że we wnioskach na lata 2011- 2013 strona zadeklarowała w wariancie Zachowanie zagrożonych ras koni dwie sztuki klaczy. Z załączonych do wniosków Wykazów klaczy zgłoszonych i zakwalifikowanych do Programu ochrony zasobów genetycznych koni rasy zimnokrwistej o typie sokólskim wynikało, że klacze zostały zakwalifikowane do Programu, a stronie przyznano wnioskowane płatności za lata 2011-2013.

Natomiast we wniosku na 2014 rok strona zgłosiła trzy sztuki klaczy i według Wykazu klaczy zgłoszonych i zakwalifikowanych do Programu ochrony zasobów genetycznych koni rasy zimnokrwistej o typie sokólskim tylko jedna została zakwalifikowana do Programu ochrony zasobów genetycznych koni rasy zimnokrwistej o typie sokólskim.

Wobec powyższego liczba klaczy w stadzie objętych programem ochrony zasobów genetycznych wyniosła poniżej dwóch sztuk i jednocześnie było to mniej niż w pierwszym roku realizacji zobowiązania. Tym samym strona naruszyła reguły i wymogi, jakim poddała się w ramach realizacji 5 letniego okresu zobowiązania rolnośrodowiskowego i nie spełniła warunków otrzymania pomocy w roku 2014.

Organ wskazał, że ustalenia te były już przedmiotem postępowania przed organem I instancji, zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok.

Dyrektor ARiMR wskazał, że na podstawie przepisu § 39 ust. 1 rozporządzenia PRŚ płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu.

Na podstawie przepisu § 39 ust. 2 Rozporządzenia PRŚ Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik:

3) zmniejszył liczbę zwierząt danej rasy lokalnej objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 do poziomu niższego niż liczba zwierząt danej rasy, do których została przyznana:

pierwsza płatność rolnośrodowiskowa lub

płatność rolnośrodowiskowa za 2011 r. - w przypadku gdy zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach tego pakietu zostało podjęte przed dniem 15 marca 2011r. - przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do zwierząt objętych zmniejszeniem oraz zwierząt, które zostały zastąpione przez te zwierzęta na podstawie § 8 ust. 1.

Wobec powyższego organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji uprawniony był do zastosowania przepisu art. 18 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, zgodnie z którym "Pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie spełniono następujących obowiązków i kryteriów:

w przypadku środków, o których mowa w art. 36 lit, a) ppkt (iv) i (v) oraz lit, b) ppkt (v) rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 - odpowiednich norm obowiązkowych, a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa w art. 39 ust. 3, art. 40 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1

rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi; lub

kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych.

W przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.

W ocenie Dyrektora ARiMR organ I instancji zasadnie wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w 2014 roku. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z brzmieniem art. 35 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 w przypadku zobowiązań wieloletnich obowiązek zwrotu pomocy dotyczy kwot uzyskanych nie wcześniej niż od 2011 r., a więc przepis ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie.

Organ podkreślił, że zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011, w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2, odsetki obliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o obowiązku zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem. Stosowana stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest ona niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadku zwrotu kwot pieniężnych. Na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy do ustalonej kwoty nienależnie pobranych płatności, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z pózn. zm.- dalej OP.), z wyłączeniem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności.

Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Zdaniem organu odwoławczego istotne było wykazanie przez organ I instancji, że płatność była nienależna, zatem musi zostać zwrócona, ponieważ warunki do jej uzyskania nie zostały zachowane.

W przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki co wynika z art. 5 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011. Odrębną kwestię stanowią przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności, określone w art. 5 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek:

płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy,

błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika.

Jeśli błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nie powstaje wyłącznie wówczas, jeżeli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

Jak wskazał organ , płatności rolnośrodowiskowe w niniejszej sprawie nie wynikały z pomyłki ARiMR, lecz zostały przekazane na rachunek bankowy strony na podstawie decyzji z : 20 marca 2012 r., 7 grudnia 2012 r. i 30 grudnia 2013 r., wydanych w oparciu o stan faktyczny ustalony w sposób nie budzący wątpliwości i w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Obowiązek zwrotu płatności rolnośrodowiskowej za lata 2011-2013 na w łącznej wysokości 8 850,00 zł wynika z faktu niespełnienia warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej, określonych w przepisach rozporządzenia.

Zaznaczono też, że kwota nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej za poszczególne lata 2011,2012,2013 przekracza równowartość 100 euro.

Organ zwrócił uwagę na § 45 rozporządzenia PRŚ 2013, odnoszący się do wyłączenia obowiązku zwrotu płatności w przypadku wystąpienia siły wyższej lub wyjątkowej okoliczności, tj. w przypadku wystąpienia innej niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorii siły wyższej lub wyjątkowej okoliczności, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany. Wskazał, że zgodnie z treścią przepisu 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/200, rolnik zobowiązany jest powiadomić Kierownika BP o zaistniałych okolicznościach, w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności wraz z dowodami potwierdzającymi wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.

Jednocześnie podkreślił, że przepisy wspólnotowe jak i krajowy prawodawca, przewidują okoliczności, których wystąpienie nie wymaga zwrotu nienależnie pobranych płatności. W tym zakresie organ wskazał na znajdujące się w aktach sprawy o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za 2014 rok pismo strony, w którym powołuje się ona na okoliczność przebywania w terminie od 08.07.2013 r. do 04.09.2013 r. na zwolnieniu lekarskim z powodu wypadku samochodowego. Ponadto wskazuje, że w roku 2014 doszło do sytuacji, w której dwie klacze będące w programie rolnośrodowiskowym zostały pokryte ogierem, który od 2013 r. wypadł z programu Zachowanie zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie i że osoba, u której były pokrywane klacze też nie została o tym poinformowana.

Odnosząc się do tej argumentacji organ wskazał, że samo zaistnienie "siły wyższej" z powodów o których mowa w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z 15 grudnia 2006 r. i w przepisie §45 Rozporządzenia PRŚ może mieć znaczenie z punktu widzenia wyłączenia obowiązku zwrotu płatności, ale niezbędne jest wtedy zawiadomienie na piśmie organu w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik był w stanie dokonać tej czynności, o zaistnieniu przypadku siły wyższej. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że strona złożyła wyjaśnienia na piśmie wraz ze zwolnieniem lekarskim po upływie 10 dni od zakończenia zwolnienia lekarskiego, które miało miejsce w 2013 roku tj. w dniu 12 września 2014 r.

Odnosząc się do podnoszonego w odwołaniu argumentu strony, że nie jest ona uprawniona do kontroli kwalifikacji ogiera służącego do pokrycia klaczy, a tylko jest zobowiązana do doprowadzenia do pokrycia klaczy w punkcie krycia, które to punkty są zakwalifikowane przez Okręgowy Związek Hodowców Koni w porozumieniu z ARiMR oraz, że to na właścicielu ogiera B. ciążył obowiązek utrzymania go jako wzorca konia sokólskiego, organ odwoławczy stwierdził, że w aktach sprawy znajduje się pismo Koordynatora ds. Ochrony Zasobów Genetycznych Koni z Instytutu Zootechniki, skierowane do strony, w którym wyjaśnia on, że na stronie internetowej Polskiego Związku Hodowców Koni (www.pzhk.pl) znajduje się dostępna lista ogierów zakwalifikowanych do krycia klaczy sokólskich oraz, że obowiązek kontrolowania kwalifikacji ogiera spoczywa na hodowcy, który w umowie z Instytutem Zootechniki Państwowego Instytutu Badawczego deklaruje zaznajomienie się z obowiązującymi przepisami.

Podsumowując, organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zwolnienia producenta rolnego z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności zgodnie z brzmieniem § 45 Rozporządzenia PRŚ w związku z art. 47 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 .

Dodatkowo organ wskazał, że na podstawie przepisu § 8 ust. 1 Rozporządzenia PRŚ w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7, zwierzęta rasy lokalnej objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym mogą być w trakcie jego realizacji zastąpione zwierzętami tej samej rasy, jeżeli zwierzęta te spełniają warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Strona nie wskazała, że dokonała zastąpienia zwierząt i nie wynika to z akt sprawy.

Ponadto organ wskazał, że w myśl art. 28 rozporządzenia nr 1290/2005, zatytułowanego 'Wypłaty i salda zamknięcie programu" datą ostatecznego zamknięcia programu PROW 2007-2013 jest data 30 czerwca 2016 r. przewidziana dla przekazania przez Państwo Członkowskie sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu budżetowego. Zatem w odniesieniu do płatności w ramach PROW 2007-2013 okres przedawnienia ulega przedłużeniu do dnia zamknięcia programu wynikającego z deklaracji zamykającej program wysyłanej do Komisji Europejskiej, a więc co najmniej do dnia 31 grudnia 2015 r., jednakże nie dłużej niż do dnia 30.czerwca 2016 r. Ponieważ środki za lata 2011-2013 były wypłacane w ramach programu 2007-2013 organ stwierdził, że nie doszło do przedawnienia przedmiotowych należności, gdyż data zamknięcia programu PROW 2007-2013 jest nie wcześniejsza niż 31 grudnia 2015 r.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Z.S. wniósł o uchylenie powyższej decyzji i umorzenie postępowania w całości. Decyzji zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę jej wydania oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Skarżący zarzucił przerzucenie odpowiedzialności na właściciela klaczy, pomimo, że faktycznie nie ponosi odpowiedzialności za błędy i zaniechania ze strony właściciela ogiera, a także narzucanie zaleceń i obowiązków na właściciela klaczy, które powinny być spełnione przez właściciela ogiera. Skarżący zarzucił także przedawnienie roszczeń wynikających z płatności w ramach programu, którego okres przedawnienia datuje się na dzień 31 grudnia 2015 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR ARiMR w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga Z.S. jest niezasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 t.j.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy).

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j.). Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sądy te rozpoznają sprawy w granicach danej sprawy biorąc z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora OR ARiMR w Ł. z dnia 3 grudnia 2015 r. uchylająca decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia 20 lipca 2015 r. i określająca Z.S. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 8.850,00 zł. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że nie narusza ona przepisów postępowania administracyjnego ani prawa materialnego w stopniu, który uzasadniałby jej uchylenie.

Bezsporne w niniejszej sprawie jest to, że skarżący w latach 2011-2014 realizował w swoim gospodarstwie rolnym program rolnośrodowiskowy w ramach pakietu 7 – "Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie", wariant 7.2.6. - konie sokólskie. Za lata 2011-2013 otrzymał z tego tytułu płatności w określonej wysokości, to jest w kwocie 2850 zł za rok 2011, w kwocie 3000 zł za rok 2012 oraz 3000 zł za rok 2013.

W roku 2014 skarżący złożył kolejny wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności na rok 2014, ale z uwagi na niespełnienie warunków określonych w rozporządzeniu organ I instancji ostateczną decyzją z dnia 27 stycznia 2015 r. odmówił przyznania skarżącemu płatności. Skarżący zadeklarował w wariancie zachowanie zagrożonych ras koni dwie sztuki klaczy rasy zimnokrwistej o typie sokólskim, natomiast w roku 2014 r. do Programu ochrony zasobów genetycznych koni rasy zimnokrwistej o typie sokólskim została zakwalifikowana jedna sztuka. Stanowiło to podstawę to odmowy przyznania płatności na rok 2014, bowiem liczba klaczy wyniosła poniżej dwóch sztuk i jednocześnie było to mniej niż w pierwszym roku realizacji zobowiązania.

Sporne w niniejszej sprawie pozostawało natomiast to, czy zasadne jest ustalenie przez organ kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2011-2013 z powodu niezrealizowania przez skarżącego 5-letniego programu rolnośrodowiskowego.

Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na skutek ustalenia przez organ I instancji w 2014 r. nieprawidłowości w realizacji wariantu 7.2.6 i było prowadzone w trybie art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy o ARiMR. Prawidłowość zastosowania tego trybu w odniesieniu do pomocy, która w przypadku skarżącego przyznana została na podstawie ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013 r. poz. 173), wynika z art. 28 ust. 3 tej ustawy.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR, kierownik biura powiatowego Agencji, w drodze decyzji administracyjnej, ustala kwoty nienależnie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Poza sporem w niniejszej sprawie jest to, że wypłacone skarżącemu środki publiczne za lata 2011-2013 z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego pochodzą ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. "a" ustawy o ARiMR.

Wyjaśnić należy, że postępowanie o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, jest samodzielnym postępowaniem, w którym w drodze decyzji następuje ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że warunkiem koniecznym wydania w omawianym trybie decyzji ustalającej kwoty nienależnie, czy nadmiernie pobranych środków, nie jest uprzednie wzruszenie ostatecznych decyzji przyznających płatności (por. wyroki NSA: z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 96/12 oraz z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1518/11).

Powyższe oznacza, że dla ustalenia wysokości kwot świadczeń nienależnie pobranych przez skarżącego w latach 2011-2013, nie było konieczne wzruszenie decyzji przyznających pomoc i dopuszczalne było uznanie za nienależne pobrane płatności za ten okres w sytuacji, gdy w porządku prawnym pozostają ostateczne decyzje przyznające płatności za poszczególne lata.

Zastosowanie w niniejszej sprawie miał również § 38 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 -2013 (Dz.U. z 2013 r. poz. 361 z późn. zm.), zgodnie z którym, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej: 1) działek rolnych, 2) zwierząt, 3) stref buforowych – w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym, że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia, wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu.

Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z § 39 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z nieprzestrzeganiem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. Stosownie natomiast do treści § 39 ust. 2 rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik zmniejszył liczbę zwierząt danej rasy lokalnej objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 do poziomu niższego niż liczba zwierząt danej rasy, do których została przyznana pierwsza płatność rolnośrodowiskowa (pkt 3 a).

W świetle przytoczonych przepisów i zobowiązań przyjmowanych przez rolnika składającego pierwotny wniosek o płatność rolnośrodowiskową jest oczywiste, że w razie zmiany warunków realizacji przyjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego bez poinformowania organów Agencji o przyczynach tego stanu, istnieje – co do zasady – podstawa do wydania decyzji ustalającej wysokość kwoty pobranych płatności przypadających do zwrotu. Gwarancją zachowania tych warunków jest właśnie zawarta w § 39 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego zasada zwrotu wypłaconej uprzednio płatności.

Przepis ten znajduje umocowanie w art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/11, zgodnie z którym w przypadku zobowiązań wieloletnich zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie, mają zastosowania do kwot wypłaconych już z tytułu zobowiązania w latach wcześniejszych. Rozporządzenie to, jako akt rangi ustawy i bezpośrednio skuteczny akt prawa unijnego, znajduje zastosowanie w systemie krajowym zgodnie z zasadami "pierwszeństwa prawa unijnego" i "skutku bezpośredniego".

Analiza orzecznictwa wskazuje, że sądy administracyjne przyjmują jednolite stanowisko, iż obowiązek zwrotu ma charakter wsteczny, co uzasadnione jest celem i kompleksowym charakterem programu rolnośrodowiskowego. Program ten ma bowiem charakter wieloletni i beneficjent pomocy zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach. Wywiązanie się z obowiązku stosowania określonych praktyk agrotechnicznych w jednym roku, nie jest podstawą do uznania, że producent rolny wywiązał się z zobowiązania i może zatrzymać płatność dotyczącą tego roku. Wywiązanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach programu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych musi być bowiem oceniane w okresie całego 5-letniego okresu zobowiązania. Zaprzestanie realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie płatności za ten rok, lecz skutkuje także obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych obejmujących okres zobowiązania wieloletniego.

W analizowanej sprawie, skarżący na mocy decyzji z dnia 23 lutego 2012 r., 3 grudnia 2012 r. i 4 grudnia 2013 r. otrzymał płatności w ramach realizowanego programu rolnośrodowiskowego. W dniu 13 maja 2014 r. skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r., w którym zadeklarował 3 sztuki klaczy i według Wykazu klaczy zgłoszonych i zakwalifikowanych do Programu ochrony zasobów genetycznych koni rasy zimnokrwistej o typie sokólskim tylko jedna klacz została zakwalifikowana do programu ochrony zasobów genetycznych koni rasy zimnokrwistej o typie sokólskim. Stanowiło to podstawę do wydania przez Kierownika Biura Powiatowego w O. w dniu 27 stycznia 2015 r. decyzji o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 r. (k. 21-24). To z kolei było podstawą do wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

W ocenie Sądu, istotnym dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy jest to, czy organy wyjaśniły w wyczerpujący sposób, czy nie zaistniały przesłanki umożliwiające odstąpienie w przypadku skarżącego od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z realizowanego przez niego programu rolnośrodowiskowego. To bowiem, że ustalone nieprawidłowości zaistniały, nie zostało zakwestionowane w postępowaniu dot. odmowy przyznania płatności na rok 2014 i nie budzi też wątpliwości w rozpoznawanej sprawie.

Skarżący wskazywał w sprawie na dwie okoliczności. Podnosił, że w 2014 r. dwie jego klacze objęte programem zostały bez jego winy pokryte przez ogiera, który w 2013 r. nie był już w programie , gdyż osoba, u której były pokrywane klacze nie została o tym poinformowana oraz wyjaśnił też , że w okresie od 8 lipca 2013 r. do 4 września 2013 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim z powodu wypadku samochodowego.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) – Dz.U.UE.L.2006.368.15, dalej jako "rozporządzenie Komisji WE nr 1974/2006"), państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta: a) śmierć beneficjenta; b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu; c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania; d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa; e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich; f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza. Według zaś art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji WE nr 1974/2006, przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Przy czym samo zaistnienie "siły wyższej" nie jest wystarczające do tego, aby wyłączyć obowiązek zwrotu płatności (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 27/11). Niezbędne jest bowiem również zawiadomienie na piśmie organu w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik był w stanie dokonać tej czynności, o zaistnieniu przypadku siły wyższej. Jednocześnie określony powyższymi przepisami termin do zawiadomienia organu o wystąpieniu siły wyższej jest terminem materialnoprawnym, przez co nieprzywracanym, a jeśli pismo informujące strona złożyła z naruszeniem powyższego terminu, pismo to nie może stanowić dowodu w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 69/10).

W myśl zaś § 45 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem -Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.), inną niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorią siły wyższej lub wyjątkową okolicznością, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany, jest: 1) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, uniemożliwiające dalszą realizację tego zobowiązania; 2) zmiana zasięgu obszarów objętych programami działań mającymi na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych na obszarach szczególnie narażonych lub zmiana tych programów; 3) utrata posiadania gruntów rolnych, na których powinno być realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, w wyniku scalenia gruntów dokonanego na podstawie przepisów o scalaniu i wymianie gruntów; 4) wystąpienie okoliczności określonych w § 7 ust. 2 lub 3 – w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 lub 5; 5) śmierć posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej, za którą rolnik nie ponosi odpowiedzialności – w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7; 6) usunięcie posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej z programu ochrony zasobów genetycznych danej rasy z przyczyn niezależnych od rolnika – w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7; 7) określenie obszaru, na którym dotychczas było realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jako obszaru zagrożonego erozją wodną, o którym mowa w przepisach o minimalnych normach – w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8; 7a) uszkodzenie lub zniszczenie drzew przez dzikie zwierzęta mimo zastosowania repelentów, ogrodzenia lub osłonek, mające wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego; 8) inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika.

Aby można było rozważyć zaistnienie w sprawie wymienionych w powyższych przepisach kategorii sił wyższych, a także innych wyjątkowych okoliczności podnoszonych przez beneficjenta, przepis art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji WE nr 1974/2006 w kolejnym roku – wymagane było ich zgłoszenie przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona osoba są w stanie dokonać tej czynności. Jest to warunek konieczny, aby możliwe było badanie przez organ zgłoszonych w taki sposób okoliczności. W ocenie Sądu organ słusznie przyjął, że przesłanki, o których stanowią ww. przepisy w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały. Skarżący w ogóle nie poinformował we wskazanym terminie o okolicznościach skutkujących uchybieniem realizacji programu rolnośrodowiskowego. Obowiązku tego nie wykonał on ani w odpowiedniej formie, ani w odpowiednim czasie. Powyższej okoliczności nie kwestionował również sam skarżący. Dopiero bowiem na etapie wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 skarżący złożył wyjaśnienia dotyczące braku wiedzy w zakresie pokrycia klaczy ogierem, który nie uczestniczył już w programie, jak również wskazał, że w tym okresie przebywał na zwolnieniu lekarskim. O okolicznościach tych nie poinformował organu I instancji w wymaganym 10- dniowym terminie. Ponadto należy zauważyć, że z pisma Instytutu Zootechniki z dnia 24 lutego 2014 r. wynika, że lista ogierów zakwalifikowanych do krycia klaczy sokólskich dostępna jest na stronie internetowej i to na hodowcy spoczywa obowiązek skontrolowania ogiera (k. 29). Zatem skarżący miał możliwość sprawdzenia ogiera, a jeśli nawet przyjąć, że w okresie krycia nie mógł zajmować się gospodarstwem w związku z wypadkiem samochodowym, powinien poinformować organ o tym, że przebywał na zwolnieniu lekarskim w wymaganym terminie. Dopiero wtedy okoliczność ta mogłaby ewentualnie stanowić podstawę do rozważenia przez organ w świetle powyżej wskazanych przesłanek. Ponadto zauważyć należy, że skarżący w trakcie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego miał możliwość zastąpienia klaczy zwierzętami tej samej rasy (§ 8 rozporządzenia z 2013 r.) w celu dalszego uczestnictwa w programie. Podkreślić trzeba, że skarżący składając wniosek o przyznanie płatności oświadczył, że znane mu są zasady i tryb realizacji Programu, jak również świadomy jest skutków niewykonania zobowiązań wynikających z jego realizacji .

W ocenie sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje , że realizując od 2011 r. 5 letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe skarżący w roku 2014 nie wywiązał się z zobowiązania zgłaszając do płatności tylko jedną klacz zakwalifikowaną do programu ochrony zasobów genetycznych koni rasy zimnokrwistej o typie sokólskim. Okoliczność, że dwie pozostałe klacze zostały pokryte przez ogiera, który nie był już objęty programem " Zachowanie zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie" , tak jak przyjął organ obciąża skarżącego, który miał obowiązek sprawdzić na stronie internetowej Polskiego Związku Hodowców Koni, czy ogier znajduje się na liście ogierów zakwalifikowanych do krycia klaczy sokólskich. Należyte wywiązanie się przez rolnika z obowiązków przyjętych w 5 letnim zobowiązaniu rolnośrodowiskowym niewątpliwie w tym wypadku obejmowało obowiązek kontrolowania kwalifikacji ogiera, do którego doprowadzane były hodowane przez niego klacze. Okoliczność, że właściciel ogiera nie był zorientowany, że jego koń nie figuruje już na liście koni objętych programem "Zachowanie zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie", niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy, pozostaje bez wpływu na ocenę wywiązania przez skarżącego z ciążących na nim obowiązków. W świetle powyższego uznać należało, że skarżący zobowiązany jest do zwrotu płatności rolnośrodowiskowej przyznanej w latach 2011, 2012 i 2013 r. w wysokości 8850 zł, gdyż beneficjent zmniejszył liczbę zwierząt danej rasy objętych zobowiązaniem do poziomu niższego niż liczba zwierząt danej rasy, do których została przyznana pierwsza płatność rolnośrodowiskowa. Ponadto, jak wynika z § 16 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r. płatność rolno środowiskowa jest przyznawana do klaczy , jeżeli ich liczba w stadzie wynosi co najmniej 2 klacze tej samej rasy. Tym samym zarzuty skargi są niezasadne. Stwierdzone bowiem w gospodarstwie producenta nieprawidłowości przesądzają, że nie przestrzegał on wymogów w zakresie wariantu 7.2.6, a zatem prawidłowo organ uznał, że skarżący pobrał płatność rolnośrodowiskową nienależnie, co pociąga za sobą konieczność zwrotu pobranych w ten sposób środków. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zobligowana jest natomiast do podjęcia prawem przewidzianych środków zmierzających do odzyskania wypłaconych nienależnie środków. Stąd w przedmiotowym postępowaniu organ był zobowiązany do ustalenia, czy producent pobrał nienależne lub nadmierne płatności w ramach realizacji Programu Rolnośrodowiskowego za lata 2011, 2012 i 2013.

Można także podzielić ocenę Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., że skoro w decyzji z dnia [...] r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego organ I instancji nie wskazał decyzji będących podstawą do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 10 ust. 2 oraz art. 29 ust. 1, 2 i 7 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zaistniała podstawa do uchylenia wskazanej decyzji w całości i ponownego ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w takiej samej wysokości (8.850 zł.) z jednoczesnym wskazaniem wszystkich decyzji, na mocy których płatności podlegające zwrotowi zostały przyznane.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia należności wskazać należy, że jest niezasadny. W myśl art. 28 rozporządzenia nr 1290/2005, zatytułowanego 'Wypłaty i salda zamknięcie programu" datą ostatecznego zamknięcia programu PROW 2007-2013 jest data 30 czerwca 2016 r. przewidziana dla przekazania przez Państwo Członkowskie sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu budżetowego. Zatem w odniesieniu do płatności w ramach PROW 2007-2013, tak jak w tej sprawie, okres przedawnienia ulega przedłużeniu do dnia zamknięcia programu wynikającego z deklaracji zamykającej program wysyłanej do Komisji Europejskiej, a więc co najmniej do dnia 31 grudnia 2015 r., jednakże nie dłużej niż do dnia 30.czerwca 2016 r. Ponieważ środki za lata 2011-2013 były wypłacane w ramach programu 2007-2013 organ stwierdził, że nie doszło do przedawnienia przedmiotowych należności, gdyż data zamknięcia programu PROW 2007-2013 jest nie wcześniejsza niż 31 grudnia 2015 r.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.

bg