Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2361/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 59 par 1  pkt 2 i par 4
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art  156 par 1  pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant referent stażysta Marika Krawczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2011 r. spraw ze skarg A. B. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowań wszczętych wnioskami z 24 kwietnia 2010 r. jako bezprzedmiotowych oddala skargi


UZASADNIENIE

Jak wynika z akt administracyjnych, wnioskami z 22 czerwca 2009 roku, uzupełnionymi pismami z 15 grudnia 2009 r., Skarżąca, Pani A. B., zwróciła się do Dyrektora Izby Celnej w W. o umorzenie postępowań celnych prowadzonych odpowiednio na podstawie tytułu wykonawczego z 31 stycznia 2007 roku nr [...] wydanego na podstawie decyzji z [...] stycznia 2005 roku obejmującej podatek od towarów i usług za 2003 rok i na podstawie tytułu wykonawczego z 19 września 2008 roku, nr [...] obejmującego podatek VAT za 2001 rok. Skarżąca jako podstawę swoich wniosków wskazała przedawnienie zobowiązań podatkowych wynikających z decyzji stanowiących podstawę wystawienia tytułów wykonawczych.

Postanowieniami z [...] marca 2010 roku Dyrektor Izby Celnej w W. odmówił umorzenia postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie powyższych tytułów wykonawczych.

Na skutek wniesionych przez Skarżącą 2 kwietnia 2010 roku zażaleń na powyższe postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej w W. dwoma postanowieniami z [...] czerwca 2010 roku :

- uchylił postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 31 stycznia 2007 roku,

- utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 19 września 2008 roku.

Już po wniesieniu zażaleń na powyższe postanowienia Skarżąca pismem z 24 kwietnia 2010 roku ponownie zwróciła się do tego samego organu o umorzenie wskazanych wyżej postępowań egzekucyjnych powołując się ponownie na przesłankę przedawnienia zobowiązań podatkowych.

Dyrektor Izby Celnej w W. dwoma postanowieniami z [...] maja 2010 roku umorzył postępowania wszczęte wnioskiem z 24 kwietnia 2010 roku wskazując, że kwestia ta została już rozstrzygnięte jego wcześniejszymi postanowieniami z [...] marca 2010 roku.

Na powyższe postanowienia Skarżąca złożyła zażalenia zarzucając Dyrektorowi Izby Celnej w W. naruszenie art. 33 pkt 1 oraz 59 §1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 45§ 1 u.p.e.a., art. 227 § 2 o.p. przez brak ustosunkowania się organu I instancji do podanych dat zdarzeń gospodarczych i obowiązujących przepisów o odpowiedzialności osób trzecich, .art. 120, art.121 i art.122 o.p. przez prowadzenie postępowania; bez wyjaśnienia podstawowych kwestii i wydawania decyzji i postanowień w sprawie przedawnienia bez podstawy prawnej.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. dwoma postanowieniami z [...] lipca 2010 roku utrzymał w mocy zaskarżone postanowienia Dyrektora Izby Celnej w W., wskazując, że organ pierwszej instancji nie mógł wydać postanowienia w tej samej sprawie, tj umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego w sytuacji, w której nie zostały zakończone postępowanie odwoławcze w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Mając na względnie treść art. 110 w związku ze 126 k.p..a. stwierdzić należało, że postanowienia z [...] maja 2010 roku wiązały Dyrektora Izby Celnej w W. do czasu wydania rozstrzygnięć przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. i brak było podstaw prawnych do wydania rozstrzygnięć załatwiających co do istoty sprawy ponowne żądanie Skarżącej.

Nie zgadzając się z powyższymi rozstrzygnięciami Skarżąca wniosła do tutejszego Sądu dwie skargi, w których zarzuciła postanowieniom Dyrektora Izby Skarbowej w W. naruszenie art. 21 ustawy z dnia 12 09 2002 r o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa (Dz U Nr 169, poz 1387), art 33 pkt 1 oraz art 59 § 1 pkt 2, art 45 § 1 u.p.e.a., art 6 K p a w wyniku prowadzenia postępowania z jego obrazą, art 7 K p a przez odmowę przeprowadzenia postępowania nakazanego tym przepisem, art 77 k.p.a. przez podjęcie decyzji bez zebrania całego materiału dowodowego, art 78 K p a przez odmowę bez uzasadnienia przeprowadzenia dowodu na żądanie strony skarżącej, art. 107 K.p.a. przez wydanie skarżonych decyzji, art. 227 § 2 o.p. przez brak ustosunkowania się organu I instancji do podawanych dat zdarzeń gospodarczych i obowiązujących przepisów o odpowiedzialności osób trzecich, art. 120, 121, 122 o.p. przez prowadzenie postępowania bez wyjaśnienia podstawowych kwestii i wydawania decyzji oraz postanowień w sprawie przedawnienia bez podstawy prawnej.

Skarżąca wniosła o załatwienie skargi przez Dyrektora Izby Skarbowej na podstawie art. 226 o.p. lub przekazanie skargi do rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz o uchylenie zaskarżonych postanowień i umorzenie postępowań egzekucyjnych z powodu przedawnienia. W uzasadnieniu skarg podniosła, iż wskazywała podstawę prawną umorzenia postępowania egzekucyjnego, lecz organy egzekucyjne obu instancji nie chciały się zapozna z obowiązującymi przepisami, ani do tych przepisów ustosunkować, co jest obrazą przepisów proceduralnych. W rozstrzygnięciach organ pierwszej instancji jak i drugiej instancji nie odniósł się do kwestii przepisów, na podstawie których egzekwowane roszczenie uległo przedawnieniu, czym obraził przepisy postępowania jak również określające termin przedawnienia prawa do egzekucji roszczenia.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie.

Postanowieniem z 15 kwietnia 2011 roku, wydanym w trybie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zmianami, zwana dalej p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy wynikające z powyższych skarg.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje :

Wojewódzkie Sądy Administracyjne powołane zostały do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej, przy czym zakres tej kontroli ograniczony jest do kontroli legalności działania organów administracji (art. 1 §1 i 2 ustawy 25 lipca 2002 roku prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. nr 153 poz. 1269). Indywidualne akty administracyjne, takie jak akty wymienione w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. podlegają uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd ich niezgodności z prawem.

Skargi analizowane według powyższych kryteriów okazały się nieuzasadnione, zaskarżone postanowienia są zgodne z prawem.

W ocenie Sądu rozstrzygnięcie spraw będących następstwem skarg wniesionych przez Skarżącą wymagało odpowiedzi na pytanie, czy istotnie w sprawach zachodziła bezprzedmiotowość postępowania.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 marca 2010 roku (sygn. akt I OSK 789/09) w świetle orzecznictwa tegoż sądu bezprzedmiotowość postępowania rozumiana jest jako brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2003 r. sygn. akt III SA 2225/01 - niepubl.) Owa bezprzedmiotowość zachodzi więc wtedy gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania albo utraciła taki charakter w jego toku.

W doktrynie prawa administracyjnego wskazuje się, że na pojęcie sprawy administracyjnej składają się elementy konstytutywne oraz elementy realne.

Elementy konstytutywne sprawy administracyjnej to norma uprawniająca do konkretyzacji prawa oraz norma konkretyzowana, to jest norma, mająca postać abstrakcyjną, którą określony organ winien zastosować w razie zaistnienia określonego stanu faktycznego, przy czym zastosowanie tej normy odbywa się poprzez wydanie aktu administracyjnego. Oznacza to, że możliwe jest wydanie zarówno aktu przyznającego stronie określone uprawnienie (w tym przypadku uprawnieniem tym byłoby umorzenie postępowania egzekucyjnego) lub nakładającego na stronę określony obowiązek jak i poprzez wydanie aktu odmawiającego przyznania stronie określonego uprawnienia lub nałożenia na nią określonego obowiązku. Weryfikacja elementów stanu faktycznego objętych hipotezą normy konkretyzowanej stanowi sedno procesu jurysdykcyjnego.

Elementy realne sprawy administracyjnej to podmioty stosunku administryjnoprawnego to jest podmiot czynny (organ uprawniony z mocy normy kompetencyjnej do wydania rozstrzygnięcia) oraz podmiot bierny (będący adresatem rozstrzygnięcia), którym w tym przypadku jest Skarżąca. Do elementów realnych sprawy administracyjnej zalicza się również fakty sprawy, czyli stan faktyczny od którego zależy możliwość podjęcia rozstrzygnięcia (zastosowania normy kompetencyjnej) i stan faktyczny od którego zależy rozstrzygnięcie (czyli stan faktyczny objęty hipotezą normy konkretyzowanej).

Okolicznością niesporną jest, że zarówno podmiot czynny (Dyrektor Izby Celnej w W. a następnie Dyrektor Izby Skarbowej) jak i bierny (Skarżąca) istnieli w dacie wydawania zaskarżonych postanowień. Nie zostały uchylone normy kompetencyjne upoważniające organy nadzoru nad postępowaniem egzekucyjnym do wydawania rozstrzygnięć w toku postępowania egzekucyjnego w tym do skonkretyzowania normy, którą wywieść można z art. 59 § 1 pkt 2 i § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny umarza postępowanie w razie zaistnienia przesłanek o których mowa w art. 59 §1 u.p.e.a., na wniosek wierzyciela lub dłużnika.

Jednak w stanie faktycznym spraw zakończonych wydaniem zaskarżonych postanowień kontynuacja postępowań i ewentualne wydanie postanowień rozstrzygających co do praw i obowiązków Skarżącej stanowiłoby o ich wadliwości mającej istotny wpływ na wynik sprawy.

W dniu [...] czerwca 2010 roku, Dyrektor Izby Skarbowej w W. wydał postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. odmawiające umorzenia egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z 19 września 2008 roku (nr [...]). Postępowanie dotyczące powyższej sprawy administracyjnej toczyło się na podstawie wniosku Skarżącej 22 czerwca 2009 roku, uzupełnionego pismem z 19 grudnia 2009 roku. Oznacza to, że w dacie złożenia przez Skarżącą kolejnego wniosku o umorzenie powyższego postępowania egzekucyjnego toczyło się już inne postępowanie administracyjne dotyczące tej samej sprawy administracyjnej. W konsekwencji, w ocenie Sądu organ rozpoznający kolejny wniosek złożony przez Skarżącą w tej samej sprawie administracyjnej prawidłowo przyjął, że nie jest możliwe prowadzenie drugiego postępowania administracyjnego. Jak słusznie wskazuje się w doktrynie prawa administracyjnego (Kodeks Postępowania Administracyjnego, Komentarz, B. Adamiak J. Borkowski, Warszawa, 2008, str. 497) z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia również w przypadku, w którym dalsze prowadzenie postępowania stanowiłoby o jego wadliwości mającej istotny wpływ na wynik sprawy.

W realiach niniejszej sprawy prowadzenie postępowania i wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego co do wniosku Skarżącej o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 2008 roku skutkowałoby wadliwością, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., co skutkowałoby koniecznością wyeliminowania powyższego postanowienia z obrotu jako wydanego w warunkach nieważności.

Sąd wskazuje dodatkowo w tym miejscu, że z urzędu znana mu jest okoliczność, iż wyrokiem tutejszego sądu z 15 marca 2011 roku (sygn. akt. III S.A./Wa 2028/10) postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] czerwca 2010 roku zostało uchylone, zaś z treści uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd rozpoznający skargę Skarżącej na powyższe postanowienie (dotyczące tytułu wykonawczego z 2008 roku) w pełni podzielił jej stanowisko co do przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej Skarżącej za zaległości podatkowe Spółki za 2001 rok i nakazał organowi przy ponownym rozpoznaniu sprawy uwzględnienie stanowiska Sądu.

Oznacza to, że sprawa administracyjna dotycząca umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 2008 roku a dotycząca odpowiedzialności Skarżącej za zaległości w podatku od towarów i usług Spółki, której była członkiem zarządu, została już przesądzona uprzednio wydanym wyrokiem tutejszego sądu.

Również w kwestii dotyczącej umorzenia postępowania egzekucyjnego toczącego się na podstawie tytułu wykonawczego z 31 stycznia 2007 roku dotyczącego podatku od towarów i usług za 2003 rok a wydanego w celu wykonania decyzji z [...] października 2005 roku Skarżąca wszczęła dwa postępowania administracyjne – jedno wnioskiem z 22 czerwca 2009 roku, uzupełnione pismem z 15 grudnia 2009 roku i drugie, wnioskiem z 26 kwietnia 2010 roku. Wniosek z 26 kwietnia 2010 roku również złożony został w trakcie trwania pierwszego postępowania administracyjnego. W konsekwencji, organy egzekucyjny - Dyrektor Izby Celnej w W. postąpił prawidłowo umarzając kolejne postępowanie wszczęte kolejnym wnioskiem dotyczącym sprawy administracyjnej będącej już w toku, a Dyrektor Izby Skarbowej w W. postąpił prawidłowo utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Również i w tej sprawie dalsze prowadzenie postępowania administracyjnego i wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego co do wniosku Skarżącej o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 2007 roku skutkowałoby wadliwością, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., co skutkowałoby koniecznością wyeliminowania powyższego postanowienia z obrotu jako wydanego w warunkach nieważności.

Podsumowując wskazać należy, że sprawy administracyjne, dotyczące umorzenia postępowań egzekucyjnych toczących się na podstawie tytułów wykonawczych z 2007 i 2008 roku są w toku. W sprawie dotyczącej tytułu wykonawczego z 2007 roku Dyrektor Izby Celnej w W. zobowiązany został postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] czerwca 2010 roku do rozważenia kwestii przedawnienia, zaś w sprawie dotyczącej tytułu wykonawczego z 2008 roku, tutejszy Sąd uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. i w wytycznych dotyczących ponownego rozpoznania sprawy nakazał uwzględnienie stanowiska Sądu co do przedawnienia zobowiązań wynikających z decyzji będącej podstawą powyższego tytułu wykonawczego.

Wobec powyższego w sprawach poddanych pod rozstrzygnięcie Sądu brak było podstaw do ustosunkowywania się do zarzutów Skarżącej podniesionych w skardze, a którymi Skarżąca dążyła do wykazania słuszności swojej tezy o przedawnieniu zobowiązań podatkowych wynikających z decyzji stanowiących podstawę wydania tytułów wykonawczych – w odniesieniu do tytułu wykonawczego z 2008 roku zarzuty te zostały zbadane przez tutejszy Sąd w wyroku z 15 marca 2011 roku. W odniesieniu do tytułu wykonawczego z 2007 roku, zasadność zarzutów Skarżącej będzie mogła być oceniana dopiero w razie nie uwzględnienia jej stanowiska w wyniku ponownego rozpatrywania wniosku z 15 czerwca 2009 roku przez Dyrektora Izby Celnej w W..

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.