Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 678/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Wznowiono postępowanie przed NSA, uchylono wyrok NSA, uchylono wyrok WSA i umorzono postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 272 § 3,  art. 282 § 2, art. 188, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/,  art. 135, art. 145 § 3, art. 276, art. 203 pkt 1 i art. 200
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 1996 nr 235 poz 59 art. 3, art. 7
law: Dyrektywa Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiająca dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty  maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu  międzynarodowym.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk Protokolant Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi M.R. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2018 r. sygn. akt II GSK 2559/16 ze skargi kasacyjnej M.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 1303/15 w sprawie ze skargi M.R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. postanawia wznowić postępowanie sądowoadministracyjne; 2. uchyla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2018 r. sygn. akt II GSK 2559/16; 3. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 1303/15; 4. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] i umarza postępowanie administracyjne w sprawie; 5. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz M.R. 2600 (dwa tysiące sześćset) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Skargą z 19 czerwca 2019 r. M.R., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 września 2018 r., sygn. akt II GSK 2559/16 r., poprzez uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 stycznia 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 1303/15 oraz poprzedzających ten wyrok decyzji: Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lutego 2015 r. nr [...] i Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] stycznia 2015 r. nr [...]; przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, a także zasądzenie kosztów postępowania wywołanych wnioskiem o wznowienie postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wniosku M.R. (dalej: skarżący) wskazał, że zgodnie z art. 272 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej cyt. jako: p.p.s.a.) można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. Takim rozstrzygnięciem w rozpoznawanej sprawie jest – w ocenie skarżącego – wydany na skutek skargi Komisji Europejskiej wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z 21 marca 2019 r. w sprawie C-127/17. W ocenie skarżącego, wobec wydania wyroku TSUE 21 marca 2019 r., wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem NSA z 27 września 2018 r., został złożony z zachowaniem ustawowego terminu.

Skarżący wskazał, że w rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny opisanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę kasacyjną skarżącego od wyroku WSA w Warszawie, którym sąd pierwszej instancji oddalił skargę M.R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lutego 2015 r. utrzymującą w mocy decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] stycznia 2015 r. o nałożeniu na skarżącego, na podstawie art. 64 oraz art. 140aa ust. 1-3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z

2012 r. poz. 1137, a na dzień orzekania przez NSA tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1260 ze zm., dalej cyt. jako: p.r.d.), kary pieniężnej w wysokości 5000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV.

Główny Inspektor Transportu Drogowego nie zajął stanowiska w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga o wznowienie spełnia wymogi formalne, została oparta na ustawowej przesłance i zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie skarżący powołał się na przesłankę wznowieniową przewidzianą w art. 272 § 3 p.p.s.a., tj. wyrok TSUE z 21 marca 2019 r. w sprawie

C-127/17.

Art. 272 § 3 p.p.s.a. przewiduje, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. Wprawdzie w tym przepisie ustawodawca nie wskazał katalogu tych organów, których rozstrzygnięcia mogą stanowić podstawę wznowienia, jednak nie ma wątpliwości, że zalicza się nich Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Możliwość wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem sądu krajowego na tej podstawie, że ten prawomocny wyrok okazał się niezgodny z prawem Unii Europejskiej w związku z wydaniem orzeczenia przez Trybunał Sprawiedliwości, jest niezbędna dla zapewnienia prawu unijnemu pełnej efektywności oraz zagwarantowania przez sądy krajowe podmiotom indywidualnym skutecznej ochrony sądowej uprawnień wynikających z prawa UE (art. 19 ust. 1 TUE w zw. z art. 47 Karty Praw Podstawowych UE). Zgodnie z zasadą lojalnej współpracy (art. 4 ust. 3 TFUE) państwa członkowskie muszą podejmować wszelkie właściwe środki w celu zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z traktatów lub z aktów instytucji Unii, a jednocześnie powstrzymać się od jakichkolwiek środków, które mogłyby temu zagrozić. Przez pojęcie efektywnego środka ochrony sądowej należy rozumieć środek, który pozwala jednostce na uzyskanie dostępu do sądu w rozumieniu art. 47 Karty Praw Podstawowych, tj. sądu niezawisłego, bezstronnego, ustanowionego ustawą oraz na uzyskanie przed tym sądem rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, to znaczy co do istnienia jej praw lub wolności wynikających z prawa unijnego i co do tego, czy zostały one naruszone (por. m.in. A. Kastelik-Smaza, Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w związku z orzeczeniem prejudycjalnym Trybunału Sprawiedliwości. Glosa do uchwały NSA z dnia 16 października 2017 r., I FPS 1/17, EPS 2018/5/44-51; M. Górski, Orzeczenie prejudycjalne Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej jako podstawa wznowienia postępowania. Glosa do uchwały NSA z dnia 16 października 2017 r., I FPS 1/17, LEX/El. 2017). Z tych powodów przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, że orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej stanowi przesłankę dopuszczalności wznowienia postępowania sądowego (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2017 r., sygn. akt I FPS 1/17, ONSAiWSA nr 1/2018 poz. 1, w której uznano, że podstawą wznowienia postępowania, o której mowa w art. 272 § 3 p.p.s.a. może być orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wydane w trybie pytania prejudycjalnego, nawet jeżeli orzeczenie nie zostało doręczone stronie wnoszącej o wznowienie postępowania. W takim przypadku termin do wniesienia skargi o wznowienie wynosi trzy miesiące od daty publikacji tego rozstrzygnięcia).

Skarga o wznowienie nadana 21 czerwca 2019 r., wniesiona została w terminie, tj. przed upływem trzech miesięcy od daty wydania wyroku TSUE z 21 marca 2019 r. powołanego jako podstawa do wznowienia postępowania w tej sprawie (art. 272 § 2 p.p.s.a.) i przed upływem pięciu lat od uprawomocnienia się orzeczenia, którego skarga ta dotyczy (art. 278 p.p.s.a.), a więc od daty wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku w sprawie o sygnaturze akt II GSK 2559/16, co nastąpiło 27 września 2018 r.

W tej sprawie skarżący żądając wznowienia postępowania powołał się na wydany przez TSUE wyrok z 21 marca 2019 r. w sprawie C-127/17. W orzeczeniu tym stwierdzono, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się na niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i art. 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy.

Zaskarżony skargą o wznowienie postępowania wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego oparty był na będących podstawą nałożenia na skarżącego kary przepisach prawa materialnego: art. 64, art. 140aa ust. 1 -3 oraz art. 140ab ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm., dalej cyt. jako: p.r.d.), na podstawie których w tej sprawie na skarżącego nałożono karę za przejazd pojazdem nienormatywnym w wysokości 5000 zł jak za przejazd bez zezwolenia kategorii IV z powodu naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2 tj. przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub II.

Z akt sprawy wynika, że zatrzymany do kontroli w dniu 18 września 2014 r. na drodze krajowej nr 75 (droga krajowa o dopuszczalnym nacisku osi pojedynczej do 10 t) dwuosiowy pojazd marki Scania o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą marki Krone o nr rej. [...], którym w imieniu i na rzecz skarżącego przewożony był ładunek profili stalowych (ładunek podzielny) przekraczał dopuszczalny nacisk pojedynczej osi napędowej o 0,75 tony, zaś podmiot wykonujący przejazd nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Ważenia dokonano na zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę stanowisku do pomiaru mas i nacisków osi przy użyciu przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C o numerach fabrycznych 932543 i 932530 posiadających świadectwo legalizacji ponownej. Sądy administracyjne obu instancji podzieliły stanowisko organów, że w tak ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną w wysokości 5000 zł należało nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii IV. W objętym skargą o wznowienie wyroku NSA wskazał, że "Odcinek drogi krajowej nr 75, na której stwierdzono przejazd i zatrzymano kontrolowany zespół pojazdów, został wskazany w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 ton. Skoro rzeczywisty nacisk pojedynczej osi napędowej ciągnika samochodowego wynosił 10,75 tony, to nie ma wątpliwości, że przekroczył wartość przewidzianą dla tej drogi o 0,75 t."

W okolicznościach tej sprawy powołany przez skarżącego wyrok TSUE z 21 marca 2019 r. znajdzie zatem zastosowanie. Z przywołanego wyroku wynika, że za niedopuszczalne należy uznać ustanowione w art. 41 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 460, ze zm.; dalej cyt. jako: u.d.p.) ograniczenie dopuszczalnego nacisku poniżej 10 ton dla pojedynczej osi nienapędowej oraz poniżej 11,5 tony dla każdej osi napędowej (por. odpowiednio pkt 3.1 oraz pkt 3.4 załącznika I do dyrektywy). Jest ono niezgodne z prawem unijnym, stanowiąc naruszenie zobowiązań Państwa wynikających z art. 3 i art. 7 dyrektywy Rady 96/53/WE. Nie ma bowiem podstaw dla ustanawiania w prawie krajowym – w odniesieniu do pojazdów odpowiadających określonym w pkt 3.1 oraz 3.4 załącznika nr I do dyrektywy 96/53/WE wartościom nacisku osi – ograniczeń, które mają charakter dalej idących, niż wyjątki wynikające z art. 7 tej dyrektywy (zob. m.in. wyrok NSA z 12 czerwca 2019 r., sygn. akt II GSK 562/17). Wprawdzie przywołany wyrok dotyczył formalnie transportu międzynarodowego, jednak należy go odnieść także do krajowego ruchu pojazdów, za czym przemawiają deklarowane w dyrektywie cele do osiągnięcia dotyczące wspólnego rynku transportowego UE oraz zasada swobody konkurencji (zob. np. wyroki NSA: z 18 lipca 2019 r., sygn. akt 2230/17; z 11 lipca

2019 r., sygn. akt 1898/17; z 18 czerwca 2019 r., sygn. akt II GSK 843/17; z 12 czerwca 2019 r., sygn. akt II GSK 412/17).

Mając powyższe na uwadze, za niezgodne z prawem uznać należy zatem zapadłe w tej sprawie rozstrzygnięcie o przekroczeniu dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej o 0,75 t. Biorąc bowiem pod uwagę wnioski wynikające z powyżej cytowanego wyroku TSUE, przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi powinno być liczone od 11,5 t dla każdej osi napędowej (pkt 3.4 załącznika I do cytowanej dyrektywy), a nie od 10 t przewidzianych w polskiej ustawie p.r.d.

W tym kontekście – ze względu na przytoczoną powyżej argumentację – skargę o wznowienie należało uznać za zasadną. W rozpoznawanej sprawie kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji przeprowadzona została przez sąd pierwszej instancji z naruszeniem art. 3 i art. 7 dyrektywy nr 96/53/WE, co następnie niesłusznie zaakceptował Naczelny Sąd Administracyjny. Przedstawione powyżej argumenty uzasadniają bowiem pogląd, że stwierdzony w toku kontroli nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu wynoszący 10,75 t był niższy od maksymalnego dopuszczalnego nacisku osi napędowej pojazdu ustanowionego w pkt 3.4.1 załącznika nr I do dyrektywy nr 96/53/WE wynoszącego 11,5 t. W świetle wszystkich powyżej przedstawionych argumentów, w stanie faktycznym tej sprawy nie było podstaw do przypisania skarżącemu naruszenia, za które nałożono na niego karę pieniężną. Z tego powodu skarga o wznowienie – na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a. – podlegała uwzględnieniu, co skutkowało uchyleniem wyroku NSA z 27 września 2018 r., uchyleniem wyroku sądu pierwszej instancji z 15 stycznia 2016 r. oraz uchyleniem wydanych w sprawie decyzji, a nadto umorzeniem postępowania administracyjnego wobec jego bezprzedmiotowości, na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ w zw. z art. 135 i art. 145 § 3 p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 276 w zw. art. 203 pkt 1 i art. 200 p.p.s.a. Zasądzona kwota 2600 zł stanowi zwrot: wpisu od skargi o wznowienie postępowania (100 zł), wpisu od skargi kasacyjnej (100 zł), wpisu od skargi (200 zł), opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku sądu pierwszej instancji (100 zł) oraz kosztów zastępstwa procesowego dla pełnomocnika skarżącego przed sądem pierwszej instancji w wysokości 600 zł (§ 14 ust. 2 pkt 1 lit. a/ w zw. z § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 490), przed sądem kasacyjnym w wysokości 600 zł (§ 14 ust. 1 pkt 2 lit. b/ w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a/ oraz w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) oraz w postępowaniu wznowieniowym w wysokości 900 zł (§ 14 ust. 1 pkt 2 lit. b/ i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a/ w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).