Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2493/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-07-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 3 i 5, art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia NSA Henryk Wach Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Spółki z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 17 czerwca 2014 r. sygn. akt III SA/Gl 2004/13 w sprawie ze skargi A. Spółki z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

I

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem objętym skargą kasacyjną, oddalił skargę A. Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia [...] października 2013 r. w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

w dniu 28 września 2012 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę w barze "Z." w P. w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540; dalej: ugh lub ustawa o grach hazardowych), w wyniku której stwierdzili eksploatowanie w lokalu automatu do gry HOT SPOT nr HS 111-2010-002. W oparciu o te ustalenia Naczelnik Urzędu Celnego w Bielsku-Białej decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 12.000 zł na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 90 ust. 1 i 2 ugh. Decyzja ta została utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją Dyrektora Izby Celnej w Katowicach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem objętym skargą kasacyjną zaaprobował w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: ppsa) oddalił skargę.

II

Skargę kasacyjną wniosła Spółka, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, tj:

1. art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1 oraz art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o grach hazardowych poprzez ich błędną wykładnię oraz zastosowanie i przyjęcie, że organizowanie gier na zatrzymanym urządzeniu może naruszać powołane przepisy tej ustawy, w sytuacji, kiedy ww. przepisy są potencjalnie niezgodne z art. 2 i 7 oraz z art. 20 i 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji,

2. art. 6 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że organizowanie gier na zatrzymanym urządzeniu może naruszać przepisy tej ustawy, a nadto naruszenie tych przepisów poprzez zastosowanie ich w sprawie w sytuacji, gdy przepis art. 14 ust. 1 powołanej ustawy, jako uznany wprost za niezgodny z art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE nie może być stosowany przez organy władzy publicznej w stosunku do osób prywatnych - zarówno fizycznych, jak i prawnych; a przepis art. 6 ust. 1 ustawy ma taki sam charakter, a oba te przepisy stanowią normy dopełniające podstawy wymierzenia sankcji przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2,

3. art. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych poprzez niewypowiedzenie się w przedmiocie ewentualnej cechy tego przepisu, jako przepisu technicznego w rozumieniu "dyrektywy 98/34", pomimo tego, że przepis ten może mieć zastosowanie jako podstawa rozstrzygnięcia w sprawie, a treść jego normy o charakterze zbliżonym do normy przepisu art. 14 ust. 1 ustawy została już uznana przez TSUE za przepis techniczny w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34 (wyrok z dnia 26 października 2006 r. w sprawie C-65/05 Komisja przeciwko Grecji, Zb. Orz. s. 1-10341, pkt 61),

4. art. 2 ust. 1 ust. 3 i ust. 5 ustawy o grach hazardowych poprzez ich błędną interpretację, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tych przepisów do stanu faktycznego sprawy, podczas gdy prawidłowa wykładnia powołanych przepisów wskazuje, że gry na zakwestionowanym urządzeniu nie mają charakteru losowego, a zatem urządzenie nie ma charakteru automatu hazardowego sprecyzowanego w powołanych przepisach,

5. art. 2 ust. 6 ustawy o grach hazardowych polegające na wydaniu zaskarżonego wyroku pomimo braku decyzji ministra właściwego do spraw finansów publicznych rozstrzygającej, czy gra lub zakład posiadające cechy wymienione w art. 2 ust. 1-5 zainstalowane w przedmiotowym urządzeniu są grą losową, zakładem wzajemnym albo grami na automacie w rozumieniu ustawy.

Podnosząc te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzających go decyzji organów administracyjnych I i II instancji w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania na zasadzie art. 185 ust. 1 ppsa, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi na zasadzie art. 188 ppsa, w obu przypadkach zasądzenie na rzecz Spółki kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

III

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Katowicach wniósł o jej oddalenie.

IV

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie.

Odnosząc się do jej zarzutów w kolejności przedstawionej w petitum skargi kasacyjnej zauważyć należy, że wyrokiem z dnia 11 marca 2015 r. w sprawie P 4/14 Trybunał Konstytucyjny przesądził, że art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych są zgodne z art. 2 i art. 7 w związku z art. 9 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 20 i art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. W tej sytuacji zarzut obejmujący zastosowanie przepisów ustawy o grach hazardowych, które "są potencjalnie niezgodne z art. 2 i 7 oraz art. 20 i 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji" uznać należało za nieusprawiedliwiony.

Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że w omawianym zarzucie jako przepis "potencjalnie niezgodny" z powołanymi przepisami Ustawy Zasadniczej wskazano także art. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, jednakże stwierdza, że przepis ten nie miał w sprawie zastosowania. Na spółkę nałożona została kara pieniężna w oparciu o art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych (urządzanie gry na automatach poza kasynem) a dla subsumcji tego przepisu nie ma żadnego znaczenia, czy podmiot urządzający gry na automatach poza kasynem legitymował się koncesją, o której mowa w art. 6 ust. 1 tej ustawy. Sankcji administracyjnej określonej w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych podlega bowiem zarówno podmiot posiadający koncesję na prowadzenie kasyna, jeżeli urządza gry na automatach poza kasynem jak i podmiot, który nie posiada koncesji.

Podkreślenia przy tym wymaga, że spółka nie posiadała koncesji na prowadzenie kasyna, a zatem wszelkie rozważania odnoszące się do art. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych nie pozostają w związku ze stanem faktycznym tej sprawy. Ta uwaga ma znaczenie dla kolejnego zarzutu skargi kasacyjnej obejmującego m.in. kwestię technicznego charakteru art. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych.

W pozostałym zakresie drugi zarzut skargi kasacyjnej obejmuje naruszenie art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych przez ich zastosowanie, w sytuacji, gdy w ocenie autora skargi kasacyjnej, przepisy te nie mogą być stosowane.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska skarżącej odnoszącego się zarówno do technicznego charakteru przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych jak i też zależności, jaka, w jej ocenie, zachodzi pomiędzy tym przepisem a nakazem określonym w art. 14 ust. 1 tej ustawy.

Obie te kwestie były przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16. Zgodnie z punktem 1 sentencji uchwały art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy.

Kolejny zarzut skargi kasacyjnej obejmuje naruszenie art. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych poprzez "niewypowiedzenie się w przedmiocie ewentualnej cechy tego przepisu jako przepisu technicznego". Zarzut ten jest nieusprawiedliwiony. Zaniechanie odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do kwestii prawnej, która w ocenie skarżącej, powinna być rozważona, to ewentualna wadliwość uzasadnienia orzeczenia. Inaczej rzecz ujmując, w żadnej z form naruszenia prawa, o których mowa w art. 174 pkt 1 ppsa nie mieści się "niewypowiedzenie" co do przepisu prawa materialnego.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska skarżącej, że Sąd I instancji naruszył art. 2 ust. 1 ust. 3 i ust. 5 ustawy o grach hazardowych. Pierwszy z powołanych przepisów zawiera definicję gier losowych. Z kolei przepisy art. 2 ust. 3 i ust. 5 ustawy o grach hazardowych definiują pojęcia gier na automatach. Treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie pozwala na przyjęcie, że Sąd I instancji dokonywał wykładni art. 2 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, a tym samym nie mógł naruszyć tego przepisu w formie wskazanej przez skarżącą w petitum skargi kasacyjnej. Z kolei w odniesieniu do przepisów definiujących gry na automatach Sąd I instancji przywołał ich treść, a następnie w oparciu o zebrane przez organ dowody ocenił prawidłowość ich subsumcji, przyjmując, że w toku postępowania wykazano, że gry urządzane na spornym automacie miały charakter komercyjny i losowy.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzucając Sądowi I instancji naruszenie art. 2 ust. 3 i 5 ustawy o grach hazardowych skarżąca jest niekonsekwentna we wskazaniu formy naruszenia. W petitum skargi kasacyjnej zarzuca "błędną interpretacje" a w uzasadnieniu wskazuje na nieprawidłowe przyjęcie, że "urządzenie, o które chodzi w sprawie jest automatem o charakterze hazardowym". Przyjmując, że chodzi o naruszenie wskazanych przepisów w obu formach, o których mowa w art. 174 pkt 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że skarżąca nie przedstawiła żadnych argumentów uzasadniających tezę, że Sąd I instancji błędnie zrozumiał treść norm prawnych zawartych w art. 2 ust. 3 i 5 ustawy o grach hazardowych. Z kolei w odniesieniu do błędu subsumcji stwierdza, że nie można skutecznie kwestionować zastosowania przepisu prawa materialnego nie podważając dowodów przesądzających o ustaleniu, że gry urządzane na spornym automacie miały charakter losowy i komercyjny w rozumieniu art. 2 ust. 3 i 5 ustawy o grach hazardowych.

Za nieskuteczne należy przy tym uznać odwoływanie się do wyrwanych z kontekstu fragmentów uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt II GSK 686/13 dla wykazania, że sporne urządzenie "jest automatem, do którego nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych".

Nieusprawiedliwiony jest także zarzut naruszenia art. 2 ust. 6 ustawy o grach hazardowych. Stawiając Sądowi I instancji zarzut naruszenia tego przepisu autor skargi kasacyjnej prezentuje pogląd, że tylko minister właściwy do spraw finansów publicznych jest uprawniony do rozstrzygnięcia czy gra na automacie spełnia przesłanki określone w ustawie o grach hazardowych. Naczelny Sąd Administracyjny tego poglądu nie podziela. Z art. 2 ust. 7 ustawy o grach hazardowych wynika wprost, że wydanie decyzji może nastąpić na wniosek strony lub z urzędu. Przepis ten nie daje legitymacji organowi celnemu do zainicjowania postępowania przed Ministrem Finansów. Organ ten może co najwyżej zasygnalizować potrzebę rozstrzygnięcia tej kwestii, co nie oznacza, że na skutek tej sygnalizacji Minister Finansów będzie zobligowany do wszczęcia postępowania z urzędu. Już tylko z tej przyczyny upatrywanie naruszenia art. 2 ust. 6 ustawy o grach hazardowych jest nieuprawnione.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego właściwy organ prowadząc postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych jest uprawniony do czynienia ustaleń, co do charakteru danej gry. Wynika to z regulacji zawartej w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm., dalej usc). Służbie tej - zgodnie z treścią poszczególnych przepisów art. 2 usc - powierzono kompleks zadań wynikających z ustawy o grach hazardowych: od kompetencji w kwestiach podatkowych (wymiaru, poboru) do związanych z udzielaniem koncesji i zezwoleń, zatwierdzaniem regulaminów i rejestracją urządzeń. W zadaniach Służby Celnej mieści się też wykonywanie całościowej kontroli w wymienionych powyżej dziedzinach, a także - co istotne w realiach tej sprawy - w zakresie przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych. Kontrola ta przebiega w myśl przepisów rozdziału 3 omawianej ustawy (art. 30 ust. 1 pkt 3 usc), a w jej ramach funkcjonariusze celni są uprawnieni do podjęcia określonych czynności, w tym do przeprowadzania w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia, możliwości gry m.in. na automacie (art. 32 ust. 1 pkt 13 usc). Brak jest argumentów prawnych dla przyjęcia, że efekt tych czynności nie może być wykorzystany w postępowaniu będącym następstwem ustaleń kontrolnych, a jedynie służyć ma do zasygnalizowania Ministrowi Finansów konieczności rozstrzygnięcia w odrębnym trybie przewidzianym w art. 2 ust. 6 ugh czy ta gra jest grą na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych.

Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 ppsa orzekł jak w sentencji.