Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1799/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6212 Równoważnik za brak lokalu mieszkalnego i za remont lokalu mieszkalnego
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 154 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk Sędziowie WSA Przemysław Szustakiewicz WSA Sławomir Fularski (spr.) Protokolant ref. staż. Eliza Kusy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2011 r. sprawy ze skargi K.Z. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji w sprawie odmowy wypłaty równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego - oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z [...] czerwca 2010 r. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (zwany dalej Prezes WAM) działając na podstawie art. 154 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwany dalej Kpa) oraz art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku K.Z. orzekł o odmowie zmiany decyzji Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r. w sprawie odmowy wypłaty równoważnika pieniężnego za brak osobnej kwatery stałej.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, przedstawiając stan faktyczny sprawy organ podał, iż decyzją z dnia [...] stycznia 2001 r. Nr [...] Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. działając na podstawie art. 22 ust. 6 ustawy z dnia 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz.U. Nr 86, poz. 433 z póż. zm.), w wykonaniu zobowiązania nałożonego przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 października 2000 r., sygn. akt II SAB/Gd-2/99, odmówił K.Z. prawa do pobierania równoważnika za brak osobnej kwatery stałej za czas od [...] grudnia 1994 r. do [...] lipca 1998 r. Podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie, że równoważnik pieniężny nie przysługuje żołnierzom, którzy zajmują kwaterę w miejscowości pobliskiej. W tym czasie żołnierz pełnił służbę w Akademii Marynarki Wojskowej w G., a osobną kwaterę stałą zajmował w K., która to miejscowość została uznana jako pobliska do miejscowości G. Zgodnie bowiem z ustawową definicją "miejscowość pobliska" to miejscowość, do której czas dojazdu publicznymi środkami transportu nie przekracza w obie strony dwóch godzin. Według rozkładu jazdy Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej w G. faktyczny czasu przejazdu poszczególnych autobusów na linii [...] nie przekraczał ww. limitu czasu. Następnie, w wyniku wniesionego odwołania, Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie, iż czas dojazdu na trasie [...] autobusem wynosi 54 minuty. Decyzja organu odwoławczego ze skargi strony była przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, który to wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2004 r. oddalił skargę.

Prezes WAM podał, iż pismem z 25 listopada 2009 r. strona wystąpiła z wnioskiem o uchylenie w trybie art. 7 i art. 154 Kpa decyzji z dnia [...] kwietnia 2001 r., utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2001 r. w sprawie odmowy wypłaty równoważnika pieniężnego za brak osobnej kwatery stałej, powołując się równocześnie na art. 145 Kpa. Precyzując na wezwanie organu swoje żądanie wnioskujący podał, iż zmiana spornej decyzji ma nastąpić w oparciu o art. 154 Kpa. Jednocześnie wskazał, iż do rozpatrzenia sprawy przyjęto nieprawdziwe okoliczności sprawy - niewłaściwy jego zdaniem rozkład jazdy środków komunikacji.

W dalszej części uzasadnienia organ przedstawił treść przepisów określających jego właściwość do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy oraz przytoczył treść przepisu art. 154 § 1 Kpa, który zgodnie z wnioskiem strony stanowił podstawę jego żądania. Wyjaśnił, iż dla zmiany lub uchylenia decyzji, konieczne jest łączne spełnienie następujących przesłanek: istnienie decyzji ostatecznej, za uchyleniem lub zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, zgoda strony na zmianę lub uchylenie decyzji oraz brak przeciwwskazań w przepisach szczególnych. Organ wskazał nadto, że postępowanie prowadzone w tym trybie nie zmierza do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Jego celem jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki dyktowane interesem społecznym lub słusznym interesem strony, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Tak więc, stan faktyczny, który może być brany pod uwagę podczas postępowania zmierzającego do wydania decyzji na podstawie art. 154 Kpa, to ten który był podstawą decyzji podlegającej zmianie lub uchyleniu w oparciu o analizowany przepis.

Organ zauważył, iż z wniosku strony dotyczącego zmiany decyzji z [...] kwietnia 2001 r. wynika, iż podstawę powyższego stanowi słuszny interes strony, wynikający z faktu błędnej interpretacji pojęcia miejscowości pobliskiej dokonanej przez organ. Takie działanie organu pozbawiło wnioskującego przedmiotowego świadczenia, co w rażący sposób naruszyło jego słuszny interes. W przekonaniu wnioskującego odmowa wypłaty równoważnika za brak osobnej kwatery stałej pozostaje w sprzeczności z przepisami ówcześnie obowiązującymi. Wskazując na orzecznictwo sądów administracyjnych organ podał, że zawarta w art. 154 Kpa przesłanka "interesu społecznego lub słusznego interesu strony" podlega ocenie według wynikającej z art. 7 Kpa zasady obligującej organ administracji, uprawniony przez przepisy prawa do wyboru sposobu rozstrzygnięcia sprawy, do załatwienia jej zgodnie ze słusznym interesem strony, jeśli nie sprzeciwiają się temu konkretne racje interesu społecznego (wyrok NSA z 6 kwietnia 1994r. II SA 60/94, wyrok WSA z 1 czerwca 2005r. V SA/Wa 701/2005). Na tej podstawie organ uznał, iż interes strony w zmianie decyzji w przedmiocie odmowy wypłaty równoważnika pieniężnego za brak osobnej kwatery stałej, pozostaje w kolizji z interesem społecznym. Podniósł przy tym, że obecnie obowiązujące przepisy dotyczące zakwaterowania Sił Zbrojnych nie przewidują wypłaty omawianego świadczenia. Uznał, że wobec odmowy wypłaty przedmiotowego świadczenia (decyzja z dnia [...] kwietnia 2001 r.,) przyznanie stronie tego prawa w trybie art. 154 Kpa prowadziłoby do obejścia prawa i byłoby sprzeczne z interesem społecznym, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 listopada 2008 r. II OSK 1437/2007 stwierdzając, iż gdy świadczenie pieniężne nie przysługuje z powodu nie spełnienia ustawowego warunku, wydana przez organ decyzja o odmowie przyznania świadczenia pieniężnego nie mogłaby zostać zmieniona w trybie art. 154 Kpa tylko z uwagi na interes strony.

Jednocześnie organ dodał, iż Wojskowa Agencja Mieszkaniowa prowadzi wypłatę należnych świadczeń na podstawie dotacji przyznanej przez Ministerstwo Obrony Narodowej. Plan dotacji budżetowej dla Wojskowej Agencji Mieszkaniowej nie przewiduje wyszczególnienia kwoty dotacji na wypłatę równoważnika pieniężnego za brak kwatery stałej. Tym samym, wobec faktu, że organ nie posiada środków na realizację wypłat równoważnika za brak osobnej kwatery stałej, zmiana przedmiotowej decyzji, pozostaje również w kolizji ze słusznym interesem społecznym.

Odnosząc się do zarzutów przedstawionych we wniosku strony, organ powołując się na wyroki sądów administracyjnych stwierdził, że nie można uznać istnienia słusznego interesu strony w świetle art. 154 Kpa, jeżeli jest on uzasadniany odmienną oceną przez zainteresowanego tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania przez ten organ w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją. Ponadto słuszny interes strony nie można sprowadzać do subiektywnego poczucia krzywdy oraz do odmiennej od organu administracyjnego oceny stanu faktycznego.

Odwołanie od wydanego przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcia złożył K.Z., wskazując, iż decyzje odmawiające wypłaty równoważnika pieniężnego za brak kwatery stałej zostały podjęte niezgodnie z prawem. Powyższe wynikało z błędu organów dotyczących uznania, że jego miejscowość zamieszkania – K. jest miejscowością pobliską w stosunku do miejscowości G. Okoliczność ta jego zdaniem została potwierdzona przez Naczelny-Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku w wyroku z dnia 5 czerwca 1997 r. sygn. akt II SA/Gd 548/96. Rozpoznając sprawę po raz drugi organy ponownie odmówiły mu jednak prawa do wnioskowanego świadczenia. W wyniku wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2004 r. sygn. akt 3II SA/Gd 1707/01, z nieznanych przyczyn oddalił jego skargę, czym naruszył majestat prawa. Wskutek zaś braku świadomości zmiany przepisów i braku pouczenia ze strony sądu, nie uzyskał uzasadnienia ww. wyroku i został pozbawiony możliwości obrony swoich praw. Zdaniem odwołującego się, decyzja Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. z dnia [...] kwietnia 2001 r. powinna być zatem unieważniona nie tylko z powodów merytorycznych, ale i formalno-prawnych. W obecnej jednak sytuacji pozostaje tylko możliwość unieważnienia wskazanej decyzji ostatecznej jako niezgodnej z prawem i słusznym interesem strony.

Odwołujący się podniósł nadto, iż naruszona została prawda materialna i obiektywna poprzez wypaczenie faktów i niewłaściwą interpretację prawa. W decyzji z [...] kwietnia 2001 r. zawarte jest kłamstwo (fałsz) o czasie jazdy pociągu na trasie [...], stwierdzające, iż wynosi on w większości 54 minuty w jedną stronę, a tylko niektóre 60 minut. W ocenie odwołującego się ma to zasadnicze znaczenie dla sprawy. Powyższy środek lokomocji nigdy nie jechał bowiem na tej trasie poniżej 1 godziny czasu w jedną stronę, lecz zawsze ok. 1,5 godziny. Wbrew temu co podnosi organ pierwszej instancji, z treści art. 154 Kpa nie wynika wymóg zgodności interesu społecznego ze słusznym interesem strony. Przepis ten mówi wyraźnie "...jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony". Odwołujący się wskazał przy tym na nieprawidłowość w działaniu organu, który jego zdaniem nie dostosował się do prawomocnego wyroku NSA z 1997 r. i nadal podejmował swoje błędne, stronnicze decyzje, mimo posiadania w tamtym czasie środków pieniężnych na wypłatę wnioskowanego przez niego równoważnika. Tym samym, organ na podstawie art. 415 czy art. 416 Kodeksu cywilnego winien naprawić wyrządzoną odwołującemu się szkodę.

Decyzją z [...] września 2010 r. Nr [...] Minister Obrony Narodowej biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 268a Kpa po rozpoznaniu odwołania K.Z. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Przedstawiając szczegółowo dotychczasowy przebieg postępowania

w sprawie Minister stwierdził zasadność podjętego przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcia. Podzielił przy tym stanowisko Prezesa WAM, iż decyzja objęta wnioskiem jest ostateczna oraz, że na jej mocy odwołujący się nie nabył żadnego uprawnienia. Powołując treść art. 154 § 1 Kpa oraz wskazując na aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych organ wywiódł, iż przedmiotem postępowania w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji- nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej tylko z jednego punktu widzenia, tj. czy za zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Z tego też względu zarzuty i merytoryczne wątpliwości pozostają dla rozstrzygnięcia sprawy w trybie art. 154 Kpa bez znaczenia (wyrok WSA w Warszawie z dnia listopada 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 1614/08). Ponadto ostateczne granice tak interesu społecznego, jak i słusznego interesu strony wyznacza obowiązujący porządek prawny. Nie można więc uzasadnić zmiany ostatecznej decyzji w trybie art. 154 Kpa interesem społecznym lub słusznym interesem strony, jeżeli taka zmiana byłaby sprzeczna z prawem (wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 lipca 2008 r. sygn. akt IV Sa/Wa 835/08, wyrok NSA z dnia 18 października 2007 r. sygn. akt II OSK 1406/06). Warunkiem dopuszczalności wzruszenia decyzji w trybie art. 154 Kpa jest bowiem stwierdzenie, że stan prawny powstały wskutek uchylenia lub zmiany decyzji będzie zgodny z prawem.

Minister podkreślił, iż kwestia zgodności z prawem zakwestionowanej przez stronę decyzji z dnia [...] kwietnia 2001 r. była przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2004 r. sygn. akt 3II SA/Gd 1701/01, oddalił skargę. Sąd uznał więc, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Ww. wyrok Sądu nie został wzruszony i jest prawomocny. Zdaniem organu podnoszone przez stronę argumenty stanowią w istocie polemikę z interpretacją już nieobowiązujących przepisów prawa w zakresie uprawnień żołnierza zawodowego do równoważnika pieniężnego za brak osobnej kwatery stałej oraz jego ocenę w zakresie zgodności z prawem ww. wyroku z dnia 1 kwietnia 2004 r. Nie można jednak uznać za słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 Kpa poczucia krzywdy odwołującego się oraz jego dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, a tym samym wydania korzystnej

dla niego decyzji, która nie znajdowałaby uzasadnienia w obowiązujących ówcześnie przepisach prawa. Odwołujący się nie wskazał bowiem na żadne inne okoliczności faktyczne i prawne, które stanowiłyby podstawę do uchylenia lub zmiany decyzji zgodnie z słusznym interesem strony. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie mogą mieć zaś żadnego znaczenia powody niewniesienia przez K.Z. skargi kasacyjnej od ww. wyroku z dnia 1 kwietnia 2004 r. Nie można przy tym zgodzić się, że powoływany wyżej wyrok narusza powagę rzeczy osądzonej, gdyż dotyczy on innej decyzji niż objęta przedmiotem rozstrzygania przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku w sprawie sygn. akt II SA/Gd 548/96. Na koniec uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ powołał się na wyrok WSA w Kielcach z dnia 29 listopada 2007 r. sygn. akt II SA/Ke 559/07, zgodnie z którym ostateczna decyzja administracyjna może być zmieniona lub uchylona w oparciu o art. 154 § 1 Kpa jedynie wówczas, gdy obowiązują przepisy prawne, na podstawie których je wydano. Dlatego też brak jest podstaw prawnych do zadośćuczynieniu oczekiwaniu strony. Zmiana bądź uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art. 154 Kpa nie może bowiem prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem.

Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego złożył K.Z., wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia skarżący szeroko przedstawił kolejne etapy postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej

i poprzedzającej ją decyzji. Wskazał, iż sprawa ciągnie się od 15 lat, tj. od niewłaściwie podjętej w 1995 r. przez organ kwaterunkowy wojska decyzji, odmawiającej wypłaty równoważnika pieniężnego za brak kwatery stałej. W wyniku uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku wyrokiem z 5 czerwca 1997 r., sygn. akt II SA/Gd 548/96, decyzji organów wojskowych kolejne decyzje były jednak wydawane nadal stronniczo i z naruszeniem prawdy materialnej (niewłaściwa interpretacja przepisu prawa i zafałszowany czas przejazdu środka PKP). Zostały one ponownie zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2004 r. oddalił skargę, mimo że sprawa ta powinna być odrzucona z powodu rzeczy już osądzonej prawomocnym wyrokiem z 1997 r. Była to bowiem ta sama sprawa, o to samo roszczenie i przed tymi samymi podmiotami. Skarżący zaś o przedmiotowym wyroku dowiedział się dopiero po 2 tygodniach od jego publikacji. Oczekiwał na przysłanie wyroku z uzasadnieniem z urzędu, ale w tym czasie zmieniły się przepisy prawa, o czym nie wiedział, a Sąd powinien go o tym uświadomić. Usiłował bezskutecznie przywrócić termin do złożenia wniosku o otrzymanie uzasadnienia ww. wyroku. W ocenie skarżącego wyrok ten w ogóle nie powinien jednak mieć miejsca, gdyż narusza on majestat prawa.

Skarżący podniósł, iż w decyzji Garnizonowej Administracji Mieszkań Nr [...] z dnia [...] lipca 1995 r. przeinaczono definicję miejscowości pobliskiej, co jego zdaniem stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w 1997 r. uchylając decyzje organów wojskowych. Naruszono również art. 130 § 1 i 2 Kpa, ponieważ wniesienie odwołań od decyzji Nr [...] oraz Nr [...] z dnia [...] lutego 1996 r. winno wstrzymać wykonanie decyzji. Zarówno decyzja Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. z dnia [...] kwietnia 2001 r., jak i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 kwietnia 2004 r., powinny być unieważnione, bowiem nie dostosowano się w nich do wykładni prawa wynikającej z prawomocnego wyroku NSA z 1997 r. wydanego w tej samej sprawie, nie przyznano mu też stosownego odszkodowania. Nadto, skarżącego nie pouczono o zmianie przepisów prawa dotyczących doręczenia wyroku wraz z uzasadnieniem.

Skarżący powtórzył zawarty w odwołaniu zarzut naruszenia zasady prawdy materialnej i obiektywnej. Stwierdził, iż organ sam sobie zaprzecza, gdyż z jednej strony postuluje rozstrzyganie sporu według stanu prawnego, który istniał podczas wydawania ostatecznej decyzji, a z drugiej według aktualnych przepisów prawa. Wskazał, że aktualnie obowiązujące prawo przewiduje przypadki uchylenia (zmiany) decyzji ostatecznych, np. art. 145, 151, 154 i 156 Kpa. Po uwzględnieniu tych przepisów zajdzie sytuacja przywracająca stan prawny zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym. W konkluzji podniósł, iż organ bazuje na błędnie ustalonym stanie faktycznym sprawy i naruszeniu prawdy materialnej, a argumenty jakimi się posługuje to ogólniki i frazesy, zamiast konkretnych przepisów prawa. Zarzuty stawiane przez organ w zaskarżonej decyzji, uważa za bezpodstawne, gdyż są niezgodne z prawem i się z nim mijają.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie rozstrzygała w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2001 r., czy też wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 kwietnia 2004 r. Jej przedmiotem były bowiem ustalenia, dotyczące istnienia podstaw do zmiany decyzji ostatecznej w odniesieniu do interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Z tych względów zarzuty merytoryczne skarżącego nie miały wpływu na rozstrzygnięcie. Organ nie uznał również argumentu skargi dotyczącego naruszenia powagi rzeczy osądzonej, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie orzekał w przedmiocie decyzji objętych badaniem przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku w sprawie sygn. akt II SA/Gd 548/96.

W piśmie procesowym z dnia 3 grudnia 2010 r. skarżący podtrzymał w całości swoje stanowisko wyrażone w skardze. Za nieprawdziwe uznał stanowisko organu dotyczące nie wskazania innych okoliczności i podstaw co do innej oceny stanu faktycznego i zmiany ostatecznej decyzji. Wyjaśnił również z jakich powodów kontrowersyjny jego zdaniem wyrok WSA w Gdańsku z dnia 1 kwietnia 2004 r., sygn. akt 3II SA/Gd 1707/01 nie został wzruszony.

W kolejnym piśmie procesowym z dnia 21 grudnia 2010 r. skarżący podniósł, że zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w czasie ich wydania. Nadto dodał, że fakt przyznania odszkodowania przez organ administracji, nie może być uzależniony obecnie, od posiadania przez ten organ środków finansowych. Zgłosił również sprostowanie błędnego przyjęcia przez organ okresu wypłaty należnego świadczenia. Winno ono mu bowiem przysługiwać, nie za czas od [...] grudnia 1994 r. do [...] lipca 1998 r., lecz za okres od [...] grudnia 1994 r. do [...] sierpnia 1998 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) powołanej wyżej ustawy, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 ww. ustawy).

Mając na względzie powyższe, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez Ministra Obrony Narodowej, jak i poprzedzającej ją decyzji Prezesa WAM, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego ww. decyzji. Wyjaśnić przy tym należy, czego zdaje się nie rozumieć skarżący, że to właśnie jedynie ww. decyzje organów obu instancji podlegają obecnie kontroli Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie. Kontroli tej nie podlega zaś decyzja ostateczna Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego w G. z dnia [...] kwietnia 2001 r. Nr [...]. Ta bowiem decyzja podlegała już kontroli pod względem jej zgodności z prawem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2004 r. sygn. akt 3IISA/Gd 1707/01 oddalił skargę. Bezsporne zaś w niniejszej sprawie jest, że ww. wyrok nie został wzruszony i jest prawomocny. Sąd ten uznał więc, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Zgodnie zaś z art. 170 p.p.s.a orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z uwagi na powyższe, kontroli Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie tym bardziej nie może więc również podlegać ww. wyrok, który to skarżący miał prawo oraz mógł próbować wzruszyć w stosownym trybie i czasie składając skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Reasumując, kontroli Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podlega jedynie decyzja Ministra Obrony Narodowej utrzymująca w mocy decyzję Prezesa WAM o odmowie z kolei zmiany decyzji Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego w G. z dnia [...] kwietnia 2001 r. Zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja dotyczą zaś odmowy zmiany ww. decyzji jako ostatecznej w trybie art. 154 Kpa.

Zgodnie z art. 154 § 1 Kpa decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Dla zmiany lub uchylenia decyzji w trybie art. 154 § 1 Kpa, niezbędne jest spełnienie trzech przesłanek: 1) istnienie decyzji na mocy której strona nie nabyła prawa, 2) decyzja ta musi być ostateczna, 3) za jej uchyleniem lub zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.

Dopiero wówczas, gdy zostaną spełnione wszystkie te przesłanki, decyzja ostateczna może być uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub organ wyższego stopnia. Wtedy to dla organu podejmującego rozstrzygnięcie powstaje więc jedynie możliwość a nie prawny obowiązek uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej. Jest to bowiem decyzja uznaniowa, o czym świadczy zwrot "może". Organ więc w tym trybie może, ale nie musi uchylić lub zmienić decyzję. Decyzja wydawana w tym trybie jako uznaniowa, nie może oczywiście być jednak dowolna, co oznacza, że musi być wydana po przeprowadzeniu stosownego postępowania administracyjnego zgodnego z przepisami Kpa, przy uwzględnieniu reguł wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa. Natomiast niespełnienie chociażby jednej ze wskazanych w art. 154 Kpa przesłanek powoduje, jak to miało miejsce zdaniem organów w niniejszej sprawie, że wzruszenie decyzji w tym trybie w ogóle jest niedopuszczalne, bez względu nawet na wolę organu.

Jak już wyżej zauważono, poza sporem w przedmiotowej sprawie jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 1 kwietnia 2004 r. sygn. akt 3II SA/Gd 1701/01 oddalił skargę, na decyzję ostateczną Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego w G. z dnia [...] kwietnia 2001 r. w przedmiocie wypłaty równoważnika pieniężnego za brak osobnej kwatery stałej. Oddalenie skargi przez WSA w Gdańsku nie wyłączyło wprawdzie możliwości ewentualnej zmiany decyzji ostatecznej w sprawie w trybie art. 154 § 1 Kpa. Wobec jednak sprecyzowanego wniosku skarżącego, inicjującego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zadaniem organów obu instancji właściwych do wydania stosownego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie było przeprowadzenie kontroli wydanej decyzji ostatecznej z [...] kwietnia 2001 r., tj. zbadanie czy za wzruszeniem decyzji przemawiają przesłanki przewidziane w art. 154 § 1 Kpa.

Organy orzekające zasadnie przyjęły, jako bezsporne w sprawie, że decyzja objęta wnioskiem skarżącego jest ostateczna oraz, że na jej mocy strona nie nabyła żadnego uprawnienia. W tej sytuacji zadaniem organów było przeprowadzenie kontroli wydanej decyzji ostatecznej, w zakresie ostatniej przesłanki z art. 154 § 1 Kpa, tj. zbadanie czy za zmianą lub uchyleniem przemawia interes społeczny lub słuszny - a więc kwalifikowany - interes strony.

Należy zauważyć, że przedmiotem postępowania przewidzianego w art. 154 jest sprawa uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa. Nie jest to zatem dalsze postępowanie merytoryczne w sprawie rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Organy nie mogły więc na nowo rozstrzygać spornej dla skarżącego kwestii czy miejscowość K. zasadnie została uznana przez Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego w G. w decyzji z dnia [...] kwietnia 2001 r., dotyczącej odmowy wypłaty równoważnika pieniężnego za brak osobnej kwatery stałej, w myśl obowiązujących wówczas przepisów, za miejscowość pobliską w stosunku do miejscowości G. Przedmiotem postępowania w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji- nie jest bowiem merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej i to tylko z jednego punktu widzenia, tj. czy za zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Z tego też względu wszystkie zarzuty i merytoryczne wątpliwości skarżącego pozostają dla rozstrzygnięcia sprawy w trybie art. 154 Kpa bez znaczenia (wyrok WSA w Warszawie z dnia listopada 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 1614/08). Ponadto ostateczne granice tak interesu społecznego, jak i słusznego interesu strony wyznacza obowiązujący porządek prawny. Nie można więc uzasadnić zmiany ostatecznej decyzji w trybie art. 154 Kpa interesem społecznym lub słusznym interesem strony, jeżeli taka zmiana byłaby sprzeczna z prawem (wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 lipca 2008 r. sygn. akt IV Sa/Wa 835/08, wyrok NSA z dnia 18 października 2007 r. sygn. akt II OSK 1406/06). Warunkiem dopuszczalności wzruszenia decyzji w trybie art. 154 Kpa jest bowiem stwierdzenie, że stan prawny powstały wskutek uchylenia lub zmiany decyzji będzie zgodny z prawem.

Sąd zauważa, iż samo subiektywne przekonanie skarżącego o niezgodności z prawem dotychczasowego stanowiska organów administracji, jak i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który to nie uwzględnił poprzedniej jego skargi, nie może być traktowane jako słuszny interes strony w rozumieniu przepisu art. 154 § 1 Kpa, a tym samym nie stanowi przesłanki wzruszenia ostatecznej decyzji z [...] kwietnia 2001 r. Nie można też uznać za słuszny interes strony w świetle art. 154 Kpa, dążenia skarżącego do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przecież przedmiotem rozpoznania przez właściwy organ w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją, jak i nawet przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku. Skarżący rzeczywiście nie wskazał przy tym, jak to trafnie wskazują organy w niniejszej sprawie na żadne inne okoliczności faktyczne i prawne, które stwarzałyby podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji w myśl słusznego interesu strony w trybie cytowanego wyżej przepisu. Sąd podziela stanowisko organów orzekających, że nie może być utożsamiane ze słusznym interesem strony żądanie skarżącego dotyczące wydania korzystnej dla niego decyzji, która nie znajdowałaby uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa. W ocenie Sądu brak jest również podstaw do twierdzenia, że za uchyleniem decyzji ostatecznej z [...] kwietnia 2001 r. przemawia interes społeczny. Zauważyć bowiem należy, że interes społeczny w rozumieniu art. 154 Kpa, nie może sprowadzać się do naruszania przepisów prawa skoro warunkiem dopuszczalności wzruszenia decyzji w trybie art. 154 Kpa jest stwierdzenie, że stan prawny powstały wskutek uchylenia lub zmiany decyzji będzie zgodny z prawem.

Zdaniem Sądu, istotne jest również, że organy obu instancji w niniejszej sprawie zobowiązane były do działania na podstawie obowiązujących przepisów prawa. W przypadku zaś stwierdzenia braku podstaw do uchylenia dotychczasowej decyzji o odmowie dla skarżącego wypłaty równoważnika pieniężnego za brak osobnej kwatery stałej, zobowiązane więc były do odmowy zmiany ostatecznej decyzji o odmowie jego przyznania.

W ocenie Sądu, organy obu instancji wydając swoje decyzje rozważyły w sposób wyczerpujący wszystkie przesłanki niezbędne do prawidłowego wydania rozstrzygnięcia w oparciu o ww. przepis. Należy podzielić pogląd organu drugiej instancji, że podnoszone przez skarżącego argumenty stanowią w istocie jedynie polemikę z interpretacją już nieobowiązujących przepisów prawa w zakresie uprawnień żołnierza zawodowego do równoważnika pieniężnego za brak osobnej kwatery stałej. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie mogą mieć zaś żadnego znaczenia powody nieubiegania się przez skarżącego o otrzymanie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 kwietnia 2004 r., a w konsekwencji nie złożenia przez niego skargi kasacyjnej od ww. orzeczenia. Nie można przy tym również zgodzić się, że wyrok ten narusza powagę rzeczy osądzonej, gdyż jak trafnie zauważyły organy obu instancji, dotyczy on innej decyzji niż objęta przedmiotem rozstrzygania przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku w wyroku z 5 czerwca 1997 r., sygn. akt II SA/Gd 548/96.

Dlatego też, w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, zaskarżona decyzja odpowiada prawu, gdyż zarówno argumentacja skargi jak i analiza akt sprawy nie ujawniła okoliczności umożliwiających wzruszenie decyzji ostatecznej ze względu na interes społeczny lub słuszny interes strony. Wydając zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję, organy obu instancji działały na podstawie przepisów prawa, a podjęte rozstrzygnięcie na podstawie art. 154 Kpa nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, a więc nie stanowi naruszenia prawa.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.