Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 454/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art 30 par 1 pkt 1 i pkt 3;
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.
article: art 145 par 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Sulimierski Sędzia NSA Czesława Socha (spr.) Sędzia NSA Janusz Zajda Protokolant Małgorzata Suchocka po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w B. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 grudnia 2007 r. sygn. akt III SA/Lu 144/07 w sprawie ze skargi Z. A. "P." S.A. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie; 2. zasądza od Z. A. "P." S.A. w P. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w B. P. kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 6 grudnia 2007 r., sygn. akt III SA/Lu 144/07 uwzględnił skargę Z. A. "P." S.A. w P. i uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, ustalenia wartości celnej towaru oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług.

Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniach faktycznych organów celnych obu instancji, które stwierdziły, że dokonane przez Z. A. "P." zgłoszenie celne z dnia [...] marca 2003 r. nr [...], na podstawie którego objęto procedurą dopuszczenia do obrotu sprowadzone z W. m.in. kolumnę ściekową i pozostałe urządzenia skraplające, jest nieprawidłowe w zakresie wartości celnej towaru oraz kwoty podatku od towarów i usług. Organ celny uznał, że deklarowaną w tym zgłoszeniu wartość celną towaru w wysokości odpowiadającej wartości transakcyjnej wynikającej z przedstawionej przy zgłoszeniu celnym faktury nr [...] z dnia [...] lutego 2003 r., wystawionej przez w. eksportera (E. C. A. E. S.p.A) należało skorygować przez dodanie uiszczonej przez eksportera opłaty licencyjnej, która, w ocenie organu, była czynnikiem kształtującym wartość transakcyjną (celną) sprowadzonych towarów.

Sąd wskazał, że w wyniku czynności kontrolnych stwierdzono, że Spółka podpisała z firmą "E. C. A. E. S.p.A" kontrakt nr [...] z dnia [...] listopada 2001 r. (dalej: oryginalny kontrakt) na nową wytwórnię m. wraz z aneksami, przy czym kontrakt ten nigdy nie wszedł w życie. W dniu [...] czerwca 2002 r. został podzielony na dwa kontrakty: licencyjno-techniczny (nr [...]; dalej: kontrakt licencyjno-techniczny) oraz na dostawę aparatury i materiałów (nr [...]; dalej: kontrakt na dostawę aparatury i materiałów). Kontrakty te weszły w życie w dniu [...] kwietnia 2003 r. Na podstawie kontraktu licencyjno-technicznego eksporter wystawił w dniu [...] kwietnia 2003 r. fakturę nr [...]na łączną kwotę [...] EUR, dotyczącą opłat licencyjnych, projektu bazowego, projektu technicznego kontraktora i usług kompletacji.

W dniu [...] czerwca 2006 r. do organu celnego wpłynęło pismo w. władz (G. di. F.) nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. zawierające raport z weryfikacji przeprowadzonej na prośbę Dyrektora Izby Celnej w B. P. W raporcie tym wskazano, że zawarcie kontraktu dotyczącego sprzedaży urządzeń zakładowych jest ściśle powiązane z podpisaniem kontraktu obejmującego koszty licencyjne i plany inżynieryjne. Organ stwierdził, że produkcja m. wymaga technologii, która jest przedmiotem licencji udzielonej przez eksportera, oraz że należne eksporterowi opłaty licencyjne stanowiły warunek produkcji melaminy, jak również, że bez uiszczenia tych opłat eksporter nie sprzedałby urządzeń importerowi. Z uwagi na powyższe, organ celny zweryfikował zadeklarowaną w zgłoszeniu celnym wartość celną sprowadzonych urządzeń, doliczając do ceny faktycznie zapłaconej koszty licencji.

Sąd uwzględnił skargę Spółki na powyższą decyzję stwierdzając, że dodanie do wartości celnej sprowadzonych urządzeń opłat licencyjnych, na podstawie art. 30 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) uzależnione jest od kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: 1) opłaty licencyjne dotyczą towarów, dla których ustalana jest wartość celna; 2) zobowiązanie do uiszczenia tych opłat wynika z odpowiedniego stosunku obligacyjnego; 3) zapłata opłat licencyjnych stanowi warunek sprzedaży towarów; 4) opłaty te nie są ujęte w cenie faktycznie zapłaconej lub należnej. Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie opłaty licencyjne nie dotyczyły towarów będących przedmiotem importu, a nadto uiszczenie tych opłat nie było warunkiem nabycia towarów. Nie istniały zatem podstawy do zastosowania w sprawie art. 30 § 1 pkt 3 Kodeksu celnego.

Sąd uznał, że organy celne nie rozważyły kluczowej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii, co było przedmiotem opłat licencyjnych i jaka jest wzajemna relacja między tymi opłatami a towarami objętymi zgłoszeniem celnym, a w konsekwencji, czy opłaty licencyjne dotyczą tych towarów. Sąd wskazał, że na podstawie poprzedniego kontraktu, zawartego przez Spółkę z włoskim kontrahentem w dniu [...] września 1998 r. nr [...]; (dalej: poprzedni kontrakt) zbudowano wytwórnię m. Natomiast na podstawie oryginalnego kontraktu, który w ocenie Sądu nie wszedł w życie, oraz kontraktu licencyjno-technicznego i kontraktu na dostawę aparatury i materiałów kontrahenci postanowili zbudować nową wytwórnię m., stanowiącą kopię wytwórni już istniejącej.

Przedmiotem kontraktu na dostawę aparatury i materiałów było natomiast dostarczenie przez w. kontrahenta większej (głównej) części aparatury, materiałów i części zamiennych, które miały być wbudowane do linii technologicznej, jako jej części składowe. Z postanowień tego kontraktu nie wynika, aby dostarczenie wspomnianych materiałów przez w. eksportera uzależnione było od zapłacenia przez skarżącą opłaty licencyjnej. Ponadto, część niezbędnej do skompletowania linii technologicznej aparatury, materiałów i części zamiennych skarżąca zakupiła od podmiotów innych niż w. kontrahent.

Zdaniem Sądu, organy nie zauważyły, że zgodnie z art. [...] aneksu nr [...] do oryginalnego kontraktu przedmiotem opłaty licencyjnej było "(...) rozszerzenie licencji na technologię, projekt bazowy i podręczniki eksploatacyjne (...) obejmujące wspomnianą technologię, jak również know-how świadczone przez kontraktora w celu umożliwienia właścicielowi zastosowania technologii w praktyce (...)". Oznacza to, że opłaty licencyjne odnosiły się wyłącznie do sposobu produkcji m., a w konsekwencji stanowiły ekwiwalent za dostarczenie przez w. kontrahenta odpowiedniej wiedzy technicznej i praktycznych tajników wytwarzania produktu końcowego.

Opłaty licencyjne nie dotyczyły towarów wymienionych w zgłoszeniu celnym, ponieważ towary te nie mogły być samodzielnie wykorzystane do produkcji m., lecz stanowiły części, których skompletowanie umożliwiało powstanie linii produkcyjnej do wytwarzania m. Towar ten mógł mieć także bezpośrednie zastosowanie jako części zamienne w już istniejącej wytwórni, zbudowanej w oparciu o poprzedni kontrakt. Oznacza to, że w sprawie nie został spełniony pierwszy z ww. warunków dodania opłaty licencyjnej do wartości celnej, określony w art. 30 § 1 pkt 3 Kodeksu celnego.

Sąd uznał, że nie została spełniona również przesłanka uiszczenia opłaty licencyjnej jako warunku sprzedaży przez kontrahenta w. towarów objętych zgłoszeniem celnym. Warunek taki nie wynika ani z oryginalnego kontraktu, ani z kontraktów powstałych z jego podziału. Sąd stwierdził, że istnienia tego warunku nie można domniemywać ani też wywodzić z wzajemnych relacji między Spółką a w. kontrahentem i ze ścisłego związku między zawartymi przez te strony kontraktami, jak uczyniono to w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd uznał również, że ustalenia zawarte w raporcie w. władz celnych są nieprzydatne dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem w sprawie istotne było ustalenie przedmiotu opłat licencyjnych, wzajemnej relacji między tymi opłatami a towarami objętymi zgłoszeniem celnym, a w konsekwencji ustalenie, czy opłaty licencyjne dotyczą tych towarów. Zwracanie się do władz w. było zbędne, gdyż dokonanie tych ustaleń było możliwe na podstawie analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Zdaniem Sądu, w sprawie nie miała zastosowania opinia [...] Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu z 1994 r., opublikowana w Wyjaśnieniach Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej, stanowiących załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r. - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz.U. Nr 80, poz. 908), bowiem odnosi się ona do innego stanu faktycznego. Przykład podany w tej opinii dotyczy importowanego urządzenia służącego bezpośrednio do produkcji określonych wyrobów, przy czym między stronami istniała umowa zobowiązująca importera do doliczenia do ceny urządzeń dodatkowo opłaty licencyjnej. Natomiast w niniejszej sprawie przedmiotem importu były urządzenia, które same w sobie nie przedstawiały wartości użytkowej i samodzielnie nie mogły być wykorzystane do produkcji m., a między kontrahentami nie istniało zobowiązanie warunkujące sprzedaż towarów objętych zgłoszeniem celnym od uiszczenia opłaty licencyjnej.

W skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Celnej w B. P. – zarzucając naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania – zaskarżył powyższy wyrok w całości, wniósł o jego zmianę i oddalenie skargi z uwzględnieniem kosztów postępowania lub o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, z uwzględnieniem kosztów postępowania.

Powołując się na naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) zarzucił:

1) naruszenie art. 30 § 1 pkt 3 Kodeksu celnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że nie istniały w ustalonym stanie faktycznym podstawy do zastosowania wskazanego artykułu i uznaniu, że w przedmiotowej sprawie w celu określenia wartości celnej, do ceny faktycznie zapłaconej lub należnej za przywożone towary, nie wlicza się opłat licencyjnych, a co jak wynika z wskazanego przepisu i zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wobec spełnienia wszystkich przesłanek niezbędnych do wliczenia opłaty licencyjnej do wartości celnej towarów, winno mieć miejsce,

2) błędną wykładnię opinii 4.12 Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu z 1994 r., opublikowanej w Wyjaśnieniach Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej, stanowiącej załącznik do wydanego na podstawie art. 33 Kodeksu celnego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r. Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz. U. Nr 80, poz. 908), poprzez uznanie, iż opinia dotyczy innego stanu faktycznego i (jak dalej można wnioskować) nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie.

Powołując się na naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, organ zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), poprzez przyjęcie, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania (art. 187 § 1, art. 191 Ordynacji podatkowej) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegającym na dowolnej i błędnej ocenie zebranego materiału dowodowego w zakresie ustalania istnienia przesłanek doliczania opłaty licencyjnej do ceny faktycznie zapłaconej lub należnej za towary w celu ustalenia wartości celnej i w konsekwencji uchylenie decyzji, podczas gdy w rzeczywistości ustalony i przyznany de facto przez Sąd stan faktyczny jest jednoznaczny i nie budzi wątpliwości.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podał, że Sąd błędnie uznał, że w sprawie nie wystąpiły dwie przesłanki warunkujące dodanie opłaty licencyjnej do wartości celnej sprowadzonych urządzeń, a mianowicie, że opłata licencyjna nie dotyczyła towarów, dla których ustalana była wartość celna, oraz że uiszczenie opłaty licencyjnej nie stanowiło warunku sprzedaży tych urządzeń. Zdaniem organu, istnienie pierwszej przesłanki wprawdzie nie wynika bezpośrednio z treści kontraktów, jednak całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że taka przesłanka wystąpiła. Zwrócić należy bowiem uwagę na wzajemne powiązanie kontraktu licencyjno-technicznego z kontraktem na dostawę aparatury i materiałów oraz na wzajemne relacje podzielonych kontraktów z oryginalnym kontraktem z 2001 r. O powiązaniu tym świadczy ich treść, wyniki weryfikacji dokonanej przez włoskie władze oraz treść Porozumienia tymczasowego. Skoro kontrakty są ze sobą powiązane, to tym samym opłaty licencyjne wynikające z kontraktu licencyjno-technicznego dotyczą importowanych urządzeń. Istnienia przesłanek warunkujących doliczenie opłaty licencyjnej do wartości celnej sprowadzonych urządzeń należy, zdaniem organu, poszukiwać w szeroko rozumianej więzi prawnej łączącej importera z eksporterem, a nie tylko w zapisach kontraktów. Odnosząc się do twierdzenia Sądu, że przedmiotem importu były urządzenia, które samodzielnie nie nadawały się do produkcji m., a dopiero po skompletowaniu z innymi urządzeniami mogła powstać linia produkcyjna, Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że dostawa maszyn i urządzeń stanowiących linię produkcyjną zawsze dokonywana jest partiami. Nie oznacza to jednak, że opłaty licencyjne odnoszące się do całej linii produkcyjnej przestają mieć związek z towarem tylko dlatego, że dostawa realizowana jest partiami.

Zdaniem organu, w sprawie wystąpiła także druga z kwestionowanych przez Sąd przesłanek doliczania opłaty licencyjnej do wartości celnej, tj. uzależnienie sprzedaży towarów objętych zgłoszeniem celnym od uiszczenia tej opłaty. Powołując się na wyrok NSA z dnia 7 listopada 2006 r. (sygn. akt I GSK 1590/06), Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że istnienie takich warunków można wywodzić nie tylko z treści umów, lecz również z szeroko rozumianych stosunków łączących sprzedawcę i importera. Istnienie tego warunku zostało potwierdzone w zakwestionowanej przez Sąd odpowiedzi włoskich władz celnych, gdzie stwierdzono m.in., że włoska spółka nie dostarcza oprogramowania, pomocy technicznej i licencji bez sprzedaży urządzeń koniecznych do funkcjonowania zakładu. Sprzedaż towarów jest zatem uwarunkowana nabyciem licencji, a udzielenie licencji zależy od nabycia urządzeń, natomiast zakup licencji bez towaru bądź zakup towaru bez licencji nie miałyby żadnego uzasadnienia gospodarczego.

Dyrektor Izby Celnej dodał, że – wbrew odmiennym twierdzeniom Sądu – w sprawie miała odpowiednie zastosowanie opinia 4.12 Wyjaśnień dotyczących wartości celnej, mimo że dotyczy ona innego stanu faktycznego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółka wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2009 r. wnoszący skargę kasacyjną uzupełnił uzasadnienie skargi kasacyjnej i podniósł, że podzielenie kontraktów dla kwestii doliczania opłat licencyjnych do wartości celnej nie miało znaczenia. Zgodnie z postanowieniami umowy jest to ciągle niejako ten sam kontrakt określający jedno zadanie inwestycyjne. Wejście w życie obydwu kontraktów w jednym dniu wskazywało na ścisłe powiązanie licencji z dostawą materiałów i ich wzajemną zależność. Licencja nie mogła zatem dotyczyć wyłącznie procesu produkcji bez związku z importowanymi urządzeniami. Nie można pomijać okoliczności, że na podstawie poprzednio obowiązującego kontraktu z 1998 r. strony doliczały opłaty licencyjne do wartości celnej towarów, a to zdaniem organu jednoznacznie wskazuje na relacje pomiędzy stronami kontraktu. Organ podkreślił, że z treści preambuły do umowy wynika, że w. kontrahent rozszerzył licencję właścicielowi (Spółce) na technologię dotyczącą instalacji produkcyjnej w nowej wytworni m., czyli rozszerzył licencję udzieloną w ramach poprzedniego kontraktu. Skarżący podniósł, że nowa wytwórnia melaminy jest kopią wytwórni wybudowanej na podstawie kontraktu z 1998 r. Zatem nowo zakupiona licencja do nowych urządzeń jest tożsama z licencją udzieloną w roku 1998.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Organ wnoszący skargę kasacyjną oparł ten środek zaskarżenia na obydwu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) zarzucając, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przepis art. 30 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. − Kodeks celny (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) stanowi, że w celu określenia wartości celnej z zastosowaniem przepisu art. 23 tej ustawy, do ceny faktycznie zapłaconej lub należnej za przewożone towary dodaje się: honoraria, tantiemy autorskie i opłaty licencyjne, dotyczące towarów, dla których ustalana jest wartość celna, które musi opłacać kupujący, zarówno bezpośrednio jak i pośrednio, jako warunek sprzedaży tych towarów, o ile koszty te nie są ujęte w cenie faktycznie zapłaconej lub należnej. Z przepisu tego wynika, że wymienione w nim należności, w tym opłaty licencyjne, stanowią element wartości celnej, jeżeli ich uiszczenie jest warunkiem sprzedaży importowanych towarów. Ów warunek nie oznacza oświadczenia woli, wiążącego powstanie lub ustanie skutków czynności prawnej z niepewnym i przyszłym zdarzeniem. Należy go rozumieć jako konieczną przesłankę uzależniającą nabycie przez importera towaru będącego przedmiotem zgłoszenia celnego. O istnieniu warunku sprzedaży w takim znaczeniu świadczy zatem istnienie związku pomiędzy importowanym towarem a opłatami licencyjnymi, polegającego na tym, że bez bezpośredniego lub pośredniego zapłacenia tych opłat podmiot zagraniczny nie sprzedałby towaru importerowi. Zasadne więc i usprawiedliwione jest wliczanie do ceny importowanego towaru tylko takich należności, w tym należności wymienionych w art. 30 § 1 pkt 3 Kodeksu celnego, które znajdują pewien ekwiwalent w towarze. Obowiązek uiszczenia opłaty licencyjnej jest zatem warunkiem sprzedaży importowanego towaru w rozumieniu art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego wtedy, gdy opłata licencyjna stanowi należność za korzystanie z praw ucieleśnionych w tym towarze.

Ustalenie, czy w konkretnej sprawie sprzedaż importowanych towarów była warunkowana opłaceniem należności, o których mowa w art. 30 § 1 pkt 3 Kodeksu celnego, należy do sfery ustaleń faktycznych, czynionych na podstawie treści powiązań łączących importera z jego zagranicznym kontrahentem, dotyczących sprzedaży importowanego towaru.

Nie można jednak twierdzić, że warunkiem sprzedaży towaru jest tylko takie określenie obowiązku ponoszenia opłat licencyjnych np. w umowie licencyjnej, czy też umowie sprzedaży towaru, z którego wprost wynikałoby, że dany podmiot kupuje towar pod warunkiem, że uiści opłaty licencyjne. Można by było wówczas przypuszczać, że w praktyce strony umowy, znając konsekwencje celne takiego zapisu, nie zamieszczałyby go w tekście umowy. Dlatego też to, czy opłaty licencyjne są warunkiem sprzedaży towarów, należy oceniać całościowo, z uwzględnieniem całokształtu stosunków łączących kupującego (importera) ze sprzedawcą (eksporterem) towaru oraz podmiotów z nimi powiązanych. Inaczej mówiąc, warunek sprzedaży towaru to nie tylko to, co zapisano w odpowiednich umowach jako wymaganie, bez spełnienia którego sprzedaż nie zostanie bądź nie zostałaby dokonana, lecz również to, co wynika z oceny więzi prawnej, łączącej importera z eksporterem. Istnienia warunku sprzedaży towarów nie można domniemywać. Nie oznacza to jednak, że nie można go ustalić na podstawie wspomnianej całościowej oceny stosunków między importerem − licencjobiorcą a eksporterem − licencjodawcą, czy nawet w drodze oceny powiązań występujących pomiędzy eksporterem a importerem. Nie ma też racjonalnego i prawnego uzasadnienia doszukiwanie się istnienia "warunku sprzedaży" w każdej transakcji handlowej przeprowadzonej bezpośrednio lub pośrednio pomiędzy licencjodawcą i licencjobiorcą, jeżeli nie dotyczy ona towaru stanowiącego przedmiot umowy licencyjnej, a więc obciążonego obowiązkiem ponoszenia opłat licencyjnych.

Sąd I instancji prawidłowo zdefiniował kluczową w tej sprawie kwestię określenia przedmiotu opłat licencyjnych i co za tym idzie – relacji pomiędzy przedmiotem tych opłat i towarami objętymi zgłoszeniem celnym. Jednakże, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, poczynione w tym zakresie ustalenia, zawierające się w stwierdzeniach, że opłaty licencyjne odnoszą się wyłącznie do sposobu produkcji melaminy i że pojęcie opłaty licencyjnej w stosunkach między kontraktorem a właścicielem jest dużo węższe od pojęcia licencji, nie znajdują dostatecznego uzasadnienia w materiale dowodowym sprawy.

W rozpoznawanej sprawie w dacie zgłoszenia celnego, włoskiego eksportera i importera łączyły dwa kontrakty zawarte [...] czerwca 2002 r., które weszły w życie [...] kwietnia 2003 r., to jest kontrakt licencyjno-techniczny oraz kontrakt na dostawę aparatury i materiałów. Kontrakty te podpisano w wyniku rozbicia Kontraktu z dnia [...] listopada 2001 r. (tzw. oryginalny kontrakt) na nową Wytwórnię M., będącą kopią Wytwórni M., wybudowanej na mocy Kontraktu z dnia [...] września 1998 r. (tzw. poprzedni kontrakt). Dodatkowo zawarto Porozumienie tymczasowe, które porządkowało relacje pomiędzy oryginalnym kontraktem a nowo zawartymi kontraktami. Zakres przedmiotowy tych dwóch kontraktów ściśle odpowiadał zakresowi przedmiotowemu oryginalnego kontraktu.

W Preambule kontraktu licencyjno-technicznego określono wzajemne relacje pomiędzy tymi trzema kontraktami: oryginalnym kontraktem, kontraktem licencyjno-technicznym i kontraktem na dostawę aparatury i materiałów. Postanowiono, że Preambuła oryginalnego kontraktu ma zastosowanie i stanowi integralną część dwóch kontraktów z [...] czerwca 2002 r. i że jeżeli w ramach realizacji nowej inwestycji stwierdzone zostaną niespójności lub rozbieżności pomiędzy odnośnymi postanowieniami oryginalnego kontraktu i postanowieniami dwóch wspomnianych nowych kontraktów, wówczas pierwszeństwo ma oryginalny kontrakt.

W art. [...] oryginalnego kontraktu określono, że pojęcie licencji będzie oznaczać udzielenie przez Kontraktora Właścicielowi rozszerzenia licencji już udzielonej przez Kontraktora Właścicielowi w ramach poprzedniego kontraktu, zgodnie z warunkami podanymi w Aneksie [...] do oryginalnego kontraktu. W ten sam sposób określono zakres licencji w art. [...] kontraktu licencyjno-technicznego.

Aneks [...] do oryginalnego kontraktu w art. [...] stanowi, że Kontraktor udziela Właścicielowi, ze skutkiem obowiązującym od wykonania Kontraktu i otrzymania przez Kontraktora płatności przewidzianych w Kontrakcie, rozszerzenia niewyłącznej, nieprzenoszalnej licencji na technologię już udzieloną Właścicielowi przez Kontraktora na podstawie poprzedniego kontraktu, wyłącznie na zaprojektowanie, budowę, eksploatację i remonty nowej instalacji produkcyjnej, która jest przedmiotem tej rozszerzonej umowy licencyjnej oraz na wytwarzanie i korzystanie z produktu. Z tego postanowienia Aneksu nie wynika, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że umowa licencyjna dotyczy wyłącznie metody produkcji melaminy – technologii w takim znaczeniu. Licencja obejmuje również stworzenie materialno-technicznych warunków produkcji m., a więc zaprojektowanie, budowę, remonty nowej instalacji produkcyjnej m. Treść przytoczonych postanowień, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje, że przedmiotem licencji jest technologia (metoda wytwarzania melaminy) oraz sposób zaprojektowania i wybudowania (w tym wyposażenia w urządzenia) nowej wytwórni melaminy.

Według art. [...] kontraktu licencyjno-technicznego, jak i art. [...] oryginalnego kontraktu Kontraktorowi należy się opłata licencyjna zgodnie z Aneksem [...], a zatem za licencję w rozumieniu art. [...] Aneksu. W art. [...] Aneksu [...] rozszerzono natomiast zakres opłaty licencyjnej, obejmując nią, poza świadczeniami określonymi w art. [...] Aneksu, m.in. projekt bazowy, podręczniki eksploatacyjne, know-how. Nie ma wobec tego podstaw do stwierdzenia, że zakresem opłat licencyjnych nie zostały objęte wszystkie świadczenia Kontraktora na rzecz Właściciela, objęte licencją.

Dostawy importowanych towarów, których dotyczy rozpatrywana sprawa, stanowiły realizację kontraktu na dostawę aparatury i materiałów, w którym postanowiono, że Kontraktor ma możliwość i chce dostarczyć główną część aparatury i materiałów dla nowej instalacji, zaś Właściciel chce zakupić od Kontraktora taką główną część aparatury i materiałów. Zgodnie z art. [...] kontraktu na dostawę aparatury i materiałów dostawa Kontraktora aparatury i materiałów oznacza dostawę przez Kontraktora aparatury, materiałów i części zamiennych dla nowej jednostki procesowej od okresu rozruchu do odbioru. Urządzenia objęte zgłoszeniem celnym zostały zakupione od kontrahenta w. specjalnie w celu zrealizowania zamierzenia będącego przedmiotem licencji. Wchodziły w zakres części inwestycyjnej licencjonowanego przedsięwzięcia, polegającej na zaprojektowaniu i wybudowaniu nowej wytwórni m. Można zatem powiedzieć, że uprawnienia uzyskane przez importera, na podstawie umowy licencyjnej i po zapłaceniu opłat licencyjnych, na które składała się technologia produkcji melaminy i zaprojektowanie oraz wybudowanie wytwórni m. znajduje ucieleśnienie w tej wytwórni, na którą składały się m.in. urządzenia i materiały sprowadzone partiami przez importera.

W świetle tych zobowiązań stron nie jest uprawnione stwierdzenie o braku związku pomiędzy licencją i opłatami licencyjnymi a importowanymi towarami. Nie ma też podstaw do przyjęcia, że towary objęte zgłoszeniem celnym mogły mieć bezpośrednie zastosowanie w już istniejącej wytwórni m. Zarówno możliwość ewentualnego, innego ich zastosowania niż przewidziane w kontrakcie na dostawę aparatury i materiałów, jak i stwierdzenie, że same te urządzenia były w zasadzie bezużyteczne i samodzielnie nie mogły być wykorzystane do produkcji m., nie mają w tej sprawie żądnego znaczenia. Przecież użyteczność importowanego towaru nie jest w świetle art. 30 § 1 pkt 3 Kodeksu celnego przesłanką wliczenia do jego wartości celnej opłat licencyjnych. Trzeba zauważyć, że zwłaszcza ten ostatni argument Sądu I instancji może prowadzić do wniosku, że tylko import skompletowanej linii technologicznej objętej licencją daje podstawę do doliczenia opłat licencyjnych do wartości celnej tych towarów, zaś import poszczególnych elementów linii pozwala natomiast takich opłat uniknąć.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również poczynionego przez Sąd I instancji ustalenia co do tego, że zapłata przez Właściciela opłat licencyjnych nie stanowiła warunku sprzedaży towarów objętych zgłoszeniem celnym. O zaistnieniu tej przesłanki doliczenia do wartości celnej importowanych towarów opłat licencyjnych świadczą dość oczywiste związki pomiędzy zakupem tych towarów a umową licencyjną. Poza tym, co już wyżej powiedziano, należy przede wszystkim podkreślić, że zakup licencji i zakup importowanych towarów objęte były pierwotnie jedną umową (tzw. oryginalnym kontraktem), który tylko dla celów finansowania został podzielony na dwa częściowe kontrakty, pozostające ze sobą w ścisłym powiązaniu. W Preambule do oryginalnego kontraktu oświadczono, że Właściciel zamierza wybudować i uruchomić nową wytwórnię m. i w tym celu wyraża wobec Kontraktora życzenie uzyskania licencji w drodze rozszerzenia licencji już udzielonej w ramach poprzedniego kontraktu. Właściciel pragnie też w tym celu kupić od Kontraktora większość sprzętu i materiałów dla nowej wytwórni. Kontraktor wyraża zaś zgodę zarówno na dostarczenie licencji, jak i dostarczenie większości sprzętu i materiałów. W Preambule do kontraktu na dostawę aparatury i materiałów zawarte jest natomiast oświadczenie Kontraktora, że ten ma możliwość i chce dostarczyć główną część aparatury i materiałów. Wynika z tego, że istnieje ścisły związek pomiędzy zobowiązaniami stron dotyczącymi zakupu licencji i zobowiązaniami w zakresie dostawy sprzętu i materiałów służących realizacji inwestycji objętej umową licencyjną. Wskazuje on niewątpliwie na to, że Właściciel nie mógłby kupić i nie kupiłby u Kontraktora głównej części aparatury i urządzeń do wytwórni m., gdyby nie uzyskał od Kontraktora licencji na wybudowanie takiej wytwórni i na metodę wytwarzania m.

Jeżeli warunek, o którym mowa w art. 30 § 1 pkt 3 Kodeksu celnego, rozumieć w sposób wyżej przedstawiony, a więc nie wyłącznie jako warunek w znaczeniu prawnym, to należy stwierdzić, że zakup towarów objętych zgłoszeniem celnym był ściśle powiązany – uzależniony od umowy licencyjnej na wybudowanie wytwórni m. i na wytwarzanie m. Oznacza to tym samym, że zapłata opłat licencyjnych z tytułu tej umowy licencyjnej stanowiła warunek sprzedaży towarów służących realizacji licencjonowanego przedsięwzięcia w rozumieniu art. 30 § 1 pkt 3 Kodeksu celnego.

Stanowisko to znajduje również potwierdzenie w treści raportu w. władz celnych, w którym jednoznacznie stwierdzono, że włoska spółka nie dostarcza oprogramowania, pomocy technicznej i licencji bez sprzedaży urządzeń do funkcjonowania zakładu. Ponadto, że zawarcie kontraktu nr [...] dotyczącego sprzedaży urządzeń zakładowych jest ściśle powiązane z podpisaniem kontraktu [...] dotyczącego kosztów licencyjnych i planów inżynieryjnych i vice versa.

Wnoszący skargę kasacyjną trafnie zarzuca, że Sąd I instancji negując istnienie obowiązku uiszczania opłat licencyjnych jako warunku sprzedaży urządzeń objętych zgłoszeniem celnym dokonał błędnej wykładni, a w konsekwencji nie zastosował w sprawie opinii 4.12. Zawarta w tej opinii zasada doliczania opłat licencyjnych do wartości urządzeń zakupionych w celu wykonania opatentowanego procesu, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ma zastosowanie w stanie faktycznym sprawy. Przewidziane oryginalnym kontraktem opłaty licencyjne dotyczą bowiem technologii związanej z importowanymi urządzeniami przeznaczonymi dla licencjonowanego procesu. Urządzenia te zostały specjalnie zakupione w celu wykonania nowej wytwórni melaminy i stosowanej w niej licencyjnej technologii. Pomiędzy sprzedażą tych urządzeń a opłatami licencyjnymi zachodzi więc zależność wyrażająca się w tym, że bez uiszczenia opłat licencyjnych sprzedaż technologii i urządzeń dla jej stosowania nie byłaby możliwa. Stanowisko Sądu I instancji, że opinia ta nie może być zastosowana w rozpoznawanej sprawie z tego względu, że odnosi się do innego stanu faktycznego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie może być uznane za uzasadnione, gdyż oznacza ono, że o możliwości odwołania się do poglądu prawnego wyrażonego w innej sprawie decyduje podobieństwo towarów występujących w porównywalnych sprawach.

W świetle powyższych wywodów należało uznać, że dokonana przez Sąd I instancji błędna ocena treści kontraktów doprowadziła ten Sąd do wydania wyroku z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. wskutek nieprawidłowego przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 Ordynacji podatkowej, a w konsekwencji do nieuzasadnionej odmowy zastosowania w stanie faktycznym sprawy wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uwzględnił skargę kasacyjną jako opartą na usprawiedliwionych podstawach.

O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w oparciu o art. 203 pkt 2 p.p.s.a., odstępując jednocześnie na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. od zasądzenia pełnych kosztów zastępstwa procesowego uznając, że tożsamy charakter skarg kasacyjnych wniesionych przez Dyrektora Izby Celnej w B. P. od wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w sprawach ze skarg Z. A. "P." S.A. w P. nie wymaga dodatkowego nakładu pracy pełnomocnika procesowego i tym samym uzasadniał niestosowanie w zakresie tych kosztów reguły odpowiedzialności za wynik postępowania kasacyjnego.