Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1994/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: *Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 165a  par. 1,  art. 14 b  par. 1,  art. 14a
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (sprawozdawca), Sędziowie: sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska, sędzia WSA Marta Semiczek, Protokolant: starszy inspektor sądowy Katarzyna Motyl, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi Z. A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. działającego w imieniu Ministra Finansów z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. działającego w imieniu Ministra Finansów z dnia [...] r. nr [...] ; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. działającego w imieniu Ministra Finansów z dnia [...] r., nr [...] nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Ministra Finansów na rzecz Z. A. kwotę 357,00 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. działającego w imieniu Ministra Finansów z dnia [...] r., nr [...] utrzymujące w mocy własne postanowienie z dnia [...]r., nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wniosku Z. A. (zwany dalej strona, wnioskodawca, zainteresowany, skarżący) z dnia 9 lutego 2014 r. (data wpływu 12 lutego 2014 r.) o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania podatkiem VAT kary umownej oraz oznaczenia faktur i korekt faktur wystawianych przez kontrahenta.F

We wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej strona przedstawiła następujący stan faktyczny. "A" S. O. - administrator "C" (WM) we W. (wnioskodawca jest jej członkiem) wystawiał wnioskodawcy błędne faktury (41 szt.), a następnie korekty do tych faktur (41 szt.) w okresie 2009 - 2013 r. z tytułu umowy najmu pomieszczenia nieruchomości wspólnej Pralni, o powierzchni 9 m² na podstawie umowy [...] . W treści ww. umowy jest zapis kary umownej (zwanej przez ww. konwencjonalną) w wysokości 10 x stawki czynszu. Z powodu niepodpisania aneksu do wzrostu stawki czynszu o 250% (z 4 zł/m² do 10 zł/m² bez uzasadnienia ekonomicznego) Wnioskodawcy wypowiedziano lokal. Lokal ten wnioskodawca użytkował nadal opłacając należny czynsz i koszty dodatkowe - media, a ww. administrator wystawiał wnioskodawcy błędne faktury z podwyższoną stawką czynszu oraz ww. karą konwencjonalną liczoną według tej podwyższonej niezaakceptowanej stawki = nienależny VAT. Stawki te zawierały ww. 41 faktur, tj.: 9 m² x 10 zł/m² = 90 zł x 10 kara = 900 zł + 23% VAT - 1107 zł/m-c za POM. PRALNI na XI p. wieżowca.

W lipcu 2012 r. "C" wniosła sprawę do sądu o należność z tytułu niezapłaconej kary konwencjonalnej + odsetki z roszczeniem o kwotę ok. 54.000 zł. W trakcie toczącej się sprawy sądowej IC 720/12, w wyniku błędnie przyjętej stawki czynszu 10zł/m² nie wynikającej z ww. umowy najmu - WM dokonała zmniejszenia tych roszczeń do kwoty około 26.000 zł, przyjmując stawkę należną czynszu - 4zł/m², tj.: 9 m² x 4zł/m2 = 36 zł x 10 kara = 350 zł + 23% VAT = 442,80 zł/m-c oraz 18 listopada 2013 r. wystawiła korekty (41 sztuk), które zawierały podatek VAT od nowej poprawionej stawki kary konwencjonalnej. Według wiedzy wnioskodawcy oraz opinii kierownika Wydziału Podatków Izby Skarbowej W. - jest on nienależny. Według administratora i jego księgowej oraz Prezesa Zarządu "C" T. J. - jest nienależny.

W związku z powyższym zadano następujące pytania:

1) Czy kara umowna (konwencjonalna) może być obciążana podatkiem VAT?

2) Czy wyrejestrowanie (przedstawienie wiarygodnych dokumentów) w roku 2010 ww. pralni - jako dodatkowego pomieszczenia w prowadzonej działalności gospodarczej firmy "B" Z. A. - obligatoryjnie zobowiązuje wystawcę faktur i korekt do zmiany ich treści: dla Z.A. (...) a nie "B" Z. A. jak zostało napisane.

Zajmując własne stanowisko wnioskodawca wskazał, że podatek VAT od kary

umownej (zwanej przez powoda konwencjonalną) jest nienależny, co pokrywa się z ww. cytowanymi opiniami oraz opinią kierownika ds. podatków Izby Skarbowej W. z dnia 7 lutego 2014 r. Zarząd "C" po odzyskaniu ww. pomieszczeń nieruchomości wspólnej PRALNI - 9 m², przeznaczył je na PRALNIE dla członków WM klatki, w której się znajduje w bezpłatne wspólne użytkowanie. Po wyrejestrowaniu ww. lokalu pralni jako dodatkowego pomieszczenia w prowadzonej działalności gospodarczej nr ew. [...] w dniu 26 października 2010 r. we W., Administrator WM nadal wystawiał i wystawia faktury na firmę, a w dniu 18 listopada 2013 r. korekty do tych faktur z powodu błędnie obliczonej kwoty ww. kary umownej naliczając nienależny VAT. Faktury, korekty winny być wystawiane na osobę fizyczną: Z.A. jak przed rokiem 2007 - czego nie przyjmuje do wiadomości pomimo pisemnych informacji w tej sprawie.

Dyrektor Izby Skarbowej w P. działając w imieniu Ministra Finansów postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] działając na podstawie art. 165a § 1 w zw. z art. 14b § 1 i art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., zwanej dalej O.p.) oraz § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku Z.A. o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania podatkiem VAT kary umownej oraz oznaczenia faktur i korekt faktur wystawianych przez kontrahenta.

W uzasadnieniu wskazał, że z regulacji art. 14b § 1 O.p. wynika, że z wnioskiem może wystąpić osoba, u której wystąpił lub może wystąpić określony stan faktyczny (zdarzenie przyszłe), który może rodzić określone konsekwencje w sferze prawa podatkowego. Zatem, interpretacja wydawana jest w indywidualnej sprawie zainteresowanego, który składa wniosek ojej wydanie. Przepis powyższy wprowadza bardzo istotne ograniczenie w zakresie możliwości wystąpienia o interpretację. Mianowicie, wniosek o wydanie interpretacji może złożyć zainteresowany podmiot w swojej indywidualnej sprawie. Przepis ten wymaga zatem istnienia pomiędzy sprawą, w której wystąpiono z wnioskiem o udzielenie pisemnej interpretacji, a wnioskodawcą związku wyrażającego się w tym, że przedstawiony we wniosku problem musi dotyczyć sfery opodatkowania lub ewentualnego opodatkowania wnioskodawcy.

Oznacza to, że wnioskodawca ma uprawnienia do uzyskania od organu podatkowego interpretacji prawa podatkowego w każdej indywidualnej sprawie, która może kształtować jego prawa i obowiązki na gruncie określonej regulacji podatkowej. Wynika z tego, że odnośnie każdego podatku zainteresowany może żądać od organu wykładni, co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów normujących ten podatek w jego indywidualnej sprawie, tj. wykładni wskazującej zakres i sposób zastosowania przepisów regulujących określony podatek do przedstawionego we wniosku zdarzenia, które indywidualizuje zakres jego sprawy. W szczególności zatem żądanie uzyskania interpretacji indywidualnej prawa podatkowego odnosi się do stanów faktycznych (zdarzeń przyszłych) przedstawionych przez wnioskodawcę, co do których wykładnia znajdujących w nich zastosowanie przepisów podatkowych może rzutować na prawidłowe rozliczenie wnioskodawcy w ramach tego podatku. W efekcie wnioskodawca ma uzyskać rzetelną informację jak - w dotyczącym go stanie faktycznym (zdarzeniu przyszłym) - organ podatkowy interpretuje przepisy podatkowe znajdujące w nim zastosowanie, co może mieć wpływ na prawidłowość dokonania przez niego rozliczenia tegoż podatku.

Mając powyższe na względzie stwierdził, że organ podatkowy wydaje interpretację prawa podatkowego wyłącznie na pisemny wniosek zainteresowanego i tylko w jego indywidualnej sprawie. Zainteresowanym jest każdy kto złoży wniosek w sprawie indywidualnej, która dotyczy jego praw i obowiązków podatkowych (sfery opodatkowania lub ewentualnego opodatkowania podmiotu składającego wniosek o wydanie interpretacji). Organ podatkowy, do którego wpłynął wniosek o udzielenie interpretacji obowiązany jest więc w pierwszej kolejności ustalić czy podmiot, który z wnioskiem tym wystąpił spełnia warunki uzyskania tej interpretacji. W tej mierze wskazał na art. 14b § 1 O.p. i powołał się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 1659/08. Okoliczność ta ma szczególne znaczenie także z uwagi na określenie przez ustawodawcę skutków udzielenia takiej interpretacji zarówno dla organu, jak i podmiotu, który złożył wniosek o interpretację, z uwagi na treść art. 14k § 1 O.p. oraz art. 14m O.p.

Organ zaznaczył, że rozumieniu art. 14b § 1 O.p. "zainteresowanym" jest podmiot, w odniesieniu do którego wykładnia znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów podatkowych może rzutować na prawidłowe określenie jego obowiązku podatkowego. Celem tej instytucji jest udzielenie rzetelnej i wiążącej informacji, w jaki sposób organ podatkowy zinterpretuje przepisy podatkowe w opisanym we wniosku stanie faktycznym (zdarzeniu przyszłym), a w konsekwencji udzielenie informacji co do zasad obliczenia podatku. Nie chodzi więc o każdy interes prawny, lecz o interes prawnopodatkowy i to taki, który dotyczy bezpośrednio wnioskodawcy. W tym zakresie wskazał na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Gd 541/09)

Odnosząc powyższe do sprawy organ stwierdził, że wykładnia przepisów podatkowych mających zastosowanie do przedstawionego przez wnioskodawcę opisu sprawy nie dotyczy jego sytuacji prawnopodatkowej. Analiza złożonego wniosku - w szczególności opisu stanu faktycznego - wskazuje, że kwestia dotycząca ustalenia obowiązku opodatkowania podatkiem VAT nałożonej kary umownej oraz poprawnego wystawienia faktur i korekt faktur, nie dotyczy sfery opodatkowania i udokumentowania działalności Wnioskodawcy.

Wskazał, że to "C" i reprezentujący ją podmiot zobowiązani są do ustalenia, czy kara umowna żądana od wnioskodawcy może być obciążona podatkiem od towarów i usług oraz prawidłowego oznaczenia stron w fakturach VAT (a także ich korektach) wystawianych na zainteresowanego jako strony transakcji zobowiązanej do zapłaty. Wobec powyższego, w ocenie organu, wskazane wyżej zapytania wnioskodawcy odnoszą się do sytuacji prawnopodatkowej "C" nakładającej na wnioskodawcę karę umowną, zatem brak jest podstaw, aby to Z. A. jako zainteresowany występował o pisemną interpretację indywidualną przepisów z tą sytuacją związanych.

Ponadto zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 14b § 4 O.p. wnioskujący o wydanie interpretacji indywidualnej składa oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, że elementy stanu faktycznego objęte wnioskiem o wydanie interpretacji w dniu złożenia wniosku nie są przedmiotem toczącego się postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego organu kontroli skarbowej oraz że w tym zakresie sprawa nie została rozstrzygnięta co do jej istoty w decyzji lub postanowieniu organu podatkowego lub organu kontroli skarbowej. W razie złożenia fałszywego oświadczenia wydana interpretacja indywidualna nie wywołuje skutków prawnych. Oświadczenie takie może złożyć tylko podmiot, którego sprawa dotyczy bezpośrednio (indywidualnie).

Zatem przedmiotowy wniosek o wydanie interpretacji nie dotyczy indywidualnej sprawy wnioskodawcy w zakresie stosowania przepisów prawa podatkowego, co obligowało organ do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie

Powołanym na wstępie postanowieniem w z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w P. działając w imieniu Ministra Finansów, po rozpatrzeniu zażalenia Z.A., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ, przytaczając treść art. 14b § 1 O.p., art. 14b § 1 O.p., art. 14b § 2 O.p., 14b § 3 O.p., 14k § 1 O.p. stwierdził, że kompleksowa analizy regulacji instytucji interpretacji indywidualnych dowodzi, że "zainteresowanym" jest podmiot, w odniesieniu do którego wykładnia znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów podatkowych może rzutować na prawidłowe określenie jego obowiązku podatkowego. Celem tej instytucji jest udzielenie rzetelnej i wiążącej informacji, w jaki sposób organ podatkowy zinterpretuje przepisy podatkowe w opisanym we wniosku zdarzeniu przyszłym, a w konsekwencji udzielenie informacji co do zasad obliczenia podatku. W tej mierze powołał się na wyrok: WSA w Gdańsku z dnia 24 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Gd 541/09, WSA w Białymstoku z dnia 25 maja 2011 r., sygn. akt I Sa/Bk 91/11, WSA w Warszawie z dnia 11 grudnia 2009 r., sygn. akt III Sa/Wa 1353/09, WSA w Warszawie z dnia 11 grudnia 2009 r., sygn. akt III Sa/Wa 1355/09, WSA w Warszawie z dnia 11 grudnia 2009 r., sygn. akt III Sa/Wa 1350/09, WSA w Szczecinie z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt I Sa/Sz 133/11).

Podkreślił, że interpretację wydaje się w odniesieniu do indywidualnych warunków, konkretnego stanu faktycznego, tj. sprawy, w której istotą jest ukształtowanie praw i obowiązków wnioskodawcy na gruncie określonej regulacji podatkowej, a odstępstwo od tej zasady przewiduje art. 14n § 1 O.p. Wynika z niego, że z wnioskiem o interpretację, która będzie dotyczyła spółki, mogą wystąpić również osoby planujące jej utworzenie. Ponadto z wnioskiem o interpretację dotyczącą sytuacji, w której może się znaleźć oddział lub przedstawicielstwo, może wystąpić tworzący je przedsiębiorca. W obu tych przypadkach wniosek składany będzie przed powstaniem podmiotów, do których sytuacji odnosić się ma wnioskowana interpretacja.

Odnosząc powyższe do sprawy i analizując to, czy istotnie z wnioskiem wystąpił podmiot "zainteresowany", wskazał, że organ nie może tracić z pola widzenia treści pytania zadanego przez stronę oraz opisanego we wniosku stan faktyczny. Stwierdził, że bez wątpienia, sformułowany we wniosku problem oraz przedstawione pytanie nie dotyczą zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w indywidualnej sprawie strony, lecz odrębnego podmiotu, tj. "C" i reprezentującego ją podmiotu. Podkreślił, że to na "C", będącej właścicielem pralni, którą oddała w najem stronie, ciąży bowiem ewentualny obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług w sprawie będącej przedmiotem zapytania sformułowanego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Tym samym brak jest podstaw do uznania strony za zainteresowanego w świetle opisanego stanu faktycznego i regulacji prawnej, i nie sposób zgodzić się, że w analizowanej sprawie Z. A. jest bezpośrednio - z punktu widzenia obowiązków podatkowych - obciążony skutkami naliczenia podatku VAT. Przy czym w niniejszej sprawie nie można mylić faktu zapłacenia podatku VAT kontrahentowi gospodarczemu z obciążeniem podatkowym uiszczanym na rzecz organów skarbowych. Przytaczane regulacje odnoszą się bowiem do obowiązków i obciążeń realizowanych na rzecz podmiotów skarbowych wynikających z aktów prawa podatkowego. Żaden z przepisów ustaw podatkowych nie nakazuje stronie obciążonej karą umowną odprowadzić do właściwego urzędu skarbowego kwotę podatku VAT odnoszącego się do kary umownej.

Stwierdził, że wyjaśnienia zawarte w zażaleniu również nie uwidaczniają podstawy do uznania Z. A. za zainteresowanego w związku ze złożeniem wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej. Bowiem w analizowanej sprawie Z. A. nie ma obowiązku - wynikającego z regulacji podatkowych - ustalenia opodatkowania nałożonej na niego kary umownej oraz wystawiania z tego tytułu faktur VAT lub faktur korygujących. W sytuacji bowiem gdyby doszło do uznania, że na skutek określonego zachowania nałożona kara umowna podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, wówczas w takim przypadku stroną obowiązaną do zapłaty podatku (wykazania zobowiązania podatkowego) niewątpliwie byłby podmiot nakładający karę umowną, tj. "C". Tak więc, przepisy prawa podatkowego regulujące powyższe kwestie na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług, odnoszą się do sytuacji prawnopodatkowej innego podmiotu – "C", zatem brak jest podstaw, aby to Z. A., występował o pisemną interpretację przepisów z tą sytuacją związanych.

Przypomniał, że zgodnie z przepisem art. 14b § 1 O.p. wymagane jest istnienie pomiędzy sprawą, w której wystąpiono z wnioskiem o udzielenie pisemnej interpretacji, a wnioskodawcą związku wyrażającego się w tym, że przestawiony we wniosku problem musi dotyczyć sfery opodatkowania wnioskodawcy.

Mając na uwadze powyższe stwierdził, że w sprawie będącej przedmiotem wniosku taki związek nie ma miejsca, a Z. A., nie wystąpił we własnej sprawie, ale w sprawie podmiotu nakładającego karę umowną ("C") oraz przytoczył treść postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2010 r., sygn. akt II FSK 923/09.

Na powyższe postanowienie z dnia [...] r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożył Z. A. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 14b § 1 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przez przyjęcie, że skarżący nie jest podmiotem zainteresowanym w sprawie i w konsekwencji odmowę wydania interpretacji w indywidualnej sprawie, podczas gdy przedstawiony przez skarżącego problem dotyczy opodatkowania jego jako przedsiębiorcy podatkiem VAT i dotyczy jego indywidualnej sprawy.

W uzasadnieniu skargi zarzucił, że opis zagadnienia prawnopodatkowego przedstawiony we wniosku o wydanie pisemnej interpretacji jednoznacznie wskazuje, iż wniosek dotyczy jego indywidualnej sprawy. Omówił pojęcie "zainteresowanego" w rozumieniu art. 14b § 1 O.p. Wskazał, że organ zajmując stanowisko w sprawie, pominął jednak, że skarżący jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą "B" Z. A. . W związku z powyższym "C" wystawiała na rzecz skarżącego faktury VAT z tytułu łączącej strony umowy. Nadto "C" naliczyła skarżącemu karę umową przy czym również do kwoty kary umownej doliczyła podatek VAT i o tak powiększoną należność wystąpiła z powództwem do sądu. Zarzucił, że wbrew temu co twierdzi organ, wniosek o treści przedłożonej przez skarżącego nie powinien być złożony ewentualnie przez "C" jako podmiot zainteresowany, gdyż nie ma ona interesu prawnego, ani faktycznego w uzyskaniu odpowiedzi na pytania postawione we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji. "C" jest przekonana o słuszności swojego stanowiska i doliczanie kwoty podatku VAT do wartości kary umownej jest w jej mniemaniu uzasadnione i przynosi wymierne korzyści, powiększając tym samym wysokość dochodzonej należności.

Podkreślił, że doliczenie do kwoty kary umownej podatku VAT wiąże się z powstaniem określonych obowiązków w sferze prawnopodatkowej skarżącego, zatem jest on podmiotem zainteresowanym w rozumieniu art. 14b §1 O.p. W odniesieniu do skarżącego wykładania znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów podatkowych może rzutować na prawidłowe określenie jego obowiązku podatkowego. Skarżący jako przedsiębiorca, ma możliwość odliczenia kwoty podatku VAT. Czynny podatnik VAT płaci podatek wyłącznie od wartości dodanej. Oznacza to tyle, że naliczając podatek VAT, ma jednocześnie prawo odliczać go przy nabyciu towarów i usług związanych z prowadzoną działalnością opodatkowaną. Odliczanie podatku VAT możliwe jest wyłącznie przy wykonywaniu czynności opodatkowanych podatkiem VAT w Polsce. Oznacza to, że prowadząc czynność, która nie podlega opodatkowaniu lub jest zwolniona z podatku, nie występuje prawo odliczenia podatku VAT. Podsumowując podkreślił, że status zainteresowanego nie wykazuje analogii do kategorii strony postępowania podatkowego. Zainteresowany to nie osoba, która "ma interes" w pozyskaniu interpretacji ale osoba, która "chce wiedzieć", ale wcale nie musi wiedzieć, ani przewidywać, czy i jaki ma interes w sprawie.

Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy podkreślić, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a). Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. działającego w imieniu Ministra Finansów utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o odmowie, na podstawie art. 165a § 1 O.p. wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania podatkiem VAT kary umownej oraz oznaczenia faktur i korekt faktur wystawianych przez kontrahenta.

Zgodnie z cytowanym wyżej z art. 165a § 1 O., gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Odmawiając wszczęcia postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego z dnia 9 lutego 2014 r. (data wpływu 12 lutego 2014 r. o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego organy podatkowe wskazały, że skarżący w rozpatrywanej sprawie nie był legitymowany do uzyskania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. Odnosząc się do przedstawionego przez skarżącego stanu faktycznego, zauważyły, że zadane przez niego pytania dotyczą w istocie prawidłowości działań "C". To jej zatem przysługuje prawo złożenia wniosku, o którym mowa powyżej. Tym samym, zdaniem organów podatkowych, wystąpiła negatywna przesłanka udzielenia interpretacji.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 14 a O.p. Minister Finansów dąży do zapewnienia jednolitego stosowania prawa podatkowego przez organy podatkowe oraz organy kontroli skarbowej. Instrumentami, którymi może posługiwać się Minister Finansów są m.in. ogólne interpretacje przepisów prawa podatkowego oraz indywidualne interpretacje. Na mocy art. 14 b § 1 O.p. Minister Finansów, na pisemny wniosek zainteresowanego wydaje, w jego indywidualnej sprawie, pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną). Interpretacje te stanowią formę wyrażenia stanowiska, w jaki sposób należy interpretować oraz stosować przepisy prawa podatkowego w indywidualnej sprawie, w sytuacji faktycznej, w której znajduje się lub może znaleźć się osoba zainteresowana. Jej istotą jest zatem dokonanie podatkowej kwalifikacji konkretnego lub abstrakcyjnego stanu faktycznego opisanego przez podatnika. Należy pamiętać, że mimo tego, iż interpretacje indywidualne nie są formalnie wiążące dla organów orzekających w sprawach podatkowych, to zastosowanie się do nich przez podmiot, którego dotyczą rodzi jego ochronę prawną, która musi być w prawie i postępowaniu podatkowym przestrzegana i uwzględniana (por. B. Brzeziński, N. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska, J. Orłowski Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wyd. TNOiK, Toruń 2007, s. 77 – 78, J. Brolik Urzędowe interpretacje prawa podatkowego, wyd. 1, Warszawa 2010 s. 25 ). Przypomnieć także trzeba, że znaczenie prawne indywidualnych interpretacji prawa podatkowego sprowadza się przede wszystkim do możliwości zrealizowania i wykorzystania związanej z nimi ochrony prawnej.

Istotą rozpatrywanej sprawy jest wskazanie zakresu terminu "zainteresowany" zawartego w omawianym przepisie. Na gruncie przepisu art.14 b § 1 O.p. pojęcie "zainteresowany" nie może być kojarzone wyłącznie z osobą, która posiada interes prawny. Świadczy o tym w szczególności treść art. 14 b § 2 O.p., który stanowi, że wniosek o interpretacje może dotyczyć również zdarzeń przyszłych. Zgodnie z powyższym trudno byłoby mówić o tym, iż osoba która nie znajduje się w sytuacji faktycznej, której zaistnienie spowodowało powstanie stosunku podatkowoprawnego, ma jakikolwiek interes oparty na prawie w uzyskaniu interpretacji przepisów prawa podatkowego. Dlatego też u podmiotu legitymowanego do wystąpienia o wydanie interpretacji indywidualnej musi wystąpić określony stan faktyczny, który spowoduje powstanie odpowiedzialności podatkowej. Z tego powodu należy przyjąć, że osoba zainteresowana to każda osoba, która chce uzyskać interpretację przepisów prawa podatkowego w celu ułożenia swoich interesów w sferze prawa publicznego. Innymi słowy zainteresowanym jest ten, kto zwraca się o wydanie interpretacji w jego indywidualnej sprawie. Zgodnie z powyższymi rozważaniami prawo do uzyskania interpretacji przysługuje także "osobie trzeciej" (czyli podmiotom niebędącym podatnikiem, płatnikiem ani inkasentem). Uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem przysługuje w sprawie, "która może kształtować jego prawa i obowiązki na gruncie określonej regulacji podatkowej". Prawo do uzyskania interpretacji przez tzw. osoby trzecie przysługuje po wykazaniu związku stanu faktycznego z ich możliwą odpowiedzialnością podatkową za zobowiązania podatkowe podatników.

Odnosząc abstrakcyjne rozważania do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że sformułowane we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej pytania dotyczyły interpretacji przepisów prawa związanych z podatkiem od towarów i usług. Z uwagi na specyfikę podatku od towarów i usług, zainteresowanym w otrzymaniu indywidualnej interpretacji prawa podatkowego może być podatnik tego podatku, zarówno w zakresie jego podatku należnego, jak i podatku naliczonego. W przypadku podatku VAT, wystąpienie zobowiązania podatkowego lub zwrotu podatku wynika z podstawowego założenia konstrukcyjnego podatku od towarów i usług, jakie stanowi związanie opodatkowania z odliczeniem podatku. Jego mechanizm oparty jest na istnieniu w okresie rozliczeniowym trzech wielkości podatku obrotowego: podatku należnego zawartego w fakturach stwierdzających sprzedaż (świadczenie usług), podatku naliczonego wynikającego z faktur stwierdzających nabycie towarów lub usług, oraz podatku do zapłacenia - kiedy to występuje zobowiązanie podatkowe, albo też podatku do zwrotu, kiedy to podatek należny jest niższy od naliczonego (R. Mastalski, Prawo podatkowe, Warszawa 2000, str. 450).

W sprawie skarżący zapytał: Czy kara umowna (konwencjonalna) może być obciążana podatkiem VAT? oraz Czy wyrejestrowanie (przedstawienie wiarygodnych dokumentów) w roku 2010 ww. pralni - jako dodatkowego pomieszczenia w prowadzonej działalności gospodarczej firmy "B" Z. A. - obligatoryjnie zobowiązuje wystawcę faktur i korekt do zmiany ich treści: dla Z. A. (...) a nie "B" Z. A. jak zostało napisane

Wskazać należy, że prawidłowe ustalenie stawki podatku VAT bądź zwolnienia od podatku dotyczyć może prawnopodatkowej sytuacji skarżącego, jako przedsiębiorcy i podatnika podatku VAT. Jak już bowiem wyżej zaznaczono, wystąpienie zobowiązania podatkowego lub zwrotu podatku wynika z podstawowego założenia konstrukcyjnego podatku od towarów i usług, jakie stanowi związanie opodatkowania z odliczeniem podatku. W jednym ze swych orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, co należy podzielić, że podatnikowi VAT z mocy ustawy przysługuje uprawnienie do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony – co ma niewątpliwie wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego – a zatem ma on prawo do zadawania pytań dotyczących tego podatku. Otrzymaną w tym zakresie informację podatnik może następnie wykorzystywać dokonując rozliczenia podatku, jak również może powoływać się na nią w kontaktach z kontrahentami, dla których może ona mieć walor informacyjny. Sam fakt, że kontrahenci skarżącego nie są treścią takiej interpretacji związani nie może świadczyć o tym, że skarżący może być przez organ podatkowy traktowana jako nie mający statusu zainteresowanego w rozumieniu art. 14b § 1 O.p. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt I FSK 1572/12, dostępny w bazie internetowej CBOIS).

Prawidłowe było samo w sobie twierdzenie organu podatkowego, że przedstawiony we wniosku problem musi dotyczyć bezpośrednio sfery praw i obowiązków podatkowych wnioskodawcy. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy VAT opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, co oznacza, że obowiązek podatkowy w tym podatku powstaje po stronie sprzedawcy. Jednakże w zakresie podatku od towarów i usług istnieje ścisła współzależności pomiędzy nabyciem a zbyciem określonych towarów lub usług. Podatek ten cechuje się bowiem m.in. wynikającą z art. 86 ustawy VAT możliwością obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług. Na wysokość zobowiązania podatkowego wpływ mają zatem zarówno dokonywane przez podatnika czynności podlegające opodatkowaniu, tj. np. odpłatna dostawa towarów bądź odpłatne świadczenie usług, gdyż generują one podatek należny, jak też w równie istotnym stopniu czynności, które związane są z podatkiem naliczonym, np. nabycie towarów czy usług. Z powyższych względów, Sąd nie podziela co do zasady stanowiska organów podatkowych, że w zakresie podatku od towarów i usług uprawnionym do złożenia wniosku o interpretację jest jedynie sprzedawca (dostawca usług). W określonych bowiem stanach faktycznych i prawnych legitymowanym do wystąpienia z takim wnioskiem byłby także nabywca. Jednakże taka sytuacja, tj. czy skarżącemu w rozpatrywanej sprawie przysługiwało uprawnienie, o którym mowa w cytowanym wyżej art. 86 ustawy VAT, nie była przedmiotem oceny organów podatkowych.

Ponownie rozpoznając wniosek skarżącego o wydawanie interpretacji indywidualnej organ podatkowy obowiązany będzie uwzględnić rozważania zawarte w powyższym uzasadnieniu, w szczególności rozważyć prawnopodatkową sytuację skarżącego na tle przedstawiony przez niego stanu faktycznego w świetle wskazanych w uzasadnieniu przepisów prawa.

Z tych też względów Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a.

Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania decyzji znalazło swoje oparcie w treści art. 152 p.p.s.a. Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania interpretacji znalazło swoje oparcie w treści art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 490). Zasądzone koszty postępowania sądowego w kwocie 357,00 zł obejmują uiszczony wpis w wysokości 100,00 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 240,00 zł i opłaty skarbowej za pełnomocnictwo w kwocie 17,00 zł.