Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 225/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1 w zw. z art. 25 k.c.
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Mazur (spr.) Sędzia WSA del. Olga Żurawska-Matusiak Protokolant starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Brenna o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Brenna a Burmistrzem Miasta Czeladź w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku H.G. o umieszczenie w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Wójta Gminy Brenna jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy Brenna pismem z dnia 1 grudnia 2014 r. wystąpił z wnioskiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między tym organem, a Prezydentem Miasta Czeladź w przedmiocie umieszczenia w domu pomocy społecznej H.G. przebywającego w Domu Pomocy Społecznej w Brennej.

W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, iż w dniu 10 października 2014 r. Pan H.G. zwrócił się z wnioskiem do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Czeladzi o umieszczenie go w Domu Pomocy Społecznej [...] w Brennej. Tamtejszy organ uznał się za niewłaściwy do rozpatrzenia danego wniosku i przekazał sprawę do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Brennej. Tutejszy organ również uznaje się za niewłaściwy w danej sprawie, gdyż strona znalazła swoje miejsce pobytu na terenie gminy Brenna tylko i wyłącznie z uwagi na zły stan zdrowia i dlatego przebywa w prywatnej placówce całodobowej opieki. Podniesiono, iż jak wynika z dokumentacji akt sprawy, w tym przeprowadzonego w dniu 05 listopada 2014 r. rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalono, iż H.G. od 16 sierpnia 2014 r. przebywał w Domu Seniora "[...]" w Brennej na podstawie umowy cywilno-prawnej. We wrześniu bieżącego roku placówka ta po uzyskaniu zgody wojewody śląskiego przekształciła się Dom Pomocy Społecznej "[...]". Ustalono, iż Pan H.G. z uwagi na podeszły wiek i stan zdrowia wymaga pomocy i opieki innych osób. Organ wnioskujący podkreślił, iż nigdy nie zostało jednoznacznie zbadane czy poprzez wsparcie w formie usług opiekuńczych Pan G. mógłby pozostać w swoim środowisku zamieszkania na terenie miasta Czeladź i tam odpowiednio funkcjonować, gdyż za pomocą własnych starań i możliwości zapewnił sobie taką pomoc w placówce opiekuńczej. Zgodnie bowiem z art. 54 ust 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej przysługuje osobie, gdy nie można zapewnić jej niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Nadto podniesiono, iż zgodnie z treścią art. 101 ust 1 ustawy o pomocy społecznej właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, natomiast tylko w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", zatem przyjmuje się ogólną definicją tego terminu, zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 k. c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie utrwalony jest przy tym pogląd, że na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy, które muszą występować łącznie, a mianowicie przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego tam pobytu. Wnioskodawca podniósł, iż o ile pierwszy element zostaje spełniony, gdyż osoba fizycznie przebywa na terenie gminy Brenna, to drugi nastręcza już pewne wątpliwości. Trudno w danej sytuacji jednoznacznie wskazać, iż wnioskodawca koncentruje wszystkie czynności życiowe i ma zamiar przebywania na terenie naszej gminy, gdyż jak wynika z zebranej dokumentacji nadal samodzielnie i bez przerwy utrzymuje i opłaca mieszkanie własnościowe w Czeladzi, reguluje należności za czynsz, z tytułu opłaty za energię elektryczną, podatek od nieruchomości. Czynności te wskazują na fakt, iż będzie chciał do niego powrócić, gdy tylko pozwoli mu na to jego stan zdrowia. Nadto wskazano, iż w lokalu tym zamieszkuje obecnie syn H.G., który mógłby sprawować opiekę nad chorym ojcem i wspierać go. Ponadto H.G. nadal pozostaje zameldowany na pobyt stały w swoim mieszkaniu w Czeladzi.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Czeladzi podniósł, iż z informacji zawartych w podaniu wynika, iż Pan H.G. od 14 sierpnia 2014 r. jest mieszkańcem Domu Seniora "[...]" w Brennej, gdzie przebywa z zamiarem stałego pobytu i gdzie koncentrują się jego wszystkie najważniejsze sprawy życiowe, W związku z powyższym gmina Czeladź nie uznała się organem właściwym do rozpoznania i wniosku i przekazała go do rozpatrzenia przez gminę Brernna.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Może to czynić w odniesieniu do załatwienia konkretnej sprawy, w której dwa organy uznają się jednocześnie za właściwe (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uznaje się za właściwy w sprawie (spór negatywny), i pod warunkiem, że jest to sprawa z zakresu administracji publicznej, w której jeden z pozostających w sporze organów jest właściwy.

Spór powstały pomiędzy Wójtem Gminy Brenna a Prezydentem Miasta Czeladź jest negatywnym sporem o właściwość miejscową, który z organów jest właściwy do wydania decyzji o skierowaniu Pana H.G. do Domu Pomocy Społecznej w Brennej.

Zgodnie z art. 54 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm. – dalej: u.p.s.) osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, która nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu i której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej, zlokalizowanym – co do zasady – jak najbliżej jej miejsca zamieszkania. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej – w myśl art. 59 ust. 1 u.p.s. – wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Stosownie do art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Oznacza to, że w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej właściwym do jej rozstrzygnięcia jest zawsze organ gminy miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu kierowania jej do domu pomocy społecznej.

Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W związku z powyższym, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy uwzględnić regulację zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 k.c., miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle art. 101 ust. 1 u.p.s. w związku z art. 25 k.c. o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie jest czynnością prawną, a tym samym nie wymaga złożenia stosownego oświadczenia woli. Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na ześrodkowaniu jej czynności życiowych w danej miejscowości. W judykaturze i piśmiennictwie prawniczym przyjmuje się, że samo zameldowanie nie dowodzi zamieszkiwania w danej miejscowości, czyli adres zameldowania nie przesądza o miejscu zamieszkania osoby fizycznej. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby.

W niniejszej sprawie niesporne jest, że Pan H.G. zameldowany jest na pobyt stały w Czeladzi, jednakże nie mieszka w miejscu stałego zameldowania. Sam zainteresowany wyraża też chęć "dalszego pobytu" w DPS w Brennej. Wynika to z wniosku gdzie, Pan H.G. wyjaśnił, że w miejscu zameldowania nie miał dostatecznej opieki, gdyż jego żona zmarła 20 lat temu, syn przebywał w więzieniu, a córka mieszka daleko w Górkach Wielkich gm. Brenna. Pan H.G. wyraził też wprost chęć stałego pobytu w DPS w Brennej na stronie 2 wniosku. Nadto podniósł, iż jego córka mieszka blisko oraz, że odwiedza go 2-3 razy w tygodniu, co jest dla niego bardzo ważne, z uwagi na bliski kontakt z córką i wnukami. Powyższe okoliczności świadczą o tym, że aktywność życiowa H.G. skoncentrowana jest obecnie w Brennej, gdzie zainteresowany przebywa, a takie przebywanie ma cechy założenia we wskazanym mieście ośrodka jego osobistych i emocjonalnych spraw oraz czyni Gminę Brenną aktualnym miejscem jej zamieszkania w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.p.s. w zw. z art. 25 k.c.

W tej sytuacji Wójta Gminy Brenna należy uznać za organ właściwy do rozpoznania wniosku H.G. o skierowanie go do domu pomocy społecznej. Bez znaczenia dla ustalenia miejsca zamieszkania H.G. był przy tym dotychczasowy sposób przyjęcia go do DPS, który nastąpił na podstawie umowy cywilno-prawnej.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.