Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3283/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.2 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 674
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.), Sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant starszy inspektor sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 16 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Bd 446/15 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie statusu osoby bezrobotnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 446/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę M. P. na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie statusu osoby bezrobotnej.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

M. P. (dalej skarżący, strona bądź zainteresowany) został zarejestrowany w PUP w A. K. dnia 14 września 2012 r. jako osoba bezrobotna. Decyzją z dnia [...] września 2012 r. przyznano skarżącemu prawo do zasiłku od dnia 22 września 2012 r. Utrata prawa do tego świadczenia nastąpiła z dniem 22 września 2013 r. z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania.

Dnia 7 marca 2014 r. skarżący rozpoczął odbywanie stażu na stanowisku pracownika produkcyjnego w firmie [...]. Z tego tytułu decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Starosty A. (dalej Starosta) przyznano skarżącemu od dnia 7 marca 2014 r. prawo do stypendium w okresie odbywania stażu.

Tego samego dnia, tj. 7 marca 2014 r. do PUP w A. K. wpłynął wniosek firmy [...] (dalej spółka) o refundację kosztów stanowisk pracy dla bezrobotnych. Osobą uprawnioną do reprezentowania podmiotu ubiegającego się o tę refundację był M. P. - prezes zarządu, jednocześnie pozostający w rejestrze bezrobotnych PUP w A. K.

Mając powyższe na uwadze, Starosta uznał, że zachodzi podstawa do ponownego zbadania, czy zainteresowany począwszy od 14 września 2012 r. spełniał przesłanki do uznania go za bezrobotnego oraz przyznania świadczeń z tytułu bezrobocia. Uznano, że zachodzi prawdopodobieństwo, że decyzje wydane przez Starostę w sprawie zainteresowanego zostaną uchylone, stąd też, by nie doszło do pobrania nienależnego świadczenia, postanowieniem Starosty A. z [...] marca 2014 r. wstrzymano wykonanie decyzji przyznającej stronie prawo do stypendium.

Na skutek wniesionego zażalenia, Wojewoda Kujawsko-Pomorski (dalej Wojewoda), postanowieniem z [...] maja 2014 r., uchylił postanowienie z [...] marca 2014 r. w całości i umorzył postępowanie. W uzasadnieniu wskazano, że organ I instancji winien zbadać, czy zainteresowany w dniu 14 września 2012 r. spełniał przesłanki do nabycia statusu osoby bezrobotnej.

Pismem z 6 maja 2014 r., Starosta wezwał zainteresowanego do dostarczenia kopii zeznania podatkowego za 2012 i 2013 r. Pismem z 6 maja 2014 r. wezwano A. U. - Wiceprezesa Zarządu [...] do stawienia się w PUP w A. K. w celu złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów. Wezwany zgłosił się do Urzędu Pracy dnia 15 maja 2014 r. Z treści złożonych przez niego wyjaśnień wynikało, że M. P. pełni funkcję Prezesa Zarządu od samego początku istnienia spółki, jednak nie jest związany ze spółką żadną umową, a swą funkcję sprawuje nieodpłatnie. Skarżący został upoważniony do dokonywania czynności w imieniu wspólników spółki.

Postanowieniem Starosty A. z [...] maja 2014 r. wznowiono postępowanie w sprawie decyzji z dnia [...] września 2012 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] września 2012 r.) uznającej skarżącego za osobę bezrobotną z dniem 14 września 2012 r.; decyzji z [...] września 2012 r. nr [...] o przyznaniu stronie prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 22 września 2012 r. i decyzji z [...] września 2013 r. nr [...] o utracie przez stronę prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Decyzją Starosty A. z dnia [..] czerwca 2014 r. orzeczono o wstrzymaniu od dnia 1 kwietnia 2014 r. wypłaty zainteresowanemu stypendium z tytułu odbywania stażu. Rozstrzygnięcie to nie zostało zaskarżone przez zainteresowanego.

Decyzją z [...] czerwca 2014 r. Starosta A. uchylił wcześniejsze decyzje orzekające o uznaniu strony za osobę bezrobotną, o przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych, jednocześnie orzekając o odmowie uznania strony za osobę bezrobotną z dniem 14 września 2012 r. z uwagi na brak gotowości do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy.

Od tej decyzji zainteresowany wniósł odwołanie.

Decyzją z [...] sierpnia 2014 r. nr [...] Wojewoda Kujawsko-Pomorski uchylił decyzję z [...] czerwca 2014 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie choć z innych względów, niż podniesione przez zainteresowanego. W uzasadnieniu wskazano, że Starosta winien orzekać w ramach wznowienia postępowania o każdej ze spraw w drodze oddzielnych postępowań, w szczególności organ I instancji w pierwszej kolejności winien rozpoznać sprawę dotyczącą uznania, bądź odmowy uznania zainteresowanego za osobę bezrobotną a następnie, w przypadku uprawomocnienia się wydanej decyzji, uregulować kwestię związaną z prawem do zasiłku dla bezrobotnych i jego utratą.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2014 r., Starosta ponownie wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z [...] września 2012 r. uznającą stronę za osobę bezrobotną z dniem 14 września 2012 r. Decyzją Starosty A. z [...] września 2014 r. uchylono w całości decyzję z [...] września 2012 r. i orzeczono o odmowie uznania zainteresowanego za osobę bezrobotną z dniem 14 września 2012 r. z uwagi na pozostawanie w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy.

Od wydanego rozstrzygnięcia M. P. wniósł odwołanie.

Wojewoda Kujawsko-Pomorski po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] listopada 2014 r. uchylił decyzję z [...] września 2014 r. w całości i umorzył postępowanie I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że Starosta wydał dwa odrębne postanowienia w zakresie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z [...] września 2012 r., co w konsekwencji oznacza, że w obrocie prawnym istniały dwa postanowienia o wznowieniu postępowania w tej samej sprawie.

Decyzją z [...] grudnia 2014 r. [...] (dalej decyzja z [...] grudnia 2014 r.) Starosta A. uchylił w całości decyzję z [...] września 2012 r. nr [...] i odmówił uznania zainteresowanego za osobę bezrobotną z dniem 14 września 2012 r. z uwagi na pozostawanie w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy.

W uzasadnieniu organ wskazał, że z oświadczenia strony z 29 kwietnia 2014 r. wynika, że pełniona funkcja prezesa zarządu spółki jest funkcją raczej tytularną, za której wykonywanie nie otrzymuje jakiegokolwiek wynagrodzenia. Skarżący oświadczył, że czynności związane z prowadzeniem spraw spółki i reprezentacją spółki w rzeczywistości, w większości wykonuje wiceprezes zarządu samodzielnie lub przy pomocy pełnomocnika, powołanego prawie rok temu.

Z zeznań podatkowych złożonych za 2012 i 2013 r. wynika, że zainteresowany nie uzyskał przychodu ze stosunku pracy. Na uzyskany przez skarżącego w tych okresach przychód składają się wyłącznie zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zasiłki dla bezrobotnych. Zeznania CIT-8 za 2012 i 2013 r. wskazują, że [...] osiągnęła dochód.

Starosta podkreślił, że A. U. pełniący funkcję wiceprezesa spółki i będący jednocześnie jednym z dwu wspólników spółki, dnia 15 maja 2014 r. złożył oświadczenie, że zainteresowany pełni nieodpłatnie funkcję prezesa zarządu spółki [...] od samego początku jej istnienia, tj. od kwietnia 2012 r. i że nie jest związany ze spółką żadną umową. Z uwagi na to, że wiceprezes mieszka i przebywa poza terenem Województwa Kujawsko-Pomorskiego, najczęściej czynności związane z działalnością spółki dokonuje w imieniu wspólników skarżący.

Drugim wspólnikiem w spółce [...] jest K. K., będąca jednocześnie przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą pn. [...], która zwróciła się do organu z wnioskiem o zawarcie umowy o zorganizowanie stażu dla bezrobotnego M.P. na stanowisku pracownika produkcyjnego.

Dnia 2 czerwca 2014 r. zapoznając się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, zainteresowany oświadczył, że w przeszłości był wspólnikiem w spółce [...]. Obecnie pełni społecznie funkcję prezesa, gdyż wiceprezes spółki z uwagi na zamieszkiwanie w S. nie ma możliwości dokonywania wszystkich czynności związanych z działalnością spółki.

W ocenie organu zainteresowany, wbrew temu co oświadczył w swym piśmie z 29 kwietnia 2014 r., z uwagi na pełnienie funkcji prezesa zarządu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością nie może być uznany za osobę w pełni gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Pełnienie powyższej funkcji uniemożliwia pozostawanie w stanie gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu, gdyż czynności podejmowane przez stronę w związku z pełnieniem funkcji prezesa zarządu nie są, jak oświadcza strona, sporadyczne i nie ograniczają się wyłącznie do podpisywania dokumentów, gdy wiceprezes zarządu, ani pełnomocnik nie mogą tego uczynić.

Realizacja obowiązków wynikających z pełnienia funkcji prezesa zarządu spółki, przypisanych członkowi zarządu przez kodeks spółek handlowych, zdaniem Starosty powoduje, że zainteresowany ma ograniczoną gotowość do podjęcia pracy, a zatem nie spełnia przesłanek pozwalających na uzyskanie statusu bezrobotnego. To, że firma działa prężnie, a jej siedziba mieści się w miejscu zamieszkania prezesa zarządu spółki, w ocenie organu świadczy o tym, że prezes ma wpływ na to co dzieje się w firmie i jest w dużym stopniu zaangażowany w jej działalność, a to jest równoznaczne z jego ograniczoną gotowością do świadczenia pracy.

Zainteresowany w odwołaniu wniósł o uchylenie decyzji z [...] września 2014 r.

Decyzją z [...] lutego 2015 r. znak [...] Wojewoda Kujawsko-Pomorski utrzymał w mocy decyzję z [...] września 2014 r.

Wojewoda wskazał, że należało rozważyć, czy istotnie okoliczność, że odwołujący się pełni funkcję prezesa spółki, nie będąc w niej zatrudniony i nie uzyskując z tego tytułu żadnych dochodów, automatycznie oznaczała, że zainteresowany nie był gotowy do podjęcia zatrudnienia w pełnym zakresie, bowiem z uzasadnienia wydanej w sprawie decyzji, wynika, że organ I instancji przyjął, że w każdym przypadku członkostwa w zarządzie spółki osoby niezatrudnionej w spółce wykluczona jest możliwość uznania takiej osoby za osobę bezrobotną.

W stanie faktycznym nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, że zainteresowany, mimo pełnienia funkcji prezesa Spółki [...], odbył staż w [...]. W ocenie organu odwoławczego zwracanie uwagi na fakt, że staż odwołującego się u jego "pasierbicy", jest daleko niewłaściwym, bowiem nie wykazano, by w jakikolwiek sposób wpływał na zakres wykonywanych przez zainteresowanego obowiązków. Organ wyjaśnił również, że okoliczność podjęcia stażu w firmie, której siedziba znajduje się pod tym samym adresem, co adres zameldowania strony oraz adres siedziby spółki [...], faktycznie stanowi pewnego rodzaju dogodność.

Dokonując oceny spełnienia przesłanek do nabycia statusu osoby bezrobotnej, Wojewoda zwrócił uwagę, że w przypadku osób pełniących funkcję w zarządach spółek prawa handlowego, istotne znaczenie ma nie to, czy czynności związane z pełnieniem funkcji są wykonywane odpłatnie, lecz to, że na każdej z osób pełniących omawiane funkcje ciążą określone zadania, które muszą one wykonywać, co do zasady osobiście. Sam fakt pełnienia funkcji prezesa spółki i zakres obowiązków przypisanych przez ustawodawcę do tej funkcji, zdaniem Wojewody oznaczają, że taka osoba nie może być uznana za gotową do podjęcia zatrudnienia w omawianym znaczeniu. O możliwości uzyskania statusu bezrobotnego przesądzają kwestie formalne. Domniemanie, że osoba pełniąca funkcję prezesa spółki nie może być uznana za gotową do podjęcia zatrudnienia i tym samym nie kwalifikuje się do grona bezrobotnych, może być obalone tylko przez złożenie rezygnacji z przedmiotowej funkcji. Do obowiązków organów administracji nie należy badanie zakresu dyspozycyjności osoby ubiegającej się o przyznanie jej statusu bezrobotnego, ani badanie przyczyn, dla których nie zrzekła się ona pełnionej funkcji, zwłaszcza w sytuacji, gdy jest to prawnie dopuszczalne i obiektywnie możliwe.

W aktach sprawy znajduje się wyciąg z Krajowego Rejestru Sądowego dotyczący spółki [...], z którego wynika, że do reprezentacji spółki uprawniony jest każdy członek zarządu samodzielnie. W dokumentacji znajduje się informacja z 2 czerwca 2014 r. Kierownika Działu Ewidencji i Świadczeń PUP w A. K., z której wynika, że odwołujący się "obecnie funkcję prezesa pełni społecznie, gdyż wiceprezes z uwagi na zamieszkanie w S. nie ma możliwości dokonywania wszystkich czynności związanych z działalnością spółki". Dodatkowo przedłożono pełnomocnictwo z 8 sierpnia 2013 r., które upoważnia zainteresowanego "do dokonywania czynności faktycznych i prawnych związanych z kierowaniem bieżącą działalnością [...] i reprezentowania jej na zewnątrz". Pełnomocnictwo to nie zostało odwołane.

Zdaniem Wojewody wskazuje to jednoznacznie, że zdolność i gotowość strony do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy była wątpliwa.

Na powyższą decyzję wnioskodawca złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.

W ocenie Sądu I instancji istota sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy pełnienie funkcji członka zarządu spółki prawa handlowego, przesądza o podstawach utraty statusu osoby bezrobotnej.

Nie jest to możliwe bez zbadania przez organ okoliczności sprawy, czy pełnienie funkcji prezesa zarządu spółki z o.o. przez osobę bezrobotną, stanowi wystarczającą okoliczność do pozbawienia statusu bezrobotnego. Z treści art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. 2013 r., poz. 674 ze zm., dalej upz) nie można bezpośrednio wysnuć wniosku, że pełnienie funkcji prezesa zarządu spółki prawa handlowego stanowi o utracie statusu osoby bezrobotnej, jednak organy zatrudnienia są obowiązane do badania zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną, pełniącą taką funkcję.

Dla uzyskania statusu bezrobotnego wymagane jest łączne spełnienie wszystkich przesłanek określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 upz. Istotą ustawowej definicji bezrobotnego jest założenie, że chodzi tu o osobę, która poszukuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z zamiarem, zdolnością i gotowością jej podjęcia w pełnym wymiarze czasu obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo w innej pracy zarobkowej.

Jednym z podstawowych elementów definicji bezrobotnego jest gotowość do podjęcia zatrudnienia, a tym samym jego dyspozycyjność. Dla uzyskania, jak i kontynuowania statusu bezrobotnego nieodzownym było, by warunek ten był spełniony zarówno w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego, jak i przez dalszy okres korzystania z tego statusu, a zatem pojęcie "gotowość do podjęcia zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej" oznacza sytuację, gdy określona osoba nie tylko wyraża wolę (zamiar) i chęć wykonywania pracy, ale jednocześnie osoba ta ma obiektywne możliwości świadczenia tej pracy. Zajęcia niezarobkowe mogą być wykonywane przez osobę bezrobotną, o ile nie kolidują z możliwością podjęcia zatrudnienia.

Z analizy materiału dowodowego sprawy wynika, że organy obu instancji dysponowały dowodami niezbędnymi dla dokonania prawidłowych i istotnych ustaleń faktycznych. Ustalone okoliczności uniemożliwiają stwierdzenie gotowości skarżącego do podjęcia pracy oferowanej przez PUP w badanym okresie. Ustalona przez organ I instancji okoliczność, że firma działa prężnie, a jej siedziba mieści się w miejscu zamieszkania prezesa zarządu tej spółki, świadczy o tym, że prezes ten ma wpływ na bieżącą działalność firmy i jest w zasadzie wyłącznie zaangażowany w jej prowadzenie, a to jest równoznaczne z jego ograniczoną gotowością do świadczenia pracy. Rodzaj i zakres obowiązków wobec przedmiotu i zakresu działalności spółki oraz sposób reprezentacji podmiotu gospodarczego, wskazuje na faktyczne obciążenie skarżącego czynnościami, które z pewnością nie mają tylko charakteru tytularnego.

Analiza akt sprawy potwierdza, że nie doszło do nawiązania stosunku pracy ze skarżącym. Skarżący podał, że w rzeczywistości czynności związane z reprezentacją spółki w większości wykonuje wiceprezes zarządu samodzielnie lub przy pomocy pełnomocnika. Okoliczności te potwierdził dnia 15 maja 2014 r. wiceprezes spółki. Z zeznań podatkowych za 2012 i 2013 r. wynika, że skarżący nie uzyskał przychodu ze stosunku pracy, a na uzyskany przez stronę w tych okresach przychód składają się wyłącznie zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zasiłki dla bezrobotnych.

Z drugiej strony w aktach rozpoznawanej sprawy znajduje się wyciąg z Krajowego Rejestru Sądowego dotyczący spółki [...], z którego wynika, że do reprezentacji spółki uprawniony jest każdy członek zarządu samodzielnie. W dokumentacji znajduje się informacja z 2 czerwca 2014 r. Kierownika Działu Ewidencji i Świadczeń PUP w A. K., z której wynika, że skarżący "obecnie pełni społecznie funkcję prezesa, gdyż wiceprezes z uwagi na zamieszkanie w S. nie ma możliwości dokonywania wszystkich czynności związanych z działalnością spółki". Dodatkowo przedłożono pełnomocnictwo z 8 sierpnia 2013 r., które upoważnia skarżącego "do dokonywania czynności faktycznych i prawnych związanych z kierowaniem bieżącą działalnością [...] i reprezentowania jej na zewnątrz" i pełnomocnictwo to nie zostało odwołane. Niejako w konsekwencji - skarżący, od dnia 7 lipca 2014 r. został zatrudniony na podstawie umowy o pracę w spółce [...].

W związku z powyższym Sąd I instancji podzielił ustalenia organów obu instancji wywodząc, że w niniejszej sprawie pełnienie funkcji prezesa zarządu prowadzącej aktywnie działalność gospodarczą spółki prawa handlowego, stanowi okoliczność zaprzeczającą gotowości i zdolności do podjęcia zatrudnienia. W przypadku osób pełniących funkcję w zarządach spółek prawa handlowego istotne znaczenie ma nie to, czy czynności związane z pełnieniem funkcji są wykonywane odpłatnie, lecz to, że na każdej z osób pełniących omawiane funkcje ciążą określone zadania, które muszą one wykonywać, co do zasady osobiście. Sam fakt pełnienia funkcji prezesa spółki nie oznacza automatycznie, że taka osoba nie może być uznana za gotową do podjęcia zatrudnienia w omawianym znaczeniu, jednak ustalone w postępowaniu wyjaśniającym konkretne okoliczności pełnienia tej funkcji, w szczególności odnoszące się do rzeczywistych obowiązków i uprawnień takiej osoby, w wystarczającym stopniu pozwalają określić jej realną pozycję prawną, a w konsekwencji odnieść to do ewentualnego spełnienia przesłanek przewidzianych art. 2 ust. 1 pkt 2 upz.

Z tych względów niezasadny jest zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Organy orzekające w sprawie prawidłowo wywiodły, że są wystarczające podstawy do uznania, że skarżący, wbrew temu co oświadczył w swym piśmie z 29 kwietnia 2014 r., z uwagi na pełnienie funkcji prezesa zarządu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, nie może być uznany za osobę w pełni gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, gdyż pełnienie powyższej funkcji w realiach rozpatrywanej sprawy, uniemożliwia mu pozostawanie w stanie gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu, ponieważ pełniona funkcja nie ma charakteru wyłącznie tytularnego.

Wyrok II SA/Bd 446/15 skargą kasacyjną zaskarżył w całości M. P., reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego A. N., zarzucając wyrokowi naruszenie:

1. przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy - art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa przez brak właściwego uzasadnienia faktycznego, jak i prawnego, w szczególności nie odniesienie się do wszystkich dowodów wskazanych i przekazanych przez skarżącego w sprawie, niewystarczające wskazanie faktów i dowodów, na podstawie których organ uznał, że skarżący miał możliwości rzeczywistej, faktycznej i aktualnej możliwości podjęcia pracy, oraz dowodów, którym organ nie przyznał mocy dowodowej, brak odniesienia się do wszystkich zarzutów wskazanych w odwołaniu od decyzji, a także wyraźne sprzeczności w samej treści uzasadnienia;

2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 7, art. 77 § 1 i art. 136 kpa przez uznanie, że organy obu instancji podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co skutkowało przyjęciem, że samo pełnienie przez skarżącego funkcji prezesa zarządu spółki [...] oznacza brak gotowości do podjęcia przez skarżącego pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, a w konsekwencji utrzymaniem w mocy decyzji uchylającej decyzję o uznaniu za osobę bezrobotną i orzeczenie o odmowie uznania za osobę bezrobotną z dniem 14 września 2012 r.;

3. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 134 § 1 ppsa przez rozstrzygnięcie o okolicznościach niezwiązanych ze sprawą, badanie okoliczności bezpośrednio niedotyczących sprawy, a co w konsekwencji doprowadziło do błędnych wniosków i uznanie, że skarżący nie był gotowy do podjęcia pracy w spornym okresie;

4. przepisów prawa materialnego - art. 2 ust. 1 pkt 2 upz przez błędne zastosowanie i przyjęcie, że samo pełnienie przez skarżącego funkcji prezesa spółki [...] stanowi przeszkodę do uznania go za osobę bezrobotną w rozumieniu przepisów niniejszej ustawy oraz ocenę gotowości do podjęcia zatrudnienia bez obiektywnie i realnie ocenionej sytuacji faktycznej sprawy.

Skarżący kasacyjnie wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy; zasądzenie na podstawie art. 203 pkt 1 ppsa kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 183 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 ppsa tj. na naruszeniu norm prawa materialnego i przepisów postępowania.

W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny postanowił odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że przyjęty stan faktyczny sprawy jest prawidłowy i nie został skutecznie podważony, można dokonać kontroli podciągnięcia tego stanu pod wskazany przepis prawa materialnego.

W ramach podstawy określonej w art. 174 pkt 2 ppsa podniesiono trzy zarzuty naruszenia prawa procesowego: art. 7, 11, 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa; art. 7, 77 § 1 i art. 136 kpa, i zarzut naruszenia art. 134 § 1 ppsa.

Zarzuty naruszenia art. 7, 11, 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa; art. 7, 77 § 1 i art. 136 kpa (normy dopełnienia) nie zostały powiązane z żadnymi normami odniesienia, zawartymi w ppsa, którą to ustawę Sąd I instancji stosował. Mimo owej niestaranności zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny zskarżonego wyroku (uchwała I OPS 10/09) i uznał, że kontrola legalności dokonana przez Sąd I instancji odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 7, 11, 77 § 1 i 107 § 3 kpa, na organy nałożony jest obowiązek wyjaśnienia istotnych kwestii po wyczerpującym zbadaniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowania się zasadami prawdy obiektywnej, wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi organy kierują się przy załatwieniu sprawy, jak również zobowiązują do odzwierciedlenia poczynionych ustaleń i przedstawienia argumentacji w uzasadnieniu decyzji.

Sąd I instancji prawidłowo podzielił ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organy administracyjne na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. Całkowicie nieuzasadnione są zarzuty naruszenia art. 7, 11, 77 § 1, art. 107 § 3 i art. 136 kpa, gdyż materiał dowodowy w sprawie zgromadzony został prawidłowo i w sposób pozwalający na wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a przede wszystkim w sposób pozwalający na ustalenie, czy zostały spełnione przesłanki utraty przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, zarówno w uzasadnieniu decyzji, jaki i w uzasadnieniu skarżonego wyroku w sposób dostateczny wskazano okoliczności, na podstawie których organy i Sąd I instancji uznały, że skarżący nie był osobą "gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej" (verba legis – art. 2 ust. 1 pkt 2 in medio upz). Zarówno Wojewoda, jak i Sąd I instancji trafnie wskazali na pełnomocnictwo z 8 sierpnia 2013 r. (s. 6 decyzji z [...] lutego 2015 r.; s. 14 uzasadnienia wyroku II SA/Bd 446/15) i że pełnomocnictwo to nie zostało odwołane. Pełnomocnictwo to ma charakter pełnomocnictwa materialnoprawnego i jest bardzo szerokie. Zgodnie z pełnomocnictwem z 8 sierpnia 2013 r. (w aktach sprawy), "A. U. jako wiceprezes zarządu spółki [...] udzielił pełnomocnictwa M. P. do dokonywania czynności faktycznych i prawnych związanych z kierowaniem bieżącą działalnością [...] i reprezentowania jej na zewnątrz w szczególności do podpisywania samodzielnie w imieniu spółki dokumentów, umów i oświadczeń, podejmowania samodzielnie decyzji dotyczących działalności Spółki; dokonywania innych czynności wedle uznania pełnomocnika. Pełnomocnik nie może udzielać dalszych pełnomocnictw". Pełnomocnictwo w tym zakresie, udzielone przez wiceprezesa zarządu prezesowi zarządu było zbędne, skoro zgodnie z wypisem z KRS (w aktach sprawy), dotyczącym owej spółki "w przypadku zarządu wieloosobowego do reprezentacji spółki uprawniony jest każdy członek zarządu", a spółka miała zarząd dwuosobowy. Potwierdza to ustalenie organów, trafnie aprobowane przez Sąd I instancji, że przyczyną udzielenia pełnomocnictwa z 8 sierpnia 2013 r. było to, że wiceprezes zarządu spółki A. U. zamieszkiwał poza terenem województwa kujawsko-pomorskiego i skarżący został upoważniony do dokonywania czynności w imieniu wspólników spółki [...] (oświadczenie A. U. z 15 maja 2014 r.). Autor skargi kasacyjnej nie stawia zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 80 kpa. Charakterystyczne, że autor skargi kasacyjnej nie wskazuje żadnego dowodu, którego nieprzeprowadzenie skutkowałoby naruszeniem art. 136 kpa. Skoro żadnej propozycji skarżącemu nie przedstawiono, to nie miał on możliwości odmówić podjęcia zaproponowanej pracy. Przesłanka nie stawienia się na umówione spotkanie w Urzędzie Pracy stanowi odrębną przesłankę pozbawienia statusu bezrobotnego (art. 33 ust. 4 pkt 4 upz), której organy w kontrolowanej sprawie nie stosowały i nie musiał doń odnosić się Sąd I instancji.

Nie można podzielić zarzutu, że Sąd I instancji wyszedł poza granice sprawy. Wojewódzki Sąd rozpoznając skargę, zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, obowiązany był rozstrzygnąć w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd niezależnie od zarzutów sformułowanych w skardze, obowiązany był ocenić legalność zaskarżonej decyzji, biorąc pod uwagę wszystkie przepisy mające w sprawie zastosowanie. Musiał zatem ocenić czy organy w sprawie prawidłowo zastosowały art. 2 ust. 1 pkt 2 upz. Sąd I instancji, wbrew zarzutowi, należycie zrealizował powierzoną mu funkcję kontroli działalności administracji publicznej w granicach wyznaczonych art. 134 § 1 ppsa, prawidłowo badając powiązania kapitałowe i rodzinne skarżącego i osób które należały do najbliższej rodziny skarżącego. Żona skarżącego M. P. jest pełnomocnikiem przedsiębiorcy K. K. – prowadzącej działalność pod firmą [...], w której to firmie skarżący został zatrudniony jako stażysta; K. K. jest wspólnikiem [...], w której to spółce skarżący jest prezesem zarządu i w której dnia 7 lipca 2014 r. został zatrudniony na podstawie umowy o pracę. Skarżący zamieszkuje w miejscu, w którym mieści się także siedziba spółki. Okoliczności te wpływały na ocenę możliwości wywiązywania się przez skarżącego z obowiązków prezesa zarządu spółki jak i na ocenę spełnienia przesłanki ustawowej – gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej (verba legis – art. 2 ust. 1 pkt 2 in medio upz), na co trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji (s. 11-16 uzasadnienia II SA/Bd 446/15). Okoliczności te mogą być istotne także z uwagi na ocenę wiarygodności dowodów, jednakże autor skargi kasacyjnej nie postawił zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 80 kpa.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutu naruszenia art. 2 ust. 1 pkt 2 upz.

Definicję osoby bezrobotnej zawiera art. 2 ust. 1 pkt 2 upz. Definicja ta skonstruowana jest w istocie z dwu części. W pierwszej z nich wskazuje się na przesłanki pozytywne, czyli na warunki, które muszą być spełnione, by można było uzyskać (zachować) status bezrobotnego. Druga część zawiera zespół przesłanek negatywnych, okoliczności, które uniemożliwiają nabycie (zachowanie) tego statusu. Z ich zestawienia jednoznacznie wynika, że nie każda osoba rejestrująca się w urzędzie pracy może być uznana za bezrobotnego. Wszystkie niezbędne wymogi pozytywne muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak któregokolwiek z nich wyklucza nabycie czy zachowanie omawianego statusu. Nie jest możliwe odstąpienie od nich nawet ze względu na szczególne uwarunkowania konkretnej sprawy. Kwestie statusu bezrobotnego nie zależą od uznania organów orzekających. Brzmienie art. 2 ust. 1 pkt 2 upz jest kategoryczne. Żadne inne okoliczności poza wymienionymi w ustawie nie mogą mieć w przedmiotowych sprawach istotnego znaczenia. Stąd też, bezrobotnym może być jedynie osoba niepozostającą w stosunku pracy czy stosunku służbowym oraz niewykonująca innej pracy zarobkowej i to niezależnie od wysokości uzyskiwanego z tego tytułu dochodu.

Nie ulega wątpliwości, ze status bezrobotnego może otrzymać tylko osoba wykazująca określone cechy, zarówno psychiczne, fizyczne jak i biologiczne. Koniecznym zatem jest, by ta osoba była pełnoletnia i nie przekroczyła ustalonego limitu wieku oraz posiadała zdolność do czynności prawnych, a także by stan jej zdrowia pozwalał na podjęcie zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej.

W niniejszej sprawie zagadnienie prawne sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy fakt pełnienia funkcji członka zarządu spółki prawa handlowego, przesądza o podstawach do utraty statusu osoby bezrobotnej. Dla rozstrzygnięcia tej kwestii należy wskazać, że z postanowień art. 2 ust. 1 pkt 2 upz wynika warunek stanowiący istotny element definicji bezrobotnego, a mianowicie "gotowość do podjęcia pracy". Warunek ten musi być przy tym spełniony zarówno w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego, jak i przez cały czas korzystania z omawianego statusu. Chodzi tu przy tym o możliwość podjęcia nie jakiejkolwiek działalności zarobkowej lecz gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy.

Ustawa nie wyjaśnia wprost pojęcia "gotowości do pracy". Kierując się zasadami wykładni językowej, celowościowej i systemowej, nie można takiego zapisu utożsamiać wyłącznie z samą potencjalną chęcią podjęcia przez zainteresowanego pracy. Niewątpliwie taka deklaracja także jest niezbędna. Nie ulega bowiem wątpliwości, że osoba dążąca do uzyskania statusu bezrobotnego w chwili rejestracji musi wprost i w konkretnej formie uzewnętrznić wolę świadczenia pracy. Jednakże gotowości do pracy nie można sprowadzać wyłącznie do czynników subiektywnych istniejących po stronie zainteresowanego. Gotowość do podjęcia pracy musi być oceniana również w kategoriach obiektywnych, co należy rozumieć, jako rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy, ponieważ z tą kwestią wiąże się nabycie określonych praw podmiotowych do świadczeń publicznoprawnych.

W przypadku pełnienia funkcji członka zarządu spółki istotne znaczenie ma nie to, czy takie czynności są wykonywane odpłatnie, lecz to, że na każdej z osób pełniących omawianą funkcję ciążą określone zadania, które muszą one wykonywać, co do zasady osobiście. W myśl art. 201 § 1 ksh, zarząd jako jedyny organ prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Oznacza to, że w zakresie działalności gospodarczej jest on jedynym upoważnionym do prowadzenia tej działalności. W niniejszej sprawie te uprawnienia i zarazem obowiązki dotyczą również skarżącego, jako że został on wybrany do pełnienia funkcji prezesa, nie zrzekł się tej funkcji, nie został zawieszony w swoich prawach, ani też w żaden inny sposób nie wykazał, że ujawniony w rejestrze skład zarządu jest nieaktualny. Okoliczność, że nie pobiera wynagrodzenia, nie wpływa na ocenę, że skarżący jest co najmniej współprowadzącym działalność spółki. Nie sposób w okolicznościach kontrolowanej sprawy uznać, że piastowana przez skarżącego funkcja miała charakter wyłącznie "tytularny". Stanowisko to jest zgodne z orzecznictwem sądów administracyjnych (wyroki NSA z 25.5.2016 r., sygn. akt: I OSK 1982/14, Lex 2108316 i I OSK 1983/14, Lex 2108317).

W doktrynie i w orzecznictwie sadów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że przesłanka gotowości do podjęcia zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej znajduje też swój wyraz w tej części definicji bezrobotnego, która zawiera przesłanki negatywne. Wśród nich wskazuje się takie sytuacje, które pozwalają na przyjęcie domniemania braku gotowości w rozumieniu wyżej przedstawionym. Pełnienie funkcji w zarządzie spółki prawa handlowego, nawet w przypadku niepobierania wynagrodzenia z tego tytułu, powoduje brak pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia (wyrok WSA w Gliwicach z 29.4. 2008 r., IV SA/Gl 907/07, Lex 501803). Odmowa przyznania statusu osoby bezrobotnej nastąpić może tylko wówczas, gdy w konkretnym przypadku organ ustali, że pełnienie funkcji członka zarządu spółki prawa handlowego, np. z uwagi na prowadzenie przez spółkę działalności gospodarczej, wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 14.5.2014 r., II SA/Go 258/14, Lex 1465372). W przypadku likwidatora spółki ma miejsce domniemanie, zgodnie z którym osoba pełniąca tę funkcję nie może być uznana za gotową do podjęcia zatrudnienia. Domniemanie to może być obalone "tylko przez złożenie rezygnacji z przedmiotowej funkcji". Organ orzekający nie jest przy tym obligowany do przeprowadzenia postępowania dowodowego i ustalenia, na jakim etapie prowadzone jest postępowanie likwidacyjne czy też jaka jest dyspozycyjność osoby ubiegającej się o przyznanie statusu bezrobotnego, bądź też przyczyn, dla których nie zrzekła się ona funkcji likwidatora, zwłaszcza wtedy, gdy jest to prawnie dopuszczalne i obiektywnie możliwe (wyrok WSA w Łodzi z 21.3.2012 r., III SA/Łd 104/12, Lex 1139516, aprobowane przez Z. Górala w: Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, s. 63-66, uw. 2.3).

Skarżący w okresie objętym kontrolowanymi decyzjami nie spełniał warunku gotowości do podjęcia zatrudnienia w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 upz. W ocenie składu orzekającego pełnienie funkcji w zarządzie spółki prawa handlowego, nawet w przypadku niepobierania wynagrodzenia z tego tytułu, powoduje brak pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia, a zatem osoba ta nie spełnia podstawowych przesłanek do uzyskania statusu bezrobotnego.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego jeszcze pod rządem rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks handlowy (Dz. U. nr 57, poz. 502 ze zm., dalej kh), utrwalił się pogląd, że status prawny członka zarządu ukształtowany został w sposób szczególny. Przy wykonywaniu swych obowiązków winien dokładać staranności sumiennego kupca (art. 292 § 2 kh); objęcia stanowiska w danej spółce mimo braku wykształcenia lub wiadomości potrzebnych do prowadzenia jej spraw jest naruszeniem wymaganej staranności i sumienności (przykładowo – uzasadnienie wyroku SN z 6.6.1997 r., III CKN 65/97, OSNC 1997/ 11/181, s. 75). Pogląd ów pozostaje aktualny pod rządem ksh, skoro ustawodawca nakłada na członka zarządu, przy wykonywaniu swych obowiązków, powinność dołożenia staranności wynikającej z zawodowego charakteru swej działalności (art. 293 § 2 ksh; A. Kidyba, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Wolters Kluwer 2010, s. 1234-1235, 1239-1240, uw. 1, 6; A. Szajkowski, M. Tarska w: Kodeks spółek handlowych. Komentarz C.H. Beck 2014 t. II s. 929-930 nb 3-8).

Trafnie Sąd I instancji aprobował pogląd organów obu instancji, że mając na uwadze prężną działalność spółki; uzyskiwane przez spółkę dochody, uwidocznione w zeznaniach CIT-8 za 2012 i 2013 r.; zakres obowiązków skarżącego w zakresie reprezentacji spółki wynikających z umowy spółki (co znalazło odzwierciedlenie w wypisie z KRS); zakres obowiązków skarżącego, określony pełnomocnictwem z 8 sierpnia 2013 r., wiążący się z koniecznością bieżącej realizacji obowiązków prezesa zarządu; zamieszkiwanie wiceprezesa zarządu spółki w odległym od siedziby spółki S., przy jednoczesnym zamieszkiwaniu skarżącego w miejscu, gdzie siedzibę ma spółka, skarżący nie był osobą zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej (art. 2 ust. 1 pkt 2 in medio upz) w dniu 14 września 2014 r. i w okresie późniejszym.

Dla zastosowania art. 2 ust. 1 pkt 2 upz nie miało znaczenia, że skarżący nie otrzymywał wynagrodzenia od spółki (odpowiednio – wyrok NSA z 9.1.2016 r., I OSK 619/15, GP 2016/219P; cbosa).

Żaden z argumentów podniesionych w skardze kasacyjnej nie prowadzi do wniosku, że art. 2 ust. 1 pkt 2 upz został w kontrolowanej sprawie błędnie zastosowany.

Na podstawie art. 184 ppsa skargę kasacyjną należało oddalić.