Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2052/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 22 ust. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: art. 55 (3)
journal: Dz.U. 2014 poz 121
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tekst jednolity.
article: § 2 pkt 1, § 4, § 5 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2010 nr 169 poz 1141
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi  z dnia 13 września 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz  wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędziowie NSA Anna Robotowska (spr.) Zbigniew Czarnik Protokolant Paulina Marchewka po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 30 kwietnia 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 2432/13 w sprawie ze skargi D. K. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., objętym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2014 r., oddalił skargę D. K. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych.

I

Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

W dniu [...] listopada 2012 r. D. K. (dalej: skarżący) złożył w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (w skrócie: Agencja lub ARiMR) wniosek

o przyznanie pomocy w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013 (w skrócie: PROW).

Następnie w dniu [...] marca 2013 r. skarżący poinformował Agencję, że właściciel dzierżawionych przez niego gruntów wypowiedział tę umowę, w związku z czym, skarżący w dniu [...] kwietnia 2013 r. zawarł dwie nowe umowy dzierżawy innych gruntów, które dołączył do złożonego wniosku o przyznanie pomocy.

Zaskarżonym pismem z [...] czerwca 2013 r. Agencja odmówiła skarżącemu przyznania wnioskowanej pomocy z uwagi na niespełnienie warunków określonych

w § 2 ust. 1 oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 września 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych" objętego PROW na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 169, poz. 1141 ze zm.; dalej: rozporządzenie MRiRW z dnia 13 września 2010 r.).

Organ wyjaśnił, że z dokumentacji wniosku wynika, że zjawisko atmosferyczne będące przyczyną szkody (opad gradu), które wystąpiło w dniu [...] czerwca 2012 r. spowodowało straty na gruntach o powierzchni 50,80 ha (część działki nr 508/1) stanowiących wówczas przedmiot umowy poddzierżawy od M. S.-A.. Umowa ta została skarżącemu wypowiedziana i dlatego – w związku z utratą posiadania gruntów, na których powstała szkoda – należało odmówić skarżącemu przyznania wnioskowanej pomocy.

Po rozpoznaniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa, Agencja pismem

z dnia [...] sierpnia 2013 r. poinformowała skarżącego o jego negatywnym rozpatrzeniu. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że na dzień składania wniosku skarżący spełniał kryterium w zakresie posiadania gospodarstwa, w którym wystąpiła szkoda, jednak

w toku weryfikacji wniosku o przyznanie pomocy zaistniały okoliczności w postaci wypowiedzenia umowy poddzierżawy na działkę ewidencyjną nr 508/1, która stanowi "lokalizację operacji" i na której wystąpiła szkoda, co spowodowało, iż nie można uznać, że w prowadzonym obecnie przez skarżącego gospodarstwie wystąpiła szkoda spowodowana przez co najmniej jedno ze zdarzeń losowych wymienionych w art. 3 ust. 2 pkt 2-11a ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych

i zwierząt gospodarskich (Dz. U. z 2005 r. Nr 150, poz. 1249; dalej: ustawa

o ubezpieczeniach).

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, D. K. wniósł skargę, domagając się uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia ARiMR, podnosząc m.in., że skoro organ nie kwestionuje faktu prowadzenia przez skarżącego gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, a taki wymóg zawiera rozporządzenie MRiRW z dnia 13 września 2010 r., to bezpodstawnym

i nieuprawnionym jest wprowadzanie nowego pojęcia i rozróżnienia na dotychczasowe

i obecne gospodarstwo rolne. Skarżący podkreślił, że Agencja błędnie wskazuje działkę 508/1 jako lokalizację operacji, podczas gdy wniosek o przyznanie pomocy dotyczył zakupu niezbędnych maszyn.

W odpowiedzi na skargę, uzupełnioną pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r., organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę.

W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MRiRW

z dnia 13 września 2010 r. pomoc przyznaje się na operację obejmującą wyłącznie inwestycje związane z prowadzeniem działalności rolniczej, której realizacja

w gospodarstwie jest uzasadniona potrzebą przywrócenia potencjału produkcji rolnej.

WSA stwierdził, że z niespornych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że skarżący – po złożeniu wniosku o przyznanie pomocy – utracił posiadanie całości gruntów rolnych składających się na gospodarstwo rolne, położonych na działce nr 508/1 i objętych wnioskiem o przyznanie pomocy.

Uwzględniając zatem treść § 2 pkt 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 13 września 2010 r., jak również cel działania, jakim jest odtworzenie majątku w gospodarstwach rolnych oraz wznowienie działalności gospodarstw zniszczonych w wyniku klęsk żywiołowych, w ocenie Sądu, organ prawidłowo przyjął, że skarżący nie spełnił przesłanki uprawniającej do uzyskania wsparcia. Poza tym, zdaniem WSA, przyznanie wnioskowanej przez skarżącego pomocy nie byłoby uzasadnione potrzebą przywrócenia potencjału produkcji rolnej, ponieważ w posiadanym przez skarżącego – w dacie wydawania zaskarżonego rozstrzygnięcia – gospodarstwie rolnym składającym się z gruntów położonych na działkach nr 546/1, 546/2 oraz 954 nie wystąpiła szkoda spowodowana co najmniej przez jedno ze zdarzeń losowych wymienionych w art. 3 ust. 2 pkt 2-11a ustawy o ubezpieczeniach.

W ocenie Sądu pierwszej instancji nietrafnie również skarżący twierdzi, że planowana operacja nie dotyczyła konkretnego gruntu, ponieważ miała polegać na zakupie maszyn. Z treści wniosku o przyznanie pomocy z dnia [...] listopada 2012 r., uzupełnianego następnie przez skarżącego, wynika jednoznacznie, że realizacja operacji lokalizowana ma być w miejscowości D. na działce ewidencyjnej nr 508/1, na której wystąpiła szkoda w uprawie roślin. W tej sytuacji, skarżący nie może skutecznie podnosić, że wnioskowana pomoc nie odnosi się do konkretnych gruntów rolnych, na których w istocie wystąpiła szkoda, lecz do innych gruntów, które szkodą nie zostały dotknięte.

II

Skargę kasacyjną wniósł D. K., zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię:

1) art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich

z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173; dalej: ustawa o wspieraniu obszarów wiejskich)

w zw. z § 2 pkt 1, § 4 i § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 13 września

2010 r., polegającą na uznaniu, że skarżący nie spełnił przesłanki rozporządzenia do uzyskania wsparcia. Ta błędna wykładnia ww. przepisów doprowadziła Sąd pierwszej instancji do nieuzasadnionego rozszerzenia przesłanek materialnoprawnych do przyznania wsparcia, o jakich mowa w przepisach – wprowadzając dodatkową przesłankę (posiadanie tego samego gruntu w ramach prowadzonego gospodarstwa rolnego), której ustawodawca nie wprowadza, ani wprowadzenia nie przewidział. Tym samym poprzez błędne odczytanie wskazanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. dokonał równie błędnej wykładni;

2) art. 553 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121; dalej: k. c.) poprzez uznanie, że do przywrócenia potencjału prowadzonego przez skarżącego gospodarstwa rolnego niezbędne jest posiadanie tożsamych gruntów, co w dacie złożenia wniosku o wsparcie finansowe, mimo że planowana operacja przywrócenia potencjału gospodarstwa rolnego związana była z zakupem wózków sadowniczych, rozsiewacza i skrzynio-palet, a nie bezpośrednio operacji na danym gruncie.

Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku

w całości, rozpoznanie skargi oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów postępowania poniesionych przed sądem pierwszej instancji.

Pełnomocnik ARiMR w piśmie procesowym wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się do tego, że Sąd pierwszej instancji wadliwie przyjął, że skarżący w trakcie toczącego się postępowania o przyznanie pomocy na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 i rozporządzenia MRiRW z dnia 13 września 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej

w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 – nie posiadając już gospodarstwa rolnego, w którym wystąpiła szkoda, nie spełnia warunków przyznania pomocy określonych w przepisach § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia (z odesłaniem do § 2 tegoż rozporządzenia).

Zdaniem skarżącego ten pogląd Sądu pierwszej instancji jest wadliwy, ponieważ strona cały czas posiada gospodarstwo rolne, a okoliczność, iż w jego skład wchodzą inne działki rolne niż te, na których wystąpiła klęska gradu, nie pozbawia skarżącego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej pomocy.

Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności odnosząc się do stanowiska prezentowanego w skardze kasacyjnej zauważa, że stan faktyczny ustalony przez organy i przyjęty przez Sąd pierwszej instancji nie jest kwestionowany.

W dacie złożenia wniosku o przyznanie pomocy skarżący prowadził działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym, w skład którego wchodziła jedynie działka ewidencyjna o nr 508/1 o powierzchni 50,80 ha, na której powstała szkoda (opad gradu w dniu [...] czerwca 2012 r.). Okoliczność, iż tylko ta działka stanowiła całość gospodarstwa rolnego skarżącego została również przyznana przez rolnika na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Niesporne jest również, iż skarżący utracił posiadanie całej zgłoszonej do płatności powierzchni działki przed wydaniem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, a gospodarstwo rolne, w dacie rozstrzygnięcia, stanowiły inne działki rolne, na których nie wystąpiła szkoda (opadu gradu) uzasadniająca wniosek o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych".

Skarżący wywodzi zasadność podnoszonych zarzutów z faktu, iż nadal prowadzi gospodarstwo rolne w znaczeniu art. 553 k.c., co oznacza, iż cały czas jest posiadaczem gospodarstwa rolnego, a okoliczność, iż nie obejmuje ono działki rolnej, którą dotknęła klęska opadu gradu nie może uzasadniać twierdzenia, iż wnioskowana pomoc nie jest należna.

Z tym stanowiskiem nie można się zgodzić. Ma rację Sąd pierwszej instancji, iż koniecznym składnikiem gospodarstwa rolnego są grunty rolne. Niekwestionowane jest w orzecznictwie i doktrynie, iż istotnymi elementami gospodarstwa rolnego są grunty rolne i budynki gospodarcze pozwalające na określenie również położenia gospodarstwa rolnego. W skład aktualnie (w dacie wydania rozstrzygnięcia) prowadzonego przez skarżącego gospodarstwa rolnego nie wchodzi działka nr 508/1, a stanowiących obecnie gospodarstwo rolne działek nie dotknęła klęska opadów gradu.

Pomoc udzielona w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych" ma służyć odtworzeniu majątku

w gospodarstwie rolnym oraz wznowieniu działalności tego gospodarstwa rolnego zniszczonego na skutek działania klęsk żywiołowych.

W stanie faktycznym w niniejszej spawie pomoc, o jaką ubiegał się skarżący, nie zostałaby wykorzystana do odtworzenia majątku w gospodarstwie, którego dotknęła klęska żywiołowa.

Sąd pierwszej instancji prawidłowo wskazał, iż zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 13 września 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych" pomoc przyznaje się na operację obejmującą wyłącznie inwestycje związane z prowadzeniem działalności rolniczej, których realizacja w gospodarstwie jest uzasadniona potrzebą przywrócenia potencjału produkcji rolnej.

Podzielając to stanowisko, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje zarzuty skargi kasacyjnej poprzez naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów art. 22 ust. 3 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich w zw. z § 2 pkt 1, § 4 i § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 13 września 2010 r. za niezasadne.

Reasumując powyższe, skarga kasacyjna, jako nie mająca usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu w oparciu o przepis art. 184 p.p.s.a.