Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 434/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2015-08-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 27 i pkt 34, art. 44b, art. 44c,  52a
journal: Dz.U. 2012 poz 124
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii - tekst jednolity
article: art. 27c ust. 6
journal: Dz.U. 2011 nr 212 poz 1263
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędzia WSA Wanda Antończyk, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 5 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 5 marca 2015 r. (nr [...]) [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 27 listopada 2014 r. (nr [...]), którą organ nałożył na M. W. karę pieniężną w wysokości 200.000 zł za naruszenie art. 44b ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez wprowadzenie do obrotu środków zastępczych.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia 27 listopada 2014 r. (nr [...]) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny – działając na podstawie art. 4 pkt 27 i pkt 34, art. 44b, art. 52a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 124 ze zm.), art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j.: Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) - nałożył na M. W. karę pieniężną w wysokości 200.000 zł, za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych. Rozstrzygnięciu nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 8 lipca 2014 r. otrzymał z Prokuratury Rejonowej w P. akta sprawy M. W. (sygn. akt: [...], [...], [...]), z których m.in. wynika, że w dniu 15 stycznia 2014 r. funkcjonariusze Policji zatrzymali pojazd marki Mercedes o numerze rejestracyjnym [...], którym poruszał się M. W. (dalej zwany: "stroną", "skarżącym") oraz M. W. W trakcie przeszukania wnętrza pojazdu ujawniono pieniądze w kwocie 52.130 zł oraz worek foliowy zawierający zbrylony proszek koloru białego o masie netto 1.001,40 g. Po przeszukaniu mieszkania strony zabezpieczono sześć woreczków foliowych zawierających biały proszek, wagę elektroniczną, pieniądze w kwocie 24.400 zł i telefon komórkowy.

W dniu 20 stycznia 2014 r. substancje ujawnione w samochodzie oraz w mieszkaniu strony zostały przekazane do Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej Policji w G. w celu wykonania badań laboratoryjnych. Jak wynika z opinii z dnia 21 stycznia 2014 r. (nr [...]) analiza próbek wykazała w proszku obecność substancji o nazwie 3-MMC. Substancja ta jest wykrywana w produktach handlowych określanych nazwą dopalaczy. W dniu 22 stycznia 2014 r. biegli z Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej [...] Uniwersytetu Medycznego wydali opinię (nr [...]) w sprawie sprowadzenia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia wielu osób poprzez wprowadzanie do obrotu szkodliwej dla zdrowia substancji, tj. o czyn z art. 165 § 1 pkt 2 kodeksu karnego. Opinia biegłych wydana została w oparciu o ww. opinię nr [...] oraz protokół przesłuchania M. W. W opinii zawarto stwierdzenia: "Pewne substancje zaliczane do grupy syntetycznych katynonów zostały już ujęte w katalogu I-P substancji kontrolowanych zawartym w Ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii m.in. 4-MMC (mefedron). Fakt, że wykryty w badanym materiale dowodowym 3-MMC jest izomerem kontrolowanego ww. aktem prawnym 4-MMC pozwala na traktowanie go z całą pewnością jako środka zastępczego. (...) Syntetyczne katynony (m.in. 3MMC tj. metafedron, 4-MMC tj. mefedron) są syntetycznymi pochodnymi związku macierzystego, katynonu, który jest jednym ze składników psychoaktywnych rośliny o nazwie khat (Catha edulis). Efekt stymulacji i pobudzenia występujący po zażyciu syntetycznych katynonów (w wyższych dawkach) jest porównywany do tego, który jest obserwowany po przyjęciu kokainy, metamfetaminy lub amfetaminy". W opinii biegłych zabezpieczony w przedmiotowej sprawie proszek barwy białej mógł stanowić od około 4.000 do około 50.000 dawek aktywnych, w zależności od drogi podania, masy ciała i wytworzonej tolerancji użytkownika, przy założeniu, że zabezpieczony proszek był czystą substancją chemiczną.

Organ wskazał, że z zeznań trzech świadków złożonych w Komendzie Wojewódzkiej Policji w G. wynikało, że strona od marca 2012 r. do marca 2014 r. wprowadzała do obrotu substancje, które kupujący używali w celu odurzenia się. Liczba transakcji kupna-sprzedaży, wg zeznań tych świadków wynosiła odpowiednio około 10 transakcji po 1 g substancji, około 40 transakcji po 1 g substancji i około 20 transakcji po 1 lub 2 g substancji.

Organ zwrócił uwagę na to, że decyzją z dnia 3 listopada 2014 r. (nr [...]) nakazał wycofanie z obrotu produktów będących środkami zstępczymi znalezionymi u strony i w jej miejscu zamieszkania, zakazał wprowadzania do obrotu ww. produktów oraz orzekł o ich zniszczeniu na koszt strony.

Zgodnie z art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych podlega karze pieniężnej w kwocie od 20.000 zł do 1.000.000 zł. Karę wymierza, w drodze decyzji, właściwy państwowy inspektor sanitarny. Decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Ustalając wysokość kary, właściwy państwowy inspektor sanitarny, uwzględnia w szczególności ilość wprowadzonego do obrotu środka zastępczego.

W niniejszym postępowaniu o wymierzenie kary organ oparł się na materiale dowodowym zgromadzonym przez funkcjonariuszy Policji z Komendy Wojewódzkiej Policji w G. i uznał ten materiał za wiarygodny. Zatrzymane produkty zawierają substancję 3-MMC należącą do grupy syntetycznych katynonów. Jak wynika z opinii biegłych do niepożądanych efektów ubocznych przyjmowania syntetycznych katynonów należą: podniesienie temperatury ciała, zlewne poty, tachykardia, wzrost ciśnienia krwi, zaburzenie widzenia, uczucie zmęczenia, drżenie mięśni, utrata apetytu, nudności i wymioty, oczopląs, problemy z koncentracją i pamięcią, sinienie kostek palców rąk i nóg, co może świadczyć o negatywnym wpływie na system krążenia, a także mogą wywoływać zaburzenia psychiczne, takie jak depersonalizacja, halucynacje i psychozy. Zatrzymane i przebadane produkty mogą być używane zamiast lub w takich samych celach jak środki odurzające lub substancje psychotropowe, których istotą - zgodnie z art. 4 pkt 25 i pkt 26 tej ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii - jest działanie na ośrodkowy układ nerwowy. Wyczerpuje to definicję legalną pojęcia "środek zastępczy" określoną w art. 4 pkt 27 powoływanej ustawy. Nie ulega zatem wątpliwości, że strona naruszyła obowiązujący na terytorium Polski zakaz wprowadzania do obrotu środków zastępczych, świadomie stwarzając zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi.

Przy ustalaniu wysokości kary organ kierował się ilością substancji zabezpieczonej w sprawie (wartość rynkowa zabezpieczonej substancji wynosiła ok. 60.618 zł) oraz ilością środków finansowych (tj. łącznie około 77.000 zł), zabezpieczonych przez funkcjonariuszy Policji. Biorąc pod uwagę fakt, że strona nie ma stałego zatrudnienia, a utrzymuje się ze zbieractwa i prac dorywczych na budowie można domniemać, że pieniądze te pochodziły ze sprzedaży środków zastępczych. Wyjaśnienia strony, że zakupiona substancja miała być wykorzystana do czyszczenia monet organ uznał za niewiarygodne. Ustalając wysokość kary pieniężnej organ kierował się prewencją szczególną w stosunku do strony oraz adekwatnością wielkości stwarzanego przez stronę, świadomego zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi. Organ nie znalazł żadnych okoliczności łagodzących mogących wpłynąć na obniżenie wysokości wymierzonej kary. Kara stanowi równowartość 3,3 - krotności wartości handlowej zabezpieczonych i wycofanych z obrotu produktów będących środkami zastępczymi, co stanowi 20 % maksymalnego jej wymiaru.

Strona złożyła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji podnosząc, że organ naruszył art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez niewłaściwą interpretację definicji wprowadzania do obrotu. Osobą trzecią w rozumieniu art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii nie jest konsument, a zatem osoba nabywająca środki psychoaktywne w celu ich użycia. W takiej sytuacji nie następuje wprowadzenie środków do obrotu ale ich udzielenie. Ponadto, nie ustalono, że substancja 3-MMC stanowi środek zastępczy w rozumieniu art. 4 pkt 27 tej ustawy. Sporządzona przez ekspertyza Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej [...] Uniwersytetu Medycznego mogła jedynie posłużyć organowi do powzięcia uzasadnionego podejrzenia w trybie art. 27c ww. ustawy, ale nie była wystarczająca do wymierzenia kary administracyjnej za czyn polegający na wprowadzaniu do obrotu substancji, których charakter i właściwości stanowią przesłankę wymierzenia sankcji. Organ dokonał również błędnych ustaleń faktycznych w zakresie udostępniania przez stronę substancji zastępczych innym osobom, przesłuchanym w charakterze świadków oraz zaniechał ustaleń na temat możliwości przypisania stronie posiadania całej ilości ujawnionej w samochodzie substancji. Nadto zarzuciła naruszenie art. 108 § 1 k.p.a.

Po rozpatrzeniu odwołania [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 5 marca 2015 r. (nr [...]) – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że wbrew zarzutom odwołania osobą trzecią w rozumieniu art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, jest również konsument, tj. osoba nabywająca je w celu użycia. Wskazano, że poprzez pojęcie wprowadzania do obrotu należy rozumieć odpłatne lub nieodpłatne udostępnienie innej osobie środka zastępczego, a więc tak jak literalnie definiuje to art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Bez znaczenia z punktu widzenia zastosowania art. 44c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 27c ust. 6 ustawy o PIS, jest to czy, osoba której ma być dostarczony (udostępniony) środek zastępczy jest bezpośrednim konsumentem czy też osobą, która następnie udostępnia nabyty towar jeszcze innym osobom.

Wydając decyzję o nałożeniu kary pieniężnej organ oparł się na materiale dowodowym zgromadzonym przez funkcjonariuszy Policji, który w ocenie organu jednoznacznie wskazuje, że strona wprowadzała do obrotu środki zastępcze w okresie od marca 2012 r. do marca 2014 r.

Zdaniem organu odwoławczego kara pieniężna została wymierzona zgodnie z art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Ma ona na celu nie tylko odwrócenie niebezpieczeństwa i zniechęcenie strony postępowania do dalszego podejmowania działań w zakresie wprowadzania do obrotu środków zastępczych, ale ma również pełnić funkcję represyjną, stanowiąc dość poważną dolegliwość finansową.

Organ przypomniał, że strona sama zeznała, iż zakupiła całość środka w ilości ok. 1 kg od osoby, których danych osobowych i adresowych nie zna, a z którą umówiła się przez Internet i spotkała się w Ł. Opinia z badań laboratoryjnych zatrzymanych środków z dnia 21 stycznia 2014 r. (nr [...]), a także późniejsza opinia biegłych sądowych z [...] Uniwersytetu Medycznego, jednoznacznie wskazuje na fakt, iż w zabezpieczonych produktach znajduje się substancja nazwie 3-MMC, która jest wykrywana w produktach handlowych określanych nazwą "dopalaczy", tj. w środkach zastępczych. Zgodnie z opiniami Narodowego Instytutu Leków w Warszawie substancja 3-MMC jest analogiem strukturalnym substancji wymienionej w załącznikach do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i spełnia ona kryteria ustalone w definicji środka zastępczego. Również z danych Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii wynika, że substancja 3-MMC wykazuje działanie psychoaktywne i może stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi.

Nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności wynika bezpośrednio z art. 52a ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

M. W. zaskarżył wyżej opisaną decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się uznania jej za nieważną, ewentualnie jej uchylenia.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

Rażące naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 52a ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, polegające na wadliwej wykładni i błędnym przyjęciu, że zawarte w nich ustawowe pojęcie "wprowadzenia do obrotu" w przypadku środka zastępczego - odmiennie od dotychczasowej powszechnej i jednolitej wykładni tego sformułowania na potrzeby stosowania ustawy w zakresie obrotu środkami psychotropowymi, substancjami odurzającymi - oznacza każdą, bez wyjątku, formę odpłatnego lub nieodpłatnego udostępniania tego rodzaju środka osobom trzecim, niezależnie od okoliczności, czy osoby te są jego ostatecznymi konsumentami, czy jedynie uczestniczą na jakimkolwiek etapie w dalszym jego obrocie o charakterze hurtowym;

Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na zaniechaniu wyjaśnienia w sposób dostateczny, należyty i niebudzący żadnych wątpliwości, że ujawniona substancja 3-MMC stanowi środek zastępczy w rozumieniu art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że art. 52 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomani posługuje się pojęciem "wprowadzania do obrotu", który należy odróżnić od sformułowania "udzielania innej osobie". Ustawodawca odrębnie sankcjonuje w art. 58 ust. 1 tej ustawy udzielanie innej osobie środka odurzającego lub środków psychotropowych. Powołując się na orzecznictwo i literaturę fachową twierdził, że w przypadku udostępniania ww. środków konsumentom nie ma mowy o udostępnianiu ich osobom trzecim (np. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 25 czerwca 2009 r. sygn. akt II AKa 122/09, Lex nr 512067, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 23 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Op 512/12, Lex nr 1424376). W rozumieniu art. 4 pkt 34 powoływanej ustawy osobą trzecią nie jest konsument, jako osoba nabywająca środki psychoaktywne w celu ich użycia. Powołane przez organ orzecznictwo wyraża analogiczny pogląd, zostało jedynie wykorzystane w sposób manipulatorski. W niniejszej sprawie organ ustalił jedynie, że skarżący udzielał środków zastępczych innym osobom na ich własny użytek.

Ponadto skarżący zauważył, że żaden ze świadków, których zeznania znajdują się w aktach nie potwierdził, iż nabył od skarżącego substancję zabezpieczoną do sprawy, czyli 3-MMC. Ich zeznania w ogóle nie pozwalają na jakiekolwiek ustalenia w zakresie rodzaju i charakteru udzielanych im substancji. Wyraził też wątpliwości, co do ustaleń organu w zakresie czyją własnością była znaleziona w samochodzie substancja. Wskazał, że w chwili kontroli podróżował z inną osobą.

Skarżący uznał za wewnętrznie sprzeczną i niepełną ekspertyzę nr [...] Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej [...] Uniwersytetu Medycznego. Zarzucił, że biegli nie dysponowali dostateczną wiedzą oraz niezbędnymi instrumentami badawczymi. Można ją uznać za wystarczającą, co najwyżej do powzięcia uzasadnionego podejrzenia w sprawie środków zastępczych, natomiast nie mogła być podstawą nałożenia kary administracyjnej. Stwierdził, że ustawodawca definiuje "środek zastępczy" (art. 4 pkt 27 ww. ustawy) nie przez pryzmat składu chemicznego substancji a jedynie przez jej funkcjonalność (oddziaływanie na ośrodkowy układ nerwowy), tj. przez podobieństwo działania do środków odurzających i substancji psychotropowych. W tej sytuacji opieranie się na ww. opinii, w której biegli klasyfikują substancję jako środek zastępczy wyłącznie w oparciu o jej bardzo bliską budowę chemiczna do substancji 4-MMC (mefedronu) – należącego do grupy syntetycznych kantynonów i ujętego w katalogu I-P substancji kontrolowanych – stanowi nadużycie badawcze w kontekście definicji legalnej z art. 4 pkt 27 ustawy. Z kolei opinia Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej Policji nr [...] jest zupełnie nieprzydatna do rozstrzygania kwestii istotnych z punktu widzenia zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Dodał, że organ nie jest uprawniony do weryfikacji wiedzy i klasyfikacji biegłych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku stwierdzenia określonych naruszeń prawa sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla zaskarżony akt albo stwierdza jego nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 p.p.s.a.) bądź oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia (art. 151 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego eliminacji z obrotu prawnego w oparciu o przesłanki określone w art. 145 § 1 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu była sprawa dotycząca nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za naruszenie art. 44b ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez wprowadzenie do obrotu środków zastępczych.

Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 124 ze zm.), zwanej dalej "u.p.n.", a także przepisy ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j.: Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 ze zm.), zwanej dalej "u.p.i.s.".

Podstawę wymierzenia wskazanej kary stanowił przepis art. 52a u.p.n. Zgodnie z wymienionym przepisem kto wytwarza lub wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 20.000 zł do 1.000.000 zł (ust. 1). Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, wymierza, w drodze decyzji, właściwy państwowy inspektor sanitarny, a decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności (ust. 2). Ustalając wysokość kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, właściwy państwowy inspektor sanitarny uwzględnia w szczególności ilość wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego (ust. 3). Zgodnie z art. 52a ust. 4 u.p.n. do kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1. w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.), z tym że organowi przysługują uprawnienia organu podatkowego. Kara pieniężna, o której mowa w ust. 1, stanowi dochód budżetu państwa (ust. 5).

Definicja legalna pojęcia "środek zastępczy" została zawarta w art. 4 pkt 27 u.p.n. "Środek zastępczy" to substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym lub produkt, roślina, grzyb lub ich część, zawierające taką substancję, używana zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych; przy czym do środków zastępczych nie stosuje się przepisów o ogólnym bezpieczeństwie produktów.

Zgodnie z art. 44b u.p.n. wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych jest zakazane.

W myśl art. 44c ust. 1 u.p.n. w przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub produktu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym, właściwy państwowy inspektor sanitarny stosuje odpowiednio przepisy art. 27c ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, m.in. w przypadku stwierdzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, właściwy państwowy inspektor sanitarny zakazuje, w drodze decyzji, wytwarzania produktu lub wprowadzania produktu do obrotu, a także nakazuje wycofanie produktu z obrotu oraz jego zniszczenie na koszt strony postępowania (art. 27c ust. 6 u.p.i.s.).

Mając powyższe na uwadze, w przedmiotowej sprawie na wstępie należy zaznaczyć, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w związku z zagrożeniem dla życia i zdrowia ludzi skorzystał z kompetencji określonej w art. 44c ust. 1 u.p.n. w zw. z art. 27c ust. 6 u.p.i.s. i decyzją z dnia 3 listopada 2014 r. (znak: [...]) orzekł o: 1/ wycofaniu z obrotu znalezionych u skarżącego (w pojeździe i w mieszkaniu) produktów będących środkami zastępczymi (proszek barwy białej zawierający substancję 3-MMC – metafedron); 2/ zakazaniu wprowadzania do obrotu ww. produktów; 3/ zniszczeniu ich na koszt strony.

W ocenie Sądu – wbrew stanowisku skarżącego – stan faktyczny ustalony przez organy inspekcji sanitarnej w rozpatrywanej sprawie był wystarczający do zastosowania wskazanych powyżej przepisów i wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia; tak w zakresie ustalenia:

1/ przesłanek warunkujących nałożenie na skarżącego sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej, o której mowa w art. 52a ustawy, jak też

2/ rozmiaru (wysokości) orzeczonej kary.

Organy inspekcji sanitarnej wydając decyzję o nałożeniu kary pieniężnej oparły się zarówno na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania administracyjnego (wyjaśniającego), jak też materiale dowodowym zgromadzonym i przekazanym przez Policję oraz Prokuraturę Rejonową w P. (m.in. na protokołach przesłuchań świadków, billingach smsów), stwierdzając, że skarżący w okresie od marca 2012 r. do marca 2014 r. wprowadzał do obrotu środki zastępcze. Ponadto organy – w oparciu o sporządzone opinie: chemiczną (opinia Nr [...] z dnia 21 stycznia 2014 r. sporządzona przez Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Wojewódzkiej Policji w G.) i toksykologiczną (opinia Nr [...] z dnia 22 stycznia 2014 r. sporządzona przez biegłych z Katedry i Zakładu medycyny Sądowej [...] Uniwersytetu Medycznego w G.) – ustaliły, że zabezpieczona u skarżącego substancja to tzw. 3-MMC (metafedron), tj. substancja zaliczana do grupy syntetycznych katynonów, stanowiąca izomer kontrolowanej (zakazanej) ustawą o przeciwdziałaniu narkomanii substancji 4-MMC (mefedronu) – substancji psychotropowej grupy I-P (załącznik Nr 2 do ustawy).

Podkreślenia wymaga, że organy inspekcji sanitarnej – wbrew zarzutom skargi – dokonały prawidłowej wykładni art. 52a u.p.n. przyjmując, że użyte w tym przepisie pojęcie "wprowadzania do obrotu" środka zastępczego odnosi się do wszystkich przypadków udostępniania takich środków, bez względu na to, czy osoba, której środek ten jest udostępniany jest jego bezpośrednim (ostatecznym) konsumentem czy też nie. Definicję legalną "wprowadzania do obrotu" zawiera art. 4 pkt 34 u.p.n., zgodnie z którym określenie to oznacza udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych.

Sąd – w składzie orzekającym w niniejszej sprawie – nie podziela stanowiska prezentowanego w skardze oraz przywołanych w niej orzeczeniach wojewódzkich sądów administracyjnych, jakoby pod pojęciem "wprowadzania do obrotu środków zastępczych" (o którym mowa w art. 52a w zw. z art. 4 pkt 34 u.p.n.) należało rozumieć tylko i wyłącznie sytuacje udostępniania tych środków osobom trzecim, które uczestniczą w ich dalszym obrocie hurtowym lub detalicznym, z wyłączeniem udostępnienia ich finalnym konsumentom. Pogląd ten został ukształtowany w oparciu o orzecznictwo sądów powszechnych oraz Sądu Najwyższego orzekających w sprawach odpowiedzialności karnoprawnej za czyny wymienione w rozdziale 7. ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, zatytułowanym "Przepisy karne". Z tego też względu recepcja takiej wykładni w sprawach dotyczących odpowiedzialności administracyjnoprawnej uregulowanej w rozdziale 6a. - "Kara pieniężna" tejże ustawy, jest wadliwa. Pogląd taki znajduje odzwierciedlenie w aktualnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym i tutejszy Sąd w pełni aprobuje prezentowaną w nim argumentację. Podkreśla się, że na użytek sankcjonowania administracyjnego (nie karnego) "wprowadzeniem do obrotu", o którym mowa w art. 52a ust. 1 i art. 4 pkt 34 u.p.n. będzie każde działanie ułatwiające, umożliwiające czy też czyniące dostępnym środek zastępczy. Wykładnia postanowień art. 52a ust. 1-3 u.p.n. powinna uwzględniać cel i aksjologię wprowadzenia tej regulacji oraz jej miejsce w systematyce ustawy, a także związek normatywny z postanowieniami art. 44b i 44c u.p.n. Przepisy te zostały dodane do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii ustawą z dnia 8 października 2010 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 213, poz. 1396), obowiązując od dnia 27 listopada 2010 r., a powodem ich wprowadzenia - jak wynika z uzasadnienia projektu tej nowelizacji (Sejm RP VI kadencji, druk nr 3442) – był istniejący i rozwijający się proceder wprowadzania do legalnego obrotu nowych substancji posiadających działanie psychoaktywne, tzw. "dopalaczy". Przyjęte w nowelizacji rozwiązania, m.in. wprowadzenie do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w art. 52a sankcji administracyjnej, miało na celu szybkie i prewencyjne reagowanie na pojawiające się zagrożenia życia i zdrowia jednostki spowodowane wprowadzaniem (a zatem udostępnianiem komukolwiek i w jakiejkolwiek formie) wszelkich substancji używanych zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa (tj. środków zastępczych). W tym stanie rzeczy, w procesie dekodowania treści normatywnej art. 52a u.p.n., nie powinno się odwoływać do poglądów judykatury czy doktryny ukształtowanych na gruncie przepisów karnych zawartych w rozdziale 7. u.p.n., a zwłaszcza tych ukształtowanych przed wejściem w życie noweli ustawy z dnia 8 października 2010 r., albowiem ugruntowały się one na tle innego reżimu normatywnego zasadniczo penalizującego wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej, czyli narkotyków, a nie środków zastępczych. Z tego też powodu należy uznać, że pojęcie "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych, o którym mowa w art. 4 pkt 34 u.p.n. oznacza udostępnienie ich odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim zarówno niebędącymi ich konsumentami, jak i będącymi ich konsumentami tj. nabywającymi je w celu własnego spożycia. Ustawodawca w hipotezie i dyspozycji normy art. 52a ust. 1-3 u.p.n. wyraźnie wskazuje, że odpowiedzialności administracyjnej podlega obiektywnie każdy, kto wprowadza do obrotu środek zastępczy tzw. "dopalacz" (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2684/13 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 311/13, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Mając powyższe na uwadze sformułowany w skardze zarzut rażącego naruszenia prawa materialnego, tj. art. 52a ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 u.p.n., należy uznać za chybiony.

Sąd nie podziela także argumentacji skargi dotyczącej naruszenia przez organ w trakcie postępowania norm prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy daje wystarczającą podstawę, by uznać, że substancja zabezpieczona u skarżącego (zarówno podczas kontroli w samochodzie, jak i w mieszkaniu) wypełnia znamiona substancji będącej środkiem zastępczym (zgodnie z definicją legalną określoną w art. 4 pkt 27 u.p.n.).

Z treści znajdujących się w aktach sprawy opinii, a w szczególności opinii Nr [...] z dnia 22 stycznia 2014 r. wykonanej przez biegłych z Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej [...] Uniwersytetu Medycznego w G. wynika, że przedmiotowa (zabezpieczona u skarżącego) substancja została zidentyfikowana chemicznie jako 3-MMC (metafedron) i jest ona izomerem kontrolowanej przez ustawę o przeciwdziałaniu narkomanii substancji 4-MMMC (mefedron), co – jak podkreślono w ww. opinii – pozwala na traktowanie jej z całą pewnością jako środka zastępczego. W opinii wskazano, że sposób oddziaływania, tj. efekt stymulacji i pobudzenia występujący po zażyciu w wyższych dawkach syntetycznych katynonów (do których zalicza się zabezpieczona substancja), jest porównywalny do tego, jaki jest obserwowany po przyjęciu kokainy, metamfetaminy lub amfetaminy. Co prawda do tej pory nie opublikowano żadnych formalnych badań toksykologicznych czy klinicznych odnośnie substancji 3-MMC, to jednak bliskie pokrewieństwo strukturalne metafedronu do metamfetaminy i metkatynonu sugeruje zbliżony mechanizm działania, tj. wywołuje efekt pobudzenia poprzez blokowanie wychwytu zwrotnego lub uwalnianie neurotransmiterów takich jak: dopamina, serotonina i norepinefryna (noradrealina). Pomimo braku jakichkolwiek udokumentowanych wyników badań naukowych przedmiotowej substancji - mając na uwadze fakt, iż jest ona izomerem substancji 4-MMC, po której zażyciu istniały przypadki śmiertelnych zejść - należy ją (3-MMC) traktować z dużym prawdopodobieństwem jako substancję stanowiącą zagrożenie dla zdrowia i życia; nie ulega bowiem wątpliwości, w jakim celu substancja ta jest zażywana oraz to, że pożądane przez użytkowników efekty psychoaktywne, jak też niepożądane działania (np. zaburzenia psychiczne takie jak: depersonalizacja, halucynacje i psychozy) są podobne w obrębie całych grup tych substancji (tak w przypadku 4-MMC jak i 3-MMC). Zaznaczono, że 3-MMC jest zyskującym na popularności środkiem zastępczym wprowadzonym w wyniku delegalizacji 4-MMC. Toksyczność wprowadzonych zamiast mefedronu (4-MMC), zsyntetyzowanych i strukturalnie zmodyfikowanych jego analogów np. 3-MMC może okazać się bardziej niebezpieczna dla użytkownika niż samego 4-MMC. Mając to na uwadze należy przyjąć, że - abstrahując od składu chemicznego badanej substancji – jej funkcjonalność w przypadku konsumpcji niewątpliwie wskazuje na podobne do środków odurzających i substancji psychotropowych oddziaływanie na ośrodkowy układ nerwowy.

W tym miejscu, w odniesieniu do zarzutu skargi, że biegli nie dysponowali dostateczną wiedzą oraz niezbędnymi instrumentami badawczymi, należy wskazać, że wbrew tym twierdzeniom ww. opinia stanowiła prawidłowy dowód w znaczeniu formalnym. Należy wskazać – na co zwrócił uwagę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny – że do tej pory nie ustanowiono żadnym aktem prawnym wykazu jednostek upoważnionych do badania i wydawania opinii w zakresie środków zastępczych, tak więc w praktyce organy inspekcji sanitarnej w prowadzonych postępowaniach administracyjnych w tego typu sprawach korzystają z wyników i opinii wielu instytucji przeprowadzających badania, instytutów naukowych, laboratoriów policyjnych i celnych (są nimi np. Narodowy Instytut Leków w W., Instytut Medycyny Wsi w L., Instytut Ekspertyz Sądowych w K., Laboratorium Celne w G., Zakład Toksykologii Klinicznej i Sądowej Pomorskiego Instytutu Medycznego w S., Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Policji w W., Pracownia Toksykologii Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w K.). Z tego też powodu sporządzenie ww. opinii przez biegłych z Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej [...] Uniwersytetu Medycznego w G. należało uznać za w pełni dopuszczalne i zasadne.

Mając powyższe na uwadze opinia Nr [...] z dnia 22 stycznia 2014 r. stanowiła dopuszczalny dowód w niniejszej sprawie, dający wystarczającą (wiarygodną i przekonującą) podstawę do stwierdzenia, że zabezpieczona u skarżącego substancja stanowi środek zastępczy w rozumieniu u.p.n.

Odnosząc się w tym miejscu do zarzutów skargi wskazać należy, że okoliczność wprowadzania środka zastępczego od obrotu może być nie tylko rezultatem kontroli przeprowadzonej przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, ale może być także dodatkowo wynikiem innych ustaleń, czy ocen, jak to miało miejsce w tej sprawie. W analizowanym bowiem przypadku ustalenia co do wprowadzania produktu do obrotu organ poczynił opierając się na informacjach uzyskanych w trakcie postępowania prowadzonego przez Policję i Prokuraturę. Przeprowadzona przez organy analiza protokołów zeznań przesłuchanych przed organami ścigania świadków oraz billingów i treści korespondencji sms-owej dawała uzasadnioną podstawę do przyjęcia, że skarżący w istocie był dealerem, tj. udostępniał osobom trzecim (wprowadzał do obrotu) substancje, które nabywcy używali do odurzania się. Nie ma przy tym znaczenia, że skarżący nie wprowadził do obrotu zabezpieczonej w niniejszej sprawie substancji – metafedronu 3-MMC. Nie było to możliwe z powodu zarekwirowana tej substancji, jednakże do uznania, że osoba wprowadza do obrotu produkt stanowiący środek zastępczy wystarczające jest stwierdzenie, że osoba udostępnia dane środki innym osobom, a to – zważywszy na zgromadzony materiał dowodowy – zostało wykazane. Organy ustaliły, że skarżący w okresie od marca 2012 r. do marca 2014 r. wprowadzał do obrotu substancje, które kupujący używali w celu odurzenia się, przyjmując – na podstawie zeznań świadków (K. K., Ł. S. i J. D.) - że liczba dokonanych z nimi transakcji sprzedaży ww. substancji w tym okresie wynosiła co najmniej ok. 50-ciu po 1 g i ok. 20-stu transakcji po 1 lub 2 g substancji. W tym miejscu, w odniesieniu do zarzutu, że żaden z zeznających świadków nie potwierdził, jakoby nabywał od skarżącego substancję zabezpieczoną do sprawy, należy wskazać, że z materiału dowodowego bezsprzecznie wynika, iż osoby te kontaktowały się ze skarżącym w celu nabycia substancji odurzających, a zatem nie ma istotnego znaczenia, czy przedmiotem dokonywanych przez skarżącego transakcji była substancja chemiczna zabezpieczona w niniejszej sprawie (czyli 3-MMC) czy inne substancje mające na celu oddziaływanie na ośrodkowy układ nerwowy, takie jak: 4-MMC czy MHC-4. Faktem jest, że skarżący wprowadzał do obrotu substancje kwalifikujące się ze względu na ich zastosowanie i działanie jako środki zastępcze. Mając bowiem na uwadze podstawową wiedzę i doświadczenie życiowe trudno byłoby uznać za wiarygodne, że tak dużym zainteresowaniem cieszyłby się środek do czyszczenia monet lub zagęszczania farby (jak podawał skarżący), a osoby kontaktujące się ze skarżącym w sposób nader eufemistyczny umawiałyby się w celu jego nabycia.

W ocenie Sądu – wbrew twierdzeniom zawartym w skardze - organy zasadnie przyjęły, że cały zabezpieczony towar należał do skarżącego. Organy w sposób prawidłowy – na podstawie złożonego przez skarżącego w dniu 17 września 2014 r. wyjaśnienia – przyjęły, że znajdujący się w samochodzie środek zastępczy w ilości ok. 1 kg należy do skarżącego. Skarżący wyjaśnił bowiem, że przedmiotowy środek chemiczny (który okazał się być środkiem zastępczym) został przez niego zakupiony w Łodzi od osoby, której danych osobowych i adresowych nie zna, a z którą umówił się przez Internet. W ocenie Sądu organy – działając w granicach swobodnej oceny dowodów – posiadały zatem uzasadnioną podstawę do przyjęcia, że zabezpieczony środek zastępczy należy do skarżącego, i to bez względu na to, że wyjaśnienie skarżącego zostało złożone bez rygoru odpowiedzialności z art. 233 kodeksu karnego, na co zwracał uwagę skarżący.

W ocenie Sądu wymiar orzeczonej kary pieniężnej w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości. Organy wskazały, że przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej – zgodnie z art. 52a ust. 3 u.p.n. – kierowały się ilością wprowadzonego do obrotu środka zastępczego ale także miały na uwadze funkcje i cele sankcji administracyjnej jaką jest kara pieniężna uregulowana w art. 52a u.p.n. Organy przyjęły na podstawie zeznań świadków, że wartość handlowa zabezpieczonego środka zastępczego to ok. 60.000 zł. Ponadto zwrócono także uwagę na fakt posiadania przez skarżącego znacznej ilości środków finansowych (ok. 77.000 zł), które zostały zabezpieczone przez funkcjonariuszy Policji zarówno w czasie kontroli w samochodzie, jak też w mieszkaniu skarżącego. Wobec nieposiadania przez skarżącego zatrudnienia i jego twierdzeń, że utrzymuje się jedynie ze zbieractwa i prac dorywczych na budowie - organy w sposób uzasadniony założyły, że posiadana przez skarżącego gotówka pochodzi ze sprzedaży środków zastępczych. Miarkując zatem wymiar kary pieniężnej w dopuszczalnym zakresie od 20.000 do 1.000.000 zł organy przyjęły, że w świetle ustalonego stanu faktycznego adekwatną dolegliwością będzie określenie wysokości tej kary na kwotę 200.000 zł. (tj. w wysokości 3,3 krotności oszacowanej wartości rynkowej wprowadzonego przez skarżącego do obrotu środka zastępczego). Taka dolegliwość w ocenie organów miała bowiem spełniać funkcję prewencji ogólnej, jak i szczególnej. Celem każdej sankcji (kary) ma być jej aspekt wychowawczo-zapobiegawczy realizujący się zarówno w odniesieniu do samego sprawcy czynu (tak by nałożona kara była na tyle dolegliwa, aby zniechęcała sprawcę do ewentualnej recydywy), jak też ogółu społeczeństwa (poprzez z jednej strony odstraszanie potencjalnych "naśladowców" od popełnienia czynu zakazanego, a z drugiej poprzez kształtowanie poczucia sprawiedliwości, obowiązywania i skutecznego egzekwowania norm prawa). W ocenie Sądu określona przez organy inspekcji sanitarnej na poziomie 20% dopuszczalnego wymiaru sankcji administracyjnej kara pieniężna za wprowadzanie przez skarżącego do obiegu środków zastępczych – w opisanych realiach sprawy - realizuje ww. założenia, tj. stanowi odczuwalną dolegliwość finansową wobec skarżącego za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych i stwarzanie tym samym potencjalnego zagrożenia dla zdrowia lub życia ludzi, jak również stanowi czytelny komunikat, że tego typu działalność polegająca na wprowadzaniu do obrotu nowych, syntetycznych substancji chemicznych oddziałujących na ośrodkowy układ nerwowy ("dopalaczy") – z uwagi na oczywiście negatywne skutki społeczne takich działań – podlega zdecydowanej represji Państwa.

Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.