Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 361/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Państwowy Fundusz Osób Niepełnosprawnych
Treść wyniku: Oddalono zażalenie

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia H. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2020 r., sygn. akt V SPP/Wa 113/20 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi H. C. na uchwałę Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia: oddalić zażalenie NSA/post.1 – postanowienie "ogólne"


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2020 r., sygn. akt V SPP/Wa 113/20 po rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi H. C. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem WSA w Warszawie z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 945/18 w przedmiocie prawa pomocy postanowił odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata został złożony przez skarżąca H. C. po wydaniu w dniu 3 czerwca 2020 r., sygn. akt V SPP/Wa 113/20 postanowienia o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem WSA w Warszawie z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 945/18 utrzymującym w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego WSA w Warszawie z dnia 3 czerwca 2019 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi H. C. na uchwałę Zarządu PFRON z dnia [...] lutego 2014 r., poz. [...] w przedmiocie zmiany uchwały w sprawie realizacji pilotażowego programu "aktywny samorząd".

W postanowieniu z dnia 3 czerwca 2020 r. WSA w Warszawie uznał, że skarga o wznowienie podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) ponieważ jest niedopuszczalna. Skarżąca domagała się wznowienia postępowania sądowego zakończonego postanowieniem WSA w Warszawie z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 945/18, które nie było postanowieniem kończącym postępowanie sądowe, a jedynie postanowieniem incydentalnym. Skoro strona wniosła skargę o wznowienie postępowania w przedmiocie prawa pomocy, a uruchomienie tego nadzwyczajnego środka prawnego nie jest dopuszczalne w przypadku postępowań wpadkowych i incydentalnych prowadzonych w ramach sprawy głównej, to skarga o wznowienie postępowania podlegała odrzuceniu.

Sąd I instancji w zaskarżonym orzeczeniu wskazał, że z tych względów skarga o wznowienie postępowania sądowego jest oczywiście bezzasadna, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego Sąd I instancji na podstawie art. 247 p.p.s.a. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła H. C. W uzasadnieniu wskazała, że doręczony jej w dniu 21 września 2020 r. odpis postanowienia nie został podpisany przez trzech sędziów. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca stawia zarzut nieważności postępowania "na podstawie art. 271 p.p.s.a. w zw. z art. 78 k.c.", "w zw. z naruszeniem sprawiedliwości proceduralnej (brak dostępu do akt) z naruszeniem § 24 ust. 3 pkt 3b i ust. 5 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 1356) poprzez odmowę wpuszczenia do sądu i art. 2, 45 i 69 Konstytucji oraz art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i Traktatów UE", w tym art. 47 Karty Praw Podstawowych UE.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym została kompleksowo uregulowana w art. 243-262 p.p.s.a. Ustawodawca ukształtował w powołanych przepisach zarówno pozytywne, jak i negatywne przesłanki przyznania prawa pomocy. Odmowa przyznania prawa pomocy może nastąpić w sytuacji, gdy nie są spełnione pozytywne przesłanki, bądź w sytuacji, w której co prawda pozytywne przesłanki są spełnione, ale jednocześnie stwierdza się zaistnienie przesłanki negatywnej. Pozytywne przesłanki uregulowane zostały w art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. Negatywne przesłanki, wyłączające dopuszczalność przyznania prawa pomocy, sformułowane zostały w art. 246 § 3 p.p.s.a. oraz w art. 247 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Okoliczność taka zachodzi, gdy bez potrzeby dokonania głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że skarga ta nie może zostać uwzględniona. Powołany przepis wprowadza bowiem samodzielną, negatywną przesłankę przyznania stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Prawo to nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi, co oznacza, że ocena w tym przedmiocie dokonywana jest w oderwaniu od sytuacji materialnej strony. Stwierdzenie przez sąd, że w sprawie zachodzi sytuacja oczywistej bezzasadności skargi skutkuje odmową przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 28 listopada 2012 r., II FZ 906/12). Zastosowanie zaś art. 247 p.p.s.a. jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. Co więcej, w przypadku, gdyby nawet sytuacja materialna strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy, to stwierdzenie przez sąd, że w danej sprawie wystąpiła "oczywista bezzasadność" skargi, uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego zażalenie taka sytuacja wystąpiła w okolicznościach niniejszej sprawy. Sąd I instancji zasadnie uznał, że zachodzi oczywista bezzasadność skargi o wznowienie postępowania z uwagi na nieoparcie jej na ustawowej przesłance wznowienia. Skarżąca wniosła skargę o wznowienie postępowania w przedmiocie prawa pomocy, a uruchomienie tego nadzwyczajnego środka prawnego nie jest dopuszczalne w przypadku postępowań wpadkowych i incydentalnych prowadzonych w ramach sprawy głównej. Taka skarga jako nieoparta na ustawowej przesłance wznowienia podlegała odrzuceniu na podstawie art. 280 p.p.s.a. A zatem, uznać należy, że Sąd I instancji prawidłowo zastosował w sprawie art. 247 p.p.s.a.

Odnosząc się zaś do twierdzenia skarżącej zawartego w zażaleniu, a dotyczącego braku podpisu sędziego na doręczonym skarżącej odpisie sentencji i odpisie uzasadnienia postanowienia należy stwierdzić, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca stawia zarzut nieważności na podstawie art. 271 p.p.s.a.

Z przepisu art. 75 p.p.s.a. wynika, że pisma w postępowaniu sądowym i orzeczenia doręcza się w odpisach.

Zgodnie z treścią § 18 Zarządzenia Nr 14 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 2015 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych, odcisk lub nadruk pieczęci urzędowej sądu zamieszcza się na pismach określonych w przepisach szczególnych, a także na odpisach orzeczeń, protokołów i innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, na zaświadczeniach wydawanych na podstawie akt i ksiąg biurowych, a na polecenie przewodniczącego również na innych pismach. Z wykładni wskazanego wyżej przepisu wynika, że odpisem, w tym odpisem orzeczenia jest dokument wiernie odzwierciedlający treść oryginału orzeczenia, uwierzytelniony i zawierający zamieszczoną na nim pieczęć urzędową sądu. Pogląd taki został zaprezentowany także przez Sąd Najwyższy na gruncie Kodeksu postępowania cywilnego (por. post. SN z dnia 27 stycznia 2006 r., sygn. akt III CK 369/05).

Ponadto stwierdzić należy, że oryginał wydanego postanowienia z dnia 13 sierpnia 2020 r. (sentencja z uzasadnieniem) wraz z zamieszczonym na nim oryginalnym podpisem sędziego sprawozdawcy znajduje się w aktach sprawy (k.17-18), zaś strona na podstawie art. 10 p.p.s.a. w myśl zasady jawności postępowania sądowego ma prawo wglądu do akt sprawy, która jej dotyczy na każdym etapie postępowania.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząca zażalenie nie wykazała, żeby doręczony jej odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem nie spełniał wymogów dokumentu urzędowego wskazanych w § 18 zarządzenia nr 14 Prezesa NSA, zatem twierdzenia skarżącej w tym zakresie nie mogą odnieść skutku.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.