Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1087/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1,  art. 134,  art. 145 par. 1 pkt 1,  art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 169
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1087/07 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 lipca 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr), Sędziowie: NSA Józef Gach, WSA Stanisław Grzeszek, Protokolant: Iwona Sadowska-Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2008r., sprawy ze skargi J. G., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie wznowienia postępowania, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 200zł ( dwieście złotych).


UZASADNIENIE

We wniosku z dnia [...] października 2006 r. J.G. zwrócił się do Burmistrza o "wznowienie postępowania i zawieszenie postępowania egzekucyjnego", odwołując się przy tym do tytułów wykonawczych o numerach[...], [...],[...]i[...]. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w stosunku do jego osoby zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne w związku z niewykonaniem zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości przez spółkę "B.". Organ wystawił i skierował do administracyjnego organu egzekucyjnego wskazane wyżej tytuły wykonawcze, w sytuacji niewydania wobec niego decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki na podstawie art. 115 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa /t. j. – Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm./, co oznacza, że nie jest on zobowiązany do zapłaty zaległych podatków spółki jawnej "B.". We wniosku tym podatnik powołał się nadto na treść art. 240 § 1 pkt 4 ustawy Ordynacja podatkowa podnosząc, że decyzja o wymiarze podatku od nieruchomości za poszczególne okresy nie została doręczona na adres miejsca zamieszkania przedsiębiorcy, lecz wyłącznie na adres zakładu produkcyjnego spółki cywilnej "B.", podczas gdy spółka cywilna nie posiadając podmiotowości prawnej nie może mieć też siedziby. Działanie takie oznaczało w konsekwencji pozbawienie strony możliwości obrony jej praw. Wnioskodawca odwołał się również do treści art. 240 § 1pkt 5, gdyż nowe okoliczności zawarte w jego wniosku uzasadniające wznowienie postępowania zostały ujawnione dopiero po wszczęciu postępowania egzekucyjnego.

Pismem z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...]wezwano J.G. do usunięcia braków wniosku z dnia [...] października 2006 r. w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, a to poprzez "sprecyzowanie żądania względem organu podatkowego, gdyż z treści wniosku nie wynika ono jasno". Wezwania dokonano pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia zgodnie z art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej.

W odpowiedzi na wezwanie J.G. skierował do organu pismo, w którym stwierdził, że w jego ocenie wniosek zawiera jednoznaczne w swej treści żądanie "wznowienia postępowania i zawieszenia postępowania egzekucyjnego", a dodatkowo "stwierdzenia nieważności wystawionych tytułów egzekucyjnych".

Burmistrz Miasta działając na zasadzie na zasadzie art. 170 § 1 Ordynacji podatkowej przekazał wniosek w części dotyczącej "zawieszenia postępowania egzekucyjnego" do rozpoznania przez właściwy organ – Naczelnika Urzędu Skarbowego, a postanowieniem z dnia [...]nr [...]wznowił postępowanie w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości za 2001 r. zakończonego decyzją ostateczna z dnia [...]nr[...].

W skierowanym do J.G. piśmie z dnia [...] stycznia 2007 r. organ wezwał go do określenia daty powzięcia wiadomości o wydaniu wymienionej decyzji z dnia [...]ustalającej podatek od nieruchomości za 2001 r. względem wspólników / wówczas / spółki cywilnej "B.".

W odpowiedzi na wezwanie organu J.G. wskazał, że nie pamięta dokładnej daty powzięcia wiadomości o wydaniu przedmiotowej decyzji, jednakże nie było to wcześniej niż 20 czerwca 2003 r. w związku z wszczęciem postępowania egzekucyjnego.

Decyzją z dnia [...]nr [...]Burmistrz odmówił uchylenia w całości decyzji z dnia [...]nr [...]ustalającej podatek od nieruchomości na 2001 r. w związku z niestwierdzeniem istnienia przesłanek do wznowienia postępowania podatkowego za 2001 r.

W uzasadnieniu wskazano, że wiadomość o wydaniu decyzji z dnia[...]r. wnioskodawca powziął najpóźniej w dniu 20 czerwca 2003 r. w związku z wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Zgodnie natomiast z art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej postępowanie może być wznowione w oparciu o przesłankę wymienioną w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej /strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu/ tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji.

Odnosząc się do podstawy prawnej wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, organ podniósł, że nowe okoliczności faktyczne czy też nowe dowody mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, o ile są dla sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne mające w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych. Przedstawione "okoliczności faktyczne" oraz "nowe dowody" musiałyby istnieć w dniu wydania decyzji podatkowej oraz nie być znane organowi podatkowemu w dniu wydania decyzji.

Zdaniem organu, powołane przez wnioskodawcę we wniosku okoliczności powstały po wydaniu decyzji podatkowej i nie dotyczą postępowania podatkowego zatem nie mają wpływu na treść decyzji bądź na ewentualną zmianę treści decyzji, mogą mieć natomiast znaczenie w toku prowadzonego przez organ egzekucyjny postępowania w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W związku z tym organ uznał, że nie została również spełniona przesłanka wymieniona w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.

J.G. zaskarżył decyzję organu pierwszej instancji i zażądał jej uchylenia w całości oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Odwołujący zarzucił organowi:

– błędne ustalenie przedmiotu postępowania i odniesienie się wyłącznie do decyzji nr [...]z dnia [...]

– pominięcie okoliczności, że wniosek dotyczył wznowienia postępowania w związku z brakiem (nieistnieniem) decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za zapłatę podatku od nieruchomości ze spółki cywilnej jako podatnika na wspólnika tej spółki jako osoby mogącej odpowiadać za zapłatę podatku,

– nieustalenie w sposób przewidziany prawem czy w ogóle i komu oraz kiedy została doręczona decyzja nr [...]z daty [...]a więc czy decyzja ta została prawidłowo wprowadzona do obrotu prawnego,

– pominięcie okoliczności, że w nagłówku decyzji nr [...]nie jest wymieniona osoba odwołującego się ani jego adres zamieszkania a podany w nagłówku decyzji adres nie dotyczy siedziby spółki cywilnej "B.",

– pominięcie okoliczności, że skoro decyzja o przeniesieniu odpowiedzialności za zapłatę podatku w ogóle nie została wydana, to nie mógł on powziąć o niej wiadomości,

– pominięcie okoliczności, że odwołujący się nie potwierdził faktu powzięcia wiadomości o decyzji nr [...]z [...]

– brak odniesienia się do wniosku o stwierdzenie nieważności wystawionych tytułów wykonawczych.

Decyzją z dnia [...]nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy stwierdził, że w świetle treści wniosku o wznowienie postępowania sformułowanego przez J.G. w szczególności zaś powołanych przez niego przepisów Ordynacji podatkowej, całkowicie bezpodstawne jest zarzucanie organowi błędnego ustalenia przedmiotu postępowania. Argumentowano nadto, że wnioskodawca nie może skutecznie powoływać się na podstawę wznowienia określoną w art. 240 § 1 pkt 4, gdyż uchybił miesięcznemu terminowi na zgłoszenie swego żądania, a to z uwagi na fakt, że w aktach sprawy (k. 22) znajduje się potwierdzenie odbioru decyzji nr [...]dokonane przez E.W. w dniu 5 marca 2001 r. działającą jako pełnomocnik za W. M., wspólnika spółki "B.". Już w owym dniu, nie zaś jak by tego chciał odwołujący dopiero w dniu 20 czerwca 2003 r. powziął on wiadomość o decyzji wymiarowej. W konsekwencji, wznowienie postępowania przez organ pierwszej instancji nastąpiło wyłącznie z uwagi na podniesione przez wnioskodawcę wyjście na jaw istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych oraz nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji. Zgłoszenie takiej podstawy nie oznacza jednak automatycznie zasadności przedstawionych na jej poparcie argumentów. Odwołujący się zarówno we wniosku jak i odwołaniu nie powołał jednak żadnych doniosłych z tego punktu widzenia okoliczności ani dowodów.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skardze J. G. zaskarżył w całości powołaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego a w konsekwencji zażądał jej uchylenia. W skardze tej powtórzono w całości zarzuty sformułowane uprzednio w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dni 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr. 153 . poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."/, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punku widzenia legalności, tzn. z punktu widzenia zgodności zaskarżonych decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa.

Zgodnie natomiast z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 powyższej ustawy, Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sad stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy dodatkowo zważyć, że w związku z treścią przepisu art. 134 p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami, wnioskami skargi i powołaną podstawą prawną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny po przeprowadzeniu kontroli postępowania toczącego się przed organami podatkowymi stwierdził naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Przypomnieć należy, że organy podatkowe na mocy art. 122 Ordynacji podatkowej zobowiązane są do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym.

Konsekwencją tej ogólnej zasady jest uregulowanie art. 169 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym, jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia.

Treść art. 169 Ordynacji podatkowej przesądza przy tym ponad wszelką wątpliwość, że nie może mieć miejsca w postępowaniu podatkowym przerzucanie na stronę negatywnych konsekwencji nieprecyzyjnego wyartykułowania przez nią swego żądania bez uprzedniego zadośćuczynienia wymogom proceduralnym wskazanym w treści art. 169 Ordynacji podatkowej. Inicjatywa w tym względzie leży niepodzielnie po stronie organu postępowania. Dopełnienie przez organ obowiązków wynikających z tej normy nie może sprowadzać się do skierowania pod adresem strony przygotowanej uprzednio in abstracto formułki o konieczności "usunięcia braków formalnych" czy też "sprecyzowania treści żądania", które mogą teoretycznie znaleźć zastosowanie w każdej sprawie administracyjnej, lecz nie wytrzymują krytyki przy zestawieniu ich z funkcją regulacji art. 169 Ordynacji podatkowej. Tego typu wezwania jedynie pozornie wypełniają postawione organom przez ustawodawcę zadanie uczciwego prowadzenia postępowania, podczas gdy w rzeczywistości ukrywają słabości organizacji procedury rozpoznawania sprawy i brak należytej inicjatywy. Działania takie winny być każdorazowo wyraźnie potępione, przy odwołaniu się do określonej w art. 121 § 1 zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

Co oczywiste, przepis ten nie oznacza dla organów podatkowych obowiązku przejmowania na siebie ciężaru działania na rzecz podatnika w konkretnej sprawie podatkowej. Z uwagi jednak na konieczność zagwarantowania stronie postępowania należytego rozpoznania przedstawionej przez nią sprawy niezbędnym jest niejako ułatwienie przez organ precyzyjnego sformułowania w piśmie procesowym zamysłu leżącego u podstaw inicjatywy wszczęcia postępowania. Zadaniem organu podatkowego winno być więc uświadomienie wnioskodawcy konieczności wskazania określonych okoliczności faktycznych, w oparciu o które organ rekonstruuje stan faktyczny i ocenia go w świetle uznanej przezeń za relewantną normy prawnej.

Praktyka wskazuje, że żądania zawarte w podaniach bywają zredagowane niezręcznie, niedbale bądź niezrozumiale. W takich przypadkach, gdy treść żądania budzi wątpliwości, organ administracji publicznej nie jest uprawniony do precyzowania treści żądania bowiem mogłoby to prowadzić do niedopuszczalnej zmiany kwalifikacji prawnej żądania, wbrew intencjom osoby wnoszącej podanie. Nie oznacza to jednak, że organ może pozostać bezczynny. Powinien bowiem udzielić wnoszącemu podanie niezbędnych wskazówek i wyjaśnień w tym zakresie, zwłaszcza wówczas gdy strona zwraca się z żądaniem załatwienia sprawy administracyjnej przez ten organ (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2004 r., sygn. akt 1047/04).

Należy zauważyć, że wezwanie do usunięcia braków formalnych kierowane jest w związku z konkretną sprawą. Formułując je, organ podatkowy musi mieć na uwadze określone okoliczności, informacje, których brak − w jego ocenie − uniemożliwia rozpatrzenie wniosku. W wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych podania należy zatem jednoznacznie wskazać, jaki konkretnie brak i w jaki konkretny sposób ma być usunięty. Strona po zapoznaniu się z jego treścią powinna wiedzieć, że określone jej działanie / np. podanie oznaczonej informacji / spowoduje usunięcie braku i w efekcie rozpatrzenie podania. Wezwanie zawierające ogólnikowe stwierdzenie o konieczności "sprecyzowania żądania względem organu podatkowego" wymogów tych nie spełnia /por. także w tym względzie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2007 r. III SA/Wa 4195/2006/.

W związku z powyższym należy z całą stanowczością podkreślić, że skierowane do skarżącego wezwanie z dnia 28 listopada 2006 r. zostało sformułowane w sposób, który nie mógł prowadzić i w konsekwencji nie doprowadził do uzyskania informacji koniecznych organowi pierwszej instancji do rozpatrzenia wniosku. Nadal bowiem – po uzyskaniu odpowiedzi od J. G. – nie było jasno określone, jakiego konkretnie postępowania dotyczy wniosek o wznowienie postępowania a z okoliczności sprawy można było domniemywać, że wnioskującemu nie chodzi o podważenie wymiarowej decyzji podatkowej za 2001 rok ale raczej o postępowanie, którego w rzeczywistości nie było tj. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej wspólnika spółki cywilnej. Organ rozpoznał więc wniosek skarżącego nie zważając na zasadę, iż żądanie wszczęcia postępowania określa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości – sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do organu administracji. Wobec tak niejasnej treści żądania skarżącego, organ rozpoznający podanie mógł i powinien mieć wątpliwości co do rzeczywistej woli wnioskodawcy, zatem wydanie rozstrzygnięcia winien był poprzedzić ustaleniem przedmiotu sprawy /zakresu żądania /, od którego zależał dalszy jej bieg. Obowiązkiem organu, do którego podanie zostało skierowane, a następnie organu odwoławczego / który zobowiązany był do ponownego rozpoznania sprawy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności unormowaną w art. 127 Ordynacji podatkowe j/, było wyjaśnienie rzeczywistej treści żądania strony, pamiętając że jego sprecyzowanie należy wyłącznie do wnioskodawcy (tak odpowiednio Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 listopada 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1364/06).

W sytuacji gdy w wyniku wezwania wnioskodawcy do sprecyzowania swego żądania na podstawie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej nie uzyskano satysfakcjonującej odpowiedzi celowe było ponowienie wezwania ze sprecyzowaniem jego treści, a w przypadku przyjęcia, że uprzednie wezwanie było sformułowane w sposób prawidłowy należało pozostawić pismo bez rozpoznania. Kontynuowanie postępowania pomimo istniejących obiektywnie wątpliwości co do rzeczywistego przedmiotu wniosku było – w świetle obowiązujących przepisów – niedopuszczalne i bezcelowe. Nie można przecież badać przesłanek wznowienia postępowania, gdy nie wiadomo, którą sprawę administracyjną należy badać. Organy podatkowe obu instancji miast podjąć określone ustawowo czynności skoncentrowały się na interpretacji domniemanej woli wnioskodawcy. W konsekwencji wadliwie ustalony przedmiot postępowania stał się przedmiotem zarzutów odwołania i skargi, których to zarzutów w okolicznościach sprawy nie można uznać za pozbawione słuszności.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy powinnością organu podatkowego będzie dokładne określenie postępowania podatkowego, którego przedmiotem jest wniosek skarżącego / w trybie przewidzianym w art. 169 Ordynacji podatkowej /. Jednoznaczne i niewątpliwe określenie tej zasadniczej wątpliwości zaistniałej w toku rozpoznawanej sprawy pozwoli w dalszej kolejności na precyzyjne odniesienie się do przywołanych przez wnioskodawcę w jego pismach okoliczności, a zatem stwierdzenie, czy są one prawnie doniosłe z punktu widzenia przesłanek wznowienia postępowania.

Należy na koniec jednoznacznie podkreślić, że wyrażone przez Sąd w niniejszej sprawie zapatrywania ograniczały się jedynie do kwestii proceduralnych, które miały przesądzający wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy. Stwierdzona wadliwość postępowania doprowadziła bowiem do sytuacji, gdy końcowe rozstrzygnięcie nie przystaje w żaden sposób do treści wniosku o wznowienie postępowania. Oznacza to w konsekwencji, że Sąd nie mógł w żaden sposób odnosić się do materialnych przesłanek wznowienia postępowania bo te rozpatrywane być mogą jedynie w konkretnym stanie faktycznym. Prawnie istotnych okoliczności faktycznych sprawy nie można natomiast zrekonstruować w oparciu o dotknięty brakami wniosek skarżącego.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej ustawy.