Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 55/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki, Protokolant Kinga Czernis, po rozpoznaniu w dniu 29 września 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 28 października 2004 r. nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 23 sierpnia 2004 r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. kwotę 455 zł (czterysta pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 23 sierpnia 2004 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 8, art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z dnia 31 października 2002 r. nr [...], w zw. z art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.), § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów (Dz. U. Nr 59, poz. 632 zez zm.), § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów (Dz. U. Nr 133, poz. 1123 ze zm.) uchylił decyzję dotyczącą rejestracji na "A" Sp. z o. o.o. w G. samochodu ciężarowo – specjalizowanego marki [...], nr [...], nr nadwozia [...] nr silnika [...], rok produkcji 1999, na który wydano dowód rejestracyjny [...] oraz odmówił zarejestrowania przedmiotowego pojazdu na w/w adres.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż w dniu 28 lipca 1999 r. w Urzędzie Miasta [...] na podstawie przedłożonego dowodu własności oraz dowodu rejestracyjnego wydanego przez Urząd Gminy w G. na nazwisko M. K. dokonano na nazwisko K.D. stałej rejestracji samochodu ciężarowo – specjalizowanego marki [...], rok produkcji 1999, wydając dowód rejestracyjny serii [...]. Pojazd został następnie, tj. w dniu 2 listopada 1999 r. przerejestrowany na "A" Sp. z o.o. w G. pod nr rej. [...], a następnie w dniu 11 czerwca 2002 r. przerejestrowany na nazwisko S. K., nr rej. [...]. Organ podał dalej, iż w dniu 14 sierpnia 2002 r. otrzymał informację, iż decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] stwierdzona została nieważność decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 25 czerwca 1999 r. o rejestracji przedmiotowego samochodu na nazwisko M. K. z uwagi na zmianę rodzaju pojazdu z osobowego na ciężarowy w oparciu o opinię rzeczoznawcy samochodowego oraz zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym. Jak podniósł dalej organ I instancji wznowiono postępowanie administracyjne w sprawie rejestracji pojazdu na nazwisko D.K. i "A" Sp. z o.o. W dniu 31 października 2002 wydano decyzję o uchyleniu rejestracji pojazdu na nazwisko K. D., która stała się ostateczna w dniu 28 sierpnia 2003 r. Z kolei decyzja z dnia 28 października 2003 r. uchylająca rejestrację pojazdu na "A" Sp. z o.o. została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] a sprawę przekazano do ponownego rozpoznania.

Organ I instancji wskazał dalej, iż rejestracji pojazdu na "A" Sp. z o.o. dokonano na podstawie wcześniejszej rejestracji na nazwisko K. D. i M. K., które zostały uchylone. Ich uchylenie wywarło zatem wpływ na moc decyzji wydanych na ich podstawie. Wobec unieważnienia dowodu rejestracyjnego stanowiącego podstawę rejestracji pojazdu na "A" Sp. z o.o. nie zaszły przesłanki umożliwiające rejestrację pojazdu.

W odwołaniu od w/w decyzji strona wniosła o jej uchylenie w całości, zarzucając naruszenie przez organ I instancji art. 28, art. 105 § 2 i art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Nadto podniesiono, iż zaskarżona decyzja nie uwzględnia zarzutów i wskazań Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...], zawartych w uzasadnieniu decyzji z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie o sygn. akt [...].

Decyzją z dnia 28 października 2004 r. sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. w zw. z art. 68 ust.1, art. 72 i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż w z uwagi na zasadne stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy [...] o rejestracji pojazdu na nazwisko K. M. zaistniała konieczność wznowienia postępowania w stosunku do kolejnych właścicieli. W ocenie organu odwoławczego każda kolejna rejestracja tego samego pojazdu dokonywana jest bowiem w oparciu o rejestrację uprzednią. Organ II instancji podniósł nadto, iż decyzja o uchyleniu decyzji w sprawie rejestracji pojazdu na nazwisko K.D. stała się ostateczna w dniu 28 października 2003 r. Następnie decyzja ta została uchylona; tym samym zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania i uchylenia decyzji mocą której odwołująca się zarejestrowała pojazd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku "A" Sp. z o.o. wniosła o uchylenie w całości decyzji Prezydenta Miasta [...] nr [...] oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] o sygn. akt [...]. Skarżąca podniosła, iż w toku postępowania przed I i II instancją dopuszczono się szeregu naruszeń prawa, tj. art. 28, art. 61 § 2, art. 105 § 1 i 2, art. 107 § 1 i 3, art. 145 § 1 pkt 8 i art. 146 § 1 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi wskazano, iż decyzje organów administracji wydano z naruszeniem art. 28 k.p.a., gdyż skarżąca po wznowieniu postępowania nie miała przymiotu strony postępowania; nadto organy naruszyły art. 105 § 1 i 2 k.p.a., gdyż postępowanie po jego wznowieniu z uwagi na niemożliwość rozważania kwestii zarejestrowania pojazdu stało się bezprzedmiotowe. Skarżąca po wznowieniu postępowania nie miała bowiem podstaw prawnych do występowania o rejestrację i nie była zainteresowana tym postępowaniem; organy obu instancji nie uwzględniły również wniosku skarżącej o umorzenie postępowania i nie uzyskały zgody strony na kontynuowanie postępowania wszczętego z urzędu, w sprawie wymagającej jej wniosku.

W sprawie organy administracji publicznej naruszyły także dyspozycję art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. z uwagi na okoliczność, iż uchylenie decyzji o rejestracji pojazdu na nazwisko K. D. nie wpłynęło na wadliwość decyzji o jego zarejestrowaniu na skarżącą; organy nie uwzględniły również wniosków skarżącej, wskazujących na różnice w skutkach prawnych stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie rejestracji pojazdu na K. M. i uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania o rejestracji pojazdu na K. D. i "A" Sp. z o.o.

Co istotne w sprawie naruszono także art. 107 § 1 i 3 k.p.a. gdyż wydanie decyzji po wznowieniu postępowania oparto na nie obowiązującym w dniu 2 listopada 1999 r. stanie prawnym. Organ administracji winien bowiem rozstrzygać w oparciu o przepisy obowiązujące w 1999 r. Nadto organy orzekające w sprawie nie powołały prawidłowej podstawy prawnej; uzasadnienia zaskarżonych decyzji nie zawierają omówienia argumentów i zarzutów podniesionych przez skarżącą w toku postępowania.

Odnośnie naruszenia art. 146 § 1 k.p.a. skarżąca wskazała, iż decyzja organu II instancji wydana z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 8 i doręczona w dniu 13 grudnia 2004 r. nie powinna być wydana z uwagi na upływ 5 lat od dnia doręczenia decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:

Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

W myśl art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na częściowe uwzględnienie.

Wskazać należy, iż przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest ocena zgodności z prawem rozstrzygnięć organów administracji publicznej wydanych w wyniku wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną.

Dla dokonania przedmiotowej oceny zasadniczego znaczenia nabiera treść art. 145 § 1 i art. 151 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:

1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe,

2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa,

3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27,

4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu,

5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję,

6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu,

7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2),

8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

Z kolei w myśl art. 151 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której:

1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, albo

2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Podnieść należy, iż wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, która zakończona została decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie w którym ta decyzja zapadła dotknięte było kwalifikowaną wadliwością wskazaną w przepisach k.p.a. W przedmiotowej instytucji przejawia się również wyraźnie aspekt o charakterze materialnoprawnym, tj. możliwość ponownego merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.

Niemniej jednak aby możliwe było ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną istnieć muszą określone przesłanki. Kodeks postępowania administracyjnego uzależnia w/w możliwość prawną od wystąpienia w sprawie dwóch przesłanek pozytywnych oraz braku w sprawie dwóch przesłanek negatywnych. Przesłankami pozytywnymi są rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną oraz wystąpienie jednej z wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1 k.p.a. podstaw prawnych wznowienia. Przesłankami negatywnymi są zaś przesłanka terminu, określona w art. 146 § 1 k.p.a. oraz przesłanka przewidywanej możliwości wydania w wyniku wznowienia postępowania wyłącznie decyzji, która w swej istocie odpowiadałaby decyzji dotychczasowej; co istotne, zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, iż Prezydent Miasta [...] jako organ I instancji z urzędu wznowił postępowanie zakończone decyzją z dnia 2 listopada 1999 r. o rejestracji samochodu na rzecz skarżącej. W następstwie przeprowadzonego postępowania wydana została decyzja, mocą której w/w rozstrzygnięcie w przedmiocie rejestracji zostało uchylone, przy czym organ orzekł nadto o odmowie zarejestrowania pojazdu. Z kolei decyzja organu I instancji utrzymana została w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...], wydaną w dniu 28 października 2004 r.

Co istotne, organy obu instancji orzekające w sprawie w podstawie prawnej własnych decyzji merytorycznych zawarły art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, gdy decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

Sąd w składzie orzekającym wskazuje, iż w tym przypadku postępowanie winno być wznowione gdyż szeroko rozumiana "podstawa prawna" w oparciu o którą wydano decyzję administracyjną ulega uchyleniu bądź zmianie; tym samym owo uchylenie bądź zmiana podstawy prawnej sensu largo wywiera odpowiedni wpływ na moc prawną decyzji obowiązującej i prowadzić winno do rozpatrzenia sprawy w nowych warunkach prawnych.

W świetle powyższego, wbrew zarzutom skargi, stwierdzić należy, iż organy administracji orzekające w sprawie nie naruszyły dyspozycji art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., wznawiając postępowanie w sprawie rejestracji samochodu ciężarowego – specjalizowanego marki [...] z uwagi na okoliczność wcześniejszego stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 25 czerwca 1999 r. dotyczącej rejestracji przedmiotowego pojazdu na K.M. oraz uchylenia decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 28 lipca 1999 r. o rejestracji pojazdu na K. D.

Zgodnie bowiem z art.72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przez Wójta Gminy [...], rejestracji pojazdu dokonywano na podstawie:

1) dowodu własności pojazdu,

2) karty pojazdu, jeżeli była wydana,

3) wyciągu ze świadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji lub zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli były wymagane,

4) dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany,

5) dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z zagranicy i był rejestrowany po raz pierwszy.

Wobec faktu, iż K. M., mimo takiego obowiązku – co ostatecznie zostało wyjaśnione m.in. w uchwale 5 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2000 r., OPK 17/00, publ. ONSA 2001/2/62 (por. również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2000 r., II SA 1825/99, nie publ.) - do wniosku o rejestrację w/w pojazdu nie przedstawił świadectwa homologacji uzasadniającego zmianę jego rodzaju na ciężarowy, nie można było wydać decyzji o rejestracji uwzględniającej wniosek strony. Tym samym późniejsze w pełni zasadne stwierdzenie nieważności wydanej decyzji spowodowało trwały skutek, przejawiający się w tym, iż samochód, którego własność przeszła kolejno na K. D., "A" Sp. z o.o. i K. S. nigdy nie nabył przymiotu samochodu ciężarowego. Warto przypomnieć, iż zarówno K. D. jak i skarżąca składając wnioski o rejestrację pojazdu (k. [...] akt administracyjnych) wprost wskazywali, iż wnoszą o rejestrację samochodu ciężarowego. Przedłożeniu podlegały również dowody rejestracyjne wystawione na poprzednich właścicieli pojazdu, w których wyraźnie określono, iż jest to pojazd ciężarowy. Nie ulega jednak wątpliwości, że dowód rejestracyjny, w którym zamieszczono nieprawdziwe dane co do rodzaju pojazdu nie ma charakteru dowodu, o jakim mowa w art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

Uwzględniając zatem stan faktyczny jak i normatywny sprawy organ administracji w pełni zasadnie wznowił postępowanie dotyczące rejestracji pojazdu. Podstawowym asumptem do takiej konstatacji jest fakt, iż w następstwie stwierdzenia przez właściwy organ nieważności decyzji dotyczącej rejestracji, uchylono kolejną decyzję rozstrzygającą w tym samym przedmiocie, z tym, że dotyczącą nowego właściciela pojazdu. Prawidłowość takiego postępowania potwierdza orzecznictwo sądowe (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 1996 r. (III ARN 21/96, publ. OSN 1997/3/32), które przyjmuje, iż stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą została wydana decyzja w innej sprawie stanowi podstawę wznowienia postępowania. W świetle powyższego postępowanie w sprawie rejestracji samochodu na rzecz skarżącej, który niejako "od początku" nie był samochodem ciężarowym zostało zasadnie wznowione z mocy art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.; przemawia za tym ścisły związek pomiędzy wydanymi decyzjami administracyjnymi oraz oczywista okoliczność, tj. uchylenie decyzji (mocą której dokonano rejestracji pojazdu i w jej następstwie wydano dowód rejestracyjny) stanowiącej zasadniczą podstawę tej rejestracji. Wzruszenie bowiem w nadzwyczajnym trybie postępowania decyzji o rejestracji oddziałuje na prawa osoby, która z powołaniem się na tę decyzję uzyskała rejestrację pojazdu i jest aktualnym jego właścicielem.

Analiza prawidłowości wznowienia postępowania administracyjnego przez organ I instancji patrząc przez pryzmat przesłanki z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. pozwala Sądowi orzekającemu na dokonanie oceny wydanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć organu I i II instancji z punktu widzenia prawidłowej wykładni art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.

Wskazać należy, iż skarżąca w toku postępowania administracyjnego jak i w skardze podniosła zarzut naruszenia art. 105 § 1 i 2 k.p.a., stwierdzając, iż organy administracji winny były rozważyć umorzenie prowadzonego postępowania.

Sąd zwraca uwagę, iż w świetle art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji orzekający w następstwie wznowienia postępowania może uchylić decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi wystąpienie podstaw do jej uchylenia na mocy art. 145 § 1 lub art. 145 a k.p.a.; w tym wypadku zobligowany jest jednak wydać nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy, będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji. Obowiązek rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej wynika z przedmiotu postępowania w sprawie wznowienia postępowania, które wedle przyjętych rozwiązań nie jest tylko postępowaniem weryfikacyjnym, ale obejmuje również rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej (por. art. 149 § 2 k.p.a.). Co ważne, takie ukształtowanie przedmiotu postępowania w sprawie wznowienia ma swoje następstwa co do tego, iż decyzja kończąca postępowanie w sprawie wznowienia rozstrzyga zarówno co do podstaw wznowienia jak i istotę sprawy administracyjnej (por. B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2000, s. 611). Zgodnie zaś art. 1 pkt 1 i art. 104 § 1 k..p.a., ukształtowanymi poglądami doktryny prawa administracyjnego i orzecznictwa sądowego, decyzja administracyjna jest formą załatwienia indywidualnej sprawy administracyjnej. Wydanie decyzji jest możliwe wtedy, gdy prawo materialne przewiduje w konkretnym stanie faktycznym konkretyzację normy prawnej wobec indywidualnie określonego adresata poza aparatem administracyjnym.

Wskazać jednak należy, iż dyspozycję art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., w której zawarto obowiązek rozstrzygnięcia istoty sprawy administracyjnej rozumieć należy szeroko, tzn. obejmuje ona również wydanie rozstrzygnięcia niemerytorycznego w postaci umorzenia postępowania. W orzecznictwie sądowym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 1984 r., SA/Kr 95/84, ONSA 1984/1/25 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 1993 r., SA/Gd 806/93, nie publ.) przyjmuje się, iż w przypadku wystąpienia określonych zmian stanu normatywnego lub faktycznego w toku postępowania, wyłączonym może być wydanie decyzji administracyjnej; przeto organ rozpoznający sprawę na nowo, stwierdziwszy istnienie podstawy wznowieniowej powinien rozważyć uchylenie decyzji dotychczasowej i umorzenie postępowania pierwszej instancji. Mając na uwadze powyższe rozważania oraz uwzględniając częściowo zarzuty skargi, odnoszące się do "załatwienia sprawy" przez organy administracji, w świetle art. 104 § 1 k.p.a. wskazać należy, iż w sprawie zasadną jest ocena działania organów administracji patrząc przez pryzmat zasad wyrażonych w dyspozycji art. 8 i 11 k.p.a. Zgodnie z art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Realizacja przedmiotowej zasady uzależniona jest od przestrzegania reguł postępowania przyjętych w k.p.a. i to zarówno zasad ogólnych jak i rozwiązań przyjętych w przepisach szczególnych. Co ważne, przy wyborze określonych następstw prawnych ustalonego stanu faktycznego należy uwzględniać w sprawie słuszny interes strony, nie przyznając prymatu interesowi społecznemu; w razie wątpliwości sprawę rozstrzygać należy na korzyść strony, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie ważny interes społeczny. Z kolei w świetle art. 11 k.p.a. organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy. Reguła ta powinna przenikać całokształt działań administracyjnych w toku postępowania, przy czym jej rozwinięciem jest przedstawienie procesu ustalania stanu faktycznego i subsumcji przepisów prawa w uzasadnieniu decyzji, tj. zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

W świetle powyższego podnieść należy, iż organ I instancji orzekający w wyniku wznowienia postępowania winien był dogłębnie rozważyć czy w świetle istniejącego w dacie orzekania stanu faktycznego sprawy, tj. zmiany właściciela pojazdu oraz wniosku strony o umorzenie postępowania należało w przedmiocie rejestracji wydać decyzję merytoryczną lub umorzyć postępowanie. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji, który wydał decyzję merytoryczną brak jest wskazania takowych rozważań; nadto również uzasadnienie decyzji organu odwoławczego, który winien określone błędy w postępowaniu organu I instancji uwzględniać z urzędu i je weryfikować nie zawiera jakiejkolwiek wzmianki na temat przedmiotowego problemu. W tym też zakresie Sąd orzekający uznał, iż postępowanie organu administracji I instancji było dotknięte wadą, której konwalidacji nie podjął się organ odwoławczy.

Wskazać w tym miejscu należy, iż zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 28, art. 107 § 1 i 3 oraz art. 146 § 1 k.p.a. są w ocenie Sądu orzekającego niezasadne.

Sąd zwraca uwagę, iż skarżąca podniosła m.in. zarzut naruszenia przez organy administracji art. 28 k.p.a., polegającego na uznaniu, iż przysługiwał jej przymiot strony tego postępowania.

Wskazać należy, iż w doktrynie przyjmuje się, iż stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest osoba fizyczna lub prawna bądź też jednostka organizacyjna, która na podstawie prawa obowiązującego może czy powinna uzyskać konkretne korzyści albo też może być obarczona powinnością określonego zachowania wyznaczonego nakazem lub zakazem, jednakże dopiero po skonkretyzowaniu ich w decyzji administracyjnej przez organ administracji publicznej działający w granicach jego właściwości i kompetencji (por. B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2000, s. 206). Treścią interesu prawnego, o którym mówi w/w przepis jest zaś publiczne prawo podmiotowe, rozumiane jako przyznanie przez przepis prawa jednostce konkretnych korzyści, które można realizować w postępowaniu administracyjnym; z kolei obowiązkiem jest określona powinność stanowiona przepisem prawa materialnego o charakterze indywidualnym.

Co ważne, w przedmiotowej sprawie organ administracji publicznej wznowił postępowanie z urzędu z uwagi na uchylenie decyzji stanowiącej podstawę rejestracji pojazdu na skarżącą. Niezależnie od tego wznowiono postępowanie w przedmiocie rejestracji pojazdu na kolejnego właściciela. Abstrahując od kwestii związanej z faktem, iż skarżąca w dacie wznowienia postępowania nie była właścicielem pojazdu wskazać należy, iż w prowadzonym w wyniku wznowienia postępowaniu miała ona określony interes prawny, przesądzający o automatycznym niejako posiadaniu statusu strony tego postępowania. W ocenie Sądu orzekającego skarżąca winna być bowiem zainteresowana rozstrzygnięciem korzystnym dla siebie z uwagi na możliwość realizacji przyszłych roszczeń przez kupującego pojazd, który nabywając go działał w przeświadczeniu, iż przedmiotem umowy sprzedaży jest samochód ciężarowy; co więcej w wyniku nabycia uzyskał prawo do korzystania z rzeczy i rozporządzania nią w świetle art. 140 k.c. oraz prawo do jego zarejestrowania na mocy art. 78 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Wzruszenie zatem w nadzwyczajnym trybie postępowania decyzji o rejestracji na skarżącą oddziałuje na prawa osoby, która z powołaniem się na tę decyzję uzyskała rejestrację pojazdu i jest aktualnym jego właścicielem. Na gruncie niniejszej sprawy uchylenie decyzji o rejestracji pojazdu, której podstawą jest wykazanie przejścia własności pojazdu oraz przedstawienie dowodu rejestracyjnego, wydanego na podstawie decyzji o zarejestrowaniu tego pojazdu na rzecz poprzedniego właściciela w świetle podniesionych wyżej rozważań spowoduje najprawdopodobniej uchylenie decyzji o rejestracji pojazdu na jego nabywcę z uwagi na pełną i niepodważalną współzależność zapadłych decyzji.

Sąd w składzie orzekającym w nawiązaniu do powyższych rozważań zwraca uwagę, iż niezależnie od przymiotu strony, który skarżąca w niniejszej sprawie posiadła, interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. przysługiwać winien także nabywcy pojazdu. Na taką konstatację wskazuje m.in. art. 30 § 4 k.p.a. oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 2004 r. w sprawie OSK 802/04 (publ. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych 2005/3/53), gdzie wskazano, iż w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o zarejestrowaniu pojazdu, wydanej na rzecz poprzedniego właściciela, osoba, która nabyła od niego pojazd i jest aktualnym właścicielem tego pojazdu, zarejestrowanego już na jej rzecz, ma interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. w związku z art. 72 ust. 1 pkt 4 i art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz.602 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym przed zmianą dokonaną ustawą z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 129, poz. 1444 ze zm.). Z uwagi na to, iż w sprawie o rejestrację pojazdu i wydanie dowodu rejestracyjnego podstawowe znaczenie ma wykazanie prawa własności pojazdu przez osobę, która ubiega się o rejestrację, decyzja o zarejestrowaniu pojazdu i dowód rejestracyjny mają istotne znaczenie prawne dla osób, które zarejestrowany wcześniej pojazd nabywają.

W ocenie Sądu orzekającego równie niezasadnymi są zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przez organy administracji art. 107 § 1 i 3 i art. 146 § 1 k.p.a.

Wskazać bowiem należy w nawiązaniu do istoty postępowania wznowieniowego, iż w przypadku wydania przez organ orzekający decyzji uchylającej decyzję ostateczną następuje automatyczny powrót sprawy do odpowiedniego stadium postępowania, jakim jest postępowanie zwykłe. Tym samym, co podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie prawniczej (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 1985 r., I SA 86/84, ONSA 1984/1/59) nowa decyzja rozstrzygająca o istocie sprawy jest wydawana jak gdyby sprawa nie była rozstrzygana w danej instancji. Wobec powyższej konstatacji organ administracji publicznej, który wydaje nową decyzję winien stosować przepisy prawa materialnego obowiązujące w dniu orzekania.

Nie można nadto zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, iż decyzja o rejestracji pojazdu jest decyzją stwierdzającą jedynie ukształtowanie się stosunku administracyjnoprawnego. Sąd orzekający wskazuje, iż w świetle art. 71 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. Z kolei podmiot ubiegający się o rejestrację stosowny dokument, jakim jest dowód rejestracyjny otrzymuje w następstwie wydania decyzji administracyjnej o zarejestrowaniu pojazdu. Przedmiotowa decyzja wydawana jest po przeprowadzeniu postępowania w celu ustalenia okoliczności faktycznych i prawnych, od których ustawa - Prawo o ruchu drogowym i przepisy wykonawcze do niej uzależniają dokonanie rejestracji (por. uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2001 r., OPS 6/01, publ. ONSA 2002/1/7). Przedmiotowa decyzja wywołuje określone skutki konstytutywne bowiem z jej mocy i w jej następstwie dopuszcza się do ruchu pojazd samochodowy, ciągnik rolniczy, motorower lub przyczepę.

Analizując zarzut naruszenia przez organy art. 107 § 3 k.p.a. podnieść należy, iż jest on niezasadny. W ocenie Sądu orzekającego organy administracji publicznej orzekające w sprawie w uzasadnieniach faktycznych i prawnych wydanych decyzji zawarły elementy wskazane w art. 107 § 3 k.p.a., przedstawiając stan faktyczny jak i normatywny rozpatrywanej sprawy.

Nie można także uwzględnić podnoszonego przez skarżącą zarzutu naruszenia art. 146 § 1 k.p.a., zgodnie z którym uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.

Przepis ten wprowadza dwie negatywne przesłanki, które ograniczają dopuszczalność uchylenia decyzji administracyjnej w trybie wznowienia postępowania. Określona w § 1 art. 146 § 1 k.p.a. przesłanka terminu uzasadniona jest dążeniem do zapewnienia stabilności stosunków prawnych ukształtowanych decyzją administracyjną; jest nadto wyrazem kompromisu pomiędzy zasadą praworządności a zasadą trwałości decyzji administracyjnych. Zakreślenie w/w terminów stanowi wyraz zobligowania organu administracji orzekającego po wznowieniu postępowania do ich uwzględniania z urzędu. W przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności wskazanych w art. 146 k.p.a., z godnie z art. 151 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazuje okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 1998 r., III RN 80/98, publ. OSN 1999/17/537). W niniejszej sprawie dla oceny prawidłowości postępowania organów zasadniczego znaczenia nabierają daty wydania decyzji w I i II instancji. Bezsprzecznie przedmiotowe rozstrzygnięcia wydane zostały w terminie, który rozpoczął bieg od daty doręczenia decyzji z dnia 2 listopada 1999 r. a ich wydanie bez wątpienia nastąpiło przed upływem okresu pięcioletniego. Podkreślić w tym miejscu wypada, iż omawiany przepis określa początek biegu tego terminu natomiast ogólna reguła postępowania administracyjnego, na którą wskazuje skarżący, iż od momentu doręczenia decyzja wywołuje skutki prawne ( a wówczas okres 5 lat upłynął wobec doręczenia decyzji organu II instancji w grudniu 2004 r.) nie ma znaczenia dla oceny trafności zarzutu w tym przedmiocie albowiem nie podważając mocy obowiązującej tej reguły wskazać należy, iż wykładnia językowa art. 146§1 kpa. nie dopuszcza interpretacji jaką zasugerował skarżący.

Reasumując wszystkie powyższe rozważania oraz zarzuty przedstawione przez skarżącą Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie jednakże w przeważającej części nie z przyczyn w niej wskazanych.

Z związku tym, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia 23 sierpnia 2004 r.

Jednocześnie na mocy art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd stwierdził w wyroku, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy administracji winny w pełni uwzględnić zasygnalizowane wyżej uwagi odnoszące się do obowiązku rozstrzygnięcia istoty sprawy administracyjnej, który określony został w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz reguł stosowania prawa materialnego jako podstawy decyzji przez organ orzekający w wyniku wznowienia postępowania; nadto uwzględnieniu podlegać powinny rozważania dotyczące interesu prawnego nabywcy pojazdu w sytuacji wzruszenia w nadzwyczajnym trybie postępowania decyzji o rejestracji, z powołaniem na którą uzyskał on rejestrację pojazdu.