Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1869/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136,  art. 137
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2012 r. sprawy ze skargi Prezydenta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] po rozpoznaniu odwołania Prezydenta W. oraz odwołania H. S. i S. K. (działających przez radcę prawnego E. P.), od decyzji nr [...], z dnia [...] października 2010 r., wydanej przez Starostę [...], orzekającej o zwrocie nabytej na warunkach wywłaszczenia nieruchomości, o powierzchni [...] m2, położonej w W.,

w dzielnicy [...], przy ul. [...], oznaczonej ówcześnie jako część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] uchylił powyższą decyzję w całości i orzekł o:

1) o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, położonej w W., przy

ul. [...], aktualnie oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] ha z obrębu [...], objętej księgą wieczystą KW Nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy dla [...] w W., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych; niepodzielnie na rzecz H.S. (z domu: W.), córki D. i S. - w 2/3 części; S. K., syna D. i B. - w 1/3 części;

2) zwrocie kwoty [...] (słownie: [...]) złote, jako zwaloryzowanego odszkodowania na rzecz Miasta W. ([...],[...]), płatnej na rachunek bankowy Urzędu [...], prowadzony w Banku [...] S.A.

z/s w W., pod nr [...], jednocześnie

3) zobowiązał H. S. do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie [...] (słownie: [...]) złote, na rzecz Miasta W. rozkładając świadczenie na 10 (dziesięć) równych rat rocznych, po [...] ([...]) złotych każda, płatnych każdego kolejnego roku do dnia [...] listopada,

z wyjątkiem pierwszej raty, która płatna jest w terminie 30 dni następujących po dniu, w którym niniejsza decyzja stanie się wykonalna. Raty podlegają oprocentowaniu przy zastosowaniu stopy procentowej równej stopie redyskonta weksli, stosowanej przez Narodowy Bank Polski, a odsetki należne za cały okres spłaty podlegają zapłacie wraz z ostatnią ratą;

4) zobowiązał S. K. do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie [...] (słownie: [...])złotych, na rzecz Miasta W., rozkładając świadczenie na 10 (dziesięć) równych rat rocznych, po [...] ([...]) złotych każda, płatnych każdego kolejnego roku do dnia 30 listopada, z wyjątkiem pierwszej raty, która płatna jest w terminie 30 dni następujących po dniu, w którym niniejsza decyzja stanie się wykonalna. Raty podlegają oprocentowaniu przy zastosowaniu stopy procentowej równej stopie redyskonta weksli, stosowanej przez Narodowy Bank Polski, a odsetki należne za cały okres spłaty podlegają zapłacie wraz z ostatnią ratą.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny:

Dnia [...] września 1972 r. J. G. (primo voto: G.), sprzedała na warunkach wywłaszczenia nieruchomość o powierzchni [...] m2, położoną w W., przy ulicy [...], oznaczoną ówcześnie jako sześć dziatek ewidencyjnych w obrębie [...], a mianowicie działki o numerach [...],[...],[...],[...],[...],[...]. Aktem notarialnym Rep. Nr [...] rzeczoną nieruchomość nabył Skarb Państwa, reprezentowany przez Dyrekcję Rozbudowy Miasta [...]. Zastosowano art.6 ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Tytuł własności sprzedającej ustalono na podstawie Aktu Własności Ziemi Nr [...] Rep. [...], wydanego dnia [...] sierpnia 1972 r. Umowa sprzedaży wywłaszczeniowej korespondowała z decyzją o lokalizacji inwestycji nr [...] z dnia [...] listopada 1971 r., wydanej przez Wydział Architektury Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Rady Narodowej W., w której nieruchomość nabywaną przez Skarb Państwa, przeznaczono pod budowę osiedla mieszkaniowego [...].

Dnia [...] kwietnia 1990 r. D. W. złożyła wniosek o zwrot, tej części nieruchomości nabytej od poprzedniej właścicielki, której nie zagospodarowano na cel określony w akcie wywłaszczeniowym. Wniosek zwrotowy poparli, dnia [...] kwietnia 1998 r., S. W., S. J. K. oraz H. S. Dnia [...] września 2009 r. wniosek został sprecyzowany przedmiotowo przez pełnomocnika uprawnionych.

Nieruchomość objęta wnioskiem zwrotowym stała się własnością Miasta W., wskutek decyzji komunalizacyjnej nr [...], wydanej przez Wojewodę [...] dnia [...] marca 1992 r. Dlatego Prezydent W. nie mógł rozpoznać wniosku o zwrot nieruchomości, stanowiącej własność podmiotu, którym zarządza. Stąd postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2005r., Wojewoda [...] wyznaczył Starostę [...] do rozpatrzenia wniosku zwrotowego.

Sprawę w I instancji zakończono decyzją nr [...], z dnia [...] października 2010 r.,

orzekającą rzecz obojga Wnioskodawców zwrot części wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...] (d. dz. nr [...] z obrębu [...]),

o powierzchni [...] m2. Organ I instancji zobowiązał oboje spadkobierców poprzedniej właścicielki do zwrotu kwoty [...] zł., rozkładając należność na 10 równych oprocentowanych rat rocznych, po [...] zł. każda, płatnych do końca kolejnych lat kalendarzowych, poczynając od dnia [...] grudnia 2010 r. Starosta ustalił, iż działka nr [...] stanowi zieleń, a tylko w części zachodniej i północno-zachodniej znajdują się latarnie, stara ławka i przenośna bramka do piłki nożnej. Tymczasem celem przeznaczenia dla obecnej działki nr [...] (dawna dz. nr [...] z obrębu [...]) było wybudowanie na niej przedszkola, którego nie wybudowano, nie przystąpiono nawet do realizacji tego obiektu. Odnośnie kwoty zwaloryzowania odszkodowania, organ I instancji zaakceptował wyniki operatu szacunkowego sporządzonego dnia

[...] lipca 2010 r. przez rzeczoznawcę majątkowego – A. S.

Decyzję Starosty [...] zakwestionował Prezydent W.

Odwołujący się zarzucił jej naruszenie art. 77 § 1 i 80 kpa oraz art. 136 ust. 3 i 137

ust. 1 ugn. Odwołujący, iż celem nabycia nieruchomości była ogólnie budowa osiedla mieszkaniowego [...]. Cel ten zrealizowała [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa. Zdaniem Prezydenta W. na obecnej działce nr [...]

z obrębu [...] zorganizowano park osiedlowy, stanowiący infrastrukturę osiedla mieszkaniowego. Jednocześnie odwołujący się przyznał, że pierwotną inwestycję (budowę przedszkola) zastąpiono terenami zielonymi, z uwagi na jej lokalizację tzn. bliskie sąsiedztwo [...] oraz parku osiedlowego. Prezydent W. podkreślił, iż wykonywane są od 1995 r. kosztowne prace związane

z całorocznym utrzymaniem tej działki, jako terenu zieleni. Zdaniem odwołującego organ I instancji nienależycie rozpatrzył zebrany materiał dowodowy oraz naruszył

art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ugn. "poprzez ich błędną wykładnię" tj. przyjęcie, że zostały spełnione przesłanki do zwrotu nieruchomości.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli też spadkobiercy dawnej właścicielki kwestionując to, że organ orzekł o zwrocie przedmiotowej nieruchomości na ich rzecz nie uwzględniając przypadających na każdego z nich udziałów spadkowych w tej nieruchomości. Rozpatrując odwołanie organ podniósł, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ugn, poprzedni właściciel jest legitymowany do ubiegania się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która stała się zbędna w rozumieniu art. 137 ugn. Poprzednim właścicielem jest zaś osoba, którą pozbawiono prawa własności wskutek jej wywłaszczenia, przejęcia czy nabycia na rzecz Skarbu Państwa (art. 4 pkt 4 oraz

art. 216 ugn).

Wyłącznym spadkobiercą J. G. była jej córka D. W., natomiast jej spadkobiercami są mąż S. W., córka H. S. oraz syn S. K., co potwierdzają postanowienia o nabyciu spadku znajdujące się w aktach sprawy. Natomiast jedynym spadkobiercą S. W. jest jego córka H. S., dlatego też posiada ona prawa do 2/3 oznaczonej nieruchomości, a jej brat do 1/3.

Zgodnie z treścią art. 137 ugn nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, ceł ten nie został zrealizowany.

2. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust.1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część."

Zgodnie z art. 136 ust. 1 ugn nieruchomość nie może być użyta na cel inny niż określony w akcie o wywłaszczeniu. Zmiana celu wywłaszczenia dopuszczalna jest tylko w braku sprzeciwu uprawnionych do zwrotu. Jednolite i utrwalone stanowisko doktryny i judykatury wskazuje zdaniem organu, iż cel wywłaszczenia należy rozumieć bardzo ściśle. Roszczenie zwrotowe ma bowiem oparcie w konstytucyjnej

i międzynarodowej zasadzie ochrony mienia [wyrok WSA w Warszawie z dnia

20 stycznia 2011 r., I SA/Wa 1308/10]. Stąd, jeśli cel określono w akcie wywłaszczeniowym ogólnie, jego dookreślenia należy dokonać w oparciu

o dokumentację przygotowującą wywłaszczenie [wyrok WSA w Warszawie z dnia

13 października 2010 r., I SA/Wa 491/10; wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 stycznia 2011 r., I SA/Wa 1457/10; wyrok WSA w Lublinie z dnia 24 lutego 2011 r., II SA/Lu 815/10; wyroki NSA z dnia 6 października 2009 r., I OSK1462/08 oraz z dnia 6 maja 2011 r. I OSK 1101/10; E.Mzyk/w:/ "Ugn. Komentarz." pod red G.Bieńka, wyd. IV, Warszawa 2011, str. 609 uw. 4].

Wojewoda [...] podziela zasadniczą tezę zaskarżonej decyzji, iż cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, bowiem naruszono oba terminy zagospodarowania części nabytej nieruchomości (art. 137 ugn). Przeważający fragment działki nr [...] pozostawiono wręcz w stanie nienaruszonym od dnia sprzedaży wywłaszczeniowej.

Słusznie zdaniem organu odwoławczego wskazuje organ I instancji, iż ogólny cel nabycia działki od poprzedniej właścicielki (budowa osiedla [...]) precyzują dokumenty towarzyszące wywłaszczeniu. Cel wskazany w umowie sprzedaży w oraz korespondującej z umową, decyzji lokalizacyjnej nr [...] z dnia [...] listopada 1971 r., został dookreślony jako przedszkole nr [...]. Natomiast mapa sytuacyjna dla celów prawnych "[...]"[...],[...], datowana na

[...] kwietnia 1991 r. oraz rejestr powierzchni, stanowiący część mapy, wyraźnie przeznaczają ówczesną działkę nr [...] z obrębu [...], o powierzchni [...] m2, pod budowę jednego z czterech planowanych w osiedlu [...] przedszkoli

- przedszkola nr [...]. Podobnie precyzyjny cel wynika zdaniem organu z licznie zgromadzonych w sprawie map i dokumentów [mapa sytuacyjno wysokościowa z

1973 r.; Założenia Techniczno Ekonomiczne Osiedla [...] na rok 1983 r.; pismo [...] Spółdzielni Mieszkaniowej z dnia [...] marca 1997 r. Nigdy nawet nie przystąpiono do budowy tego przedszkola, zwłaszcza zaś w terminach ustawowych.

Zdaniem organów zakazana jest podmiana celu skonkretyzowanego w akcie wywłaszczeniowym na inny cel publiczny, choćby również uzasadniający wywłaszczenie. Jeśli zatem w akcie notarialnym albo decyzji zostało zawarte sformułowanie, że wywłaszczenie następuje pod budowę osiedla mieszkaniowego

i zgodnie z planem realizacyjnym na nieruchomości miało powstać boisko, a wybudowano garaże, to cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Dopiero w ramach danego obiektu można posługiwać się pojęciem koniecznej infrastruktury. Jeżeli nieruchomość wywłaszczono pod budowę osiedla mieszkaniowego i zgodnie z planem realizacyjnym na nieruchomości miał być urządzony trawnik, to takie wykorzystanie nieruchomości będzie się mieściło w pojęciu infrastruktury osiedla. Jeżeli jednak zamiast przewidywanego w planie realizacyjnym trawnika wybudowano pawilony handlowe, to nie będzie to realizacja celu wywłaszczenia, mimo że obiekty te też stanowią infrastrukturę osiedla. Samo zaliczenie do infrastruktury obiektu czy inwestycji nie ma zatem znaczenia dla postępowania o zwrot, a decydują o tym ustalenia lokalizacyjne. Zrealizowanie na nieruchomości innego celu publicznego niż ten, na który dokonano wywłaszczenia, oznacza wykorzystanie nieruchomości na inny cel i nie stanowi przeszkody do zwrotu nieruchomości. " [M.Gdesz: str.106-107].

Zatem infrastruktura osiedla mieszkaniowego także musi być rozumiana bardzo ściśle, tylko w ramach i względem głównego zamierzenia na konkretnej działce.

Zdaniem organu zieleń osiedlowa (park osiedlowy) pełni inne funkcje niż przedszkole, zaspokaja bowiem inne potrzeby mieszkańców osiedla. Organ Zwraca uwagę, że działka nr [...] jest trwale odgrodzona od osiedla mieszkaniowego, a koszenie terenu zielonego rozpoczęto dopiero w 1995 r., co przyznaje sam Prezydent W. Nawet jednak ten zastępczy cel zrealizowano jedynie na obszarach jej części północno-zachodniej i tylko wzdłuż zachodniej granicy działki znajdują się pozostałości chodnika, 4 lampy i przenośna bramka do piłki nożnej. Na przeważającej części działki liczącej [...] m2 brak zorganizowanych ciągów komunikacyjnych czy kierunkowo nasadzonej zieleni. Jak dowodzą protokoły oględzin, działkę przecinają samowolnie wydeptane ścieżki, a park osiedlowy stanowić ma trawa - samosiejka. Tymczasem zgodnie z orzecznictwem zieleń osiedlowa musi nosić piętno celowej ingerencji ludzkiej, wyrażać zagospodarowanie nieruchomości, charakteryzować się pewnym stopniem zorganizowania [wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2011 r., I OSK 846/10].

Zdaniem organu z akt sprawy niezbicie wynika, że zdecydowana część działki

nr [...] przedstawia stan z dnia jej nabycia, a przeszkodą do zwrotu nieruchomości nie może być infrastruktura techniczna, która według twierdzeń odwołania, przebiega pod działką nr [...]. Przewody nad i pod powierzchnią nieruchomości mogą co najwyżej ograniczać właściciela w pełnym korzystaniu z nieruchomości, nie stanowią zaś przeszkody do zwrotu nieruchomości wywłaszczonej [wyroki NSA z dnia 9 grudnia

2010 r., I OSK 235/10 ;WSA w Warszawie z dnia 29 października 2010 r.].

Dlatego też organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że celem nabycia wywłaszczeniowego działki nr [...] była budowa przedszkola nr [...]. Cel ten nie został zrealizowany, co wobec obu punktów ust. 1 art. 137 ugn obligowało do zwrotu nieruchomości. Nie uznał też, iż nr [...] stanowi teren zielony czy park osiedlowy. Uderzające jest zwłaszcza porównanie opisu zieleni na działce nr [...]w granicach osiedla mieszkaniowego, aby skonstatować przypadkowy i samoczynny charakter zieleni na restytuowanej działce nr [...]. Kluczowe jest jednak zdaniem organu, iż celem nabycia działki nr [...] nie była zieleń parkowa.

Organ odwoławczy podzielił natomiast zarzut zgłoszonych przez spadkobierców poprzedniej właścicielki, że nie powinni ponosić solidarnej odpowiedzialności za zwrot zwaloryzowanego odszkodowania, lecz tylko zgodnie z ich udziałami w spadku po poprzednich właścicielach.

Na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Prezydent W. zarzucając jej naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 7 KPA, art. 77 i art. 80 KPA. polegające na nie zebraniu w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i jego należytym rozpatrzeniu, art. 107 § 1 KPA na nie wskazaniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art.. 136 ust. 3 z dnia 21 sierpnia 1997 r.

o gospodarce nieruchomościami, poprzez błędną ich wykładnię, tj. przyjęcie, że zostały spełnione przesłanki do zwrotu nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...]

z obrębu [...], i wniósł o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2010 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji z uwagi na to, że rozpoznanie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części.

W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że istotnym zagadnieniem dla zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest ustalenie co się z nią działo w okresie 10 lat od wywłaszczenia na określony cel. Jeśli cel w akcie notarialnym był ogólnikowy, to jego doprecyzowanie powinno nastąpić na podstawie analizy całej dostępnej dokumentacji, która powstała przed wywłaszczeniem, natomiast zdaniem skarżącego dokumenty, dowody, opinie, które powstały w dacie wywłaszczenia nie mogą być same w sobie przydatne dla uszczegółowienia celu konkretnego wywłaszczenia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2009 r. sygn. akt I OSK 1462/08). Natomiast dokumenty na które powołują się organy obu instancji powstały w okresie od 11 lat do 25 lat po wywłaszczeniu. Skarżący potwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie odnaleziono dokumentu sprzed wywłaszczenia, który szczegółowo określałby cel wywłaszczenia nieruchomości. Pierwszym znanym w tej sprawie dokumentem są Założenia Techniczno-Ekonomiczne osiedla [...] Ogólnego Plany Realizacyjnego Zagospodarowania Terenu [...] lipca 1973 r., zatwierdzone przez Prezydium Rady Narodowej W. w dniu [...] stycznia 1973 r. (już po wywłaszczeniu).

Jednak pomimo, iż dokument zatwierdzony został 4 miesiące po dacie wywłaszczenia, zdaniem skarżącego może on być kluczowym dowodem w sprawie ustalenia celu wywłaszczenia, sporządzony bowiem został jeszcze przed wywłaszczeniem.

Według tych założeń na spornej działce nie było planowanej budowy przedszkola nr [...], lecz pozostawienie terenu zieleni. Wspomniane przedszkole było natomiast planowane na zachód od przedmiotowej działki, pomiędzy budynkiem ozn. nr [...] terenem kościoła [...] również w Aneksie z dnia [...] października

1979 r. do Założeń Techniczno-Ekonomicznych osiedla [...][...] lipca 1972 r.

– Plan Nasłonecznienia – uwidoczniono również lokalizację przedszkola [...] w innej lokalizacji niż działka nr [...]. Skarżący podkreśla, że akt wywłaszczeniowy z 1972 r.

i decyzja lokalizacyjna nr [...] mówią jedynie o ogólnym celu wywłaszczenia tj. budowie osiedla mieszkaniowego [...], a nie przedszkola nr [...] jak to przyjęły organy orzekające w sprawie: Także obecny sposób zagospodarowania nie ma zdaniem skarżącego znaczenia ponieważ od wywłaszczenia minęło już 40 lat. Zdaniem skarżącego Wojewoda orzekając w sprawie nie wskazał także na których przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami się oparł.

W związku z tym iż prawidłowe rozpoznanie przedmiotowej sprawy wymaga zdaniem skarżącego ustalenia precyzyjnie celu wywłaszczenia dla przedmiotowej nieruchomości w oparciu o dokumenty (bądź inne środki dowodowe) istniejące na datę wywłaszczenia, w szczególności czy powołane wyżej Założenia Techniczno-Ekonomiczne osiedla [...] Ogólnego Planu Realizacyjnego Zagospodarowania Terenu z dnia

[...] lipca 1972 r. mogą być dokumentem uszczegóławiającym cel wywłaszczenia oraz ustalenia co na nieruchomości zostało wykonane w terminie 10 lat od wywłaszczenia, wniósł jak w sentencji skargi.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc między innymi, że obszerne akta sprawy zawierają kilka map, konkretyzujących przeznaczenie rzeczonej działki.

Mapa załączona do skargi już się w aktach znajduje [tom 3 karta 101 akt]. Ponadto sam skarżący' przyznaje, iż Założenia Techniczno-Ekonomiczne Osiedla [...] również zatwierdzono dopiero po nabyciu wywłaszczeniowym tj. po [...] września 1972 r. Natomiast rejon aktualnej działki nr [...] na obu mapach jest bardzo nieczytelny. Z kolei załącznik graficzny do decyzji lokalizacyjnej z 1971 r. jest zbyt ogólnikowy, tym bardziej więc mało użyteczny [k. [...];[...];[...]]. Natomiast wyraźniejsze są: aneks do ZTE osiedla [...] - Plan Nasłonecznienia z 1979 r. [k. [...]][...] dla Uzupełniającej Zabudowy Mieszkaniowej uwzględniające stan zagospodarowania na 1983 r., zatwierdzone w 1990 r. [k. [...]] oraz mapa sytuacyjna dla celów prawnych Osiedla [...] z 1991 r. z rejestrem pomiarowym [k. [...]akt].

Wbrew zarzutom skargi każdą mapę znajdującą się w aktach przedmiotowej sprawy wzięto pod rozwagę. Mapy powołane w skardze nie są zaś szczegółowe, a powstały także dopiero po nabyciu wywłaszczeniowym.

Jednocześnie w aktach sprawy zebrano co najmniej kilkanaście pism, w tym liczne pochodzące od [...] Spółdzielni Mieszkaniowej i skarżącego, wprost wskazujące przedszkole nr [...] jako konkretyzację celu nabycia. Tak zresztą twierdził sam skarżący w odwołaniu. Podważenie tej tezy utrudnia nieczytelność map z lat 70, zaś mapy późniejsze potwierdzają lokalizację właśnie przedszkola. Aktualna inicjatywa dowodowa skarżącego jest niedopuszczalna, bowiem stosownie do art. 106 § 3 uppsa. Sąd może przeprowadzić dowód uzupełniający jedynie z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Wyjątkowy dowód z dokumentu przeprowadza się, stosując przepisy Kpc (art.l06§5 uppsa). Według zaś art.308 kpc dowód z planu czy rysunku nie jest dowodem z dokumentu, lecz tzw. innym środkiem dowodowym. Wolno natomiast dopuścić wyłącznie dowód z dokumentu. Zresztą uzupełniający dowód ze środka załączonego do skargi byłby zbędny, skoro mapa jest już w aktach. Istotniejsze jest jednak, że na działce nr [...] nie zrealizowano terminowo żadnego celu; w tym wskazanej przez skarżącego zieleni osiedlowej. Działka wciąż nie jest zagospodarowana i przedstawia stan z dnia wywłaszczenia. Dowodzą tego cztery protokoły oględzin. Zwłaszcza w protokole sądowym z postępowania o zasiedzenie, dnia [...] kwietnia 2009 r., relacjonowano iż "teren nie jest uporządkowany czy poddany szczególnej pielęgnacji" [k. [...]]. Tymczasem zieleń osiedlowa też musi wyrażać pewien stopień; planowej aktywności ludzkiej, a nie stanowić samoczynną i pospolitą trawę [wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 czerwca 2011 r. -IISA/Kr 627/11]. Brak ingerencji w substancję nieruchomości przesądza o jej zbędności.

Dlatego, jeżeli działka nadal nie została zagospodarowana, to nie ma nawet "konieczności szczegółowych ustaleń, jaka dokładnie inwestycja miała być zrealizowana na tej części wywłaszczonej nieruchomości, skoro pomimo upływu terminów z art. 137 ust. 1 ugn pozostaje ona w stanie niezmienionym (tj. w jakim stanie jak w dacie wywłaszczenia) bez rozpoczęcia jakichkolwiek prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia" [wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 lipca 2011 r.

-I SA/Wa 156/11; wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 czerwca 2011 r.- II SA/Kr 1506/10]. Bezspornie cel nabycia wywłaszczeniowego nie mógł przecież zdaniem organu polegać na zaniechaniu. Oczywiście więc przekroczono oba terminy na zainwestowanie działki, skoro wiele lat po bezskutecznym upływie terminów można tam było planować różne przedsięwzięcia. Nie można bowiem za rozpoczęcie inwestycji uznać realizację osiedla w ogólności, podważając art. 137 ust.2 ugn.

Uczestnicy postępowania S. K. oraz H. S. wnieśli również o oddalenie skargi podnosząc, iż Wojewoda prawidłowo ocenił zebrany przez organ pierwszej instancji olbrzymi materiał dowodowy, a zaskarżona decyzja znajduje ich zdaniem pełne oparcie w przepisach KPA i ustawy o gospodarce nieruchomościami i poparta jest licznymi cytatami z piśmiennictwa i Sądowego orzecznictwa.

W odpowiedzi na skargę podniesiono, iż całkowicie chybiony jest zarzut iż organy nie zebrały i nie oceniły całości materiału dowodowego, ponieważ zrobiły one wszystko co możliwe aby sprawę dokładnie wyjaśnić. Świadczą o tym znajdujące się w aktach sprawy dziesiątki pism kierowanych do różnych organów administracji, archiwum i innych jednostek na terenie miasta, a także do inwestora [...] Spółdzielni Mieszkaniowej. Szczególnie usilnie były poszukiwania przez organ pierwszej instancji tak istotnego dla sprawy dokumentu, jakim jest plan realizacyjny inwestycji do decyzji lokalizacyjnej nr [...] oraz zatwierdzająca ten plan decyzja. Niestety wszystkie jednostki i organy, do których zwracał się w tej sprawie Starosta Powiatu [...] oświadczały, że dokumentów takich nie posiadają. Uczestnicy postępowania podkreślili, iż podobnie negatywnej odpowiedzi udzieliły temu organowi jednostki podległe Prezydentowi Miasta W. a więc jednostki skarżącego. W tej sytuacji skoro przeprowadzone poszukiwania konkretnie określonych dokumentów a także innych środków dowodowych, pochodzących sprzed daty wywłaszczenia nie dały pozytywnych rezultatów, należało przyjąć, iż takich dokumentów po prosty nie ma. Zaskarżoną decyzję wydano więc tak, ja życzy sobie tego skarżący w oparciu o dokumentację aktualnie dostępną. Domaganie się więc przez skarżącego ponownych działań organów w tym zakresie jest bezpodstawne, przy czym nielogiczne i niecelowe. Niezasadny jest także zarzut, iż organy przyjęły na podstawie aktu notarialnego z 1972 r. i decyzji lokalizacyjnej, iż na obecnej działce nr [...] miało zostać wybudowane przedszkole, bowiem z żadnej z decyzji takich twierdzeń nie ma. Natomiast, w wyniku kilku wizji lokalnych stwierdzono, że działka nr [...] stanowi grunt wręcz dziewiczy i że oprócz chodnika wzdłuż rowu, kilku lamp oraz przenośnej starej, pokrytej rdzą bramki, niczego na niej nie zbudowano, co z kolei znajduje potwierdzenie w innych zgromadzonych dokumentach i innych środkach dowodowych. Te ostatnie bowiem potwierdzają, iż żadnych innych budów, budowli, czy też małej architektury nigdy nie wznoszono i nie wyburzano, a nawet nie rozpoczynano. Natomiast załączona do skargi mapa jest tylko nie uwierzytelnioną kserokopią mapy, co powoduje, że nie jest żadnym dokumentem, nie wynika z niej także, że działka nr [...] była przeznaczona pod zieleń osiedlową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo-administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Rozpoznając przedmiotową sprawę w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r. uchylająca decyzję Starosty [...] [...] z dnia [...] października 2010 r. orzekającą zwrocie nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...].

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji odnośnie konieczności zwrotu powyższej nieruchomości następcom prawnym dawnych właścicieli, jednak zwrócił uwagę, że jej zwrot powinien zostać określony w takiej części na rzecz każdego z nich jaki jest ich udział w spadku i dlatego orzekł o zwrocie na rzecz H. S. 2/3 części tej nieruchomości, a na rzecz S. K. 1/3 części tej nieruchomości, w takich samych proporcjach ustalił obowiązek zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania w łącznej kwocie [...] na rzecz Miasta Stołecznego W.

Przedmiotem rozpatrywanej sprawy jest żądanie zwrotu nieruchomości (tj. działki ewidencyjnej nr [...], o powierzchni [...] ha z obrębu [...] położonej w W. przy ulicy [...] tj. części dawnej działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]) wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., nr 10, poz. 64 ze zm.) z przeznaczeniem pod budowę Osiedla [...] w W. (akt notarialny z dnia [...] września 1972 r. Rep. Nr [...]) na podstawie decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] listopada 1971 r. Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie toczyło się w trybie art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. nr 46, poz. 543 ze zm.).

Należy podkreślić, że z przepisu art. 216 ustawy, iż jeżeli wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło na podstawie wskazanych w tymże przepisie aktów prawnych przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomości stosuje się odpowiednio.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że pojęcie "zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu" nie może być rozumiane tak, jak w języku potocznym lub też na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, albowiem ustawodawca odsyła do art. 137, w którym zawarł definicję legalną tego pojęcia. Stosownie do ust. 1 tego przepisu nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W sprawach zwrotu wywłaszczonych nieruchomości istotne jest zatem to, czy w określonym przedziale czasowym rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia lub, czy po upływie określonego czasu cel ten został zrealizowany. Natomiast ust. 2 tego art. przewiduje, że jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

W przedmiotowej sprawie Sąd podzielił stanowisko organów, że przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia.

Ze znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy bardzo obszernego materiału dokumentacyjnego jednocześnie bowiem wynika, że opisana wyżej część wywłaszczonej nieruchomości nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Nie została wydana żadna decyzja zezwalająca na budowę, nie urządzono tam również wbrew twierdzeniu strony skarżącej zieleni osiedlowej, czy też parku osiedlowego. Należy zgodzić się ze stanowiskiem uczestników postępowania, że park osiedlowy powinien mieć charakter uporządkowany, nie zaś samoczynny i przypadkowy, zwłaszcza w konfrontacji z precyzyjną specyfikacją planu rozbudowy parku z dnia [...] czerwca 1998 r. Trzy protokoły oględzin zebrane w aktach sprawy, nie potwierdzają natomiast posadowienia mostków, placów zabaw, kładek, wybiegów dla psów. Działka nr [...] jest za to trwale odgrodzona od osiedla. Przy czym sam skarżący potwierdza, że ponosi koszty koszenia trawy dopiero od 1995 r. (działka została wywłaszczona w 1972 r.), zatem nawet tak przyjęty przedmiot wywłaszczenia przekracza terminy określone w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Oględziny nieruchomości dokonane jeszcze przed wydaniem przez organ decyzji zwrotowej (z udziałem między innymi przedstawiciela skarżącej) ustaliły bezspornie, że działka nr [...] stanowi teren niezabudowany, porośnięty trawą, w którym znajdują się także drzewa owocowe z dawnego sadu, czego uczestnicy oględzin (w tym przedstawiciel skarżącej) wówczas nie kwestionowali. Działka przedstawia więc w większości stan z dnia jej nabycia, jedynie na jej krańcach zachodnim i północno-zachodnim są 4 stare latarnie, stara ławka i przenośna bramka do piłki nożnej. Działkę przecinają samowolnie wydeptane ścieżki. Brak zagospodarowania działki nr [...] potwierdza także materiał fotograficzny wykonany podczas oględzin przez rzeczoznawcę majątkowego. Zdaniem Sądu brak ingerencji przesądza o zbędności takiej nieruchomości. Przy czym Sąd zwraca uwagę, że zupełnie inaczej wygląda urządzona zieleń na innej działce w granicach osiedla [...], z której korzystają okoliczni mieszkańcy.

Dlatego też zarzut skargi dotyczący braku uszczegółowienia celu wywłaszczenia przez organ w oparciu o dokumenty wydane przed wywłaszczeniem (organ oparł się na dostępnych dokumentach z lat późniejszych) nie ma dla przedmiotowej sprawy istotnego znaczenia, ponieważ na spornej nieruchomości nie zrealizowano niczego związanego z celem wywłaszczenia tj. budową osiedla mieszkaniowego.

Natomiast dołączona do skargi mapa nie ma żadnego znaczenia dowodowego, ponieważ jest nie potwierdzoną za zgodność kserokopią, jest mało czytelna, bez daty, nie wynika z niej w żaden sposób wbrew temu co twierdzi skarżący, że działka nr [...] miała stanowić zieleń osiedlową.

Sam skarżący przyznaje, że w niniejszej sprawie nie odnaleziono dokumentu sprzed wywłaszczenia, który szczegółowo określałby cel na który wywłaszczono sporną nieruchomość, zatem zarzut naruszenia przez organy art. 7, art. 77 i art. 80 KPA Sąd uznał za nieuzasadniony. Zdaniem Sądu organ w sposób wyczerpujący zebrał i ocenił bardzo obszerny materiał dowodowy znajdujący się w aktach przedmiotowej sprawy, oraz prawidłowo uzasadnił swoje decyzje. Przy czym w rozpatrywanej sprawie spełnione zostały wymogi określone w art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, dlatego też Sąd uznał, że stanowisko organów stwierdzające iż działka nr [...] podlega zwrotowi na rzecz uprawnionych osób jest prawidłowe i oparte na aktualnie dostępnej dokumentacji.

Nie budzi też wątpliwości Sądu podstawa prawna wydanych w sprawie orzeczeń.

Natomiast ewentualne istnienie infrastruktury technicznej na spornej działce nie stanowi przeszkody do jej zwrotu, nie umożliwia bowiem korzystania z niej przez byłego właściciela. Co najwyżej osoba taka, może być ograniczona jej zagospodarowaniem.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł jak w sentencji.