Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1534/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Inga Gołowska Sędziowie WSA Piotr Głowacki WSA Urszula Zięba (spr.) Protokolant Julia Mejer po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 maja 2022 r. sprawy ze skargi B. I. na decyzję Zakład Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 września 2021 r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. skargę oddala.


UZASADNIENIE

B.I. (dalej "skarżąca", "wnioskodawczyni", "zobowiązana") zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek powołując się na swoją trudną sytuację życiową i finansową.

ZUS decyzję z dnia 5 lipca 2021 r. odmówił umorzenia należności z tytułu składek.

Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy podkreślając, że jest osobą samotną, w tragicznej sytuacji materialnej, a posiadanych środków finansowych nie wystarcza na żywność i leki. Podała, że do końca czerwca 2021 r. koszty utrzymania dzieliła z osobą, z którą mieszkała, ale ta osoba zmarła. Wnioskodawczyni z racji wieku i stanu zdrowia nie może podjąć pracy, choć jej poszukuje.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ZUS decyzją z dnia 21 września 2021 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia 5 lipca 2021 r. wskazując, że swoje rozstrzygnięcie oparł na wnikliwej analizie wszystkich zebranych w trakcie prowadzonego postępowania dokumentów.

W uzasadnieniu organ wskazał, że ze złożonego przez wnioskodawczynię oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej wynika, że skarżąca: jest rozwiedziona; pracuje zarobkowo na podstawie umów zlecenia z wynagrodzeniem 34 zł brutto i 430 zł brutto; od 1 listopada 2017 r. skarżąca pobiera emeryturę w wysokości 1423,72 zł brutto (1207,59 zł netto); nie uzyskuje dochodów z innych źródeł; nie pobiera zasiłków z pomocy społecznej, Urzędu Pracy oraz nie korzysta z innych form pomocy. Skarżąca ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem: z tytułu miesięcznych opłat w wysokości 221 zł, opłaty eksploatacyjne w wysokości 280 zł, inne (porozumienie z ZBK K. – spłata zaległego czynszu) w wysokości 550 zł oraz koszty związane z leczeniem w wysokości 100 zł. Skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Posiada zobowiązania finansowe w ZBK K. w wysokości 76 tys. zł, które jest spłacane w miesięcznej kwocie raty 550 zł. Skarżąca nie posiada ruchomości, nieruchomości, praw majątkowych oraz wierzytelności.

Organ podał, że w celu rozpatrzenia sprawy korzystał z danych wygenerowanych z systemu informatycznego oraz rejestrów centralnych (Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Bazy Danych Ksiąg Wieczystych), na których podstawie ustalono w szczególności, że: skarżąca z dniem 1 lutego 2002 r. wyrejestrowała działalność gospodarczą pod nazwą G.; ze świadczenia emerytalnego dokonywane są potrącenia w wysokości 291,52 zł, w związku z czym do wypłaty pozostaje 916,07 zł; skarżąca nie jest właścicielem (współwłaścicielem) samochodu.

Organ przedstawił następnie zawartą w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 423 zm.), dalej "u.s.u.s.", regulację dotyczącą umarzania należności z tytułu składek i wyjaśnił dlaczego w przypadku skarżącej nie zachodzi żadna z przesłanek umożliwiających umorzenie należności składkowych. Wskazał, że jeśli chodzi o przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. to nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe; nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy – Prawo upadłościowe. ZUS podał, że nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., mimo że nastąpiło wyrejestrowanie działalności gospodarczej, to nie wystąpiła przesłanka braku majątku niepodlegającego egzekucji, bowiem skarżąca uzyskuje dochód z pobieranego świadczenia emerytalnego, z którego prowadzone jest skutecznie postępowanie egzekucyjne, ponadto strona uzyskuje dochód z tytułu umowy zlecenia; nie wystąpił również brak następców prawnych. W sprawie nie zachodzi także przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s., ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie skarżąca wnosi przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi, gdyż Naczelnik US lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ wobec zaległości widniejących na koncie skarżącej, Dyrektor ZUS Oddział w K. wszczął przymusowe dochodzenie należności; następnie postępowanie przejął Naczelnik Urzędu Skarbowego K.; brak jest podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, bowiem z zajętego świadczenia emerytalnego prowadzona jest skuteczna egzekucja (na przestrzeni ostatnich 6 miesięcy wyegzekwowano kwotę wysokości 1 621,64 zł). ZUS podał także, że otrzymywane wynagrodzenie z tytułu zawartej umowy zlecenia nie podlega ochronie przed potrąceniami komorniczymi i w całości może zostać zajęte. ZUS wskazał, że dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowej, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Podkreślono, że dopóki istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych, organ rentowy działając jako wierzyciel nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania. Ponieważ wobec skarżącej nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, uniemożliwia to pozytywne rozstrzygniecie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Następnie ZUS zwrócił uwagę, że wobec braku całkowitej nieściągalności może umorzyć należności jeśli stwierdzi, że z powodu sytuacji rodzinnej i stanu majątkowego dłużnik nie może opłacić należności ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Umorzeniem z tego powodu można objąć należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Możliwość ta wynika z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365), dalej "rozporządzenie". Organ przedstawił te szczególne przypadki umorzenia określone w §3 ust. 1 ww. rozporządzenia. Wyjaśnił dlaczego w stosunku do skarżącej nie ma zastosowania przesłanka wskazana w §3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Podał, że decydując się na założenie działalności gospodarczej, skarżąca powinna być świadoma, że dodatkowo zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tytułu prowadzenia działalności w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Organ podał, że brak płynności finansowej nie powinien być równoważony ze środków stanowiących przychody ZUS. Odstąpienie od powszechnego obowiązku regulowania należności publicznoprawnych jakim jest umorzenie należności z tytułu składek, jest możliwe jedynie w sytuacji jednoznacznego stwierdzenia, że osoba zobowiązana nie będzie miała możliwości spłaty. Zapisy rozporządzenia nie pozostawiają wątpliwości, że to na stronie wnioskującej o umorzenie spoczywa wymóg wykazania spełnienia przewidzianych prawem przesłanek. W ocenie ZUS skarżąca nie udowodniła, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, gdyż skutkowałoby to brakiem możliwości zapewnienia podstawowych potrzeb bytowych.

ZUS stwierdził następnie, że wystąpienie przesłanki dotyczącej stanu zdrowia określonej w §3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. Organ przedstawił sytuację zdrowotną skarżącej. Podał, że nie neguje kłopotów zdrowotnych skarżącej i podchodzi do nich ze zrozumieniem. Problemy te, w ocenie ZUS, nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności. Skarżąca dysponuje stałym źródłem dochodu w postaci świadczenia emerytalnego, które jest wypłacane bez względu na stan zdrowia i co roku przewidziana jest jego waloryzacja.

Odnosząc się do przesłanki uregulowanej w §3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ZUS podał, że ograniczone możliwości płatnicze skarżącej nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości. Przesłanka ta nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste. Organ odniósł się do sytuacji finansowej skarżącej i podkreślił, że do oceny sytuacji finansowej gospodarstwa domowego należy przyjąć dochód przed potrąceniami egzekucyjnymi, które są konsekwencją nieregulowania zobowiązań wobec wierzycieli i nie są uwzględniane przez praktykę orzeczniczą w ocenie sytuacji dla potrzeb umorzenia zaległości publicznoprawnych. Analizując dochód skarżącej, ZUS stwierdził, że kształtuje się on na poziomie wyższym od ustalonego minimum socjalnego dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego, które za IV kwartał 2020 r. wyniosło 1 253,13 zł wg Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych z 2 kwietnia 2021 r. Podniesione przez skarżącą okoliczności, w ocenie organu, w istotny sposób nie odróżniają się od realiów finansowych osób, które również borykają się z trudnościami finansowymi. Analiza ustalonych w postępowaniu faktów prowadzi do wniosku, że sytuacja skarżącej nie jest trudna i nie nosi znamion ubóstwa. Skarżąca posiada stałe źródło dochodu, które umożliwia zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, pomimo że ze świadczenia są dokonywane potrącenia komornicze. Kwota, która pozostaje stronie do dyspozycji po dokonanych potrąceniach również jest wyższa od poziomu minimum egzystencji w roku 2020 określonym również przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych 9 kwietnia 2021 r., które wynosi 609,65 zł netto dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego. Dodatkowo ZUS podał, że skarżąca nie wykazała, aby była zmuszona korzystać z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej oraz innych form wsparcia skierowanych dla osób znajdujących się w niedostatku. Organ podkreślił także, że swoją wieloletnią bierną postawą w stosunku do spłaty zadłużenia, skarżąca przyczyniła się do tego, że kwoty odsetek osiągnęły sumę przewyższającą należność główną. Zaległości dotyczą bowiem okresu 2001-2002. ZUS podał także, że rozpoznając sprawę pod uwagę bierze również możliwość odzyskania należności w drodze układu ratalnego z wysokością raty dostosowaną do możliwości płatniczych skarżącej. Dlatego jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne.

W skierowanej do WSA w Krakowie skardze na decyzję z dnia 21 września 2021 r. skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i umorzenie należności wobec ZUS za okres od maja 2001 r. do stycznia 2002 r. Podała, że obecnie jest w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Stan jej zdrowia znacznie się pogorszył, co wiąże się z większymi kosztami leczenia. Skarżąca nie ma więc możliwości spłacania tych kwot.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2021.137 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2022.329) dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zakładu odmawiająca skarżącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy za ubezpieczonego będącego jednocześnie płatnikiem tych składek.

Podstawą prawną dla podjęcia kontrolowanego rozstrzygnięcia w zakresie ww. składek jest art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. Z treści tej regulacji wynika, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Z kolei całkowita nieściągalność, o której mowa wyżej, zachodzi w sytuacjach wskazanych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s, a zatem gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu Ordynacji podatkowej;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W zakresie należności z tytułu składek ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem tych składek, pomimo braku całkowitej nieściągalności, organ ma możliwość umorzenia tych należności także w innych uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). Na te uzasadnione przypadki wskazuje § 3 Rozporządzenia. Są nimi w szczególności sytuacje, gdy:

1. opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2. w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3. w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W pierwszym etapie postępowania z wniosku o umorzenie należności składkowych organ bada, czy w ogóle występują przesłanki do umorzenia należności. Jeśli żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona organ bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania ulgi. W przypadku zaś ustalenia zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek umorzenia należności, postępowanie wchodzi w drugi etap – uznania administracyjnego, tj. możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia. Z treści wyżej zacytowanych przepisów wynika bowiem, że dopiero na tym etapie postępowania organ korzysta ze swobody uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia.

Konsekwencją takiego modelu postępowania organu jest kontrola sądu sprawowana zasadniczo na trzech poziomach: 1. kontrola prawidłowości przeprowadzonego postępowania, w tym postępowania dowodowego (zwłaszcza kompletności materiału dowodowego); 2. kontrola prawidłowości oceny przesłanek umorzenia oraz w przypadku ich zaistnienia: 3. kontrola granic przyznanego organowi uznania administracyjnego.

Rozstrzygnięcie organu musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Dokonując tych czynności organy podatkowe muszą kierować się regułami zapisanymi w art. 80 K.p.a., tj. ocenić na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W celu ustalenia istnienia przesłanek umorzenia należności składkowych niezbędne jest zbadanie sytuacji finansowej, określenie dochodów i wydatków, relacji pomiędzy tymi wielkościami oraz sytuacji rodzinnej i zdrowotnej osoby zobowiązanej. Ustalając istnienie przesłanek organ bierze przy tym pod uwagę aktualną sytuację życiową i majątkową osoby wnoszącej o umorzenie zaległości.

Sąd stwierdził, że ZUS prawidłowo w pierwszej kolejności dokonał ustalenia czy w sprawie zachodzi całkowita nieściągalność należności, a zatem przesłanka wyrażona w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s W wyniku tych zabiegów zasadnie stwierdził, że

w odniesieniu do zobowiązanej warunek ten nie zachodzi. W tym zakresie istotne jest ustalenie, że wobec skarżącej prowadzone jest skutecznie postępowanie egzekucyjne. Potrącenia dokonywane są ze świadczenia emerytalnego, które skarżąca otrzymuje w kwocie 1.423,72 zł brutto, 1.207,59 netto, w wysokości 25% . Postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku wyklucza natomiast zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Jak organ, mimo to wykazuje żadna z ustawowych przesłanek "całkowitej nieściągalności nie jest w przypadku skarżącej spełniona.

Prawidłowe są również ustalenia ZUS w zakresie braku przesłanek wymienionych w rozporządzeniu, tj. takiego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej zobowiązanego, które powodują, że nie jest on w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.

Organ przeprowadził szczegółowe postępowanie wyjaśniające w wyniku którego ustalił sytuację finansową i rodzinną skarżącej przedstawiając ją w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, spełniającej wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Oparł się w tym zakresie między innymi na oświadczeniu skarżącego o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej, informacji z Centralnej Ewidencji i Informacji o działalności gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych.

Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie organ prawidłowo przeanalizował zgromadzone dowody pod kątem wystąpienia przesłanki związanej z możliwością pozbawienia skarżącej - w wyniku opłacenia należności z tytułu składek - zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia). Oczywiście biorąc pod uwagę spłacanie w kwotach dopuszczalnych do egzekwowania lub w drodze ewentualnego układu ratalnego, który mógłby zostać zawarty. Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania prawidłowości ustaleń poczynionych w zaskarżonej decyzji w tym zakresie.

Organ prawidłowo ustalił przychody i wydatki skarżącej pozostającej w jednoosobowym gospodarstwie domowym oraz wskazał na prowadzoną egzekucję ze świadczenia emerytalnego. Istotne przy tym jest, że skarżąca dysponuje stałym dochodem z tytułu emerytury. Należy zgodzić się, że sytuacja materialna skarżącej jest trudna, funkcjonuje na granicy ubóstwa zwłaszcza w sytuacji gdy obciążona jest znaczącym długiem wobec zarządu budynku w którym zamieszkuje. W takich sytuacjach istnienie uciążliwości i trudności jest oczywiste. Organ prawidłowo jednak ocenił, że skarżąca posiada środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb, już po dokonaniu potrącenia. Przepis § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia posługuje się bowiem sformułowaniem "niezbędnych potrzeb życiowych". Zgodnie z literalnym brzmieniem "niezbędne potrzeby życiowe" to takie, których zaspokojenie jest konieczne bądź też, których niezaspokojenie negatywnie (szkodliwie) wpłynie na byt zobowiązanego lub jego rodzinę. Przy czym wymaga podkreślenia, że niezbędne potrzeby życiowe należy rozumieć w sposób obiektywny, a nie poprzez subiektywne postrzeganie tych potrzeb przez skarżącego. Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji strony, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten czas minimum socjalnego. Organ takiego odniesienia dokonał i prawidłowo stwierdził, wbrew twierdzeniom skarżącej, że środki finansowe będące w dyspozycji skarżącego nieznacznie przekraczają minimum socjalne. Należy wyjaśnić, że kwota minimum socjalnego czy minimum egzystencji to środki pozostające do dyspozycji na ww. niezbędne potrzeby, po potrąceniu egzekwowanej należności, a nie jak wyliczył to skarżący kwota pozostała po potrąceniu egzekwowanej należności, wydatków na czynsz i leki.

Umorzenie należności powinno być zarezerwowane m.in. dla sytuacji gdy status materialny zobowiązanego, uniemożliwiający spłatę długów, ma charakter trwały lub pogłębiający się oraz występuje w dłuższym okresie. Organ prawidłowo ponadto stwierdził, że sytuację finansową skarżącej może polepszyć spłata należności w układzie ratalnym. Spłata zadłużenia w układzie ratalnym jest dogodną formą ulgi w realizacji zaległości, bowiem od należności z tytułu, z których spłatę rozłożono na raty, nie nalicza się odsetek za zwłokę, począwszy od następnego dnia po wpływie wniosku.

Podkreślenia też wymaga, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zatem w sytuacji, gdy organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległych składek, to podjęte negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne. Sąd podziela stanowisko organu, że korzystanie z systemu ubezpieczeń społecznych (pobieranie świadczenia emerytalnego) i ubezpieczenia zdrowotnego (leczenie w publicznych placówkach służby zdrowia) i jednoczesne nieregulowanie zaległości w odprowadzaniu składek, narusza interes społeczny i uderza w solidarność ubezpieczonych, albowiem osoba z jednej strony korzysta ze świadczeń a poprzez zaległości składkowe nie dokłada się w pełni do systemu, z którego mają korzystać pozostali.

Zdaniem Sądu organ prawidłowo również ustalił, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia, ponieważ skarżąca nie prowadzi już działalności gospodarczej, utrzymuje się z emerytury.

Organ prawidłowo również wskazał, że dla wystąpienia przesłanki umorzenia z § 3 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia nie są wystarczające same problemy zdrowotne wnioskodawcy, lecz również skutek choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacanie należności. W niniejszej sprawie problemy zdrowotne skarżącej nie są kwestionowane. Skarżąca dysponuje jednak stałym źródłem dochodu w postaci emerytury, która wypłacana jest niezależnie od stanu zdrowia zobowiązanego. Oznacza to, że problemy zdrowotne nie pozbawiają skarżącej możliwości uzyskiwania dochodu (emerytura), z którego regulowane są zaległości względem Zakładu.

Powyższe ustalenia prawidłowo doprowadziły ZUS do wniosku, że brak jest podstawy do umorzenia zobowiązań skarżącej zarówno na podstawie art. 28 ust. 2,3 u.s.u.s., jak i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia. Sąd stwierdził, że dokonana przez organ ocena zebranego materiału dowodowego nie jest dowolna i nie wychodzi poza granice zakreślone w art. 80 k.p.a.

Na marginesie wskazać należy, że stosownie do treści art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które wynikają z akt i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Tym samym, Sąd dokonuje kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia na datę jego podjęcia przez organ i w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym. Przy czym dodać należy, że jakiekolwiek zmiany w sytuacji życiowej skarżącej, mogą być podstawą ponownego ubiegania się o udzielenie ulgi w spłacie zaległości wobec ZUS. Wniosek w tym zakresie może być bowiem ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu, w szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów. Wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.