Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 703/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1 pkt 3, pkt 3b, pkt 3c, pkt 4, pkt 95.
journal: Dz.U. 2012 poz 361
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda Sędziowie: Sędzia NSA Anna Świderska (spr.) Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Protokolant: St. sekretarz sądowy Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi C.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 24 czerwca 2015r. skorygowanym pismem z 10 sierpnia 2015 roku C. S. działający przez pełnomocnika - żonę K. S. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2014 w kwocie 38.267,72 zł. W uzasadnieniu do zgłoszonego żądania wskazał, że podatek od odsetek z tytułu nieterminowej wypłaty odszkodowania zapłacony został niezależnie, ponieważ odsetki powinny korzystać ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie tych samych przepisów co otrzymane odszkodowanie. Wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty złożone zostało skorygowane wspólne zeznanie PIT-36 małżonków S. za 2014r, w którym nie wykazano przychodu z innych źródeł w kwocie 185.686,18 zł, w wyniku czego zamiast pierwotnie zadeklarowanej kwoty do wpłaty w wysokości 35.488 zł zadeklarowano nadpłatę w wysokości 1 .492 zł.

Decyzją z [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W. odmówił stwierdzenia wnioskowanej nadpłaty.

Decyzją z dnia [...], Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości dotyczące oznaczenia strony postępowania, wobec której prowadzone było postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty, w sytuacji wspólnego opodatkowania małżonków.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy decyzją z dnia [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W. odmówił K. i G. S. stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 rok. Organ podatkowy pierwszej instancji stanął na stanowisku, że odsetki, które nie dotyczą bezpośrednio szkody leżącej u podstaw wypłaconego odszkodowania i związane są z opóźnieniem w jego wypłacie, powinny być traktowane od niego odrębnie i podlegać opodatkowaniu.

W odwołaniu strona zarzuciła wydanemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów art. 21 ust. 1 pkt 4 ustawy z 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 361, ze zm.) – dalej "u.p.d.o.f." poprzez uznanie, że odsetki od odszkodowania nie podlegają zwolnieniu z opodatkowania tym podatkiem.

Zaskarżoną decyzją z [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu podkreślił, że wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Ł. I Wydział Cywilny z dnia 28 listopada 2014 r., sygn. akt [...] na rzecz podatnika zasądzono od A z siedzibą w W. kwoty zadośćuczynienia oraz odszkodowania z ustawowymi odsetkami od dnia 23 września 2011 r. a także kwoty renty wyrównawczej i renty na zwiększone potrzeby, płatne z góry do 10 dnia każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat, począwszy od 1 września 2011 r.

Natomiast w deklaracji PIT-8C za 2014r. wystawionej przez A z siedzibą w W. wykazany został przychód wnioskodawcy z tytułu odsetek za nieterminową wypłatę odszkodowania w kwocie 185.686,18 zł. W piśmie z dnia 25 kwietnia 2016 r. A poinformowało, że: "wypłacone w 2014 roku odsetki na rzecz C.S. mają związek z realizacją wyroku Sądu Okręgowego w Ł.([...]) i wyroku Sądu Apelacyjnego w Ł. ([...]). Odsetki zostały naliczone od zasądzonego zadośćuczynienia oraz renty wyrównawczej i renty na zwiększone potrzeby. Ich wypłata została dokonana w dniach 9 września i 17 grudnia 2014 r.

Organ podkreślił, że w sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że otrzymane przez podatnika kwoty odszkodowania i zadośćuczynienia korzystają ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych, na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f., zaś kwoty renty wyrównawczej i renty na zwiększone potrzeby - na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 c u.p.d.o.f.. Natomiast stanowiące przedmiot sporu odsetki zasądzone wyrokiem sądu i naliczone od kwoty głównej odszkodowania i zadośćuczynienia oraz odsetki od zasądzonej renty wyrównawczej i renty na zwiększone potrzeby nie korzystają z takiego zwolnienia z opodatkowania.

Organ podkreślił, że za utrwalony w orzecznictwie NSA uznać należy pogląd, że odsetki otrzymane na podstawie wyroku z tytułu opóźnienia dłużnika ze spełnieniem świadczenia pieniężnego (art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego) stanowią odszkodowanie dotyczące korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono i jako takie nie są wolne od podatku dochodowego od osób fizycznych, ponieważ przepis art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. b u.p.d.o.f. jednoznacznie wyłącza ze zwolnienia podatkowego ten rodzaj odszkodowania. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. podkreślił, iż podstawą zasądzenia na rzecz podatnika odsetek nie była szkoda związana z wypadkiem komunikacyjnym - tutaj funkcję odszkodowawczą realizowały wyłącznie zasadzone kwoty główne odszkodowania i zadośćuczynienia - lecz szkoda polegająca na pozbawieniu wnioskodawcy możliwości dysponowania we wskazanym okresie kapitałem jakim były kwoty odszkodowania i zadośćuczynienia. Innymi słowy przyznane odsetki miały na celu wyrównanie szkody spowodowanej utratą ewentualnych korzyści, które mógłby podatnik odnieść, gdyby szkoda w takiej postaci nie zaistniała. Będące wyłącznym przedmiotem obecnego postępowania odsetki stanowiły inne odszkodowanie wynikające z wyroku sądu, o którym mowa wart. 21 ust 1 pkt 3b ustawy i jako takie z uwagi na przewidziane w tym przepisie wyłączenie z zakresu zwolnienia odszkodowań dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono, podlegają opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Tego rodzaju odsetki stanowią przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. i podlegają opodatkowaniu na zasadach ogólnych według skali podatkowej określonej w art. 27 ust. 1 ustawy.

Nie korzystają również ze zwolnienia, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 95 u.p.d.o.f, odsetki od zasądzonej na rzecz wnioskodawcy renty wyrównawczej oraz renty na zwiększone potrzeby. Art. 21 ust. 1 pkt 95 u.p.d.o.f., stanowi że wolne od podatku dochodowego są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty wynagrodzeń i świadczeń z tytułów, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy. Jednak w art. 10 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.f. w zw. z art. 12 ust. 7 u.p.d.o.f mowa jest o świadczeniach z tytułu emerytury lub renty otrzymanych w ramach systemu ubezpieczeń społecznych. Katalog tych świadczeń zawarty został w art. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Renta wyrównawcza i renta na zwiększone potrzeby przyznane wyrokiem sądu nie są świadczeniami z ubezpieczenia społecznego. Podstawą ich zasądzenia jest norma prawa cywilnego konkretyzująca zakres obowiązku naprawienia szkody, w następstwie której poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość. Przysporzenie to nie jest świadczeniem, o którym mowa w art. 10 ust.1 pkt 1 u.p.d.o.f. a co za tym idzie związane z tym świadczeniem odsetki nie korzystają ze zwolnienia z opodatkowania przewidzianego przepisem art. 21 ust. 1 pkt 95 u.p.d.o.f.

Nie ma także racji podatnik podnosząc, że odsetki od zasądzonych wyrokiem sądu należności są zwolnione z opodatkowania na mocy art. 21 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f.. Stosownie do powołanego przepisu wolne od podatku dochodowego są kwoty otrzymane z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych, z wyjątkiem: odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą lub prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane zgodnie z art. 27 ust. 1 lub art. 30c, oraz dochodu, o którym mowa w art. 24 ust. 15 i 15a u.p.d.o.f. Ze względu na samoistny charakter odsetek, które pozostając w pewnym związku z należnością główną, zaspokajają jednak odrębne roszczenie, którego podstawową przesłanką nie jest szkoda, wyrządzona w mieniu, czy też w dobrach osobistych ubezpieczonego, nie można przyjąć, że odsetki są świadczeniem wypłaconym z tytułu ubezpieczeń majątkowych czy osobowych i jako takie objęte są zwolnieniem od podatku dochodowego od osób fizycznych.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi powyższemu rozstrzygnięciu Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. zarzucono naruszenie art. 21 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f., poprzez uznanie, że odsetki od odszkodowania nie podlegają zwolnieniu od podatku dochodowego od osób fizycznych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Spór w rozpatrywanej sprawie dotyczy tego, czy przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, przewidują opodatkowanie, czy też zwolnienie z opodatkowania odsetek od odszkodowania i zadośćuczynienia oraz odsetek od renty wyrównawczej i renty na zwiększone potrzeby zasądzonych wyrokiem sądu powszechnego na rzecz osoby poszkodowanej w wypadku komunikacyjnym. Natomiast poza sporem jest to, że zasądzone i wypłacone skarżącemu odszkodowanie i zadośćuczynienie oraz renta wyrównawcza i renta na zwiększone potrzeby korzystają ze zwolnienia od opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W toku postepowania przed organem podatkowym strona skarżąca akcentowała akcesoryjny w stosunku do świadczenia głównego (kwoty odszkodowania, kwoty zadośćuczynienia) charakter odsetek, których podstawą prawną zasądzenia był art. 481 Kodeksu cywilnego. Argumentowano, że skoro zasądzone na rzecz podatnika świadczenia główne podlegają zwolnieniu od podatku dochodowego, to na tej samej podstawie prawnej zwolnieniu takiemu podlegają ściśle związane z nimi i od nich zależne świadczenia uboczne w postaci odsetek za zwłokę w spełnieniu świadczenia głównego.

Taki pogląd nie jest jednak uprawniony w świetle mających w sprawie zastosowanie przepisów ustawy o podatku dochodowy od osób fizycznych regulujących zwolnienie od opodatkowania i przy uwzględnieniu charakteru prawnego, roli i związku ze świadczeniem głównym świadczenia ubocznego, jakim jest świadczenie odsetek za czas opóźnienia.

Stanowisko podatników byłoby usprawiedliwione na tle stanu prawnego obowiązującego przed dniem 1 stycznia 2003 r. Z tym dniem do art. 21 ust. 1 u.p.d.o.f. został dodany pkt 3b w brzmieniu: "Wolne od podatku dochodowego są: inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień: a/ otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością, b/ dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Sformułowanie art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. powoduje, że nie budzi wątpliwości istnienie zwolnienia podatkowego odszkodowania lub zadośćuczynienia zasądzonego wyrokiem sądu. Natomiast dla rozstrzygnięcia sporu istotne jest zinterpretowanie ustawowego określenia: odszkodowanie dotyczące korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono, zamieszczonego w art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. akt II FSK 1629/06 (dostępny w internetowej bazie CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl) przepis ten stanowi niemal dosłowne, poza słowem podatnik, powtórzenie treści art. 361 § 2 K.c. w jego końcowej części. Nie ma żadnych podstaw, by treść pojęcia "utracone korzyści", które ma utrwalone znaczenie w języku prawniczym, wykładać odmiennie, stosując przepis ustawy podatkowej. Odsetki należne w razie uchybienia przez dłużnika terminowi świadczenia pieniężnego (art. 481 § 1 K.c.) należy traktować jako wynagrodzenie za przedłużone i pozbawione podstaw prawnych korzystanie z cudzego kapitału. Inaczej rzecz ujmując, jest to odszkodowanie za pozbawienie wierzyciela możliwości dysponowania kapitałem, a tym samym pozbawienie go spodziewanych z tego tytułu korzyści (np. przez korzystną lokatę) ( ... ) W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że głównym motywem legislacyjnym uregulowania takiego jak w art. 481 § 1 K.c. jest uznanie, że wierzyciel ponosi przez opóźnienie co najmniej szkodę w postaci odsetek, na jakie mógłby ulokować otrzymaną w terminie sumę (wyrok z dnia 24 kwietnia 1997 r. sygn. akt II CKN 118/97, OSP 1998, nr 1, poz. 3 z glosą A. Szpunara). Odsetki zatem są kompensatą tego, że wierzyciel nie mógł z pieniędzy skorzystać wcześniej. Prowadzi to do konkluzji, że odsetki otrzymane na podstawie wyroku z tytułu opóźnienia dłużnika ze spełnieniem świadczenia pieniężnego (art. 481 § 1 K.c.) stanowią odszkodowanie dotyczące korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Kwestia odsetek otrzymanych na podstawie wyroku z tytułu opóźnienia dłużnika ze spełnieniem świadczenia pieniężnego była również przedmiotem analizy w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2009 r. II FSK 588/2008 oraz w wyrokach tutejszego sądu z dnia 21 maja 2015 r. sygn. akt I SA/Łd 1234/14 oraz 8 stycznia 2016 roku sygn. akt I SA/Łd 1204/15 (dostępne w internetowej bazie CBOSA) wyrażone w nich poglądy podziela sąd w składzie rozpoznającym spraw niniejszą W wyrokach tych sądy administracyjne wyraziły pogląd, że odsetki otrzymane na podstawie wyroku z tytułu opóźnienia dłużnika ze spełnieniem świadczenia pieniężnego (art. 481 § 1 K.c.) stanowią odszkodowanie dotyczące korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono i jako takie nie są wolne od podatku dochodowego od osób fizycznych, ponieważ przepis art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. b u.p.d.o.f. jednoznacznie wyłącza ze zwolnienia podatkowego wskazane odszkodowania.

Taka interpretacja w pełni współbrzmi ze stanowiskiem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z 5 lutego 2015r. sygn. akt V CSK 231/14 (dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 1652407). Wskazano w nim, że roszczenie o odsetki, określane mianem roszczenia akcesoryjnego uzależnione jest w całości od zasadności dochodzenia długu głównego. Jednakże ta akcesoryjność dotyczy wyłącznie chwili powstania roszczenia o odsetki, które później mają charakter samodzielny (samoistny) wobec roszczenia głównego i mogą być dochodzone oddzielnie, a nawet niezależnie od wytoczenia powództwa o roszczenie główne.

Roszczenie o odsetki na podstawie art. 481 Kodeksu cywilnego przysługuje wierzycielowi wtedy, gdy dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego. Co istotne, roszczenie to jest niezależne od zawinienia dłużnika i od wystąpienia po stronie wierzyciela szkody, co wynika wprost z treści tego przepisu. Odsetki są świadczeniem ubocznym, zależnym od istnienia i wymagalności długu podstawowego, jednak od momentu powstania uzyskują byt samoistny, niezależny od długu głównego. Rola odsetek za opóźnienie w świadczeniu pieniężnym jest wieloraka. W piśmiennictwie podnosi się, że przepis art. 481 Kodeksu cywilnego działa motywacyjnie na dłużnika i wzmacnia zasadę pacta sunt servanda. Przepis pełni też funkcję represyjną poprzez automatyzm w naliczaniu odsetek, niezależnie od okoliczności występujących po stronie zobowiązanego i niezależnie od powstania szkody. Przewidziane w tym przepisie zagrożenie odsetkami ma także charakter stymulacyjny, bowiem służy wywarciu na dłużnika presji, by bezwzględnie spełnił świadczenie pieniężne. Odsetki za opóźnienie mają także charakter swoistego odszkodowania (zob. Zdzisław Gawlik, komentarz do art. 481 Kodeksu cywilnego, LEX 2014). Swoistość ta polega na tym, że roszczenie o odsetki nie wymaga wykazania jakiejkolwiek szkody po stronie wierzyciela świadczenia pieniężnego, a ponadto wysokość odsetek i tym samym kwota będąca iloczynem stopy odsetek i ilości dni opóźnienia nie jest związana z wysokością ewentualnej szkody wynikłej z opóźnienia świadczenia pieniężnego, co oznacza, że zasadniczą rolą odsetek nie jest pokrycie zaistniałej szkody. Jednocześnie można przyjąć, że powyższy przepis cyt. "potwierdza pewną prawidłowość, że jakiekolwiek opóźnienie w terminowej realizacji świadczenia pieniężnego, z uwagi na zmianę siły nabywczej pieniądza, przynosi zawsze uprawnionemu szkodę w postaci wielkości oprocentowania, które wierzyciel by uzyskał, gdyby należne świadczenie pieniężne otrzymał w terminie i podjął w odniesieniu do otrzymanej sumy pieniędzy decyzję o ich ulokowaniu w banku. Przyjąć zatem należy założenie, iż opóźnienie w wykonaniu świadczenia pieniężnego zawsze rodzi szkodę, bez względu na to, jakie zamiary w odniesieniu do oczekiwanego świadczenia miał wierzyciel" (zob. Zdzisław Gawlik, komentarz doart. 481 Kodeksu cywilnego, LEX 2014).

Z treści art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. wynika, że zwolnieniu podatkowemu podlegają odpowiednio: otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia (ust. 1 pkt 3), odszkodowania w postaci renty (ust. 1 pkt 3c), kwoty otrzymane z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych (ust. 1 pkt 4).

Treści art. 361 Kodeksu cywilnego wskazuje, że naprawienie szkody obejmuje pokrycie strat, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby szkody mu nie wyrządzono. Wysokość szkody wyznacza zatem rozmiar obowiązku odszkodowawczego, a zasada restytucji wyklucza dopuszczalność wzbogacenia się poszkodowanego. W prawie cywilnym istnieje rozróżnienie pojęć "szkoda" i "krzywda". Pierwsze z nich odnosi się do majątkowego skutku naruszenia dóbr, a drugie, stosownie do art. 444 i art. 445 Kodeksu cywilnego, oznacza niemajątkowy skutek naruszenia dóbr osobistych, wywołany uszkodzeniem ciała, rozstrojem zdrowia, pozbawieniem wolności lub skłonieniem za pomocą podstępu, gwałtu lub nadużycia stosunku zależności do poddania się czynowi nierządnemu. Pojęcie "odszkodowania" jest odnoszone do pokrywania uszczerbków o charakterze majątkowym, a pojęcie "zadośćuczynienia" do pokrywania uszczerbków o charakterze niemajątkowym, czyli krzywd.

Mając powyższe na uwadze, organ podatkowy prawidłowo uznał, że zwolnienie od opodatkowania odszkodowania lub zadośćuczynienia, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 oraz renty pkt 3c u.p.d.o.f., nie dotyczy odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, dla których podstawą prawną ich wypłaty był art. 481 Kodeksu cywilnego. Odsetki takie, chociaż dodatkowo pełnią funkcję swoistego odszkodowania, nie są ani odszkodowaniem, ani zadośćuczynieniem, o których mowa w powyższych przepisach u.p.d.o.f. zwalniających od opodatkowania. To samo spostrzeżenie należy odnieść do zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. Należy mieć na uwadze, że przepisy regulujące zwolnienia podatkowe powinny być interpretowane ściśle. Nie należy ich interpretować rozszerzająco. Skoro odsetki za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego nie są ani właściwym odszkodowaniem, ani zadośćuczynieniem to nie mieszczą się w zakresie zwolnienia podatkowego. Dodatkowo można wskazać, że w tych wypadkach, gdy ustawodawca chciał zwolnić od opodatkowania także odsetki, to wyraźnie to zaznaczał, np. w art. 21 ust. 1 pkt 95 u.p.d.o.f..

Sąd podziela także stanowisko i argumentację organu podatkowego dotyczącą braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 21 ust. 1 pkt 95 u.p.d.o.f. Z przewidzianego w nim zwolnienia korzystają odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty świadczeń z tytułu emerytur lub rent otrzymanych w ramach systemu ubezpieczeń społecznych. Renta wyrównawcza i renta na zwiększone potrzeby przysługują wnioskodawcy na podstawie wyroku sądu i nie są świadczeniami z ubezpieczenia społecznego. Podstawą ich zasądzenia stanowiła norma prawa cywilnego konkretyzująca zakres obowiązku naprawienia szkody, w następstwie której poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość.

W sprawie brak także możliwości zastosowania do spornych odsetek zwolnienia podatkowego przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. Zgodnie z tym przepisem wolne od podatku dochodowego są kwoty otrzymane z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych, z wyjątkiem:

a) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą lub prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane zgodnie z art. 27 ust. 1 lub art. 30c,

b) dochodu, o którym mowa w art. 24 ust. 15 i 15a.

Dyspozycja tego przepisu odnosi się wyłącznie do kwot otrzymanych z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych, a nie kwot, uzyskanych z innego tytułu prawnego. W analizowanej sprawie tytułem wypłaty odszkodowania, zadośćuczynienia oraz renty wyrównawczej i renty na zwiększone potrzeby były przepisy kodeksu cywilnego dotyczące obowiązku naprawnienia szkody wywołanej czynem niedozwolonym statuujące reguły odpowiedzialności deliktowej. Podstawę wypłaty powyższych kwot stanowiły więc przepisy Kodeksu cywilnego o czynach niedozwolonych, w szczególności art. 444 Kodeksu cywilnego oraz art. 481 § 1 kodeksu cywilnego w odniesieniu do orzeczenia w zakresie przyznanych odsetek, nie zaś umowa ubezpieczeniowa. Wnioskodawca umową taką nie był związany. Umowę ubezpieczeniową z A w W. zawarł sprawca wypadku komunikacyjnego będącego źródłem szkody skarżącego. Omawiany przepis ustawy podatkowej miałby zastosowanie gdyby ubezpieczyciel zgodnie z art. 805 § 1 Kodeksu cywilnego spełniał świadczenie, określone w umowie ubezpieczenia na rzecz skarżącego będącego ubezpieczającym. Nie ma on natomiast zastosowania wtedy, gdy podstawę spełnienia świadczenia odszkodowawczego stanowią przepisy o czynach niedozwolonych, a wypłata części lub całości świadczeń tytułem naprawienia szkody w postaci uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, na rzecz poszkodowanego została na mocy umowy ubezpieczenia przeniesiona ze sprawcy szkody na ubezpieczyciela. Ponieważ poszkodowany czynem niedozwolonym nie jest stroną takiej umowy, z punktu widzenia jego interesu jest obojętne, czy odszkodowanie wypłaca mu sprawca szkody, czy też ubezpieczyciel w realizacji umowy zawartej z tym sprawcą; źródło finansowania odszkodowania nie ma też wpływu na prawnopodatkową kwalifikację kwot otrzymanych przez poszkodowanego w ramach odszkodowania (por. wyrok NSA z 16 czerwca 2016 roku II FSK 1459/14 System Informacji Prawnej LEX nr 2106552).

Końcowo zaznaczyć tylko należy, że powołany w skardze do sądu wyrok NSA z 17.01.2014r. w sprawie II FSK 289/12 dotyczył nieco innego stanu faktycznego i prawnego. Przedmiotem analizy sądu było ustalenie czy kwoty uzyskane w wyniku wydania wyroku zobowiązujące pozwanego do złożenia oświadczenia woli o wykupie nieruchomości (cena i odsetki) podlegają zwolnieniu podatkowemu na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 28 i 29 u.p.d.o.f. i czy skarżący zobowiązany będzie zapłacić podatek od zasądzonej kwot. Wydany w tym zakresie wyrok dotyczący interpretacji prawa podatkowego i nie ma bezpośredniego przełożenia na rozpoznanie niniejszej sprawy.

Z uwagi na powyższe, należało skargę oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).

ms