Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1586/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2004-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14maja2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Andrzej Irla ( spr.) Sędziowie : NSA Andrzej Niecikowski AWSA Anna Znamiec Protokolant : Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2004r. sprawy ze skargi J.C. i H. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] 2001r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej J. C. kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] 1997r., skierowanym do Urzędu Rejonowego w K., J.C. zwróciła się o zwrot działek 465/6, 466/2, 467/4 i 468/6, położonych w K. Podawała, że działki te stanowiły własność jej matki K. M. z domu C., a wywłaszczone zostały na rzecz Skarbu Państwa w 1953r. Działki te objęte były Iwh 185. W toku postępowania żądanie zwrotu tej nieruchomości zgłosiła także H. S. - siostra J. C.

Decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] 2001 r. znak. [...] orzeczono o odmowie zwrotu części działki nr 577/1 obr. 10 K. obj. Kw [...] ( w granicach parcel l.kat. 465/6 i l.kat. 466/2b gm. kat. K. ) oraz o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu pozostałej części parcel l.kat. 465/6, l.kat. 466/2 i całych parcel l.kat. 467/4 i l.kat. 468/6b. gm. kat. K.

W uzasadnieniu tej decyzji podkreślono, że parcele te zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] Nr [...] z przeznaczeniem na cele budowy miasta i kombinatu - N. Nieruchomość wywłaszczona stanowiła własność K. M. której spadkobierczyniami są po 1/2 części J. C. i H. S. W wyniku wielokrotnych przeprowadzanych podziałów obecnie część wywłaszczonych parcel l. kat. 465/6 i 1/466/2 odpowiada części działki ewidencyjnej nr 577/1 obr. [...] w K. Działka ta stanowi własność gminy K. na podstawie decyzji Wojewody K. z dnia [...] 1994r. Nr [...]. Natomiast decyzją Urzędu Miasta K. z dnia [...] 1996r. Nr [...] Zarząd Miasta K. orzekł o nabyciu z mocy prawa z dniem [...]1990r. przez

Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej z siedzibą w K. prawa użytkowania wieczystego na okres 40 lat gruntu położonego w K. na osiedlu [...] składającego się z zabudowanych działek nr 577/1 i nr 577/3 w obrębie [...] jednostka ewidencyjna N. Wpisu tego dokonano w księdze wieczystej KW [...] w dniu [...] 1997r. na wniosek z dnia [...]1996r. Podkreślono również, iż Wydział Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. poinformował J. C., zawiadomieniem z dnia [...] 2000r., że z uwagi na brak zgody użytkownika wieczystego na dobrowolne rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego oraz z uwagi na brak przesłanek uzasadniających skierowanie tej sprawy na drogę postępowania sądowego, w dniu 13 marca Zarząd Miasta K. postanowił o nie rozwiązaniu umowy użytkowania wieczystego ustanowionego na rzecz Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej S.A. w K. w stosunku do nieruchomości stanowiącej część działki nr 577/1 w obrębie 10 jednostka ewidencyjna N. (w granicach l.kat. 465/6 i 1. kat. 466/2 ). Z tego też względu, podkreślono w uzasadnieniu wydanej [...] 2001 r. decyzji, żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie mogło zostać uwzględnione. Zgodnie bowiem z przepisem art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 46 poz. 543 ) roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje jeśli nieruchomość ta została sprzedana lub jeśli na nieruchomości tej przed dniem 1 stycznia 1998r. ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W rozpatrywanym przypadku wystąpiła taka właśnie sytuacja. Równocześnie, z uwagi na fakt, iż wnioskodawczynie pismem z dnia 2. II. 2004r. ograniczyły swój wniosek o zwrot nieruchomości tylko do działki nr 577/1, należało - zdaniem organu I instancji - umorzyć postępowanie o zwrot pozostałej części parcel l.kat. 465/6, l.kat. 466/2 i całych parcel l. kat. 467/4 i 1. kat. 468/6b gm. kat. K.

Od decyzji powyższej J. C. i H. S. wniosły odwołanie do Wojewody M. Zarzuciły, że w zaskarżonej decyzji organ I instancji nie wyjaśnił, czy parcela l.kat. 465/6 w rzeczywistości weszła w skład działki nr 577/1 zaś co do parceli 1. kat. 468/6 zaskarżona decyzja w ogóle nie posiada żadnego uzasadnienia. Zarzuciły nadto w odwołaniu, że nie rozumieją zasadności odmowy zwrotu parcel 1. kat. 465/1 i 1. kat. 466/2, a które nie wchodzą w skład działki nr 577/1. Stwierdzały również, że bezpodstawnie umorzone zostało postępowanie co do zwrotu pozostałych parcel. Domagały się odwołujące uchylenia decyzji i orzeczenia o zwrocie wywłaszczonych w 1951r. działek.

Wojewoda M. decyzją z dnia [...] 2001 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną odwołaniem decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] 2001r. Nr. Wojewoda uznał rozstrzygnięcie organu I instancji za prawidłowe. Podkreślił, że w sprawie należy mieć na uwadze zapis szczególny zawarty w art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, który wyłącza, niezależnie od zaistnienia przesłanek zbędności, możliwość zwrotu nieruchomości objętej prawem użytkowania wieczystego, które powstało przed dniem l stycznia 1998r. Zdaniem Wojewody M. nie budzi też wątpliwości kwestia prawidłowości ustalenia, że parcele l.kat. 465/6 i l.kat. 466/2 wchodzą w skład działki nr 577/1. Wynika to bowiem zarówno z materiału zgromadzonego przez organ I instancji oraz z dokumentacji dołączonej przez wnioskodawczynie. organ odwoławczy podkreślił również, iż wnioskodawczynie pismem z dnia [...] 2001 r. wyraźnie ograniczyły żądanie zwrotu wyłącznie do części działki 577/1 obr. [...] w K. N. W związku z tym dalsze prowadzenie sprawy w tym zakresie było niedopuszczalne i należało je umorzyć na podstawie art. 105 kpa. Jako podstawę prawną swej decyzji organ odwoławczy wskazał przepisy art. 9a ustawy z dnia 21.VIII.1997r. o gospodarce nieruchomościami (jedn. tekst Dz. U. Nr 46 póz. 543 z 2000r.) oraz art. 13 § 1 pkt 1 kpa.

Od powyższej decyzji Wojewody M. z dnia [...] 2001r. J. C. i H. S. wniosły skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżące zarzuciły, że nieruchomość będąca przedmiotem sporu nie jest używana zgodnie z celem wywłaszczenia, gdyż urządzono na niej płatny parking. Wywłaszczenie zaś nastąpiło na cele budowy miasta i kombinatu N. Za te nieruchomości nie wypłacono poza tym ich właścicielom słusznego odszkodowania. W skardze wskazano nadto na przewlekłość działania organów administracji, skoro załatwienie tej sprawy trwało trzy i pół roku. Zdaniem skarżących było to działanie celowe, a sprawę przeciągano w taki sposób, by rozstrzygnąć ją merytorycznie dopiero wtedy, gdy już zaczęły obowiązywać nowe, mniej korzystne dla byłych właścicieli przepisy prawne. Gdyby bowiem przestrzegano art. 35 kpa mówiącego o terminach załatwiania spraw, wówczas sprawa powinna zostać zakończona przed 1. I. 1998r. tj. przed datą wejścia w życie obowiązującej obecnie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Wskazując na powyższe zarzuty, skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. wniósł o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko podkreślając, że zgodnie z art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, zwrot nieruchomości objętej prawem użytkowania wieczystego nie jest możliwy, jeśli przed dniem l stycznia 1998r. ustanowiono na niej na rzecz osoby trzeciej prawo użytkowania wieczystego i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Wpisu użytkowania wieczystego odnośnie przedmiotowej nieruchomości na rzecz obecnego użytkownika - Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej SA w K. dokonano [...] 1997r. Zdaniem strony przeciwnej, nie ma zatem podstaw do zwrotu spornej nieruchomości.

Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z ustaleń organów administracji przedstawionych w uzasadnieniach wydanych decyzji wynika między innymi, że wywłaszczona parcela pgr l. kat 465/6 zniesiona została do 455/17. Także do tej działki 455/17 zniesiona została druga z wywłaszczonych parcel - pgr 1. kat 466/2. Wynika również, że następnie - po kolejnych podziałach - z działki 455/17 utworzone zostały działki nr 577/1 i 577/2. Brak jest przy tym jednak ustalenia czy także działka 577/2 objęta została prawem użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, które przy tym ujawnione byłoby w księdze wieczystej przed l.I.1998r. Jest to okoliczność istotna z punktu widzenia przesłanek decydujących o braku uprawnienia do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a określonych w powołanym przez organy administracji art. 229 ustawy z dnia 21.VIII.1997r. o gospodarce nieruchomościami (jedn. tekst Dz. U. nr 46 poz. 543 z 2000r. z późn. zm. ). Okoliczność ta ma znaczenie w sprawie z uwagi na brak wskazania w sposób pozbawiony wszelkich wątpliwości, że wywłaszczona parcele 465/6 i 466/2 weszły następnie jedynie w skład działki nr 577/1, a nie także w skład działki 577/2, co do której brak jest informacji o ustanowieniu na niej przed l I 1998r. prawa użytkowania wieczystego.

Nie zostały także w pełni wyjaśnione podstawy umorzenia w pozostałym zakresie postępowania o zwrot wywłaszczonych działek. Wprawdzie istotnie skarżące w piśmie z dnia [...] 2001r. (k. 43 akt postępowania administracyjnego) ograniczyły żądanie zwrotu do działki nr 577/1, lecz następnie w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a zatem jeszcze w toku postępowania, zakwestionowały umorzenie postępowania o zwrot wywłaszczonych nieruchomości w pozostałym zakresie.

W tej sytuacji należało zbadać i wyjaśnić treść i znaczenie tego zarzutu odwołania. Jeżeli byłoby to cofniecie uprzedniego ograniczenia żądania, umorzenie w tym zakresie postępowania nie byłoby oparte na uzasadnionej podstawie. Strona bowiem, aż do ostatecznego zakończenia postępowania może odwoływać swoje procesowe oświadczenia i wnioski.

Z uwagi na powyższe wadliwości postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji należało orzec jak w sentencji, w oparciu o przepisy art. 145 § 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi w związku z art. 7 kpa i art. 77 § 1 kpa oraz w związku z art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1271 z późn. zm. ).

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 wymienionej wyżej ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.