Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 532/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 7, art. 12 § 1, art. 77, art. 78 § 1, art. 80 i art. 84 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 4, art. 16, art. 128 ust. 4, art. 134 w zw. z art. 124
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: § 43 ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 207 poz 2109
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego

SENTENCJA

Dnia 13 grudnia 2022 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 października 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 854/20 w sprawie ze skarg [...] S.A. w Konstancinie-Jeziornie oraz [...] na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 21 maja 2018 r. znak: WS-VI.7536.1.1.2018.PB w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania I. oddala skargę kasacyjną, II. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 13 października 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 854/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu skargi [...] S.A. w Konstancinie-Jeziornie oraz [...] na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 21 maja 2018 r. znak: WS-VI.7536.1.1.2018.PB w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania: I. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. oddalił skargę [...], III. zasądził od Wojewody Małopolskiego na rzecz [...] S.A. w Konstancinie-Jeziornie kwotę 4.017,00 zł (cztery tysiące siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Zaskarżoną do Sądu I instancji decyzją Wojewoda Małopolski, po rozpatrzeniu odwołania [...] oraz [...] S.A. z siedzibą w Konstancinie Jeziornie, uchylił zaskarżoną decyzję Starosty Tarnowskiego z dnia 27 listopada 2017 r. w całości oraz orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości 12 186,00 zł na rzecz [...] s. [...] i [...] w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], położonej w miejscowości [...] gm. [...], objętej księgą wieczystą nr [...], na podstawie decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia 3 marca 1979 r. znak: L-III-801/12-79. Wojewoda zobowiązał spółkę [...] SA. z siedzibą w Konstancinie Jeziornie, jako następcy prawnego Zakładu Energetycznego w Rzeszowie i właściciela linii elektroenergetycznej 400 kV relacji Rzeszów -Tarnów, Tarnów - Krosno, do wypłaty ustalonego odszkodowania na rzecz [...] jednorazowo w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że przedmiotem postępowania odwoławczego jest kwestia ustalenia wypłaty odszkodowania na rzecz [...] za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w związku z posadowieniem na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w [...] gmina [...], objętej księgą wieczystą nr [...] - linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia.

Jeżeli założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń spowodowało, że nieruchomość nie nadawała się do dalszego racjonalnego jej użytkowania przez właściciela na cele dotychczasowe, nieruchomość podlegała wywłaszczeniu w trybie i według zasad przewidzianych w tej ustawie dla wywłaszczenia nieruchomości. Materialnoprawną podstawę do orzeczenia o odszkodowaniu stanowi przepis art. 128 ust. 1 i 4 w związku z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Art. 129 ust. 5 u.g.n., który przyznaje staroście jako organowi administracji publicznej kompetencję do wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu, między innymi w sytuacjach gdy pomimo wywłaszczenia dokonanego w latach ubiegłych nie zostało na rzecz stron ustalone odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia, pomimo ciążącego na organach w tym zakresie ustawowego obowiązku. Gdy doszło do ograniczenia prawa własności przez Naczelnika Gminy w [...] przedmiotowa nieruchomość stanowiła współwłasność [...] i [...] - na prawach wspólności ustawowej. Aktem notarialnym rep. A [...] z dnia 21 listopada 1995 r. [...] stał się właścicielem m.in. działki nr [...] położonej w [...] w związku z umową darowizny dokonaną ww. aktem notarialnym przez [...] i [...]. Organ dokonując analizy pod względem formalnym i rachunkowym operatu szacunkowego z dnia 23 maja 2017 r. dostrzegł oczywistą pomyłkę rachunkową w końcowym wyliczeniu obniżenia wartości nieruchomości powstałego na skutek posadowienia na niej urządzenia.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję wnieśli [...] S.A. w Konstancinie-Jeziornie oraz [...].

Sąd I instancji uznał, że skarga jest uzasadniona. W ocenie Sądu jeżeli poprzednik prawny skarżącego (zbywca nieruchomości) nie starał się o zapłatę odszkodowania za realizację linii energetycznej biegnącej przez jego nieruchomość, to nabywca tej nieruchomości nie nabywa jednocześnie roszczeń o zapłatę odszkodowania, do którego nie poczuwał się zbywca. Wbrew stanowisku organu skarżący nie wykazał także, aby nabył wierzytelność o ustalenie i wypłatę tego odszkodowania od spadkobierców zmarłego właściciela przedmiotowej nieruchomości. Czynność taka mogłaby być dokonana najpóźniej w dniu zbycia nieruchomości – wyrażała by też chęć uzyskania odszkodowania przez zbywcę. W chwili śmierci [...], w skład masy spadkowej nie wchodziła przedmiotowa nieruchomość. Spadkobiercy zmarłego nie nabyli zatem żadnych roszczeń, które mogli by skutecznie przekazać skarżącemu [...]. Roszczenia o odszkodowanie nie przysługiwały także żyjącej [...], nie nabyła ich bowiem w drodze otwarcia spadku (z przyczyn o których mowa wyżej) a będąc byłym współwłaścicielem nieruchomości, nie przysługiwały jej własne uprawnienia do odszkodowania, a co za tym idzie także prawo do zbycie roszczenia, gdyż takie przysługują wyłącznie aktualnemu a nie byłemu właścicielowi.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł [...] zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

1. art. 21 ust. 2 Konstytucji RP przez:

a) ponowne pominięcie nabycia przez wnioskodawcę w drodze sukcesji

uniwersalnej praw po osobie wywłaszczonej (co do jego udziału w spadku) oraz ich syngularnego nabycia na podstawie cesji tej konkretnej wierzytelności (od pozostałych spadkobierców),

b) błędne ustalenie, że prawa do odszkodowania z tytułu wywłaszczenia

wygasają w przypadku ich nie przeniesienia lub dochodzenia przed datą zbycia nieruchomości i w konsekwencji nie mogą być odrębnie zbyte lub dochodzone przez osoby wywłaszczone po dacie zbycia nieruchomości lub osoby, które nabyły prawa w tym zakresie w drodze sukcesji uniwersalnej,

c) uznanie, że do spadku po osobie wywłaszczonej nie wchodzą prawa

związane z odszkodowaniem z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, tzn. że wnioskodawca nie miał interesu prawnego w złożeniu wniosku o ustalenia odszkodowania, w tym poprzez nie rozpoznanie różnicy między administracyjnoprawnym żądaniem ustalenia odszkodowania, a cywilnoprawnym żądaniem jego zapłaty,

d) niezbadanie, wobec ustalenia braku legitymacji, zarzutów skarżącego w

zakresie odszkodowania nie będącego słusznym odszkodowaniem ze względu na nie uwzględnienie pełni pozbawienia praw do nieruchomości dokonanego przedmiotową decyzją wywłaszczeniową, oraz poprzez nieuwzględnienie szkody związanej z pozbawieniem właściciela prawa dochodzenia wynagrodzenia za korzystanie z działki, a także poprzez zastosowanie metody wyliczenia odszkodowania i współczynników nieadekwatnych do charakterystyki spornej działki,

2. niezbadanie, wobec ustalenia braku legitymacji, zarzutu naruszenia art. 128 ust 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami i par. 43 ust. 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r, w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego poprzez błędne przyjęcie elementów wpływających na obniżenie wartości nieruchomości i wskazanie w treści decyzji warunków ustalenia odszkodowania nie uwzględniającego w pełni pozbawienia praw do nieruchomości dokonanego przedmiotową decyzją wywłaszczeniowa i związanego z tym spadku jej wartości,

3. art. 12 § 1, art. 78 § 1, art. 80 i art. 84 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przytaczanych przez wnioskodawcę dowodów i okoliczności potwierdzających:

a) nabycie przez wnioskodawcę w drodze sukcesji uniwersalnej praw po osobie

wywłaszczonej i co do jego udziału w spadku oraz ich syngularnego nabycia na podstawie cesji tej konkretnej wierzytelności (od pozostałych spadkobierców).

b) nieprawidłowość opinii rzeczoznawcy, w tym nieprawidłowość metody

wyliczenia odszkodowania i współczynników nieadekwatnych do charakterystyki spornej działki, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie, w tym poprzez pominięcie wniosku o przeprowadzanie dowodu z opinii chociażby z uzupełniającej opinii biegłego, któremu w trakcie postępowania przez organami obu instancji nie przesłano nawet zarzutów wnioskodawcy celem ustosunkowania się do nich, co doprowadziło do arbitralnego i wykraczającego poza uprawnienia organów rozstrzygnięcia kwestii wymagających wiedzy specjalistycznej niekorzystnie dla skarżącego,

4. art. 7, 77 i 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wszystkich wniosków

dowodowych zgłaszanych przez wnioskodawcę co do:

a) nabycia przez wnioskodawcę w drodze sukcesji uniwersalnej praw po osobie wywłaszczonej (co do jego udziału w spadku oraz ich syngularnego nabycia na podstawie cesji tej konkretnej wierzytelności (od pozostałych spadkobierców),

b) metody wyliczenia odszkodowania i współczynników nieadekwatnych do

charakterystyki spornej działki oraz niewłaściwe przeanalizowanie zebranego materiału dowodowego, w tym operatu szacunkowego, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie,

5. art. 4 ust. 16 u.g.n. poprzez niewłaściwy dobór nieruchomości do wyceny

wartości działki oraz metody wyliczenia odszkodowania i współczynników, nieadekwatnych do charakterystyki spornej działki,

6. art. 128 ust, 4 i 134 w zw. z art. 124 u.g.n. poprzez niewłaściwe ustalenie

odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości pod budowę i eksploatację linii.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz zrzeczono się rozprawy.

Odpowiedź na skargę kasacyjną wniosła [...] S.A. w Konstancinie-Jeziornie dochodząc jej oddalenia i zasądzenia kosztów postępowania i zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W myśl art. 183 § 1 stawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 376, dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1–6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.

Ponieważ wnoszący skargę kasacyjną zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 182 § 2 i § 3 p.p.s.a.

Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej zarządzeniem z dnia 30 września 2022 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Na kanwie rozpoznawanej sprawy należy zaznaczyć, iż wyrokiem z dnia 12 maja 2020r. sygn. akt I OSK 1218/19 Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na nieważność postępowania przed sądem I instancji – nieprawidłowego zawiadomienia strony o rozprawie – uchylił uprzedni wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 listopada 2018r., sygn. akt II SA/Kr 969/18 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Ponadto należy też podkreślić, że przytaczane w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz jedynie weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. W tym miejscu wskazania wymaga, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony w wyrażaniu i precyzowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 § 1 p.p.s.a.). Wymagania stawiane skardze kasacyjnej, a w szczególności obwarowanie przymusem adwokacko–radcowskim (art. 175 § 1–3 p.p.s.a) opierają się na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze kasacyjnej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający pełną i właściwą kontrolę zaskarżonego orzeczenia. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest zatem takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienie, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (zob. wyrok NSA z dnia 20 października 2017 r., sygn. akt II OSK 283/16, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle art. 174 p.p.s.a. tworzenie niespójnej zbitki przepisów – szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć sąd pierwszej instancji, nie wskazując konkretnie na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe (pogląd ten wielokrotnie już wyraził Naczelny Sąd Administracyjny, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wiadomo, skarga kasacyjna jest środkiem prawnym skierowanym przeciwko wyrokowi Sądu I instancji, a zatem obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie jej podstawy/aw oraz zarzutów, zawierających precyzyjne oznaczenie przepisów, które zostały naruszone przez sąd, gdyż jak wyjaśniono wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zakreślonych podstawami i zarzutami wyraźnie określonymi w jej treści (por. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2021 r. sygn. akt II GSK 2187/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wadliwość w sformułowaniu zarzutów nie musi jednocześnie uniemożliwiać rozpoznania skargi kasacyjnej i Naczelny Sąd Administracyjny może zbadać jej podstawy, przychylając się do stanowiska, że nie każde nieprawidłowe przedstawienie podstaw kasacyjnych wynikających z art. 176 w zw. z art. 174 p.p.s.a. dyskwalifikuje skargę kasacyjną (zob. uchwała pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r. sygn. I OPS 10/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Poczynienie powyższych uwag było konieczne, gdyż wniesiona skarga kasacyjna – od wyroku Sądu Instancji – nie odpowiada w pełni omówionym wyżej wymogom gdyż w szczególności nie wskazuje (przytacza) norm (przepisów) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszonych przez Sąd wojewódzki. Formułuje natomiast w stosunku do wyroku Sądu wojewódzkiego zarzuty dotyczące naruszenia określonych przede wszystkim, wskazywanych wyżej, norm (przepisów) Konstytucji RP, ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej też jako u.g.n.) oraz Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej też jako k.p.a.).

Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Zawarte w środku odwoławczym liczne zarzuty skupiają się ostatecznie wokół kluczowego zagadnienia dla rozpoznania niniejszej sprawy, jakim jest kwestia ustalenia czy skarżącemu kasacyjnie – [...] przysługuje roszczenie o ustalenie odszkodowania w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], położonej w miejscowości [...] gm. [...], objętej księgą wieczystą nr [...], na podstawie decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia 3 marca 1979 r. znak: L-III-801/12-79.

Z akt sprawy wynika, co uprzednio ustalił organ oraz co zasadnie zaaprobował Sąd I instancji, że gdy doszło do ograniczenia prawa własności przez Naczelnika Gminy w [...] przedmiotowa nieruchomość stanowiła współwłasność [...] oraz [...] – na prawach wspólności ustawowej.

Aktem notarialnym rep. A [...] z dnia 21 listopada 1995 r. [...] stał się właścicielem m. in. przedmiotowej działki nr [...] położonej w [...] w związku – co istotne – z umową darowizny dokonaną ww. aktem notarialnym przez [...] i [...], tj. na podstawie czynności prawnej (sukcesji singularnej).

Ponadto jak wynika z aktu poświadczenia dziedziczenia rep. A [...] z dnia 12 września 2017 r. spadek po zmarłym [...] nabyli na podstawie ustawy: [...], [...], [...] oraz [...] – w udziałach po 1/4 części każdy. Umowami z dnia 2 maja 2016r. oraz z dnia 15 września 2017 r. pozostali spadkobiercy poprzedniego właściciela przedmiotowej nieruchomości przenieśli na [...] roszczenia o odszkodowanie przysługujące im stosownie do nabytych udziałów w spadku po [...] (zob. uchwała NSA z dnia 30 czerwca 2022 r. sygn. akt I OPS 1/22, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Należy podzielić ustalenie Sądu wojewódzkiego, że jeżeli poprzednik prawny skarżącego (zbywca nieruchomości w drodze darowizny: [...] i [...]) nie starał się o zapłatę odszkodowania za realizację linii energetycznej biegnącej przez jego nieruchomość, to nabywca tej nieruchomości nie nabywa jednocześnie roszczeń o zapłatę odszkodowania, do którego nie poczuwał się zbywca. Prawidłowo także przyjął Sąd wojewódzki, że skarżący kasacyjnie nie wykazał także, aby nabył wierzytelność o ustalenie i wypłatę tego odszkodowania od spadkobierców zmarłego właściciela przedmiotowej nieruchomości. Czynność taka mogłaby być dokonana najpóźniej w dniu zbycia nieruchomości – wyrażała by też chęć uzyskania odszkodowania przez zbywcę. W chwili śmierci [...], w skład masy spadkowej nie wchodziła przedmiotowa nieruchomość. Spadkobiercy zmarłego nie nabyli zatem żadnych roszczeń, które mogli by skutecznie przekazać skarżącemu [...]. Roszczenia o odszkodowanie nie przysługiwały także żyjącej [...], nie nabyła ich bowiem w drodze otwarcia spadku (z przyczyn o których mowa wyżej), a będąc byłym współwłaścicielem nieruchomości, nie przysługiwały jej własne uprawnienia do odszkodowania a co za tym idzie także prawo do zbycie roszczenia, gdyż takie przysługują wyłącznie aktualnemu a nie byłemu właścicielowi.

Jednocześnie w okolicznościach rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, co istotne (art. 269 p.p.s.a), iż Naczelny Sądu Administracyjnego w uchwale z dnia 22 lutego 2021 r., sygn. akt I OPS 1/20 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl), stwierdził, że:

1. "Odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.), może być od dnia 1 stycznia 1998 r. ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 65 ze zm.) dla spadkobiercy właściciela nieruchomości wymienionej w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.".

2. "Odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, nie może być ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020r. poz. 65 ze zm.) na rzecz nabywcy nieruchomości w drodze umowy zawartej po dniu czasowego zajęcia tej nieruchomości w trybie określonym w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.".

Ponadto, co również w pełni podziela skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie, w w/w uchwała podkreśla, że jeżeli osoba, która była właścicielem nieruchomości w dniu wydania zezwolenia na jej czasowe zajęcie, nie złożyła wniosku o ustalenie odszkodowania, to nie jest to sytuacja objęta hipotezą art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie mamy bowiem do czynienia z "nieustaleniem odszkodowania", jako działaniem krzywdzącym właściciela, ale z brakiem wymaganej w art. 36 ust. 1 ustawy z 1958 r. inicjatywy strony potencjalnie zainteresowanej w takim ustaleniu, co spowodowało niezależną od organu przyczynę braku ustalenia wysokości tej rekompensaty. Stąd też należy wyraźnie podkreślić, że w sytuacji gdy właściciel gruntu, którego prawo własności zostało ograniczone w sposób, o którym mowa w art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., nie wystąpił z wnioskiem o ustalenie odszkodowania, o którym mowa w art. 36 ust. 1 tej ustawy, to nie otrzymał odszkodowania nie dlatego, że nie przewidywały go przepisy prawa, czy też dlatego, że złożony wniosek z naruszeniem przepisów prawa został załatwiony odmownie, ale dlatego, że właściciel ten nie skorzystał z możliwości ubiegania się o odszkodowanie i nie wystąpił z wnioskiem o jego ustalenie. Jeżeli bowiem prawo wcześniej obowiązujące wymagało od właściciela jedynie inicjatywy procesowej w zakresie ustalenia odszkodowania, a ten z własnej woli zaniechał złożenia stosownego wniosku do organu, to – zgodnie z zasadą volenti not fit iniuria – sam uniemożliwił organowi ustalenie wysokości odszkodowania (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2021r., sygn. akt I OPS 1/20, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe w realia rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżącemu kasacyjnie, który nabył przedmiotową nieruchomość na podstawie umowy darowizny (w drodze sukcesji singularnej) – nie przysługuje roszczenie o ustalenie odszkodowania w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], położonej w miejscowości [...] gm. [...], objętej księgą wieczystą nr [...], na podstawie decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia 3 marca 1979 r. znak: L-III-801/12-79. Z przedstawionych wyżej względów skarżącemu kasacyjnie nie przysługuje również roszczenie o ustalenie odszkodowania z tytułu zawartych umów ze spadkobiercami poprzedniego właściciela przedmiotowej nieruchomości.

W tym stanie rzeczy, mając na względzie poczynione ustalenia, należy uznać, że zarzuty skargi kasacyjnej są nieuzasadnione.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Na podstawie art. 206 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2022 r. sygn. II OSK 933/22, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).