Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 741/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
642  Skargi na akty prawa miejscowego wojewodów i organów administracji niezespolonej oraz na niewykonywanie przez nich czynn
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: 19 ust 6
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Borkowska Sędzia WSA Monika Barszcz Protokolant: sekr. sąd. Agnieszka Jastrzębska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2021 r. sprawy ze skargi B. R. i M. S. na zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] marca 2021 r. w sprawie ustalenia planu ochrony dla rezerwatu przyrody [...] oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem wniesionej w dniu [...] kwietnia 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi B. R. i M. S. (dalej: "skarżący") jest zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] (dalej: "RDOŚ") z dnia [...] marca 2021 r. w sprawie ustanowienia planu ochrony dla rezerwatu przyrody " [...]" (Dz. Urz. Woj. [...]. poz. [...]).

Skarżący zaskarżyli powyższe zarządzenie w przedmiocie:

- § 5 w zakresie wierszy 4 i 7 załącznika nr 3 do zarządzenia, w zakresie wskazania jako sposobu eliminacji zagrożeń lub ograniczania jego skutków rozbiórki obiektów budowlanych, infrastruktury technicznej, urządzeń budowlanych i innych obiektów wybudowanych w rezerwacie bez zezwolenia wymaganego ustawą o ochronie przyrody,

- § 8 w zakresie wierszy 2 załącznika nr 5 do zarządzenia, w zakresie wskazania jako rodzaju działań ochronnych przywrócenia terenu do stanu pierwotnego, opisu zakresu tych działań oraz wskazania podmiotu odpowiedzialnego,

i zarzucili w tej sferze zaskarżonemu aktowi naruszenie:

- art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2020 r. poz. 55 z późn. zm.; dalej: "u.o.p.") w zw. z art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez nałożenie na osoby prywatne obowiązku rozbiórki obiektów, pomimo braku wyraźnego upoważnienia ustawowego,

- art. 20 ust. 3 u.o.p. w zw. z art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez wprowadzenie bezpośredniego ograniczenia własności osób prywatnych pomimo braku wyraźnego upoważnienia ustawowego,

- art. 20 ust. 3 u.o.p. w zw. z art. 49a ust. 1, art. 49i ust. 1 pkt 2, art. 50a pkt 2 i art. 51 ust. 1 pkt 1, ust. 3 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r. poz. 1333, dalej: "pr.bud.") poprzez przyjęcie postanowień dotyczących materii uregulowanej aktem wyższego rzędu, to jest przepisami prawa budowlanego, w sposób odmienny od regulacji ustawowej i z przekroczeniem upoważnienia ustawowego.

Skarżący zakwestionowali także powyższy akt prawa miejscowego co do:

- § 5 w zakresie wierszy 2, 3 i 6 załącznika nr 3 do zarządzenia, w zakresie wskazania jako sposobu eliminacji zagrożeń lub ograniczania jego skutków prowadzenia wyłącznie ekstensywnego użytkowania kośnego,

- § 8 w zakresie wiersza 6 załącznika nr 5 do zarządzenia, w zakresie wskazania jako zakresu działań ochronnych ekstensywnej gospodarki łąkowej,

i zarzucili w tym zakresie zaskarżanemu aktowi naruszenie:

- art. 20 ust. 3 u.o.p. pkt 2 i 4 w zw. z pkt 7 poprzez przyjęcie postanowień mogących wskazywać na wprowadzenie samoistnego nakazu zmiany sposobu aktualnego zagospodarowania działek, podczas gdy art. 20 ust. 3 pkt 7 u.o.p. wskazuje, że właściwą formą dla tego rodzaju ograniczeń jest określenie ustaleń do studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, m.in. że żaden z przepisów prawa nie przyznaje RDOŚ upoważnienia do nakazania rozbiórki jakiegokolwiek obiektu w drodze takiego zarządzenia, nie przyznaje mu tym bardziej prawa do dokonania samodzielnej rozbiórki takiego obiektu. Zdaniem skarżących organy upoważnione do wydawania nakazu rozbiórki, warunki uzasadniające wydanie takiego nakazu, tryb wydawania decyzji, tryb odwoławczy oraz tryb egzekucji stanowią materię zastrzeżoną dla ustawy i określoną w obowiązujących przepisach ustawowych. W ocenie skarżących kwestią sporną nie jest sprzeciw wobec rozbiórki tych obiektów, które faktycznie zostały wzniesione w sposób sprzeczny z prawem, a sposób, tryb postępowania w takich przypadkach, który został już określony w przepisach ustawowych, w sposób chroniący jednostkę przed arbitralnością rozstrzygnięcia. W opinii skarżących wprowadzenie kwestionowanych postanowień do planu ochrony może stanowić w istocie obejście prawa, pozbawiające właścicieli możliwości formalnej weryfikacji czy konkretny obiekt faktycznie kwalifikuje się do rozbiórki. Przesłanki i procedura nakazywania rozbiórki obiektów – jak wskazano - pozostaje przedmiotem regulacji przepisów art. 49a ust. 1, art. 49i ust. 1 pkt 2, art. 50a pkt 2 oraz art. 51 ust. 1 pkt 1, ust. 3 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Wprowadzając niezależne działanie ochronne polegające na rozbiórce określonych obiektów i wskazując jako podmiot odpowiedzialny za jego wykonanie właściciela samowolnie wybudowanego obiektu, właściciela lub zarządcę obszaru, a wreszcie samego Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...], zarządzenie wprowadza odmienny od uregulowanego w ustawie tryb nakładania - a wreszcie egzekucji tego rodzaju obowiązków, co w świetle dotychczasowego orzecznictwa stanowi rażące naruszenie prawa.

Ponadto, podniesiono, że zgodnie z art. 20 ust. 3 pkt 7 u.o.p., plan ochrony dla rezerwatu przyrody określa m.in. ustalenia do studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, planów zagospodarowania przestrzennego województw oraz planów zagospodarowania przestrzennego morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej dotyczące eliminacji lub ograniczenia zagrożeń wewnętrznych lub zewnętrznych. Zdaniem skarżących ustawodawca przesądził jednoznacznie, że określone ograniczenia mogą być wprowadzane w ustalonym trybie, tj. jako wskazania do aktów planistycznych. Ich zdaniem, nadanie postanowieniom planu ochrony charakteru ingerencji w dotychczasowy sposób zagospodarowania stanowi wyraźne wykroczenie poza upoważnienie ustawowe i poza formalne ramy określające warunki ograniczania uprawnień właściciela i jako takie pozostaje sprzeczne z prawem. Jednocześnie podkreślono, że w przyjętym brzmieniu, zarządzenie RDOŚ może być interpretowane jako zmierzające do wyłączenia z dotychczasowego użytkowania znacznej powierzchni istniejących gospodarstw rolnych, stanowiących źródło utrzymania właścicieli, w tym przypadku B. R. prowadzącego samodzielnie gospodarstwo rolne od ponad 50 lat. Jest to daleko idąca ingerencja w jego prawo własności, która nie tylko wykracza poza zakres upoważnienia dla zarządzenia określającego plan ochrony, ale także nie odpowiada wymogom konstytucyjnej zasady proporcjonalności.

W związku z przedstawionymi zarzutami skarżący wnieśli - na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. - o stwierdzenie nieważności zaskarżonego zarządzenia w kwestionowanej części i zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego na podstawie art. 200 P.p.s.a

W odpowiedzi na skargę RDOŚ wniósł o odrzucenie, względnie o oddalenie skargi.

W piśmie z dnia 30 lipca 2021 r., tj. w replice na odpowiedź RDOŚ skarżący podtrzymali wywody przedstawione w skardze.

Z kolei w piśmie z dnia [...] września 2021 r. RDOŚ podtrzymał dotychczasową argumentację zaprezentowaną w odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę legalności działalności administracji publicznej.

W myśl art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), dalej jako "P.p.s.a.", zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 P.p.s.a.).

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2021 r. w sprawie ustanowienia planu ochrony dla rezerwatu przyrody "[...]" (Dz. Urz. Woj. [...]. Poz. [...]) – dalej jako zarządzenie RDOŚ.

Podstawą prawną wydania zaskarżonego zarządzenia stanowił art. 19 ust. 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2004 r. Nr 92, poz. 880), dalej jako u.o.p., zgodnie z którym plan ochrony dla rezerwatu przyrody ustanawia, w drodze aktu prawa miejscowego w formie zarządzenia, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska – dalej RDOŚ.

Treść planu ochrony rezerwatu przyrody określa art. 20 ust. 3 u.o.p. W myśl tego przepisu w planie ochrony rezerwatu zamieszcza się: 1) cele ochrony przyrody oraz wskazanie przyrodniczych i społecznych uwarunkowań ich realizacji; 2) identyfikację oraz określenie sposobów eliminacji lub ograniczania istniejących i potencjalnych zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych oraz ich skutków; 3) wskazanie obszarów ochrony ścisłej, czynnej i krajobrazowej; 4) określenie działań ochronnych na obszarach ochrony ścisłej, czynnej i krajobrazowej, z podaniem rodzaju, zakresu i lokalizacji tych działań; 5) wskazanie obszarów i miejsc udostępnianych dla celów naukowych, edukacyjnych, turystycznych, rekreacyjnych, sportowych, amatorskiego połowu ryb i rybactwa oraz określenie sposobów ich udostępniania; 6) wskazanie miejsc, w których może być prowadzona działalność wytwórcza, handlowa i rolnicza; 7) ustalenia do studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, planów zagospodarowania przestrzennego województw oraz planów zagospodarowania przestrzennego morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej dotyczące eliminacji lub ograniczenia zagrożeń wewnętrznych lub zewnętrznych.

Ustalony plan ochrony rezerwatu na danym terenie stanowi jeden z instrumentów prawnych, który służyć ma właściwej ochronie przyrody rozumianej jako zachowanie, zrównoważone użytkowanie oraz odnawianie zasobów, tworów i składników przyrody (art. 2 u.o.p.). Plany ochrony przyrody określają zatem zasady postępowania na terenie obszarów chronionych, dla których muszą być one sporządzone.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy oraz po zapoznaniu się z argumentacją skargi należy stwierdzić, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

W ocenie Sądu, skarżący nie zdołał wykazać, że wydane zarządzenie RDOŚ - jako akt prawa miejscowego - jest niezgodne z przepisami prawa, tj. ustawą o ochronie przyrody, z Konstytucją RP oraz ustawą Prawo budowlane, a zatem nie ma podstaw do stwierdzenia jego nieważności.

Skarżący kwestionują ustalenia zawarte w §§ 5 i 8 w zakresie w jakim akt ten określa sposób eliminacji lub ograniczenia istniejących i potencjalnych zagrożeń dla rezerwatu przyrody oraz ich skutków, a także ustalenia działań ochronnych. Zdaniem skarżących nałożenie na nich - w ramach ww. regulacji - obowiązku dokonania rozbiórki obiektów budowlanych (itp.) posadowionych na terenie objętym ochroną oraz prowadzenie wyłącznie ekstensywnego użytkowania kośnego nastąpiło z przekroczeniem ustawowego upoważnienia, a ponadto jest niezgodne z ustawą Prawo budowlane. W ocenie Sądu stanowisko skarżących w tej kwestii jest błędne. Nie można zgodzić się ze skarżącymi, że żaden przepis powszechnie obowiązującego prawa nie upoważnia RDOŚ do nałożenia na skarżących obowiązku w postaci rozbiórki urządzeń budowlanych, infrastruktury technicznej, urządzeń budowlanych i innych obiektów wybudowanych w granicach rezerwatu przyrody bez uzyskania zezwolenia na odstępstwo od zakazów wymaganego ustawą o ochronie przyrody, czy też odpowiedniego użytkowania terenów objętych ochroną. W ocenie Sądu uprawnienie RDOŚ do określenia konkretnych rozwiązań dotyczących ochrony rezerwatu (w tym do identyfikacji zagrożeń i sposobów ich eliminacji) wynika wprost z ustawy o ochronie przyrody. Zauważyć należy, że delegację ustawową do ustanowienia przez RDOŚ planu ochrony rezerwatu przyrody stanowi niewątpliwie art. 19 ust. 6 u.o.p. RDOŚ oraz art. 20 ust. 3 u.o.p. wskazujący jakie elementy/zagadnienia powinny w tym akcie się zawierać. I tak w punkcie 2 (art. 20 ust. 3) ustawodawca wprost wskazał, że niezbędnym elementem planu powinna być identyfikacja oraz określenie sposobów eliminacji lub ograniczania istniejących i potencjalnych zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych oraz ich skutków, a pkt 4 zobowiązał do określenia odpowiednich działań ochronnych. Wobec powyższego, zdaniem Sądu zapis § 5 i 8 zarządzenia RDOŚ w kwestionowanych wierszach stanowi swoiste wypełnienie dyspozycji zawartej w art. 19 ust. 6 u.o.p. w związku z art. 20 ust. 3 u.o.p. i wbrew twierdzeniom skargi nie stanowi przekroczenia ustawowego upoważnienia. Podkreślić należy, że ustawa o ochronie przyrody w art. 20 ust. 3 pkt 2 w sposób ogólny uprawnia organ do "określenia sposobów eliminacji zagrożeń" dla rezerwatu przyrody. Tych sposobów eliminacji zagrożeń nie da się zawrzeć w sposób kazuistyczny w ustawie, bo zależą one od konkretnych zagrożeń zidentyfikowanych na terenie danego rezerwatu przyrody i mogą być one bardzo różne. Identyfikacja tych zagrożeń i uzależnione od tego sposoby ich eliminacji są każdorazowo ustalane podczas prac nad projektem planu ochrony rezerwatu, co wynika z § 8 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 12 maja 20005 r. w sprawie sporządzenia projektu planu ochrony dla parku narodowego, rezerwatu przyrody i parku krajobrazowego, dokonywania zmian w tym planie oraz ochrony zasobów, tworów i składników przyrody (Dz. U. poz. 794). Dlatego też trudno sobie wyobrazić sytuację w której ustawodawca w akcie prawnym w randze ustawy byłby w stanie określić wszystkie potencjalne zagrożenia dla wszystkich rezerwatów przyrody w kraju zarówno tych już ustanowionych jak i dla tych utworzonych w przyszłości. To samo dotyczy działań ochronnych na obszarze rezerwatu. Zatem – w ocenie Sądu - racjonalny ustawodawca kierując się art. 94 Konstytucji, który upoważnia organ administracji publicznej (w tej sprawie RDOŚ) do wydawania aktów prawa miejscowego (tu zaskarżonego zarządzenia) umocował RDOŚ - stosownie do art. 19 ust. 6 u.o.p. - do ustalenia planu ochrony rezerwatu, który – co trzeba podkreślić – ma służyć ochronie, tj. zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody. Nie może ujść z pola widzenia fakt, że to właśnie na RDOŚ na mocy art. 4 u.o.p. nałożony został obowiązek dbania o przyrodę będącej dziedzictwem i bogactwem narodowym. Zatem, szczegółowe zapisy zawarte w prawie miejscowym stanowią swoiste uzupełnienie przepisów prawa powszechnie obowiązującego, tj. u.o.p. Powyższe, w ocenie Sądu wskazuje, że RDOŚ był jak najbardziej umocowany do tego aby wprowadzić regulacje konieczne dla ochrony zasobów, tworów i składników przyrody żywej i nieożywionej w rezerwacie przyrody. Umocowanie to bezsprzecznie wynika z przepisów ustawy o ochronie przyrody, m.in. art. 19 ust. 6 u.o.p. w związku z art. 20 ust. 3 pkt 2 i 4 u.o.p.

Ponadto, w niniejszej sprawie istotne jest to, że rezerwat przyrody [...] pokrywa się powierzchniowo z obszarem Natura 2000 [...], dla którego nie sporządzono planów zadań ochronnych. Wobec tego, stosownie do art. 20 ust. 5 plan ochrony rezerwatu uwzględnia zakres planu zadań ochronnych dla ww. obszaru Natura 2000, o którym mowa w art. 28 u.o.p., co w konsekwencji powoduje, że plan ochrony przyrody przedmiotowego rezerwatu służy ochronie dwóm formom ochrony przyrody, tj. rezerwatowi przyrody i ww. obszarowi Natura 2000 [...] (art. 30 ust., 1 u.o.p.). Biorąc zatem pod uwagę powyższe można przyjąć, że dodatkową delegacją ustawową dla RDOŚ z uwagi na brak określenia planów zadań ochronnych dla wskazanego obszaru Natura 2000 będzie również przepis art. 28 ust. 10 u.o.p.

Sąd nie dostrzegł również, aby zaskarżone zarządzenie RDOŚ było wydane z naruszeniem ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.), bowiem ustawa ta nie jest aktem wyższego rzędu w stosunku do ustawy o ochronie przyrody, w ogóle te akty prawne nie są konkurencyjne względem siebie. Należy zauważyć, że w świetle obowiązujących przepisów prawa wykonanie jakichkolwiek robót budowlanych uzależnione jest od spełnienia przepisów u.o.p. Świadczy o tym art. 2 ustawy Prawo budowlane, który określa wzajemne relacje pomiędzy innymi aktami prawnymi, regulującymi kwestię budowy wszelkiego rodzaju obiektów. Ustalając wzajemne relacje między Prawem budowlanym a przepisami odrębnymi, trzeba mieć na względzie, że Prawo budowlane stanowi akt prawny o charakterze ogólnym (lex generalis), przepisy odrębne będą zaś występowały w stosunku do tej ustawy, jako akty szczególne (lex specialis), o ile ustawodawca nie zawrze w ich treści normatywnej innej reguły kolizyjnej. Zatem, należy wskazać, że u.o.p. poprzez art. 15 ust. 1 określa przedmiot, zakres i formę stosowania ochrony w rezerwatach przyrody stanowiąc tym przepis szczególny w stosunku do ustawy Prawa budowlanego. Prawo budowlane nie narusza tego przepisu, zatem między nim a ustawą o ochronie przyrody zachodzi relacja współstosowania ustaw, w tym znaczeniu, że do obiektów budowlanych i robót budowlanych na terenach objętych ochroną w formie rezerwatu przyrody stosuje się zarówno przepisy ustawy o ochronie przyrody, jak i przepisy Prawa budowlanego. Jednocześnie wskazać trzeba, że w przypadku wykonania zaskarżonego zarządzenia będą miały zastosowanie przepisy prawa budowalnego w zakresie samowoli budowlanej, tj. przepisy ustawy Prawo budowlane, Rozdział 5a, art. 48 – 53a.

Odnosząc się zaś do twierdzenia skarżącego B. R. (współwłaściciela działki nr [...], na której zbudowane zostało ogrodzenie), że kwestia legalności posadowienia tego ogrodzenia została dokonana przez organ nadzoru budowlanego, a zatem nie ma podstaw do nakazywania rozbiórki tego obiektu należy wskazać, że jest ono niezasadne. Powyższą kwestię w sposób dość szczegółowy, jasny i rzeczowy wyjaśnił RDOŚ w odpowiedzi na skargę, co Sąd podziela. Jednocześnie dodać należy, że argumentem potwierdzającym trafność spostrzeżeń RDOŚ w tym zakresie jest to, że w dniu [...] kwietnia 2021 r., prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego [...] w [...], sygn. [...], skarżący B. R. został uznany za winnego naruszenia obowiązujących na terenie rezerwatu przyrody [...] zakazów naruszenia o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 1, 5 i 9 u.o.p. Zatem, RDOŚ zasadnie uznał, że stanowisko organu nadzoru co do legalności posadowionego ogrodzenia na terenie objętym ochroną jest co najmniej wątpliwe i nieprawidłowe.

Nie zasługuje również zarzut skarżących, który sprowadza się do tego, że RDOŚ wydając zaskarżone zarządzenie dopuścił się naruszenia przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78 poz. 483 ze zm.) w zakresie prawa własności. Podkreślić należy – co nie jest sporne – że prawo własności jest chronione konstytucyjnie, jednakże nie jest prawem bezwzględnym. Doznaje w określonych sytuacjach ograniczeń. Dopuszcza je Konstytucja RP w art. 64 ust. 3 stanowiąc, że własność może być ograniczona, tyle że tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności, a więc z poszanowaniem zasady proporcjonalności, tj. zakazem nadmiernej w stosunku do chronionej wartości ingerencji w sferę praw i wolności jednostki. Z kolei, stosownie do regulacji art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, w tym prawa własności, mogą być ustanawiane tylko wtedy gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i wolności publicznej albo wolności i praw innych osób. Ingerencja w sferę prawa własności musi zatem pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do ww. celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia, przy czym ograniczenia te winny być dokonane wyłącznie w formie przepisów ustawowych. Takimi przepisami ustawowymi w niniejszej sprawie są regulacje ustawy o ochronie przyrody, upoważniające RDOŚ do tworzenia planów ochrony rezerwatu (art. 19 ust. 6 w związku z art. 20 ust. 3 - w konsekwencji ograniczając sposób wykonywania prawa własności. Ograniczenia te mają zatem swe źródło w ustawie, tak jak tego wymaga Konstytucja RP, a zatem ograniczenia wykonywania prawa własności wynikające z zaskarżonego zarządzenia są prawnie dopuszczalne, jeżeli zostały spełnione wskazane powyżej konstytucyjne warunki ograniczenia prawa własności. Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia samej istoty prawa własności skarżących. Zdaniem Sądu zauważyć trzeba – co wynika z dokumentacji zgromadzonej w sprawie – że rezerwat przyrody został ustanowiony tylko na części działek skarżących, a zatem nie można uznać że doszło do nadmiernego ograniczenia prawa własności. Ponadto, zaznaczyć trzeba, co słusznie podniósł RDOŚ, że skarżący B. R. nabył prawo własności działki nr [...] w 2012 r., a zatem w czasie gdy ustanowiony już był rezerwat przyrody, wobec tego skarżący powinien być świadomy z zakazów wynikających z art. 15 u.o.p.

Odnosząc się zaś do zarzutu skargi, który kwestionuje zapis § 8 w zakresie wiersza 6 załącznika nr 5 do zarządzenia należy podkreślić, że RDOŚ wydając zarządzenie o ustaleniu rezerwatu przyrody w żadnym stopniu nie zmienił użytkowania gruntów wskazanych w skardze. Twierdzenie skarżących, co do tego, że ustanowiony plan ochrony wprowadził nakaz zmiany aktualnego zagospodarowania przestrzennego i że ewentualne ograniczenia w tym zakresie mogłyby być wprowadzone wyłącznie poprzez ustalenia do studium i miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego jest błędne. Należy wskazać, że aktualny sposób zagospodarowania działek skarżących wynika z rejestru gruntów i nie można przyjąć, że zapisy przedmiotowego zarządzenia RDOŚ dokonują jego zmiany. Wprowadzenie w życie planu ochrony rezerwatu nie zmienia bowiem tego, że grunty wchodzące w skład rezerwatu przyrody pozostają nadal rezerwatem przyrody z ustawowo określonymi ograniczeniami w prawie ich użytkowania.

Sprzeczności z prawem Sąd nie dostrzegł w regulacji zarządzenia w § 5 odnoszącej się do "ekstensywnej gospodarki łąkowej", bowiem zapisy te w ogóle nie odnoszą się do działek [...], więc w tym zakresie brak po stronie skarżącego M. S. interesu prawnego. Natomiast co do skargi drugiego skarżącego w tej kwestii należy podkreślić jeszcze raz – co już wcześniej szczegółowo wskazano – że, po pierwsze nie doszło do naruszenia upoważnienia ustawowego w tej materii i RDOŚ by uprawniony do takiego ustalenia sposobu eliminacji zagrożeń, a po drugie nie nastąpiła nadmierna ingerencja w prawo własności.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd stwierdził, że zarzuty naruszenia ustawy o ochronie przyrody, tj. art. 20 ust. 3 u.o.p. poprzez ustalenie konkretnych rozwiązać dotyczących ochrony zasobów, tworów i składników przyrody żywej i nieożywionej w rezerwacie przyrody nie są zasadne.

Nie doszło również do naruszenia przepisów Konstytucji w zakresie ochrony prawa własności (art. 140 k.c.), bowiem ograniczenie zostało dokonane zgodnie z ustawą o ochronie przyrody przewidującą formę ochrony przyrody jaką jest ustanowienie rezerwatu przyrody (art. 19 ust. 6 u.o.p.).

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono w sentencji.