Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1764/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Cezary Pryca Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 14 stycznia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 1226/14 w sprawie ze skargi Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 stycznia 2014 r. nr . w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie wpisu na listę radców prawnych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 14 stycznia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 1226/14, wydanym w następstwie skargi Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 stycznia 2014 r. nr w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie wpisu na listę radców prawnych, którą uchylono uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych Nr z dnia 18 października 2013 r. i utrzymaną nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia 7 sierpnia 2013 r., uchylającą uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia 21 maja 2013 r. w sprawie wpisu K. Sz.-M. na listę radców prawnych, oraz umorzono w sprawie postępowanie w całości. Ponadto, działając na podstawie art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylił wspomnianą uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych Nr . z dnia 18 października 2013 r. i utrzymaną nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia 7 sierpnia 2013 r.

Sąd pierwszej instancji orzekł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

K. Sz.-M., dalej "strona", odbyła aplikację radcowską prowadzoną przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w W., otrzymała zaświadczenie o odbyciu aplikacji i w dniach 19-22 marca 2013 r. złożyła egzamin radcowski z wynikiem pozytywnym.

W dniu 6 marca 2013 r. Przewodniczący Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. poinformował Radę Okręgową Izby Radców Prawnych w W., dalej "ROIRP", o umorzeniu toczącego się wobec strony postępowania dyscyplinarnego. Do pisma załączono odpis orzeczenia tego Sądu. Natomiast do akt osobowych strony dołączono jedynie kopię omawianego pisma.

W dniu 7 maja 2013 r. strona wystąpiła do ROIRP o wpisanie jej na listę radców prawnych. Do wniosku dołączyła m.in. oświadczenie, że wobec niej nie toczy się postępowanie dyscyplinarne lub karne, a wcześniejsze toczące się wobec niej postępowanie dyscyplinarne zostało umorzone.

Ostateczną uchwałą nr . z dnia 21 maja 2013 r. ROIRP wpisała stronę na listę radców prawnych. W świetle uchwały kandydatka spełniła przesłanki z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm., dalej: "U.r.p."). Minister Sprawiedliwości nie sprzeciwił się wpisowi, wobec czego strona została zaproszona na złożenie ślubowania na dzień 10 czerwca 2013 r.

Postanowieniem nr .z dnia 5 czerwca 2013 r., działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., ROIRP wznowiła postępowanie w sprawie wpisu strony na listę radców prawnych. Jak wskazano w dacie podejmowania uchwały o wpisie ROIRP nie posiadała informacji o toczącym się wobec strony postępowaniu dyscyplinarnym w związku z popełnieniem czynu sprzecznego z zasadami etyki radcy prawnego. W ślad za tym uchwałą z dnia 7 sierpnia 2013 r. nr . ROIRP uchyliła swoją uchwałę z dnia 21 maja 2013 r. o wpisie strony na listę radców prawnych oraz odmówiła wpisania jej na listę radców prawnych prowadzoną przez tę Radę. W ocenie ROIRP strona nie posiada przymiotu nieskazitelnego charakteru, a tym samym nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Wskazaną na wstępie uchwałą nr . z dnia 18 października 2013 r. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie ROIRP, podzielając w pełni argumentację organu pierwszej instancji.

Rozpoznając odwołanie strony wskazaną na wstępie decyzją z dnia 21 stycznia 2014 r. nr . Minister Sprawiedliwości, o czym była mowa na wstępie, uchylił wspomniane uchwały organów samorządu zawodowego oraz umorzył postępowanie w sprawie w całości.

Jako podstawę prawną decyzji Minister Sprawiedliwości powołał art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 31 ust. 2a i art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 829, dalej "U.r.p.").

Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. W myśl art. 31 ust. 2a U.r.p., od uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych odmawiającej wpisu na listę radców prawnych służy zainteresowanemu odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego.

W świetle art. 24 ust. 1 pkt 5 U.r.p., na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Minister Sprawiedliwości nie podzielił stanowiska organów samorządu radcowskiego, aby w sprawie zaistniała podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w przepisie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. W myśl tego przepisu, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Jak wskazał Minister Sprawiedliwości, zgłaszając wniosek o wpisanie na listę radców prawnych skarżąca poinformowała ROIRP o fakcie toczącego się postępowania dyscyplinarnego, a ponadto wcześniej Przewodniczący Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. poinformował ROIRP o umorzeniu toczącego się wobec strony postępowania dyscyplinarnego, dołączając odpis wydanego orzeczenia. Toteż, ROIRP posiadała wiedzę o okoliczności stanowiących podstawę wznowienia postępowania, a tym samym nie może być ona uznana za nową w rozumieniu przepisu art. 145 § 1 pkt 5 w związku z art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. Dlatego brak było podstaw do uchylenia dotychczasowej decyzji o wpisaniu strony na listę radców prawnych.

Prezydium KRRP zaskarżyło powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie który, jak to wskazano na wstępie, uchylił zaskarżoną decyzję oraz uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych nr z dnia 18 października 2013 r. oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę ROIRP z dnia 7 sierpnia 2013 r., uchylającą uchwałę ROIRP z dnia 21 maja 2013 r. w sprawie wpisu strony na listę radców prawnych oraz umorzenie w całości postępowania w sprawie.

W pierwszej kolejności w ocenie Sądu pierwszej instancji na gruncie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Minister Sprawiedliwości zastosował nieznane rozstrzygnięcie, jakim jest umorzenie postępowania w całości. Z tych względów Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżoną decyzję w całości, stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.

Natomiast podzielono stanowisko Ministra Sprawiedliwości co do braku podstaw dla wznowienia przez ROIRP, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., postępowania administracyjnego celem uchylenia uchwały ROIRP z dnia 21 maja 2013 r. w sprawie wpisu strony na listę radców prawnych. Prowadzenie i umorzenie postępowania dyscyplinarnego wobec strony nie było bowiem nową okolicznością uprzednio nie znaną ROIRP. W rezultacie nietrafne, zdaniem Sądu pierwszej instancji, były rozstrzygnięcia organów samorządu zawodowego podjęte w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego. Toteż, stosownie do przepisu art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a., Sąd pierwszej instancji uchylił wspomnianą uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych Nr z dnia 18 października 2013 r. i utrzymaną nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia 7 sierpnia 2013 r.

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych wniosło skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Zarzuciło Sądowi pierwszej instancji na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 31 ust. 2a U.r.p. poprzez wywiedzenie z niego normy kompetencyjnej do wydania w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. rozstrzygnięcia, które pozbawia organy samorządu radcowskiego władztwa administracyjnego w zakresie oceny spełnienia przez kandydata przesłanek wpisu na listę radców prawnych określonych w art. 24 ust.1 U.r.p.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c P.s.a. oraz art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez uchylenie uchwały nr Prezydium KRRP z dnia 18 października 2013 r. oraz utrzymanej nią w mocy uchwały ROIRP z dnia 7 sierpnia 2013 r. wskutek niewłaściwego zastosowania i błędnej wykładni prawa poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego,

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. poprzez stwierdzenie naruszenia ww. przepisów postępowania przez organy i niezasadne uchylenie uchwały nr Prezydium KRRP z dnia 18 października 2013 r. oraz utrzymanej nią w mocy uchwały ROIRP z dnia 7 sierpnia 2013 r. wskutek przyjęcia, że w świetle stanu faktycznego przedmiotowej sprawy nie zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 K.p.a. poprzez błędną wykładnię wskutek braku odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do zarzutu skargi o nie istnieniu przesłanek dla umorzenia postępowania z uwagi na bezprzedmiotowość w niniejszej sprawie, co w konsekwencji prowadzi również do naruszenia art. 141 § 1 P.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania oraz zasadzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

W świetle uzasadnienia skargi kasacyjnej przepis art. 31 ust. 2a U.r.p. precyzuje tryb odwołania od uchwał Prezydium KRRP odmawiających wpisu na listę radców prawnych a nie tryb procedowania Ministra Sprawiedliwości przy rozpatrywaniu odwołania. Przepis ten nie daje Ministrowi Sprawiedliwości prawa do przejmowania zadań samorządu zawodowego radców prawnych. Dlatego rozpoznając odwołanie Minister Sprawiedliwości nie może zastosować przepisu art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. i orzec co do istoty sprawy. Każda ingerencja w sprawy samorządu zawodowego wymaga szczególnego przepisu prawnego.

Skarga kasacyjna polemizuje z zaakceptowanym przez Sąd pierwszej instancji stanowiskiem organów samorządu zawodowego jakoby w sprawie nie istniała podstawa dla wznowienia postępowania w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Wprawdzie strona załączyła oświadczenie o umorzeniu względem niej postępowania dyscyplinarnego to jednak organ nie wiedział, jaki czyn strona popełniła jako obwiniona. Okoliczność ta wyszła na jaw dopiero po doręczeniu OIRP postanowienia Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego o umorzeniu postępowania z opisem czynu polegającego na fałszowaniu karty odpowiedzi do kolokwium zaliczenia przedmiotu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Na wstępie niniejszych rozważań podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji.

Jak już wspomniano Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej, a zatem nie rozpoznaje sprawy w jej całokształcie, od początku.

Wiodącą w sprawie kwestią, wobec której ogniskują się zarzuty skargi kasacyjnej, jest zagadnienie, czy w sprawie zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną uchwałą ROIRP nr z dnia 21 maja 2013 r. o wpisaniu strony na listę radców prawnych. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji stanowisko Ministra Sprawiedliwości wyrażone w zaskarżonej decyzji co do braku spełnienia przesłanki pojawienia się w sprawie nowej okoliczności faktycznej wcześniej nieznanej organom samorządu zawodowego, o której mowa w przepisie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., stanowiącej przeszkodę dla wpisania strony na listę radców prawnych. Sąd pierwszej instancji wyczerpująco i trafnie wykazał, iż najpóźniej w dacie podjęcia uchwały nr z dnia 21 maja 2013 r., wpisującej stronę na listę radców prawnych, ROIRP dysponowała pełnym materiałem sprawy, wynikającym zarówno z wcześniejszego oświadczenia strony, jak i pisma Przewodniczącego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia 6 marca 2013 r., o wszystkich istotnych okolicznościach mogących być przeszkodą dla wpisania strony na listę radców prawnych. Dlatego nietrafny jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Z tych względów nie jest także oparty na usprawiedliwionej podstawie zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, a w szczególności art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 141 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. W rezultacie nie zasługuje na aprobatę również zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c P.p.s.a. oraz art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez uchylenie uchwały nr Prezydium KRRP z dnia 18 października 2013 r. oraz utrzymanej nią w mocy uchwały ROIRP z dnia 7 sierpnia 2013 r. wskutek niewłaściwego zastosowania i błędnej wykładni prawa poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego.

Nie jest także oparty na usprawiedliwionej podstawie zarzut skargi kasacyjnej, oparty na przepisie art. 174 pkt 1 P.p.s.a., podnoszący naruszenie przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego, tj. art. 31 ust. 2a U.r.p. poprzez wywiedzenie z niego normy kompetencyjnej do wydania w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. rozstrzygnięcia, które pozbawia organy samorządu radcowskiego władztwa administracyjnego w zakresie oceny spełnienia przez kandydata przesłanek wpisu na listę radców prawnych określonych w art. 24 ust.1 U.r.p. Co wymaga podkreślenia, w sprawie nie miała miejsca sytuacja, na tle której została podjęta uchwała Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2013 r. nr II GPS 1/13. W świetle tej uchwały, rozpoznając odwołania, o których mowa w art. 68 ust. 6a ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze oraz art. 31 ust. 2a ustawy o radcach prawnych Minister Sprawiedliwości nie może zastosować art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. i orzec co do istoty sprawy. Wbrew stanowisku skargi kasacyjnej Minister Sprawiedliwości, a w ślad za nim Sąd pierwszej instancji kontrolujący zaskarżoną decyzję, nie zajmowali się kwestią, czy strona spełniła wymóg, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 5 U.r.p., dla ubiegania się o wpisanie na listę radców prawnych. Natomiast przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji była jedynie kwestia procesowa, a mianowicie, czy trafne było stanowisko Ministra Sprawiedliwości o braku podstaw dla zaistnienia w sprawie przesłanki do wznowienia postępowania zakończonego uchwałą ROIRP nr z dnia 21 maja

2013 r. o wpisaniu strony na listę radców prawnych. O czym była już mowa, w sprawie nie zaistniała taka podstawa, co trafnie wywiódł Minister Sprawiedliwości i prawidłowo zaakceptował Sąd pierwszej instancji.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną (art. 184 P.p.s.a.).