Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 128/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Sędziowie Sędzia WSA Maria Jagielska Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Protokolant Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską oddalono skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] października 2006 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 3310 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.) Minister Sprawiedliwości, po rozpoznaniu odwołania M.K. od uchwały nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Rady Okręgowej Rady Izby Radców Prawnych w K. utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę.

Do jej wydania doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

M. K. wnioskiem z dnia 19 maja 2006 r. wystąpiła do Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Rady Okręgowej Rady Izby Radców Prawnych w K. o dopuszczenie do egzaminu konkursowego na aplikację radcowską, wyznaczonego na dzień 8 lipca 2006 r.

Po złożeniu egzaminu pisemnego Komisja egzaminacyjna ds. aplikacji radcowskiej w obszarze właściwości Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. ww. uchwałą z dnia [...] lipca 2006 r. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską stwierdziła, iż M.K. uzyskała z egzaminu 186 punktów, co zgodnie z art. 339 pkt 3 ustawy o radcach prawnych oznacza wynik negatywny.

Odwołanie od powyższej uchwały Komisji Egzaminacyjnej złożyła skarżąca - M. K.. W odwołaniu wskazywała, iż egzamin wbrew treści art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, zawierał pytania z ustawy Kodeks wykroczeń, pytania z postępowania sądowoadministracyjnego oraz pytania z postępowania egzekucyjnego w administracji. Zarzucała, że niezasadne było nieprzyznannie jej punktów za odpowiedzi na pytania o nr 28, 142, 155, 165, 198, 202, 209, 219 jako, że udzielone przez nią odpowiedzi nie można uznać za błędne.

W uzasadnieniu decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną uchwałę Komisji Egzaminacyjnej Minister Sprawiedliwości wskazał, że egzamin, którego skarżąca był uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy o radcach prawnych i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i radcowskiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2164 z późn. zm. ).

Z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół podpisany przez Przewodniczącego i członków Komisji Egzaminacyjnej. Również uchwała Komisji podjęta została zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Minister dokonał analizy zarzutów podniesionych w odwołaniu dotyczących poszczególnych pytań i tak stwierdził w zakresie:

- pytania nr 28 o treści:

"Rozprawa w sprawie karnej jest niejawna z mocy prawa, jeżeli:

A. dotyczy przestępstwa ściganego na wniosek;

B. dotyczy wniosku prokuratora o umorzenie postępowania z powodu

niepoczytalności sprawcy i zastosowania środka zabezpieczającego;

C. choćby jeden z oskarżonych jest nieletni".

Według klucza prawidłowa jest odpowiedź "B". Według odwołującej możliwe jest także udzielenie odpowiedzi "C", gdyż w pytaniu nie wiadomo czy chodzi o rozprawę w rozumieniu k.p.k. czy też o postępowanie w sprawach nieletnich. Argumentacja powyższa jest chybiona. Minister stwierdził, że żadna z zaproponowanych odpowiedzi nie zawiera stwierdzeń pozwalających przyjąć, iż chodzi o rozprawę w trybie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich.

Zadaniem egzaminowanego było podanie właściwej odpowiedzi przy uwzględnieniu informacji zawartych w poszczególnych dystraktorach. W rozważanym przypadku jedyna prawidłowa odpowiedź zawarta jest w pkt "B", co wynika z treści art. 359 pkt 1 k.p.k. Sąd wyłącza jawność całości lub części rozprawy w sprawie przestępstwa ściganego na wniosek, o ile osoba, która taki wniosek złożyła tego zażąda, czego w pkt "A" nie wskazano (art. 360 § 2 k.p.k.).

- pytania nr 142 w brzmieniu:

"Jan K. złożył rezygnację z pełnienia funkcji w zarządzie spółki kapitałowej.

Mandat Jana K. wygasł z chwilą:

A. wyrażenia zgody na rezygnację przez organ, który odwołuje członków

zarządu;

B. dojścia oświadczenia Jana K. do spółki;

C. z dniem wykreślenia Jana K. z rejestru".

Skarżąca w odwołaniu wywodzi, że umowa spółki może ograniczyć możliwość rezygnacji członka zarządu z pełnionej funkcji tylko do ważnych powodów, a w pytaniu nie wiadomo czy sytuacja taka nie miała miejsca w analizowanym przypadku, w takiej sytuacji poza odpowiedzią "B", wynikającą z klucza właściwą jest udzielona przez nią odpowiedź "A".

Odnosząc się do powyższego zarzutu organ stwierdził, że sformułowanie przedmiotowego pytania jest precyzyjne i jednoznaczne. Odpowiedź na nie wynika wprost z art. 202 § 4 i art. 369 § 5 k.s.h. Jako zupełnie niedopuszczalne Minister ocenił czynienie przez skarżącą dodatkowych założeń do pytań, w sytuacji gdy poruszane zagadnienie wynika bezpośrednio z przepisów prawa.

- pytania nr 155, o treści:

"Majątek spółdzielni jest:

A. szczególnym rodzajem własności w użytkowaniu grupowym;

B. prywatną własnością jej członków;

C. własnością spółdzielni".

Prawidłowa odpowiedź na to pytanie według klucza to wariant "B" Skarżąca udzieliła błędnej odpowiedzi "C". W odwołaniu stwierdza, że ta odpowiedź powinna być jednak potraktowana jako prawidłowa, gdyż art. 3 prawa spółdzielczego nie pozbawia spółdzielni własności jej majątku i nie powoduje, że spółdzielcy są współwłaścicielami w rozumieniu przepisów prawa cywilnego, a jedynie zalicza własność spółdzielni jako osoby prawnej, do kategorii własności prywatnej, nie zaś spółdzielczej. Należy stwierdzić, że stawiane zarzuty są nieuzasadnione. Znowelizowany w 1994 r. przepis art. 3 ustawy Prawo spółdzielcze stanowi, iż "majątek spółdzielni jest prywatną własnością jej członków".

Użycie do określenia przedmiotu regulacji rzeczownika "majątek", a nie cywilnego pojęcia "mienia" wskazuje, że chodzi o ekonomiczne, a nie prawne znaczenie własności.

W tym też rozumieniu majątek spółdzielni stanowi prywatną własność jej członków. Z chwilą wpisania do rejestru spółdzielnie są osobami prawnymi (art. 11 § 1 Prawa spółdzielczego), a zatem są podmiotami prawa cywilnego, w tym również prawa własności. Jako osoby prawne wykonują to prawo w granicach określonych przez art. 140 k.c. Własność (art. 140 k.c. w zw. z art. 45 k.c.) i inne prawa majątkowe stanowią mienie (art. 44 k.c).

Odpowiedź "C" wyraźnie odnosi się do majątku, a nie do mienia spółdzielni, a zatem nie dotyczy własności w znaczeniu cywilnoprawnym. Z tych względów prawidłową odpowiedzią wynikającą wprost z ustawy jest odpowiedź "B".

- pytania nr 165, o treści:

"Zakres podmiotowy tajemnicy bankowej obejmuje:

A. tylko banki;

B. banki i osoby w nich zatrudnione;

C. banki i osoby w nich zatrudnione oraz bank wykonuje czynności bankowe".

Skarżąca utrzymywała w odwołaniu, że odpowiedź "B", której udzieliła zawiera się w prawidłowej odpowiedzi "C" z uwagi na brak w pytaniu słowa "wyłącznie". W konsekwencji w ocenie odwołującej zgodnie z zasadami logiki odpowiedź "B" jest również poprawna.

Ustosunkowując się do zarzutu, Minister zauważył, że odpowiedź "C" nie zawiera się w odpowiedzi "B", a więc kierując się zasadami logiki nie można stwierdzić, że odpowiedź "B" jest prawdziwa, skoro prawdziwą jest odpowiedź "C", gdyż jedynie ona odnosi się wprost do właściwego przepisu ustawy prawo bankowe, a sprawdzenie znajomości tego uregulowania było celem pytania. Wyjaśnił, iż w art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo Bankowe (tj. Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665 ze zm.) ustawodawca rozstrzygnął, że zakaz ujawniania tajemnicy bankowej obowiązuje trzy kategorie podmiotów: bank, osoby zatrudnione w banku oraz osoby za pośrednictwem, których bank wykonuje czynności bankowe. W odpowiedzi "C" wymienione zostały wszystkie podmioty zobowiązane do zachowania tajemnicy bankowej (w tym wskazane w odpowiedzi "B") i tylko ta odpowiedź jest prawidłowa, zarzut zaś skarżącej jest bezzasadny.

- pytania nr 198, o treści:

"Osoba prawna może być:

A. członkiem stowarzyszenia;

B. jedynie wspierającym członkiem stowarzyszenia;

C. nie może być ani członkiem, ani członkiem wspierającym stowarzyszenia".

W odwołaniu, skarżąca stwierdza, że zgodnie z przepisami samorządowymi gminy, powiaty i województwa mogą tworzyć stowarzyszenia, a są to podmioty mające osobowość prawną, zatem udzielona przez nią odpowiedź "A" jest jedyną poprawną pomimo, że w kluczu widnieje jako właściwa odpowiedź "B". Odnosząc się do zarzutu organ zauważył, że ogólne odniesienie członkostwa osoby prawnej do każdego stowarzyszenia, jak i treść odpowiedzi "B", będącej cytatem art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (tj. Dz. U. Nr 79, poz. 855 z 2001 r. ze zm.) wskazuje, że prawidłowa odpowiedź winna być udzielona na gruncie przepisów ww. ustawy będącej podstawowym aktem prawnym normującym prawo zrzeszania się w stowarzyszeniach.

Stosownie do przywołanego wyżej przepisu art. 10 ust. 3 ustawy, osoba prawna może być jedynie wspierającym członkiem stowarzyszenia. Na gruncie tej ustawy nie jest, więc dopuszczalne utworzenie stowarzyszenia osób prawnych ani też swoistego rodzaju stowarzyszenia mieszanego, którego mogłyby być zarówno osoby fizyczne, jaki osoby prawne. Ustawa nie przewiduje formy stowarzyszenia mieszanego, stowarzyszającego jako członków zwyczajnych osoby fizyczne i osoby prawne (tak S.A. w Warszawie I Acr 280/94 z dnia 5 maja 1994 r. Przegląd Sądowy, wkładka do nr 11 z 1996 r., poz. 50).

Z przykładowo wskazanych stowarzyszeń jednostek samorządu terytorialnego wynika, że nie każda osoba prawna może być członkiem każdego stowarzyszenia. Omawiane pytanie ma charakter ogólny i dotyczy wszystkich osób prawnych, odpowiedź "A" dotyczy członkostwa w każdym stowarzyszeniu. W związku z powyższym należy stwierdzić, że odpowiedź "B" jest jedyną odpowiedzią poprawną na pytanie nr 198, a zarzut skarżącej jest chybiony.

- pytania nr 202, o treści:

"W postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają odpowiednie zastosowanie

przepisy:

A. kodeksu postępowania cywilnego;

B. ordynacji podatkowej;

C. kodeksu postępowania administracyjnego."

Według klucza odpowiedzi za poprawną uznawano odpowiedź "C". W treści odwołania skarżąca podnosi, iż możliwość stosowania przepisów postępowania cywilnego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika z art. 110g par. 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z czym należy jej przyznać 1 punkt za wskazanie jako poprawnej odpowiedzi ,,A". Odnosząc się do przedmiotowego zarzutu Minister przywołał przepis § 7 cyt. artykułu, w którym wskazano,"jeżeli sąd oddalił powództwo..." Zdaniem organu oczywistą rzeczą jest, że przepis ten dotyczy powództw i to skierowanych do sądu powszechnego, podobnie jak przywołany przez skarżącą art. 71 § 1 i § 2 art. 40 powyższej ustawy, który w zdaniu drugim stanowi, że osobie, której żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa nie zostało uwzględnione przysługuje prawo żądania zwolnienia ich od zabezpieczenia lub egzekucji administracyjnej w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.

- pytania nr 209, o treści :

"Po przekazaniu skargi sądowi administracyjnemu, sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji:

A. na wniosek strony;

B. z urzędu;

C. na wniosek strony i z urzędu".

Według skarżącej, która jako właściwą podała odpowiedź "C", w pytaniu tym żadna z odpowiedzi nie jest prawidłowa.

Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca stwierdza, że nie może być prawidłowa odpowiedź, wg której sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji "na wniosek strony", bowiem odpowiedź ta zakłada de facto możliwość złożenia takiego wniosku przez organ. Odnosząc się do zarzutu należy stwierdzić, że za rozwiązaniem "A", iż strony postępowania sądowoadministracyjnego mogą wystąpić do wojewódzkiego sądu administracyjnego z wnioskiem o odmienne, niż to uczynił organ administracji, rozstrzygnięcie kwestii wstrzymania wykonania aktu oprócz treści przepisów, opowiada się także doktryna (zob.W. Chróścielewski, J. Tarno: Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sadami administracyjnymi, Lexis Nexis 2004 s. 447). Autorzy twierdzą, iż strony postępowania sądowoadministracyjnego mogą wystąpić do wojewódzkiego sądu administracyjnego z wnioskiem o odmienne, niż to uczynił organ administracji, rozstrzygnięcie kwestii wstrzymania wykonania aktu, zatem zarzut skarżącej był nieuzasadniony.

- pytania nr 219, o treści :

"Zobowiązania podatkowe przedawniają się z upływem:

A. 3 lat, licząc od dnia powstania zobowiązania;

B. 3 lat lub 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał

obowiązek podatkowy, w zależności od sposobu powstania zobowiązania

podatkowego;

C. 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin

płatności podatku".

Odpowiedź prawidłowa według klucza to "C", skarżąca natomiast udzieliła odpowiedzi "B". Autor odwołania stwierdza, że prawidłową odpowiedzią na to pytanie, są obie odpowiedzi zarówno wskazana w kluczu odpowiedź "C", a udzielona przez nią odpowiedź "B".

Jako argument na poparcie przywołuje skarżąca treść art. 68 ordynacji podatkowej, mówiący o przedawnieniu możliwości do wydania decyzji ustalającej wysokość podatku (3 lata).

Argumentacja odwołującej - co do pytania 219 - jest chybiona i wskazuje na brak rozróżnienia instytucji przedawnienia zobowiązania podatkowego od instytucji przedawnienia prawa do wydania deklaratoryjnej decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Przytoczony przez nią przepis art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, iż zobowiązanie podatkowe (które powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającego wysokość tego zobowiązania) nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W sytuacji takiej zobowiązanie podatkowe nie powstaje.

Tymczasem pytanie dotyczyło przedawnienia zobowiązania podatkowego, które - aby ulec przedawnieniu - musi powstać.

Z powyższych przyczyn argumenty zawarte w odwołaniu się są chybione. Precyzyjne przeczytanie i właściwa interpretacja użytych w pytaniu wyrażeń pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, iż tylko odpowiedź "C" jest właściwa (art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej).

Zakres przedmiotowy konkursu na aplikację radcowską został określony w art. 33- ustawy o radcach prawnych i odpowiada on zakresowi przedmiotowemu części ustnej egzaminu radcowskiego. Zamieszczenie w teście pytań związanych z problematyką prawa karnego i wykroczeń odpowiada wymienionym we wskazanym przepisie blokom przedmiotowym i przystaje do kompetencji zawodowych przyszłych radców prawnych.

Za całkowicie nieuprawnione uznał stanowisko, że wskazanie, iż test ma sprawdzać wiedzę m. in. z prawa wykroczeń oznacza, że pytania winny ograniczać się wyłącznie do prawa materialnego wykroczeń. Trudno uznać za uzasadnione pominięcie zagadnień procesowych wynikających z kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia w sytuacji, gdy radca prawny może być m.in. obrońcą w sprawach o wykroczenia, co pociąga za sobą konieczność znajomości reguł i szczegółowych przepisów procesowych. Wyklucza to zasadność argumentacji, że za ograniczeniem się wyłącznie do prawa materialnego przemawia wyodrębnienie w omawianym przepisie prawa karnego materialnego i postępowania karnego. W związku z powyższym umieszczenie w teście pytań od nr 39 do nr 44 dotyczących problematyki postępowania w sprawie wykroczeń było uzasadnione.

Dodatkowo wskazał, iż jeżeli chodzi o umieszczenie w teście pytań z zakresu Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, to należy dokonać oceny pojęcia "postępowania karnego" użytego w art. 33- ust 3 ustawy o radcach prawnych. Z całą pewnością postępowanie w sprawach o wykroczenia nie mieści się w pojęciu "postępowania karnego" użytego w art. 1 Kodeksu postępowania karnego. W art. 331 ust. 3 ustawodawca nie posłużył się jednak nazwą tego ostatniego kodeksu. Gdyby wolą ustawodawcy było ustalenie zakresu egzaminu tylko z Kodeksu postępowania karnego, to wprost by to wyraził. W tej sytuacji należy dokonać oceny tego pojęcia niejako autonomicznie na gruncie ustawy o radcach prawnych. Za tym, że w przedmiotowym pojęciu mieści się również postępowanie w sprawach o wykroczenia, przemawiają następujące argumenty:

Po pierwsze, we wspomnianym artykule ustawodawca tuż po posłużeniu się pojęciem "prawa cywilnego" posłużył się pojęciem "postępowania cywilnego". W dalszej kolejności zaś wymienione zostało: "prawo gospodarcze", "prawo pracy i ubezpieczeń społecznych", "prawo rodzinne". Nie ulega wątpliwości, że ustawodawcy chodziło również o możliwość zamieszczania w teście pytań z procedury dotyczącej prawa gospodarczego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych oraz procedury dotyczącej prawa rodzinnego. Tak więc samo posłużenie się pojęciem "postępowania cywilnego" we wcześniejszej fazie przepisu wcale nie oznacza, że nie odnosi się on i do innych dziedzin prawa użytych w dalszej części. Ten sam sposób rozumowania należy odnieść do pojęć: "postępowanie karne i wykroczeń".

Po drugie, w piśmiennictwie od lat prezentowane są poglądy, że w pojęciu postępowania karnego, czy procesu karnego mieszczą się również przepisy regulujące postępowanie w sprawach o wykroczenia. Jak stwierdził prof. Wiesław Daszkiewicz: "trudno byłoby twierdzić, że przepisy regulujące postępowanie w sprawach wykroczenia nie wchodzą w zakres prawa karnego procesowego, stanowią jakiś inny rodzaj prawa" (zob. prof. Wiesław Daszkiewicz, Prawo karne procesowe. Zagadnienia ogólne - Oficyna Wydawnicza Branta 1999, strona 42).

Odnośnie natomiast ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Minister podkreślił, że zapoznanie się z jej treścią, w sposób jednoznaczny wskazuje, że dotyczy ona problematyki, co najmniej prawa cywilnego i gospodarczego, co zresztą przyznaje w odwołaniu sam skarżący. Obie te dziedziny prawa wymienione są w przywołanej wyżej ustawie o radcach prawnych, w części opisującej zakres przedmiotowy egzaminu.

Także odnośnie kwestionowania zakresu egzaminu w części postępowania sądowoadministracyjnego, czy też postępowania egzekucyjnego w administracji jest nie do przyjęcia pogląd, że postępowanie administracyjne nie obejmuje też części sądowej (co do możliwości sądowej kontroli decyzji), jak również ich egzekucji. To, że w tej mierze są odrębne ustawy nie stanowi, że nie są to elementy postępowania administracyjnego sensu largo. Tym bardziej, iż w systemie szkolnictwa wyższego w zasadzie nie istnieją odrębne katedry postępowania sądowoadministracyjnego, czy też egzekucji w administracji.

Z tych względów zarzuty skarżącej, iż zakres pytań egzaminacyjnych był szerszy niż określony w ustawie o radcach prawnych, Minister uznał za nieuzasadniony.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2006 r. wniosła M. K., zarzucając jej rażące naruszenie prawa materialnego, w szczególności:

1) art. 33 9 ust. 1 ustawy z dnia 20.06.2002 r. o radcach prawnych (Dz. U. 2002 Nr 123, poz. 1059) na skutek nieprzyznania po 1 punkcie za udzielone prawidłowo odpowiedzi na pytania w teście egzaminacyjnym o numerach: 28, 142, 155, 165, 198, 202, 209, 219,

2) art. 33 1 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, na skutek nieprzyznania po 1 punkcie za odpowiedzi na pytania o numerach: -

- 41, 42, 44 - z zakresu prawa postępowania w sprawach o wykroczenia,

- 202 i 203 - z zakresu prawa postępowania egzekucyjnego w administracji,

- 209 i 218 - z zakresu prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pomimo tego, że dziedziny te nie są objęte określonym w tym przepisie zakresem materiału, który obowiązuje kandydata przystępującego do egzaminu na aplikację radcowską, w związku z czym udzielenie błędnych odpowiedzi na te pytania nie mogło w żadnym wypadku szkodzić kandydatowi ubiegającemu się o przyjęcie na aplikację radcowską,

3) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego rozpatrzenia i wyjaśnienia sprawy,

4) art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy uchwały Komisji Egzaminacyjnej, pomimo jej oczywistej wadliwości,

5) art. 6, art. 8, art. 15 k.p.a. oraz art. 78 Konstytucji RP - w wyniku powyższych naruszeń.

W obszernym uzasadnieniu swej skargi strona rozszerzyła swoją argumentację prawną popierającą prawidłowość udzielonych odpowiedzi na zakwestionowane pytania egzaminacyjne. Argumentacja ta dodatkowo została wzbogacona przytoczonym orzecznictwem i opisaniem poglądów doktryny.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia 7 lutego 2007 r., nazwanym "uzupełnieniem skargi" skarżąca wskazała, iż jak wynika projektu nowelizacji ustawy o radcach prawnych z dnia 7 października 2006 r. , Minister Sprawiedliwości zmienił zdanie w kwestii brzmienia art. 331 ust. 3 ustawy. Wskazuje na to też treść uzasadnienia do powyższego projektu, w którym Minister Sprawiedliwości jako cel proponowanych zmian m.in. w ustawie o radcach prawnych wskazuje konieczność, "jednoznacznego sformułowania przepisów, które obecnie budzą wątpliwości interpretacyjne". Jak stwierdził bowiem Minister, "w toku stosowania przez okres jednego roku ustaw, stwierdzono bowiem potrzebę doprecyzowania lub też zmiany niektórych przepisów. "

Powyższe świadczy o tym, że pomimo odmiennego stanowiska wyrażonego w decyzji z dnia [...] października 2006 r., Minister Sprawiedliwości przyznaje de facto słuszność zarzutów skarżącej, iż w teście egzaminacyjnym nie powinny znaleźć się pytania z zakresu co najmniej prawa postępowania w sprawach o wykroczenia oraz postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż nie zostały one wymienione w art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych (w brzmieniu obowiązującym w dniu egzaminu)

W odpowiedzi na to pismo Minister podkreślił, że dokonane w nowelizacji zmiany miały na celu ostateczne uporządkowanie istniejących dotychczas przepisów oraz usunięcie wszelkich ewentualnych wątpliwości, które mogły pojawić się u kandydatów przystępujących do egzaminu konkursowego. Podtrzymał stanowisko, iż zarówno postępowanie w sprawach o wykroczenia, postępowanie sądowoadministracyjne oraz postępowanie egzekucyjne w administracji zawierało się w regulacji art. 331 ust. 3 Ustawy o radcach prawnych, w brzmieniu obowiązującym w dniu przeprowadzenia egzaminu na aplikację radcowską w 2006 roku. Z tych względów nie mogą być uznane argumenty skarżącej odnośnie wykraczania zakresu egzaminu konkursowego na aplikację radcowską poza brzmienie przepisów ustawowych nie zasługiwały na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2006 r., którą organ utrzymał w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Rady Okręgowej Rady Izby Radców Prawnych w K.

Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o dopuszczenie do egzaminu konkursowego na aplikację radcowską. Za egzamin pisemny uzyskała 186 punktów, co w efekcie dało negatywny wynik z egzaminu konkursowego.

Postępowanie związane z egzaminem konkursowym na aplikację radcowską regulują przepisy art. 331 - 3310 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.). Podstawowe przepisy dotyczące przedmiotowej sprawy mają brzmienie:

"Art. 331. 1. Egzamin konkursowy przeprowadzają komisje egzaminacyjne do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości, powołane na obszarze właściwości jednej lub kilku rad okręgowych izb radców prawnych, zwane dalej "komisjami".

2. Minister Sprawiedliwości jest organem wyższego stopnia w stosunku do komisji.

3. Egzamin konkursowy polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta radcowskiego, zwanego dalej "kandydatem", z zakresu prawa: konstytucyjnego, karnego, postępowania karnego, karnego skarbowego, wykroczeń, cywilnego, postępowania cywilnego, gospodarczego, spółek prawa handlowego, pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzinnego i opiekuńczego, administracyjnego, postępowania administracyjnego, finansowego, europejskiego, ustroju sądów, samorządu radców prawnych i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu radcy prawnego i etyki tego zawodu.

4. Egzamin konkursowy przeprowadza się raz w roku, w terminie wyznaczonym przez Ministra Sprawiedliwości, nie później niż do 30 września przed rozpoczęciem roku szkoleniowego, równocześnie w tym samym dniu w Rzeczypospolitej Polskiej, z zastrzeżeniem ust. 5.

5. W przypadku zaistnienia zdarzenia losowego uniemożliwiającego przeprowadzenie egzaminu konkursowego przez daną komisję w terminie, o którym mowa w ust. 4, Minister Sprawiedliwości wyznacza dodatkowy termin przeprowadzenia egzaminu konkursowego przez tę komisję. Przepisy art. 332 ust. 4-7 stosuje się odpowiednio.

Art. 332. 1. Minister Sprawiedliwości każdego roku powołuje zespół do przygotowania pytań na egzamin konkursowy dla kandydatów, zwany dalej "zespołem konkursowym".

2. W skład zespołu konkursowego wchodzi 5 osób, w tym 3 przedstawicieli Ministra Sprawiedliwości oraz 2 przedstawicieli delegowanych przez Krajową Radę Radców Prawnych.

3. Przewodniczący zespołu konkursowego, wyznaczony przez Ministra Sprawiedliwości spośród jego przedstawicieli, kieruje pracami zespołu oraz określa tryb pracy zespołu.

4. Zespół konkursowy przygotowuje jeden zestaw pytań w formie testu wyboru na egzamin konkursowy dla kandydatów.

Art. 335. 1. Minister Sprawiedliwości powołuje komisje spośród osób, których wiedza, doświadczenie i autorytet dają rękojmię prawidłowego przebiegu egzaminu konkursowego.

2. Komisja składa się z siedmiu członków. W skład komisji wchodzą:

1) trzej przedstawiciele Ministra Sprawiedliwości; przedstawicielem Ministra Sprawiedliwości może być także, po wyrażeniu zgody, sędzia albo sędzia w stanie spoczynku,

2) dwaj przedstawiciele delegowani przez Krajową Radę Radców Prawnych,

3) jeden pracownik naukowy, naukowo-dydaktyczny lub dydaktyczny na wydziale prawa w szkole wyższej w Rzeczypospolitej Polskiej lub w Polskiej Akademii Nauk i posiadający co najmniej stopień naukowy doktora habilitowanego z zakresu nauk prawnych,

4) jeden prokurator będący prokuratorem powołanym co najmniej na stanowisko prokuratora prokuratury okręgowej, również prokurator w stanie spoczynku.

Art. 339. 1. Egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt.

2. Test sprawdza komisja w składzie, który przeprowadza egzamin konkursowy.

3. Pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów.

4. Z przebiegu egzaminu konkursowego sporządza się niezwłocznie protokół, który podpisują członkowie komisji uczestniczący w egzaminie konkursowym. Członkowie komisji mogą zgłaszać uwagi do protokołu.

5. Przewodniczący komisji przesyła Ministrowi Sprawiedliwości protokół w terminie 7 dni od dnia sporządzenia.

Art. 3310. 1. Po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego komisja ustala wynik kandydata w drodze uchwały. Komisja ogłasza wyniki egzaminu konkursowego.

2. Od uchwały komisji służy kandydatowi odwołanie dotyczące wyniku jego egzaminu do Ministra Sprawiedliwości.

3. Minister Sprawiedliwości zawiadamia rady okręgowych izb radców prawnych o wynikach egzaminu konkursowego oraz publikuje w Biuletynie listę osób, które uzyskały pozytywny wynik z egzaminu."

Z powyższych przepisów wynika, iż komisje egzaminacyjne do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości, powołane na obszarze właściwości jednej lub kilku rad okręgowych izb radców prawnych można uznać za organ, któremu zostało zlecone wykonywanie czynności związanych z ustaleniem wyniku egzaminu. Ustalenie wyniku egzaminu następuje poprzez wydanie uchwały. Uchwała ma charakter decyzji administracyjnej; jest aktem o charakterze indywidualnym. O indywidualnym charakterze sprawy (ustalenie wyniku egzaminu) świadczy, iż dotyczy ona imiennie wymienionego podmiotu (skarżącego) oraz jego konkretnych praw (od ustalonego wyniku egzaminu zależy jego pozycja jako osoby mającej prawo ubiegania się o wpis na listę aplikantów). Uchwała zawiera wszystkie niezbędne składniki decyzji. Organem odwoławczym jest Minister Sprawiedliwości.

Należy podkreślić, iż postępowanie egzaminacyjne jest odrębnym postępowaniem od postępowania w sprawie wpisu na listę aplikantów radcowskich. Wpis na listę aplikantów radcowskich wymaga złożenia oddzielnego wniosku i podjęcia uchwały w tym zakresie przez okręgową izbę radców prawnych (art. 33 ust. 3 ustawy o radcach prawnych). Pozytywny wynik egzaminu konkursowego jest tylko jedną z przesłanek wpisu na listę aplikantów radcowskich.

Minister Sprawiedliwości jako organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę ustalenia wyniku egzaminu konkursowego utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę uznając, iż negatywny wynik egzaminu został ustalony prawidłowo i brak jest podstaw do ustalenia pozytywnego wyniku egzaminu.

W ocenie Sądu organ odniósł się do każdego zarzutu podniesionego w odwołaniu i szczegółowo uzasadnił brak podstaw do uznania za poprawne udzielone odpowiedzi na kwestionowane pytania.

Skarżąca skargę oparła na trzech zarzutach: objęcia egzaminem dziedzin prawa nie wskazanych w ustawie oraz wadliwości sformułowania pytań polegającej na możliwości udzielenia więcej niż jednej poprawnej odpowiedzi lub braku żadnej prawidłowej odpowiedzi.

Wymaga podkreślenia okoliczność, że sąd administracyjny uprawniony jest jedynie do dokonania kontroli zaskarżonej decyzji co oznacza zbadanie czy organ uczynił zadość obowiązkowi ponownego rozpatrzenia sprawy, a więc czy dokonał powtórnej analizy akt sprawy pod kątem ustalonego ale kwestionowanego przez skarżącą stanu faktycznego sprawy dotyczącego uzyskanego przez stronę (kandydata) wyniku egzaminu.

W art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych wskazano bloki przedmiotowe, których znajomość podlega sprawdzeniu w trakcie egzaminu. Jak trafnie podniósł Minister Sprawiedliwości w zaskarżonej decyzji, wskazanie jako bloku tematycznego prawa wykroczeń nie oznacza, iż nie obejmuje on całej tematyki związanej z wykroczeniami, łącznie z postępowaniem. Nie przeczy temu wyodrębnienie postępowania cywilnego i postępowania karnego jako odrębnego bloku. Postępowanie sądowoadministracyjne oraz postępowanie i egzekucyjne w administracji pomimo, iż zostało uregulowane w odrębnych ustawach stanowią część (kontynuację) postępowania administracyjnego w szerokim rozumieniu tej gałęzi prawa.

Zdaniem Sądu, zakwestionowane w skardze pytania z egzaminu konkursowego były pytaniami testowymi skierowanymi na znajomość ściśle określonych przepisów prawa. Należy jednak podkreślić, iż dla pozytywnego wyniku egzaminu wystarczało odpowiedzieć poprawnie tylko na 190 pytań, z ogólnej liczby 250. Zgłaszający mieli świadomość, iż właściwa jest tylko jedna poprawna odpowiedź. Omawiane pytania testu były układane w oparciu o treść obowiązujących przepisów prawa, nie sprawdzały znajomości orzecznictwa czy poglądów doktryny, które mogą być różne a czasami wręcz rozbieżne. Egzamin był testem na wiedzę wynikającą z określonych dziedzin prawa i instytucji prawnych ukształtowanych przez prawo pozytywne a nie egzaminem ze znajomości poglądów wyrażanych przez doktrynę. Część kwestionowanych przez skarżącą pytań wynikała z niewłaściwego zrozumienia pytania (pytania nr 155, 165, 219) lub rozważania dodatkowych założeń nie mieszczących się w podanym stanie faktycznym pytania ( pytania nr 28, 142, 198, 209).

Minister Sprawiedliwości odniósł się do każdego zarzutu podnoszonego w odwołaniu od uchwały nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Rady Okręgowej Rady Izby Radców Prawnych w K., uzasadniając przy każdym z nich analizę poprawności udzielonej odpowiedzi przez skarżącego i wykazując nietrafność podniesionych zarzutów. Sąd podziela w całości ocenę dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości, powtarzanie jej uznając za zbędne.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.