Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2636/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Matylda Arnold-Rogiewcz, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant - st. spec. Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2017 r. sprawy ze skargi D.P. S.A. z siedzibą w B. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych; 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] czerwca 2016 r. Prezesa Zarządu P. Funduszu R. Osób Niepełnosprawnych, 2. zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz D.P. S.A. z siedzibą w B. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez "D." S.A. w B. do decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia ... czerwca 2016 r. znak: ... Minister Rodziny Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia ... sierpnia 2016 r., nr. ... utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu ww. decyzji przywołano m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne. Decyzją z dnia ... czerwca 2016 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wstrzymał miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres sprawozdawczy luty 2016 r. do czasu uregulowania zaległości przez stronę.

Organ wskazał, że decyzja została wydana zgodnie z dyspozycją art. 26a ust. 8 ustawy o rehabilitacji, na skutek posiadanych przez stronę zaległości w zobowiązaniach wobec PFRON.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, wskazała że WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn.. akt III SA/Wa 1124/14 uchylił decyzje Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... lutego 2014 r. znak: ... oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu PFRON z dnia ... sierpnia 2013 r. znak: ..., określając wysokość zobowiązań "D." S.A. w B. wobec PFRON w kwocie 1 101 193,00 zł. Ponadto, w ww. wyroku stwierdzono, że decyzje te nie mogą być wykonane w całości, a zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 29 lipca 2014 r. sygn. akt OKS 591/04, stwierdzenie przez sąd, że decyzja nie podlega wykonaniu, oznacza, że "decyzja ta nie wywołuje skutków prawnych, które wynikają z jej rozstrzygnięcia, do chwili wydania wyroku, mimo że wyrok uchylający tę decyzję nie jest jeszcze prawomocny".

Ponadto Spółka podniosła zarzut sprzeczności działania organu I instancji z prawem oraz zasadą zaufania do organów, z uwagi na brak zaległości oraz wcześniejszy zwrot przez PFRON bezpodstawnie wstrzymanego dofinansowania za listopad 2014 r. oraz wyjaśniła, że organ I instancji był wielokrotnie informowany o braku podstawy prawnej wydania decyzji, a mimo tego wydał rozstrzygnięcie pomijając wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 grudnia 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 1124/14.

Skarżąca podniosła również, iż dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za luty 2016 r. nie zostało jej wypłacone pomimo upływu terminu określonego w art. 26c ust. 3 ustawy o rehabilitacji (...). W opinii strony wstrzymanie wypłaty dofinansowania może nastąpić dopiero po wydaniu decyzji w tej sprawie, wobec powyższego organ wstrzymując wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za luty 2016 r. naruszył prawo. Zdaniem "D." S.A. skutecznie wstrzymać wypłatę dofinansowania mogłaby jedynie decyzja wydana przed upływem terminu do wypłaty dofinansowania.

Uznając bezzasadność wniesionego odwołania organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 26a ust. 8 ustawy o rehabilitacji (...), miesięczne dofinansowanie przysługuje pracodawcy, który nie posiada zaległości powyżej 100 zł w zobowiązaniach wobec Funduszu.

Potwierdził nadto że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż Prezes Zarządu PFRON decyzją z dnia ... sierpnia 2013 r. znak: ... określił wysokość zobowiązań "D. S.A.". z tytułu wpłat na PFRON w związku z nieterminowym przekazaniem środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych oraz w związku z niezgodnym z ustawą wykorzystaniem środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych za listopad 2012 r. w łącznej kwocie 1.101.193,00 zł. Od ww. decyzji strona złożyła odwołanie do Ministra Pracy i Polityki Społecznej, który decyzja z dnia ... lutego 2014 r. znak: ... utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Do dnia ... czerwca 2016 r. strona nie dokonała żadnej wypłaty na poczet ww. zobowiązania. Organ podkreślił, że zarzut strony naruszenia art. 26a ust. 8 ustawy o rehabilitacji (...), poprzez jego zastosowanie jest bezzasadny.

Organ zauważa, iż jakkolwiek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 grudnia 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 1124/14 uchylił decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... lutego 2014 r. znak: ... i poprzedzającą ja decyzję Prezesa Zarządu PFRON z dnia ... sierpnia 2013 r. znak: ... oraz stwierdził, że decyzje te nie mogą być wykonane w całości, to nie oznacza to, że zobowiązanie wykonane w ww. decyzjach przestało istnieć.

Organ odwoławczy podkreśla, że przytoczony przez stronę wyrok jest nieprawomocny. Co więcej, nawet prawomocny wyrok wstrzymujący wykonalność zaskarżonej decyzji w całości nie oznacza, że zobowiązanie wskazane w ww. decyzji przestało istnieć. Zasada niewykonywania decyzji nie oznacza bowiem, że zobowiązania podatkowego nie ma, lecz jedynie że nie można go egzekwować do dnia wydania – jak to ma miejsce w niniejszej sprawie – prawomocnego wyroku. Wykonalność decyzji nie ma bowiem wpływu na istnienie zobowiązania podatkowego.

Zatem dopiero prawomocny wyrok uchylający decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... lutego 2014 r. znak: ... oraz decyzję Prezesa Zarządu PFRON z dnia ... sierpnia 2013 r. znak: ..., mógłby spowodować, że to zobowiązanie przestałoby istnieć.

Niezależnie od powyższego, organ odwoławczy zauważa, że w przypadku dokonania przez stronę wpłaty na PFRON kwoty 1.101.193,00 zł wraz z odsetkami i uznania przez Sąd, że kwota ta jest Funduszowi nienależna, kwota ta wraz z odsetkami stanowić będzie nadpłatę i podlegać zwrotowi zgodnie z art. 76 ustawy Ordynacja podatkowa.

Decyzję organu odwoławczego zaskarżyła "D." S.A. zarzucając jej naruszenie:

- art. 26a § 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji (...),

- art. 153 § 1 p.p.s.a.,

- art. 8 p.p.s.a.

Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg. norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 j.t.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 j.t., ze zm. dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, a także uwzględniając wiedzę posiadaną przez sąd z urzędu na okoliczność treści wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2017r., sygn. akt II FSK 1004/15 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2014r., sygn. akt III SA/Wa 1124/14, a stronom znaną z uwagi na czynne uczestniczenie w ww. postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... lutego 2014 r. i poprzedzającej ją decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia ... sierpnia 2013 r. o ustaleniu zaległości Spółki względem PFRON, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych powodów niż zostały w niej podniesione.

Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca w podstawie materialnoprawnej wstrzymania miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za luty 2016 r. wskazują brak uregulowania przez Skarżącą spółkę zaległości w zobowiązaniach wobec PFRON. Jako istniejącą zaległość wskazują łączną kwotę 1.101.193 zł powstałą w związku z nieterminowym przekazaniem środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych oraz w związku z niezgodnym z ustawą wykorzystaniem środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych za listopad 2012 r. – określoną decyzją Prezesa Zarządu PFRON z dnia ... sierpnia 2013 r. i utrzymaną w mocy decyzją Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... lutego 2014 r. W obu decyzjach organy przyznają fakt zaskarżenia przez spółkę decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... lutego 2014 r. oraz fakt, że w ramach rozpoznania skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nieprawomocnym wyrokiem z dnia 17 grudnia 2014r., sygn. akt III SA/Wa 1124/14, uchylił zaskarżoną decyzję z dnia ... lutego 2014r. i poprzedzającą ją decyzję z dnia ... sierpnia 2013r. oraz orzekł, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości. Oba organy przyznają również fakt wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej.

Pomimo powyższych stwierdzeń organy poprzestały na ustaleniu istnienia zaległości spółki wobec PFRON tylko w oparciu o wskazaną decyzję. Brak jest w sprawie jakichkolwiek innych ustaleń i dowodów na okoliczność istnienia zaległości spółki wobec PFRON, powyżej 100 zł, dającej podstawę faktyczną do stosowania art. 26a ust.8 ustawy o rehabilitacji. Wykazywanie przez organy istnienia zaległości spółki wobec PFRON tylko w oparciu o ww. kwestionowaną decyzję z dnia ... sierpnia 2014r. ( decyzję zakwestionowaną zarówno przez spółkę jak i przez sąd I instancji) było niewystarczające w ramach zbierania materiału dowodowego w sprawie i ustalania prawidłowego stanu faktycznego sprawy. Obecnie dowodzi tego okoliczność powstała na skutek wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia 16 maja 2017r., sygn. akt II FSK 1004/15, oddalającego skargę kasacyjną Ministra Pracy i Polityki Społecznej od wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie 17 grudnia 2014r., sygn. akt III SA/Wa 1124/14. Oddalenie skargi kasacyjnej uprawomocniło wyrok sądu I instancji co skutkowało wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji Prezesa PFRON z dnia ... sierpnia 2014 r., będącej jedynym dowodem w niniejszej sprawie na okoliczność istnienia zaległości spółki wobec PFRON dającej podstawę do stosowania instytucji wstrzymania miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych na mocy art. 26a ust.8 ustawy o rehabilitacji. Tym samym brak jest ustaleń na okoliczność istnienia zaległości spółki wobec PFRON powyżej 100zł oraz brak jest jakiegokolwiek dowodu wskazującego na jej istnienie.

Zgodnie z treścią art. 26a ust. 8 ustawy o rehabilitacji: "Jeżeli pracodawca posiada zaległości w zobowiązaniach wobec Funduszu przekraczające ogółem kwotę 100 złotych, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję o wstrzymaniu miesięcznego dofinansowania do czasu uregulowania zaległości przez pracodawcę. Decyzja podlega wykonaniu z dniem wydania."

Zatem przesłanką warunkującą wstrzymanie miesięcznego dofinansowania jest istnienie zaległości po stronie pracodawcy w wysokości powyżej 100zł. Ustalenie istnienia takich zaległości należy do sfery stanu faktycznego sprawy, a to oznacza nienależyte zebranie materiału dowodowego wykazującego tę okoliczność. Zgodnie z treścią art. 45 ust.3a : "Przy rozpatrywaniu i rozstrzyganiu spraw przez Fundusz, w zakresie nieuregulowanym w odrębnych przepisach, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego." Według zaś zasad ogólnych ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r. poz. 23 j.t. ze zm., dalej k.p.a.) - "W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli." (art.7), "Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy." (art. 77 § 1), "Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona." (art. 80).

W przedmiotowej sprawie zabrakło prawidłowego zastosowania powyższych przepisów. Ich naruszenie było istotne, tj. w sposób mogący istotnie wpłynąć na wynik sprawy. Nie zmienia tej oceny fakt, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt II FSK 1004/15 został wydany po wydaniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji gdyż z treści wyroku sądu I instancji i jego uzasadnienia, znanego obu organom orzekającym w sprawie, wynikała konieczność należytego wykazania istnienia wskazywanych zaległości spółki wobec PFRON.

W tym miejscu wskazać należy, że z treści uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2014r., sygn. akt III SA/Wa 1124/14, uchylającego decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... lutego 2014 r. i poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu PFRON z dnia ... sierpnia 2013 r., wynikało, iż nastąpiło przedawnienie prawa do wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia zaległości w związku z upływem 6 miesięcy od zakończenia kontroli ( art. 165b ordynacji podatkowej, do którego stosowania, w tym zakresie, odsyła art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji). Wobec uwzględnienia zarzutu niedopuszczalności wszczęcia samego postępowania podatkowego opartego na kontroli podatkowej sąd ten uznał za zbędne odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi. Zatem sąd orzekający w sprawie III SA/Wa 1124/14 nie kontrolował samego faktu istnienia bądź nieistnienia spornego zobowiązania.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalając skargę kasacyjną podzielił trafność poglądów prawnych sądu I instancji.

Podnieść też należy, że ustalona, w tamtych postępowaniach sądowych, okoliczność zaistnienia przedawnienia prawa do wszczęcia postępowania podatkowego (tj. do wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania decyzji określającej zaległość wobec PFRON) nie jest tożsama z ustaleniem okoliczności zaistnienia przedawnienia samego zobowiązania (o ile ono istniało). Jest to jednak uwaga prawna podniesiona ogólnie przez sąd orzekający w niniejszej sprawie. Wobec braku dokonania pełnych ustaleń faktycznych w sprawie nie można dokonać oceny zastosowania prawa materialnego. Z tych względów sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję organu I instancji. Organy ponownie orzekające w sprawie wezmą pod uwagę powyższe wskazania sądu.

Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a orzekł jak w wyroku. O kosztach postepowania sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.