Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 785/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6463 Wzory przemysłowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Sumikowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi A. Sp. j. z siedzibą w B. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Rama nośna" nr [...] oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Urząd Patentowy RP, działający w trybie postępowania spornego, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] grudnia 2011 r. sprawy z wniosku "A." spółka jawna K. B. z siedzibą w B. przeciwko U. Sp. z o.o. z siedzibą w B. o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt.: "Rama nośna" nr [...], na podstawie art. 89 ust. 1 w związku z art. 117 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119 poz. 1117 ze zm.) oraz art. 98 kpc w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p. – orzekł o oddaleniu wniosku oraz kosztach postępowania.

W uzasadnieniu organ podał, że w dniu [...] lutego 2011 r. "A." spółka jawna K. B. wystąpiła do Urzędu Patentowego RP działającego w trybie postępowania spornego z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt.: "Rama nośna" nr [...] udzielonego [...] kwietnia 2005 r. na rzecz U. Sp. z o.o. z siedzibą w B., z pierwszeństwem od 2 lipca 2004 r.

W podstawie swojego żądania spółka wskazała przepisy art. 110 ust. 1 p.w.p. w związku z § 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 2002 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wzorów przemysłowych. Podniosła, że zgłoszenie spornego wzoru nie zostało sporządzone prawidłowo, gdyż w opisie nie zostały wskazane odmiany wzoru, mimo, że na ilustracji przedstawiono wzór przemysłowy w dwóch odmianach. Wywodziła, że opis nie przedstawia wzoru w sposób jasny i wyczerpujący, w szczególności na Fig. 1 i Fig. 3 przedstawiono odmienny mechanizm przesuwu. Zdaniem spółki z treści art. 110 ust. 1 oraz art. 111 p.w.p. wynika, że tylko prawidłowo sporządzone zgłoszenie może skutkować udzieleniem prawa z rejestracji. Uzasadniając swój interes prawny spółka wskazała na fakt wprowadzania do obrotu ram, w tym ram nośnych szuflad o cechach spornego wzoru. Jej zdaniem sporne prawo prowadzi do ograniczenia zagwarantowanej w art. 20 i 22 Konstytucji RP swobody działalności gospodarczej, podkreśliła także, że strony są konkurentami w zakresie wprowadzania na rynek ram nośnych szuflad. Ponadto uprawniony ze spornego prawa wystąpił w dniu [...] października 2010 r. z pozwem do Sądu Okręgowego w [...] zarzucając sprzeciwiającemu naruszanie spornego prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. Do wniosku spółka załączyła kopie patentu [...] oraz zgłoszenia niemieckiego wzoru użytkowego [...] (wraz z tłumaczeniami) i kopię pozwu skierowanego przeciwko wnioskodawcy przez uprawnionego.

W odpowiedzi U. Sp. z o.o. uznała zarzuty "A." spółka jawna K. B. za bezzasadne, wyjaśniając, że przedmiotowe prawo z rejestracji nie obejmuje mechanizmu przesuwu, co wynika z opisu istoty przedmiotowego wzoru, przy czym mechanizm przesuwu nie stanowi o wyglądzie ramy, lecz jest jej cechą funkcjonalną.

Kolegium Orzekające wskazało na treść przepisów art. 89 ust. 1, art. 117 ust. 1 oraz art. 255 ust. 1 pkt 1 p.w.p., a także na datę zgłoszenia do rejestracji spornego wzoru przemysłowy (tj. 2 lipca 2004 r.) wywodząc, że przepisy p.w.p. w brzmieniu ogłoszonym jako tekst jednolity w Dz. U. z 2003 r. Nr 119 poz. 1117 będą stanowić podstawę prawną oceny zdolności rejestrowej przedmiotowego wzoru. Uznało, że wnioskodawca - "A." spółka jawna K. B. ma interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa z rejestracji spornego wzoru przemysłowego. Organ wywodził, że w ramach wolności prowadzenia działalności gospodarczej zagwarantowanej w art. 20 Konstytucji RP oraz potwierdzonej w art. 5 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.), a następnie art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.) - wnioskodawcy przysługuje uprawnienie do wprowadzania do obrotu różnorodnych rozwiązań technicznych. Jeżeli takie rozwiązanie zostało objęte ochroną wbrew ustawowym warunkom określonym w stosownych przepisach, to podmiot prowadzący taką działalność w świetle powołanych wyżej przepisów ma prawo do wystąpienia z żądaniem unieważnienia prawa wyłącznego. Organ wskazał także na okoliczność wystąpienia przez uprawnioną spółkę przeciwko wnioskodawcy z pozwem do Sądu Okręgowego w [...].

Następnie organ zacytował treść art. 102 ust. 1 p.w.p. wywodząc, że z definicji wzoru przemysłowego wynika, że przedmiotem porównania wzorów przemysłowych są postacie ich wytworów, tożsame z wyglądem zewnętrznym nadawanym wytworom. Dodał, że ważną wskazówkę interpretacyjną dają w tym względzie przepisy Unii Europejskiej, w szczególności Dyrektywy 98/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 1998 r. w sprawie prawnej ochrony wzorów, zgodnie z którą przedmiotem ochrony wzoru nie mogą być części, które są "niedostępne dla oka". Organ podniósł także, że w doktrynie dostrzega się różnice brzmieniowe występujące między powołaną Dyrektywą, regulacjami p.w.p. w zakresie rozumienia terminu "postać", przyjmuje się jednak, że nie mają one charakteru merytorycznego, gdyż w obu aktach prawnych chodzi o wizualnie dostrzegalne cechy całego produktu lub jego części, z wyjątkiem części składowych, które nie są wizualnie postrzegane "w toku zwykłego używania produktu" ("Prawo własności przemysłowej" Ewa Nowińska, Urszula Promińska, Michał du Vall, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2003, str. 88, 91).

Organ wskazał, iż w orzecznictwie przyjmuje się, że przedmiotem ochrony jest postać przedmiotu, jego ogólny efekt wizualny (wyrok SN z dnia 10 lipca 2002 r. sygn. akt II CKN 969/00). Pogląd ten, wypracowany jeszcze pod rządami poprzednio obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1963 r. w sprawie ochrony wzorów zdobniczych (Dz.U. nr 8, poz. 45), zachowuje w pełni aktualność w obecnym stanie prawnym i znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych.

W świetle powyższych wywodów, organ ustalając zakres i przedmiot oceny w rozpoznawanej sprawie stwierdził, że mogą nim być tylko te cechy wzoru przemysłowego, które są widoczne na zewnątrz w toku zwykłego używania (przez które rozumie się każde używanie przez ostatecznego użytkownika, z wyłączeniem konserwacji, obsługi lub naprawy), czyli dostrzegane w trakcie tego używania zmysłem wzroku.

Następnie organ wyjaśnił, że przedmiotem spornego wzoru przemysłowego jest rama nośna, do której cech istotnych zaliczyć należy ramę lewą, prawą, tylną i przednią, które są połączone czterema konektorami. Ramy lewa i prawa posiadają rowek prowadnicy. Ramy przednia i tylna mają rowek montażowy, przynajmniej jedna para wsporników może być zainstalowana naprzeciw rowka montażowego ram przedniej i tylnej. Te cztery ramy mogą być szybko połączone czterema konektorami. Rama nośna może być szybko złożona dzięki czterem łącznikom w kształcie litery L. Ramy: lewa, prawa, przednia i tylna wykonane są w kolorze srebrnym, a konektory wykonane są w kolorze czarnym.

Powyższe prowadzi do stwierdzenia, że odmienny mechanizm przesuwu przedstawiony na Fig. 1 i Fig. 3 spornego prawa z rejestracji nie jest objęty przedmiotowym prawem z rejestracji, gdyż elementy stanowiące mechanizm przesuwu wprowadzone w rowek prowadnicy ramy nośnej, jako zamontowane nieruchomo we wnętrzu szafki, nie są widoczne na zewnątrz w toku zwykłego używania, czyli dostrzegane w trakcie tego używania zmysłem wzroku. Ponadto nie są one objęte spornym prawem z rejestracji w myśl art. 107 ust. 1 p.w.p. jako posiadające cechy postaciowe wynikające wyłącznie z funkcji technicznej wzoru, tj. służące funkcji przesuwu ramy nośnej. Cechy tego mechanizmu słusznie zostały pominięte w opisie cech istotnych spornego wzoru.

Wskazując na art. 108 ust. 3 p.w.p. w brzmieniu, do którego odwołuje się wnioskodawca, a także na art. 110 ust. 1 p.w.p. w brzmieniu obowiązującym w dacie zgłoszenia spornego wzoru do rejestracji oraz § 5 ust. 1 i 2 pkt 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 2002 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wzorów przemysłowych – organ podkreślił, że przepisy te odnoszą się wyłącznie do postępowania zgłoszeniowego.

Stwierdził także, że Urząd Patentowy RP działając w trybie administracyjnym wydał decyzję o udzieleniu prawa z rejestracji po stwierdzeniu, że zgłoszenie wzoru przemysłowego zostało sporządzone prawidłowo. Dodał, że w trybie postępowania spornego w sprawie o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, Urząd nie bada, zgodnie z ustalonym orzecznictwem, prawidłowości dokumentacji zgłoszeniowej, ani prawidłowości przebiegu postępowania zgłoszeniowego. Nie sprawdza, czy zgłoszenie wzoru przemysłowego, a w szczególności jego tytuł, czy też wskazanie cech istotnych jest prawidłowe - przedmiotem badania jest bowiem ocena ustawowych przesłanek zdolności rejestracyjnej danego wzoru przemysłowego. Ponadto dla tej oceny najbardziej istotny jest rysunek wzoru, o czym świadczy fakt, że przy zgłoszeniach wspólnotowych wzorów przemysłowych opis nie jest wymagany. Na poparcie swoich twierdzeń powołał stosowne orzecznictwo sądowo-administracyjne.

Natomiast kopie patentu [...] oraz zgłoszenia niemieckiego wzoru użytkowego [...] (wraz z tłumaczeniami) przedłożone na okoliczność ustalenia, że sporny wzór przemysłowy został zgłoszony w dwóch odmianach, nie mogą świadczyć o tej okoliczności, gdyż stanowią zupełnie odrębne od wzoru przemysłowego kategorie praw wyłącznych (patent i zgłoszenie wzoru użytkowego), w dodatku zgłoszone i/lub udzielone w innych krajach (USA i Niemcy) i nie obowiązujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie "A." Spółka jawna K. B., zwana dalej skarżącą, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

Podniosła zarzuty naruszenia:

1) przepisów postępowania, a mianowicie:

a) art. 7 oraz art. 77 ust. 1 K.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie przesłanek do unieważnienia prawa z rejestracji określonych w art. 89 ust. 1 w zw. z art. 117 p.w.p. i nierozpatrzenie całości podnoszonej argumentacji, zwłaszcza nie odniesienie się do twierdzenia zawartego w piśmie z dnia [...] października 2011 r., że rozbieżność pomiędzy ilustracjami, a opisem wzoru jest nieprawidłowością zgłoszenia, która powinna skutkować unieważnieniem prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Rama nośna" [...] z tego powodu, że określając niejednoznacznie co jest przedmiotem ochrony narusza zasadę pewności prawa, podczas gdy rozpatrzenie wszystkich argumentów skarżącej mogło i powinno skutkować rozstrzygnięciem zgodnie z jej wnioskiem;

b) art. 107 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie za podstawę prawną rozstrzygnięcia przepisów p.w.p. w brzmieniu ogłoszonym jako tekst jednolity w Dz. U. z 2003 r. Nr 119 poz. 1117, podczas gdy po dniu ogłoszenia tekstu jednolitego, a przed dniem dokonania zgłoszenia przedmiotowego wzoru weszły w życie przepisy zmieniające tę ustawę, w tym art. 108 ust. 2 p.w.p. regulujący wymagania, jakie powinno spełniać zgłoszenie wzoru przemysłowego, które to naruszenie przepisów wskazuje na niedokładną analizę przez organ stanu prawnego obowiązującego w dniu zgłoszenia, co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania,

2) przepisów prawa materialnego poprzez:

a) błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 110 ust. 1 p.w.p. oraz § 5 ust. 1 i ust. 2 pkt. 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 2002 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wzorów przemysłowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 102, poz. 1119 ze zm.) w zw. z art. 89 ust. 1 w zw. z art. 117 p.w.p. polegające na błędnym przyjęciu, że prawidłowo sporządzone zgłoszenie wzoru przemysłowego nie stanowi ustawowego warunku do uzyskania prawa z rejestracji, które to naruszenie miało taki wpływ na wynik sprawy, że skutkowało oddaleniem wniosku.

W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła podniesione zarzuty wskazując m.in., że art. 110 ust. 1 p.w.p. w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonania zgłoszenia określał, w jakich warunkach mogło być udzielone prawo z rejestracji wzoru przemysłowego. Warunkiem tym było stwierdzenie, że zgłoszenie zostało sporządzone prawidłowo. Odnosząc się do zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji orzecznictwa skarżąca twierdziła, że stan faktyczny w niniejszej sprawie odbiega od stanów faktycznych w sprawach, w których wydano powołane w decyzji wyroki, co może i powinno skutkować odmiennym rozstrzygnięciem.

Wskazała, że w przypadku trybu rejestracyjnego Urząd Patentowy wydaje decyzję po stwierdzeniu, że zgłoszenie zostało sporządzone prawidłowo (art. 111 ust. 1 w obecnym brzmieniu, jeśli chodzi o wzory przemysłowe, art. 182 ust. 1, jeśli chodzi o oznaczenia geograficzne i art. 203 ust.1 i 2, jeśli chodzi o topografie układów scalonych). Podkreśliła, że każde prawo wyłączne może zostać unieważnione jeśli nie zostały spełnione ustawowe warunki jego uzyskania.

Zdaniem skarżącej, w niniejszej sprawie zagadnieniem prawnym wymagającym rozstrzygnięcia jest określenie, czy prawidłowość zgłoszenia jest warunkiem ustawowym do uzyskania prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. Podkreśliła, że w przypadku systemu rejestracyjnego "ustawowym warunkiem" są nie tylko warunki materialne, ale również warunek prawidłowości zgłoszenia.

Wskazując na przepisy regulujące wymogi zgłoszenia w dniu zgłoszenia przedmiotowego wzoru przemysłowego wywodziła, że prawidłowe zgłoszenie powinno, poza podaniem, obejmować ilustracje oraz opis jasno i wyczerpująco przedstawiający wzór przemysłowy, tak aby w powiązaniu z ilustracjami można było odtworzyć go w każdej z odmian. Wymogi, co do opisu wskazują na to, ze musi on korelować z ilustracją.

Skarżąca przedstawiła opis wzoru przemysłowego pt. "Rama nośna" oraz ilustrację opisu, a także odniosła się do zakresu ochrony wzoru przemysłowego określonego w art. 105 ust. 4 p.w.p. wywodząc, że uczestnicy obrotu gospodarczego, w tym skarżąca, porównując wzory uprawnionego w oparciu o ilustrację opisu z wzorami, które zamierzają wprowadzić do obrotu, stwierdzają, że wzory te wywołują odmienne ogólne wrażenie, posiadają bowiem odmiennie usytuowane poprzeczki i kosze, a przede wszystkim odmienny mechanizm przesuwu. Tymczasem okazuje się, że cechy wzoru przemysłowego ujawnione na ilustracji nie są ujęte w opisie w związku z czym nie mają znaczenia dla oceny wzoru. Ta sprzeczność pomiędzy opisem i ilustracją powoduje, zdaniem skarżącej, że zakres ochrony płynący z udzielonego prawa z rejestracji nie jest jasny, nie wiadomo bowiem czy wzór jest chroniony w postaci przedstawionej na ilustracji, czy chroniona jest tylko część wzoru opisana w opisie.

Taka niespójność opisu i ilustracji w ocenie skarżącej narusza zasadę pewności prawa. Ilustracja nie powinna zawierać elementów, które nie są chronione lub, jeśli zawiera takie elementy, powinny być one oznaczone kolorem szarym przerywaną linią (taką praktykę stosuje urząd wspólnotowy). W przeciwnym wypadku uczestnicy obrotu gospodarczego w dobrej wierze wykorzystujący rozwiązania odmienne od tych przedstawionych na ilustracji, narażeni są na zarzut naruszenia prawa. Okazuje się bowiem, że nie powinni dokonywać oceny wzoru na podstawie ilustracji tylko na podstawie opisu, który nie koreluje z ilustracją.

Z uwagi na powyższe, zdaniem skarżącej, zgłoszenie spornego wzoru przemysłowego jest nieprawidłowe i prawo z rejestracji nie powinno było być w tym przypadku udzielone. W dniu dokonywania zgłoszenia obowiązywał przepis art. 110 ust. 1 p.w.p., z którego treści wynika, że warunkiem udzielenia prawa z rejestracji jest prawidłowo sporządzone zgłoszenie. Warunek ten wynika z ustawy, a więc jest warunkiem ustawowym. Z art. 89 ust. 1 w zw. z art. 117 ust. 1 p.w.p. wynika, że prawo z rejestracji może zostać unieważnione jeżeli nie zostały spełnione ustawowe warunki do jego udzielenia. Ustawodawca w żadnym miejscu ustawy nie wskazuje, że podstawą unieważniania mogą być wyłącznie warunki dotyczące samego wzoru. Wymóg stwierdzenia prawidłowości zgłoszenia jest tak ważny przy rejestrowej formie udzielania praw wyłącznych z tego powodu, że tylko prawidłowo sporządzone zgłoszenie określa zakres ochrony. Z tego względu w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości zgłoszenia, prawo z rejestracji powinno zostać unieważnione.

Dodała, że wprowadza do obrotu ramy nośne odmienne od przedstawionych na ilustracji. Różnią się one ilością uchwytów, wygięciem i usytuowaniem kosza i poprzeczek oraz mechanizmem przesuwu. Wskazała, że zdaniem uprawnionego, który wystąpił przeciwko niej z powództwem o zaniechanie naruszeń, jej wzór nie jest wzorem odmiennym od wzoru zarejestrowanego na jego rzecz. Biegły powołany w tej sprawie w opinii z dnia [...] marca 2012 r. stwierdził, że rama nośna skarżącej różni się od ramy uprawnionego w zakresie elementów nieistotnych, nieobjętych ochroną wzoru przemysłowego.

Następnie skarżąca wskazała na brzmienie art. 107 ust. 2 w wersji z tekstu pierwotnego ustawy p.w.p., stwierdzając, że obecnie zakres przedmiotowy prawa z rejestracji wzoru przemysłowego określa art. 105 ust. 4 p.w.p. oraz wywiodła, że z przepisu tego wynika, że zakres przedmiotowy prawa z rejestracji określa ilustracja, podczas gdy zarówno uprawniony, jak i biegły zakres ochrony przedmiotowego wzoru wywodzą z opisu, który jest niespójny z ilustracją.

W ocenie skarżącej z powyższego wynika, że decyzja o udzieleniu prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Rama nośna" [...] jest obarczona poważną wadą, która powinna skutkować usunięciem jej z obrotu prawnego, albowiem prawidłowość zgłoszenia jest warunkiem ustawowym udzielenia prawa.

Zdaniem skarżącej Urząd Patentowy zaniechał dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie przesłanek do unieważnienia prawa z rejestracji określonych w art. 89 ust. 1 w zw. z art. 117 p.w.p. i nie rozpatrzył całości podnoszonej argumentacji. Urząd w oparciu o pogląd orzecznictwa z góry założył, że decyzja będzie niekorzystna dla wnoszącego wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji, w związku z czym nie przeanalizował dokładnie stanu faktycznego i przedstawionych w sprawie twierdzeń skarżącej i dowodów. Ponadto organ ograniczył się jedynie do oceny funkcjonalności jednego z elementów - mechanizmu przesuwu - i nawet w zakresie oceny ustawowych warunków do uzyskania prawa z rejestracji nie przedstawił własnego stanowiska poprzestając na przedstawieniu poglądu orzecznictwa w tym zakresie. Nie zgodziła się z oceną Urzędu, że mechanizm przesuwu nie jest objęty ochroną z uwagi na to, że nie jest dostrzegalny po zamontowaniu, a ponadto wynika wyłącznie z funkcji oraz z twierdzeniem Urzędu, że elementy stanowiące mechanizm przesuwu nie są objęte ochroną ponieważ nie są widoczne po zamontowaniu w szafie czyli nie są widoczne w toku zwykłego używania. Wywodziła, że zwykłym używaniem ramy nośnej nie jest używanie wyłącznie po zamontowaniu, ale używanie w każdym momencie obrotu wytworem. Rama nośna nie jest sprzedawana z szafą, z tego powodu nie powinna być oceniana jako przedmiot wzoru w połączeniu z elementami szafy. Dodała także, że jest szereg wzorów przemysłowych, których po zamontowaniu nie widać (np. implanty ortopedyczne, które są umieszczane w ciele operowanego w celu uzupełnienia ubytków i które bardzo często są chronione prawami z rejestracji).

Ponadto mechanizm przesuwu jest objęty i to zgodnie z wolą wnioskodawcy, ochroną. Wnioskodawca, mimo że na fig. 3 są przedstawione wszystkie cechy postaciowe ujęte w opisie złożył inną figurę ilustracji fig. 1, na której właśnie mechanizm przesuwu (prowadnica kulkowa) jest wyeksponowany.

Za niesłuszny skarżąca uznała również pogląd Urzędu, że mechanizm przesuwu jest podyktowany wyłącznie funkcją techniczną, ponieważ służy funkcji przesuwu ramy nośnej. Gdyby tak było, to również ochroną nie powinien być objęty rowek prowadnicy jako element mechanizmu przesuwu oraz rowek montażowy jako służący montażowi. Powołany przez Urząd przepis art. 107 ust. 1 pkt. 1 p.w.p określa, że nie są objęte prawem ochronnym elementy wynikające wyłącznie z funkcji technicznej. Ramy nośne natomiast mogą mieć różne mechanizmy przesuwu (co nawet wynika z akt sprawy) a niektóre ramy nośne są takich mechanizmów w ogóle pozbawione. Z tego powodu nie jest ta cecha wzoru podyktowana wyłącznie funkcją techniczną.

W konkluzji skarżąca podkreśliła, że Urząd się nie odniósł do innych cech, które w jej ocenie wynikają wyłącznie z funkcji technicznych, co oznacza, że organ naruszył art. 7 oraz 77 ust. 1 K.p.a. Świadczy o tym również przyjęcie za podstawę prawną rozstrzygnięcia przepisów ustawy prawo własności przemysłowej w brzmieniu ogłoszonym jako tekst jednolity w Dz. U. z 2003 r. Nr 119 poz. 1117 podczas, gdy w dniu 17 marca 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z dnia 2 marca 2004 r. nr 33, poz. 286). Wydanie decyzji w oparciu o nieprawidłową podstawę prawną z jednej strony jest naruszeniem art. 107 § 1 K.p.a., z drugiej zaś naruszenie to wskazuje na niedokładną analizę przez organ stanu prawnego obowiązującego w dniu zgłoszenia, co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, odnosząc się do zarzutów skargi, podtrzymał w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Sporny wzór przemysłowy pt.: "Rama nośna" nr [...] został zgłoszony do rejestracji w dniu [...] lipca 2004 r. a zatem prawidłowo organ przyjął, iż podstawę prawną oceny zdolności rejestrowej przedmiotowego wzoru przemysłowego stanowić będą przepisy ustawy p.w.p. w brzmieniu ogłoszonym jako tekst jednolity w Dz. U. z 2003 r. Nr 119 poz. 1117.

Ustawa Prawo własności przemysłowej w art. 105 ust. 1 przesądziła, że na wzór przemysłowy udziela się prawa z rejestracji. Przez uzyskanie prawa z rejestracji uprawniony nabywa prawo wyłącznego korzystania z wzoru przemysłowego w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej (art. 105 ust. 2).

Stosownie do art. 110 ust. 1 i 2 p.w.p. w brzmieniu obowiązującym w dacie zgłoszenia spornego wzoru do rejestracji, Urząd Patentowy wydaje decyzję o udzieleniu prawa z rejestracji po stwierdzeniu, że zgłoszenie wzoru przemysłowego zostało sporządzone prawidłowo (ust. 1), przy czym nie uważa się zgłoszenia za sporządzone prawidłowo, jeżeli narusza przepisy art. 106 tej ustawy (ust. 2).

W istocie swojej rejestracja wzoru przemysłowego ogranicza się do sprawdzenia wymogów formalnych zgłoszenia i wydania decyzji o rejestracji.

W szczególności w toku postępowania zgłoszeniowego UP nie bada przesłanek zdolności rejestracyjnej odnoszących się do danego wzoru, obowiązany jest jedynie sprawdzić, czy wykorzystywanie wzoru nie byłoby sprzeczne z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami oraz czy nie zawiera on oznaczeń i symboli, o których mowa w art. 131 ust. 2 pkt 2-5 p.w.p. Poza tym UP bada jedynie formalną prawidłowość zgłoszenia wzoru, a więc kompletność i poprawność dokumentacji.

Zgodnie z art. 89 ust. 1 w związku z art. 117 ust.1 tej ustawy prawo z rejestracji wzoru przemysłowego może być unieważnione na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny. W myśl art. 255 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy sprawy o unieważnienie prawa z rejestracji rozpatruje Urząd Patentowy RP w trybie postępowania spornego.

Sąd podzielił niekwestionowane przez uprawnionego stanowisko organu uznające, iż wnioskujący posiada interes prawny do wystąpienia z żądaniem unieważnienia spornego wzoru.

Do unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego stosuje się, zgodnie z dyspozycją art. 117 ust. 1 cyt. ustawy przepisy art. 89 tej ustawy. Z powołanego przepisu stosowanego odpowiednio wynika jednoznacznie, iż prawo z rejestracji może być unieważnione jeżeli nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania tego prawa. Te ustawowe warunki zostały określone w przepisach art. 102-104 ustawy p.w.p.

W myśl art. 102 ust. 1 p.w.p. wzorem przemysłowym jest nowa i oryginalna, nadająca się do wielokrotnego odtwarzania, postać wytworu, przejawiająca się w szczególności w jego kształcie, właściwościach powierzchni, barwie, rysunku lub ornamencie. Zgodnie z treścią art. 103 p.w.p. wzór przemysłowy uważa się za nowy, jeżeli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa z rejestracji, identyczny wzór nie został udostępniony publicznie przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób, z zastrzeżeniem ust. 2. Wzór uważa się za identyczny z udostępnionym publicznie także wówczas, gdy różni się od niego jedynie nieistotnymi szczegółami.

W myśl z kolei art. 104 p.w.p. wzór przemysłowy odznacza się indywidualnym charakterem, jeżeli ogólne wrażenie, jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku, różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór publicznie udostępniony przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo.

Jak już wyżej wskazano rejestracyjny system udzielania praw na wzory przemysłowe zakłada, że poza sprawdzeniem prawidłowości sporządzenia zgłoszenia (art. 110 w zw. z art. 106 p.w.p.) UP nie bada, czy zgłoszony wzór spełnia warunki nowości i indywidualnego charakteru. Ocena jest zawsze wynikiem rozpatrzenia zgłoszenia pod względem spełnienia wymogów formalnych. Na tym etapie organ może wezwać zgłaszającego do uzupełnienia braków zgłoszenia lub usunięcia usterek – art. 42 ust. 1 oraz art. 46 p.w.p. w zw. z art. 118 ust. 1 p.w.p. Odmowa udzielenia prawa z rejestracji następuje skutkiem przeszkód rejestracyjnych.

Brak spełnienia warunków nowości i indywidualnego charakteru może być stwierdzony przez organ w wyniku postępowania o unieważnienie udzielonego prawa z rejestracji wzoru przemysłowego (por. art. 255 pkt 1 p.w.p.), które ma charakter sporny. Wówczas dochodzi do merytorycznej oceny, czy dane rozwiązanie spełnia ustawowe kryteria wzoru przemysłowego – tj., czy cechuje je nowość i indywidualny charakter.

Należy przy tym podkreślić, iż rygor procedury administracyjnej obowiązującej w postępowaniu spornym oznacza, iż organ orzekając w sprawie jest związany żądaniem wnioskodawcy, na którym spoczywa ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek stanowiących w świetle powołanych przepisów podstawę do unieważnienia prawa z rejestracji. Postępowanie ma charakter sporny, a więc cechuje się kontradyktoryjnością.

W sprawie prowadzonej w trybie spornym o unieważnienie prawa z rejestracji organ ma obowiązek, dokonania oceny (działając oczywiście w granicach wyznaczonych przez zarzuty sformułowane przez wnioskodawcę), czy zarejestrowany wzór przemysłowy spełnia warunki nowości i indywidualnego charakteru. Urząd Patentowy RP w postępowaniu o unieważnienie prawa nie może kwestionować, iż warunki formalne wniosku o zarejestrowanie wzoru przemysłowego nie były spełnione, gdyż wówczas wkraczałby, w sposób niedopuszczalny, w domenę orzekania w przedmiocie udzielenia prawa

Przedmiotem oceny w sprawie o unieważnienie jest bowiem prawo z rejestracji wzoru przemysłowego, któremu udzielono ochrony, a celem tej sprawy jest doprowadzenie do wyeliminowania go z obrotu prawnego w sytuacji, gdy wykazany zostanie brak spełnienia ustawowych warunków wymaganych do jego uzyskania.

A zatem prawo z rejestracji może być unieważnione tylko wówczas, gdy nie zostaną spełnione ustawowe wymogi do jego udzielenia określone w omówionych wcześniej art. 102-104 p.w.p. i nie obejmują one formalnych wymogów odnoszących się do dokumentacji zgłoszeniowej. W konsekwencji kwestia prawidłowości dokumentacji zgłoszeniowej nie może być rozważoną w ramach przedmiotowego postępowania. Nie ma też w przepisach powołanej ustawy trybu, w jakim Urząd Patentowy RP w postępowaniu spornym mógłby żądać od uprawnionego "dopracowania" tej dokumentacji. Ocenie podlega tylko kwestia, czy prawo rejestracji zostało udzielone zgodnie z wymogami określonymi w powołanych wyżej przepisach. Z tego też względu nie jest naruszeniem prawa, w szczególności art. 107 § 3 k.p.a. brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowego odniesienia się do twierdzeń o nieprawidłowości dokumentacji zgłoszeniowej.

W ustawie Prawo własności przemysłowej brak jest przepisu pozwalającego Urzędowi Patentowemu, działającemu w ramach postępowania spornego, na przeprowadzenie kontroli postępowania zgłoszeniowego lub badawczego, w tym badanie prawidłowości dokumentacji związanej z tym postępowaniem. Gdyby więc podzielić stanowisko skarżącej organ takiej kontroli de facto by dokonywał, przy braku trybu do jej przeprowadzenia.

Orzecznictwo sądowo administracyjne, jednoznacznie stwierdza, iż niedopuszczalne jest unieważnienie prawa wyłącznego w postępowaniu spornym w oparciu o zarzuty naruszenia przepisów postępowania, lecz konieczne jest wykazanie niespełnienia warunków materialnych. Braki dokumentacji wymaganej do zgłoszenia wzoru przemysłowego nie mogą być podstawą żądania unieważnienia prawa z rejestracji na podstawie przepisów art. 246 ust. 2 i art. 89 ust. 1 w związku z art. 117 tej ustawy ( zob. m.in. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2009r. sygn. akt VI SA/Wa 96/09, z dnia 28 października 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 527/05, z dnia 12 stycznia 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 1197/06, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt II GSK 114/06).

Odnosząc się do stanowiska skarżącej, dotyczącego sprzeczności pomiędzy opisem i ilustracją należy zauważyć, iż zgłoszenie wzoru przemysłowego w celu uzyskania prawa z rejestracji powinno obejmować m.in. opis wzoru ujawniający jego istotę. Szczegółowe warunki, jakie podanie i opis powinny spełniać, wskazane zostały w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z 30 stycznia 2002 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wzorów przemysłowych (Dz. U. nr 40, poz. 358 ze zm.).

W szczególności w § 5 ust. 1 rozporządzenia przewidziano, że opis wzoru przemysłowego powinien przedstawiać wzór na tyle jasno i wyczerpująco, aby na jego podstawie oraz przy pomocy rysunku, fotografii i próbek można go było odtworzyć w każdej przedstawionej w zgłoszeniu odmianie. Stosownie do pozostałych przepisów tego rozporządzenia w wersji na dzień zgłoszenia spornego wzoru (a więc przed zmianą, która weszła w życie z dniem 1 lipca 2005 r.) rysunek wzoru powinien przedstawiać przedmiot wzoru w ujęciu schematycznym z wyraźnym wskazaniem cech istotnych (§ 6), opis rysunku i fotografie wzoru powinny być złożone w trzech egzemplarzach (§ 8 ust. 1) oraz zgłoszenie wzoru uważa się za dokonane, jeżeli zawiera co najmniej podanie, opis, rysunek lub fotografię (§ 10 ust. 2).

Skoro przy wzorach przemysłowych chodzi o postać wytworu, czyli o wygląd, który odnosi się do zewnętrznych jego elementów, liczy się zatem jak ta postać wytworu (wzór) postrzegana jest wzrokowo (jak wygląda), a nie jak jest opisana. Zatem w przypadku rozbieżności między opisem a postacią wzoru, decydujące znaczenie ma postać – wygląd zewnętrzny wzoru.

W doktrynie istnieje ugruntowany pogląd, że ochrona wzoru przemysłowego dotyczy tylko tych elementów, które są zewnętrzne i postrzegane wzrokiem. Ochrona wzoru przemysłowego może objąć wyłącznie wygląd przedmiotu (jego zewnętrzną postać), a nie jego wewnętrzną budowę. Postać przedmiotu może oddziaływać na zmysł wzroku poprzez kształt, właściwości powierzchni, rysunek i barwę. Z przepisu art. 102 ustawy wynika, że wzór przemysłowy stanowi "postać wytworu", tzn. jego forma, wygląd, a nie sam produkt. Chodzi więc o wizualnie dostrzegalne cechy całego produktu lub jego części, z wyłączeniem części składowych, które nie są wizualnie dostrzegalne.

Przepis art. 102 ust. 3 pkt 3 p.w.p. powinien być interpretowany łącznie z przepisem art. 102 ust. 4 p.w.p., zgodnie z którym ocena nowości i indywidualnego charakteru dotyczy tylko jego widocznych cech. Ta właściwość wzoru przemysłowego, powinna być widoczna dla końcowego użytkownika, nie tyle na etapie nabycia części składowej, lecz w trakcie zwykłego użytkowania przedmiotu chronionego wzorem przemysłowym.

Przedmiotem regulacji przepisu art. 102 ust. 3 pkt 3 p.w.p. jest jedynie wskazanie wytworu, który może być przedmiotem wzoru przemysłowego i nic więcej. Wytwór objęty tym przepisem, tj. część składowa, jeżeli może być przedmiotem samodzielnego obrotu, dla skutecznego ubiegania się o objęcie go ochroną na podstawie wzoru przemysłowego musi spełnić wszystkie ustawowe wymogi dotyczące wzoru przemysłowego, a zatem także przesłankę widoczności w trakcie zwykłego użytkowania wytworu przez użytkownika końcowego. Przyjęcie stanowiska ukierunkowanego na rejestrację w charakterze wzoru przemysłowego wytworu stanowiącego część składową, mogącego być przedmiotem samodzielnego obrotu, jednakże niewidocznego na etapie normalnego użytkowania, czyniłoby przepis art. 102 ust. 3 pkt 3 p.w.p. niespójnym z pozostałymi regulacjami dotyczącymi wzoru przemysłowego, które od każdego wzoru przemysłowego wymagają spełnienia wszystkich ustawowych w tym względzie wymogów, w tym przesłanki widoczności. Widoczność wzoru przemysłowego z natury rzeczy jest jego istotną cechą, na co wyraźnie wskazuje przepis art. 102 ust. 4 p.w.p., a także przepis art. 102 ust. 3 pkt 2 p.w.p. Gdyby dopuścić niewidoczność wzoru przemysłowego przez użytkownika końcowego w odniesieniu do części składowej, wówczas traciłby rację bytu przepis art. 102 ust. 1 p.w.p., określający istotę wzoru przemysłowego, akcentujący tak istotne cechy wzoru przemysłowego, jak indywidualny charakter postaci wytworu lub jego części, wynikający w szczególności z cech linii, konturów, kształtów, kolorystyki, struktury lub materiału wytworu oraz jego ornamentacji, które, jeżeli wzór przemysłowy ma spełnić swoje ustawowe zadanie, muszą być widoczne na etapie użytkowania wzoru.

Widoczność wzoru przemysłowego akcentuje również prawo europejskie. W myśl punktu 12 Dyrektywy 98/71 WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 1998 r. w sprawie prawnej ochrony wzorów, ochrona przyznana z tytułu rejestracji nie obejmuje tych części składowych, które są niewidoczne podczas normalnego użytkowania produktu. Można również wskazać przepis art. 3 ust. 3 wspomnianej Dyrektywy, w świetle którego wzór włączony do produktu, który stanowi część składową produktu złożonego, jest uznany za nowy jedynie wówczas, gdy posiada cechy indywidualne: a) jeśli część składowa wmontowana do produktu złożonego pozostaje widoczna podczas normalnego stosowania tego drugiego; i b) w stopniu, w jakim widoczne cechy części składowej spełniają swoje wymogi co do nowości i indywidualności.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego nie nosi cech dowolności, organ prawidłowo ocenił zaistniały w sprawie stan faktyczny w świetle obowiązujących przepisów prawa. Nie znajdują uzasadnienia zarzuty skargi, ani odnośnie naruszenia przez organ przy rozpoznaniu sprawy przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania administracyjnego, a z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, w sposób nie budzący wątpliwości, jakimi przesłankami kierował się organ przy załatwieniu sprawy.

Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd stanął na stanowisku, że Urząd Patentowy RP zarówno nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, jak i nie uchybił przepisom postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.