Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 755/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: WSA Małgorzata Brachel-Ziaja (spr.) WSA Mariusz Kotulski Protokolant: Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi J.B. , H.Ł. , M.B.-Z. na decyzję Wojewody z dnia 17 kwietnia 2001 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących J.B. , H.Ł. , M.B.-Z. kwotę 285,00 zł (dwieście osiemdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 17 kwietnia 2001 r. znak: [....] , Wojewoda [....] na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U z 2000 r, Nr 46, póz.543) oraz art. 138 §1 pkt. 2 k.p.a. -po rozpatrzeniu odwołania S.B. od decyzji Starosty Powiatu T. z dnia 12 stycznia 2001 r. znak [....] o odmowie zwrotu działek nr [....] i [....] położonych w obr. [....] , uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu działek nr [....] i nr [....] położonych w obr. [....] .

W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda wskazał, że przedmiotowe działki nr [....] i [....] objęte zostały Zarządzeniem Naczelnika Miasta Z. Nr [....] z dnia 31.12.1976r w sprawie terenu budownictwa jednorodzinnego w mieście Z. - osiedle "[....] " i jego podziału na normatywne działki budowlane. W trakcie postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ l instancji w ramach postępowania o zwrot, w oparciu o dokumentację geodezyjną, a w szczególności o wykaz zmian gruntowych l.ks.rob. [....] z dnia 10.12.99 r., ustalono, iż działka nr [....] odpowiada dawnej działce nr [....] , natomiast działka nr [....] odpowiada działce nr [....] . Działka nr [....] w wyniku parcelacji decyzją Naczelnika Miasta Z. nr [....] z dnia 18. 08.1977 r. została nadana na własność T.S. , natomiast działka nr [....] , na podstawie decyzji Naczelnika Miasta Z. nr [....] z dnia 02.11.1977 r. stała się własnością J.Ł. .

Mając powyższe na uwadze Starosta T. decyzją z dnia 12.01.2001 r. nr [....] orzekł o odmowie zwrotu działek nr [....] i [....] obr. [....] Z. na rzecz poprzedniego współwłaściciela nieruchomości oraz spadkobierców drugiego ze współwłaścicieli. W uzasadnieniu decyzji Starosta podkreślił, iż stanowiące przedmiot wniosku Państwa B. nieruchomości stanowią

2

obecnie własność osób trzecich i tym samym ich zbędność nie może być rozpatrywana w świetle przepisów ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Od powyższej decyzji w dniu 01.02.2001 r. odwołanie złożył S.B. podnosząc, że nie zgadza się z przyjętą przez organ orzekający interpretacją przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, a zwłaszcza że w przypadku gdy nieruchomości stanowią własność osób prywatnych nie może być rozpatrywana ich zbędność w świetle unormowań ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odwołujący się podważa jedynie część rozstrzygnięcia w zakresie dotyczącym działki nr [....] . Jak podaje w treści odwołania " nie zaczepia ono rozstrzygnięcia odnośnie działki nr [....] , jaka odpowiadała działce nr [....] , która będąc ujawniona w księdze wieczystej nr [....] , jako własność wnioskodawców w wyniku działu spadku po zmarłej w trakcie postępowania H.B. przypadła J.B ".

Wojewoda v rozpatrując odwołanie od decyzji Starosty T. z dnia 12.01.2001 r. oraz całość materiału dowodowego sprawy, a także mając na uwadze, że w aktualnym stanie prawnym stał się organem właściwym do rozpatrzenia złożonego odwołania stwierdził, że decyzja organu l instancji nie jest trafna.

Analizując zawarte w aktach dokumenty i ustalenia dokonane przez organ l instancji dotyczące przedmiotowych działek w aspekcie istnienia przesłanek materialnoprawnych stanowiących warunek konieczny dla prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot nieruchomości należało zdaniem Wojewody wziąć pod uwagę regulację art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W myśl tego przepisu przedmiotem postępowania zwrotowego mogą być nieruchomości przejęte lub nabyte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw wywłaszczeniowych z uwzględnieniem nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie:

- art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości,

- ustawy z dnia 22 maja 1958r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach,

- ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi,

3

- art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach,

- ustawy z dnia 6 lipca 1972r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, oraz nieruchomości:

- wywłaszczone na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej,

- wywłaszczone na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami [....] Parku Narodowego.

Działki nr [....] i [....] obr. [....] zostały objęte postępowaniem parcelacyjnym w myśl Zarządzenia Naczelnika Miasta Z. Nr [....] , z dnia 31.12.1976 r. podjętego na podstawie art. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach. Stosownie do przepisu art. 5 ust. 2 tej ustawy, nieruchomości lub ich części objęte zarządzeniem o ustaleniu terenu budowlanego przechodziły z mocy prawa na własność Skarbu Państwa z wyjątkiem działek, które właściciele zgodnie z art. 8 zachowali na własność, lub które zostały w trybie art. 9 nadane na własność członkom ich rodzin. Decyzja o nadaniu własności nieruchomości przeznaczonej pod budownictwo jednorodzinne, o której stanowił powołany wyżej przepis, pociągała za sobą skutek w postaci przejścia prawa własności z dotychczasowego właściciela bezpośrednio na inną osobę. Z mocy zarządzenia nie następowało bowiem przejęcie przez Skarb Państwa własności nieruchomości objętych terenami budowlanymi, co do których nastąpiło rozdysponowanie w trybie art. 8 i art. 9 ustawy o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach.

W przedmiotowej sprawie, Naczelnik Miasta Z. decyzją z dnia 18.08.1977r., Nr [....] , działając na podstawie art.8 ust.6 powołanej wyżej ustawy orzekł o nadaniu działki nr [....] na własność T.S. Decyzja ta stała się prawomocna z dniem 12.09.1977 r.

Natomiast decyzją z dnia 02.11.1977r. Nr [....] Naczelnik Miasta Z. działając na podstawie art.8 ust.6 powołanej wyżej ustawy stwierdził, iż z dniem 18.11.1977 r. zmiany wynikające z wyżej wymienionych decyzji Naczelnika

4

Miasta Z. zostały uwzględnione w ewidencji gruntów miasta Z. Istnieje natomiast rozbieżność pomiędzy danymi z ewidencji gruntów gdzie, jak to wyżej wspomniano ujawniono jako właścicieli działek nr [....] i [....] odpowiednio Panią T.S. i Pana J.Ł. , a stanem wieczystoksięgowym. Co prawda odpowiadająca działce nr [....] działka nr [....] zgodnie z nieprawomocnym wpisem w księdze wieczystej nr [....] , dokonanym na podstawie decyzji Naczelnika Miasta Z. z dnia 18.08.1977r., Nr [....] , ujawniona została jako własność Pani T.S. Natomiast działka nr [....] nadal figuruje jak to podniósł pełnomocnik wnioskodawców we wniosku o zwrot przedmiotowych nieruchomości z dnia [....] .12.1999 roku w księdze wieczystej nr [....] , jako własność Pana S.B. i spadkobierców Pani H.B . Zgodnie ze znajdującymi się w aktach sprawy egzemplarzami ostatecznych orzeczeń Naczelnika Miasta Z. , działki nr [....] i [....] stanowią własność T.S. i J.Ł. . Niniejsze orzeczenia stały się ostateczne odpowiednio w dniu 12. 09. 1977 r., oraz w dniu 18.11.1977 r. a zatem wiążą erga omnes.

Zgodnie z poglądem przestawionym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w K. z dnia 22.02.2000 r., sygn akt II SA/Kr 2297/99. (nie pubi): "Ostateczne decyzje administracyjne wiążą bowiem erga omnes, w tym między innymi organ wyższego stopnia. Organ ten nie może nawet powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego w innej sprawie (ustalenia odszkodowania za nieruchomość) przyjmować wbrew wyraźnym postanowieniom zawartym w ostatecznej decyzji, że zawierają one inną treść i ignorować tych postanowień ". 'Mając na uwadze powyższe oraz to, iż tut. organowi nie jest wiadomym aby omawiane decyzje zostały wyeliminowane z obrotu prawnego należy uznać, iż w aktualnym stanie prawnym przedmiotowe działki nr [....] i [....] nie zostały przejęte z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa, a skoro tak, to mając na uwadze przepis art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, należy uznać, iż nieruchomościom tym nie przysługuje status nieruchomości wywłaszczonych.

Przedmiotowy zakres nieruchomości podlegających zwrotowi na zasadach i w trybie określonym w art. 136 i następne ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2000 roku nr 46 póz..543) określają ust.3 i 4 art. 136 oraz art. 216 ustawy. Art. 136 ust. 3 stanowi, że zwrotowi podlega

5

nieruchomość wywłaszczona lub jej część, zgodnie z ust. 4 tego przepisu postanowienia ust.3 stosuje się odpowiednio do części nieruchomości nabytej w drodze umowy zawartej stosownie do postanowień art. 113 ust.3 ustawy, a więc części nieruchomości, która nie została objęta wywłaszczeniem, a nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele. Z kolei art. 216 ustawy rozszerza zakres stosowania instytucji zwrotu na nieruchomości nabyte lub przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw określonych taksatywnie w tym przepisie oraz przejętych na rzecz określonych podmiotów i na potrzeby [....] Parku Narodowego. Taka konstrukcja art. 136 ust.3 i 4 oraz art. 216 ustawy determinuje wykładnię pojęcia "nieruchomość wywłaszczona" zawartego j w ust. 3 art. 136. Przez pojęcie to należy rozumieć wyłącznie nieruchomości, w stosunku, do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawa rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia rozumianej sensu stricto, a więc na podstawia indywidualnej w znaczeniu podmiotowym i konkretnej w sensie przedmiotowym decyzji administracyjnej, wydanej w postępowaniu administracyjnym na podstawie obowiązujących przepisów ustaw ( i dekretów z mocą ustaw), regulujących ogólne zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności lub innych praw rzeczowych na nieruchomości za odszkodowaniem.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż działkom nr [....] i [....] nie przysługuje status nieruchomości wywłaszczonych w rozumieniu ust.3 i 4 art. 136 oraz art.216 ustawy z dnia 21.08.1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2000roku nr 43 poz.543), a zatem zaskarżone rozstrzygnięcie Starosty Powiatu [....] wymaga uchylenia. W świetle przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., o gospodarce nieruchomościami tylko w stosunku do nieruchomości wywłaszczonych może być prowadzone postępowanie o ich zwrot. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż w niniejszej sprawie brak jest przedmiotu postępowania i dlatego też postępowanie wszczęte z wniosku Państwa H.B. i S.B. wobec braku podstaw do jego merytorycznego rozstrzygnięcia, jako bezprzedmiotowe winno zostać umorzone. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego o której stanowi art. 105 § l, oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. W przedmiotowej sprawie powyższe zachodzi.

Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdza , iż wobec bezprzedmiotowości postępowania o zwrot działek nr [....] i nr [....] położonej w obr. [....] , należało uchylić decyzję Starosty Powiatu [....] z dnia 12.01.2001 roku nr [....] i umorzyć postępowanie o zwrot tych nieruchomości.

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w K. , skarżąca S.B. wniosła o uchylenie decyzji Wojewody [....] w zakresie dotyczącym działki [....] obr. [....] w Z. i uwzględnienie jej wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania stosownym organom administracji państwowej.

Skarżąca na wstępie podała, że analogicznie jak w odwołaniu od decyzji Starosty [....] poprzedzającej zaskarżoną decyzję nie kwestionuje rozstrzygnięcia w zakresie działki nr [....] odpowiadającej działce . nr [....] z tym, że nie z przyczyn podanych w motywach zaskarżonej decyzji lecz wobec tego, iż stosownie do prawomocnego orzeczenia działowego po H.B. , Sądu Rejonowego w Z. w sprawie do sygn. akt l Ns 556/00, działka ta już stanowi wyłączną własność syna skarżącego J.B. .

Odnośnie "merytorycznie zaczepionej decyzji, tz w zakresie w jakim odnosi się ona do działki nr [....] zdaniem skarżącej nie może się ostać gdyż w przedmiotowej sprawie decyzja dla T.S. nie została stosownie do art. 229 in fme ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz nowelą z dnia 7. 01. 2000 r. ujawniona do czasu wejścia jej w życie, czyli do dnia 1. 01. 1998 r. w księdze wieczystej. Decyzje w trybie art. 8 ustawy z dnia 6. 07. 1972 r /Dz. U. Nr 27 z 1972 r. póz. 192/ mogły zapaść jedynie w stosunku do działek gdzie nie nastąpiło przejście ich własności na rzecz Państwa i względem których właściciele w terminie 2 miesięcy od dnia ogłoszenia zarządzenia złożyli wnioski o zachowanie ich własności lub o nadanie członkom ich rodziny, co oczywiście nie odnosi się do pracownicy tutejszego Starostwa T.S. . Zbędność przedmiotowej działki jest oczywista, co dowodnie obrazuje to protokół z rozprawy administracyjnej. Skarżąca nie zgadza się z zawężającą interpretacją "nieruchomości wywłaszczonej" zaprezentowanej w motywach zaskarżonej decyzji uważając ją za naruszenie prawa materialnego jakie legło u podstawnej wydania . Konstrukcja art. 136 ust 3 i 4 oraz

7

art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami prowadzi do odmiennych wniosków, które uzasadniają skargę.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji, a w szczególności, że świetle art. 5 ust 2 ustawy z dnia 6. 07.1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach oraz zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów (k.9 - decyzja o nadaniu działki nr [....] T.S. , k. 10 -decyzja o nadaniu działki nr [....] E.Ł. ) należało uznać iż przedmiotowe nieruchomości nie mieszczą się w kategorii nieruchomości podlegających zwrotowi na podstawie przepisów art. 136 ust 3 i 4 oraz art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 97 par 1 ustawy z dnia 30. 08. 2002 r. -Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, póz. 12707, sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1. 01. 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Wobec powyższego właściwym do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.

Skarga jest zasadna. Jednakże decyzja została uchylona nie tylko z przyczyn wywiedzionych w skardze. Zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo. Przeprowadzona w granicach wyznaczonych przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. z 2002 r., Nr 153,poz 12697 oraz art. 3 par 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kontrola zapadłych w niniejszej sprawie decyzji wykazała, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów postępowania oraz przepisów materialnego prawa administracyjnego, a przede wszystkim z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 par 1 pkt 4 k.p.a.

8

Przepis art. 10 k.p.a. wyraża jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego; zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu. Zgodnie z treścią tego przepisu organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zatem na organie prowadzącym postępowanie administracyjne spoczywa obowiązek prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania oraz umożliwienia im wzięcia udziału w postępowaniu w charakterze strony.

Definicja ustawowa pojęcia "strony" została zawarta w przepisie art. 28 k.p.a , który stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości stronami postępowania jest jej poprzedni właściciel lub jego spadkobierca, ( art. 136 ust 3 zdanie pierwsze ustawy o gospodarce nieruchomościami). W niniejszej sprawie status strony przysługuje niewątpliwie także T.S. i J.Ł. , którym prawomocnymi decyzjami Zarządu Gospodarki Terenami w Z. , z dnia 18 sierpnia 1977 r. i 2 listopada 1977 r., znak : [....] nadano nieodpłatnie na własność będące przedmiotem żądania zwrotu działki nr [....] i nr [....] , położone w obr. [....] w Z. - oś. "[....] ".

Aczkolwiek prawo własności wymienionych wyżej osób nie zostało ujawnione dotychczas w księdze wieczystej, to jednak z uwagi na funkcjonujące w obiegu prawnym decyzje nadania im na własność przedmiotowych nieruchomości mają one interes prawny uprawniający do uczestniczenia na prawach strony w postępowaniu zwrotowym dotyczącym nadanych im nieruchomości. Ani T.S. ani J.Ł. nie brali udziału w tym postępowaniu. Bowiem wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 10 k.p.a organ nie zapewnił im możliwości czynnego w nim udziału. Nie zostali zawiadomieni o wszczęciu postępowania ani o żadnych dalszych czynnościach organu pierwszej instancji i nie doręczono im decyzji. W konsekwencji czego, nie brali też udziału w postępowaniu przed organem odwoławczym. Oznacza to, że organy prowadzące postępowanie w niniejszej sprawie z naruszeniem zasady czynnego udziału stron w postępowaniu nie ustaliły w sposób prawidłowy i wyczerpujący kręgu osób posiadających legitymację do udziału w postępowaniu w charakterze strony, co stanowi naruszenie prawa dające

9

podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego stosownie do przepisu art. 145 par 1 pkt 4 k p a i stanowi podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji przewidzianą art. 145 par 1 pkt 1 lit "b" prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oraz w zw. z art. 134 p.p.s.a. również decyzji ją poprzedzającej.

Niezależnie od powyższego trzeba stwierdzić, że sprawa nie został należycie wyjaśniona, a i zgromadzony materiał dowodowy nie został poddany wnikliwej analizie. W szczególności organ pominął w swojej ocenie znajdującą się w aktach sprawy /k.26-24/ decyzje odszkodowawczą Kierownika Zarządu Gospodarki Terenami z dnia 23. 01. 1970 r., znak[....] , odmawiając jej tym samym doniosłości dowodowej w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Nie dokonał również właściwej analizy stanu prawnego, skutkiem czego dokonał błędnej wykładni prawa.

Bezsporną jest okoliczność, że Zarządzeniem nr [....] Naczelnika Miasta Z. z dnia 31. 12. 1976 r,, ogłoszonym w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w N. , w sprawie ustalenia terenu przeznaczonego pod budownictwo jednorodzinne (teren budowlany) w mieście Z. i jego podziału na normatywne działki budowlane; nieruchomości lub ich części położone w granicach terenu budowlanego osiedla "[....] " przeszły na własność Państwa po upływie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie zarządzenia. Przejście własności na rzecz Państwa nie dotyczyło działek, względem których właściciele w terminie 2 miesięcy od dnia ogłoszenia zarządzenia Naczelnika złożyli wnioski o zachowanie ich własności lub nadania na własność członkom rodzin w trybie art. 8 i art. 9 ustawy. Odszkodowanie za nieruchomości, które przeszły na własność Skarbu Państwa, dotychczasowi właściciele otrzymywali na warunkach określonych w art. 10 ustawy o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach. Właściciele lub wieczyści użytkownicy położonych na ustalonym terenie budowlanym, powinni zgodnie z art. 12 ustawy przystąpić do ich zabudowy w ciągu dwóch lat i zakończyć budowę w okresie czterech lat. /por. Zarządzenie k.72 akt. Adm. /

Trzeba stwierdzić w świetle powyższego, że przejęcie nieruchomości położonych na wskazanym w Zarządzeniu terenie oś. [....] nastąpiło nie na podstawie decyzji administracyjnej lecz aktu normatywnego jakim jest powyższe zarządzenie Nr [....] Naczelnika Miasta Z. Wydanie takiego aktu skutkuje

10

przejściem z mocy prawa na własność Państwa nieruchomości objętych zarządzeniem o ustaleniu terenu budowlanego po upływie dwóch miesięcy od dnia wejścia w życie tego zarządzenia, chyba że ich właściciele zachowali własność na mocy art. 5 ust 2, art. 8 lub art. 9 ustawy z dnia 6.07.1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i w osiedlach /Dz. U. Nr 27, póz. 192 z póz. zm./.

Natomiast odszkodowanie za nieruchomości, które przeszły na własność Skarbu Państwa na podstawie powołanego wyżej Zarządzenia Nr [....] Naczelnika Miasta Z. było przyznawane na podstawie indywidualnych decyzji administracyjnych. Taka decyzja rozstrzygająca w spawie odszkodowania za nieruchomości o łącznej pow. 9.981 m2, położne w granicach oś "[....] " objęte ww. Zarządzeniem Naczelnika Miasta Z. , a stanowiące własność po połowie H.B. i S.B. znajduje się w aktach administracyjnych. /K. 26- 247. Jest to decyzją z dnia 23 stycznia 1978 r., znak .....wydana z upoważnienia Naczelnika Miasta przez Kierownika Zarządu Gospodarki Terenami w Z. 1978 r. na podstawie art. 10 ustawy z dnia 6. 07.1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego /..../ w zw. z Zarządzeniem Nr [....] Naczelnika Miasta Z. z dnia 31.12. 1976 r. w sprawie ustalenia terenu przeznaczonego pod budownictwo jednorodzinne /teren budowlany/ w mieście Z. i jego podziału na normatywne działki. W l punkcie tej decyzji ustalono odszkodowanie za wymienione w niej działki, w tym w pozycji. "g" za działkę ozn. nr [....] o pow. 2264 m2, obr. [....] . W II punkcie postanowiono o wypłacie ustalonego odszkodowanie w terminie 3 miesięcy od dnia ustatecznienia się decyzji dotychczasowym właścicielom przejętych na własność Państwa działek, a to; H.B. kwotę 179.658zł i S.B. kwotę 179.658 zł.

Z uzasadnienia tej decyzji wynika, iż na mocy decyzji Zarządu Gospodarki Terenami w Z. z dnia 25.07.1977 r. nadano na własności J.B. działkę nr [....] , obr. [....] , o pow, 480 m2 oraz S.P. działkę nr [....] , obr. [....] o pow. 501 m2 . Odszkodowanie dotyczy więc 9.981 m2 stanowiących różnicą pomiędzy obszarem działek objętych terenem budowlanym budownictwa jednorodzinnego oś "[....] " (10.962 m2), a obszarem działek nadanych na własność (981 m2). / Por. z decyzją k. 26- 24 akt adm./.

11

Decyzją Kierownika Zarządu z dnia 18. 08. 1977 r. znak [....] na podstawie art. 8 ust 6 ustawy z dnia 6. 07. 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz podziale nieruchomości w miastach i osiedlach -Zarząd Gospodarki Terenami w Z. nadał na własność ob. T.S. z d. Ł. c. J. i A. działkę nr [....] o pow. 591 m2, położoną w obr [....] w Z. na oś. "[....] ". Nadanie nastąpiło nieodpłatnie. Jednocześnie właściciel został zobowiązany do przystąpienia do zabudowy nadanej mu działki w ciągu dwóch lat i jej zakończenia w ciągu czterech lat licząc od dnia, ustatecznienia się decyzji.. Decyzja ta stała się prawomocna z dniem 12. 09. 1977 r., co wynika z klauzuli prawomocności, /dec. k.9/

Należy zauważyć, że powołany przepis art. 8 ust 6 ustawy z dnia 6.07. 1972 r. o terenach budowlanych../..../stanowiący podstawę prawną powyższej decyzji wskazuje na to, że T.S. w dacie ogłoszenia Zarządzenia Nr [....] musiała być właścicielką względnie współwłaścicielką nieruchomości objętej uchwałą o ustaleniu terenu budowlanego. Bowiem na podstawie przepisu art. 8 ust 1 powołanej ustawy dotychczasowy właściciel nieruchomości objętej uchwałą o ustaleniu terenu budowlanego zachowywał własność wskazanej przez siebie jednej działki pod budownictwo jednorodzinne, względnie stosownie do ust. 5 "jeżeli w wypadkach określonych w ust 1-3 nie będzie możliwe zachowanie lub nadanie działek powstałych z podziału nieruchomości dotychczasowych właścicieli (współwłaścicieli), zostaną im nadane na ich własność inne działki objęte uchwałą o ustaleniu terenów budowlanych".

Biorąc pod uwagę powyższe trzeba stwierdzić, że wszystkie działki wymienione w decyzji odszkodowawczej z dnia 23. 01.1978 r. znak : [....] , małż . H.B. i S.B. , które przeszły z mocy prawa na własność Państwa, na postawie powołanego wyżej Zarządzenia Nr [....] Naczelnika Miasta Z. mają status nieruchomości wywłaszczonych zgodnie z przepisem art. 216 ust 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W zawiązku z czym do nieruchomości tych stosuje się odpowiednio, przepisy rozdziału 6 działu III tej ustawy regulujące zasady zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

12

Przepis art. 136 ust 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.) . stanowi, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Natomiast w przepisie art. 137. l.u.g n. została zamieszczona normatywna definicja pojęcia "zbędności", jako materialnoprawnej przesłanki zwrotu nieruchomości. Mianowicie; nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Ust. 2 art. 137 tej ustawy stanowi " Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, ceł wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część".

Trzeba stwierdzić, że sprawa w aspekcie istnienia bądź nie istnienia tej przesłanki zwrotu w ogóle nie została wyjaśniona. Co więcej nie został ustalony przedmiot postępowania zwrotowego. Wnioskodawcy wnosił o zwrot działek ozn.:

- nr [....] o pow. 232 m2, obr [....] , odpowiadającej dawnej działce [....]

- nr [....] o pow. 253 m2, obr. [....] , odpowiadającej dawnej działce [....] , .powołując się na wykaz zmian i wyrys z mapy ewiden. sporządzonej 10.12.1999 r. /k.15aktadm./

Z powołanej wyżej decyzji odszkodowawczej znak: [....] , z dnia 23. 01.1970 r. wynika, że na własność Państwa przeszła m.in. działka ozn. nr 10, o pow. 2264 m2, położona w obr. [....] "[....] " /por. pkt.l póz. "g" cyt. decyzji./. Brak w aktach sprawy danych o podziale działki nr [....] na działki o ozn. nr [....] i nr [....] i sposobie jej rozdysponowania po przejściu na własność Państwa.

Z powołanych wyżej decyzji o nadaniach, wynika iż nadano na własność w trybie art. 8 ust 6 powołanej wyżej ustawy z dnia 6. 07. 1972 r. o trenach budownictwa jednorodzinnego /..../ J.Ł. działkę .nr [....] , o pow. 575 w obr [....] ; a T.S. nadano działkę nr [....] o pow. 591 m2 , w obr [....] .

13

W wykazie zmian /k. 157 podano inne powierzchnie nadanych działek, różniące się od wskazanych w decyzji; dziłka nr [....] ma pow. 608 m2, a działka nr [....] ma pow. 606 m2.

W świetle powyższego koniecznym najpierw będzie wyjaśnienie w sposób nie budzący wątpliwości - na podstawie map i wykazów zmian geodezyjnych z czasu wywłaszczenia (przejścia na własność Państwa); czy nadane na własność działki ozn. nr nr [....] i [....] obr [....] , są tożsame z przejętą na własność Państwa działką nr [....] w obr. [....] ,

Ustalając cel parcelacji i nadania działek należy mieć nadwadze, że podział terenu nastąpił na działki normatywne pod budownictwo jednorodzinne. Każda z nadanych na własność działek była przeznaczona pod budowę domu jednorodzinnego zgodnie ze szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego osiedla "[....] " w Z , zatwierdzonym zarządzeniem Nr [....] Naczelnika Miasta Z. z dnia 8. 04.1975 r.

Badając wiec cel wywłaszczenia i ewentualną jego realizację na przedmiotowych nadanych działkach; nr [....] obr. o pow. 591 m2, zgodnej z decyzją o nadaniu i dz. nr [....] obr. [....] o pow. 575 m2 , należy skonfrontować sposób zagospodarowania tych działek z ówczesnym ww. szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego oś. "[....] ". dla ustalenia czy cel wywłaszczenia został zrealizowany (budowa domu jednorodzinnego).

Z wyrysu z mapy ewidencyjnej wynika , że na działce nr [....] nadanej na własność T.S. znajduje się obiekt budowlany. Będzie więc należało ustalić, czy jest to dom jednorodzinny, zbudowany w ramach wypełnienia zobowiązania nałożonego w decyzji o nadaniu tej działki .na własność. Natomiast działka nr [....] nadana J.Ł. nie została zabudowana, co oznaczałoby , że nie dopełnił on określonej decyzji czynności w wyznaczonym terminie i tym samym zaktualizowały się przesłanki zwrotu tej nieruchomości. Jednakże dopóki funkcjonuje w obrocie prawnym przedmiotowa decyzją o nadaniu własności, zwrot nie będzie możliwy do zrealizowania . W takiej sytuacji należałoby postępowanie zwrotowe zawiesić, na podstawie art. 97 par 1 pkt 4 k.p.a. celem przywrócenia stanu prawnego nieruchomości umożliwiającego wydanie orzeczenia o zwrocie. .Przepis art. 162 par 2 k.p.a. daje podstawę do wszczęcia z urzędu postępowania

14

celem wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o nadaniu własności działki z zastrzeżeniem zabudowania jej w wyznaczonym terminie, jeśli strona nie dopełniła tego warunku. Jednakże odnośnie działki nr [....] należy najpierw wyjaśnić czy wnioskodawcy nadal żądają jej zwrotu, czy cofają w tym przedmiocie wniosek. Bowiem z treści odwołania, jak również i ze skargi wynika, że sprawa własności tej działki została już definitywnie załatwiona w inny sposób.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd stwierdzając, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania art. 10, art. 7, art. 77 k. p. a. oraz art. 216 ust. 1 ustawy o gosp. nieruchomościami uchylił decyzje organów obu instancji.

Takie rozstrzygnięcie sięgające w głąb sprawy, jest w tym przypadku niezbędne dla końcowego jej załatwienia w myśl przepisu art. 135 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 parł pkt 1 lit "a", "b", "c" prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.