Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 883/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-12-18 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 § 2 pkt 2, art. 255
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Michał Ilski po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi X. sp. z o.o. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013 r.; postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy we wskazanym powyżej zakresie.


UZASADNIENIE

Pismem z 18 września 2018 r. skarżąca wniosła skargę na decyzję wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia. W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału wzywające do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...]zł skarżąca wniosła sporządzony urzędowym formularzu 21 listopada 2018 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazano na przejściowe trudności finansowe uniemożliwiające uiszczenie kosztów sądowych. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi [...] zł. Wartość środków trwałych według ostatniego bilansu wynosi [...] zł. W ostatnim roku bilansowym skarżąca poniosła stratę w kwocie [...]zł. Zadeklarowano również, że saldo rachunku wnioskodawczyni na koniec miesiąca poprzedzające złożenie wniosku wynosiło [...] zł. Skarżąca wyjaśniła, że nie prowadzi kasy gotówkowej, nie posiada środków na rachunku. Wartość zobowiązań krótkoterminowych wykazana w ostatnim bilansie wynosiła [...] zł. Brak jest przy tym zobowiązań długoterminowych. Do wniosku dołączono wydruk z którego wynika, że saldo bieżące na rachunku bankowym skarżącej na dzień 21 listopada 2018 r. wynosiło [...] zł.

Zarządzeniem z 30 listopada 2018 r. skarżąca została wezwana do przedłożenia dodatkowych dokumentów oraz złożenia dodatkowych wyjaśnień.

Pismem z 14 grudnia 2018 r. wnioskodawczyni oświadczyła m. in., że nie zatrudnia pracowników z uwagi na co poza obciążeniami publicznoprawnymi nie ponosi odrębnych kosztów. Wskazano, że w zakreślonym terminie nie ma możliwości zwrócenia się do udziałowców w formie pisemnej o dokonanie dopłat. Udziałowcy oświadczyli ustnie o braku możliwości ich wniesienia. Wyjaśniono również, że wspólnicy nie udzieli skarżącej pożyczek. Z udzielonych wyjaśnień wynika również, że przeciwko wnioskodawczyni prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Skarżąca wskazała, że jest właścicielem nieruchomości dla których prowadzone są KW nr [...] oraz [...]

Do omawianego pisma dołączono:

- sprawozdanie finansowe za 2017 r. oraz 2016 r.,

- zeznanie CIT-8 za 2017 r., w którym wykazano stratę w kwocie [...]zł,

- zeznanie CIT-8 za 2016 r., w którym wykazano stratę w kwocie [...]zł,

- zestawienie obrotów, sald, kont bilansowych i wynikowych za okres od początku stycznia do końca listopada 2018 r.,

- deklaracje VAT-7 za miesiące od maja do października 2018 r. przenoszące do rozliczenia na kolejny okres nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym,

- raport z rachunku skarżącej [...], z którego wynika, że saldo rachunku na dzień 12 grudnia 2018 r. wynosiło [...] zł,

- zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z nieruchomości z 12 czerwca 2018 r., z którego wynika, że objęta tytułem wykonawczym należność opiewała na wskazany ostatnio dzień na kwotę [...]zł.

Referendarz sądowy zważył, co następuje:

Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. – dalej w skrócie: "p.p.s.a."), osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zwrot "gdy wykaże" świadczy o tym, że ciężar wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Strona, która chce skorzystać z prawa pomocy powinna podać we wniosku okoliczności wskazujące na brak środków wystarczających na pokrycie kosztów związanych z uczestnictwem w postępowaniu sądowym oraz z własnej inicjatywy bądź też na wezwanie referendarza sądowego przedstawić dowody potwierdzające taki stan rzeczy. Zawarty w art. 246 § 2 p.p.s.a. zwrot "może" świadczy zaś o tym, że przyznanie prawa pomocy wskazanym w tym przepisie podmiotom ma charakter uznaniowy. Wystąpienie przesłanki braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania daje referendarzowi sądowemu prawo, nie zaś obowiązek przyznania prawa pomocy. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od zasady zgodnie z którą każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Wyjątkowy charakter przepisów regulujących przesłanki przyznawania prawa pomocy oznacza, że nie można ich interpretować według zasad wykładni rozszerzającej. Zwolnienie strony od kosztów sądowych jest bowiem przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na Skarb Państwa.

Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżąca nie zdołała wykazać, iż nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przedłożonych sprawozdań finansowych za 2017 oraz 2016 r. wynika m. in., że wartość aktywów trwałych skarżącej na koniec 2017 r. wynosiła [...] zł, zaś na koniec 2016 r. [...] zł. Kapitał własny skarżącej na koniec 2017 r. wynosił -[...] zł, zaś na koniec 2016 r. -[...] zł. Z rachunku zysków i strat wynika, że w 2017 r. skarżąca osiągnęła stratę w kwocie [...]zł, zaś w 2016 r. stratę w kwocie [...]zł. W zeznaniu CIT-8 za 2017 r. wykazano stratę w kwocie [...]zł, zaś w tym samym zeznaniu za 2016 r. wykazano stratę w kwocie [...]zł. Zauważyć jednak należy, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych [tak: postanowienie NSA z 31 października 2014 r., II GZ 726/14, orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl]. Prawidłowość powyższego rozumowania w realiach niniejszej sprawy znajduje potwierdzenie w fakcie, że skarżąca jest właścicielem gruntów o łącznej pow. [...] ha (KW nr [...] oraz [...]). Fakt, że wobec skarżącej prowadzona jest egzekucja z jednej ze wskazanych powyżej nieruchomości nie ma decydującego znaczenia dla oceny możliwości finansowych. Jak wynika bowiem z zawiadomienia o wszczęciu egzekucji z nieruchomości z 12 czerwca 2018 r. objęta tytułem wykonawczym należność opiewała na wskazany ostatnio dzień na kwotę [...]zł. Kwota ta jest niska w porównaniu do wartości nieruchomości.

Z przedłożonego zestawienia obrotów, sald, kont bilansowych i wynikowych wynika, że w planie kont syntetycznych skarżącej przewidziano konta dla "rachunku [...]", "rachunku bieżącego [...]", "rachunku [...]", oraz "rachunku bankowego [...]". Tymczasem wnioskodawczyni mimo wezwania o złożenie wykazu i wyciągów z wszystkich rachunków i lokat bankowych oraz kart kredytowych obrazujących operacje dokonane w okresie od początku czerwca do listopada 2018 r. przedłożyła jedynie raport z rachunku nr [...] prowadzonego przez [...], z którego wynika, że saldo rachunku na 12 grudnia 2018 r. wynosiło [...] zł. Przedłożonego dokumentu nie sposób jednak uznać za wyciąg z rachunku bankowego z uwagi na fakt, że nie wykazuje on operacji zrealizowanych we wskazanym powyżej okresie. Z wyjaśnień wnioskodawczyni wynika m. in., że w zakreślonym terminie nie ma możliwości zwrócenia się do udziałowców w formie pisemnej o dokonanie dopłat. Udziałowcy oświadczyli ustnie o braku możliwości ich wniesienia. Mimo wezwania nie przedłożono jakichkolwiek dokumentów świadczących o braku możliwości wniesienia dopłat przez udziałowców. Nie przedłożono bowiem: oświadczeń udziałowców o uzyskiwanych dochodach, odpisów deklaracji podatkowych udziałowców skarżącej na podatek dochodowy za 2016 oraz 2017 r., wyciągów z rachunków bankowych, lokat bankowych, rachunków kart kredytowych udziałowców skarżącej ani oświadczeń o posiadanym majątku. W kontekście omawianych ostatnio braków należy zauważyć, że jak wynika z zapisów w KRS jedynym udziałowcem skarżącej jest [...] sp. z o.o., w której to funkcję prezesa zarządu sprawuje X. X., reprezentujący wnioskodawczynię w niniejszej sprawie. W orzecznictwie podnosi się, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może zdobyć środki na dokonanie opłat sądowych w drodze dopłat od wspólników. Jest to o tyle uzasadnione, że to wspólnicy czerpią zyski z działalności spółki, zatem mogą ponosić ciężar dopłat związanych z jej działalnością. Nie ma podstaw by ciężar ten przerzucać na społeczeństwo, a taka sytuacja miałaby miejsce w przypadku zwolnienia spółki z ponoszenia kosztów - wówczas niezbędne środki wyłożyłby Skarb Państwa, czyli ogół obywateli [tak: postanowienie NSA z 12 lutego 2014 r., II FZ 1167/13]. W kontekście nieudzielenia odpowiedzi na wszystkie z zadanych w zarządzeniu z 30 listopada 2018 r. pytań należy wskazać, że gdy sąd bądź referendarz sądowy, w celu uzyskania pełniejszego obrazu sytuacji wnioskodawcy, wzywa go do złożenia dodatkowych oświadczeń czy dokumentów źródłowych, tj. korzysta z trybu przewidzianego w art. 255 p.p.s.a., wnioskodawca powinien uczynić zadość takiemu wezwaniu, a nie może go realizować wybiórczo czy w sposób niedokładny, a tym bardziej ignorować. Uchylając się od pełnej współpracy z sądem w wyjaśnianiu niejasności związanych z rzeczywistymi możliwościami finansowymi, wnioskodawca powinien mieć świadomość, że ponosi w ten sposób ryzyko stwierdzenia przez sąd, że nie wykazał spełniania przesłanek przyznania prawa pomocy [tak: postanowienie NSA z 23 lipca 2014 r., II GZ 393/14].

Konkludując rozważania w powyższym zakresie należy stwierdzić, że skarżąca nie zdołała wykazać, iż nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Brak jest zatem przesłanek do przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy w żądanym zakresie. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2, w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.