Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 881/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 54 par. 5, art. 18, art. 1a pkt 12 lit. a
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 7, art. 15, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska - Jóźków, Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), , Protokolant sekr. sąd. - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2010 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia ... lutego 2010 r. nr ... w przedmiocie: oddalenia skargi na czynności egzekucyjne. - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z ... marca 2010 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez B. B. (zwanego dalej: skarżącym), jest postanowienie Ministra Finansów z ... lutego 2010 r. nr ..., utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w R. z ... lipca 2009 r. nr ... w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne.

Skarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od ... do ...z ... kwietnia 2008 r., wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. Inspektorat w M.

W celu wyegzekwowania przedmiotowych należności poborca skarbowy protokołem z ... maja 2009 r. dokonał zajęcia ruchomości skarżącego w postaci samochodu osobowego marki A., nr rej. ..., który został pozostawiony pod dozorem skarżącego.

Pełnomocnik skarżącego pismem z ... czerwca 2009 r. wniósł skargę na czynności egzekucyjne związane z zajęciem ruchomości wskazując, iż czynności te nie powinny zostać dokonane, gdyż w chwili ich dokonania postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS było zawieszone zgodnie z postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z ... czerwca 2008 r., natomiast skarżący ani pełnomocnik nie otrzymali postanowienia w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania. Ponadto podniesiono, że nie jest znane skarżącemu stanowisko wierzyciela w przedmiocie wniesionych pismem z ... maja 2008 r. zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Postanowieniem z ... lipca 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej w R. – na podstawie art. 54 § 5 i art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) – oddalił skargę na czynności egzekucyjne. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że czynności związane z zajęciem ruchomości zostały dokonane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Jednocześnie stwierdził, że zagrożona czynność egzekucyjna została dokonana po wystąpieniu okoliczności warunkującej zakończeniu okresu zawieszenia postępowania egzekucyjne.

Na skutek zażalenia skarżącego, postanowieniem z ... lutego 2010 r. – wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 17, art. 18 i art. 54 u.p.e.a. – Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu wskazał, iż przedmiotowa w sprawie czynność egzekucyjna polegająca na zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia ruchomości, została wymieniona w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Zgodnie z art. 97 § 1 u.p.e.a. – do egzekucji z ruchomości zobowiązanego z poborca skarbowy przystępuje przez ich zajęcie. W myśl art. 98 § 1 u.p.e.a. – zajęcie ruchomości następuje poprzez wpisanie jej do protokołu zajęcia i podpisanie protokołu przez poborcę skarbowego. Protokół podpisują także zobowiązany i świadkowie. § 2 tegoż przepisu wskazuje, iż zobowiązanemu doręcza się odpis protokołu zajęcia, a także odpis tytułu wykonawczego, jeżeli uprzednio nie został on zobowiązanemu doręczony. Tytuły wykonawcze zostały zobowiązanemu doręczone wcześniej ... maja 2008 r. Natomiast zgodnie z art. 100 u.p.e.a. – poborca skarbowy może pozostawić zajęte ruchomości w miejscu zajęcia pod dozorem zobowiązanego lub dorosłego jego domownika. W niniejszej sprawie zajęta ... maja 2009 r. ruchomość pozostawiono pod dozorem zobowiązanego. Zobowiązany na protokole zajęcia ruchomości, własnoręcznym podpisem stwierdził zarówno odbiór odpisu protokołu jak i przyjęcie pod dozór zajętej ruchomości, a także oświadczył, iż zajęta ruchomość jest współwłasnością jego oraz brata J. B. i żony B. B. Ponadto organ stwierdził, że protokół zajęcia ruchomości z ... maja 2009 r., stanowiący podstawę do oceny dokonanej przez organ czynności egzekucyjnej pod względem formalnoprawnym odpowiada formie przewidzianej dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z ... listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze. zm.).

Ustosunkowując się do zarzutu skarżącego dotyczącego dokonania czynności egzekucyjnej w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjnej było zawieszone na podstawie postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z ... czerwca 2008 r. organ wskazał, że iż podstawę prawną prowadzonego postępowania egzekucyjnego stanowił art. 34 § 3 u.p.e.a., zgodnie z którym jeżeli wierzyciel nie wyraził stanowiska w terminie 14 dni od dnia powiadomienia go przez organ egzekucyjny o wniesionych zarzutach, organ egzekucyjny wydaje postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego do czasu wydania postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów. Zdaniem organu przepis ten wyraźnie zakreśla ramy czasowe okresu, kiedy postępowanie jest zawieszone. Wspomniane ramy czasowe zakreślone są poprzez wystąpienie konkretnej okoliczności, tj. wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów. Tak skonstruowany przepis wyklucza konieczność wydania przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia w zakresie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Organ podkreślił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. wydał ... sierpnia 2008 r. postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, postanowienie te w trybie art. 44 k.p.a. zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik postępowania, w szczególności:

1. art. 7 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności wyjaśniania powodów niedoręczenia stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów;

2. art. 15 k.p.a. poprzez uniemożliwienia rozpatrzenia sprawy przez organ II instancji;

3. art. 16 § 2 k.p.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) poprzez zamknięcie ewentualnej możliwości kontroli sądowej;

4. art. 124 § 2 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez zawarcie w zaskarżonej decyzji niewyczerpującego uzasadnienia.

Mając na względzie powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, a na zasadzie art. 135 p.p.s.a. o uchylenie bądź stwierdzenie nieważności wszystkich niezgodnych z prawem aktów i czynności całego postępowania w granicach sprawy.

W uzasadnieniu skarżący szeroko opisał okoliczności związane z postępowaniem w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucji administracyjnej i ponownie podniósł, iż nie otrzymał postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów, a także stanowiska wierzyciela w tym zakresie. Ponadto podniósł nieprawidłowość wystawienia tytułów wykonawczych, a także przedawnienia dochodzonych zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. – zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.

W ramach tego środka zaskarżenia organ dokonuje oceny prawidłowości dokonanej czynności egzekucyjnej od strony wykonawczej, a więc jej zgodności z przepisami tej ustawy, które regulują sposób i formę zastosowania danego środka egzekucyjnego. W skardze na czynności egzekucyjne nie można podnosić okoliczności, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia (np. zarzutów – art. 33 u.p.e.a.). Powyższe zapobiega przypadkom powielania środka zaskarżenia i komplikacjom wynikającym z uruchomienia różnych trybów ochrony interesu jednostkowego w tej samej co do przedmiotu sprawie. Tak więc przedmiotem postępowania prowadzonego w sprawie skargi na czynności organu egzekucyjnego jest wyłącznie prawidłowość zakwestionowanej czynności egzekucyjnej; w postępowaniu tym nie może być rozważane istnienie egzekwowanego obowiązku (por. Piotr Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2008 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie V), pkt 7 komentarza do art. 54 u.p.e.a.).

W związku z powyższym zarzuty skargi dotyczące nieprawidłowego rozpoznania przez organ egzekucyjny pisma skarżącego z ... maja 2008 r. (zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego), jak też kwestia doręczenia skarżącemu postanowienia wierzyciela (ZUS) z ... czerwca 2008 r. nie mogły być przedmiotem postępowanie ze skargi na czynności egzekucyjne. Zarówno na postanowienie wierzyciela z ... czerwca 2008 r., jak i postanowienie organu egzekucyjnego z ... sierpnia 2008 r. służyły środki zaskarżenia w postaci zażaleń i ewentualnych skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W istocie z akt administracyjnych sprawy nie wynika aby postanowienie wierzyciela z ... czerwca 2008 r. zostało doręczone skarżącemu, jednakże okoliczność ta może stanowić ewentualną podstawą do uruchomienia trybu nadzwyczajnego w postępowaniu administracyjnym co do prawidłowości wydania postanowienia z ... czerwca 2008 r., jak i zależnego od niego postanowienia z ... sierpnia 2008 r.

Ponadto Sąd odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących wystawienia tytułów wykonawczych, jak i kwestii przedawnienia dochodzonych okoliczności, stwierdza, iż są to zarzuty, które także nie mogą być przedmiotem w sprawie dotyczącej skargi na czynności egzekucyjne. Wskazać bowiem należy, że organ egzekucyjny, otrzymując tytuł wykonawczy do realizacji, jest tylko wykonawcą woli wierzyciela, który wobec braku dobrowolnej wpłaty ze strony zobowiązanego dochodzi należnych mu kwot w drodze przymusu egzekucyjnego. Zgodnie zaś z treścią art. 29 § 1 u.p.e.a. – organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zasada obowiązkowości prowadzenia egzekucji nie pozostawia wierzycielowi dowolności postępowania w przypadku uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku. Wystawienie tytułu wykonawczego i skierowanie go do egzekucji jest wiec ustawowym obowiązkiem wierzyciela, podobnie jak ustawowym obowiązkiem organu egzekucyjnego jest wszczęcie i prowadzenie egzekucji na podstawie prawidłowo wystawionego tytułu wykonawczego.

Sąd kontrolując zasadność wydania zaskarżonego postanowienia w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne zauważa, że w myśl art. 7 § 1 i 2 u.p.e.a. – organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwie dla zobowiązanego. Podstawową przesłanką przy wyborze środka egzekucyjnego powinien być cel egzekucji, tj. dążenie do wykonania ciążących na zobowiązanym obowiązków.

Egzekucja z ruchomości należy do katalogu środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a.

W sprawie skarga na czynności egzekucyjne dotyczy zajęcia ruchomości (samochodu osobowego), które to zajęcie zostało dokonane zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zajęcie takie, w myśl art. 98 § 1 u.p.e.a. – następuje poprzez wpisanie jej do protokołu zajęcia i podpisanie protokołu przez poborcę skarbowego. Protokół podpisują także zobowiązany i świadkowie. § 2 tegoż przepisu wskazuje, iż zobowiązanemu doręcza się odpis protokołu zajęcia, a także odpis tytułu wykonawczego, jeżeli uprzednio nie został on zobowiązanemu doręczony. Tytuły wykonawcze zostały zobowiązanemu doręczone wcześniej ... maja 2008 r. Natomiast zgodnie z art. 100 u.p.e.a. – poborca skarbowy może pozostawić zajęte ruchomości w miejscu zajęcia pod dozorem zobowiązanego lub dorosłego jego domownika. W niniejszej sprawie zajęta ... maja 2009 r. ruchomość pozostawiono pod dozorem zobowiązanego. Zobowiązany na protokole zajęcia ruchomości, własnoręcznym podpisem stwierdził zarówno odbiór odpisu protokołu jak i przyjęcie pod dozór zajętej ruchomości, a także oświadczył, iż zajęta ruchomość jest współwłasnością jego oraz brata J. B. i żony B. B. Ponadto należy stwierdzić, że protokół zajęcia ruchomości z 26 maja 2009 r., pod względem formalnoprawnym, odpowiada formie przewidzianej dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z ... listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze. zm.).

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, że czynności egzekucyjne podjęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w M., jako organu egzekucyjnego, zostały podjęte prawidłowo zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Jednocześnie Sąd za chybione uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, art. 15, art. 16 § 2, art. 124 § 2 i art. 107 § 3 k.p.a. Jak podkreślono wyżej zaskarżone postanowienie zostało wydane w sprawie wszczętej skargą na czynności egzekucyjne, w którym to postępowaniu badaniu podlegają wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. W związku z tym kwestie zarzutów o jakich mowa w art. 33 u.p.e.a., jak i procedury prowadzenia postępowania przewidzianej w art. 34 nie mogły być przedmiotem niniejszego postępowania.

Wobec powyższego, uwzględniając ramy prawne postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.