Postanowienie NSA, sygn. akt I FSK 607/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Umorzenie postępowania
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Juliusz Antosik (spr.) Sędziowie Sędzia del. WSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Janusz Zubrzycki Protokolant Karol Olton po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 31 marca 2006 r., sygn. akt I SA/Lu 627/05 odrzucające skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 13 grudnia 2000 r., sygn. akt I SA/Lu 1107/99 w sprawie ze skargi M. G. na postanowienie Izby Skarbowej w Lublinie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 marca 2006 r., I SA/Lu 627/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę M. G. o wznowienie postępowania w sprawie I SA/Lu 1107/99 (zakończonej wyrokiem NSA z dnia 13 grudnia 2000 r.) ze skargi ma postanowienie Izby Skarbowej w Lublinie z [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że w piśmie z 13 grudnia 2005 r. M. G., wnosząc o wznowienie postępowania sądowego, powołał jako podstawę wznowienia art. 273 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i fakt popełnienia przestępstwa niedopełnienia obowiązków przez sędziów orzekających w sprawie. Uzasadniając wniosek o wznowienia, skarżący wyjaśnił, że o zarzucanej kwalifikacji prawnej zachowania urzędników i podstawie wznowienia dowiedział się 12 grudnia 2005 r., tj. w dniu otrzymania uzasadnienia wyroku z 26 października 2005 r. w sprawie I SA/Lu 278/05, w którym to uzasadnieniu sąd wkroczył w zakres ocen merytorycznych, od których odżegnywał się uprzednio. Zdaniem skarżącego, sędziowie, rozpoznając sprawę I SA/Lu 1107/99, nie zapoznali się rzetelnie z jej stanem faktycznym, które to zaniedbanie mieści się w wymiarze ocen karnych, ponieważ prowadzi do ocen narażających stronę na nieuzasadnione prawem rażące straty materialne. Skarżący ponadto wyraził pogląd, że zarzucone we wniosku przestępstwo nie może i nie musi być potwierdzone wyrokiem karnym, może zaś być ocenione po wznowieniu postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w swoich rozważaniach przywołał treść art. 103 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (DzU nr 153, poz. 1271 ze zm.), zgodnie z którym w sprawie o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem NSA wydanym przed 1 stycznia 2004 r., orzeka właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DzU nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd zauważył, że art. 273 § 1 pkt 2 tej ustawy przewiduje możliwość wznowienia postępowania na tej podstawie, że orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa, jednak zgodnie z art. 274 z powodu popełnienia przestępstwa można żądać wznowienia jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie karne nie może być wszczęte lub że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów. Stosownie do art. 17 § 1 pkt 10 kpk nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy brak wymaganego zezwolenia na ściganie, zaś uzyskanie takiego zezwolenia należy do oskarżyciela (art. 13 kpk). Zdaniem Sądu, w sytuacji więc, gdy oskarżyciel nie próbował nawet uzyskać zezwolenia na ściganie sędziego (sędziów) stosownie do art. 49 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (DzU nr 240, poz. 2052 ze zm.) w zw. z art. 49 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, nie można uznać za spełnioną przesłanki braku możliwości wszczęcia postępowania karnego. Wobec powyższego, Sąd uznał skargę za niedopuszczalną i orzekł o jej odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W skardze kasacyjnej M. G. zarzucił naruszenie przepisów art. 273 § 1 pkt 2, art. 274, 280 i 281 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd zupełnie nietrafnie przyporządkował przepisy art. 17 § 1 pkt 10 i art. 13 kpk oraz art. 49 ustawy o Sądzie Najwyższym i art. 49 Prawa o ustroju sądów administracyjnych do art. 274 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem strony skarżącej, mają tu zastosowanie wyłącznie przepisy art. 17 § 1 pkt 11 kpk oraz art. 80 i 81 Prawa o ustroju sądów powszechnych z dnia 20 czerwca 1985 r. Zachodzi tu okoliczność wyłączająca ściganie związana z tym, że za zaniedbania służbowe mające znamiona przestępstwa sędzia odpowiada tylko dyscyplinarnie, a organ ścigania zawsze odmówi tu wszczęcia postępowania. Podniesiono, że wskazanie przez skarżącego art. 274 i istnienie warunku wykluczającego ocenę karną determinują tryb postępowania i w tym przypadku konieczne jest połączenie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy.

Na rozprawie sądowej skarżący podniósł zarzut niezgodności przepisów o wznowieniu postępowania z Konstytucją.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Odnośnie do dodatkowych zarzutów podniesionych na rozprawie sądowej, to przede wszystkim należy zauważyć, że ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DzU nr 153, poz. 1270 ze zm.) nie przewiduje możliwości uzupełniania podstaw kasacyjnych przytoczonych w skardze kasacyjnej po terminie przewidzianym na jej wniesienie. Przepis art. 183 § 1 zdanie drugie stanowi jedynie o dopuszczalności przytoczenia przez stronę nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych już sformułowanych w skardze kasacyjnej, a nie o przytoczenie nowych podstaw kasacyjnych wraz z uzasadnieniem. Z tych powodów postawienie na rozprawie nowych zarzutów jest pozbawione skutków prawnych; por. wyroki NSA z dnia 7 czerwca 2004 r., FSK 131/04 (ONSAiWSA 2004 r., nr 1, poz. 14), z dnia 30 sierpnia 2004 r., GSK 839/04 (LEX nr 158815). W związku z powyższym zarzuty naruszenia przepisów niewskazanych w skardze kasacyjnej, w tym wypadku wymienionych w załączniku do protokołu, nie mogą podlegać ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Niezależnie od tego, z uwagi na obowiązujący w zakresie sporządzenia skargi kasacyjnej (co obejmuje także uzupełnienie podstaw kasacyjnych przytoczonych w skardze kasacyjnej) przymus adwokacki (art. 175 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), uzupełnienie skargi kasacyjnej powinno być sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika - adwokata, radcę prawnego lub doradcę podatkowego.

Natomiast zarzuty postawione w skardze kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie.

Stosownie do art. 273 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podstawą wznowienia postępowania jest uzyskanie orzeczenia za pomocą przestępstwa, jednakże - stosownie do art. 274 tej ustawy - w zasadzie tylko wtedy, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym; ten ostatni wymóg nie obowiązuje wówczas, gdy postępowanie karne nie może być wszczęte lub zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów. W rozpatrywanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił, że jako podstawa wznowienia zostało wskazane przez skarżącego popełnienie przestępstwa niedopełnienia obowiązków przez sędziów orzekających w sprawie, jednakże czyn ten to nie został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, co więcej nie toczyło się w tym zakresie w ogóle postępowanie karne, gdyż oskarżyciel nie wystąpił nawet o uzyskanie zezwolenia sądu dyscyplinarnego na pociągniecie sędziów do odpowiedzialności karnej.

Natomiast strona skarżąca w skardze kasacyjnej twierdzi, że wymóg wydania prawomocnego wyroku skazującego nie był konieczny, ponieważ postępowanie karne nie mogło być wszczęte, gdyż zachodziła okoliczność wyłączająca ściganie, związana z tym, że sędzia za zaniedbania służbowe mające znamiona przestępstwa odpowiada tylko dyscyplinarnie. Zdaniem strony mają tu zastosowanie przepisy art. 17 § 1 pkt 11 Kodeksu postępowania karnego oraz art. 80 i 81 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o ustroju sądów powszechnych (DzU z 1994 r. nr 7, poz. 25 ze zm.).

Jest to jednak pogląd błędny. Wbrew wywodom strony skarżącej immunitet sędziego ma charakter formalnoprawny, czyli uchylany, co oznacza, że sędzia nie jest wyłączony w ogóle spod odpowiedzialności karnej; konieczne jest jedynie zezwolenie właściwego sądu dyscyplinarnego na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej. W stanie prawnym obowiązującym w czasie wydania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie z dnia 13 grudnia 2000 r., I SA/Lu 1107/99, regulował to przepis art. 27 § 1 ustawy z dnia 20 września 1984 r. o Sądzie Najwyższym (DzU z 1994 r. nr 13, poz. 48, następnie tekst jednolity z 2002 r. nr 101, poz. 924 ze zm.), mający odpowiednie zastosowanie do sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (DzU nr 74, poz. 368 ze zm.); takie samo rozwiązanie zawiera również art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (DzU nr 240, poz. 2052 ze zm.), obowiązującej od dnia 1 stycznia 2003 r., mający obecnie zastosowanie do sędziów NSA na podstawie art. 49 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (DzU nr 153, poz. 1269). Właśnie o tym zezwoleniu, jako warunkującym wszczęcie postępowania karnego w stosunku do sędziego jest mowa w art. 17 § 1 pkt 10 Kodeksu postępowania karnego; por. T. Grzegorczyk: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Kraków 2003 (komentarz do art. 13 i 17). Zasadnie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny powołał się na ten przepis. Natomiast nie mógł tutaj mieć zastosowania przepis pkt. 11 tego paragrafu, powoływany w skardze kasacyjnej. Z przytoczonych w tej skardze przepisów art. 80 i 81 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o ustroju sądów powszechnych (DzU z 1994 r. nr 7, poz. 25 ze zm.), obowiązującej przed dniem 1 października 2001 r. (obecnie art. 107 i 108 Prawa o ustroju sądów powszechnych z dnia 27 lipca 2001 r. - DzU nr 98, poz. 1070 ze zm.) ustanawiających odpowiedzialność dyscyplinarną sędziów sądów powszechnych za przewinienia służbowe oraz określających terminy przedawnienia (z tym, że do sędziów NSA miały wówczas zastosowanie analogiczne przepisy art. 49 i 50 ustawy z dnia 20 września 1984 r. o Sądzie Najwyższym, stosownie do art. 49 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym), nie wynika wyłączenie możliwości ścigania sędziów za czyny, które zawierają znamiona przestępstwa. Wprost przeciwnie, z dalszych przepisów Prawa o ustroju sądów powszechnych (art. 92 i 93 tego Prawa z dnia 20 czerwca 1985 r. oraz art. 119 i 120 Prawa z dnia 27 lipca 2001 r., mających odpowiednie zastosowanie do sędziów NSA na podstawie art. 15 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a obecnie na podstawie art. 49 Prawa o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 8 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym) wynika możliwość prowadzenia niezależnych postępowań karnego i dyscyplinarnego w odniesieniu do tego samego czynu, co oznacza, że za zaniedbanie służbowe, mające znamiona przestępstwa, sędzia odpowiada i dyscyplinarnie, i karnie.

Skoro zatem postępowanie karne w stosunku do sędziego może być wszczęte (oczywiście po uprzednim wydaniu zezwolenia przez sąd dyscyplinarny), to wznowienie postępowania oparte na przesłance z art. 273 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy podniesiony w skardze o wznowienie czyn (w rozpatrywanej sprawie niedopełnienie obowiązków) został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, o ile oczywiście nie zachodzi druga z przesłanek z art. 274 (umorzenie postępowania karnego z innych przyczyn niż brak dowodów. W rozpatrywanej sprawie ta przesłanka nie miała miejsca, zatem zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę o wznowienie jako nieopartą na ustawowej podstawie wznowienia.

Należy także zauważyć, że samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi; taka skarga jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzucenia. Por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 października 1999 r., II UKN 174/99 (OSNAP 2001, nr 4, poz. 133), wydany na tle analogicznego do art. 280 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przepisu art. 410 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego; p. także postanowienia tegoż Sądu z dnia 29 września 1968 r., I CZ 122/67 (OSNCP 1968, nr 8 - 9, poz. 154) oraz NSA z dnia 25 września 2001 r., II SA/Gd 970/01 (LEX nr 76095). A w rozpatrywanej sprawie skarżący w skardze o wznowienia zaistnienie przestępstwa (niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariusza publicznego ze szkodą dla interesu prywatnego) wywodził z porównania treści uzasadnienia wyroku w sprawie I SA/Lu 1107/99 z uzasadnieniem wyroku zapadłym w innej sprawie (I SA/Lu 278/05) również na skutek jego skargi. Jednocześnie skarżący bezzasadnie twierdził, że nie było konieczne ustalenie zarzucanego przez niego przestępstwa wyrokiem skazującym. Zasadne zatem było odrzucenie skargi o wznowienie na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 280 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z powyższych względów na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.