Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2074/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 900
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 marca 2021 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego W. S. kwotę 497 zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] sierpnia 2017 r. (data wpływu do organu: [...]sierpnia 2017 r.), którego brak formalny został uzupełniony przy piśmie z 27 września 2017 r. (data wpływu do organu: 2 października 2017 r.), W. S. (dalej: "skarżący"), reprezentowany przez adwokata D. O., wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister", "organ") o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r., poz. 723; dalej: "ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym").

W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że jego służba przed 1990 r. miała charakter krótkotrwały; zdecydowanie dłużej służył on w "wolnej Polsce" w Urzędzie Ochrony Państwa (dalej: "UOP") i Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (dalej: "ABW") w pionie wywiadu i kontrwywiadu, które nie zostały rozformowane, a pełniły kluczowe funkcje w systemie bezpieczeństwa państwa. Skarżący podkreślił, iż poświęcił swoje życie dla ochrony interesów państwa i jego obywateli, realizując zadania z zakresu kontrwywiadu. Niezależnie od nazwy państwa, jego ustroju, osób decyzyjnych, jego służba dotyczyła ochrony przed zagrożeniami zewnętrznymi.

Wyjaśnił też, że pierwotnie aplikował do Wydziału Szkolenia Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej, lecz z uwagi na brak zgody władz, podjął służbę w Służbie Bezpieczeństwa (dalej: "SB") tej komendy. Znana mu była struktura Służby Bezpieczeństwa i świadomie wybrał służbę w Wydziale II zajmującym się kontrwywiadem z uwagi na swoje zainteresowania tematyką szpiegostwa. Tylko nominalnie służył więc w SB, której podporządkowany był wówczas wywiad i kontrwywiad.

Skarżący wystrzegał się pracy przeciwko własnym obywatelom, o czym świadczył brak jego zaangażowania w rozpracowanie działalności ówczesnej opozycji. W raportach pomijał informacje dotyczące "Solidarności" i opozycji demokratycznej. Był za to szykanowany, a w 1986 r. ukarano go odmową podwyższenia dodatku specjalnego.

Na podstawie opinii Wojewódzkiej Komisji Kwalifikacyjnej w E. skarżący został uznany za spełniającego wymogi przewidziane dla funkcjonariusza. Jego postawa oraz działalność na rzecz państwa i obywateli została doceniona w 2000 r. odznaczeniem w postaci Złotego Krzyża Zasługi, a w 2004 r. wyróżniono go Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi w działalności na rzecz umacniania bezpieczeństwa państwa polskiego. W historii kontrwywiadu elbląskiego osiągnął najlepsze wyniki w pracy ofensywnej. Prawdopodobnie jako jedyny z byłych funkcjonariuszy Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w E. uzyskał kwalifikacje do służby w UOP. Dodał, iż nie delegowano go, jak w przypadku innych funkcjonariuszy, do odbycia przeszkolenia w Akademii Spraw Wewnętrznych w Warszawie, które łączyło się z obowiązkową indoktrynacją polityczną, lecz uzyskał stopień oficerski w Szkole Oficerów Rezerwy.

Za swoje poświęcenie i oddanie skarżący został przeniesiony do W. i mianowany na stanowisko zastępcy dyrektora Departamentu Kontrwywiadu ABW do spraw operacyjnych. Jest to jedno z kilku kluczowych, wyjątkowych stanowisk w strukturze bezpieczeństwa państwa, a ww. departament uznaje się za najważniejszą jednostkę organizacyjną ABW. Przykładowo w departamencie tym nadzorowano aresztowania osób współpracujących ze służbami rosyjskimi, zarówno cywilnymi, jak i wojskowymi, a także agentów wywiadu białoruskiego. Ponadto ABW prowadziła działania związane z ochroną kontrwywiadowczą polskiego sektora energetycznego. Z jawnych danych, z różnych lat, można wywnioskować, iż służba skarżącego była szczególna, zabezpieczała bowiem prawidłowe funkcjonowanie państwa we współczesnej sytuacji geopolitycznej.

W toku postępowania zainicjowanego ww. wnioskiem Minister ustalił, że skarżący został zwolniony ze służby w ABW [...] stycznia 2006 r. Posiada prawo do emerytury, której wysokość zweryfikowano z uwzględnieniem art. 15c ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.

Według pisma Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z [...] marca 2017 r., stanowiącego informację o przebiegu służby nr [...], skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym od 1 października 1978 r. do 31 lipca 1990 r., tj. przez 11 lat i 10 miesięcy, podczas gdy całkowity okres jego służby wynosi 28 lat, 3 miesiące i 7 dni (od 4 lipca 1975 r. do 30 czerwca 1976 r. oraz od 1 października 1978 r. do 9 stycznia 2006 r.).

Decyzją z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] Minister, w oparciu o art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia organ podniósł, że wymienione w art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym przesłanki, tj. krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, muszą być spełnione łącznie. W sytuacji, w której skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez 11 lat i 10 miesięcy, co stanowi około 42% ogółu jego służby, nie może być mowy o krótkotrwałości ani w ujęciu bezwzględnym ani proporcjonalnym, a tym samym pierwsza przesłanka z art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym nie została spełniona. Skoro obie przesłanki wymienione w ww. przepisie muszą zaistnieć łącznie, to niespełnienie choćby jednej z nich czyni bezcelową analizę potencjalnego spełnienia drugiej. Dlatego brak jest podstaw do wydania rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem skarżącego.

Na poparcie swojego stanowiska Minister przywołał prawomocne wyroki tut. Sądu, w których oddalono skargi na jego decyzje w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.

Powyższa decyzja organu z [...] sierpnia 2020 r. stała się przedmiotem skargi skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił naruszenie:

1. przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 7a, art. 8, art. 10, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "k.p.a.") przez prowadzenie postępowania bez uwzględnienia interesu prawnego strony, działanie w sposób niebudzący zaufania, wyłącznie pozorne wyjaśnienie przesłanek wydania decyzji określonej treści, wybiórczą i stronniczą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego;

2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym przez jego błędną wykładnię polegającą na nieuzasadnionym przyjęciu, że sprawa skarżącego nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z tego przepisu w kontekście pojęć krótkotrwałości oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków;

3. art. 2, art. 32, art. 37 i art. 40 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej, zasady równego traktowania przez niezgodne z zasadami demokratycznego państwa prawnego poniżające traktowanie i karanie, a także naruszenie zakazu dyskryminacji;

4. art. 10 i art. 151 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej przez zastosowanie kryteriów różnicujących obywateli;

5. art. 9 Traktatu o Unii Europejskiej poprzez naruszenie zasady równości obywateli;

6. art. 1 Karty Praw Podstawowych UE poprzez naruszenie zasady godności człowieka;

7. preambuły Międzynarodowego Paktu Praw Człowieka poprzez naruszenie zasady godności ludzkiej;

8. preambuły Karty Narodów Zjednoczonych poprzez naruszenie podstawowych praw człowieka, godności i wartości człowieka.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zobowiązanie organu do wydania decyzji o wyłączeniu stosowania wobec niego przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, a także zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że w ciągu 16 lat pracy w wolnej Polsce (który to okres zatrudnienia był znacznie dłuższy niż ten przed 1990 r.) został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski nadanym za wybitne zasługi w działalności na rzecz umacniania bezpieczeństwa państwa polskiego. Nadto w tym czasie skarżący współtworzył nowe służby w ramach Wydziału Zamiejscowego w E. Delegatury [...] w G., został mianowany na stanowisko zastępcy dyrektora Departamentu Kontrwywiadu ABW do spraw operacyjnych, zajmującego się m.in. przeciwdziałaniem wysokiej aktywności służb rosyjskich. W tym też okresie został dopuszczony do danych chronionych najwyższymi klauzulami tajności NATO, Unii Zachodnioeuropejskiej i Unii Europejskiej.

Zdaniem skarżącego, organ błędnie przyjmuje, iż obie przesłanki z art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie choćby jednej z nich czyni bezcelową analizę potencjalnego spełnienia drugiej. W tym kontekście powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA") z 11 grudnia 2019r., sygn. akt I OSK 2553/19, w którym stwierdzono, iż brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków" (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W świetle art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.; dalej: "ustawa o covid"), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Nadto wedle rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 października 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 1829), począwszy od 17 października 2020 r. m.st. Warszawa, będące siedzibą tut. Sądu, zostało objęte strefą czerwoną. Powyższe oznacza, że odpowiednie zastosowanie znajduje również zarządzenie nr 39 Prezesa NSA z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w NSA działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem m.st. Warszawy obszarem czerwonym (§ 1 w związku z § 3 tego zarządzenia).

Uwzględniając z jednej strony powyższe regulacje, a z drugiej strony brak technicznych możliwości przeprowadzenia rozprawy zdalnie z udziałem stron oraz konieczność rozpoznania wniesionej w niniejszej sprawie skargi, sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o covid, o czym zawiadomiono pełnomocnika skarżącego oraz organ pismami Sądu z 24 lutego 2021 r.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (pkt 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (pkt 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Zgodnie z art. 8a ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24.

W myśl art. 11 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Decyzja wydawana przez organ na podstawie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym ma charakter decyzji uznaniowej. Uznanie administracyjne nie pozwala na dowolne działanie organu administracji publicznej, czy rozstrzyganie na podstawie przesłanek niemających obiektywnego uzasadnienia. Rozstrzygający w sprawie organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy. Zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Natomiast wybór rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną (vide wyrok NSA z 23 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1488/08).

W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie zwraca się uwagę na znaczenie, jakie ma prawidłowe uzasadnienie decyzji uznaniowej. Otóż wymogi, jakim powinna odpowiadać tego rodzaju decyzja, są dalej idące niż ma to miejsce w odniesieniu do decyzji związanej. Uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Powinno z niego wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione (vide wyrok NSA z 20 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 2006/10).

W niniejszej sprawie Minister, wypowiadając się lakonicznie w zaskarżonej decyzji wyłącznie w kwestii przesłanki krótkotrwałości, nie dokonał pełnych ustaleń i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy pod kątem zastosowania art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, czym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji, decyzja jako dowolna, nie mogła się ostać w obrocie prawnym.

Jak wskazał NSA w wyroku z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19, art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym w istocie zawiera jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Punktem odniesienia dla ustalenia "krótkotrwałości służby przed 31 lipca 1990 r." powinien być cały okres służby pełnionej przez osobę, której dotyczy postępowanie prowadzone na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym i na tym tle należy oceniać, czy okres służby tej osoby przed 31 lipca 1990 r. w stosunku do całego okresu służby tej osoby spełnia kryterium "krótkotrwałości".

W kontrolowanej decyzji organ nie dokonał w sposób prawidłowy analizy kwestii czasu trwania służby na rzecz państwa totalitarnego w kontekście przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Krótkotrwałość jest pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak biorąc pod uwagę wykładnię językową, należy stwierdzić, że krótkotrwałość utożsamiana z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością jest przeciwieństwem długotrwałości. Sąd nie kwestionuje oceny dokonanej przez organ w aspekcie uregulowania zawartego w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, jednak samo przyjęcie, iż w sprawie nie występuje element krótkotrwałej służby na rzecz państwa totalitarnego, nie jest wystarczające do wydania decyzji odmownej (vide wyrok NSA z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1464/19). Kwestia ta musi bowiem zostać oceniona w aspekcie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", czego w zaskarżonej decyzji zabrakło.

Jak trafnie wskazuje skarżący, w judykaturze NSA podkreśla się, iż brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r." bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego – żadnych konotacji negatywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Aby ustalić, czy zachodzą szczególnie uzasadnione przypadki, pomocniczą rolę mogą spełniać kryteria wskazane w pkt 1 i pkt 2 art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, których wykładnia sprawia spore trudności interpretacyjne. Niemniej jednak kryteria te powinny być oceniane przez pryzmat przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizację zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu (vide wyrok NSA z 21 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1669/19).

W przedmiotowej sprawie organ stwierdził jedynie, że w przypadku, w którym strona pełniła służbę na rzecz państwa totalitarnego przez 11 lat i 10 miesięcy, co stanowi około 42% ogółu jej służby, nie może być mowy o krótkotrwałości ani w ujęciu bezwzględnym ani proporcjonalnym. W wyniku tego ustalenia Minister zaniechał rozważania, czy inne (oprócz krótkotrwałości) przesłanki z art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym zostały spełnione. Tym samym organ nie wypowiedział się (m.in.) na temat charakteru i specyfiki zadań skarżącego realizowanych na rzecz totalitarnego państwa, a w świetle powołanych orzeczeń NSA kwestia ta ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Jak wyjaśnił NSA w wyroku z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19, unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten, objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa", jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji i których prawa – z tego właśnie względu – zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego.

Na gruncie sprawy skarżącego Minister nie poczynił żadnych ustaleń w aspekcie szczególnie uzasadnionego przypadku czy rzetelności.

W tym miejscu zaakcentować należy, że ustawodawca nie wymaga w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, aby przez rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r. rozumieć wyłącznie przypadek pełnienia służby z narażeniem zdrowia i życia. Gdyby tak było ustawodawca wprost wskazałby to w ww. przepisie. Dodanie przez ustawodawcę, po zwrocie "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.", zwrotu "w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" stanowi jeden z przykładów takiego wykonywania zadań i obowiązków, który uprawnia do przyjęcia, że te zadania i obowiązki były wykonywane rzetelnie. Brzmienie art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy nie zawęża tym samym rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków wyłącznie do służby pełnionej z narażeniem zdrowia i życia. Nie bez przyczyny ustawodawca posługuje się pojęciem "rzetelności" pełnionej służby, co nie wyklucza zastosowania art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym do funkcjonariusza, który służbę pełnił nienagannie, lecz nie narażał zdrowia i życia.

Ponownie rozpoznając sprawę, Minister dokona wyczerpującej oceny tego, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Wypowiadając się w tym zakresie, organ powinien przywołać konkretne okoliczności faktyczne dotyczące całej służby skarżącego, w tym jego postawy, charakteru służby i warunków jej pełnienia, zajmowanych stanowisk, odznaczeń/nagród, opinii służbowych, a następnie odnieść te fakty do ustawowej przesłanki. W szczególności Minister uwzględni: przyznane skarżącemu odznaczenia państwowe (Złoty Krzyż Zasługi – w 2000 r. i Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski - w 2004 r.); wyróżnienia wymienione w piśmie Szefa ABW z [...] stycznia 2019 r. (tj. podziękowanie Szefa [...] za wybitny wkład w zabezpieczenie wizyty papieskiej w czerwcu 1999 r. oraz pochwałę w rozkazie z [...] września 1999 r.); zajmowane przez skarżącego stanowiska w UOP i ABW (od [...] listopada 1996 r. - podpułkownik UOP, a od [...] listopada 2002 r. - pułkownik ABW); zaświadczenie Dyrektora Biura Kadr ABW z [...] marca 2010 r. nr [...] o okresach służby pełnionej w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury (z którego wynika, że skarżący podczas służby w ABW w okresie od [...] lipca 2002 r. do [...] sierpnia 2005 r. podejmował czynności, spełniając § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej - Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 734 ze zm.); wypis z treści orzeczenia Regionalnej Komisji Lekarskiej Nr [...] ABW w G. z [...] lutego 2009 r. nr [...] o uznaniu skarżącego za trwale niezdolnego do służby (kategoria "D"), zaliczeniu go do trzeciej grupy inwalidztwa i stwierdzeniu związku schorzeń (niezdolności do służby) oraz inwalidztwa ze służbą.

Dopiero wnikliwa ocena przebiegu całej służby skarżącego, w zestawieniu z czasem jej pełnienia przed 31 lipca 1990 r., powinna stanowić punkt wyjścia do rozważań, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. W zależności od dokonanej ponownie, wyczerpującej oceny, Minister podejmie stosowną decyzję, którą uzasadni w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie decyzji – stanowiące wyraz zindywidualizowanej oceny przypadku skarżącego – nie powinno pozostawiać wątpliwości dlaczego organ rozstrzygnął sprawę strony w taki, a nie w inny sposób.

Odnosząc się do żądania skarżącego w przedmiocie zobowiązania organu do wydania w terminie określonym przez Sąd decyzji wyłączającej wobec niego stosowanie przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, wskazać należy, że przepis art. 145 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") nie znajduje zastosowania do decyzji uznaniowych, a taki charakter ma zaskarżona decyzja.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

O kosztach postępowania w kwocie 497 zł, obejmujących koszty zastępstwa procesowego (480 zł) i opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł), rozstrzygnięto w punkcie drugim sentencji wyroku na mocy art. 200, art. 205 i art. 209 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 800 ze zm.). Jednocześnie należy wskazać, iż skarżący był w niniejszej sprawie ustawowo zwolniony od kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. d) p.p.s.a.