Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1077/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Lenart WSA Joanna Skiba Protokolant referent stażysta Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2012 r. sprawy ze skargi S. w L. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania "X" [...] od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] wpisującej do rejestru zabytków nieruchomych pod numerem [...]. da budynki koszarowe, położone w L. przy ul. [...], na działce nr ewid. [...], t.j. 1) budynek stajni, 2) budynek ujeżdżalni – działając na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 7 pkt 1, art. 9 ust. 1, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2003 r. Nr 162, poz. 1568 ze zm. ) oraz art. 17 pkt 2, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał powyższą decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny sprawy:

[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. wpisał do rejestru zabytków dwa budynki koszarowe, położone w L. przy ul. [...], na działce nr ewid. [...], t.j. 1) budynek stajni, 2) budynek ujeżdżalni. Budynki te zostały wpisane do rejestru zabytków w granicach murów obwodowych. Odwołanie od ww. decyzji, przy zachowaniu ustawowego terminu, wniosła "X" [...], jako użytkownik wieczysty przedmiotowej nieruchomości. W odwołaniu strona zarzuciła organowi pierwszej instancji, że wydał zaskarżoną decyzję naruszając przepisy prawa materialnego przez "błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 3, art. 6 ust. 1 pkt c i art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez przyjęcie, że dwa budynki koszarowe położone w L. przy ulicy [...] są zabytkami i podlegają ochronie przez wpis do rejestru zabytków województwa dolnośląskiego". Ponadto, strona zarzuciła "obrazę przepisu art. 77 § 1 Kpa tj. brak wnikliwej i dogłębnej analizy zebranego materiału dowodowego oraz odmówienie przeprowadzenia wniosków dowodowych odwołującej się. Zdaniem odwołującej się zebrany materiał dowodowy nie daję podstaw do przyjęcia, że sporne budynki są dziełem architektury i budownictwa zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 c ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami", a zaskarżona decyzja "nie została poparta obiektywnymi i wyczerpującymi opracowaniami historycznymi na temat przedmiotowych budynków, Wskazana, że teren którego dotyczy niniejsze postępowanie obejmuje nie tylko 2 budynki objęte wpisem do rejestru, ale również, co najmniej dwa inne budynki, a mianowicie budynek znajdujący się pod adresem [...] oraz najważniejszy budynek przy ul. [...] dz. nr [...], który pełnił najistotniejszą funkcję w całym kompleksie". Wobec braku wszczęcia podobnego postępowania w odniesieniu do wskazanych wyżej obiektów strona uznała, iż [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków działał wybiórczo w tej sprawie i bez zapoznania się z jej uwagami zawartymi w piśmie z dnia 14 listopada 2011 r.

Prowadząc postępowanie odwoławcze organ podniósł, że postępowanie administracyjne o wpis do rejestru zabytków w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte z urzędu w dniu [...] maja 2011 r., strona została prawidłowo zawiadomiona o jego zakończeniu i pouczona o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym oraz składaniu wniosków i uwag w wyznaczonym terminie, który upłynął w dniu [...] listopada 2011 r. Natomiast pismo "X" [...] datowane na dzień [...] listopada 2011 r. wpłynęło do [...] Urzędu Ochrony Zabytków w W. w dniu [...] listopada 2011 r. tj. już w dacie wydania decyzji pierwszoinstancyjnej. Dlatego też uwag w nim zawartych nie uwzględniono w treści powyższej decyzji. Zdaniem organu jego treść pokrywa się jednak z treścią odwołania, dlatego organ odwoławczy się do nich ustosunkował.

Rozstrzygnięcie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków zostało wydane po przeanalizowaniu zgromadzonego materiału dowodowego, na który składały się m.in. protokół oględzin obiektów, przeprowadzonych w dniu [...] czerwca 2011 r.; dwie karty ewidencyjne budynku stajni i budynku ujeżdżalni, opracowane przez L. D. w lipcu 2011 r. ; opinii Oddziału Terenowego w W. Narodowego Instytutu Dziedzictwa z dnia [...] lipca 2011 r. ; Ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego budynku przy ulicy [...]opracowanej przez mgr inż. R. D. w sierpniu 2011 r. oraz opinii o stanie technicznym elementów budynku dawnej stajni opracowanej przez mgr inż. T. L. w październiku 2011 r.

Zgromadzone materiały pozwoliły zdaniem organu odwoławczego organowi konserwatorskiemu na ocenę wartości zabytkowych przedmiotowych budynków. Organ przytoczył wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2002 r. (sygn. akt NSA 1704/00), z którego wynika, że organy ochrony zabytków są władne do dokonywania oceny obiektu pod względem posiadanych przez niego wartości artystycznych, historycznych i naukowych, a zatem do rejestru zabytków może być wpisany konkretny obiekt nawet bez potrzeby zasięgania opinii specjalistycznej, jeśli fakt zabytkowego charakteru jest oczywisty i niepowtarzalny. Pogląd ten zachowuje aktualność również na gruncie obowiązującej od dnia [...] listopada 2003 r. ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Zatem nie było koniecznym zdaniem organu w tej sprawie powołanie rzeczoznawcy, tym bardziej, że podstawą opracowania ww. kart ewidencyjnych były pozycje z zakresu historii miasta L. i historii kształtowania zabudowy koszarowej na terenie S., które wskazano w bibliografii tych kart.

W uzasadnieniu tej decyzji dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków pokrótce przytoczył historię omawianych obiektów koszarowych, dokonał ich analizy architektonicznej, odniósł się do ustaleń ww. opracowań dotyczących stanu technicznego budynków, a także wskazał przesłanki, na których oparł swoje rozstrzygnięcie.

Organ odwoławczy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego potwierdził zasadność wpisania do rejestru zabytków dwóch budynków koszarowych przy ul. [...] w L. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji właściwie ustalił stan faktyczny i określił przedmiot ochrony na podstawie rozpoznanych wartości zabytkowych, omawianych obiektów. Przedmiotowe budynki odpowiadają definicjom legalnym zabytku zawartym w art. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zatem podlegają ochronie i opiece bez względu na stan zachowania, zgodnie z art. 6 ust. 1 - pkt 1 lit. c ww. ustawy, jako dzieło architektury i budownictwa. Obiekty te posiadają zdaniem organu odwoławczego bezsprzeczne wartości artystyczne, historyczne i naukowe. Zachowały w znacznej części oryginalną substancję, pierwotną bryłę i kompozycję elewacji. Ponadto, obiekty te stanowią świadectwo przemian i rozwoju struktury urbanistycznej, związanych z historią miasta - L. Stan zachowania przedmiotowych budynków jest niezadowalający, jednakże w pełni pozwala na przeprowadzenie ich remontów kapitalnych. Natomiast stan zachowania obiektów budowlanych nie przesądza o wpisaniu obiektu do rejestru zabytków, o ile w zachowanej formie posiadają one ww. wartości " zabytkowe, co w omawianym przypadku zostało dostatecznie udowodnione.

Od dnia wszczęcia postępowania administracyjnego sprawa dotyczyła jedynie dwóch budynków koszarowych: stajni i ujeżdżalni, jako przykładów architektury powstałej w jednym czasie oraz w jednym stylu architektonicznym. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków wskazywał, iż budynki te stanowią zabudowę tzw. "[...]", jednakże nie odnosił się do ww. obiektów jako elementów zespołu budowlanego tych koszar, bowiem przedmiotem - ochrony są jedynie przedmiotowe budynki o samoistnych wartościach zabytkowych, a nie zespół budowlany, odpowiadający definicji art. 3 ust. 13 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Omawiane budynki zostały wzniesione w latach 1872-1873 na terenie tzw. "[...]." Stanowiły zaplecze dla potrzeb regimentu dragonów, lecz swoją pierwotną funkcję utraciły już w 1908 r., po wybudowaniu zespołu nowych koszar. Niemniej w przypadku oceny zachowanych wartości zabytkowych przeznaczenie obiektów nie ma wpływu na ocenę ich walorów artystycznych, historycznych bądź naukowych. Budynkom stajni i ujeżdżalni nadano historyzujący kostium w stylu okrągło-łukowym tzw. Rundbogenstil, o prostej dekoracji czerpiącej ze stylu romańskiego. Inną nazwą tego stylu architektonicznego jest styl arkadkowy. Rundbogenstil to prąd w architekturze historyzmu, nawiązujący do architektury romańskiej, wczesnochrześcijańskiej, bizantyjskiej i częściowo też włoskiego renesansu, jednocześnie w przeciwieństwie do neoromanizmu czy neorenesansu, nie odtwarzający wprost form historycznych. Nurt ten rozwijał się w 1 połowie XIX wieku głównie w Niemczech, a stosowany był zazwyczaj w gmachach użyteczności publicznej i zabudowie przemysłowej. Omawiane budynki reprezentując ten nurt architektoniczny stanowią materialne świadectwo nie tylko dokumentujące rozwój architektury regionu [...], ale też wpisują się w historię Miasta L. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków jest organem administracji publicznej, który w imieniu Wojewody [...] strzeże dziedzictwa narodowego, wypełniając tym samym konstytucyjny obowiązek, zawarty w preambule oraz przepisie art. 5 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2.04.1997 r. W przedmiotowej sprawie organ ten działał również zgodnie z dyspozycją przepisu art. 4 pkt 1, 2 i 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wedle którego organy administracji publicznej sprawują ochronę zabytków poprzez m.in. zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych Finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie (pkt 1), zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków (pkt 2) oraz udaremnienie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytku (pkt 3). Organ podkreślił, iż Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje ograniczenie prawa własności ujętego zapisem art. 21 Konstytucji RP, w art. 64 § 3 mówiącym, że "własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności". Ograniczenie własności strony, będące konsekwencją wpisania do rejestru zabytków przedmiotowego budynku wynika z przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a zatem jest prawnie dopuszczalne. Fakt wpisania do rejestru zabytków omawianego obiektu powoduje pewne ograniczenia w rozporządzeniu częścią własności, w postaci konieczności m.in. zachowania przedmiotowych budynków oraz uzgadniania planowanych przy nich prac z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, na podstawie art. 36 ww. ustawy, jednakże nie wyklucza użytkowania ww. obiektu przez właściciela, ani nie wkracza w zakres istoty prawa własności, prawa majątkowego czy prawa do dziedziczenia. Wykazana wyżej zasadność wpisania omawianych obiektów do rejestru zabytków, odpowiada także wymogowi "jednoznacznej i niebudzącej wątpliwości oceny ich wartości zabytkowych".

Reasumując organ odwoławczy podzielił stanowisko [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, uznał za zasadną i potrzebną ochronę prawną dwóch budynków koszarowych, tj. stajni i ujeżdżalni, przy ul. [...] w L. Budynki te posiadają bowiem wyżej wskazane wartości zabytkowe, a ich utrzymanie jest konieczne w dobrze pojętym interesie społecznym, zachowania dziedzictwa historycznego i kulturowego miasta L. dla przyszłych pokoleń.

Na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2012 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła X w L. zarzucając jej: naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 145 § 1 lit. a Ppsa.) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 3, art. 6 ust. 1 pkt c i art. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez przyjęcie, że dwa budynki koszarowe położone w L. ul. [...] są zabytkami i podlegają ochronie przez wpis do rejestru zabytków, oraz naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 lit. c Ppsa) tj; art. 7 Kpa poprzez niedokładnie wyjaśnienie stanu faktycznego, załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego, art. 77 i art. 78 § 1 Kpa, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie, skutkiem czego działań [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nie uznano za rażąco naruszających prawo, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz dokonanie oceny prawnej i zawarcie w wyroku wskazówek co do dalszego postępowania, które wiązać będą organ.

W uzasadnieniu podniesiono między innymi, że skarżąca nie zgadza się, że przedmiotowe budynki są zabytkami w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 23 lipca o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz, że posiadają one wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Zdaniem skarżącej decyzja pierwszoinstancyjna nie była poparta opracowaniami artystycznymi i historycznymi, a zawarte w niej tezy zostały opracowane przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, a kompetencje tej osoby nie są znane stronie skarżącej. Zdaniem skarżącej przedmiotowe budynki nie odznaczają się żadnymi cechami szczególnymi lub unikatowymi, którymi nieruchomość powinna się charakteryzować aby być zabytkiem sensu stricte, dlatego też nie może być również mowy o wartości historycznej, na której przesłance [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w W. oparł swoja decyzję.

Osoba wykonująca opracowanie nie posługiwała się pieczątką rzeczoznawcy ani numerem uprawnień z zakresu architektury i budownictwa czy krajobrazu kulturowego, a istotnym jest zdaniem skarżącej, że rzeczoznawca jest obowiązany do wykonywania czynności wyłącznie w granicach dziedziny określonej w akcie powołania.

Skarżąca od początku kwestionowała kwalifikacje osoby sporządzającej przedmiotowe karty gdyż jej zdaniem zabytkowy charakter obiektów nie jest jednoznaczny, wbrew twierdzeniom organu wydającego decyzję.

Skarżąca od początku wnosiła o powołanie niezależnego mającego specjalistyczną wiedzę rzeczoznawcy zarówno z dziedziny historycznej tego okresu (XIX wiek) jak i szczególnego rodzaju budownictwa (zabudowa koszarowa) mając na uwadze wyjaśnienie w sposób wyczerpujący wątpliwości w powyższej sprawie.

Zdaniem skarżącej że nie udowodniono ciągłości ani charakteru użytkowania budynków. W nielicznych opracowaniach oraz wiedzy i pamięci rdzennych mieszkańców zapisał się natomiast zupełnie inny obraz co do znaczenia i przeznaczenia przedmiotowych budynków, a mianowicie jako zaplecza magazynowego dla poczty konnej [...].

Niezrozumiałym dla skarżącej jest także to, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków objął ochroną wpisując do rejestru zabytków dwa budynki koszarowe, chociaż w skład całości wchodzą co najmniej jeszcze dwa inne, co jednoznacznie zdaniem skarżącej potwierdza tezę, że zabytkowy charakter budynków nie jest oczywisty i niepowtarzalny. przeciwnym przypadku [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków powinien objąć ochroną pozostałe budynki, które nie zostały objęte. Świadczyć to zdaniem skarżącej może w sposób jednoznaczny i niedokładnym i wybiórczym przeanalizowaniu istoty sprawy co narusza art. 7 Kpa.

Zdaniem skarżącej zarówno Wojewódzki [...]Konserwator Zabytków jak i Generalny Konserwator Zabytków nie odniósł się wcale lub w sposób lakoniczny do powyższego zarzutu, a to przecież organ I instancji bezwzględnie musi się odnieść do wszystkich zarzutów w trakcie prowadzonego postępowania i to na organie spoczywa obowiązek dowodowy uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie zebranego materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków orzekającą o wpisie do rejestru zabytków 2 budynki koszarowych położonych w L. przy ul. [...] na działce nr [...] tj. budynek stajni i ujeżdżalni.

Decyzja ta została wydana na podstawie przepisu art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. nr 162, poz. 1568 z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą".

Stosownie do tego artykułu ochronie i opiece podlegają bez względu na stan zachowania zabytki nieruchome będące w szczególności dziełami architektury i budownictwa. Treść tego przepisu wskazuje, że wydana na jego podstawie decyzja ma charakter uznaniowy.

Sądowa kontrola decyzji uznaniowej sprowadza się do oceny, czy organ wydając decyzję o określonej treści, nie przekroczył granic swobodnej oceny, a więc czy decyzja nie jest obarczona cechą dowolności i czy prawidłowo został w niej uzasadniony wybór danego rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli decyzja ta spełnia te kryteria, to nie można jej zarzucić braku legalności. Należy bowiem zauważyć, że sąd administracyjny powołany jest tylko do oceny legalności decyzji, nie zaś do oceny i badania jej pod względem merytorycznym – szczególnie, jeżeli chodzi o decyzję o charakterze uznaniowym.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca są zgodne z prawem i nie przekraczają granic uznania administracyjnego. Przy ich wydaniu zostały wzięte pod uwagę wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, zaś ich uzasadnienia nie budzą zastrzeżeń merytorycznych. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone właściwie z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej.

Sąd nie podzielił zarzutu skarżącej dotyczącego naruszenia przez organ prawa materialnego tj. art. 3, art. 6 ust. 1 pkt c i art. 9 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. i ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez przyjęcie, że opisane wyżej budynki są zabytkami i podlegają ochronie przez wpis do rejestru zabytków.

Organ bowiem w uzasadnieniu swojej decyzji wyczerpująco wyjaśnił i uzasadnił przyczyny dokonania tego wpisu z urzędu, ze względu na ich wartości historyczno-architektoniczne. Sąd podziela stanowisko organu, że zgromadzone w przedmiotowej sprawie materiały dokumentacyjne pozwoliły organowi konserwatorskiemu na ocenę wartości zabytkowych budynków.

Także kolejny zarzut skarżącej dotyczący naruszenia przepisów postępowania przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji o wpisie nieruchomości do rejestru zabytków, mimo bezzasadnej odmowy dopuszczenia poprzez ten organ dowodu z opinii biegłego z zakresu historii kultury materialnej XIX wieku i zabudowy koszar na okoliczność, czy budynki te są zabytkiem – nie uzyskał aprobaty Sądu. Sąd w całości podzielił pogląd Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, że organy ochrony zabytków które są władne do dokonywania oceny obiektu pod względem posiadanych przez niego wartości artystycznych, historycznych i naukowych – nie mają obowiązku – orzekając o wpisie dobra do rejestru zabytków – dopuszczenia dowodu z opinii biegłych na okoliczność, czy wpisane dobro jest, czy nie jest zabytkiem. Właściwość do wpisania obiektu do rejestru zabytków posiada wyłącznie wojewódzki konserwator zabytków, który dysponując wykształconą w zakresie historii sztuki i architektury kadrą pracowników, jest w stanie obiektywnie ocenić – w oparciu o zebrany materiał dowodowy czy obiekt posiada walory zabytkowe.

Natomiast przepis art. 84 § 1 Kpa przewiduje możliwość zasięgnięcia opinii biegłych tylko w przypadku, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, a więc wykraczające poza zakres wiedzy organu administracji publicznej który prowadzi postępowanie – co w niniejsze sprawie nie miało miejsca.

Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2002 r. w sprawie sygn. akt I SA 1704/2000 Przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie nakładają na organ konserwatorski obowiązku zasięgnięcia opinii biegłych przed wpisaniem obiektu do rejestru zabytków, gdyż, ochronie prawnej podlegają nie tylko dobra kultury wpisane do rejestru zabytków ale i inne, jeśli ich charakter zabytkowy jest oczywisty i niepowtarzalny, oznacza to, że do rejestru zabytków może być wpisany konkretny obiekt bez potrzeby zasięgnięcia specjalistycznej opinii, jeśli fakt jego zabytkowego charakteru jest oczywisty i niepowtarzalny – jeżeli jest to fakt powszechnie znany (art. 77 § 4 Kpa) Dopiero w sytuacjach wątpliwych, kontrowersyjnych, czy sprzecznych ocenach co do walorów zabytkowych obiektu, należy zasięgnąć opinii biegłego".

Zdaniem Sądu wbrew stanowisku skarżącej sytuacja taka w przedmiotowej sprawie nie miała miejsca.

Skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu w tym w postaci opinii biegłego na okoliczność, że budynek stajni i ujeżdżalni nie mają zabytkowego charakteru, a zatem, że ich wpis do rejestru zabytków jest niezasadny. Również poza własnym przekonaniem skarżąca nie powołała się inne dowody i materiały archiwalne lub opracowania, które podważyłyby stanowisko [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Sąd nie podzielił także zarzutu skarżącej w kwestii dotyczącej obowiązku po stronie organu wpisu do rejestru zabytków pozostałych dwóch budynków, bowiem organu nie objął ochroną całego zespołu budowlanego koszar, uznając, że wpisane budynki posiadają samoistne wartości zabytkowe, a nie cały zespół budowlany (art. 3 ust. 12 ustawy), co organy dokładnie uzasadniły w swoich decyzjach. Natomiast stan techniczny budynków nie ma wpływu na ich wpis do rejestru zabytków. Wniosek iż z przyczyn techniczno-budowlanych najwłaściwsza byłaby ich rozbiórka nie może przesądzać o utracie wartości zabytkowej obiektów. Dopiero sytuacja, kiedy zabytek uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, zostaje skreślony z rejestru (art. 13 tej ustawy).

Reasumując stwierdzić należy, że organy orzekające w niniejszej sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi kierowały się przy jej rozstrzyganiu. Uzasadniły także przekonująco swoje decyzje, nie naruszając przy tym granic swobodnej oceny dowodów oraz nie przekraczając granic uznania administracyjnego.

Biorąc powyższe pod uwagę. Sąd oddalił skargę na postawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270).