Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 790/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 200 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 1 ust. 2
journal: Dz.U. 1989 nr 14 poz 74
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - t. jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński (spr.) WSA Emilia Lewandowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2012 r. sprawy ze skargi P. [...] S.A. w W. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z dniem 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo prawa użytkowania wieczystego nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz P. [...] S.A. w W. kwotę 457 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] – działając na podstawie art. 200 ust. 1 ustawy z dnia

21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r.

w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.) – decyzją z dnia [...] października 2009 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez P. w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu, stanowiącego własność Skarbu Państwa, oznaczonego jako działki nr [...], nr [...],

nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...],

nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...],

nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...],

nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...],

nr [...], nr [...], nr [...], o łącznej powierzchni [...] ha, położonego w B.,

w jednostce ewidencyjnej [...] oraz nabycie prawa własności budynków

i urządzeń znajdujących się na działkach oznaczonych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]

i nr [...].

W wyniku odwołania Skarbu Państwa – [...], Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] maja 2010 r. uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2009 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji Minister wskazał,

iż w toku ponownego rozpatrzenia sprawy należy wyjaśnić przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dniu

5 grudnia 1990 r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia

[...] października 2010 r. powtórnie potwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez P. w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu, stanowiącego własność Skarbu Państwa, oznaczonego jak w poprzedniej decyzji, położonego w B.,

w jednostce ewidencyjnej [...] oraz nieodpłatne nabycie własności budynków (kiertów, poczekalni, kancelarii) i urządzeń znajdujących się na działkach oznaczonych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]. Ponadto okres użytkowania wieczystego ustalił na lat 99 i wyliczył wysokość opłaty rocznej jako 1% wartości gruntu, w kwocie

[...] zł.

W uzasadnieniu Wojewoda [...] stwierdził, że objęte uwłaszczeniem działki stanowią własność Skarbu Państwa, co nie jest kwestionowane. W celu stwierdzenia nabycia użytkowania wieczystego wyjaśnienia wymagało jednak istnienie w dniu 5 grudnia 1990 r. trwałego zarządu przedmiotowego gruntu po stronie

[...] w W., z czym nie zgadza się Nadleśnictwo [...].

Dla wyjaśnienia kwestii trwałego zarządu przeprowadzono ponownie postępowanie wyjaśniające, w trakcie którego ustalono na podstawie zaświadczenia Burmistrza [...] z dnia 26.07.2010 r. sposób użytkowania i przeznaczenia przedmiotowych działek. Z zaświadczenia tego wynika, iż działki nr nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] gmina [...]

w dniu 5 grudnia 1990 r. objęte były Planem Przestrzennego Zagospodarowania Gminy O., uchwalonym Uchwałą Gminnej Rady Narodowej w O. z dnia

[...] grudnia 1983 r. nr [...] opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] nr [...] poz. [...] z dnia [...] lutego 1985 r. Zgodnie

z ustaleniami tego planu działki leżały w terenie oznaczonym na rysunku planu symbolem "RL" – teren lasów. Ponadto wszystkie te działki leżą w pasie oznaczonym na rysunku planu (dołączonym również do akt sprawy) fioletową przerywaną linią

i symbolem PE oznaczającym obszar górniczy oraz tereny na których przebiegają rurociągi ropne lub gazolinowe czy inne urządzenia górnicze. Z treści planu wynika,

iż dla terenu oznaczonego symbolem "PE" wszelkie zmiany zagospodarowania tego terenu muszą być uzgodnione z [...] w S. i niezbędne jest przestrzeganie przepisów art. 37 ust. 1 Prawa górniczego. Ustalenia takie miały na celu zabezpieczenie prawidłowej eksploatacji ropy i gazu ziemnego, jak i ochrony inwestycji przed wpływami eksploatacji górniczej.

Wymienione w sentencji działki powstały z części parcel [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], co potwierdzają dołączone do akt sprawy dwa wykazy synchronizacyjne po scaleniu gruntów

oraz po modernizacji ewidencji gruntów i budynków. "Pierwotne" parcele objęte były protokołami zdawczo – odbiorczymi z dnia 7 września 1949 r. i z dnia 29 września

1949 r., zawartymi pomiędzy [...] Akcyjnym a [...] – przedsiębiorstwem państwowym wyodrębnionym w K., którego następcą prawnym jest Przedsiębiorstwo Państwowe [...] w W. Miejscowy plan

z 1983 r. uwzględnił zatem w okresie jego przygotowania istniejący stan tj. między innymi wykorzystywanie przedmiotowych działek na cele górnicze.

Wojewoda [...] uznał zatem, iż protokolarne przekazanie nieruchomości stanowi dowód zarządu określony w § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Rady Ministrów

z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie

lub użytkowaniu (Dz. U. nr 23, poz. 120 zpóźn. zm.). Ponadto, zgodnie z art. 6 ust. 1 dekretu z dnia 3 stycznia 1947 r. o tworzeniu przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. nr 8, poz. 42), przedsiębiorstwa mają zarząd i użytkowanie majątku nieruchomego oddanego im protokolarnie w imieniu Skarbu Państwa. Mocą tego przepisu powstało zatem prawo zarządu gruntu dla wnioskodawcy, przy uwzględnieniu późniejszych zmian organizacyjnych. Nie wynika przy tym, aby powstałe wówczas prawo zarządu zostało wygaszone do dnia 5 grudnia 1990 r.

Wojewoda wyjaśnił też, że uwłaszczenie gruntów będących w zarządzie państwowych osób prawnych zostało wprowadzone art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

(Dz. U. nr 79, poz. 464 z późn. zm.). Natomiast art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wyłączał stosowanie

tej ustawy między innymi do gruntów związanych z państwowym gospodarstwem leśnym i położonych na obszarach przeznaczonych wyłącznie na cele gospodarki leśnej. Jak wyżej wskazano, działki objęte niniejszą decyzją położone w B.

nie były przeznaczone wyłącznie na cele gospodarki leśnej. Działki te były bowiem

w całości zlokalizowane w obszarze górniczym oznaczonym symbolem PE (teren ograniczony przerywaną linią fioletową na graficznej części planu). Brak jest zatem przeciwwskazań do zastosowania w stosunku do przedmiotowych działek przepisów dotyczących nabycia prawa wieczystego użytkowania.

W ocenie organu I instancji fakt, iż działki sklasyfikowano wcześniej jako użytki leśne (Ls), nie przesądza, iż jest to grunt leśny i zarządzany jest przez Nadleśnictwo. Tym bardziej, iż obecnie przedmiotowe działki sklasyfikowane są w ewidencji gruntów jako użytki kopalniane (K). Zmiana oznaczenia użytku leśnego "Ls" na "K" nastąpiła decyzją Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] listopada 1998 r. orzekającą

o wprowadzeniu zmian na wniosek Nadleśniczego [...]. Ważne jest również, iż część działek (nr [...], [...], [...], [...], [...]) zabudowana jest budynkami: kieratu, poczekalni i kancelarii, wybudowanymi na potrzeby działalności poprzednika prawnego [...] jeszcze w latach 1925 – 1948.

Odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 r. złożył Skarb Państwa – [...] Nadleśnictwo [...] podnosząc,

że wymienione w decyzji działki nie pozostawały w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie Lasów Państwowych Nadleśnictwa [...] i nie podlegały uwłaszczeniu w trybie art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Twierdzenie, że prawo zarządu [...] (nawet zakładając, że powstało w 1947 r.,

z czym Nadleśnictwo się nie zgadza) nie wygasło do dnia 5 grudnia 1990 r.,

nie uwzględnia zmian ustawowych wprowadzonych ustawami: z dnia 25 września

1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych, a następnie ustawami o zmianie Kodeksu cywilnego z dnia 31 stycznia 1989 r. i z dnia 28 lipca 1990 r.

Po rozpatrzeniu tego odwołania Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] marca 2012 r., wydaną w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 r. i odmówił stwierdzenia nabycia z dniem 5 grudnia 1990 r. przez P. w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, oznaczonego jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...],

nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...],

nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...],

nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...],

nr [...], nr [...], położonego w B., w jednostce ewidencyjnej [...]

oraz nabycia prawa własności budynków i urządzeń znajdujących się na działkach oznaczonych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...].

W uzasadnieniu Minister stwierdził, że art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami zastąpił art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r.

o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości,

która wprowadziła uwłaszczenie osób prawnych. Spełnienie przesłanek uwłaszczenia

w powyższym trybie ocenia się na dzień 5 grudnia 1990 r.

Podzielając ustalenia organu I instancji co do stanu własności działek objętych decyzją i ich oznaczeń geodezyjnych wynikających z wykazu synchronizacyjnego Minister stwierdził, że z orzeczeń Ministra Górnictwa z dnia [...] lutego 1951 r. w sprawie zatwierdzenia protokołów zdawczo – odbiorczych z dnia 7 września 1949 r. i z dnia 29 września 1949 r. przedsiębiorstwa firmy "[...]" dawniej "[...]" – Spółka Akcyjna –[...] oraz załączników do ww. protokółów wynika, że parcele, z których powstały działki objęte zaskarżoną decyzją, wchodziły w skład ww. firmy przejętej na własność Państwa orzeczeniem Ministra Przemysłu i Handlu Nr [...] z dnia [...] lipca 1947 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa (M. P. Nr 115, poz. 735), na postawie ustawy

z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17).

Z ww. protokółów wynika także, że składniki majątkowe znacjonalizowanego przedsiębiorstwa zostały objęte przez przedsiębiorstwo państwowe – [...] w K., które było poprzednikiem prawnym przedsiębiorstwa państwowego "P." w W.

W toku postępowania Minister ustalił także, iż zgodnie z obowiązującym na dzień 5 grudnia 1990 r. planem zagospodarowania przestrzennego Gminy O. z dnia [...] grudnia 1983 r. (powoływanym wcześniej przez organ I instancji), wymienione

w decyzji działki były położone na terenie oznaczonym na załączniku graficznym

do planu symbolem "RL" – tereny lasów z wyodrębnioną podfunkcją oznaczoną symbolem "PE" – obszar górniczy. Z dodatkowej adnotacji w części opisowej tego planu (str. 28 planu) wynika, że w obrębie obszaru górniczego oraz na terenach,

przez które przebiegają rurociągi ropne lub gazolinowe, czy inne urządzenia górnicze

– wszelkie zmiany zagospodarowania tego terenu muszą być każdorazowo uzgodnione z [...] w S.

Zatem, zdaniem Ministra, działki objęte decyzją uwłaszczeniową Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 r., w dniu 5 grudnia 1990 r. położone były na terenie przeznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego jako tereny leśne, do których zastosowanie miały przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r.

o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz. U. Nr 63, poz. 494 ze zm.). Art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym

w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowił, iż zasady gospodarowania gruntami określone

w ustawie nie obejmują gruntów zabudowanych, wchodzących w skład gospodarstw rolnych oraz związanych z państwowym gospodarstwem leśnym i położonych

na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego wyłącznie na cele gospodarki rolnej i leśnej.

Dalej Minister wyjaśnił, że tereny leśne mogły utracić swój dotychczasowy charakter tylko w przypadku uzyskania zmiany ich przeznaczenia w planie zagospodarowania przestrzennego. W związku z tym wystąpił do organu uchwalającego plan o wyjaśnienie, czy w procedurze uchwalania planu uzyskano zgodę na zmianę przeznaczenia terenów leśnych, obejmujących wskazane działki, w związku z naniesieniem na rysunku tego planu terenu oznaczonego fioletową przerywaną linią

i symbolem literowym "PE" – obszar górniczy.

W odpowiedzi Wójt Gminy w O. poinformował, iż gmina nie posiada dokumentacji wyrażającej zgodę na zmianę przeznaczenia terenów leśnych,

w zatwierdzonym planie zagospodarowania przestrzennego gminy O.

Na skutek dodatkowych działań Ministra, dokumentacji takiej nie odnaleziono

także w archiwum, u Wojewody [...], ani w Gminie [...],

do której obecnie należy ten teren.

Minister odwołał się więc do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2008 r. sygn. akt I OSK 1900/06 (LEX nr 365823), który wskazał,

iż uwłaszczenie w trybie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a co za tym idzie również w trybie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami podlegają tylko te grunty leśne, związane z państwowym gospodarstwem leśnym, jeśli w dniu 5 grudnia 1990 r., będąc w zarządzie państwowej osoby prawnej, w planach zagospodarowania przestrzennego nie były przeznaczone wyłącznie na cele gospodarki leśnej.

Ponadto Minister stwierdził, że na podstawie art. 74 ust. 1 ustawy z dnia

28 września 1991 r. o lasach, przedmiotowe grunty przeszły w zarząd lasów państwowych, co zostało potwierdzone wpisem w dziale II księgi wieczystej nr [...].

Skargę na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej

z dnia [...] marca 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła spółka P. S.A. w W. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1. naruszenie art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzania Rady Ministrów z dnia

10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie

lub użytkowaniu (Dz. U. 1998, Nr 23, poz. 120 ze zm.), które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne przyjęcie, że, działki wymienione w decyzji, położone

w B. przeznaczone były wyłącznie na cele gospodarki leśnej,

2. niezastosowanie art. 6 ust. 1 dekretu z dnia 3 tycznia 1947 r. o tworzeniu przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 8, poz. 42),

3. błędne zastosowanie przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym i art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym w dniu

5 grudnia 1990 r.,

4. błędne zastosowanie art. 74 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach,

5. naruszenie art. 80 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

W uzasadnieniu skargi podniesiono w szczególności, że nie jest prawdą,

co potwierdza zaświadczenie wydane przez Burmistrza [...] z dnia 26 lipca 2010 r., że przedmiotowe działki były przeznaczone wyłącznie na cele gospodarki leśnej, gdyż w pasie zaznaczonym na rysunku planu fioletową linią i symbolem "PE" oznaczono obszar górniczy oraz tereny, na których przebiegają rurociągi ropne

lub gazolinowe, czy też inne urządzenia górnicze i na tym właśnie terenie leżą działki wymienione w decyzji.

Ponadto winien w tej sprawie znaleźć zastosowanie art. 6 ust. 1 dekretu z dnia

3 stycznia 1947 r. o tworzeniu przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. nr 8, poz. 42), wskazujący że przedsiębiorstwa mają zarząd i użytkowanie majątku nieruchomego oddanego im protokolarnie w imieniu Skarbu Państwa. Z mocy więc samego prawa

dla wymienionych w decyzji działek powstało prawo zarządu dla przedsiębiorstwa

i do dnia 5 grudnia 1990 r. prawo to nie wygasło. Zmiany organizacyjne, czy też zmiany formy prawnej nie mają dla uwłaszczenia żadnego znaczenia.

Poprzez błędne odczytanie planu zagospodarowania przestrzennego i uznanie działek jako przeznaczonych wyłącznie na cele gospodarki leśnej, błędnie zastosowano też art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami

i wywłaszczaniu nieruchomości.

Wszelkie zaś rozważania dotyczące ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, a w szczególności dotyczące art. 74 tejże ustawy, nie mają znaczenia dla sprawy,

gdyż nie można zgodzić się z twierdzeniem, że przedmiotowe działki przeszły z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1992 r., w zarząd Lasów Państwowych. Przedmiotowe działki zostały bowiem wcześniej nabyte z mocy prawa – z dniem 5 grudnia 1990 r.

– przez Przedsiębiorstwo Państwowe "[...]",

a co za tym idzie w dniu wejścia w życie ustawy o lasach tj. 1 stycznia 1992 r., nieruchomości te nie stanowiły lasu w rozumieniu art. 3 tejże ustawy.

W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W ocenie sądu skarga zawiera usprawiedliwione podstawy.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji (gdyż jej sentencja,

poza przywołaniem procesowej podstawy rozstrzygnięcia – art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.

– nie podaje materialnoprawnej podstawy działania organu) została wydana w oparciu

o art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

(Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm. – dalej: u.g.n.). Przepis ten stanowi,

że "W sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia

29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, z 1991 r. Nr 83, poz. 373, z 1992 r. Nr 91,

poz. 455, z 1994 r. Nr 51, poz. 201, Nr 80, poz. 369, Nr 84, poz. 384 i Nr 123, poz. 601, z 1996 r. Nr 5, poz. 33 oraz z 1997 r. Nr 106, poz. 675), z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń

i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych

przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się następujące zasady:

1) nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie,

jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób

lub ich poprzedników prawnych;

2) nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda – w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta – w odniesieniu

do nieruchomości stanowiących własność gminy;

3) w decyzji, o której mowa w pkt 2, ustala się warunki użytkowania wieczystego,

z zachowaniem zasad określonych w art. 62 ustawy i w art. 236 Kodeksu cywilnego, oraz kwotę należną za nabycie własności, a także sposób zabezpieczenia wierzytelności określony w ust. 2;

4) na poczet ceny nabycia własności, o której mowa w pkt 3, zalicza się zwaloryzowane opłaty poniesione z tytułu zarządu budynków, innych urządzeń

i lokali; przy nabyciu użytkowania wieczystego nie pobiera się pierwszej opłaty."

Organ II instancji odmawiając potwierdzenia uwłaszczenia Przedsiębiorstwa Państwowego "[...]" w W. w trybie

tego przepisu stwierdził, że działki, które zostały wymienione we wniosku

jako przedmiot uwłaszczenia z mocy prawa, położone były na terenie przeznaczonym

w planie zagospodarowania przestrzennego jako tereny leśne, do których zastosowanie miały przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz. U. Nr 63, poz. 494 ze zm.). Art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.

o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14,

poz. 74 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowił zaś,

iż zasady gospodarowania gruntami określone w ustawie nie obejmują gruntów zabudowanych, wchodzących w skład gospodarstw rolnych oraz związanych

z państwowym gospodarstwem leśnym i położonych na obszarach przeznaczonych

w planach zagospodarowania przestrzennego wyłącznie na cele gospodarki rolnej

i leśnej. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uznał przy tym,

że brak dowodu na to, że przed zmianą planu zagospodarowania przestrzennego uzyskano zgodę na wyłączenie tych gruntów z produkcji leśnej powoduje, że należy je uznać za przeznaczone w planie wyłącznie na cele gospodarki leśnej, co zgodnie z tezą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2008 r. I OSK 1900/06 (LEX nr 365823) oznacza, że nie podlegają one uwłaszczeniu w trybie art. 200 u.g.n.

Takie ustalenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią planu zagospodarowania przestrzennego Gminy O., uchwalonego uchwałą Gminnej Rady Narodowej w O. z dnia [...] grudnia 1983 r. nr [...] (opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] nr [...] poz. [...] z dnia [...] lutego 1985 r.). Zgodnie

z ustaleniami tego planu działki zawnioskowane do uwłaszczenia leżały wprawdzie

na terenie oznaczonym na rysunku planu symbolem "RL" – teren lasów, ale jednakowoż wszystkie te działki leżały też w pasie oznaczonym na rysunku planu (dołączonym również do akt sprawy) fioletową przerywaną linią i symbolem PE, oznaczającym obszar górniczy oraz tereny na których przebiegają rurociągi ropne lub gazolinowe

czy inne urządzenia górnicze. Z treści planu wynika również, że dla terenu oznaczonego symbolem "PE" wszelkie zmiany zagospodarowania muszą być uzgodnione z [...] w S., co ma na celu zabezpieczenie prawidłowej eksploatacji ropy i gazu ziemnego. Wynika to zarówno z zaświadczenia Burmistrza [...] z dnia 26 lipca 2010 r., jak i z treści uchwały w sprawie planu,

której odpis znajduje się w aktach sprawy.

Zauważyć przy tym należy, że uchwała Gminnej Rady Narodowej w O.

z dnia [...] grudnia 1983 r. w przedmiocie planu zagospodarowania przestrzennego była – stosownie do art. 64 ust. 1 w zw. z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 1983 r.

o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego (Dz. U. z 1988 r. Nr 26,

poz. 183 ze zm.) – prawem miejscowym o mocy powszechnie obowiązującej,

a w związku z tym jej treść, z punktu widzenia zgodności z prawem, nie podlegała ocenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w postępowaniu dotyczącym uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego z mocy prawa. Badanie więc, czy przed podjęciem uchwały w sprawie planu zagospodarowania przestrzennego tereny leśne zostały wyłączone z produkcji leśnej było w takiej sytuacji bezprzedmiotowe, gdyż Minister i tak był związany treścią uchwalonego i ogłoszonego planu. Ten zaś nie pozostawia wątpliwości, że działki zawnioskowane do uwłaszczenia nie były w nim przeznaczone wyłącznie na cele leśne. Do wyjaśnienia pozostaje jedynie, czy w świetle art. 31 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), uchwała Gminnej Rady Narodowej w O. z dnia

[...] grudnia 1983 r. nr [...] zachowała swoją moc również w dniu 5 grudnia 1990 r.

Sąd w niniejszym składzie podziela przy tym tezę zawartą w powoływanym

przez organ wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2008 r.

I OSK 1900/06, iż "Uwłaszczeniu w trybie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), a co za tym idzie również w trybie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2602 ze zm.) podlegają tylko te grunty leśne, związane z państwowym gospodarstwem leśnym,

jeżeli w dniu 5 grudnia 1990 r., będąc w zarządzie państwowej osoby prawnej,

w planach zagospodarowania przestrzennego nie były przeznaczone wyłącznie na cele gospodarki leśnej." Skoro jednak w niniejszej sprawie działki nie były przeznaczone

w planie wyłącznie na cele gospodarki leśnej, to ich przeznaczenie w prawie miejscowym nie stało na przeszkodzie do uwłaszczenia Przedsiębiorstwa Państwowego "[...]", z zastrzeżeniem jak wyżej, że uchwała

w sprawie planu obowiązywała w dniu 5 grudnia 1990 r.

Przeciwne ustalania organu II instancji naruszają art. 80. K.p.a., w zakresie właściwego ustalenia treści planu miejscowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz art. 64 ust. 1 w zw. z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 1983 r.

o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego, a także art. 200 ust. 1 u.g.n.,

co miało wpływ na wynik sprawy.

Wszystko to nie oznacza jeszcze, że wyjaśnione zostały pozostałe przesłanki uwłaszczenia, w tym kwestia prawa zarządu do gruntów po stronie Przedsiębiorstwa Państwowego "[...]" na dzień 5 grudnia 1990 r.

O ile bowiem przyznać należy rację skarżącej, że art. 6 ust. 1 dekretu z dnia 3 stycznia 1947 r. o tworzeniu przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. nr 8, poz. 42), przyznaje przedsiębiorstwu zarząd i użytkowanie majątku nieruchomego oddanego

mu protokolarnie w imieniu Skarbu Państwa, o tyle organy obydwu instancji

nie prześledziły, jakie były dalsze losy zarządu ustanowionego w ten sposób na rzecz Kopalnictwa [...] – przedsiębiorstwa państwowego wyodrębnionego w K. Nie jest bowiem sporne, że protokołem zdawczo – odbiorczym z dnia 7 września

1949 r., zatwierdzonym orzeczeniem Ministra Górnictwa z dnia 8 lutego 1951 r., [...] w K. przejęło w imieniu Skarbu Państwa składniki majątkowe dawnego [...] Akcyjnego, w tym działki zawnioskowane do uwłaszczenia. Kopalnictwo [...] podlegało jednak później licznym przekształceniom, co nie jest bez znaczenia, wbrew temu co twierdzi skarżąca, jeśli chodzi o zachowanie prawa zarządu w dniu 5 grudnia 1990 r. Pamiętać

bowiem należy, że "wyposażenie przez organ założycielski tworzonego przedsiębiorstwa państwowego w takie składniki mienia, jak zabudowane grunty Skarbu Państwa, może nastąpić wyłącznie na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (jedn. tekst: Dz. U.

z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.)" – zob. uchwałę SN z dnia 9 czerwca 1995 r.

III CZP 70/95, OSNC 1995/10/145. Sam akt założycielski przedsiębiorstwa nie tworzył po stronie nowo powstałego przedsiębiorstwa prawa zarządu (wcześniej użytkowania) do gruntu. W cytowanej uchwale Sąd Najwyższy stwierdził, że "wyposażanie przedsiębiorstw państwowych w grunty niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej odbywało się począwszy od wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99) na podstawie przepisów tej ustawy. Pozwalała ona na oddawanie gruntów państwowych niezbędnych przedsiębiorstwom państwowym – odpłatnie – w zarząd

(art. 4 ust. 1 pkt 1). Oddawanie tych gruntów w zarząd odbywało się w trybie

i na zasadach określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r. (Dz. U. Nr 47, poz. 240), tj. na podstawie decyzji ostatecznej terenowego organu administracji państwowej, która stwarzała pomiędzy przekazującym i przejmującym stosunek zobowiązaniowy (§ 3 i § 5 cyt. rozporządzenia)." Potwierdza

to również orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym "akt erekcyjny przedsiębiorstwa nie może być równoznaczny z oddaniem w zarząd nieruchomości gruntowej" (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 1998 r. I SA 1768/96, LEX nr 44632).

Miało to potwierdzenie w art. 38 ust. 2 u.g.g. w brzmieniu sprzed 5 grudnia

1990 r., zgodnie z którym "Państwowe jednostki organizacyjne uzyskują grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy

o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi

bądź umowy o nabyciu nieruchomości." Przy czym przepis ten odnosił się

do państwowych jednostek organizacyjnych w ogólności, bez względu na to,

czy posiadały osobowość prawną, czy też nie.

Również wcześniej, w świetle art. 8 ust. 1 ustawa z dnia 14 lipca 1961 r.

o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, państwowe jednostki i organizacje społeczne winny legitymować się decyzją właściwego organu administracji państwowej o oddaniu im gruntu państwowego w użytkowanie, bądź w odniesieniu do jednostek państwowych przekazujących sobie grunt bez zmiany sposobu jego użytkowania, decyzją jednostki nadrzędnej nad jednostką przekazującą, wydaną po zasięgnięciu opinii właściwego organu administracji państwowej (§ 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach

i osiedlach – Dz. U. z 1969 r. Nr 3, poz. 19).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ musi więc prześledzić wszystkie zmiany organizacyjne podmiotów, od których Przedsiębiorstwo Państwowe "[...]" wywodzi swoje następstwo prawne i ocenić,

czy w świetle powołanych wyżej przepisów dotyczących gospodarowania gruntami, prawo zarządu ustanowione na rzecz [...] w K., przeszło również na rzecz Przedsiębiorstwa Państwowego "[...]". Brak wyjaśnienia tych okoliczności świadczy o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Gdyby okazało się, że przesłanki uwłaszczenia zostały spełnione na dzień

5 grudnia 1990 r., to rację należy przyznać skarżącej, że art. 74 ustawy o lasach

nie znalazłby zastosowania, gdyż jako przepis przejściowy, na dzień wejścia w życie

tej ustawy, nie odnosiłby się do gruntów pozostających z mocy prawa w użytkowaniu wieczystym innego przedsiębiorstwa.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. oraz art. 152 i art. 200 P.p.s.a., sąd orzekł jak w sentencji.