Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1619/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 128 ust. 6, art. 130
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Protokolant ref. Marta Pachulska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A. R. i J. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości gruntowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej: kpa) oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 121 ze zm.; dalej: ustawa lub ugn), po rozpatrzeniu odwołań A. R. i J. R. od decyzji Starosty S. z dnia [...] października 2017 r., nr [...], ustalającej odszkodowanie w wysokości [...] zł na rzecz A. i J. małż. R. z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, położonej w miejscowości M., gmina K., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki: nr [...] o powierzchni 0,1200 ha, nr [...] o powierzchni 0,4300 ha, nr [...] o powierzchni 0,7989 ha, nr [...] o powierzchni 0,8114 ha, nr [...] o powierzchni 0,7900 ha i nr [...] o powierzchni 0,9100 ha, na skutek założenia i przeprowadzenia napowietrznej linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 400 kV relacji M.-S. U. oraz o zobowiązaniu [...] S.A. z siedzibą w K.- [...] do wypłaty ustalonego odszkodowania, w terminie 14 dni od dnia w którym decyzja ta stanie się ostateczna – Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty S..

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

Wnioskiem z dnia [...] marca 2015 r. [...] S.A. z siedzibą w K.-[...], poinformowała Starostę S. o zakończeniu prac na nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki: nr [...] o powierzchni 0,1200 ha, nr [...] o powierzchni 0,4300 ha, nr [...] o powierzchni 0,7989 ha, nr [...] o powierzchni 0,8114 ha, nr [...] o powierzchni 0,7900 ha i nr [...] o powierzchni 0,9100 ha, położonej w obrębie M., gmina K., stanowiącej własność A. M. i J. małż. R. (KW nr [...], KW nr [...] , KW nr [...] i KW nr [...] ), objętej decyzją Starosty S. z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], o ograniczeniu sposobu korzystania z tej nieruchomości, poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie napowietrznej linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 400 kV relacji M.-S. U.. W piśmie tym inwestor poinformował, że prace związane z założeniem i przeprowadzeniem określonych w decyzji przewodów do przesyłu energii elektrycznej prowadzone były w terminie od [...] listopada 2014 r. do [...] marca 2015 r., a także, że "nieruchomość została przywrócona do stanu poprzedniego".

W związku niezakończonym postępowaniem odwoławczym i skargowym w przedmiocie ograniczenia prawa własności przedmiotowej nieruchomości, Starosta S. zawiesił postępowanie w przedmiotowej sprawie do czasu rozpatrzenia sprawy przez sąd administracyjny, a następnie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. podjął je, gdyż ustąpiły przyczyny uzasadniające jego zawieszenie.

Po rozpatrzeniu wniosku o odszkodowanie decyzją z dnia [...] października 2017 r., nr [...], Starosta S. ustalił odszkodowanie na rzecz właścicieli nieruchomości w wysokości łącznej [...] zł, oraz zobowiązał inwestora do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia w którym w/w decyzja stanie się ostateczna.

Od decyzji tej odwołania wnieśli J. R. i A. R., nie wyrażając zgody na ustaloną w operacie szacunkowym wysokość odszkodowania i zarzucając kwestionowanej decyzji:

- naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, poprzez brak wszechstronnego przeprowadzenia postępowania dowodowego i w konsekwencji pominięcie faktu, że dla działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] Wójt Gminy K. wydał ostateczną decyzję o warunkach zabudowy, co ma istotny wpływ na zaniżenie wysokości należnego im odszkodowania, biorąc pod uwagę także rzeczywiste przeznaczenie zajętych pod linie energetyczne działek;

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 128 ust. 4 w związku z art. 130 ust. 1 i 2 ugn w związku z § 43 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz oparcie decyzji na wadliwym operacie określenia wartości szkód powstałych na przedmiotowych działkach w wyniku realizacji inwestycji.

W związku z powyższym odwołujący wnieśli o dopuszczenie dowodu z kserokopii ostatecznej decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] października 2014 r., nr [...] - o warunkach zabudowy i o uchylenie w całości decyzji Starosty S. z dnia [...] października 2017 r., ewentualnie o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego na okoliczność określenia wartości szkód powstałych na przedmiotowych działkach w wyniku realizacji inwestycji, z uwzględnieniem przeznaczenia zajętych działek i rzeczywistych szkód, obejmujących również poniesione straty i zmianę zaskarżonej decyzji poprzez znaczne podwyższenie należnego skarżącemu odszkodowania.

Po rozpoznaniu odwołania i zbadaniu akt sprawy Wojewoda [...] wskazał, że decyzją Starosty S. z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], ograniczono sposób korzystania z części przedmiotowej nieruchomości, poprzez udzielenie [...] S.A. z siedzibą w K.-[...] zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez w/w działki napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV M.-S. U., w tym na podwieszenie nad nimi przewodów linii elektroenergetycznej na wysokości nie mniejszej niż 8,5 m oraz na funkcjonowanie tej linii po jej wybudowaniu w obszarze pasa technologicznego o szerokości 70 m (35 m od osi linii w obie strony), którego powierzchnia wynosi odpowiednio: dla działki nr [...] - 146 m2, dla działki nr [...] - 422 m2, dla działki nr [...] - 518 m2, dla działki nr [...] - 440 m2, dla działki nr [...] - 500 m2i dla działki nr [...] - 548 m2, wskazanego na załącznikach graficznych stanowiących integralną część tej decyzji. Pismem z dnia [...] marca 2015 r. inwestor poinformował Starostę S. o zakończeniu na przedmiotowej nieruchomości prac związanych z tą inwestycją a także, że "nieruchomość została przywrócona do stanu poprzedniego".

Decyzja Starosty S. z dnia [...] października 2017 r. została wydana po przeprowadzeniu postępowania, wszczętego na wniosek [...] S.A. z siedzibą w K.-[...] o ustalenie na rzecz właścicieli odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości przedmiotowej nieruchomości, w związku z założeniem i przeprowadzeniem napowietrznej linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 400 kV relacji M.-S. U..

Zgodnie z art. 124 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4.

W myśl art. 128 ust. 4 ugn, odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu.

Dla potrzeb ustalenia odszkodowania w niniejszej sprawie Starosta S. zlecił wykonanie operatu szacunkowego, który został sporządzony w dniu [...] kwietnia 2017 r. przez rzeczoznawcę majątkowego L. S.. Wycena została wykonana według stanu nieruchomości na dzień wydania decyzji o ograniczeniu prawa własności ([...] stycznia 2015 r.) oraz stanu na dzień zakończenia działań uzasadniających wydanie decyzji o ograniczeniu prawa własności ([...] marca 2015 r.). Zakres wyceny obejmuje nieruchomość w pasie technologicznym linii energetycznej 400 kV M.-S. U.. Celem wyceny było określenie szacunkowej wartości rynkowej szkód powstałych na przedmiotowych działkach w związku z wybudowaniem tej linii, wynikających:

- ze zmniejszenia wartości nieruchomości wskutek trwałego ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości i zmiany jej dotychczasowej przydatności użytkowej,

- z rzeczywistych szkód powstałych w zasiewach, uprawach jednorocznych, kulturach wieloletnich i drzewostanach.

Biegły w swojej wycenie stwierdził, że rekompensata za szkody jest formą "naprawienia" powstałych nakazów i ograniczeń w związku z istnieniem przewodów i urządzeń infrastruktury technicznej, przesyłowej w granicach prawnych nieruchomości oraz fizycznie powstałych szkód na gruncie z tytułu realizacji przedmiotowej inwestycji.

Rzeczoznawca majątkowy przy określeniu wartości rynkowej części przedmiotowej nieruchomości gruntowej zastosował podejście porównawcze, metodę korygowania ceny średniej. Określił przede wszystkim stan zagospodarowania przedmiotowych działek na dzień wydania decyzji ograniczającej sposób użytkowania, tj. [...] stycznia 2015 r. oraz na dzień [...] marca 2015 r., w którym nastąpiło zakończenie prac związanych z budową linii elektroenergetycznej. Rzeczoznawca stwierdził, że przedmiotowe działki położone są na terenach użytkowanych głównie rolniczo. Są to tereny uprawowe otwarte oraz tereny luźnej zabudowy obiektami związanymi z produkcją rolną oraz siedliskowej i mieszkaniowej, tzw. "kolonijnej". Odległość od miejscowości gminnej wynosi 5,5 km (do miasta powiatowego S. 15-16 km). Dojazd do działek odbywa się drogą krajową nr [...], relacji W.-T.. Działki posiadają regularne kształty - wydłużonych prostokątów, bez istotnych różnic w ukształtowaniu terenu - płaskie. Najwęższa (nr [...]) jest o szerokości ok. 2,5 m, pozostałe ok. 8,50 m, 6 m, 9,30 m, 4 m - razem tworzą zwarty kompleks. Działki uprawiane są rolniczo, bez zakrzaczeń, skamielin, czy drzew. Działki są częściowo uzbrojone - teren w bezpośrednim (przyległym sąsiedztwie będący własnością tego samego właściciela uzbrojony jest w kompletne media lokalne, tj. wodociąg lokalny, wodę z własnej studni wraz z przyłączem z wodociągu gminnego, sieć elektryczną nN wraz z siłą (własny transformator), kanalizację lokalną z szambem, sieć lokalną gazu propan-butan z własnych zbiorników gazowych, sieć teletechniczną. Od strony wschodniej i południowej działki ogrodzone są płotem z elementów prefabrykowanych, żelbetonowych z bramą wjazdową stalową od strony drogi krajowej [...]. Z drogi tej wybudowany jest bezpośredni zjazd na ten kompleks działek, jako drugi niezależny. W bezpośrednim sąsiedztwie znajdują się tereny rolne uprawowe, leśne, niezabudowane oraz zabudowa siedliskowa, mieszkaniowa i produkcji rolniczej. Dalsze sąsiedztwo stanowi również zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna, zabudowa o charakterze usługowym i mieszkalno-usługowym, zlokalizowana na terenie wsi i wzdłuż drogi krajowej [...]. Biegły stwierdził, że przez teren działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] przebiega napowietrzna linia elektroenergetyczna 400 kV M.-S. U., usytuowana na słupach o wysokości nie przekraczającej 60 m (słup kratowy zlokalizowany poza granicami prawnymi działek), natomiast szerokość pasa technologicznego dla tej linii wynosi 70 m (po 35 m od osi w każdą stronę). Dokładny przebieg tej linii nad działkami z zaznaczonym pasem technologicznym został przedstawiony na mapach stanowiących załącznik do operatu.

Opisana wyżej inwestycja jest zgodna z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi B., J., S., M., W., C. i P., przyjętego uchwałą Rady Gminy K. z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] (Dz. U. Woj. [...] poz. [...] z dnia 13 stycznia 2014 r.). Zgodnie z tym planem przedmiotowe działki znajdują się na terenach oznaczonych symbolem oznaczonym symbolem [...], którego przeznaczeniem podstawowym jest lokalizacja elektroenergetycznej linii 400 kV M.-S. U., a przeznaczenie dodatkowe to tereny rolne o ograniczonym zagospodarowaniu.

Zgodnie z protokołem z przekazania nieruchomości, spisanym przez przedstawiciela inwestora dnia [...] lipca 2015 r., w wyniku przeprowadzonych na działkach prac budowlanych uległ zmianie stan zagospodarowania nieruchomości na dzień wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, jak również stan jej zagospodarowania na dzień zakończenia robót. Prace zostały przeprowadzone bez ingerencji w strukturę terenu, obiekty umiejscowione na nieruchomości i pozostałe części składowe gruntu. Przewody zostały podwieszone przy użyciu bezzałogowego zdalnie sterowanego statku powietrznego. Wobec braku bezpośredniej ingerencji na nieruchomości nie powstały szkody wynikłe bezpośrednio z prowadzonych robót budowlanych linii energetycznej. Z kolei według protokołu stanu zagospodarowania nieruchomości z dnia [...] kwietnia 2017 r., sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego wynika, iż na gruncie nie powstały szkody fizyczne wskutek wybudowania linii energetycznej.

Przystępując do szacowania aktualnej wartości rynkowej przedmiotowych nieruchomości rzeczoznawca majątkowy dokonał charakterystyki wycenianych nieruchomości oraz nieruchomości wybranych do porównań w aspekcie cech rynkowych, takich jak: położenie, lokalizacja szczegółowa, powierzchnia i kształt działki, dostępność infrastruktury technicznej, możliwości inwestycyjne, możliwości rolniczego wykorzystania, struktura agrarna, klasa bonitacyjna gleby czy stopień nawożenia, warunki inwestycyjne oraz mikrośrodowisko. Do określenia wartości rynkowej przedmiotu wyceny zastosował podejście porównawcze, metodę korygowania ceny średniej. Po przeprowadzeniu stosownych wyliczeń uzyskał wartość 1 m2 przedmiotowego gruntu, która wynosi:

- [...] zł/ m2 - dla działki z uwzględnieniem linii wysokiego napięcia;

- [...] zł/ m2 - dla działki przed usytuowaniem tej linii.

Następnie biegły przystąpił do określenia zmniejszenia wartości nieruchomości, które nastąpiło po uprzednim uwzględnieniu obniżenia wartości nieruchomości spowodowanego wprowadzeniem urządzenia do planu miejscowego. Dla rozpatrywanego przypadku biegły nie stwierdził zmian sposobu korzystania z całej nieruchomości na skutek lokalizacji urządzenia. Ograniczenie sposobu korzystania istnieje tylko w pasie technologicznym na skutek posadowienia urządzenia, tj. nad działkami zawieszone są przewody linii 400 kV. W związku z powyższym wartość zmniejszenia przedmiotowej nieruchomości rzeczoznawca określił jako różnicę wartości rynkowej działek gruntu nieobciążonych urządzeniem przesyłowym z możliwością zabudowy podobnej (tj. [...] zł/ m2 x 2.574 m2 = [...] zł), a szacowaną wartością rynkową działki gruntu obciążonej urządzeniem przesyłowym z możliwością ograniczonego użytkowania wyłącznie rolniczego w pasie technologicznym ([...] zł/ m2 x 2.574 m2 = [...] zł). Zatem zmniejszenie wartości przedmiotowej nieruchomości stanowi kwotę [...] zł i uwzględnia zmianę dotychczasowych warunków korzystania z nieruchomości, zmianę przydatności użytkowej i trwałe ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości w pasie eksploatacyjnym z tytułu wybudowania linii elektroenergetycznej. Szkody fizyczne na gruncie nie wystąpiły.

W ocenie organu odwoławczego, określone w operacie szacunkowym zmniejszenie wartości nieruchomości ustalone zostało w sposób wymagany przez prawo materialne, tj. art. 130, art. 134, art. 152 i art. 154 ugn oraz § 43 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego.

Zgodnie z art. 134 ustawy, podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość rynkowa nieruchomości, przy określeniu której uwzględnia się w szczególności jej rodzaj, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, stan nieruchomości oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami. Z kolei art. 130 ugn stanowi, że wysokość odszkodowania ustala się według stanu, przeznaczenia i wartości wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. W przypadku, gdy starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw.

Według art. 152 ugn, sposoby określania wartości nieruchomości, stanowiące podejścia do ich wyceny, są uzależnione od przyjętych rodzajów czynników wpływających na wartość nieruchomości, a zgodnie z art. 154 ust. 1 - wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan jej zagospodarowania oraz dostępne dane o cenach i cechach nieruchomości podobnych.

Przy określaniu zmniejszenia wartości nieruchomości, o którym mowa w art. 128 ust. 4 ustawy, na podstawie § 43 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego, uwzględnia się:

- zmianę warunków korzystania z nieruchomości;

- zmianę przydatności użytkowej nieruchomości;

- trwałe ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości;

- skutki spowodowane obowiązkiem udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w art. 124 ust. 1 ustawy.

W ocenie Wojewody, przedstawiony powyżej operat szacunkowy sporządzony został w sposób prawidłowy i zawiera informacje niezbędne przy dokonywaniu wyceny nieruchomości, tj. wskazanie podstawy prawnej i uwarunkowań dokonywanych czynności, rozwiązań merytorycznych, przedstawienie toku obliczeń oraz wyniku końcowego. Jest to dokument logiczny i wiarygodny, nie zawiera braków, pomyłek, czy niejasności. Zawarte zostały w nim także elementy wymagane w § 56 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r.. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne organ wskazał, że poza zakresem analizy pozostaje kwestia merytorycznej zasadności wyboru metody i techniki szacowania nieruchomości. Rzeczoznawca majątkowy ma swobodę w wyborze właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania. Organ prowadzący postępowanie, nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Powinien jednak dokonać oceny operatu szacunkowego pod względem formalnym, tj. zbadać, czy został on sporządzony i podpisany przez uprawnioną osobę, czy zawiera wymagane prawem elementy treści, nie zawiera niejasności i pomyłek, które powinny być sprostowane lub uzupełnione, aby dokument miał wartość dowodową, a zgodnie z art. 157 ust. 1 ugn, jeżeli strony postępowania uważały, że sporządzony na zlecenie organu I instancji operat szacunkowy budzi wątpliwości, mogły zakwestionować prawidłowość jego wykonania przed organizacją zawodową rzeczoznawców majątkowych, która jest właściwa do wyrażania opinii w sprawie prawidłowości wykonania operatu szacunkowego. W przedmiotowej sprawie organy orzekające dokonały oceny operatu szacunkowego w zakresie w jakim były do tego właściwe, tj. pod względem formalnym i stwierdziły, że może on stanowić podstawę do ustalenia odszkodowania należnego A. M. R. i J. R. z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości położonej w obrębie M.. Jak podkreślono w opinii rzeczoznawcy majątkowego, na zmniejszenie wartości tej nieruchomości ma wpływ jedynie czynnik wymieniony w § 43 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego, tj. skutki spowodowane obowiązkiem udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń. Postępowanie prowadzone przez Starostę S. miało na celu ustalenie na rzecz właścicieli odszkodowania z tytułu szkód spowodowanych graniczeniem sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości na skutek wydania decyzji Starosty S. z dnia [...] stycznia 2015 r. oraz odszkodowania za zmniejszenie wartości tej nieruchomości, spowodowane budową napowietrznej linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 400 kV relacji M.-S. U..

Zarzuty A. R. i J. R. zawarte w odwołaniach, dotyczące naruszenia postępowania, jak również przepisów prawa materialnego, poprzez nieuwzględnienie w wycenie, iż w dniu [...] października 2014 r. dla przedmiotowych nieruchomości została wydana decyzja o warunkach zabudowy nr [...], która stała się prawomocna z dniem [...] listopada 2014 r. i podlegała wykonaniu, co zdaniem skarżących miało istotny wpływ na zaniżenie wysokości należnego im odszkodowania, w ocenie organu odwoławczego nie zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia, jakim jest przeprowadzenie linii energetycznej 400 kV w obrębie pasa technologicznego, nie wywołała żadnych szkód związanych z planami inwestycyjnymi odwołujących objętymi decyzją o warunkach zabudowy. Powyższe potwierdził także biegły w piśmie z dnia [...] września 2017 r. stwierdzając, iż przebieg linii WN 400 kV nie degraduje całych działek i nie wyłącza ich z możliwości użytkowania w sposób dotychczasowy. Linia energetyczna przebiega w pasie technologicznym pokrywającym się z korytarzem wyznaczonym w planie miejscowym zagospodarowania przestrzennego pod budowę linii [...] i oznaczonym symbolem [...]. W związku z powyższym, w pozostałej części działek właściciel może bez ograniczeń z tego tytułu realizować inwestycje nowe w oparciu o pozyskane, prawomocne decyzje.

Odnosząc się do pozostałych zastrzeżeń dotyczących ograniczenia prowadzonej przez właścicieli produkcji rolnej wskutek posadowienia na przedmiotowych działkach linii elektroenergetycznej organ odwoławczy wskazał, że nie zasługują one na aprobatę, bowiem nie wynikają z faktu budowy linii elektroenergetycznej, lecz z ustaleń planistycznych i ograniczeń z nich wynikających. Ustalenia planu miejscowego stanowią konkretyzację przepisów prawa powszechnie obowiązującego w zakresie możliwości zagospodarowania określonych obszarów gminy, tym samym mogą ograniczać, ze względu na projektowaną funkcję terenu, te wszystkie możliwości zagospodarowania, jakie wynikają bezpośrednio z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, które miałby właściciel nieruchomości w przypadku braku planu miejscowego. A więc plan miejscowy stanowi o dopuszczalności zagospodarowania nieruchomości w określony sposób i stanowi jeden z podstawowych elementów wartościotwórczych przy wycenie nieruchomości dla określenia wartości przysługującego do niej prawa własności. Jeżeli zatem ustalenia planistyczne i ograniczenia z nich wynikające wpływają na wartość nieruchomości (poprzez np. zmniejszenie jej wartości) właściciele nieruchomości mogą dochodzić odszkodowania z tego tytułu w innym trybie (cywilnym).

Poprawne ustalenie stanu przedmiotowej nieruchomości zgodnie z § 43 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego, na dzień wydania przez Starostę S. decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości powinno uwzględniać, że na nieruchomości jest zlokalizowana w dokumentach planistycznych infrastruktura techniczna w postaci linii elektroenergetycznej. W tej sytuacji można jedynie uwzględnić zmniejszenie wartości nieruchomości, które nastąpiło w wyniku zrealizowania inwestycji, a nie w wyniku ograniczeń wynikających z planu zagospodarowania przestrzennego, które niezależnie od tego, kiedy taka infrastruktura powstanie, mogą ograniczać korzystanie z nieruchomość, a tym samym wpływać na zmniejszenie jej wartości. Taka interpretacja znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie oraz w literaturze przedmiotu.

W przedmiotowym postępowaniu odwołującym zagwarantowano prawo do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwiono wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów, w szczególności zapoznanie się z operatem szacunkowym sporządzonym na potrzeby przedmiotowego postępowania i ustaleniami w nim zawartymi. Potwierdza to zawiadomienie z dnia [...] września 2017 r.. Organ podkreślił fakt, że w wyniku administracyjnego ograniczenia prawa własności przedmiotowych działek A. M. i J. małż. R. nie zostali pozbawieni ich własności, mogą je dalej użytkować w dotychczasowy sposób, co wynika z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy K..

Wbrew twierdzeniom odwołujących ustalone przez Starostę S. odszkodowanie ustalone na podstawie wartości nieruchomości określonej przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym odpowiada wartości poniesionych szkód i zmniejszenia wartości nieruchomości na skutek założenia i przeprowadzenia przez nieruchomość linii elektroenergetycznej 400 kV. Tak ustalone odszkodowanie stanowi realizację wyrażonej w art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej klauzuli wywłaszczeniowej - dopuszczającej wywłaszczenie na cele publiczne za słusznym odszkodowaniem. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego "słuszne odszkodowanie", to odszkodowanie związane z wartością wywłaszczanej nieruchomości, co w przypadku wywłaszczenia polegającego na ograniczeniu uprawnień właściciela do gruntu poprzez usytuowanie na nim urządzeń przesyłowych, oznacza odszkodowane za szkody na gruncie wyrządzone wybudowaniem urządzeń oraz wartość ubytku wartości nieruchomości wskutek konieczności znoszenia trwałej obecności urządzeń na gruncie.

Z powyższych względów Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Z decyzją tą nie zgodzili się A. R. i J. R., zaskarżając ją w całości skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i zarzucając jej:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, poprzez brak wszechstronnego przeprowadzenia postępowania dowodowego i w konsekwencji pominięcie faktu, że dla działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] Wójt Gminy K. wydał ostateczną decyzję o warunkach zabudowy nr [...], co ma istotny wpływ na ustalenie wysokości należnego skarżącym odszkodowania, biorąc pod uwagę także rzeczywiste przeznaczenie zajętych pod linie energetyczne działek i w konsekwencji jego rażące zaniżenie;

2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 128 ust. 4 w związku z art. 130 ust. 1 i ust. 2 ugn w związku z § 43 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i oparcie decyzji na wadliwym operacie określenia wartości szkód powstałych na przedmiotowych działkach w wyniku realizacji linii elektroenergetycznej 400 kV M.-S. U..

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej: ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym, w myśl art. 134 ppsa, sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu, skarga nie zawiera uzasadnionych podstaw i w całości należało podzielić ustalenia dokonane przez organy obu instancji, w związku z czym nie ma potrzeby powtarzania wywodów przedstawionych w uzasadnieniach decyzji zapadłych w niniejszej sprawie, gdyż Sąd uznał je za własne.

Zarzuty przedstawione w skardze stanowią de facto powtórzenie zarzutów odwołania od decyzji organu I instancji.

Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do kwestii prawidłowości ustalenia wysokości odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości będącej własnością skarżących (w okolicznościach niniejszej sprawy po stronie skarżących bezspornie nie wystąpiły inne szkody). Nie można przy tym uznać, by zmniejszenie wartości nieruchomości wskutek pobudowania linii 110 kV dotyczyło większej powierzchni, niż wyłącznie pasa gruntu wskazanego w decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, zwłaszcza, że strona nie udowodniła, a nawet nie podnosiła by było inaczej.

Przede wszystkim małżonkowie R. odnieśli się do kwestii wydania ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy w stosunku do działek, których dotyczy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania, w związku z czym ich zdaniem nastąpiło zaniżenie należnego im odszkodowania.

W tym względzie skarżący w zupełności pomijają ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą Rady Gminy K. z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], zgodnie z którymi pas technologiczny przedmiotowej linii elektroenergetycznej stanowi teren oznaczony symbolem [...], którego podstawowym przeznaczeniem jest lokalizacja tejże linii, a przeznaczeniem dodatkowym – tereny rolne o ograniczonym zagospodarowaniu. Stąd też w pasie tym i tak nie mogłaby być zrealizowana planowana przez J. R. inwestycja objęta decyzją Wójta Gminy K. z dnia [...] października 2014 r., nr [...], o warunkach zabudowy.

Zwrócić też należy uwagę na fakt, że decyzja o warunkach zabudowy dotyczy nie tylko przedmiotowych działek (tj. o numerach [...], [...], [...], [...], [...] i [...]), ale również innych nieruchomości (działek o numerach [...] i [...]). Zważywszy na to oraz na łączną powierzchnię samych działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], która wynosi 3,8603 ha – nie ulega wątpliwości, że planowana przez J. R. inwestycja może być zrealizowana na nieruchomościach wskazanych w decyzji o warunkach zabudowy z wyłączeniem pasa technologicznego linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 400 kV relacji M.-S. U..

Ustalając należne skarżącym odszkodowanie organy oparły się na operacie szacunkowym sporządzonym w toku postępowania administracyjnego, który został przez nie poddany wnikliwej analizie pod kątem wymagań przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.). Analiza ta nie budzi żadnych wątpliwości, ani zastrzeżeń. Utrata wartości przedmiotowej nieruchomości dotyczy tylko pasa technologicznego o łącznej powierzchni 0,2574 ha. Ustalając stopień utraty tej wartości rzeczoznawca majątkowy wziął pod uwagę zmianę warunków korzystania z tej nieruchomości przez skarżących oraz trwałe ograniczenie w sposobie korzystania z niej. Również kwestia stanu nieruchomości, a więc jej ogrodzenia i wyposażenia w tzw. media - została wzięta przez biegłego pod uwagę.

Zdaniem Sądu, zarzut skargi dotyczący naruszenia wskazanych w niej przepisów ustawy i rozporządzenia, zmierza w istocie do ingerencji w merytoryczne kompetencje rzeczoznawców majątkowych, a jako taki nie może odnieść zamierzonego przez skarżących skutku. Szczegółowo wyjaśnione zostało to w uzasadnieniu decyzji organu II instancji. Poza tym, zarzut naruszenia prawa materialnego odnosi się do omówionej wyżej kwestii planowanej przez J. R. inwestycji i wydanej w tym względzie decyzji o warunkach zabudowy, zbędne jest więc powtarzanie poczynionych już wywodów. To samo należy też odnieść do faktu prowadzonej przez niego działalności w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej.

W konsekwencji, wobec bezzasadności zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. powołanych w skardze przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, równie chybione są zarzuty odnoszące się do naruszenia prawa materialnego. Zarzuty te sprowadzają się bowiem do prawidłowości zgromadzenia i oceny materiału dowodowego, przede wszystkim w postaci wskazanego wyżej operatu szacunkowego.

Podkreślenia wymaga, że skarżący nie kwestionowali operatu szacunkowego z dnia [...] kwietnia 2017 r. w postępowaniu przed Starostą S., w szczególności nie przedstawili kontroperatu, z którego wynikałoby, że ostatecznie przyjęta kwota odszkodowania jest niższa, niż im należna. Także w toku postępowania odwoławczego, a nawet w postępowaniu sądowoadministracyjnym - nie przedstawili żadnego dowodu na tę okoliczność. Wreszcie zauważyć należy, że pomimo kwestionowania operatu będącego postawą wydania decyzji Starosty, a następnie Wojewody, strona skarżąca nie poddała prawidłowości sporządzenia tego operatu ocenie organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych w trybie art. 157 ust. 1 ugn.

Tak więc w ocenie Sądu, wbrew zarzutowi skargi, w okolicznościach niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia zasad wskazanych art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, zaś organ prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy. Nie doszło tym samym do naruszenia art. 128 ust. 4 w związku z art. 130 ust. 1 i 2 ugn i w związku z § 43 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego.

Poza przedstawionymi wyżej okolicznościami Sąd nie dopatrzył się żadnych naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Ostatecznie ustalone przez organ II instancji odszkodowanie obejmuje kwotę [...] zł za zmniejszenie wartości części nieruchomości w związku z realizacją inwestycji - stosownie do ustaleń z operatu szacunkowego.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ppsa, należało orzec jak w sentencji.