Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 461/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6339 Inne o symbolu podstawowym 633
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 76 ust. 1 i ust. 7 a
journal: Dz.U. 2018 poz 1265
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2019 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zwrotu refundacji z tytułu umowy o zorganizowanie prac interwencyjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Wojewoda Śląski utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. nr [...] odmawiającą A. T. (T.) umorzenia zwrotu refundacji uzyskanej z Funduszu Pracy na podstawie umowy nr [...] o zorganizowanie prac interwencyjnych w wysokości 10.625,40 zł wraz z odsetkami, które na dzień wydania decyzji wynosiły 1.157,15 zł.

W podstawie prawnej organ powołał art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1265 z późn. zm., dalej określanej jako ustawa o promocji zatrudnienia) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm., dalej określanego skrótem K.p.a.).

Natomiast w uzasadnieniu przywołał następujący stan faktyczny sprawy.

Pismem z 7 czerwca 2017 r. nr [...] organ pierwszej instancji wezwał A. T. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "A" do zwrotu w terminie 30 dni udzielonej refundacji wraz z odsetkami w związku z niedopełnieniem warunków umowy.

Tymczasem 8 maja 2017 r. A. T. w kancelarii Powiatowego Urzędu Pracy w D. złożył wniosek o umorzenie w całości otrzymanej refundacji uzyskanej z Funduszu Pracy na zorganizowanie prac interwencyjnych powołując się na trudną sytuację finansową. Wyjaśnił, że zerwał zawartą [...] r. umowę o zorganizowanie prac interwencyjnych, gdyż nie był w stanie jej zrealizować. Ponoszone przez niego koszty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej są bardzo wysokie. Miesięcznie wynoszą ok. 4.650,00 zł. Natomiast uzyskiwane zyski nie wystarczają na ich pokrycie. Tym bardziej, że posiada zaciągnięty kredyt na remont lokalu, w którym prowadzona jest działalność gospodarcza.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego oraz uzyskaniu opinii Powiatowej Rady Rynku Pracy w D. organ pierwszej instancji wydał decyzję z dnia [...] r. nr [...] odmawiającą A. T. umorzenia zwrotu refundacji uzyskanej z tytułu umowy nr [...] z [...] r. o zorganizowanie prac interwencyjnych.

Na skutek wniesionego odwołania orzeczenie to zostało uchylone przez Wojewodę Śląskiego (vide: decyzja z dnia [...] r. nr [...]).

Podobnie wydana na skutek ponownego przeanalizowania sprawy decyzja z dnia [...] r. nr [...] została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...], który zobowiązał organ pierwszej instancji do ponownego zbadania sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej odwołującego się w kontekście dochodzonych należności.

Stosując się do powyższego organ pierwszej instancji [...] r. wezwał A. T. do przedłożenia oświadczenia majątkowego wraz z dokumentami potwierdzającymi osiągane dochody i ponoszone wydatki za miesiąc maj 2018 r.

W odpowiedzi na powyższe strona złożyła stosowne oświadczenie. Ponadto do akt sprawy przedłożyła dokumenty źródłowe, z których ustalono, że:

- wspólne gospodarstwo domowe prowadzone jest z niepracującym synem,

- dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskane w maju 2018 r. wynosiły 4.870,00 zł (brutto ok. 6.000,00 zł),

- posiadana nieruchomość to wynajęte mieszkanie,

- ruchomości to samochód marki PEUGEOT, rok produkcji 2009 o wartości 14.000,00 zł zakupiony wspólnie z córką,

- brak zasobów pieniężnych, papierów i przedmiotów wartościowych,

- brak innych składników majątku.

Z kolei wydatki obejmują:

- czynsz za lokal "A" w wysokości 1.557,88 zł;

- czynsz za mieszkanie w kwocie 720,00 zł, w który wliczono wodę, gaz i energię elektryczną,

- abonament [...] w wysokości 50,00 zł miesięcznie,

- koncesję za jeden miesiąc wynoszącą 217,00 zł,

- żywność w wysokości 800,00 zł,

- paliwo w kwocie 150,00 zł,

- środki czystości w wysokości 50,00zł i inne rzędu 150,00 zł.

Dodatkowo strona przedłożyła:

- dokumenty wskazujące na opłaty z tytułu korzystania z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych;

- potwierdzenie wpłaty do kasy "B" w D. rat kredytów;

- wpłaty gotówkowe za abonament [...];

- faktury potwierdzające zapłatę za lokal użytkowy;

- kserokopię dowodu rejestracyjnego pojazdu;

- informację dotyczącą posiadanych zaległości z tytułu opłat za mieszkanie w wysokości 875,27 zł i lokal użytkowy w kwocie 6.406,37 zł wobec Spółdzielni Mieszkaniowej przy [...]Nr [...] w D.;

- kserokopię ugody ratalnej spłaty zadłużenia zawartą 18 czerwca 2015 r. ze Spółdzielnią;

- faktury potwierdzające zakup towaru handlowego, środków czystości i opakowań na łączną kwotę 3.245,22 zł.

Do akt sprawy strona przedłożyła również pisemną informację, z której wynikało, że nie posiada faktur za paliwo, ponieważ samochód nie jest wciągnięty na stan działalności gospodarczej. Z kolei koszty wskazane jako inne, które oszacowano na 150,00 zł dotyczą prywatnych wydatków takich jak odzież, obuwie leki i środki czystości.

Ponadto do akt sprawy dostarczyła:

- raport fiskalny z dnia 20 czerwca 2018 r., z którego wynikało, że w miesiącu maju 2018 r. osiągnięty przychód wynosił 8.423,40 zł,

- potwierdzenie dokonania opłaty czynszowej za mieszkanie w wysokości 800,00 zł wraz z wyjaśnieniem, że różnica wynika z częściowej spłaty zadłużenia;

- faktury za użytkowanie telefonu;

- zaświadczenie ZUS z dnia 13 lipca 2018 r. potwierdzające rozliczenie konta i posiadanie zaległości w opłacaniu składek.

Na podstawie powyższego organ pierwszej instancji decyzją z [...] r. nr [...] odmówił A. T. umorzenia zwrotu refundacji uzyskanej z Funduszu Pracy z tytułu umowy Nr [...] o zorganizowanie prac interwencyjnych w wysokości 10.625,40 zł wraz z odsetkami ustawowymi, które na dzień wydania decyzji wynosiły 1.157,15 zł.

W uzasadnieniu powyższego powołał się na posiadany przez stronę majątek, z którego można dochodzić należności, co oznacza, że art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia nie znalazł w sprawie zastosowania.

Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem strona złożyła odwołanie do Wojewody Śląskiego. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy zarzuciła organowi pierwszej instancji wydanie decyzji z naruszeniem:

- art. 7 w związku z art. 77 § 1 K.p.a. polegającym na rozpatrzeniu zebranego materiału dowodowego w sposób nierzetelny, niewyczerpujący i niespójny w szczególności przy określeniu możliwości finansowych poprzez przyjęcie wyłącznie dochodów za miesiąc maj 2018 r., co nie daje pełnego obrazu rzeczywistych dochodów i w konsekwencji prowadzi do błędnych wniosków logicznych przy ocenie sytuacji finansowej osoby prowadzącej działalność gospodarczą niezgodnie z istniejącym stanem faktycznym,

- art. 80 K.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów przeprowadzoną z pominięciem rzetelnej informacji dotyczącej wysokości ponoszonych wydatków, błędną interpretację w zakresie możliwości pozyskania dochodów, a także pominięcie informacji w zakresie bardzo wysokich zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i FP, co w konsekwencji doprowadziło do poczynienia przez organ I instancji dowolnych i błędnych ustaleń faktycznych,

- art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia poprzez błędne przyjęcie, że nie zachodzi żadna z przesłanek do umorzenia należności z tytułu refundacji uzyskanej na podstawie umowy o prace interwencyjne, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że strona posiada majątek, z którego możliwe jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego celem zaspokojenia należności oraz błędne przyjęcie, że dochodzenie należności nie pozbawi strony ani osoby pozostającej na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania.

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda Śląski decyzją z [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W jej uzasadnieniu wyjaśnił, że w świetle przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy osoba, która otrzymała refundację z Funduszu Pracy, co do której właściwy organ stwierdził naruszenie jej warunków zobowiązana jest dokonać zwrotu tej kwoty, co wynika z art. 46 ust. 2 tej ustawy.

Podkreślił, że uchylenie się od powyższego obowiązku z powodu uciążliwości finansowych nie jest możliwe, gdyż wykładnia przepisu art. 76 ust. 7 powołanej ustawy wskazuje, że instytucja umorzenia należności czy to w całości, czy też w części winna być stosowana wyjątkowo (w pierwszej kolejności należy skorzystać z możliwości odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty dochodzonej należności) i to jedynie w sytuacjach, gdy realnie nie jest możliwe odzyskanie kwoty zwrotu refundacji w drodze postępowania egzekucyjnego, bądź gdy takowe dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę zobowiązaną albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania.

Wyjaśnił, że art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia, stanowi jedną z przesłanek umorzenia, która może mieć miejsce, gdy w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów przedłożonych przez stronę stwierdzono, że osoba, która otrzymała refundację, nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności.

Ponieważ w rozpoznawanej sprawie zgromadzone przez organ pierwszej instancji dowody wskazywały, że wobec odwołującego się nie wszczęto postępowania egzekucyjnego, a jego oświadczenie o stanie majątkowym z 18 czerwca 2018 r. potwierdziło, że dysponuje on majątkiem, z którego można taką egzekucję prowadzić. Prawidłowo zatem organ pierwszej instancji odmówił umorzenia zwrotu refundacji uzyskanej z Funduszu Pracy. Odwołujący nie spełnił bowiem przesłanki, o której mowa w art. 76 ust. 7 pkt 4 powołanej wyżej ustawy.

Z akt sprawy wynikało, że miesięczne wydatki A. T. związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego nie przekraczają uzyskiwanych przychodów. Nie można więc przyjąć, że egzekwowanie należności przez Urząd Pracy pozbawi stronę niezbędnych środków utrzymania. Tym bardziej, że odwołujący prowadzi działalność gospodarczą, którą rozszerzył o dodatkowe usługi i, jak wskazują akta administracyjne, potrafi osiągać przychody, mimo trudnej sytuacji na jaką powoływał się w trakcie prowadzonego postępowania. Nawet przy uwzględnieniu ponoszonych wydatków w kwocie 300,00 zł, które przeznaczane są na utrzymanie niepracującego, pełnoletniego syna, ich suma dalej jest niższa niż osiągane przychody. Tym samym nie można twierdzić, że w rozpoznawanej sprawie spełniona została przesłanka z art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, do umorzenia kwoty zwrotu otrzymanej refundacji. Umorzenie ma bowiem charakter decyzji uznaniowej, co oznacza, że organ może to uczynić, ale nie jest do tego zobowiązany, o ile stwierdzi, że zaszły prawem przewidziane przesłanki do wydania pozytywnej decyzji w tym przedmiocie. Podejmując taką decyzję organ związany jest regułami postępowania administracyjnego, określającymi jego obowiązki tak w zakresie prowadzenia postępowania, jak i orzekania. Te w rozpoznawanej sprawie zostały zachowane, gdyż zaskarżona decyzja spełniała powyższe kryteria. Organ pierwszej instancji wezwał bowiem odwołującego w związku z jego z wnioskiem z 8 maja 2017 r. do przedstawienia aktualnej sytuacji materialnej i rodzinnej, co nastąpiło 18 czerwca 2018 r. oraz 2 sierpnia 2018 r. oraz umożliwił wypowiedzenie się odnośnie całości sprawy. Ponadto rozpoznając wniosek strony prawidłowo zastosował normę art. 76 ust. 7 pkt 1 i 2 oraz pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, albowiem strona rzeczywiście posiada stosowny majątek, z którego można dochodzić należności. To, że w skład posiadanego majątku wchodzą rzeczy kilkunastoletnie, nie ma większego znaczenia, gdyż jak wskazano to organ egzekucyjny oceni, które z posiadanych składników majątkowych podlegać będą egzekucji i ustali ich wartość.

Nawiązując dalej do art. 76 ust. 7 pkt 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia organ odwoławczy zauważył, że choć decyzje wydawane na gruncie art. 76 ust. 7 powołanej ustawy mają charakter uznaniowy, to nie oznacza to dowolności, albowiem w przypadku uznania administracyjnego decyzja poprzedzona jest rzetelnym przeprowadzeniem postępowania dowodowego, poprawną oceną zgromadzonych dowodów, a przede wszystkim wyjaśnieniem powodów podjętego rozstrzygnięcia. Organ rozstrzygając kwestie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia nie może zatem tego czynić dowolnie, gdyż uznaniowość doznaje ograniczeń w przepisach prawa materialnego. Granice tej uznaniowości wyznacza powołany wyżej art. 76 ust. 7 ustawy, stanowiący cztery samodzielne przesłanki warunkujące umorzenie nienależnie pobranych świadczeń. Wystąpienie którejś z nich pozwala na działanie w ramach uznania, z kolei ich brak wyklucza pozytywne rozstrzygnięcie wniosku o umorzenie, tak jak w rozpatrywanej sprawie. Trzeba bowiem pamiętać, że należności jakie odwołujący się zobowiązany jest zwrócić, stanowią środki publiczne. Zostały mu one udostępnione pod określonymi warunkami, dla realizacji ściśle określonego celu jakim było utworzenie i utrzymanie miejsca pracy. Ponieważ strona nie wywiązała się z warunków określonych w umowie i nie zrealizowała celu publicznego utrzymania miejsca pracy zobowiązana jest do zwrotu refundacji uzyskanej z Funduszu Pracy. Przejściowe trudności finansowe nie oznaczają całkowitej nieściągalności. Nie stanowią też wystarczającego uzasadnienia dla zastosowania instytucji pomocowej jaką jest umorzenie nienależnie pobranego świadczenia, tym bardziej w sytuacji, gdy strona nie podjęła starań chociażby częściowej spłaty powstałego zobowiązania, a prowadzi działalność gospodarczą, którą rozszerzyła o dodatkowe usługi (vide: protokół przesłuchania z dnia 2 sierpnia 2018 r.). Ponieważ ustawodawca w art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia wprowadził gradację środków w niej opisanych, tj. w pierwszym rzędzie wymienił możliwość odroczenia terminu płatności i rozłożenia na raty nienależnie pobranego świadczenia. Natomiast jako ostatni wymienił środek w postaci umorzenia należności. Tym samym istnienie innych zobowiązań po stronie odwołującego wynikających z zaciągniętych kredytów i pożyczek oraz zaległości w spłacie czynszu za mieszkanie nie może przemawiać za uznaniem jako drugorzędnego zadłużenia wobec Powiatowego Urzędu Pracy w D. w sytuacji, gdy organy administracji publicznej zobowiązane są do podejmowania działań w celu odzyskania środków publicznych. Dlatego też spadek bądź brak dochodów z tytułu prowadzonej działalności nie może przemawiać za uwzględnieniem złożonego wniosku w sytuacji, gdy w grę wchodzą należności z Funduszu Pracy przeznaczone na aktywizację zawodową osób bezrobotnych.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji wraz z decyzją organu pierwszej instancji zarzucił im naruszenie:

- art. 7 w związku z art. 77 § 1 K.p.a. polegające na rozpatrzeniu zgromadzonego materiału dowodowego w sposób nierzetelny, w szczególności przy określeniu wydatków i możliwości finansowych strony,

- art. 80 K.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów dotyczących wysokości ponoszonych wydatków, nieuwzględnienie wydatków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, w tym informacji dotyczących wysokości zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, które to zaległości w przypadku wszczęcia egzekucji mają pierwszeństwo, co w konsekwencji doprowadziło do poczynienia dowolnych i błędnych ustaleń faktycznych;

- art. 76 ust. 7 w zw. z art. 76 ust. 7a ustawy o promocji zatrudnienia poprzez błędne przyjęcie, że nie zachodzi żadna z przesłanek do umorzenia należności z tytułu refundacji uzyskanej na podstawie umowy o prace interwencyjne a w konsekwencji błędne przyjęcie, że strona ma majątek, z którego możliwe jest prowadzenie egzekucji celem zaspokojenia należności, co pozostaje w sprzeczności z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie zasady poszanowania minimum egzystencji oraz zasady dotyczącej pierwszeństwa w zaspokajaniu należności oraz błędne przyjęcie, że dochodzenie należności nie pozbawi skarżącego ani osoby pozostającej na jego utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania.

W uzasadnieniu powyższego wskazał, iż organ uwzględnił jedynie wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Tymczasem skarżącego obciążają także inne wydatki skrupulatnie wymienione w uzasadnieniu decyzji Wojewody, jak choćby koszty koncesji, koszty eksploatacji samochodu, raty kredytu zaciągniętego na remont baru i spłatę zobowiązań, bieżący i zaległy czynsz za użytkowanie lokalu a także wydatki na towar niezbędny do prowadzenia działalności gospodarczej, czy składki ZUS, które chociaż zauważone, nie zostały uwzględnione z powodów dla strony niezrozumiałych. Zaprzestanie regulowania tych należności czy ponoszenia wydatków ściśle związanych z zarobkowaniem stanowi realne zagrożenie bezpieczeństwa egzystencji skarżącego i jego rodziny. Nie bez znaczenia pozostaje także wartość urządzeń stanowiących wyposażenie baru czy umeblowania mieszkania. Są to rzeczy - wg oświadczenia skarżącego - kilkunastoletnie nie przedstawiające na dzień dzisiejszy większej wartości. I chociaż uznano, że to organ egzekucyjny jest właściwy do oceny ich wartości to skierowanie do powyższych egzekucji pozbawi skarżącego możliwości zarobkowania a tym samym możliwości regulowania ciążących na nim zobowiązań doprowadzając do bankructwa. To oznacza, że organ nie rozważył wszystkich istotnych okoliczności mogących mieć wpływ na sposób rozstrzygnięcia i nie dokonał wnikliwej analizy zgromadzonego materiału dowodowego pod kątem zaistnienia przesłanek z art. 76 ust.7 ustawy o promocji zatrudnienia. Okoliczność ta powinna skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji i umorzeniem kwoty refundacji wraz z odsetkami.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo podkreślił, że w aktach sprawy znajduje się pismo Dyrektora PUP w D. z dnia 9 stycznia 2019 r. nr [...] informujące o przesłaniu przez Prokuraturę Rejonową w D. aktu oskarżenia przeciwko A. T. oskarżonemu o popełnienie przestępstwa określonego w art. 297 § 1 k.k. polegającego na złożeniu w dniu 2 marca 2016 r. fałszywego oświadczenia dzięki któremu uzyskał dla siebie wsparcie finansowe w wysokości 10.625,40 zł udzielone na podstawie zawartej w dniu 20 kwietnia 2016 r. umowy o prace interwencyjne nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Powyższe oznacza, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.

Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zaznaczyć, iż stan faktyczny sprawy jest w zasadniczej części bezsporny i został zaprezentowany przy okazji omawiania dotychczasowego przebiegu postępowania. W ocenie sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania. Zatem z niespornego stanu faktycznego wynika, ze skarżący zawarł [...] r. umowę nr [...] o zorganizowanie prac interwencyjnych. Na jej podstawie miał zatrudnić jednego pracownika na łączny okres 24 miesięcy. Co jest niesporne utrzymał to zatrudnienie tylko przez okres 12 miesięcy. Zwolnił pracownika, bo uznał, ze nie jest w stanie płacić mu wynagrodzenia.

Zgodnie z art. 56 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia Starosta może dokonywać z Funduszu Pracy przez okres do 18 miesięcy zwrotu poniesionych przez pracodawcę z tytułu zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych w pełnym wymiarze czasu pracy skierowanego bezrobotnego kosztów wypłaconego mu wynagrodzenia, nagród oraz opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne w wysokości uprzednio uzgodnionej, nieprzekraczającej jednak minimalnego wynagrodzenia za pracę i składek na ubezpieczenia społeczne od tego wynagrodzenia, jeżeli zwrot obejmuje koszty poniesione za co drugi miesiąc. Z kolei pracodawca jest obowiązany, stosownie do zawartej umowy, do utrzymania w zatrudnieniu skierowanego bezrobotnego przez okres objęty refundacją wynagrodzeń i składek na ubezpieczenia społeczne oraz okres 6 miesięcy po zakończeniu tej refundacji – ust. 3 art. 56. Wreszcie niewywiązanie się z warunku, o którym mowa w ust. 3, lub naruszenie innych warunków zawartej umowy powoduje obowiązek zwrotu uzyskanej pomocy wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od całości uzyskanej pomocy od dnia otrzymania pierwszej refundacji, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania starosty.

Skoro skarżący nie dochował warunków umowy i udzielonej mu refundacji, to niewątpliwie to ciąży na nim obowiązek jej zwrotu.

Zgodnie z art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek:

1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności;

2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 i 3, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania;

3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 i 3, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności;

4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Powyższa regulacja na podstawie ust. 7a art. 76 powołanej ustawy ma odpowiednie zastosowanie do innych niewymienionych w tym przepisie świadczeń finansowanych z Funduszu Pracy, w szczególności do refundacji uzyskiwanych z tytułu umowy o zorganizowanie prac interwencyjnych oraz robót publicznych.

Podkreślić w tym miejscu należy, że samo spełnienie przesłanek określonych w art. 76 ust. 7 pkt 1-4 ustawy o promocji zatrudnienia nie zobowiązuje organu do umorzenia należności z tytułu zwrotu otrzymanych środków. Zaistnienie jednej z czterech przesłanek opisanych w pkt 1-4 ustępu 7 art. 76 powoduje, że jak wskazuje na wstępie cytowany art. 76 ust. 7 - "starosta może" umorzyć należności a nie że starosta umarza (tekst jedn.: musi umorzyć) należności. Użycie przez ustawodawcę słowa może, oznacza, że mamy do czynienia z decyzją wydawaną w ramach tzw. uznania administracyjnego. Istota takiego rodzaju decyzji polega na tym, że nawet w przypadku jeżeli dojdzie do sytuacji opisanej przez ustawodawcę, organ nie jest zobowiązany dokonać rozstrzygnięcia w jeden określony i oczekiwany przez wnioskodawcę sposób ale ma możliwość swobodnego wyboru jednego z możliwych rozwiązań. W konsekwencji sąd kontrolujący decyzję organu, w świetle zapewnionej przez ustawodawcę swobody wyboru konsekwencji, władny jest jedynie władny skontrolować, czy rzeczywiście zaistniała sytuacja, w której organ może dokonać swobodnego wyboru oraz czy dokonując wyboru nie przekroczył granic przyznanej mu swobody. Czy nie dopuścił się przekroczenia jej granic, dopuszczając się dowolności tj. wyboru bez uprzedniego rzetelnego zbadania stanu faktycznego sprawy, wysłuchania argumentów strony i w żaden logiczny sposób nie uzasadniając, dlaczego skorzystał z tej a nie innej możliwości rozstrzygnięcia. W przypadku uznania administracyjnego decyzja powinna być poprzedzona rzetelnym przeprowadzeniem postępowania dowodowego, poprawną oceną zgromadzonych dowodów oraz wyjaśnieniem powodów podjętego rozstrzygnięcia. Skutkuje to tym, ze sąd w zasadzie nie ocenia w merytorycznej zasadności rozstrzygnięcia, nie wnika w celowość zawartego w niej rozstrzygnięcia. Natomiast kontroluje sposób przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności to, czy organ podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, czy zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy, czy daną, istotną okoliczność udowodnił (art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a.). Uznaniowość bowiem nie oznacza całkowitej i niekontrolowanej dowolności organ.

Odnosząc powyższe uwagi do stanu rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do konkluzji, że organy administracji wywiązały się ze wskazanych wyżej obowiązków, nie przekraczając przy tym granic uznania administracyjnego. Odmowa umorzenia kosztów udzielonej refundacji wraz z odsetkami oparta została na prawidłowych ustaleniach, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą osiągając z tego tytułu przychody. Nie wszczął żadnej procedury naprawczej lub likwidacyjnej.

W skardze skarżący eksponuje to, że ustalając wysokość jego przychodów organy z niezrozumiałych dla niego powodów nie uwzględniły kosztów prowadzonej przez niego działalności, tj. czynszu za lokal., opłat za koncesje, spłatę kredytu zaciągniętego na remont baru, wydatki na zakup towaru.

W ocenie sądu organu dogłębnie przeanalizowały sytuację skarżącego, a więc i fakt spłacania przez niego kredytu, czynszu, czy kosztów utrzymania samochodu (str. 6 i 7 decyzji organu odwoławczego). Sam skarżący oświadczył, że samochód nie jest wciągnięty do działalności gospodarczej i nie ma w związku z tym faktur dokumentujących zakup paliwa. Z samochodu korzysta też jego córka.

W analizowanej sprawie organy obu instancji prawidłowo wskazały, że sytuacja rodzinna, finansowa i zdrowotna skarżącego w chwili rozstrzygania wniosku o umorzenie nie daje podstaw do wydania decyzji pozytywnej w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zwrotu uprzednio udzielonej refundacji związanej z pracami interwencyjnymi. Jako osoba wspólnie prowadząca gospodarstwo domowe z pełnoletnim synem skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą polegająca na prowadzeniu baru, z której to działalności osiągnął przychód odpowiednio w maju 2018 r. – 8.423,40, w czerwcu 2018 r. - 7 068,00 zł, w lipcu 2018 r. - 7 016,20 zł, w sierpniu 2018 r. - 5 708,70 zł, we wrześniu 2018 r.- 6 948,70 zł, w październiku 2018 r. - 3 800,10 zł. Dodatkowo w każdym miesiącu, jak wynika z protokołu jego przesłuchania, uzyskiwał przychód w wysokości 150 zł miesięcznie z tytułu opłaty za dzierżawienie i użytkowanie w swoim lokalu stołu bilardowego i innych gier. Wreszcie doraźnie korzysta z pomocy matki otrzymując środki w wysokości 500 zł. Z kolei wydatki na utrzymanie domu miesięcznie wynoszą ok. 2.312. zł. i w ocenie organu nie przekraczają miesięcznego przychodu. Natomiast wydatki jakie skarżący ponosi w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą wskazane na stronie 7 zaskarżonej decyzji zamykają się miesięczną kwotą ok. 6000 zł. i nie obejmują koncesji.

Sytuacja materialna skarżącego jest zatem zła. Biorąc jeszcze pod uwagę fakt jego zadłużenia z tytułu składek na ZUS i składki zdrowotnej. Jednak stanowisko organu, iż w sytuacji w jakiej obecnie się znajduje się całkowite umorzenie należności byłoby zbyt daleko idącą formą ulgi w spłacie tej należności, należy uznać za prawidłowo podjęte w granicach uznania administracyjnego. Z jednej bowiem strony skarżący zawierając umowę o refundację prac interwencyjnych musiał być świadomy skutków jej niedotrzymania. Z drugiej strony należy mieć na uwadze także interes wierzyciela, którym jest Skarb Państwa. Przy gospodarowaniu środkami publicznymi, umarzanie należności może być zastosowane w sytuacji całkowicie szczególnej. Tymczasem skarżący jedne zobowiązania spłaca, a innych nie. W odniesieniu do jednych zawiera ugody i spłaca je w ratach, zaś w przypadku zwrotu refundacji nie zwrócił się z wnioskiem o rozłożenie mu jej spłaty na raty. Zatem nie można organom zarzucić, ze przekroczyły granice uznania administracyjnego. Przy tym nie naruszyły art. 7, art. 8 i art. K7 k.p.a., rzetelnie przeprowadziły postępowanie dowodowe, a skarżący nie wskazał żadnego dowodu, którego przeprowadzenia organy w tej sprawie mu odmówiły. Podnosząc w sprawie okoliczności dotyczące dłużnika, skarżący absolutnie pominął interesy wierzyciela, jakim jest Skarb Państwa, zobowiązany do odzyskania utraconych środków publicznych. Trafnie także organy wskazały, że uszczuplenie tych środków może utrudnić zadania państwa w realizacji celów związanych z pomocą osobom bezrobotnym. Potrzeba ochrony finansowania celów przewidzianych w ustawie o promocji zatrudnienia została zasadnie wskazana, jako tego typu wartość, którą należy identyfikować z interesem społecznym.

Konkludując stwierdzić, iż w niniejszej sprawie organy nie uchybiły przepisom, art. 7 i 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a., ponieważ zasadnie uznały, iż w tej sprawie zaskarżona decyzja została wydana w granicach uznania administracyjnego po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym. Organy administracji nie uchybiły żadnym przepisom procesowym w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygniecie sprawy, nie naruszyły także przepisów prawa materialnego, tj. art. 76 ust. 7 pkt 2 w związku z ust. 7a ustawy o promocji zatrudnienia, poprzez jego wadliwą wykładnię, ponieważ prawidłowo zbadały wystąpienie przesłanki unormowanej w tym przepisie, dochodząc do słusznego wniosku, iż w tej sprawie aktualnie nie występuje niebezpieczeństwo, że dochodzenie należności mogłoby pozbawić skarżącego albo osobę pozostającą na jego utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania.

Trafnie także organ odwoławczy wskazał, że każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z wnioskiem o umorzenie należności, bowiem odmowa jej umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i zobowiązany do zwrotu należności może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo należność ta istnieje.

W konsekwencji skargę, jako niezasadna, należało na podstawie art. 151 P.p.s.a oddalić