Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 884/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 22, art. 24
journal: Dz.U. 2020 poz 2052
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: § 36, § 37, § 45, § 54
journal: Dz.U. 2019 poz 393
law: Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ AWSA Karina Gniewek - Berezowska Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2021 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków - skargę oddala -


UZASADNIENIE

II SA/Rz 884/21

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi P.G. jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: WINGiK) z [...] kwietnia 2021 r. nr [...] dotycząca odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków.

Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji i akt administracyjnych sprawy, P.G. pismem z [...] października 2020 r. zwrócił się do Starosty [...] o doprowadzenie stanu figurującego w ewidencji gruntów do stanu zachowanego w terenie, czyli do zgodnego z rzeczywistym stanem faktycznym i prawnym danych ewidencyjnych obr. [...] w zakresie ewidencyjnej strony podmiotowej i przedmiotowej działki nr 1155 w obszarze należących do niego trzech działek nr 1160/1, 1159 i 1158.

W dniu [...] listopada 2020 r. przeprowadzona została wizja lokalna, podczas której w obecności P.G. i przedstawicieli Urzędu Gminy [....] spisany został protokół z oględzin w terenie przebiegu granic działki nr 1155 z działkami nr 1160/1, 1159 i 1158.

Starosta w skierowanym do P.G. piśmie z [...] grudnia 2020 r. nr [...] przedstawił dokonane ustalenia odnośnie stanu prawnego przedmiotowych nieruchomości. Jednocześnie poinformował wnioskującego, że jego żądania dotyczące wydzielenia stosownej części działki nr 1155 i zniesienia jej do działek nr 1160/1, 1159 i 1158 mogą zostać rozpatrzone po dostarczeniu stosownej dokumentacji geodezyjnej, stanowiącej podstawę do dokonania tych zmian.

Kolejno decyzją z [...] stycznia 2021 r. nr [...] Starosta orzekł o odmowie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków obr. [...], gm. [...] polegającej na zniesieniu części działki nr 1155 (droga) będącej we władaniu Gminy [...] do działki nr 1160/1 i 1159 - własności P.G. oraz do działki nr 1158 - współwłasność P. i A.G.

Odwołanie od tej decyzji złożył P.G. wnosząc o jej uchylenie w całości poprzez merytoryczne rozpoznanie sprawy lub jej uchylenie i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Zarzucając wadliwość rozstrzygnięcia przedstawił argumenty prawne oraz okoliczności faktyczne przemawiające jego zdaniem za dokonaniem żądanych zmian. Za błąd w ewidencji uznał "wkreślenie" działki nr 1155 na mapie ewidencyjnej w skali 1:2880 i wpisanie do części opisowej poprzedników prawnych Gminy [...], jako podmiotu władającego tą działką i utrzymywanie takiego stanu ewidencyjnego do chwili obecnej. Podniósł, że Gmina [...] "ani przedmiotową drogą nie władała, ani nie była jej samoistnym posiadaczem, zaś podmiotowy wpis ewidencji gruntów na nią jest błędny" i powinien być usunięty.

Po uzupełnieniu postępowania dowodowego i rozpatrzeniu odwołania WINGiK opisaną na wstępie decyzją z [...] kwietnia 2021 r. - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 7b ust. 2 pkt 2 i art. 24 ust. 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2020 r., poz. 2052 ze zm., dalej: P.g.k.) oraz przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2019 r., poz. 393, dalej: rozporządzenie e.g.b.) - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazał, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że mapa ewidencji gruntów wsi [...] w skali 1:2880 została założona na podstawie dawnej mapy katastralnej oraz pomiaru uzupełniającego wykonanego w terenie w 1968 r. W aktach sprawy znajduje się szkic pomiarowy zawierający miary liniowe z pomiaru m.in. granic działek nr 1155, 1158, 1159 i 1160. Kontrola techniczna oraz ocena zgodności z przepisami i prawidłowości sporządzenia przedmiotowej mapy została dokonana [...] i [...] grudnia 1968 r. Pierworys tej mapy zawierał granice i numery działek ewidencyjnych przedstawionych w kolorze czarnym na tle parcel, które były ujawnione na dawnej mapie katastralnej. Na ww. mapie działka oznaczona nr [...] -Dr graniczyła z działkami nr 1157 i 1159 od strony północnej oraz z działkami nr 1158 i 1160 od strony południowej. W oparciu o stan ewidencyjny przedstawiony na ww. mapie wydawane były akty własności ziemi, stosownie do przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250 ze zm., dalej: ustawa uwłaszczeniowa), zgodnie z którymi stan posiadania rolników oraz powierzchnię nieruchomości określało się wg danych zawartych w ewidencji gruntów z uwzględnieniem zmian w stanie samoistnego posiadania, które nastąpiły przed dniem wejścia w życie tej ustawy (art. 12 ust. 7 ww. ustawy).

Stan prawny działek nr 1159 i 1160 został uregulowany w postępowaniu uwłaszczeniowym zakończonym wydaniem przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej - Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w [...] aktu własności ziemi z [...] września 1972 r. nr [...], stwierdzającym, że z mocy samego prawa właścicielem nieruchomości obejmującej m.in. działki nr 1159 i 1160 stała się A.G., c. J. i M. Podobnie stan prawny działki nr 1158 został uregulowany w postępowaniu uwłaszczeniowym zakończonym wydaniem przez w/w organ aktu własności ziemi z [...] września 1972 r. nr [...], stwierdzającym, że z mocy samego prawa właścicielem nieruchomości obejmującej m.in. działkę nr 1158 stała się J.B., c. W. i M.

Sąd Najwyższy stoi na stanowisku, że uwłaszczeni nabyli własność nieruchomości w takich granicach w jakich faktycznie wykonywali swe władztwo w stosunku do posiadanych nieruchomości w dniu wejścia ww. ustawy w życie, nawet jeżeli stan posiadania nie był zgodny z obszarem i konfiguracją działek wynikających z ewidencji gruntów (uchwała z 4 kwietnia 1975 r. sygn. akt III CZP 92/74, postanowienie z 23 czerwca 1978 r. sygn. akt IV CR 268/78, postanowienie z 19 sierpnia 2009 r. sygn. akt III CZP 51/09).

W rejestrze gruntów wsi [...] sporządzonym w 1973 r. po przeprowadzeniu uwłaszczeń gospodarstw rolnych, działki nr 1158, 1159 i 1160 zostały wpisane w odpowiednich jednostkach rejestrowych jako własność A.G.(jednostka rejestrowa nr 204, działki nr 1159 i 1160) i J.B. (jednostka rejestrowa nr 47, działka nr 1158). Natomiast działka nr 1155 została wpisana w jednostce rejestrowej nr 16, gdzie jako podmiot władający wpisano Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w [...] - drogi gromadzkie; wpis ten później wykreślono i wpisano Urząd Gminy z siedzibą w [...].

W latach 1980-1985 w ramach odnowienia operatu ewidencyjnego sporządzono nową mapę ewidencyjną w skali 1:2000 oraz założono nowy rejestr gruntów. Na ww. mapie ewidencyjnej konfiguracja granic działki nr 1155 względem działek sąsiednich nr 1158, 1159 i 1160/1 nie uległa zmianie w stosunku do stanu widniejącego na poprzedniej mapie w skali 1:2880. Jak wynika z kopii mapy ewidencyjnej 1. ks zam. [...] z [...] października 1991 r., zalegającej w aktach księgi wieczystej nr [...], działka nr 1160 weszła w skład nowoutworzonej działki nr 1160/1, a granica tej działki z działką 1155 nie zmieniła się w stosunku do stanu poprzedniego. W rejestrze pomiarowo - klasyfikacyjnym, gdzie wykazano stan po odnowieniu operatu, widnieją oświadczenia AG. (wpisanej jako właścicielka m.in. działek nr 1159 i nr 1160/1) oraz J.B. (wpisanej jako właścicielka m.in. działki nr 1158), że wykazany w rejestrze stan posiadania ww. osoby przyjmują "jako zgodny ze stanem faktycznym".

W rejestrze gruntów utworzonym po odnowieniu operatu ewidencyjnego działka nr 1155 została wpisana jako przedmiot władania Urzędu Gminy w [...] (jednostka rejestrowa nr 808 - drogi), działki nr 1159 i 1160/1 zostały wpisane jako własność A.G. (jednostka rejestrowa nr 190), a działka nr 1158 jako własność J.B. (jednostka rejestrowa nr 45) - wpis później wykreślono.

Z treści aktu notarialnego z [...] września 1994 r. Rep. A nr [...], w dniu zawarcia umowy sprzedaży nieruchomość obejmująca działkę nr 1158 stanowiła własność Skarbu Państwa i została nabyta przez małżonków P.i A.G. Natomiast działki nr 1159 i 1160/1 zostały nabyte przez P.G. w drodze umów cywilno - prawnych udokumentowanych w aktach notarialnych nr Rep. [...] z [...] marca 1995 r. i nr Rep. [...] z [...] grudnia1996 r.

W 2004 r. na terenie obrębu [...] została przeprowadzona modernizacja ewidencji gruntów i budynków, zakończona wydaniem przez Starostę [...] decyzji z [...] maja 2004 r. nr [...] zatwierdzającej projekt operatu opisowo - kartograficznego obrębu [...] oraz rozstrzygającej uwagi i zastrzeżenia złożone w trakcie wyłożenia tego projektu. W opracowanym w wyniku modernizacji operacie ewidencyjnym działka nr 1158 została wpisana jako własność małżeńska P.i A.G. (jednostka rejestrowa nr [...]), działki nr 1159 i nr 1160/1 jako własność P.G. (jednostka rejestrowa nr [...]), a na mapie ewidencyjnej konfiguracja granic działki nr 1155 względem działek sąsiednich nr 1158, 1159 i 1160/1 nie uległa zmianie w stosunku do stanu widniejącego na mapie sprzed modernizacji. Z akt sprawy wynika także, że P.i A.G. w dniu [...] marca 2004 r. zapoznali się ze zmodernizowanymi danymi ewidencyjnymi działek nr 1158, 1159 i 1160/1 zawartymi w rejestrze gruntów i na mapie ewidencyjnej oraz że nie wnieśli do nich uwag i zastrzeżeń, co zostało potwierdzone ich podpisami na wypisach z rejestru gruntów (karty nr 93 i 94 akt sprawy organu I instancji).

W latach 2018 - 2019 na terenie obrębu [...] została przeprowadzona kolejna modernizacja ewidencji gruntów i budynków. Z zalegających w aktach sprawy kopii protokołów ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych wynika, że w dniu [...] grudnia 2018 r. przebieg granic działki nr 1155 z działką nr 1158, 1159 i 1160/1 został ustalony przez geodetę uprawnionego P.O. wg operatu ewidencji gruntów. W czynnościach ustalenia przebiegu granic działki nr 1155 z działką nr 1159 i 1160/1 uczestniczyli: przedstawiciel Gminy [...] w osobie sołtysa wsi [...] oraz P.G. Na mapie ewidencyjnej opracowanej podczas modernizacji konfiguracja granic działki nr 1155 względem działek sąsiednich nr 1158, 1159 i 1160/1 nie uległa zmianie w stosunku do stanu widniejącego na mapie sprzed modernizacji.

Wyłożenie projektu operatu opisowo-kartograficznego sporządzonego w wyniku prac modernizacyjnych odbyło się w Starostwie Powiatowym w [...] w dniach [...] marca 2019 r. i dodatkowo w dniach [...] marca 2019 r. w Ośrodku Kultury w [...]. Z protokołu wyłożenia wynika, że P.G. [...] marca 2019 r. zapoznał się z danymi zawartymi we właściwych rejestrach, kartotekach oraz na mapie ewidencyjnej oraz że nie wniósł do nich uwag. Z treści informacji Starosty z [...] maja 2019 r. nr [...] zamieszczonej w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z [....] maja 2019 r. poz. 2694 wynika, że projekt operatu opisowo - kartograficznego obrębu [...] stał się z dniem [...] kwietnia 2019 r. operatem ewidencji gruntów i budynków.

Aktualny stan ewidencyjny w zakresie przedmiotowych działek przedstawia się następująco: działka nr 1158 jest wpisana jako własność małżeńska P. i A.G. (jednostka rejestrowa nr [...]), działki nr 1159 i 1160/1 są wpisane jako własność P.G. (jednostka rejestrowa nr [...]), działka nr 1155 jest wpisana jako przedmiot władania na zasadach samoistnego posiadania przez Gminę [...]. Na obecnie obowiązującej mapie ewidencyjnej konfiguracja granic działki nr 1155 względem działek sąsiednich nr 1158, 1159 i 1160/1 nie uległa zmianie w stosunku do stanu istniejącego od założenia mapy ewidencyjnej w 1968 r. Prawo własności działek nr 1158, 1159 i 1160/1 jest wpisane zgodnie z treścią działu II ksiąg wieczystych odpowiednio: [...], natomiast jako podstawa wykazania podmiotu władającego działką nr 1155 wpisana jest opisana wyżej decyzja nr [...] kończąca modernizację obrębu [...] przeprowadzoną w 2004 r.

Aktualny stan faktyczny w terenie został ustalony przez organ I instancji w dniu [...] listopada 2020 r. w drodze oględzin nieruchomości. Stwierdzono wówczas, że przebieg drogi - działki nr 1155 został na gruncie zmieniony w odniesieniu do stanu wykazanego na mapie ewidencji gruntów powstałej w wyniku kompleksowych uwłaszczeń oraz obecnie obowiązującej.

Ustalono również, że droga nr 1155 w sąsiedztwie działek stanowiących własność P.G. jest zarośnięta, nie jest użytkowana jako droga oraz część gruntu P.G. co do których jest złożony wniosek o zniesienie do nich przedmiotowej drogi, jest ogrodzony siatką leśną i słupami betonowymi. Na fakt, iż przedmiotowy grunt nie był użytkowany jako droga, wskazuje P.G. m.in. w piśmie z [...] marca 2021 r. skierowanym do WINGiK, do którego załączył fotografie wykonane w 2012 r. częściowo przedstawiające stan faktyczny tego gruntu.

W dalszej części uzasadnienia swej decyzji WINGiK przytoczył przepisy prawa znajdujące zastosowanie przy rozpatrzeniu przedmiotowej sprawy, tj. art. 2 pkt 8, art. 20, art. 22 i art. 24 P.g.k. Wskazał, że tryb aktualizacji danych ewidencyjnych określają przepisy art. 24 ust. 2a, 2b i 2c P.g.k., w następującym brzmieniu:

ust. 2a: Informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:

z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:

przepisów prawa,

dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,

materiałów zasobu, d) wykrycia błędnych informacji;

na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania;

ust. 2b: Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:

w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:

przepisów prawa,

wpisów w księgach wieczystych,

prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,

ostatecznych decyzji administracyjnych,

aktów notarialnych,

ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,

zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,

wpisów w innych rejestrach publicznych,

dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b;

w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach;

ust. 2c: Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej.

W myśl § 44 pkt 2 rozporządzenia e.g.b, organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków zobowiązany jest do utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Realizowane jest to zgodnie z § 45 stanowiącym, że aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu: zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi lub ujawnienia nowych danych ewidencyjnych oraz wyeliminowania danych błędnych.

Żądania P.G. sprowadzają się do aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie przebiegu granic działek ewidencyjnych w taki sposób, aby część działki nr 1155 została "zniesiona" i włączona do sąsiednich działek nr 1158, 1159 i 1160/1. W jego ocenie, działka nr 1155 w określonej części powstała z gruntów działek nr 1160/1, 1159 i 1158 które są jego własnością i z tego powodu nie powinna figurować na Gminę [...] jako jej samoistnego posiadacza. Jako legalny właściciel części działki nr 1155 w zasięgu działek nr 1160/1, nr 1159 i nr 1158 do ewidencji powinien być wpisany - o ile droga miałaby być zachowana - na tę część wyłącznie P.G. Ponadto zainteresowany podniósł, że przebieg granic działki nr 1155 na mapie ewidencyjnej jest odmienny od faktycznego przebiegu drogi na gruncie - faktyczny przebieg tej drogi zainteresowany oznaczył na wydruku załączonym do pisma. Przedstawione wyżej okoliczności świadczą jego zdaniem o konieczności zmiany danych ewidencyjnych niezgodnych ze stanem faktycznym i prawnym danymi prawidłowymi, czyli zgodnymi z rzeczywistym stanem faktycznym i prawnym. Jego zdaniem zaistniał oczywisty błąd ewidencyjny co do działki nr 1155 (droga).

W ocenie WINGiK organu argumenty P.G. nie są trafne i nie przemawiają na rzecz dokonania zmian w operacie ewidencyjnym w sposób przez niego wskazany. Aby dokonać żądanej zmiany przebiegu granic działek ewidencyjnych niezbędna jest stosowna dokumentacja geodezyjna określona w § 36 rozporządzenia e.g.b., stanowiącym, iż przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej: 1) w postępowaniu rozgraniczeniowym; 2) w celu podziału nieruchomości; 3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów; 4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości; 5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej; 6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków; 7) przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji; 8) w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że przebieg granic działek nr 1158, 1159 i 1160/1 z działką nr 1155 wykazano w operacie ewidencyjnym - stosownie do pkt 6 ww. przepisu - na podstawie źródłowej dokumentacji geodezyjnej utworzonej przy zakładaniu - na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów - katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków, tj. w szczególności na podstawie pomiaru granic wykonanego w terenie w roku 1968. Wszystkie następne opracowania znajdujące się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, sporządzane podczas odnowienia i modernizacji operatu ewidencyjnego, bazowały na ww. dokumentacji źródłowej i nie zmieniały ustalonego wówczas stanu granic; zmiany dotyczyły tylko sposobu zapisu informacji o tych granicach.

W zasobie brak jest dokumentacji geodezyjnej, która wskazywałaby przebieg granic w taki sposób, jak tego żąda skarżący, zaś on sam takiej dokumentacji nie przedłożył, natomiast domaga się jej sporządzenia na zlecenie i koszt organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków. Jako uzasadnienie takiego żądania skarżący podaje obowiązek aktualizacji z urzędu błędnych danych ewidencyjnych, a za błąd uważa utworzenie działki nr 1155 podczas prac związanych z zakładaniem ewidencji i wpis podmiotu władającego tym gruntem. Ponadto, jako uzasadnienie błędu podaje fakt, że w chwili obecnej działka nr 1155 w części objętej postępowaniem nie jest użytkowana w terenie jako droga.

W ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy nie wskazuje, że dane ewidencyjne dotyczące przedmiotowych granic są błędne i wymagają sprostowania z urzędu na podstawie art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d) P.g.k.

Dane te są zgodne z ww. dokumentacją z założenia ewidencji gruntów, sporządzoną zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami, zgodnie z którymi mapa ewidencyjna powinna określać m.in. granice gruntów będących we władaniu poszczególnych osób - art. 5 dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 6, poz. 32). Stan władania (samoistnego posiadania) przedstawiony na mapie ewidencyjnej w skali 1:2880 został potwierdzony w protokole ustalenia potrzeb uwłaszczeniowych A.G. i J.B., a nabycie własności nieruchomości obejmujących działki nr 1158, 1159 i 1160 nastąpiło z mocy prawa i obejmowało grunty będące przedmiotem samoistnego posiadania, co zostało potwierdzone stosownymi aktami własności ziemi. Jak wynika z dokumentów, nabycie własności nie obejmowało gruntu oznaczonego jako działka nr [...]-Dr (jako podmiot władający tym gruntem wpisano Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w [....]).

Brak jakichkolwiek dokumentów które pozwalałyby uznać, że ww. stan ewidencyjny został w tym czasie ustalony w sposób błędny. Wręcz przeciwnie, z dokumentów sporządzonych w toku odnowienia operatu ewidencyjnego w latach 1980-1985, modernizacji ewidencji gruntów i budynków przeprowadzonej w roku 2004 i w latach 2018-2019 wynika, że właściciele działek nr 1158, 1159 i 1160/1 (poprzednio nr 1160), po zapoznaniu się ze stanem ewidencyjnym swoich gruntów niezmienionym w zakresie przedmiotowych granic, nie wnosili do tego stanu uwag ani zastrzeżeń. Zainteresowani podczas modernizacji przeprowadzonej w 2004 r. mieli prawo wypowiadać się na temat przebiegu wszystkich granic należących do nich działek, w tym do granicy z działką nr 1155, tym bardziej ze względu na fakt, że działka ta stanowi grunt o nieuregulowanym stanie prawnym, a P.G.- jak wynika z jego żądań - kwestionuje przebieg granic i uważa się za właściciela części działki nr 1155.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że nie jest wykluczone dokonywanie zmian danych ewidencyjnych w następstwie korygowania błędów lub pomyłek powstałych w procesie wprowadzania danych do rejestru. Stosownie do art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d) P.g.k., informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu, jeżeli istnieją podstawy do usunięcia lub sprostowania wpisu do ewidencji, tj. jeśli tylko zostanie ustalone, że wpis był dotknięty od początku istotną wadą i w sposób oczywisty nie odpowiadał stanowi faktycznemu już w dacie jego dokonania. Tego rodzaju "korekta" może być tylko następstwem bezspornego lub niewątpliwego ustalenia, że w ewidencji gruntów i budynków doszło do zamieszczenia wadliwych danych lub prawidłowe dane zostały wadliwe wprowadzone. W niniejszej sprawie okoliczności takie nie zachodzą, zatem brak jest podstaw do aktualizacji danych ewidencyjnych z urzędu.

Rozpatrując zatem wniosek P.G. należy stwierdzić, że dokonanie zmian w operacie ewidencyjnym możliwe jest poprzez udokumentowanie przez osobę zainteresowaną rozbieżności pomiędzy danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków, a danymi wynikającymi z przedłożonych dokumentów. Krytycznie należy odnieść się do aktualizacji wpisów ewidencyjnych na podstawie ponownej oceny dokumentów archiwalnych. Powtórna ocena dokumentów archiwalnych możliwa jest tylko w ramach prowadzonego z urzędu postępowania weryfikacyjnego w trybie określonym w § 54 rozporządzenia e.g.b., nie zaś postępowania wszczynanego na wniosek podmiotu ewidencyjnego. W niniejszej sprawie żądanie P.G. dotyczy nie aktualizacji danych ewidencyjnych w oparciu nowe dokumenty uzasadniające wprowadzenie zmiany, lecz w istocie weryfikacji danych ewidencyjnych aktualnie tam ujawnionych, w oparciu o treść historycznych dokumentów stanowiących podstawę zdarzeń zaewidencjonowanych już wcześniej.

Składany przez zainteresowany podmiot wniosek powinien zawierać w szczególności dokumenty będące podstawą do wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków. W rozpatrywanej sprawie zainteresowany nie załączył do swojego wniosku stosownych dokumentów umożliwiających wprowadzenie wnioskowanych zmian w operacie ewidencyjnym, zatem jego wniosek nie może zostać zrealizowany. Ponadto stosownie do art. 22 ust. 2 P.g.k., zmiana stanu faktycznego użytkowania gruntu, jak również ewentualna zmiana samoistnego posiadacza gruntu będącego przedmiotem niniejszego postępowania, powinna być zgłoszona Staroście przez właściwe podmioty ewidencyjne w terminie 30 dni licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten dotyczy zarówno samoistnego posiadacza dotychczas wpisanego w operacie ewidencyjnym, jak i osoby która aktualnie włada gruntem na zasadach samoistnego posiadania.

Gmina [...] uważa się za samoistnego posiadacza działki nr 1155. Stanowisko to w świetle argumentów P.G. kwestionującego fakt posiadania przedmiotowego gruntu przez Gminę świadczy o tym, że stan posiadania jest sporny. W sytuacji, gdy władanie nieruchomością nie jest bezsporne z uwagi na brak konsensu pomiędzy podmiotem ewidencyjnym a wnioskodawcą, to bez rozstrzygnięcia tej kwestii w stosownym postępowaniu cywilnym dokonanie takiego wpisu w postępowaniu ewidencyjnym naruszałoby istotę tego postępowania, które jest zależne od innych postępowań i trybów, zwłaszcza w przypadku konfliktu interesów podmiotów zainteresowanych. Nie można od organu ewidencyjnego oczekiwać, aby rozstrzygnął spór dotyczący posiadania samoistnego nieruchomości, jako stanu faktycznego podlegającego reglamentacji prawnej na podstawie przepisów prawa cywilnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję WINGiK P.G. wniósł o uchylenie w całości jej oraz decyzji Starosty oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.

Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego (Prawa geodezyjnego i kartograficznego) które miały wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego które mogło mieć istotny wpływ na ten wynik. Podniósł naruszenie jego interesu prawnego wynikające, wskazując, że orzekające w sprawie organy administracyjne naruszyły m.in. art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d) P.g.k. ustalający, że informacje zamieszczone w ewidencji gruntów podlegają aktualizacji z urzędu, jeżeli zmiany informacji wynikają z wykrycia błędnych informacji ewidencyjnych, przez niezastosowanie go do realiów występujących w sprawie albo przez jego błędną wykładnię, co u swego źródła miało niedostateczne wyjaśnienie zachodzącego w sprawie stanu faktycznego i prawnego, począwszy od założenia ewidencji gruntów dla wsi [....] gm. [...] i przeprowadzonego uwłaszczenia na podstawie ustawy uwłaszczeniowej.

Z kolei naruszenie przepisów postępowania administracyjnego znalazło wyraz w pogwałceniu przez organy administracyjne zasady prawdy obiektywnej (prawdy materialnej), zasady pogłębiania zaufania stron do organów władzy publicznej, zasad postępowania wyjaśniającego (dowodowego), w tym zasady oficjalności postępowania przez to, że organy mimo składanych wniosków dowodowych nie podjęły wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli - stron postępowania (art. 7 k.p.a.), nie prowadziły postępowania w sposób budzący zaufania stron do organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a.), jako dowodów nie dopuściły i nie przeprowadziły tego wszystkiego co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, pomimo żądań i wniosków dowodowych skarżącego (art. 75 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a.), nie wypełniły obowiązku polegającego na wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz nie dokonały swobodnej oceny dowodów w ich łączności i całokształcie (art. 80 k.p.a.).

W ocenie skarżącego sednem sprawy było to, aby regulacja jej przez organ I instancji odbywała się na podstawie wykrycia błędnych informacji w ewidencji gruntów co do drogi - działki nr 1155 we wsi [....] gm. [...].

W sytuacji wszczęcia postępowania na żądanie (czyli z wniosku) strony, rodzaj sprawy i jego przedmiot określa treść zgłoszonego przez stronę żądania. Z kolorowych zdjęć znajdujących się w aktach postępowania organów administracyjnych można co najmniej wywnioskować pod względem ustalonego przedmiotu postępowania, że konfiguracja (ukształtowanie) drogi (działki nr 1155) fizycznie, bezpośrednio w terenie, na gruncie, jest inne niż wykazane na mapie ewidencyjnej tak z uwłaszczenia, jak i mapy ewidencyjnej numerycznej obecnie obowiązującej po ostatniej modernizacji przeprowadzonej w latach 2018-2019. Nie było jego intencją podważanie ostatecznych aktów własności ziemi wydanych na poszczególne działki graniczące ewidencyjnie z działką nr 1155, a tym bardziej wkraczanie w sferę (zasięg) własności, gdyż jest to zasadniczo domena wykraczająca poza postępowania administracyjne. Chodziło o ustalenie zagadnień, faktów i okoliczności o charakterze bezsprzecznie typowym dla ewidencji gruntów, takich jak położenie gruntów, przebieg ich granic, powierzchnia, mających znaczenie dla wyjaśnienia prowadzonej sprawy. Miał na celu rzetelne ustalenie, dlaczego było możliwe utworzenie i na jakiej podstawie faktycznej oraz prawnej tej drogi jako odrębnej działki (nr 1155), tzn. jej geodezyjne i kartograficzne wydzielenie oraz wpisanie jej na określony podmiot ewidencyjny, którym początkowo było Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w [...]- drogi gromadzkie, a obecnie jest Gmina [...] jako władający na zasadzie samoistnego posiadania. Dowiedział się tylko, że nastąpiło to na mapie ewidencji gruntów wsi [...] w skali 1:2880 oraz pomiaru uzupełniającego wykonanego w terenie w 1968 r., ale nie uzyskał odpowiedzi na pytanie, dlaczego i na podstawie jakiego dokumentu na tę działkę (drogę) został ujawniony władający (gmina) a nie właściciel, którym byli jego poprzednicy prawni oraz J. B., ani na pytanie jaki był zasięg granic tej działki stanowiącej w ewidencji gruntów drogę i jak został określony oraz z jakich i czyich gruntów ta droga powstała, czyli została geodezyjnie i kartograficznie wyodrębniona (na mapach), czy istniała od lat (tzn. w systemie parcelowym na mapie katastralnej w skali 1:2880 gm. kat. H.), a tylko nie była wykazana w ewidencji gruntów jako nieruchomość (parcela gruntowa, działka).

Uzyskane na powyższe pytania w toku postępowania odpowiedzi i informacje, o ile organy by je ustaliły, należało skonfrontować z mapą katastralną gm. kat. H. w skali 1:2880 w systemie parcelowym sprzed kompleksowych uwłaszczeń i zobaczyć, czy przedmiotowa droga jako odrębna parcela gruntu rolnego gm. kat. H. już figurowała i jaki był jej przebieg na wtedy obowiązującej pierwszej mapie ewidencyjnej z założenia ewidencji gruntów (w skali 1:2880 w systemie działkowym).

W ocenie skarżącego, z analizy dokumentów zgromadzonych przez organ I instancji, a to z porównania m.in. kopii mapy katastralnej w skali 1:2880 gm. kat. H. w systemie parcelowym służącej za podstawę opracowania mapy ewidencji gruntów w tej samej skali przy założeniu ewidencji gruntów, kopii mapy ewidencji gruntów wsi H. w skali 1:2880 w systemie działkowym wykonanej w 1968 r. dla potrzeb prowadzonych prac uwłaszczeniowych, kopii mapy ewidencji gruntów w skali 1:2000 wykonanej w latach 1980 - 1985 podczas odnowienia ewidencji gruntów i z innych dokumentów geodezyjno - kartograficznych oraz prawnych, aż do ostatniej numerycznej mapy ewidencyjnej wsi [...] gm. [...] w skali 1:2000 z modernizacji z lat 2018 - 2019 w sposób jasny i przejrzysty można wyprowadzić następujące wnioski (czego jednak organy administracji nie uczyniły):

z parceli gruntu rolnego l.kat. 565/7 gm. kat. H., która była własnością A.G., c. J. i M. (poprzedniczki prawnej P.G.) powstała działka nr 1159 i część działki nr 1160/1,

z parceli gruntu rolnego l.kat. 566 gm. kat. H., która była własnością J.B., c. W. i M., powstały działki nr 1158 i 1157 (zaznaczenia wymaga, że działkę nr 1158 J.B. przekazała Państwowemu Funduszowi Ziemi za emeryturę rolniczą na podstawie stosownych przepisów prawa, a następnie od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa małżonkowie P.i A.G. nabyli ją [...] września 1994 r. na prawach wspólności ustawowej poprzez umowę sprzedaży w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...], sporządzoną przez notariusza K.K. w [....],

wewnątrz tych dwóch parcel gruntu rolnego podczas kompleksowych uwłaszczeń prowadzonych na podstawie ustawy uwłaszczeniowej została w ewidencji gruntów wsi [...] utworzona część działki nr [...] (droga), żądana przez skarżącego w toku postępowania do usunięcia i wpisania tak zniesionego gruntu do ewidencji gruntów na własność P.G. oraz A.G.;

działka nr 1155 (droga) została wpisana do ewidencji gruntów we władanie Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w [...], a następnie Urzędu Gminy w [...] jako droga gromadzka w [...] bez podstawy i tytułu prawnego (tak naprawdę nie wiadomo na podstawie jakich przesłanek i racji oraz dokumentów, jak również przepisów prawa). Organy administracyjne nie wyjaśniły należycie tych zagadnień w toku postępowania. Z informacji o działce nr 1155 z [...] listopada 2020 r. znajdującej się w aktach organu I instancji, w rubryce "inny dokument własności" jest wymieniona decyzja Starosty [...] z [...] maja 2004 r. nr [...] m.in. o zatwierdzeniu projektu operatu opisowo-kartograficznego zmodernizowanej ewidencji gruntów i założonej ewidencji budynków dla obrębu [...] gm. [....] Ten fakt i tę decyzję potwierdza organ odwoławczy. Ta decyzja została bowiem uzupełniona przez organ I instancji i dostarczona organowi odwoławczemu do jego akt. Nie jest to jednak dokument orzekający o własności, lecz wydany ściśle w przedmiocie ewidencji gruntów, czyli w zakresie sprawy administracyjnej;

- skoro w/w decyzją organu I instancji z [...] maja 2004 r. nr [...] można było usankcjonować w ewidencji gruntów poprzez modernizację określone wpisy i zmiany ewidencyjne (nieuprawnione i bez podstawy prawnej), to tym bardziej decyzjami wydanymi na skutek podania z [...] października 2020 r. organy administracyjne miały nie tylko możliwość ale też powinność usunięcia z urzędu jednoznacznych i oczywistych na pierwszy rzut oka błędów ewidencyjnych co do wnioskowanej części działki nr 1155 (droga).

Wbrew temu, co orzeczono w decyzjach organów administracyjnych (w sentencjach i uzasadnieniach) odmawiając wprowadzenia wnioskowanej zmiany co do zniesienia części działki nr 1155 (droga) do sąsiadujących i obejmujących ją działek nr 1160/1,1159 i 1158, słuszne formalnie i merytorycznie, tak pod względem faktycznym jak i prawnym, są żądania skarżącego ewidencyjnego przyporządkowania działkom nr 1160/1, 1 159 i 1158 części działki nr 1155 (droga). To znaczy słuszna w płaszczyźnie faktycznej i prawnej jest wnioskowana zmiana ewidencyjna znosząca część drogi działki nr 1155, ponieważ byłaby zmianą merytorycznie słuszną, prawidłową, zgodną z rzeczywistością istniejącą na gruntach i służyłaby poprawnemu uporządkowaniu danych w ewidencji gruntów i budynków wsi [...] gm. [...], które na datę wydania decyzji organów I i II instancji nie były aktualne (wymagały uaktualnienia z urzędu).

Już organ I instancji badając sprawę i orzekając w niej własną decyzją powinien uznać stan prawny działek nr 1160/1, 1159 i 1158, który jest uregulowany i dokonać jego konfrontacji ze stanem ewidencyjnym i faktycznym działki nr 1155 (droga), który jest nieuregulowany (Gmina [...] nie ma dokumentu o znaczeniu prawnym orzekającym o własności tej działki drogowej, a jest jedynie wpisana do ewidencji gruntów jako władający samoistnie), o czym przecież w skarżonej decyzji oznajmił organ II instancji.

Stan prawny działek nr 1160/1, 1 159 i 1158 wynika z dokumentów prawnych które w swojej decyzji omówił organ II instancji. Trzy księgi wieczyste figurujące na skarżącego i na żonę A.G. świadczą o stanie prawnym nieruchomości. Potwierdza go też kopia mapy ewidencyjnej znajdującej się w księdze wieczystej nr [...], na której została opisana synchronizacja z parcel gruntu rolnego na działki.

Słuszność tez skarżącego potwierdzają również akty własności ziemi (wystawione na A.G. i J.B.) oraz mapy ewidencyjne, o ile porówna się je do mapy katastralnej w skali 1:2880 w systemie parcelowym, na której żadnego szlaku drogowego który by stanowił przyszłą działkę nr 1155 nie ma. Omówienie znaczenia tych ksiąg wieczystych w skarżonej decyzji nie nastąpiło. Skoro orzecznictwo Sądu Najwyższego stanowi - jak podaje organ II instancji - że uwłaszczeni nabyli własność nieruchomości w takich granicach w jakich faktycznie wykonywali swoje władztwo w stosunku do posiadanych gruntów w dniu wejścia w życie ustawy uwłaszczeniowej, nawet jeżeli stan posiadania nie był zgodny z obszarem i konfiguracją działek wynikających z ewidencji gruntów, to jego mama A.G. cały czas, tzn. od dnia nabycia i jeszcze wcześniej poprzez swoich poprzedników prawnych, faktycznie grunt który teraz stanowi działkę drogową nr 1155 posiadała samoistnie (jak właściciel) od końca lat 50 ubiegłego wieku, była władającym tego gruntu, korzystała z niego i gospodarowała na nim. Inaczej mówiąc, wykonywała faktyczne władztwo w takich granicach posiadanych nieruchomości, że obejmowały one część obecnej działki nr 1155 o którą wnioskował do zniesienia i usunięcia błędu ewidencyjnego. Podobnie było w sytuacji J.B.

W ocenie skarżącego podstawowym elementem stanu faktycznego i prawnego pod względem prawa materialnego którym należało się zająć na samym początku badania sprawy powinno być urzędowe ustalenie, na jakiej podstawie prawnej Gmina [...] i jej poprzednicy prawni jako podmioty ewidencyjne zostali wpisani do ewidencji gruntów na drogę - działkę nr 1155.

Wynik tego ustalenia w zasadniczy sposób powinien kształtować procedowanie i rozstrzygnięcie postępowania. Nad tym elementarnym i podstawowym dla wyjaśnienia sprawy zagadnieniem organ I instancji przeszedł obok, pomimo że było ewidentne, iż: - albo Gmina [...] ma prawo figurować w ewidencji gruntów na działkę nr 1155 i wtedy wszystko jest w porządku, a organ ewidencyjny mógłby oznajmić - czego chce P.G. w sprawie, że ewidencja gruntów wsi [...] gm. [...] w zakresie

tej działki jest prowadzona od samego początku prawidłowo, nie ma naruszeń przepisów prawa, w tym geodezyjnego i kartograficznego,

albo Gmina [...] i jej poprzednicy prawni nie mieli prawa figurować w ewidencji gruntów na działkę nr 1155, co więcej, ta działka drogowa nie powinna być wyodrębniona pod względem geodezyjnym (w części opisowej ewidencji gruntów) i kartograficznym (na mapach ewidencyjnej i zasadniczej), a przy dokonywania wpisu podmiotowego (władającego) nastąpiły rażące naruszenia przepisów prawa (lub działano bez podstawy prawnej), które powinny być usunięte w drodze aktualizującego postępowania i decyzji administracyjnej organów.

Nie ulega wątpliwości, że wkreślenie (wrysowanie, umieszczenie) drogi działki nr 1155 na mapę ewidencyjną w skali 1:2880 w systemie działkowym było od samego początku (u źródła) błędne i teraz błędne jest aktualne figurowanie Gminy [...] jako podmiotu władającego samoistnie w ewidencji gruntów tą działką. Starosta jako organ ewidencyjny ze względu na definicję i charakter ewidencji gruntów był właściwy i zobowiązany do stosownej korekty granic i powierzchni działki nr 1155 i podjęcia decyzji o jej zniesieniu do działek nr 1160/1, 1159 i 1158.

Właściwą drogą na usunięcie oczywistego błędu ewidencyjnego była droga administracyjna, ponieważ ewidencję gruntów prowadzi organ administracji publicznej starosta. W sprawie nie zachodzi spór cywilny na który próbował w skarżonej decyzji skierować organ odwoławczy, lecz - jeżeli mówić w kategoriach sporu - to powstał poprzez wydane decyzje spór typowo ewidencyjny co do błędnej informacji w ewidencji gruntów, ale nie z Gminą [...] (która działką nr 1155 we wsi H. nie włada, nie posiada tej działki i nie posiadała wcześniej), lecz ze Starostą oraz WINGiK jako organami administracyjnymi, które orzekały w sprawie.

W odpowiedzi na skargę WINGiK wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu wydanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach).

Poddawszy zaskarżoną decyzję kontroli we wskazanym zakresie Sąd uznał, że nie narusza ona prawa, dlatego też skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalony w rozpoznawanej sprawie przez organy obydwu instancji stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości i może stanowić podstawę wyrokowania. Wynika z niego, że skarżący zażądał wprowadzenia zmian danych w operacie ewidencji gruntów i budynków w zakresie przebiegu granic działek ewidencyjnych w taki sposób, aby część działki nr 1155 stanowiącej drogę została zniesiona i włączona do sąsiednich działek nr 1158, 1159 i 1160/1 stanowiących jego własność /współwłasność. Zdaniem skarżącego, działka nr 1155 w określonej części została wydzielona z działek nr 1160/1,1159 oraz 1158 i od samego początku nie powinna figurować na Gminę [...] jako jej samoistnego posiadacza, zwłaszcza że nie była użytkowana jako droga, a jej aktualny przebieg nie pokrywa się ze stanem wykazanym w ewidencji gruntów.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organy geodezyjne zasadnie odmówiły dokonania w powyższym zakresie zmian w części opisowej i kartograficznej operatu ewidencji gruntów i budynków.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 P.g.k., ewidencja gruntów i budynków jest zbiorem danych, które stanowią podstawę planowania gospodarczego i przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych. Stosownie do treści art. 20 ust. 1 i 2 tej ustawy, zawiera m.in. informacje dotyczące gruntów (ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów), budynków (ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych) oraz lokali (ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej). W ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także właścicieli nieruchomości oraz inne podmioty władające, ich miejsca pobytu lub siedziby, informacje o wpisaniu do rejestru zabytków i objęcie formą ochrony przyrody, wartość katastralną nieruchomości oraz informacje dotyczące umów dzierżawy.

Ewidencję gruntów i budynków prowadzą starostowie (art. 22 ust. 1 u.P.g.k.), a podstawą wpisów do niej jest przepis ust. 2 tego artykułu, wg którego aktualizacja operatu ewidencji gruntów i budynków następuje przez wprowadzenie zmian wynikających z dokumentów stanowiących podstawę wpisu, którymi mogą być akty normatywne, prawomocne orzeczenia sądowe, decyzje administracyjne, akty notarialne, materiały zasobu, wpisy w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacja architektoniczno-budowlana. Zapisy w ewidencji gruntów i budynków mają więc charakter techniczno - deklaratoryjny, a organy ewidencyjne rejestrują stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy orzekające (tak m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2012 r. I OSK 1004/11 i z dnia 30 września 2011 r. I OSK 1628/10).

W orzecznictwie sądowym podkreśla się w sposób szczególny, że wpisy w ewidencji nie kształtują nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdzają zaistniały stan prawny. Rolą ewidencji i prowadzących ją organów nie jest zatem rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących kwestii przysługiwania prawa własności i jego zasięgu. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Temu bowiem służą takie postępowania jak rozgraniczenie, ustalenie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, czy powództwo o ustalenie albo o ochronę własności. Wg wyroku WSA w Krakowie z dnia 12 listopada 2014 r. III SA/Kr 633/14, błędne jest oczekiwanie, że w ramach postępowania ewidencyjnego dojdzie do załatwienia sporu o prawo własności, o granice czy powierzchnie ich działek, ponieważ organy ewidencyjne nie są uprawnione nie do rozstrzygania tego rodzaju kwestii, lecz jedynie do zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadnym jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów.

Sposób zakładania i prowadzenia ewidencji oraz zakres informacji nią objętych, a także szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych, określa rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Jego § 44 pkt 2 stanowi, że obowiązkiem organu prowadzącego ewidencję jest utrzymywanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, przy czym w myśl § 45 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia, aktualizacja oznacza także zastąpienie danych niezgodnych danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi oraz eliminację danych błędnych. Przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (§ 36 rozporządzenia), a jeżeli jej brak lub gdy zawarte w niej dane nie są wiarygodne, niezbędne dane pozyskuje się w wyniku pomiarów geodezyjnych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic (§ 37 ust. 1 rozporządzenia).

Informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu, jeżeli zostanie ustalone, że wpis w niej od początku był dotknięty wadą i w sposób oczywisty nie odpowiadał stanowi faktycznemu w dacie jego dokonania (art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d P.g.k.). Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie okoliczności takie nie zachodzą, co trafnie - wbrew twierdzeniom skarżącego - wykazały orzekające organy administracji.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że przebieg granic tak działki nr 1155 jak i graniczących z nią działek nr 1158, 1159 i 1160/1 wykazano w operacie ewidencyjnym na podstawie źródłowej dokumentacji geodezyjnej utworzonej przy zakładaniu katastru nieruchomości oraz ewidencji gruntów i budynków, tj. w szczególności na podstawie wykonanych w terenie w 1968 r. pomiarów granic, na których bazowały wszystkie kolejne opracowania geodezyjne, w tym sporządzane podczas odnowienia i modernizacji operatu ewidencyjnego.

W oparciu o wynikające z dokumentacji źródłowej dane prowadzone były także dotyczące działek nr 1158, 1159 i 1160/1 postępowania uwłaszczeniowe, które nie obejmowały nabycia własności gruntu działki nr 1155, co nie było przez podmioty podlegające uwłaszczeniu kwestionowane, tak samo jak wszelkie czynności podejmowane w ramach odnowienia i modernizacji operatu ewidencyjnego W ramach przeprowadzonego w sprawie przez organy postępowania dowodowego nie stwierdzono z urzędu jakichkolwiek dokumentów pozwalających uznać, że stan ewidencyjny tych działek ustalony został w sposób błędny lub że takimi błędami obarczone były wpisy w tych dokumentach. Co istotne, z dokumentacji geodezyjnej sporządzonej w toku odnowienia operatu ewidencyjnego w latach 1980-1985, modernizacji ewidencji gruntów i budynków w roku 2004 i następnie w latach 20182019 wynika, że właściciele działek nr 1158, 1159 i 1160/1 (którym odpowiednio od 1994, 1995 i 1996 r. był m.in. P.G.), po zapoznaniu się ze stanem ewidencyjnym swoich gruntów niezmienionym w zakresie przebiegu granic, nie wnosili do tego żadnych zastrzeżeń.

W opisanej sytuacji słusznie uznały organy, że ewentualne dokonanie zmian w operacie ewidencyjnym zgodnych z żądaniem wnioskodawcy możliwe byłoby wyłącznie w następstwie przedłożenia przez niego stosownej dokumentacji potwierdzającej rozbieżności pomiędzy danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków a wynikającymi z przedłożonych dokumentów. Żądanie P.G. nie dotyczy jednak aktualizacji danych ewidencyjnych w oparciu nowe dokumenty uzasadniające wprowadzenie zmiany, lecz weryfikacji danych ewidencyjnych aktualnie już ujawnionych w ewidencji w oparciu o treść historycznych dokumentów stanowiących podstawę zdarzeń już zaewidencjonowanych. Ponowna ocena dokumentów archiwalnych nie stanowi jednak podstawy do dokonania wnioskowanych zmian, gdyż możliwa jest tylko w ramach prowadzonego z urzędu - w trybie § 54 rozporządzenia e.g.b. - postępowania weryfikacyjnego, nie zaś postępowania wszczynanego na wniosek podmiotu ewidencyjnego.

Ponieważ skarżący żadnej dokumentacji wskazującej na odmienny niż wynikający z danych ewidencyjnych przebieg drogi (działki nr 1155) nie przedstawił, brak jest podstaw do zaakceptowania stanowiska skarżącego, że dane ewidencyjne dotyczące granic przedmiotowych dziaek są błędne i wymagają sprostowania z urzędu na podstawie art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d) P.g.k.

Uzasadnienia dla uznania błędnego utworzenia działki nr 1155 podczas prac związanych z zakładaniem ewidencji i wpisu podmiotu władającego samoistnie tym gruntem nie może stanowić fakt, że obecnie działka nr 1155 w części objętej żądaniem nie jest użytkowana i nie widnieje w terenie jako droga (w sposób oczywisty nie można z tego wywodzić, że wpis dotyczący działki nr 1155 od samego początku był błędny i nie odpowiadał stanowi faktycznemu istniejącemu w dacie jego dokonywania).

W tej sytuacji trafnie skonkludował w uzasadnieniu swej decyzji WINGiK, że właściwą drogą postępowania dla skarżącego - usiłującego podważyć (poprzez kwestionowanie przebiegu granic) stan samoistnego posiadania działki nr 1155 przez Gminę [...] w granicach wynikających z aktualnych zapisów w ewidencji gruntów i budynków - jest droga postępowania cywilnego.

Uznając zatem prawidłowość przeprowadzonego przez organy postępowania i poczynionych ustaleń co do braku podstaw do wprowadzenia żądanych przez skarżącego zmian w ewidencji gruntów i budynków, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę - jako nieuzasadnioną - oddalił.