Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1793/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6174 Sędziowie i asesorzy sądowi
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 19 ust. 4, art. 26, art. 2 pkt 54
journal: Dz.U. 2017 poz 1139
law: Ustawa z dnia 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz  niektórych innych ustaw
article: art. 155 par. 7, art. 61 par. 1 pkt 6, art. 155 par. 2, art. 155 par. 2a, art. 147
journal: Dz.U. 2020 poz 2072
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych - t.j.
article: art. 15 ust. 4, art. 5 pkt 7 lit. b
journal: Dz.U. 2015 poz 694
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 51 par. 2, art. 10 par. 1, art. 40 par. 4, art. 33 par. 4, art. 1, art. 4, art. 10 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 5
law: Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit a, art. 135, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7a par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak - Osetek Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 października 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. N. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie dopuszczenia do egzaminu sędziowskiego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącej E. N. 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości (dalej: Minister, MS) decyzją z [...] kwietnia 2021r.,

nr [...], na podstawie art. 19 ust. 4 ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 1139 ze zm.; dalej: nowelizacja z 2017r.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256; dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania E. N. (dalej: wnioskodawczyni, strona, skarżąca). od decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury (dalej: KSSiP) z [....] lutego 2021 r., Nr [...], w przedmiocie odmowy dopuszczenia strony do egzaminu sędziowskiego w 2021 roku, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Do wydania powyższej decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia:

Wnioskodawczyni - asystent sędziego w Sądzie Najwyższym (dalej: SN) – wystąpiła o dopuszczenie do egzaminu sędziowskiego, którego część pisemna została wyznaczona przez Ministra Sprawiedliwości zarządzeniem z dnia 14 września 2020 r. (Dz. U. Min. Sprawiedl. poz. 220) na [...] i [...] marca 2021 r.

Do wniosku dołączyła: zaświadczenie Pierwszego Prezesa SN z 2 grudnia 2020r., potwierdzające zatrudnienie w SN na stanowisku asystenta sędziego od 1 kwietnia 2019 r. oraz zatrudnienie w Sądzie Rejonowym dla [...] w W. w okresie od 2 stycznia 2014 r. do 10 stycznia 2016 r., w Sądzie Okręgowym w W. w okresie od 11 stycznia 2016 r. do 10 lutego 2016 r., w Sądzie Apelacyjnym w W. w okresie od 12 lutego 2016 r. do 31 marca 2019r.; uchwałę Komisji Egzaminacyjnej Nr 9 do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2020 r. z siedzibą w L. z dnia [...] lipca 2020 r., stwierdzającą uzyskanie pozytywnego wyniku z egzaminu radcowskiego oraz potwierdzenie uiszczenia opłaty egzaminacyjnej.

Dyrektor KSSiP, na podstawie art. 19 ust. 4 nowelizacji z 2017r. w zw.

z art. 104 § 1 k.p.a., decyzją z [...] lutego 2021 r. odmówił dopuszczenia strony do egzaminu sędziowskiego w 2021 r. Uzasadniał to tym, że prawo do przystąpienia do egzaminu sędziowskiego przysługuje wyłącznie osobom zatrudnionym na stanowisku asystenta sędziego w sądach powszechnych, zarówno w chwili zgłoszenia takiego zamiaru, jak i w trakcie samego egzaminu. Asystenci sędziego zatrudnieni w SN nigdy nie mieli prawa zdawania egzaminu sędziowskiego i nie nabyli go z dniem wejścia w życie art. 19 ust. 4 nowelizacji z 2017r. Wskazał również, że przepis ten, jako przepis przejściowy, nie może być interpretowany autonomicznie, bez związku z uprawnieniem określonym w art. 155 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2020 poz. 2072; dalej: u.s.p.). Zachowując status quo osób uprawnionych w dniu 21 czerwca 2017 r., ustawodawca zdecydował się również honorować do 31 grudnia 2023 r. prawo do przystąpienia do egzaminu, nabyte na podstawie uchylanych przepisów - przy uwzględnieniu warunków ustanowionych w przepisach uchylonych w ich kolejnych brzmieniach.

Po rozpatrzeniu odwołania strony, MS utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Uznał, że organ I instancji, opierając się o bezsporny stan faktyczny, wyciągnął na jego podstawie jednoznacznie prawidłowe wnioski co do braku uprawnienia strony do przystąpienia do egzaminu sędziowskiego.

Minister wyjaśnił, że stosownie do treści art. 19 ust. 3 i 4 nowelizacji z 2017r. osoba zatrudniona w dniu wejścia w życie ww. ustawy na stanowisku asystenta sędziego i spełniająca warunek, o którym mowa w art. 155 § 7 u.s.p. (w brzmieniu sprzed 21 czerwca 2017 r.) lub warunek, o którym mowa w art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 694; dalej: ustawa zmieniająca z 2015 r.), może do dnia 31 grudnia 2023 r. przystąpić do egzaminu sędziowskiego, w terminach przewidzianych dla aplikantów aplikacji sędziowskiej.

Z kolei osoba, która w dniu wejścia w życie nowelizacji z 2017 r. jest zatrudniona na stanowisku asystenta sędziego i nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 155 § 7 u.s.p. w brzmieniu dotychczasowym lub warunku, o którym mowa w art. 15 ust. 4 ustawy zmieniającej z 2015 r., może po spełnieniu tego warunku do dnia 31 grudnia 2023 r. przystąpić do egzaminu sędziowskiego, w terminach przewidzianych dla aplikantów aplikacji sędziowskiej. Zauważył MS, że jednym z podstawowych założeń nowelizacji z 2017 r. było ustalenie dwóch ścieżek dojścia do zawodu sędziego: przez odbycie aplikacji sędziowskiej w KSSiP, a następnie asesury sądowej bądź w wyniku przejścia do wymiaru sprawiedliwości doświadczonych przedstawicieli innych zawodów prawniczych. Uprawnienie osób wykonujących zawód referendarza sądowego i asystenta sędziego do przystąpienia do egzaminu sędziowskiego zostało utrzymane w mocy na zasadzie wyjątku jedynie czasowo, przy czym regulacje dotyczące tego uprawnienia podlegały zmianie. Pierwotnie z mocy art. 155 § 7 u.s.p. asystent sędziego po przepracowaniu sześciu lat na tym stanowisku mógł zgłosić zamiar przystąpienia do egzaminu sędziowskiego prezesowi przełożonego sądu apelacyjnego, co skutkowało, w przypadku spełnienia przez zgłaszającego warunków formalnych, dopuszczeniem do egzaminu sędziowskiego w najbliższym terminie przewidzianym dla aplikantów sądowych. Kolejne zmiany u.s.p. skracały wymagany staż na stanowisku asystenta sędziego do 4 lat. W wyniku tychże zmian nie doszło nigdy do rozszerzenia prawa z art. 155 § 7 u.s.p. na krąg osób zatrudnionych poza sądami powszechnymi. Przepis art. 155 § 7 u.s.p. w brzmieniu obowiązującym przed 21 czerwca 2017 r. stanowił, że asystent sędziego po przepracowaniu pięciu lat na tym stanowisku może przystąpić do egzaminu sędziowskiego. Asystent sędziego, który złożył egzamin notarialny, adwokacki lub radcowski mógł przystąpić do egzaminu sędziowskiego po przepracowaniu czterech lat na stanowisku asystenta sędziego lub referendarza sądowego. Wniosek o dopuszczenie do egzaminu sędziowskiego asystent sędziego zgłaszał Dyrektorowi KSSiP na trzy miesiące przed terminem egzaminu, uiszczając wymaganą opłatę.

Zauważył też Minister, że na podstawie ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. z 2009 r. Nr 26 poz. 157) z dniem 4 marca 2009 r. organem dopuszczającym do egzaminu sędziowskiego stał się Dyrektor KSSiP.

Minister uznał za bezsporne, że wnioskodawczyni legitymuje się pięcioletnim stażem pracy na stanowisku asystenta sędziego w sądzie powszechnym. Sporna była kwestia, czy strona może przystąpić do egzaminu sędziowskiego, będąc aktualnie zatrudniona na stanowisku asystenta sędziego, ale w Sądzie Najwyższym. Według Ministra, choć analizowane przepisy nie zawierają regulacji, że zatrudnienie na stanowisku asystenta sędziego ma odbywać się w sądzie powszechnym, to w chwili wejścia w życie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, tj. 12 września 2001 r., obowiązywały: ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. z 1995r. Nr 74 poz. 368) oraz ustawa z dnia 20 września 1984 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2002 r. Nr 101 poz. 924), które nie przewidywały stanowiska asystenta we wskazanych sądach.

Organ odwoławczy podniósł, że przy analizie regulacji budzących wątpliwości interpretacyjne należy sięgnąć do wykładni celowościowej, która ma za zadanie doprowadzenia do takiego rozumienia przepisów ustawy, by były one najlepszym środkiem do osiągnięcia celu tej ustawy (ratio legis). Przypomniał, że wolą ustawodawcy, wyrażoną w uzasadnieniu do nowelizacji z 2017 r., było wyżej opisane ujednolicenie systemu dojścia do służby sędziowskiej i nadanie jej czytelnego charakteru, a droga do zawodu sędziego ma prowadzić przez aplikację w KSSiP. Obowiązujące dotychczas w polskim porządku prawnym cztery różne drogi dostępu do stanowiska sędziego ustawodawca zastąpił zobiektywizowanym kryterium, jakim jest egzamin. O pierwszeństwie w przyjęciu na asesurę sądową (po której asesor, gdy jego praca nie budzi zastrzeżeń, otrzymuje stanowisko sędziowskie bez udziału w konkursie) decyduje najpierw przeprowadzany w tej formie - konkurs na aplikację sędziowską, a następnie - po odbyciu aplikacji, w trakcie której weryfikowane są wiedza i umiejętności aplikanta - wynik egzaminu sędziowskiego. Minister wyjaśnił, że ustawodawca dostrzegł jednocześnie, że kolejne zmiany ustawy o KSSiP oraz u.s.p. modyfikowały przyjęty pierwotnie model kształcenia, rezygnując ostatecznie z odbywania przez aplikantów stażu na stanowiskach asystenta sędziego i referendarza sądowego, a także - w przypadku kandydatów na stanowisko asystenta sędziego - z wymagania ukończenia aplikacji ogólnej lub zdania egzaminu sędziowskiego, prokuratorskiego, notarialnego, adwokackiego lub radcowskiego, a ustawą zmieniającą z 2015 r. zlikwidowano aplikację ogólną jako pierwszy etap szkolenia. W tej sytuacji zajmowanie stanowisk asystenta sędziego utraciło powiązanie z systemem szkolenia wstępnego, a asystentem sędziego można było zostać bezpośrednio po ukończeniu wyższych studiów prawniczych. Za nieuzasadnione więc uznano utrzymywanie docelowo, jako równorzędnej, drogi do urzędu sędziego wyłącznie poprzez pracę w charakterze asystenta sędziego.

Minister zgodził się z organem I instancji, że art. 19 ust. 4 nowelizacji z 2017 r. nie nadał nikomu prawa do przystąpienia do egzaminu sędziowskiego, a jedynie czasowo - do 31 grudnia 2023 r. - zachował to prawo dla osób uprawnionych w dniu wejścia w życie ww. ustawy. Minister podzielił też opinię Dyrektora KSSiP, że asystenci sędziego zatrudnieni w SN nigdy nie byli uprawnieni do przystępowania do egzaminu sędziowskiego - a co za tym idzie, nie mogli ww. uprawnienia również zyskać w wyniku wejścia w życie art. 19 ust. 4 nowelizacji z 2017 r.

Nie podzielił natomiast twierdzenia wnioskodawczyni, że brak sprecyzowania statusu asystenta sędziego SN należy interpretować "jako zaniedbanie legislacyjne, prowadzące do powstania luki w prawie, nie zaś jako celowe działanie ustawodawcy". Wprowadzając bowiem stanowisko asystenta sędziego w Sądzie Najwyższym (art. 51 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym, opubl. Dz. U. z 2002 r. Nr 240 poz. 2052; dalej: uSN2020), ustawodawca wyraźnie wskazał, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie do pracowników Sądu Najwyższego niebędących sędziami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych, a w sprawach nieuregulowanych także w tej ustawie - przepisy ustawy - Kodeks pracy, odsyłając jednocześnie w zakresie innych uregulowań do u.s.p. (art. 10 ust. 1 uSN2002).

Organ odwoławczy podał, że przedstawiony przez stronę sposób interpretacji omawianej materii, nie może przesądzać poglądu, iż ustawodawca dopuścił się zaniedbania legislacyjnego, a w konsekwencji luki w prawie.

Minister wyjaśnił też, że w sądach administracyjnych stanowisko asystenta sędziego z dniem 10 kwietnia 2010 r. wprowadziła ustawa z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2010 r. Nr 36 poz. 196, dalej: ustawa zmieniająca z 2010 r.). Ustawodawca zawarł zapis, że w sprawach nieuregulowanych w ww. ustawie do m.in. starszych asystentów sędziów oraz asystentów sędziów tych sądów stosuje się odpowiednio przepisy o ustroju sądów powszechnych (art. 29 Prawa o ustroju sądów administracyjnych). Z uwagi na taki sposób regulacji - odmiennie niż w przypadku asystentów sędziów w SN - prawo zdawania egzaminu sędziowskiego w KSSiP zostało przyznane asystentom sędziów sądów administracyjnych.

Organ odwoławczy nie miał wątpliwości, że formalny brak uprawnienia dla asystenta sędziego SN do przystąpienia do egzaminu sędziowskiego na zasadach wynikających z art. 19 ust. 4 nowelizacji z 2017 r. należy wyraźnie oddzielić - od zasadniczo - bardzo wysokich kwalifikacji merytorycznych osób, które są w tym charakterze zatrudnione (należy zresztą podkreślić, że stanowisko asystenta sędziego może być zajmowane w oparciu o dwie odmienne podstawy: delegowania do pełnienia tej funkcji sędziego sądu powszechnego lub wojskowego (stosownie do art. 40 § 4 ustawy o SN) lub zatrudnienie w oparciu o umowę o pracę. Minister podkreślił, że żaden z organów nie kwestionuje wiedzy, bardzo wysokiego przygotowania merytorycznego i poziomu pracy asystentów sędziego SN, często łączonej z pracą naukową. Wręcz przeciwnie, dostrzegał wyjątkowy, zdecydowanie odmienny od pozycji asystentów sędziów w sądach powszechnych - status ww. wynikający z rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 29 marca 2018 r. - Regulamin Sądu Najwyższego (Dz. U z 2018 r. poz. 660; dalej: Regulamin SN) związany nie tylko z trybem ich przydziału przez Prezesa SN sędziom tego Sądu lub wyznaczenia im "innego" zakresu obowiązków (poza "zwykłymi" asystentami w SN istnieje wszak kategoria asystentów-specjalistów do spraw orzecznictwa oraz specjalistów do spraw prawa europejskiego - por. § 72 Regulaminu SN) czy zasady asystowania nie więcej niż jednemu sędziemu SN (por. § 70 ust. 2 Regulaminu SN), gdy tymczasem w sądownictwie powszechnym jeden asystent obsługuje często kilku sędziów.

Zdaniem MS, skoro zarówno na poziomie uprawnień, jak i obowiązków pozycja obu grup asystentów została uregulowana w odmienny sposób, błędny okazał się zarzut strony niekorzystnego różnicowania asystentom sędziego SN - w porównaniu do asystentów sędziego w sądach powszechnych - dostępu do służby publicznej, to także niezasadny jest zarzut naruszenia art. 60 Konstytucji RP. Przepisów tych nie narusza bowiem ani uznanie, że regulacja art. 19 nowelizacji z 2017 r. jest kompletna i jednoznaczna oraz żaden z przepisów nie zezwala asystentowi sędziego SN na przystąpienie do egzaminu sędziowskiego ani w latach kolejnych, ani nie narusza ich odmowa wykładni art. 19 nowelizacji z 2017 r. w sposób zgodny z życzeniem strony.

Za nieuzasadnione według MS - zwłaszcza, że nie zostały w żaden sposób przez wnioskodawczynię uzasadnione w zakresie wskazania sposobu i skutków ww. zaniechań dla sposobu rozpatrzenia sprawy – okazały się zarzuty naruszenia przez organ I instancji art. 10 § 1 k.p.a. (przez uchybienie obowiązkowi poinformowania strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań) oraz naruszenie art. 79a § 1 k.p.a. (przez uchybienie obowiązkowi wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały spełnione lub wykazane na dzień wysłania informacji, o której mowa w art. 10 § 1 k.p.a.), co miałoby skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, dla skuteczności zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału stron w toczącym się postępowaniu administracyjnym konieczne jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie, realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie MS powyższe nie miało miejsca w okolicznościach omawianej sprawy, bowiem stan faktyczny, będący podstawą kwestionowanego rozstrzygnięcia - jako niesporny - został w sprawie ustalony na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę. Istota zagadnienia sprowadzała się natomiast do tego, że z tak ustalonego stanu faktycznego strona i organy obu instancji wywodzą różne skutki prawne co do uprawnień asystentów sędziego SN do zdawania egzaminu sędziowskiego.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się wnioskodawczyni i wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 19 ust. 4 nowelizacji z 2017 r. poprzez błędne uznanie przez Ministra, że osoba zatrudniona na stanowisku asystenta sędziego SN nie jest w ogóle uprawniona do przystąpienia do egzaminu sędziowskiego, także w sytuacji, gdy posiada wymagany do przystąpienia do egzaminu sędziowskiego staż pracy na stanowisku asystenta sędziego w sądach powszechnych;

b) art. 10 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2021 r., poz. 154; dalej: uSN2017) poprzez błędne uznanie, jakoby wykluczał on odpowiednie stosowanie art. 155 § 7 u.s.p. (w brzmieniu według Dz. U. z 2016 r., poz. 2062) do osób zatrudnionych na stanowisku asystenta sędziego SN, posiadających wymagany do przystąpienia do egzaminu sędziowskiego staż pracy na stanowisku asystenta sędziego

- co w konsekwencji prowadzi do naruszenia wyrażonej w art. 60 Konstytucji RP zasady równego dostępu do służby publicznej, stanowiąc jednocześnie zakazaną dyskryminację w rozumieniu art. 32 ust. 1 Konstytucji RP;

2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 7a § 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści norm prawnych na niekorzyść skarżącej, mimo wyraźnego stwierdzenia przez organ odwoławczy, że znajdujące zastosowanie w sprawie regulacje budzą wątpliwości, i braku przesłanek, o których mowa w art. 7a § 2 k.p.a.;

b) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak odniesienia się przez organ odwoławczy do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu - a dokładniej poprzez brak odniesienia się przez MS w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do podniesionego w odwołaniu od decyzji Dyrektora KSSiP zarzutu naruszenia art. 19 ust. 4 nowelizacji z 2017 r. polegającego na błędnym uznaniu, że uprawniona do przystąpienia do egzaminu sędziowskiego jest wyłącznie osoba zatrudniona na stanowisku asystenta sędziego w sądzie powszechnym w chwili zgłoszenia zamiaru przystąpienia do egzaminu, jak i w trakcie samego egzaminu, w sytuacji, gdy z treści tego przepisu wynika warunek zatrudnienia na stanowisku asystenta sędziego jedynie w dacie wejścia w życie powołanej ustawy, tj. w dniu 21 czerwca 2017 r.;

c) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Dyrektora KSSiP w sytuacji, gdy organ odwoławczy winien na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić zaskarżoną decyzję w całości i orzec co do istoty sprawy.

W oparciu o ww. zarzuty strona wnosiła: na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: p.p.s.a.) o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, na mocy art. 135 p.p.s.a. - o rozważenie konieczności uchylenia decyzji Dyrektora KSSiP; na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, na mocy art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania.

Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wnosił o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Nie zajął stanowiska co do wniosku skarżącej o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W tej sytuacji, wobec wniosku skarżącej o skierowanie sprawy do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym i braku ze strony MS żądania przeprowadzenia rozprawy, Sąd na mocy art. 119 pkt 2 p.p.s.a. rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga wnioskodawczyni zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie zarzuty skargi Sąd uznał za uzasadnione.

Należy zauważyć, że stan faktyczny, ustalony prawidłowo w niniejszej sprawie, jest bezsporny. Wnioskodawczyni nieprzerwanie w okresie od 2 stycznia 2014 r. do 31 marca 2019 r. pracowała na stanowisku asystenta sędziego w sądach powszechnych (po kolei: w Sądzie Rejonowym dla [...] w W., Sądzie Okręgowym w W., Sądzie Apelacyjnym w W.). Natomiast od [...] kwietnia 2019 r. jest zatrudniona na stanowisku asystenta sędziego w Sądzie Najwyższym.

Natomiast sporne pozostaje, czy w tak ustalonej sytuacji, skarżąca – jako obecnie asystent sędziego SN – mogła na mocy art. 19 ust. 4 nowelizacji z 2017 r. przystąpić do egzaminu sędziowskiego. Zdaniem MS okoliczność ta uniemożliwia skarżącej przystąpienie do egzaminu sędziowskiego. Kryteria określone w powołanym uregulowaniu mogą bowiem spełniać wyłącznie asystenci sędziów sądów powszechnych, zatrudnieni w tychże sądach w chwili składania wniosku o przystąpienie do egzaminu sędziowskiego i w chwili przystąpienia do egzaminu sędziowskiego oraz asystenci sędziów sądów administracyjnych, ale już nie asystenci sędziego SN.

Ostatni powołany przepis stanowi, że osoba, która w dniu wejścia w życie nowelizacji z 2017 r. (tj. 21 czerwca 2017 r., na mocy art. 26 tej ustawy) jest zatrudniona na stanowisku asystenta sędziego i nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 155 § 7 u.s.p. w brzmieniu dotychczasowym, lub warunku, o którym mowa w art. 15 ust. 4 ustawy zmieniającej z 2015 r., może po spełnieniu tego warunku, do dnia 31 grudnia 2023 r. przystąpić do egzaminu sędziowskiego, w terminach przewidzianych dla aplikantów aplikacji sędziowskiej.

Przepis art. 15 ust. 4 ustawy zmieniającej z 2015 r. stanowiący, że asystent sędziego, który ukończył aplikację ogólną, może przystąpić do egzaminu sędziowskiego, o którym mowa w art. 61 § 1 pkt 6 u.s.p., po przepracowaniu czterech lat na stanowisku asystenta sędziego lub referendarza sądowego (zd. pierwsze) nie ma zastosowania względem strony, gdyż skarżąca nie ukończyła żadnej aplikacji, a tym bardziej - ogólnej (bezsporne).

Spór zaś dotyczy tego, czy można uznać, że wnioskodawczyni - jako asystent sędziego SN - jest zatrudniona na stanowisku asystenta sędziego w rozumieniu art. 19 ust. 4 nowelizacji z 2017 r. Ustalenie, że strona w chwili wejścia w życie nowelizacji z 2017 r. nie spełniała jeszcze warunku z art. 155 § 7 u.s.p., a wymóg pięcioletniego okresu zatrudnienia na stanowisku asystenta sędziego (tutaj: nawet sądu powszechnego, czego wymagały organy) wypełniła 2 stycznia 2019 r., przy uznaniu, że nadal zajmuje stanowisko sędziego, skutkowałyby tym, że skarżąca na mocy art. 19 ust. 4 nowelizacji z 2017 r. mogłaby przystąpić do egzaminu sędziowskiego do dnia 31 grudnia 2023 r.

Jak słusznie podniósł Minister art. 19 ust. 4 nowelizacji z 2017 r. jedynie czasowo – do 31 grudnia 2023 r. zachował prawo do przystąpienia do egzaminu sędziowskiego dla osób w nim określonych.

Należy bowiem zauważyć, że art. 155 § 7 u.s.p. na mocy art. 2 pkt 54 nowelizacji z 2017 r. został uchylony. W dacie zatrudnienia skarżącej na stanowisku asystenta sędziego w sądzie powszechnym, tj. w dniu 2 stycznia 2014 r. przepis

art. 155 § 7 u.s.p. (Dz. U. z 2013 r. poz. 427) miał brzmienie: "Asystent sędziego po przepracowaniu pięciu lat na tym stanowisku może przystąpić do egzaminu sędziowskiego. Asystent sędziego, który ukończył aplikację ogólną prowadzoną przez Krajową Szkołę Sądownictwa i Prokuratury lub złożył egzamin notarialny, adwokacki lub radcowski może przystąpić do egzaminu sędziowskiego po przepracowaniu czterech lat na stanowisku asystenta sędziego lub referendarza sądowego. Wniosek o dopuszczenie do egzaminu sędziowskiego asystent sędziego zgłasza Dyrektorowi Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury na miesiąc przed przeprowadzeniem egzaminu, uiszczając wymaganą opłatę.". Treść tego przepisu uległa zmianie na mocy art. 5 pkt 7 lit. b) ustawy zmieniającej z 2015 r.: "Asystent sędziego po przepracowaniu pięciu lat na tym stanowisku może przystąpić do egzaminu sędziowskiego. Asystent sędziego, który złożył egzamin notarialny, adwokacki lub radcowski może przystąpić do egzaminu sędziowskiego po przepracowaniu czterech lat na stanowisku asystenta sędziego lub referendarza sądowego. Wniosek o dopuszczenie do egzaminu sędziowskiego asystent sędziego zgłasza Dyrektorowi Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury na trzy miesiące przed terminem egzaminu, uiszczając wymaganą opłatę.". Zatem w obu brzmieniach przepis art. 155 § 7 zd. pierwsze u.s.p. pozwalał asystentowi sędziego na przystąpienie do egzaminu sędziowskiego po przepracowaniu pięciu lat na tym stanowisku.

Jak już zaznaczono nowelizacja z 2017 r. zlikwidowała opisaną możliwość składania przez asystenta sędziego egzaminu sędziowskiego w trybie eksternistycznym, traktowaną przez ustawodawcę za drugą drogę dojścia do zawodu sędziego według dotychczasowego stanu prawnego (por. uzasadnienie projektu nowelizacji z 2017r., druk sejmowy VIII.1406).

Jak słusznie zauważył Minister, nowelizacja z 2017 r. przywróciła jako podstawową drogę dojścia do zawodu sędziego - aplikację sędziowską odbywaną w KSSiP. Naboru miano dokonywać na podstawie zobiektywizowanego kryterium – egzaminu, najpierw przeprowadzanego w formie egzaminu (konkurs na aplikację sędziowską), a następnie - po odbyciu aplikacji - egzaminu sędziowskiego, którego wynik miał decydować o pierwszeństwie przyjęcia na asesurę sądową. Po odbyciu asesury, jeśli przebieg służby nie budziłby żadnych zastrzeżeń, asesor miał otrzymać propozycję nominacji sędziowskiej już bez konieczności uczestniczenia w konkursie (tamże, druk sejmowy VIII.1406). Jednocześnie dla osób zatrudnionych, w dniu jej wejścia w życie, na stanowisku referendarza sądowego lub asystenta sędziego pozostawiła możliwość przystąpienia do egzaminu sędziowskiego, na warunkach określonych w art. 19 tego aktu (por. druk sejmowy VIII.1406).

W dacie zatrudnienia skarżącej na stanowisku asystenta sędziego w sądzie powszechnym, tj. 2 stycznia 2014 r., asystentem sędziego mogła być osoba, która (na mocy art. 155 § 2 u.s.p.) była obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej i korzystała z pełni praw cywilnych i obywatelskich (pkt 1); była nieskazitelnego charakteru (pkt 2); ukończyła wyższe studia prawnicze w Polsce i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne uznane w Polsce (pkt 3); ukończyła 24 lata (pkt 4). Nabór kandydatów na asystenta sędziego następował w drodze konkursu, który miał na celu wyłonienie kandydata o największej wiedzy i najwyższych kwalifikacjach, predyspozycjach i zdolnościach ogólnych, niezbędnych do wykonywania obowiązków asystenta sędziego (art. 155 § 2a u.s.p.). Powołane przepisy u.s.p. do chwili obecnej nie były zmieniane.

Z kolei, gdy chodzi o asystentów sędziego w Sądzie Najwyższym, to w dacie zatrudnienia strony w sądzie powszechnym na stanowisku asystenta sędziego, jak i w dacie wejścia w życie art. 19 ust. 4 nowelizacji z 2017 r., według art. 51 § 1 uSN2002 asystentem sędziego SN mogła zostać osoba posiadająca wyższe wykształcenie prawnicze. Podobnie w dacie zatrudnienia skarżącej na stanowisku asystenta sędziego SN, tj. 1 kwietnia 2019 r. i do chwili obecnej, według art. 57 uSN2017 asystentem sędziego SN mogła/może zostać osoba posiadająca wyższe wykształcenie prawnicze.

Zatem wymogi formalne co do oczekiwanego wykształcenia kandydatów na asystenta sędziego, zarówno w sądach powszechnych, jak i SN, były analogiczne.

Z drugiej strony do pełnienia funkcji asystenta sędziego SN mógł i może być delegowany na czas nieokreślony przez Ministra Sprawiedliwości na wniosek Pierwszego Prezesa SN sędzia sądu powszechnego (por. art. 33 § 4 uSN2002,

art. 40 § 4 uSN2017).

W projekcie uSN2002 (druk sejmowy IV.496) wskazywano: "Ranga i autorytet Sądu Najwyższego uzasadniają stawianie wysokich wymagań wobec sędziów tego Sądu. Odnosi się to zarówno do zakresu kwalifikacji, jak i zaangażowania w działalność jurysdykcyjną." (...) "kwalifikacje wymagane wobec sędziów tego Sądu, charakter pracy zbliżony do pracy badacza-naukowca i długotrwałość zatrudnienia mające duży, pozytywny wpływ na poziom orzecznictwa nie tylko tego Sądu, ale również sądów powszechnych i wojskowych".

Według założeń uSN2017 sędzia SN powinien wykazywać się kwalifikacjami jak wyżej opisanymi (por. projekt uSN2017, druk sejmowy VIII.2003: "Kwalifikacje, jakimi odznaczać się powinien kandydat na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego, określa art. 29 § 1. Obok istniejących dotychczas, projektowana ustawa wprowadza nowy, do tej pory niewystępujący wymóg ukończenia czterdziestego roku życia.").

Skoro od sędziego SN wymagane są tak wysokie kwalifikacje, to asystent, który ma temu sędziemu asystować, musi mieć odpowiednie przygotowanie, aby skutecznie mógł pomagać sędziemu SN w realizacji jego obowiązków, co się przekłada na efektywne wykonywanie zadań przypisanych SN (por. art. 1 uSN2002, art. 1 uSN2017).

Z dokumentów przestawionych przez skarżącą wynika, że zatrudniona jest jako asystent sędziego SN. Na mocy § 71 pkt 1- 7 Regulaminu SN (Dz. U. poz. 660 z późn. zm.) do najważniejszych zadań asystenta SN należy: przygotowywanie wstępnych analiz akt spraw przydzielonych sędziemu SN jako sprawozdawcy (pkt 1); wyszukiwanie i gromadzenie orzecznictwa oraz literatury, a także analiza stron internetowych pod kątem informacji użytecznych przy rozstrzyganiu zagadnień prawnych oraz rozpoznawaniu środków odwoławczych (pkt 2); sporządzanie notatek, opinii i ekspertyz prawnych oraz przygotowywanie projektów orzeczeń i uchwał (pkt 3); sporządzanie projektów uzasadnień i tez (pkt 4); wykonywanie czynności związanych z tworzeniem oraz redagowaniem izbowych baz orzeczeń w systemie informatycznym przeznaczonym do obsługi Sądu Najwyższego (pkt 5); uczestniczenie w pracach redakcyjnych związanych z publikowaniem orzeczeń Sądu Najwyższego oraz ich uzasadnień, a także z wydawaniem biuletynów Sądu Najwyższego (pkt 6). Asystent sędziego SN, w myśl § 70 ust. 2 Regulaminu SN, nie może asystować więcej niż jednemu sędziemu SN.

Mając na uwadze powyższe wymagania stawiane asystentowi sędziego SN, zakres jego obowiązków, należy zgodzić się z Ministrem, że wskazują one na wysokie przygotowanie merytoryczne i wysoki poziom pracy tego asystenta. Nie zachodzi więc obawa, że przy ocenie przygotowania zawodowego w kontekście egzaminu sędziowskiego, asystent sędziego SN z uwagi na zakres i sposób wykonywania czynności (art. 4 uSN2017 nakazał te kwestie uregulować w Regulaminie SN) będzie gorzej przygotowany aniżeli asystent sędziego sądu powszechnego. Według § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 listopada 2012 r. w sprawie czynności asystentów sędziego (Dz. U. poz. 1270), wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 155 § 5 u.s.p., asystent sędziego (w tym: sądu powszechnego) na zlecenie sędziego i pod jego kierunkiem sporządza projekty zarządzeń, orzeczeń lub ich uzasadnień (ust. 1); samodzielnie na zlecenie sędziego (ust. 2): dokonuje analizy akt sprawy we wskazanym zakresie (pkt 1), kontroluje stan spraw odroczonych, zawieszonych lub oczekujących na podjęcie czynności przez sędziego albo sąd (pkt 2); zwraca się do osób i instytucji o nadesłanie informacji lub dokumentów niezbędnych do przygotowania sprawy do rozpoznania (pkt 3), sporządza odpowiedzi na pisma niebędące pismami procesowymi (pkt 4); gromadzi, we wskazanym zakresie, orzecznictwo i literaturę przydatne do rozpoznawania spraw lub wykonywania innych zadań powierzonych sędziom w danym wydziale (pkt 5); w uzasadnionych wypadkach, jeżeli wymagają tego zasady sprawności, racjonalności lub ekonomicznego i szybkiego działania, na polecenie sędziego może także wykonywać inne czynności, niezbędne do przygotowania spraw sądowych do rozpoznania (ust. 3).

Zatem kwestia przygotowania merytorycznego asystentów sędziego SN nie decydowała o negatywnym stanowisku organów obu instancji. Co do odpowiedniego merytorycznego przygotowania asystenta sędziego SN, na poziomie pozwalającym na przystąpienie do egzaminu sędziowskiego Minister nie miał wątpliwości.

Według Ministra okolicznością uniemożliwiającą dopuszczenie asystenta sędziego SN do egzaminu sędziowskiego na podstawie art. 19 ust. 4 nowelizacji z 2017 r. było to, że przepis ten odwołując się do art. 155 § 7 u.s.p. tym samym zawęził krąg uprawnionych asystentów do asystentów sędziego sądu powszechnego i przez odpowiednie u.s.p. – także asystentów sędziów sądów administracyjnych. Zatem jedyną grupą asystentów sędziego nie objętych hipotezą art. 19 ust. 4 nowelizacji z 2017 r. pozostawaliby asystenci sędziego SN. Organy obu instancji bowiem nie znalazły podstaw pozwalających na zaliczenie asystentów sędziego SN do kręgu asystentów sędziego w rozumieniu art. 19 ust. 4 nowelizacji z 2017 r. Minister, na poparcie swego stanowiska, powołał się na art. 10 § 2 uSN2017, mówiący, że w zakresie nieuregulowanym w ustawie do pracowników SN, niebędących sędziami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 537), a w zakresie nieuregulowanym także w tej ustawie - przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320 oraz z 2021 r. poz. 1162). Uznał bowiem, że art. 10 § 1 uSN2017, stanowiący, że w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy u.s.p., nie ma zastosowania wobec asystentów sędziego SN.

Co do pozycji, zadań asystentów sędziego SN, trzeba najpierw ustalić zakres uregulowań w tym zakresie, objętych uSN2017 i Regulaminem SN wydanym na podstawie art. 4 uSN2017. W kwestiach objętych ww. aktami nie ma podstaw do odwoływania się do unormowań 10 uSN2017, przy czym, zdaniem Sądu odesłanie z § 2 art. 10 uSN2017 dotyczy praw i obowiązków pracowniczych, bo odnosi się nie tylko do asystentów sędziego SN, ale wszystkich pracowników SN nie będących sędziami (por. L. Florek (red.), Powszechne a szczególne prawo pracy, WK 2016, pkt 4.6; K. Szczucki, Ustawa o Sądzie Najwyższym. Komentarz, wyd. II, WPK 2021, komentarz do art. 10). Wymaga zauważenia, że zagadnienia dotyczące pracowników SN nie będących sędziami w niewielkim stopniu zostały uregulowane w uSN2017. Asystenci sędziego SN co do kryteriów zatrudnienia i zakresu obowiązków zostali wyodrębnieni z omawianej grupy pracowników SN. Podobny zabieg ustawodawca uczynił wobec asystentów sędziego sądu powszechnego (por. art. 147 u.s.p., w tym § 3 mówiący, że w sądach są zatrudniani urzędnicy i inni pracownicy sądowi czy § 4 stanowiący, że w sądach mogą być zatrudniani asystenci sędziów i starsi asystenci sędziów). Asystentów sędziego, bez względu, czy SN, czy sądu powszechnego nie można traktować jako tylko pracowników sądu, nie będących sędziami, ale trzeba mieć na uwadze, że są organem pomocniczym w pracy sędziego (por. postanowienie SN z 14 lipca 2009 r., sygn. akt SNO 42/09, opubl. Lex 1581387; K. Gonera, Status prawny asystentów sędziów w: A. Rycak (red.), Zatrudnianie pracowników sądów z perspektywy prawa pracy i zarządzania, LEX 2014). Właśnie w tych ostatnich kwestiach w odniesieniu do asystenta sędziego SN mają odpowiednie zastosowanie przepisy u.s.p., na mocy art. 10 § 1 uSN2017. Stanowisko to potwierdza chociażby zmiana Regulaminu SN wprowadzona rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 czerwca 2021 r. zmieniającym rozporządzenie - Regulamin Sądu Najwyższego (Dz. U. poz. 1077), którą na mocy § 1 pkt 48 lit. a) nadano brzmienie § 70 ust. 1 Regulaminu SN: "Asystenci sędziego Sądu Najwyższego zatrudnieni są w Sądzie Najwyższym na stanowisku asystenta, starszego asystenta, asystenta-specjalisty do spraw orzecznictwa oraz asystenta-specjalisty do spraw prawa europejskiego.". Wprowadzono więc instytucję starszego asystenta, bez szczegółowszych unormowań czy to w Regulaminie SN, czy w uSN207, uregulowaną za to w u.s.p., a nie w pragmatykach urzędniczych. W tej sytuacji, zdaniem Sądu w tym zakresie należy odpowiednio stosować przepisy u.s.p. (z mocy art. 10 § 1 uSN2017), a nie pragmatyk urzędniczych i Kodeksu pracy (jak stanowi art. 10 § 2 uSN2017).

Dlatego też nie można podzielić stanowiska Ministra, że spod uregulowania art. 19 ust. 4 nowelizacji z 2017 r. zostali wyłączeni asystenci sędziego SN i w tym zakresie jest luka ustawowa (por. E. Łętowska, Redukcjonizm interpretacyjny jako skutek nieprawidłowego posługiwania się wykładnią językową (na tle oceny przesłanek wpisu w trybie uproszczonym na listę radców prawnych). Glosa do wyroku WSA z dnia 16 listopada 2010 r., VI SA/Wa 1478/10, opubl. EPS z 2011 r. z. 5, s. 41-44). Minister bowiem niewłaściwe zinterpretował zapisy art. 10 uSN2017 w powiązaniu z art. 155 § 7 i art. 19 ust. 4 nowelizacji z 2017 r.

Stanowisko Sądu znajduje oparcie w treści art. 19 ust. 4 nowelizacji z 2017 r., który to przepis został umieszczony w ustawie zmieniającej szereg ustaw, w tym: o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (art. 1), Prawo o ustroju sądów powszechnych (art. 2). Przepis ten mówi o osobie, która w dniu wejścia w życie tej ustawy jest zatrudniona na stanowisku asystenta sędziego i nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 155 § 7 u.s.p. w dotychczasowym brzmieniu. Nie określa wprost, że chodzi o asystenta sędziego sądu powszechnego albo asystenta sędziego, o którym mowa w art. 155 u.s.p., bo mówi tylko o osobie zatrudnionej na stanowisku asystenta i spełniającej warunek, o którym mowa w art. 155 § 7 u.s.p. Należy zauważyć, że na mocy art. 1 pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 10 maja 2013 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sadów powszechnych (Dz. U. poz. 662) z dniem 7 czerwca 2013 r. uchylono pkt 5 w art. 155 § 2 u.s.p., w którym zawarty był jeszcze jeden warunek stawiany asystentowi sędziego ("Wychodząc naprzeciw potrzebom sądów, które od lat borykają się z problemem braku kandydatów na wolne stanowiska asystentów sędziów, zakłada się rezygnację z ustawowego wymagania by wszyscy asystenci sędziów legitymowali się ukończoną aplikacją ogólną, bądź zdaniem jednego z prawniczych zawodowych egzaminów. Tym samym dopuszcza się możliwość zatrudnienia w sądach na stanowiskach asystenta sędziego osób z wykształceniem wyższym prawniczym."; por.: uzasadnienie projektu omawianej ustawy, druk sejmowy VII.880). Z chwilą wykreślenia wspomnianego warunku, wymagania stawiane asystentom sędziów, czy to sądów powszechnych, czy sędziego SN, czy sądów administracyjnych stały się porównywalne, i to co do wykształcenia, jak i zakresu wykonywanych zadań (organ pomocniczy w pracy sędziego).

W tej sytuacji z redakcji przepisu art. 19 ust. 4 nowelizacji z 2017 r. wynika, że odnosi się do wszystkich kategorii asystentów sędziego, tj. uregulowanych w u.s.p., w ustawie o Sądzie Najwyższym i ustawie – Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Zdaniem Sądu nie ma podstaw do twierdzenia, że wystąpiła luka prawna, jak uważały organy obu instancji. Przecież na mocy art. 175 ust. 1 Konstytucji RP wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe.

Należy też zauważyć, że w chwili wejścia w życie nowelizacji z 2017 r. obowiązywała uSN2002. Jednakże obecny art. 10 uSN2017 jest powtórzeniem art. 8 uSN2002. Również sytuacja asystentów sędziego SN w uSN2002 została uregulowana analogicznie, jak w uSN2017, gdyż, oprócz w zasadzie tożsamych uregulowań ustawowych, na podstawie art. 51 § 2 uSN2002 (Szczegółowy zakres i sposób wykonywania czynności przez asystentów sędziego określa regulamin Sądu Najwyższego) w Rozdziale 11 Uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 2003 r. w sprawie Regulaminu Sądu Najwyższego (M.P. z 2003 r. Nr 57 poz. 898) zawarto bardzo podobne regulacje. Na mocy § 60 ust. 2 ostatniego aktu asystent mógł asystować nie więcej niż jednemu sędziemu SN i wykonywał zadania zlecone przez sędziego SN (§ 61), a w szczególności: przygotowywał wstępne analizy akt spraw przydzielonych sędziemu SN do referatu (pkt 1); wyszukiwał i gromadził orzecznictwo oraz literaturę, a także przeglądał strony internetowe zawierające informacje użyteczne przy rozstrzyganiu zagadnień prawnych oraz rozpoznawaniu kasacji i innych środków zaskarżenia (pkt 2); sporządzał notatki, opinie i ekspertyzy prawne oraz przygotowywał projekty orzeczeń i uchwał (pkt 3); sporządzał projekty uzasadnień i tez (pkt 4); wykonywał czynności związane z tworzeniem oraz redagowaniem izbowych baz orzeczeń (pkt 5); uczestniczył w pracach redakcyjnych związanych z wydawaniem urzędowych zbiorów orzeczeń oraz biuletynów Sądu Najwyższego (pkt 6).

W kontekście tego, co wyżej podano, stanowisko organów obu instancji wyłączające spod uregulowania art. 19 ust. 4 nowelizacji z 2017 r. asystentów sędziego SN, pracujących w referacie, oznaczało naruszenie zasad wynikających z art. 60 Konstytucji RP (Obywatele polscy korzystający z pełni praw publicznych mają prawo dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach) w zw. z art. 31 ust. 3 tego aktu. Zaprezentowana przez organy obu instancji interpretacja art. 19 ust. 4 nowelizacji z 2017 r. stanowiła w istocie ograniczenie prawa z art. 60 Konstytucji RP, nieproporcjonalne i nie znajdujące uzasadnienia w przepisach dotyczących asystentów sędziego.

Organ ponownie rozpatrujący sprawę, przy ocenie spełniania przez wnioskodawczynię kryteriów z art. 19 ust. 4 nowelizacji z 2017 r. uwzględni wykładnię wspomnianego przepisu w powiązaniu z odpowiednimi przepisami u.s.p. i uSN2002 oraz uSN2017, przedstawioną przez skład orzekający.

Sąd nie podzielił natomiast stanowiska skarżącej, aby doszło do naruszenia art. 7a § 1 k.p.a. (rozstrzygania wątpliwości co do treści normy prawnej na korzyść strony), a to z uwagi na zakres zastosowania tej zasady wówczas, gdy przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia. Wystąpienie z wnioskiem o dopuszczenie do egzaminu sędziowskiego nie mieści się w żadnej z powołanych kategorii spraw.

Z powyższych względów na mocy art. 145 §1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na mocy art. 200, art. 205 § 1 p.p.s.a., mając na uwadze, że skarżąca osobiście prowadziła sprawę i dlatego zasądzony zwrot kosztów obejmował tylko uiszczony przez nią wpis sądowy.