Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 16/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie NSA Krystyna Kutzner (spr.) WSA Tadeusz Wołek Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi J. W.- [...] w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 6 stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogę być wykonane, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz strony skarżącej J. W. koszty postępowania w kwocie [...] ,- zł ( słownie [...] ).


UZASADNIENIE

W dniu [...] .08.2003 r J. W. prowadzący działalność gospodarczą pod Firmą "[...]" zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód ciężarowy marki [...] , rok produkcji 1998 , przywieziony z Austrii. Do zgłoszenia celnego skarżący załączył umowę kupna z dnia [...].07.2003 , określającą wartość przedmiotowego pojazdu na kwotę [...]EUR.

Naczelnik Urzędu Celnego I w Krakowie , działając na podstawie art.23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz.117 ze zm.) zakwestionował wiarygodność umowy , gdyż nie odzwierciedlała ona rzeczywistej wartości przedmiotowego pojazdu i decyzją z dnia [...].08.2003 r uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej towaru i orzekł , że wartość ta wynosi [...]EUR oraz objął w/w towar procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ celny stwierdził, że wartość transakcyjna nie odzwierciedla rzeczywistej wartości towaru, gdyż porównując wartość zadeklarowaną z danymi zawartymi w katalogu "Schwackeliste" nr 6/2003 wydanego przez "Eurotaxschwacke" Niemcy , średnia cena samochodu odpowiadającego typowi sprowadzonego pojazdu wynosiła [...] EUR, co stanowi kwotę wyższą od kwoty ujawnionej w przedłożonej umowie.

Zgodnie z art.24§1 Kodeksu celnego w przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego , organ celny ustala wartość w sposób określony w art.25 - 28 tej ustawy , a jeżeli na podstawie tych przepisów nie można ustalić wartości celnej , wtedy stosuje się art.29 w/w ustawy.

Organ celny uzasadniając przyczyny braku możliwości zastosowania art.24 § 1 Kodeksu celnego , wartość celną przedmiotowego samochodu ustalił na podstawie art.29 w/w ustawy tj. metodą "ostatniej szansy" . Naczelnik Urzędu Celnego I podniósł , że postępowanie w tej kwestii zostało opracowane przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej i opublikowane w formie załącznika do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz.U.Nr 80, poz.908 ). W świetle w/w przepisu przy ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów tą metodą można oprzeć się na katalogach lub specjalistycznych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych.

W rozpatrywanej sprawie Naczelnik Urzędu Celnego przyjął kwotę [...] zł tj. wartość rynkową takiego pojazdu według katalogu "EUROTAX II/2003 , a następnie pomniejszył tę wartość o 10% z tytułu zwyczajowego zysku . Wartość celna ww. pojazdu została ustalona (wraz z kosztami transportu ) na kwotę [...]EUR na warunkach DDU [...].

W odwołaniu od ww. decyzji skarżący zarzucił , że podwyższenie zadeklarowanej wartości celnej było bezpodstawne i przedłożył opinię licencjonowanego biura rzeczoznawców z dnia [...].06.2003 r , w której podano " obiektywną wartość pojazdu w miejscu jego zakupu". Organ celny wezwał skarżącego o przesłanie urzędowego tłumaczenia przedłożonej opinii , którego - jak twierdzi organ celny nie otrzymał , natomiast skarżący oświadczył , iż żądane tłumaczenie przesłał w wyznaczonym terminie.

Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia 06.01.2004 r utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie i stwierdził , że cena podana w dokumentach załączonych do zgłoszenia celnego nie jest bezwzględnie wiążąca dla organów celnych. Wartość transakcyjna nie zawsze odpowiada wartości towaru . Ocena wiarygodności danych musi być oparta na obiektywnych przesłankach , jakimi w przypadku samochodów mogą być katalogi specjalistyczne cen pojazdów używanych na rynkach zagranicznych.

Dyrektor Izby Celnej podniósł , że organ I instancji dokonał porównania wartości transakcyjnej z danymi zawartymi w katalogu "Schwackeliste" nr 6/2003 i na tej podstawie zakwestionowali wysokość ceny transakcyjnej zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym. Takie postępowanie - zdaniem organu odwoławczego - było prawidłowe . Wielkość różnicy o ponad 100% od wartości ustalonej na podstawie danych pochodzących z ww. katalogu pozwalało na stwierdzenie , że zadeklarowana kwota jest w oczywisty sposób zaniżona w stosunku do poziomu cen na rynku Unii Europejskiej. Różnica ta wykracza poza typowe wahania cen w ramach negocjacji rynkowych.

W zaskarżonej decyzji organ I instancji uwzględnił jedynie korektę dotyczącą zwyczajowej marży , natomiast nie uwzględnił innych korekt , takich jak ponadnormatywny przebieg lub stan techniczny zaimportowanego pojazdu , ponieważ przedmiotowy pojazd był sprawny technicznie , a skarżący - jak stwierdził organ odwoławczy - nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających konieczność zastosowania innych odliczeń.

Dyrektor Izby Celnej podniósł , że skarżący co prawda przedłożył dokument będący - jak twierdzi - opinią licencjonowanego biura rzeczoznawców , określający obiektywną wartość pojazdu w miejscu jego zakupu , jednak mimo wezwania do przedłożenia jego urzędowego tłumaczenia , wezwania nie wykonał . W ocenie organu odwoławczego przedstawiony dokument zawiera kalkulację kosztów naprawy zaimportowanego pojazdu oraz materiał dotyczący wartości po uwzględnieniu różnych korekt ( dodatnich i ujemnych ). Dokument ten potwierdza , że w dniu [...].06.2003 r przedmiotowy pojazd był znacznie uszkodzony , natomiast w dniu zakupu tj. [...].07.2003 r był po naprawie , chociaż nie wiadomo kto poniósł koszty tej naprawy.

W ocenie organu odwoławczego postępowanie celne w niniejszej sprawie prowadzone było zgodnie z obowiązującymi przepisami .

Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji jej niezgodność z prawem poprzez naruszenie art.23 § 7 Kodeksu celnego przez błędną jego wykładnię , wyraźnie sprzeczną ze znanym Izbie Celnej w [...] orzecznictwem NSA - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie , a także naruszenie podstawowych przepisów postępowania tj. art.120 , art.121 , a przede wszystkim art.122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926 ze zm.) przez zaniechanie sprawdzenia zarzutów skarżącego , iż w terminie wyznaczonym przez organ I instancji złożył urzędowe tłumaczenie opinii rzeczoznawcy.

Skarżący powołując się na wyroki NSA Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie podniósł , że ocena zadeklarowanej wartości celnej musi nastąpić w oparciu o ceny z miejsca zawarcia transakcji , czego nie uczyniono w rozpatrywanej sprawie.

Ponadto skarżący podniósł , iż mimo wezwania o przedłożenie urzędowego tłumaczenia opinii , organ I instancji nie czekając na odpowiedź rozstrzygnął sprawę bez tego dokumentu . Niezależnie od powyższego na treść ww. dokumentu skarżący powołał się w swym odwołaniu , jednak Dyrektor Izby Celnej nie wyjaśnił tej istotnej dla sprawy okoliczności.

Do skargi została załączona oryginalna kopia pisma przewodniego z dnia [...] .09.2003 r wraz z tłumaczeniem.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji , a dodatkowo stwierdził , że organy celne są upoważnione do oceny przedłożonych dokumentów pod względem ich wiarygodności formalnej i materialnej. W rozpatrywanej sprawie organ celny zakwestionował przedłożoną fakturę pod względem materialnym , o czym zadecydowała niska cena w stosunku do rzeczywistej wartości zgłoszonego towaru.

W przedmiocie oceny wiarygodności faktury w zakresie widniejącej ceny zakupu sprowadzonego pojazdu organ celny przeprowadził stosowne postępowanie dowodowe i porównał zadeklarowaną cenę z cenami takich samych samochodów oferowanych w tym czasie do sprzedaży na rynku niemieckim. Dyrektor Izby Celnej przyznał , że co prawda zaimportowany samochód został zakupiony w Austrii , " lecz biorąc pod uwagę fakt , że gospodarki Niemiec i Austrii są w dużym stopniu zintegrowane ze względu na łączące te kraje więzi gospodarcze w ramach Unii Europejskiej , można uznać , że relacje cenowe są tam zbliżone lub prawie identyczne ". Do porównania cen organ celny użył katalogu Schwackeliste zawierające średnie ceny nowych i używanych samochodów z danymi ustalonymi na podstawie obserwacji rynku niemieckiego. Wynik tego postępowania potwierdził , że zadeklarowana wartość jest w oczywisty sposób zaniżona , a zatem zaistniały podstawy do jej zakwestionowania i ustalenia w oparciu o art.29 Kodeksu celnego.

Do ustalenia wartości celnej przyjęto cenę pojazdu z katalogu wydawnictwa EUROTAX II/2003.

Odnośnie zarzutu nie uwzględnienia tłumaczenia przesłanego w wyznaczonym terminie Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił , że tłumaczenie to nie wpłynęło ani do Urzędu Celnego , ani do Izby Celnej do dnia wydania zaskarżonej decyzji . W rozpatrywanej sprawie brak jest dowodu na okoliczność nadania przesyłki w urzędzie pocztowym . Skutkami takiego postępowania skarżący nie może obciążać organów celnych .

W ocenie Dyrektora Izby Celnej w toku prowadzonego postępowania nie naruszono przepisów proceduralnych , a wydane decyzje zawierają ocenę zebranego materiału dowodowego i wyczerpująco wyjaśniają przesłanki dokonanego rozstrzygnięcia .

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W rozpatrywanej sprawie organy celne naruszyły przepisy prawa materialnego w zakresie niżej opisanym.

Podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru , która zgodnie z art.23§1 Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny.

Wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego ( art.23 § 7).

Przepis ten upoważnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów nie tylko pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym dotyczącym informacji w nich zawartych, w celu wyeliminowania przypadków wprowadzania na polski obszar celny towarów o zaniżonej wartości celnej. Dopuszczalność wyeliminowania zasady określonej w art.23 § 1 Kodeksu celnego uzależniona jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek : 1/ brak wiarygodności dokumentów lub brak samych dokumentów , 2/ wskazania przez organ celny przyczyn braku wiarygodności dokumentów .

W rozpatrywanej sprawie ograny celne nie kwestionując formalnej wiarygodności dokumentów stwierdzających wartość celną sprowadzonego przez skarżącego samochodu zakwestionowały jego wartość transakcyjną z uwagi na niską cenę wskazaną w fakturze zakupu w stosunku do jego rzeczywistej wartości .

Stanowisko to jest nie zgodne z przytoczonym wyżej art.23 § 1 Kodeksu celnego , zgodnie z którym wartością celną jest cena faktycznie zapłacona lub należna . Ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji budzi zastrzeżenia . Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika , że rażąco niska cena pojazdu podana w załączonej do zgłoszenia celnego umowie kupna uzasadniała odmowę przyjęcia wartości transakcyjnej z tego powodu , że cena zawarta w katalogu "Schwackeliste" różniła się od ceny deklarowanej przez skarżącego.

Dyrektor Izby Celnej w [...] w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarł stwierdzenie , że zadeklarowana przez skarżącego wartość celna jest w oczywisty sposób zaniżona " w stosunku do poziomu cen na rynku Unii Europejskiej". Z powyższego wynika , że organ celny utożsamia wartość celną samochodu z jego wartością rynkową rozumianą jako " cena unijna " . Rzeczą powszechnie wiadomą jest , że nie istnieje jedna cena samochodu obowiązująca we wszystkich krajach Unii Europejskiej. Z wyjaśnień do katalogu "Schwackeliste" pod hasłem "Notowanie" wynika, , że wartości pojazdów używanych wymienione w tym katalogu określane są jako " notowania" i są one wynikiem przeprowadzanej na całym terenie Niemiec ciągłej obserwacji rynku. Nie ma zatem wątpliwości , że dane zawarte w tym katalogu odnoszą się wyłącznie do cen obowiązujących na rynku niemieckim . W rozpatrywanej sprawie pojazd został zakupiony w Austrii , a zatem materiałem porównawczym dla oceny wiarygodności zadeklarowanej wartości transakcyjnej nie mogły być ceny obowiązujące w Niemczech.

Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczalne wtedy , gdy okaże się że była ona rażąco niska . Stwierdzenie , że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami i ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w y ł ą c z n i e w kraju sprzedawcy . Organ celny musi wykazać , że treść zakwestionowanego dokumentu nie jest zgodna ze stanem faktycznym .

Niedopuszczalne jest ustalenie zaniżenia ceny transakcyjnej przez jej porównanie z cenami samochodów podobnych obowiązującymi na rynkach innych krajów , niż kraj eksportu , nawet jeśli chodzi o rynki poszczególnych państw Unii Europejskiej .

Za oczywiście bezzasadną i nie zgodną z przepisami należy uznać argumentację Dyrektora Izby Celnej w [...] zawartą w odpowiedzi na skargę , a odnoszącą się do więzi gospodarczych łączących kraje Unii Europejskiej tj. Austrię i Niemcy , co uzasadnia zakwestionowanie wartości celnej przy użyciu katalogu Schwackeliste do samochodów przywiezionych z Austrii . Katalog zawierający ceny samochodów używanych obowiązujące na terenie Niemiec nie może być podstawą do porównania i kwestionowania cen samochodów zakupionych w innych krajach Unii Europejskiej.

Rażąco niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego .

W rozpatrywanej sprawie nie przeprowadzono żadnego postępowania na okoliczność ustalenia cen obowiązujących w miejscu zawarcia przez skarżącego transakcji kupna samochodu .W związku z powyższym organ celny powinien przeprowadzić w tym zakresie stosowne postępowanie dowodowe. Jako dowód należy oczywiście dopuścić opinię rzeczoznawcy przedstawioną przez skarżącego wraz z tłumaczeniem . Dopiero wtedy , gdy organ celny stwierdzi, że istnieją uzasadnione przyczyny do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej towaru , ustala tę wartość w oparciu o jedną z metod określonych w art.25 - 29 Kodeksu celnego.

Stosując metodę "ostatniej szansy" przy ustalaniu ceny samochodu na podstawie katalogu należy uwzględnić korekty dotyczące stanu technicznego pojazdu tj. ponadnormatywny przebieg , braki i uszkodzenia , które mają istotny wpływ na wartość samochodu . Obowiązek taki wynika bezpośrednio z art.85 § 1 Kodeksu celnego , zgodnie z którym należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego . A zatem wartość celna pozostaje w ścisłym i nierozerwalnym związku ze stanem towaru .

Niezależnie od powyższego Studium 1.1 określające postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych , stanowiące załącznik do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r - Wyjaśnienia dotyczące wartością celnej i powołane w zaskarżonej decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł w pkt.17 stanowi , że wartość cena powinna być ustalona " w rozsądny sposób" , a zalecane metody wyceny powinny być stosowane " z rozsądną elastycznością " . Zgodnie z pkt.23 Studium można oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. W takim przypadku należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość ( nadzwyczajne zużycie , naprawy , remonty , akcesoria) w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia ).

Uznając że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) - orzekł jak w sentencji.

Zgodnie z art.152 w/w ustawy uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 w/w ustawy.