Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 603/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, 1b,  art. 29,  art. 32
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski,, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 września 2021 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] r. nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz skarżącej kwotę 480 (dziewięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 26 listopada 2020 r., działająca przez pełnomocnika, B. P. (dalej: strona, wnioskująca, skarżąca) zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną.

Po rozpoznaniu wymienionego wniosku Wójt Gminy K. (organ pierwszej instancji), działając na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 1b, art. 29 i art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.jedn. Dz.U. z 2020r., poz. 111 ze zm.), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1466) oraz art. 104, art. 107, art. 109 i art. 127a. Kodeksu postępowania administracyjnego decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny – bratem J. H.

W uzasadnieniu organ najpierw przytoczył treść art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskakując komu i kiedy przysługuje wnioskowane świadczenie. Następnie stwierdził, że w toku postępowania ustalił, iż osoba wymagającą opieki – J. H. jest rozwiedziony, posiada małoletnią 16-letnią córkę i legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na czas określony - do [...] 2022 r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w C., a stopień niepełnosprawności istnieje do [...] 2020 r. Jednocześnie organ wskazał, że stan zdrowia wymienionego powoduje niezdolność do pracy oraz konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Dalej organ ustalił, że wnioskująca o świadczenie (siostra) jest w wieku produkcyjnym, przy czym brak jest informacji na temat aktualnej sytuacji zawodowej.

Nadto rodzice wymagającego opieki – D. i J. H. żyją i nie posiadają orzeczeń o ustalonych stopniach niepełnosprawności.

Wobec powyższych ustaleń organ odmówił wnioskowanego świadczenia, gdyż nie został spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1a i ust.1b ustawy- tj. na wnioskującej nie ciąży obowiązek alimentacyjny w pierwszej kolejności, gdyż żyją rodzice wymagającego opieki i nie legitymują się orzeczeniami o stopniu niepełnosprawności, a nadto niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu 18 roku życia.

W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, bez uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, w którym uznano niekonstytucyjność części wskazanej normy, w jakiej różnicuje ona prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz błędne zastosowanie art. 17 ust. 1a tej ustawy, mimo, iż nie może mieć on zastosowania w sprawach mających za przedmiot przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz siostry.

Wskazując na powyższe wniesiono o uwzględnienie odwołania i uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie odwołującej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu podkreślono, że brat odwołującej jest osobą niepełnosprawną i wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Powody odmowy wnioskowanego świadczenia są niezasadne, gdyż całkowicie pomięto niekonstytucyjność zastosowanej w sprawie normy art. 17 ust. 1b ustawy. Nadto z art. 17 ust. 1a wynika, że siostra niepełnosprawnego znajduje się w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji członka rodziny i rezygnuje z zatrudnienia, zatem pozostaje w gronie osób uprawnionych.

Po rozpoznaniu odwołania organ odwoławczy decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu, po zrelacjonowaniu dotychczasowego przebiegu postępowania, organ odwoławczy przywołał treść art. 17 ust. ustawy o świadczeniach rodzinnych, a następnie stwierdził, że obowiązek alimentacyjny zdefiniowany został w art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Odnosząc powyższe regulacje do analizowanej sprawy, Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że na odwołującej, jako siostrze osoby wymagającej pomocy nie ciąży obowiązek alimentacyjny w pierwszej kolejności, a wobec tego nie przysługuje jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Żyją bowiem rodzice osoby wymagającej opieki i wnioskującej o świadczenie i nie mają orzeczeń o ustalonych stopniach niepełnosprawności. Kolegium nie neguje faktu sprawowania przez skarżącą opieki nad bratem. Jednak z uwagi na fakt, iż rodzice żyją i nie zostali uznani za niepełnosprawnych w stopniu znacznym, przesądza jednoznacznie, że odwołująca nie spełnia ustawowych wymogów do uzyskania wnioskowanego świadczenia z tytułu opieki nad bratem. Przepisy art. 17 ust. 1 ustawy w związku z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego określają jednoznacznie skonkretyzowany katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego poprzez odwołanie się do kryterium pokrewieństwa.

Kolegium podkreśliło, że jego rolą jest ocena rozstrzygnięcia w kontekście obowiązującego prawa, a nie ocena słuszności poszczególnych ustaw czy zawartych w nich regulacji określających kryteria przyznawania poszczególnych świadczeń.

Reasumując Kolegium podkreśliło, że przesłanki określone w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych są przesłankami kumulatywnymi, co oznacza, iż prawo do świadczenia uzależnione jest od łącznego ich wystąpienia. Niespełnienie którejkolwiek z nich oznacza brak uprawnień do świadczenia.

Przyznając, że o ile brak ustalenia od kiedy istnieje niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie ma wpływu na prawo strony skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego, to nie spełnia ona innej ustawowej przesłanki do przyznania świadczenia, a mianowicie nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny w pierwszej kolejności wobec brata. Obowiązek ten ciąży na rodzicach, którzy nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Skarżąca, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się uchylenia jej oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła rażącą obrazę przepisów prawa materialnego - tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się siostry, będącej jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, że opieka ta powinna być sprawowana przez rodziców niepełnosprawnego, którzy nie posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy funkcjonalna wykładnia tych przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia.

W uzasadnieniu podkreśliła, iż wykładnia językowa art. 17 ust. 1a ustawy dokonana przez organ drugiej instancji prowadzi do wyników sprzecznych z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a także z celem ustawy. Zgodnie bowiem z zamiarem ustawodawcy, świadczenie pielęgnacyjne ma stanowić formę wsparcia rodziny pozostającej w trudnej sytuacji materialnej, ale i faktycznej, spowodowanej koniecznością sprawowania stałej opieki na osobą wymagającą pomocy ze względu na swój stan zdrowia. Pozostając tylko przy wykładni językowej należałoby uznać, że świadczenie to przysługuje wyłącznie współmałżonkowi lub dzieciom osoby wymagającej opieki. W tym zakresie odwołała się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie sygn. akt II SA/Sz 80/19.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325), Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy

Przeprowadzona kontrola legalności decyzji organów pierwszej i drugiej instancji wykazała braki w zakresie ustalenia, wyjaśnienia i końcowej oceny stanu faktycznego sprawy na tle przesłanek materialnoprawnych, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. W konsekwencji w ocenie składu orzekającego doszło do naruszenia przepisów dotyczących gromadzenia i oceny materiału dowodowego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności –

jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Ponadto zgodnie z art. 17 ust. 1a tej ustawy osobom, o których mowa w pkt 4 ust. 1 tego przepisu - tj. innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i pkt 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z zestawienia powyższych przepisów wynika, że z formalnoprawnego punktu widzenia pierwszeństwo nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje rodzicom w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym i pełnoletnim dzieckiem, chyba, że legitymują się oni orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Obowiązkiem organu jest zatem każdorazowa, dogłębna ocena, czy i w jakim zakresie rodzice niepełnosprawnego i pełnoletniego dziecka mogą efektywnie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem.

Istotą sporu jest zagadnienie, czy w świetle przywołanych powyżej przepisów dopuszczalna była odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego siostrze (skarżąca) z tytułu rezygnacji z pracy w związku z opieką nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu bratem.

W ocenie orzekających organów przyczyną odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na brata był fakt, że żyją jego rodzice, zobowiązani do alimentacji w pierwszej kolejności, a nadto nie legitymują się oni orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Stąd też zasadnicze znaczenie w sprawie ma wykładnia wyżej przywołanych przepisów. Innymi słowy rozważyć należy, czy w świetle tych przepisów, skarżąca ma prawo do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wywołaną koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem, pomimo tego, że żyjący rodzice jej (oraz brata) nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W ocenie Sądu, dokonując wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych nie można poprzestać na ich literalnym brzmieniu.

W doktrynie, jak i w orzecznictwie wyraźnie zauważalna jest tendencja do odchodzenia od przyjętej do niedawna powszechnie zasady clara non sunt interpretanda (jasne nie wymaga interpretacji), która wyłączała dopuszczalność stosowania wykładni systemowej i funkcjonalnej wówczas, gdy za pomocą najprostszych reguł wykładni językowej możliwe jest wykazanie jednoznaczności danego wyrażenia (zob. M. Zieliński, Wykładnia prawa. zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2012, s. 56). Szczególnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego widoczne jest przełamanie tradycyjnej koncepcji posługiwania się wyłącznie bezpośrednim rozumieniem tekstu prawnego, a coraz większe znaczenie zaczynają odgrywać metody wykładni inne niż tylko wykładnia językowa danego tekstu (zob. M. Zirk-Sadowski, System prawa administracyjnego, t.4, s.143-144). Prawo dopuszcza bowiem odstąpienie od wyraźnego sensu językowego przepisu, gdy interpretacja językowa prowadzi ad absurdum lub rażąco niesprawiedliwego rozstrzygnięcia i w tego rodzaju sytuacjach odstąpienie od sensu językowego przepisu nie uważa się za wykładnię niezgodną z prawem (zob. L.Morawski, Wykładnia w orzecznictwie sądów, Toruń 202, s.18, komentarz). W związku z tym pomimo istniejącego stanowiska przyznającego pierwszeństwo językowej wykładni, w orzecznictwie w ostatnim czasie przeważa pogląd o konieczności stosowania również innych dyrektyw interpretacyjnych w związku z niezadawalającymi wynikami ograniczania się wyłącznie do dyrektyw językowych. W "procesie wykładni prawa (...) sądowi nie wolno ignorować wykładni systemowej lub funkcjonalnej poprzez ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej pojedynczego przepisu. Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który wydaje się językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy skonfrontujemy go z innymi przepisami lub weźmiemy pod uwagę cel regulacji prawnej" - zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2014 r. sygn. akt II FSK 381/12, czy wyrok tut. Sądu z dnia 08 grudnia 2015r. , sygn. akt IV SA/Gl 170/15. Stanowisko i wywody w nich wyrażone skład orzekający w pełni akceptuje uznając je za własne

Stanowisko zbieżne z prezentowanym powyżej wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 1670/14 oraz w ślad za nim Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 21 października 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1273/16, wskazując, że w "kontekście uzasadnionym stanem faktycznym sprawy, wybranie przez ustawodawcę z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji wyłącznie rodzica i umożliwienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom zobowiązanym do alimentacji wyłącznie w sytuacji, gdy rodzice nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności narusza konstytucyjną zasadę równości, sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), a także godzi w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji.)

W sytuacji bowiem, jak w niniejszej sprawie, brat strony (wnioskodawczyni) jest bezsprzecznie osobą wymagająca stałej i bieżącej opieki, pomocy i wsparcia. Jak wynika z akt sprawy wymagający opieki jest osobą rozwiedzioną, posiada małoletnią córkę, rodziców oraz rodzeństwo – siostrę (skarżąca) oraz brata. Mając zatem na uwadze powyżej przedstawioną zasadę wynikającą z treści art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zobowiązanymi do jego alimentacji w pierwszej kolejności – w tym przypadku polegającej na sprawowaniu opieki- są jego rodzice, chyba, że jako osoby legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności są z tego obowiązku ustawowo zwolnieni.

Organy obu instancji uznały, że skoro rodzice wymagającego opieki żyją i nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to oni są zobowiązani w pierwszej kolejności do świadczenia opieki i pomocy synowi. Z kolei skarżąca, jako siostra wymagającego opieki, ponieważ nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny w pierwszej kolejności - nie spełnia warunku określonego w art. 17 ust. 1a ustawy.

O ile stanowisko takie można wprost wyczytać z przywołanych powyżej przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, to literalna wykładnia omawianych przepisów prowadziłaby do pozbawienia osoby faktycznie sprawującej opiekę, a zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności (siostra), prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Akceptacja takiej wykładni prawa, co wymaga podkreślenia, naruszałaby wspomniane wyżej konstytucyjne zasady sprawiedliwości społecznej, nakaz ochrony i opieki nad rodziną, jak również wynikający z art. 71 ust. 1 Konstytucji, nakaz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.

Dodać przy tym w tym miejscu należy, że w kontrolowanej sprawie brak jest jednoznacznych ustaleń poczynionych przez orzekające w sprawie organy w zakresie faktycznych i rzeczywistych możliwości sprawowania opieki na synem przez jego rodziców. Nie przeprowadzono żadnych ustaleń - czy rodzice wymagającego opieki mogą wypełnić ciążący na nich obowiązek alimentacyjny poprzez świadczenie opieki i pomocy dorosłemu synowi. W aktach sprawy brak jest wyczerpującej i pełnej informacji na ten temat. W załączniku nr 1 obrazującym krąg osób z rodziny osoby niepełnosprawnej - przy rodzicach zapisano jedynie – D. H., emerytka, schorowana, a przy ojcu – J. H. - schorowany, przebywa na ZOLU. Brak natomiast jakichkolwiek ustaleń i wyjaśnień, co do ich praktycznych możliwości objęcia opieką niepełnosprawnego syna.

Jak twierdzi skarżąca powinności te realizuje osobiście, gdyż stan zdrowia rodziców uniemożliwia sprawowanie takiej opieki przez nich. Ale organ w tym zakresie także nie poczynił wyczerpujących ustaleń.

W konsekwencji, aby rozstrzygnięcie w sprawie z wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia, w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym bratem, nie naruszało zasad konstytucyjnych, organ powinien ustalić jaka jest sytuacja zdrowotna, życiowa rodziców skarżącej i osoby wymagającej opieki, m.in. przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu zbadania i ustalenia gdzie faktycznie zamieszkują rodzice, wymagający opieki, skarżąca i czy stan zdrowia ojca i matki wymagającego opieki pozwalają na sprawowanie pełnej i efektywnej opieki nad chorym synem (bratem skarżącej).

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko, że fakt, iż żyją rodzice osoby wymagającej opieki, nie powinien stanowić negatywnej przesłanki dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego dla innych osób zobowiązanych do alimentacji w sytuacji, gdy rodzice tej osoby z różnych względów nie są zdolni do wykonywania pożądanej opieki. Uprawnienie siostry do świadczenia pielęgnacyjnego powinno w takiej sytuacji zależeć – zdaniem Sądu – od tego, czy ze względu na swój stan zdrowia oraz na zakres i możliwości obowiązków opiekuńczych rodzice osoby niepełnosprawnej są w stanie im podołać.

W ocenie Sądu nie można z góry przyjąć i założyć, że tylko niepełnosprawny w stopniu znacznym - rodzic, nie jest zdolny do sprawowania opieki nad dzieckiem tego wymagającym. Brak możliwości sprawowania opieki, otwierający drogę do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby zobowiązane do alimentacji w dalszej kolejności należy wykazać w postępowaniu dowodowym, bez uciekania się do wskazanego w ustawie ustawowego kryterium znacznego stopnia niepełnosprawności.

W związku z powyższym odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom, o których mowa w art.17 ust. 1 pkt 4 omawianej ustawy z tego powodu, że rodzice osoby wymagającej opieki nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie może sprowadzać się wyłącznie do językowej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego zawierającym zasadę prawdy obiektywnej, organy rozpoznające wniosek o świadczenie pielęgnacyjne winny ocenić czy rodzice osoby wymagającej opieki, którzy mimo że nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności – mogą z uwagi na wiek i stan zdrowia taką opiekę sprawować. Takiego postępowania w niniejszej sprawię organ pierwszej instancji nie przeprowadził, co świadczy o naruszeniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Po rzetelnie przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, gdyby okazało się, że realną i efektywną opiekę nad bratem może sprawować jedynie jego siostra - obecnie skarżąca, także dokładnego ustalenia wymagać będzie sytuacja zawodowa skarżącej. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego następuje bowiem w sytuacji nie podejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Dopiero po wyjaśnieniu podniesionych okoliczności należy interpretować zastosowane w sprawie przepisy w sposób umożliwiający ich zgodność z konstytucyjną zasadą równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji), a także zasadą sprawiedliwości społecznej, pojmowaną nie w aspekcie socjalno-ekonomicznym, lecz odnoszoną również do społecznego poczucia sprawiedliwości, które w demokratycznym państwie prawnym nie powinno być przez ustawodawcę ignorowane (art. 2 Konstytucji) i nie powinno godzić w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną w ogólności (art. 18 Konstytucji

Dlatego też, w tej konkretnej sprawie, jeśli pełnej i efektywnej opieki osobie tego wymagającej nie mogłaby zapewnić matka i ojciec, nie można z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego wykluczyć siostry - czyli strony skarżącej – nie narażając się na zarzuty naruszenia art. 32 ust. 1, art. 2, art. 18 i art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 17 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 w związku z art. 17 ust. 1a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd stwierdził, że brak w postępowaniu administracyjnym dostatecznych ustaleń skutkuje tym, iż organy administracji naruszyły art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 17 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 w związku z art. 17 ust. 1a pkt 1 omawianej ustawy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c i lit.a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Rozpoznając ponownie sprawę organy administracji uwzględnią powyższe.