Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 436/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Orzeczono o wymierzeniu grzywny za niewykonanie wyroku-art. 154 PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1 pkt 6, art. 151, art. 154 par. 1, 2 i 6, art. 200
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant referent stażysta Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi Z. S., M. U., K. M., S. M., E. S., P. S., B. S., E. S., Z. K. i W. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 709/15 1. odrzuca skargę K. M.; 2. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości [...] ([...]) złotych; 3. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. oddala skargę w pozostałej części; 5. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz Z. S., M. U., S. M., E. S., P. S., B. Si., E. S., Z. K. i W. K. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Z. S., M. U., K. M., S. M., E. S. P. S., B. S., E. S.M., Z. K. i W. K. pismem z dnia [...] lutego 2019 r. (data prezentaty) wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie o:

1) wymierzenie Prezydentowi W. grzywny;

2) przyznanie od Prezydenta W. na rzecz skarżących sumy pieniężnej

w wysokości połowy kwoty oznaczonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.;

3) przeprowadzenie postępowania o ukaranie grzywną w trybie uproszczonym,

4) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych

- w związku z niewykonaniem przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 709/15.

Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], ozn. hip. "E. we W. [...] lit. [...]"[...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu [...] marca 2016 r.

Zatem trzymiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem [...] czerwca 2016 r.

Skarżący pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. (data prezentaty) wezwali Prezydenta W. do wykonania wyroku, a następnie wystąpili ze skargą

do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

W uzasadnieniu skargi wskazali że organ nie wykonał wyroku, pomimo iż termin wyznaczony przez Sąd już upłynął. Dlatego też wezwali oni organ do wykonania wyroku. Niemniej jednak wezwanie to okazało się bezskuteczne, gdyż skarżący nadal nie otrzymali rozstrzygnięcia w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie

oraz o nie przeprowadzenie postępowania w trybie uproszczonym.

Podniósł, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów

na obszarze W. (Dz. U. Nr 50, poz. 279, ze zm.). Z dniem wejścia w życie dekretu grunty nieruchomości warszawskich - w tym grunt ww. nieruchomości

- przeszły na własność gminy W., a od 1950 r. - na podstawie art. 32

ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz.130) - na własność Skarbu Państwa.

Przed Prezydentem W. prowadzone jest postępowanie o przyznanie odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147, ze.zm.)

Organ dodał, że z dniem [...] grudnia 2016 r. zarządzeniem Prezydenta W. nr [...], wprowadzona została procedura postępowania w Biurze Spraw Dekretowych w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ustawy

o gospodarce nieruchomościami

Wskazał również, iż opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane m.in. bardzo dużą ilością wpływającej do tut. Biura korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. Waga tych spraw, ich złożony charakter oraz stopień skomplikowania stanów faktycznych, które powinny być dokładnie i rzetelnie ustalone, niestety nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów na ich rozpatrzenie.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. pełnomocnik skarżących poinformował Sąd, że skarga została pomyłkowo złożona w imieniu K. M.,

który nie żył w dacie jej złożenia - wobec czego wniósł o jej odrzucenie w tym zakresie.

Do dnia [...] sierpnia 2019 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi

W. grzywny.

Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi

(Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej: p.p.s.a..

Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym

lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1,

może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku,

jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza,

czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 grudnia 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 709/15, zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ulicy [...], ozn. hip. "E. we W. [...] lit. [...]"[...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Zaznaczyć przy tym należy, iż kwestię terminu załatwienia sprawy

po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie

z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.

Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły

do organu w dniu [...] marca 2016 r. - zatem trzymiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął

z dniem [...] czerwca 2016 r.

Niekwestionowaną okolicznością jest również to, iż do dnia wniesienia skargi

z dnia [...] lutego 2019 r. (data prezentaty) - mimo uprzedniego wezwania organu

przez skarżących do wykonania prawomocnego wyroku - organ w dalszym ciągu

nie rozstrzygnął przedmiotowej sprawy. Nie rozpoznał także merytorycznie przedmiotowego wniosku do dnia rozprawy sądowej.

W tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi W. grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, iż niewykonywanie wyroków sądów – niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych

(jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych – w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować,

czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.

Skład orzekający ocenił, że w realiach niniejszej sprawy wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości [...] złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd.

Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność Prezydenta W.

w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ - mimo wyroku Sądu stwierdzającego bezczynność Prezydenta W. - nie zakończył sprawy, choć upłynęło już ponad 3 lata od wyznaczonego terminu.

Sąd oddalił skargę w zakresie przyznania od Prezydenta W.

na rzecz skarżących - na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a - sumy pieniężnej - uznając

to żądanie za nieuzasadnione.

Wskazać należy, że przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta,

poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, iż ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może"

w treści art. 149 § 2 p.p.s.a. oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania grzywny bądź sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny.

Podkreślić też trzeba, że o ile wymierzenie grzywny organowi ma na celu

przede wszystkim oddziaływać na organ mobilizująco i prewencyjnie, o tyle przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma, jak już wskazano powyżej, charakter głównie kompensacyjny. Ma ono niejako zrekompensować skarżącemu stratę,

jaką poniósł na skutek bezczynności organu. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Oceny tej

nie zmienia również przewidziana w art. 149 § 2 p.p.s.a. możliwość przyznania

przez sąd sumy pieniężnej z urzędu. Sąd rozpoznając skargę na bezczynność

lub przewlekłość powinien podjąć czynności wyjaśniające, odnoszące się

do ewentualnego przyznania sumy pieniężnej, jeśli istnienie takich okoliczności wynika z uzasadnienia skargi lub wniosku wyartykułowanego przed rozpoznaniem skargi,

a przyznanie tej sumy jest uzasadnione względami materialnoprawnymi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2017 roku, sygn. akt

I OSK 2934/16).

Analogiczne stanowisko w sprawie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 września 2017 r. akt I OSK 798/17 oraz z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt

I OSK 451/16.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że z treści skargi nie wynika, aby skarżący doznali w związku z bezczynnością organu krzywdy, którą należałoby zrekompensować.

Jeszcze raz należy podkreślić, iż zakwalifikowanie działań organu

jako bezczynności w wykonaniu wyroku nie oznacza automatycznie konieczności orzeczenia na rzecz skarżących sumy pieniężnej - bowiem zasądzenie tej sumy nie jest bezpośrednią konsekwencją bezczynności. Ma ona na celu zadośćuczynienie

za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej.

Sąd odrzucił skargę K. M. - wobec jego śmierci.

Sąd zasądził też na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154

§ 6 oraz art. 151, art. 58 §1 pkt 5 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.