Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2823/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 273 § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.W. i J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 czerwca 2015 r. sygn. akt II SAB/Łd 60/15 w sprawie ze skargi J. W. i J. W. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt II SAB/Łd 86/14 na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia przez gminę prawa własności nieruchomości 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od J. W. i J.W. na rzecz Wojewody [...] kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 17 czerwca 2015 r., sygn. akt II SAB/Łd 60/15 oddalił skargę J. W. i J. W.

o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 listopada 2014 r. sygn. akt

II SAB/Łd 86/14.

Przedstawiając w uzasadnieniu stan faktyczny i prawny sprawy, Sąd wskazał,

że prawomocnym wyrokiem z dnia 19 listopada 2014 r., wydanym w sprawie o sygn. akt

II SAB/Łd 86/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 151 w zw. z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), przywoływanej dalej

w skrócie jako "p.p.s.a.", oddalił skargę J. W. i J. W.

na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia przez gminę prawa własności nieruchomości położonej w Ł.i przy ul. [...].

W uzasadnieniu wyroku Sąd podzielił stanowisko Wojewody [...], wyrażone w odpowiedzi na skargę, że J. W. i J. W. nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym. Skarżący nie wskazywali, by przysługiwał im jakikolwiek prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości objętej skargą. Zresztą, jak słusznie podnosił organ, postępowanie komunalizacyjne nie dotyczy interesu prawnego użytkownika, najemcy, użytkownika wieczystego przedmiotu objętego komunalizacją lub innego podmiotu posiadającego to mienie bez tytułu prawnego. Komunalizacja nie ma bowiem wpływu na zmianę zakresu uprawnień tych osób. Wszystkie zobowiązania związane z komunalizowanym mieniem przejmuje od Skarbu Państwa gmina. Przy czym ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 32, poz. 191 ze zm.), przywoływana dalej w skrócie jako "ustawa", ani też żaden inny akt nie ogranicza w czasie możliwości wszczęcia postępowania komunalizacyjnego. Postępowanie to Wojewoda wszczyna z urzędu, bowiem art. 17a ust. 3 ustawy wprost o tym stanowi. Skarżący nie mają zaś interesu prawnego, który uprawniałby ich do skutecznego żądania wszczęcia postępowania komunalizacyjnego, czy też do działania w tej sprawie w charakterze strony. Tym samym nie posiadają legitymacji skargowej do kwestionowania opieszałości organu w tym zakresie w trybie skargi na bezczynność.

J. W. i J. W. wnieśli skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA w Łodzi z dnia 19 listopada 2014 r. sygn. akt II SAB/Łd 86/14 i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości ze względu na spełnienie przesłanek z art. 271 ust. 2, art. 273 § 1 pkt 1 i art. 273 § 2 p.p.s.a. oraz umorzenie postępowania w sprawie sygn.II SAB/Łd 86/14 jako bezprzedmiotowego ze względu na cofnięcie przez skarżących skargi. W jej uzasadnieniu skarżący wskazali, że w dniu 6 marca 2015 r. Wojewoda [...] doręczył im pismo z dnia 2 marca 2015 r. skierowane do Ministra Administracji i Cyfryzacji zawierające informację, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte przez Wojewodę [...] zawiadomieniem z dnia 26 grudnia 2005 r. - na wniosek Gminy Miasto – Ł. Z informacji zawartej w piśmie Wojewody [...] z dnia 2 marca 2015 r. wynika w oczywisty sposób, że Wojewoda [...] poświadczył w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy nieprawdę oświadczając, iż w oparciu o wniosek skarżących nie jest w stanie ustalić przedmiotu postępowania, skoro postępowanie dotyczące przedmiotowej nieruchomości zostało wszczęte w dniu 26 grudnia 2005 r. Skarga na bezczynność Wojewody [...] w zakresie wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie potwierdzenia faktu komunalizacji była tym samym bezprzedmiotowa, skoro w chwili jej wniesienia postępowanie się toczyło – brak w piśmie Wojewody [...] informacji o jego zakończeniu w inny sposób - będąc wszczętym na wniosek Gminy Miasta – Ł..

W postępowaniu przed WSA w Łodzi skarżący zostali pozbawieni możności działania, będąc zmuszeni do działania na swoją szkodę. Udzielenie przez Wojewodę [...] informacji o wszczęciu postępowania przed wniesieniem skargi do WSA w Łodzi nie spowodowałoby wniesienia skargi, a w trakcie jego trwania spowodowałoby cofnięcie skargi. Zatajenie przed skarżącymi tej informacji wyczerpuje w całości znamiona czynu z art. 286 Kk, gdyż jej brak naraził skarżących na zbędne koszty postępowania przed WSA w Łodzi, a nadto opóźnił podjęcie przez skarżących skutecznych działań na 9 miesięcy.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 271 ust. 2 p.p.s.a. skarżący wywiedli, że w postępowaniu administracyjnym, jak i w postępowaniu przed WSA w Łodzi, na skutek wielokrotnego, rażącego naruszenia przez Wojewodę [...] przepisów k.p.a. - w tym art. 6, art. 7, art.8, art. 9, art. 11, art. 77 ust. 1 i art. 80 oraz dopuszczenia się czynów wyczerpujących znamiona przestępstwa - zostali pozbawieni wiedzy o istotnych okolicznościach faktycznych i prawnych mających decydujący wpływ na wynik sprawy. Wnosząc skargę do WSA w Łodzi skarżący nie wiedzieli, że Wojewoda [...] wszczął postępowanie w sprawie komunalizacji gruntów państwowych, nie mieli tym samym szansy na wykazanie w jej uzasadnieniu rażącego naruszenia przez Wojewodę [...] przepisów k.p.a., uzasadniającego zarzut naruszenia prawa do sądu.

Z treści pisma Wojewody [...] z dnia 2 marca 2015 r. wynika, że skarżący zostali pozbawieni prawa do sądu w znaczeniu materialnym, będąc pozbawieni możliwości cofnięcia skargi jako oczywiście bezprzedmiotowej. Ta okoliczność uzasadnia stanowisko skarżących, iż na skutek pozbawienia wiedzy o istotnych okolicznościach mających wpływ na sposób ich postępowania przed WSA w Łodzi zostali pozbawieni możności obrony swoich praw, co uzasadnia zastosowanie art. 271 ust. 2 p.p.s.a. Formalnie, skarżącym zapewniono korzystanie z prawa do sądu, ale na skutek wskazanych okoliczności zostali pozbawieni możności obrony swoich praw, stając się ofiarami zamierzonej manipulacji, zmierzającej do pozbawienia skarżących prawa do sądu w innych postępowaniach.

Argumentując podstawy wznowienia postępowania sądowego z art. 273 § 1 pkt 1 i art. 273 § 2 p.p.s.a. skarżący stwierdzili, że informacja o wszczęciu postępowania w sprawie komunalizacji przedmiotowej nieruchomości jest nową okolicznością faktyczną, z której skarżący nie mogli skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2 p.p.s.a.). Zatajenie tej informacji w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy wyczerpuje znamiona oczywistych przestępstw (art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Co do przymiotu strony postępowania komunalizacyjnego skarżący w pełni podzielili pogląd, iż ustawa komunalizująca nie może być źródłem ich interesu prawnego. W wyniku wydania decyzji komunalizującej skarżący nie nabędą z jej rozstrzygnięcia żadnych praw do przedmiotowej nieruchomości, a także wydana decyzji nie nałoży na skarżących żadnych obowiązków. Legitymację skargową w postępowaniu komunalizującym przedmiotową nieruchomość skarżący wywodzą z konstytucyjnego obowiązku wszystkich organów władzy publicznej zapewnienia każdemu człowiekowi ochrony publicznych praw podmiotowych - art. 30, art. 38, art. 40, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 2, art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1, art. 2, art. 3, art. 6. 1 i art. 1 Protokołu Nr 1 Konwencji. Bez zakończenia wszczętego postępowania skarżący nie mogą wykazać, że padli ofiarą zorganizowanej grupy o charakterze przestępczym, ulokowanej w organach administracji rządowej, nie mogą wystąpić z wnioskiem o uzgodnienie stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości z rzeczywistym stanem prawnym bądź o naprawienie szkody wyrządzonej zaniechaniem Gminy Miasta – Ł. w ujawnieniu w księdze wieczystej posiadanego prawa własności, nie mogą skutecznie domagać się weryfikacji decyzji w podatku od przedmiotowej nieruchomości oraz żądać pozbawienia wykonalności nakazów zapłaty za nieistniejące w rzeczywistości prawo użytkowania wieczystego.

Reasumując, skarżący stwierdzili, że skarga o wznowienie postępowania służy wyłącznie usunięciu z obiegu prawnego prawomocnego wyroku, w którego uzasadnieniu Sąd zawarł stwierdzenie o braku po stronie skarżących przymiotu strony w postępowaniu komunalizującym przedmiotową nieruchomość, gdyż fakt ten może być przeszkodą uniemożliwiającą skarżącym obronę ich praw podmiotowych w innych postępowaniach. Uchylenie wyroku wydanego w sprawie II SAB/Łd 86/14 mogło nastąpić w trybie kasacji, ze względu na wadliwość jego uzasadnienia. Skarga kasacyjna została jednak odrzucona. Skoro zaistniały okoliczności do wznowienia postępowania, to nie ma żadnych przeszkód, aby jedyny cel skarżących - uchylenie wyroku ze względu na jego uzasadnienie mogące być przeszkodą pozbawienia skarżących przymiotu strony w postępowaniu komunalizującym przedmiotową nieruchomość, co pozbawiłoby skarżących prawa do sądu uniemożliwiając obronę publicznych praw podmiotowych - został zrealizowany w trybie wznowienia postępowania zakończonego zaskarżonym wyrokiem.

Do skargi załączono kopię pisma Wojewody [...] z dnia 2 marca 2015 r.

Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając, że w dniu 19 maja 2014 r. skarżący J. i J. W. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, skargę na nie wykonanie przez Wojewodę obowiązku wynikającego z art. 17a ust. 3 ustawy, zarzucając tym samym wieloletnią bezczynność w wykonaniu z urzędu obowiązku wynikającego z art. 17a ust. 3 ustawy.

Podstawą złożenia skargi było złożone uprzednio przez skarżących pismo z dnia

16 kwietnia 2014 r. - zawierające wezwanie do usunięcia naruszenia prawa poprzez wykonanie obowiązku wynikającego z art. 17a ust. 3 ustawy, w stosunku do nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...].

W celu wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miasto Ł., na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy, warunkiem koniecznym jest ustalenie przedmiotu tegoż postępowania. W związku z faktem, iż w piśmie Państwa W. z dnia 16 kwietnia 2014 r. podany jest wyłącznie adres nieruchomości - Wojewoda [...] pismami z dnia 12 maja 2014 r. i z dnia 5 czerwca 2014 r. wystąpił do wnioskodawców o sprecyzowanie przedmiotu wniosku oraz poinformował, iż po dookreśleniu oznaczenia nieruchomości kwestia komunalizacji nieruchomości zostanie niezwłocznie wyjaśniona. Wojewoda dodał przy tym, że skarżący do chwili obecnej nie wskazali oznaczenia działki mającej stanowić przedmiot postępowania komunalizacyjnego.

Wojewoda [...] w związku z pismem Prezydenta Miasta Ł. z dnia

6 czerwca 2014 r., dotyczącym podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie komunalizacji z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. na rzecz Gminy Miasto Ł. nieruchomości położonej w Ł. przy. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], o pow. 5516 m2, w obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi - XVI Wydział Ksiąg Wieczystych, a na które to w swoich pismach powołują się J. i J. W., wezwał wnioskodawcę, tj. Prezydenta Miasta Ł., pismem z dnia 30 czerwca 2014 r., do przedłożenia stosownej dokumentacji dla ww. nieruchomości, gdyż działka ta nr [...], o pow. 5516 m2, w obrębie [...], została objęta arkuszem spisowym Nr [...].

Organ przyznał, że postępowanie administracyjne w sprawie komunalizacji wspomnianej działki zostało wszczęte zawiadomieniem z dnia 26 grudnia 2005 r., a Prezydent Miasta Ł. w piśmie z dnia 10 lutego 2006 r. zobowiązał się do sukcesywnego przedkładania Wojewodzie [...]emu niezbędnej dokumentacji inwentaryzacyjnej dla poszczególnych nieruchomości objętych ww. spisem. W związku z powyższym Wojewoda zaznaczył, iż prowadzi postępowanie wyjaśniające, zainicjowane pismem Prezydenta Miasta Ł. z dnia 6 czerwca 2014 r., w sprawie komunalizacji nieruchomości położonej w Ł.przy ul. [...]. Jego zdaniem bezzasadny jest zarzut skarżących, iż w chwili wniesienia skargi z dnia

19 maja 2014 r. na nie wykonanie obowiązku wynikającego z art. 17a ust. 3, toczyło się postępowanie komunalizacyjne. Niedorzeczny jest nadto zarzut skarżących

o poświadczeniu nieprawdy przez Wojewodę [...]. Stwierdzenie, czy nieruchomość, o którą chodzi skarżącym, została ujęta w spisach inwentaryzacyjnych złożonych przez Prezydenta Miasta Ł.przed dniem 31 grudnia 2005 r. - a tym samym, czy toczy się w stosunku do niej postępowanie komunalizacyjne na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy, nie jest możliwe w oparciu o szczątkowe dane identyfikacyjne nieruchomości podane w wezwaniu skarżących z dnia 16 kwietnia 2014 r.

Powołując się na treść art. 5 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy Wojewoda przypomniał, że stronami postępowania komunalizacyjnego jest tylko Skarb Państwa i gmina nabywająca nieruchomość od Skarbu Państwa. Zdaniem Wojewody skoro J. i J. W. nie posiadają statusu strony postępowania komunalizacyjnego, to skargę z dnia 7 kwietnia 2015 r. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA w Łodzi z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt II SAB/Łd 86/14 złożyły osoby nie mające legitymacji w tym zakresie.

W piśmie procesowym z dnia 14 maja 2015 r. skarżący wnieśli o odrzucenie skargi po wznowieniu postępowania, nie zaś o umorzenie postępowania.

W kolejnym piśmie procesowym z dnia 25 maja 2015 r. skarżący ponowili wniosek o odrzucenie skargi na bezczynność Wojewody [...], po wznowieniu postępowania i sprecyzowali przesłanki wznowienia postępowania wskazując na:

1. art. 271 ust. 2 p.p.s.a. w części świadomego pozbawienia skarżących możności działania poprzez ukrycie faktu wszczęcia postępowania komunalizującego przedmiotową nieruchomość,

2. art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (w skardze o wznowienie omyłkowo wskazano art. 273 § 1 pkt. 1 p.p.s.a.), tj. orzeczenie zostało uzyskane w wyniku przestępstwa (art. 286 Kk),

3. art. 273 § 2 p.p.s.a. w zakresie wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.

W motywach pisma skarżący powtórzyli dotychczasową obszerną argumentację i wskazali, że zatajenie przez Wojewodę [...] faktu wszczęcia postępowania w sprawie potwierdzenia komunalizacji przedmiotowej nieruchomości uzasadnia wniosek o wznowienie postępowania i odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zdaniem stron przesłanką dopuszczalności zaskarżenia danego aktu lub czynności jest fakt ich istnienia (art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Istotą skargi na bezczynność organu jest zarzut niepodjęcia czynności z zakresu administracji publicznej w zakresie określonym w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zatem z punktu widzenia dopuszczalności zaskarżenia bezczynności organu będzie wyłącznie ustalenie tej okoliczności. Skoro z okoliczności faktycznych ujawnionych po zakończeniu postępowania przed WSA w Łodzi wynika, że Wojewoda [...] wszczął postępowanie na wniosek Gminy Miasto – Ł., przedmiot zaskarżenia nie istnieje, zatem skarga podlegała odrzuceniu na mocy przepisu art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyby fakt wszczęcia postępowania był ujawniony przez Wojewodę [...].

Wskazując następnie na przesłankę wznowienia postępowania z art. 273 § 2 p.p.s.a. skarżący zauważyli, że wykazali bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy faktem wszczęcia postępowania administracyjnego, a stanem faktycznym sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem WSA w Łodzi, który został ustalony niezgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. Skarżący wykazali dowodem z dokumentu, że fakt wszczęcia postępowania administracyjnego istniał w dacie wydania prawomocnego orzeczenia, ale skarżący nie mogli się na ten fakt powołać, gdyż został zatajony przez Wojewodę [...] w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy. Ujawnienie tego faktu skutkowało odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt. 1 p.p.s.a., a nie jej oddaleniem na podstawie art. 150 w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a.

Zatajenie przez Wojewodę [...] faktu wszczęcia postępowania administracyjnego w stosunku do gruntu objętego zapytaniem Prezydenta Miasta Ł. z dnia 6 czerwca 2014 r. oraz informacji skarżących, iż ich wniosek dotyczy tego gruntu, wyczerpuje w całości znamiona czynu z art. 286 § 1 Kk. Udzielenie informacji zawartej w piśmie z dnia 2 marca 2015 r., np. w czerwcu 2014 r., kiedy wyrok WSA w Łodzi jeszcze nie istniał, co było możliwe, wykluczało jego wydanie. Zagrożenie karą bezwzględnego pozbawienia wolności w granicach określonych w art. 286 § 1 Kk jest obligatoryjne, gdyż art. 286 § 1 Kk nie zawiera żadnych podstaw umożliwiających uniknięcia kary, np. iż wprowadzający w błąd działał nieświadomie.

Na rozprawie w dniu 17 czerwca 2015 r. pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał że skarga o wznowienie postępowania sądowego nie jest zasadna.

Przytaczając treść przepisów art. 270-285 p.p.s.a. regulujących problematykę wznowienia postępowania sądowego Sąd wskazał, że J. W. i J. W. oparli skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 19 listopada 2014 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SAB/Łd 86/12 na trzech ustawowych przesłankach z art. 271 pkt 2 p.p.s.a., art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 273 § 2 p.p.s.a., wnosząc ją niewątpliwie z zachowaniem trzymiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 277 p.p.s.a.

Następnie Sąd wskazał że po zbadaniu akt sprawy w kontekście obowiązujących przepisów prawa oraz powołanych przez skarżących argumentów doszedł do wniosku, iż brak jest podstaw do wznowienia postępowania sądowego.

W ocenie Sądu, nie jest prawnie dopuszczalne wznowienie postępowania sądowego z powodu jego nieważności określonej w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., ponieważ analiza akt sądowych sprawy zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 19 listopada 2014 r. sygn. akt II SAB/Łd 86/14 dowodzi bezspornie, iż w toku postępowania sądowego nie doszło do naruszenia przepisów regulujących postępowanie przed sądami administracyjnymi, którego skutkiem byłoby pozbawienie stron możliwości działania, zresztą - co istotne - sami skarżący nie wskazują takich przepisów w treści skargi. Brak jest też podstaw ażeby wysnuć wniosek o braku po stronie skarżących na etapie postępowania prowadzonego w sprawie o sygn. akt II SAB/Łd 86/14 zdolności sądowej w rozumieniu art. 25 p.p.s.a. bądź zdolności procesowej w myśl art. 26 p.p.s.a., a tym samym o konieczności ich należytej reprezentacji zarówno przez przedstawiciela ustawowego, czy też pełnomocnika, który został ustanowiony przez strony dopiero na etapie wnoszenia skargi kasacyjnej od wspomnianego wyżej wyroku, odrzuconej zresztą z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia. Zresztą w treści skargi małżonkowie W. przyznali, że w toku postępowania sądowego w sprawie sygn. II SAB/Łd 86/14 zapewniono im prawo do sądu.

Sąd przypomniał, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wypracowanym na tle brzmienia art. 271 pkt 2 p.p.s.a. ugruntowało się stanowisko, iż niemożność działania, czyli niemożność obrony swych praw, jest pozbawieniem możliwości podejmowania w procesie czynności procesowych. Konieczne jest wykazanie, iż zachodzi związek przyczynowy między naruszeniem prawa procesowego a pozbawieniem strony możliwości działania. Generalnie powiedzieć można, że jeśli strona nie została pozbawiona możliwości podejmowania wszelkich dozwolonych w przepisach procedury sądowoadministracyjnej czynności procesowych, to nie sposób uznać, że była ona pozbawiona, wskutek naruszenia przepisów prawa, możności działania (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.).

Zdaniem Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy nie sposób również zgodzić się z twierdzeniem skarżących, że wystąpiła przesłanka wznowienia z art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a., a mianowicie, że orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa, ponieważ oczywistym jest, iż okoliczność czy też - inaczej mówiąc - zarzucany czyn z art. 286 § 1 Kk, polegający na zatajeniu przez Wojewodę [...] faktu wszczęcia zawiadomieniem z dnia 26 grudnia 2005 r. postępowania administracyjnego w sprawie komunalizacji nieruchomości położonej w Ł.przy ul. [...], nie został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym. Brak jest też podstaw, ażeby twierdzić, że postępowanie karne nie może być w tej sprawie wszczęte lub że zostało umorzone z przyczyn innych niż brak dowodów. Nie zostały wobec tego spełnione warunki z art. 274 p.p.s.a. Późniejsze wykrycie przez skarżących nowej okoliczności faktycznej, z której nie mogli skorzystać w poprzednim postępowaniu w postaci toczącego się od 2005 r. postępowania komunalizacyjnego, niewątpliwie mogłoby uzasadniać wznowienie postępowania sądowego, gdyby nie fakt, że ustawodawca uzależnił możliwość skutecznego wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę z art. 273 § 2 p.p.s.a. od wystąpienia związku przyczynowego pomiędzy nową okolicznością faktyczną, a wynikiem sprawy zakończonej prawomocny orzeczeniem.

Sąd uznał, że w realiach tej sprawy ujawnienie wiadomości o toczącym się od 2005 r. postępowaniu komunalizacyjnym względem nieruchomości położonej w Ł.przy ul. [...] pozostawało bez jakiegokolwiek wpływu na wydane w sprawie rozstrzygnięcie. Nie zmienia to faktu, co zresztą przyznają sami skarżący, że nie posiadają oni interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. we wszczęciu i prowadzeniu postępowania komunalizacyjnego. Ponadto zanim sąd, po wznowieniu postępowania przystąpiłby do badania meritum sprawy, a więc oceny czy Wojewoda pozostawał w bezczynności w przedmiocie postępowania komunalizacyjnego, w pierwszej kolejności skupiłby się na ocenie, czy skarga została wniesione przez osoby posiadające interes prawny. Wynik tej oceny dokonany nie uległby zmianie. W tej sytuacji - wbrew stanowisku skarżących - brak byłoby również podstaw do odrzucenia skargi w trybie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., z tego powodu, że skarga nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Odnosząc się następnie do argumentów skargi o wznowienie postępowania, iż celem jej wniesienia jest uchylenie prawomocnego wyroku, którego uzasadnienie - w przekonaniu skarżących - jest wadliwe, co mogło nastąpić w trybie kasacji, Sąd podkreślił, że postępowanie kasacyjne jest odrębnym postępowaniem od postępowania wznowieniowego. W trybie postępowania wznowieniowego skarżący nie mogą upatrywać substytutu postępowania kasacyjnego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli J. i J. W., zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie art. 282 § 2 p.p.s.a. w części nie uchylenia wyroku WSA w Łodzi z dnia 19 listopada 2014 r. sygn. akt II SAB/Łd 86/14 i nie odrzucenia skargi na bezczynność Wojewody [...], poprzez naruszenie art. 273 § 2 p.p.s.a., w związku z niezastosowaniem art. 58 § 1 pkt. 1 i 6 p.p.s.a., w związku z art. 3 § 2 p.p.s.a. w stosunku do skargi na bezczynność.

W oparciu o powyższe skarżący kasacyjnie wnieśli o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, uchylenie w całości wyroku WSA w Łodzi z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt II SAB/Łd 86/14, wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie nie wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie komunalizacji gruntów państwowych, będących według ustaleń Wojewody [...] w dniu 27 maja 1990 r. w zarządzie terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego oraz zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że okoliczność wszczęcia postępowania sprawia, iż skarga na bezczynność nie miała bytu prawnego (nie istniała de iure). Skarga na bezczynność w zakresie obowiązku wszczęcia postępowania z urzędu w momencie jej wniesienia nie miała swojego przedmiotu i podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Między odrzuceniem skargi a jej oddaleniem istnieje zasadnicza różnica, nie sposób zatem twierdzić, iż okoliczność która zmienia rozstrzygnięcie wyroku nie ma żadnego wpływu na to rozstrzygnięcie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wskazano dodatkowo, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. odmówił stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z dniem 27 maja 1990 r., przez gminę Miasto Ł. prawa własności nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 5516 m2, w obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi - XVI Wydział Ksiąg Wieczystych.

Na rozprawie w dniu 13 maja 2016 r. pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od skarżących kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W skardze kasacyjnej podniesiono " zarzut naruszenia art. 273 §2 p.p.s.a. w związku z niezastosowaniem art.58 §1 pkt 1 i 6 p.p.s.a. w zw. z art.3§2 p.p.s.a.". Taki sposób sformułowania zarzutu nie jest prawidłowy. Stosownie bowiem do art.174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z przepisu tego wynika, że w przypadku zarzucenia zaskarżonemu wyrokowi naruszenia przepisów prawa materialnego obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjną jest wskazanie na czym to naruszenie polegało: czy na błędnej wykładni przepisu, czy też na jego niewłaściwym zastosowaniu. Natomiast, jeśli autor skargi kasacyjnej zarzuca naruszenie przepisów postępowania, to powinien on uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego wyroku, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego byłby inny. We wniesionej skardze kasacyjnej nie nie wskazano, na której z podstaw jest ona oparta. a w konsekwencji jaką postać ma naruszenie prawa.

Naruszenie art. 273 §2 p.p.s.a. polega według wnoszącego skargę kasacyjną na niezastosowaniu art. 58 §1pkt 1 i 6 p.p.s.a. w stosunku do skargi na bezczynność. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że skarżący kwestionują prawidłowość zaskarżonego wyroku, gdyż nie godzą się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, który stwierdził, iż okoliczność wszczęcia postępowania w sprawie komunalizacji gruntów " z której skarżący nie mogli skorzystać" nie miała żadnego wpływu na wynik postępowania w sprawie ze skargi na bezczynność Wojewody [...]. Według skarżących kasacyjnie okoliczność wszczęcia postępowania komunalizacyjnego sprawia, że skarga na bezczynność w przedmiocie jego wszczęcia nie miała bytu prawnego, skarga na bezczynność nie miała przedmiotu i podlegała odrzuceniu na podstawie art.58 §1 pkt 6 p.p.s.a.

Odnośnie do tak sprecyzowanego zarzutu w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zacząć należy od wskazania, że zgodnie z art.273 §2 p.p.s.a. można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.

To poprzednie postępowanie, którego wznowienia domagali się J. W. i J. W. zostało zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. II SAB/Łd 86/14 oddalającym ich skargę na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia przez gminę prawa własności nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...] (postępowania komunalizacyjnego). Powodem oddalenia skargi było uznanie przez Sąd prowadzący postępowanie w sprawie ze skargi na bezczynność, że J. W. i J. W. nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym.

W skardze o wznowienie postępowania skarżący podnosili, że nie wiedzieli, iż postępowanie komunalizacyjne jest w toku. Ponadto skarżący wskazywali, że ta nowa okoliczność (wszczęcie przez Wojewodę postępowania komunalizacyjnego) przed wniesieniem skargi na bezczynność) powoduje, że skarga powinna być odrzucona, a nie oddalona wyrokiem z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. II SAB/Łd 86/14.

Odnosząc się do powyższego należy wyjaśnić, że po wpłynięciu skargi do sądu administracyjnego Sąd w pierwszej kolejności bada spełnienie przez skargę warunków formalnych (art.57§1 p.p.s.a. w zw. z art.46 p.p.s.a.), zachowanie terminu do jej wniesienia (art.53 p.p.s.a.). Następnie sąd administracyjny bada, czy skarga została wniesiona przez osobę uprawnioną, legitymowaną do jej wniesienia, czyli mającą przymiot strony (art.50 §1 i §2 p.p.s.a.). Dopiero po stwierdzeniu, że wnosząca skargę osoba ma przymiot strony sąd bada przedmiot skargi, czyli istotę sprawy. W przypadku skargi na bezczynność, czy ta bezczynność rzeczywiście zaistniała.

Należy zatem podzielić pogląd Sądu pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie ujawnienie nowej okoliczności (już wszczętego postępowania komunalizacyjnego) nie miałoby wpływu na wynik sprawy ze skargi na bezczynność, skoro skargę tę wniosły osoby nie mające interesu prawnego. W sytuacji bowiem wniesienia skargi przez podmiot nie mający legitymacji w sprawie sąd administracyjny skargę oddala, Stwierdzenie zatem, że wnoszący skargę nie legitymuje się interesem prawnym, powoduje oddalenie skargi (por. szerzej: uchwała NSA z dnia 11 kwietnia 2005 r., OPS 1/04, ONSAiWSA 2005, Nr 4, poz. 62; postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. OZ 399/04, ONSAiWSA 2005, Nr 2, poz. 42; wyrok NSA z dnia 10 marca 2011 r., sygn. II OSK 439/10, Legalis; postanowienie NSA z 24 lutego 2011 r., II OSK 227/11, wyrok NSA z dnia 16 września 2010 r., sygn. II OSK 1397/09, pub.CBOSA).

Dodać należy, że jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, w trybie postępowania wznowieniowego skarżący nie mogą upatrywać substytutu postępowania kasacyjnego.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art.204 pkt 1 p.p.s.a.