Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2097/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Protokolant Ewa Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2010 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2003 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast działając z urzędu wznowił na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. postępowanie zakończone decyzją tego organu z dnia [...] maja 2001 r. nr [...] stwierdzającą nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] grudnia 1965 r. nr [...] w części dotyczącej działki nr [...]. Następnie Minister Infrastruktury decyzją z [...] marca 2009 r. nr [...] uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] maja 2001 r. i umorzył postępowanie w sprawie z wniosku M. K. o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] grudnia 1965 r. Minister wskazał, że w świetle prawomocnych orzeczeń prokuratury i sądu okoliczność sfałszowania testamentu byłej właścicielki nieruchomości F. K. uznać należy za bezsporną. Sąd Rejonowy W. w W. zmienił postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po F. K. z dnia [...] kwietnia 1996 r. sygn. [...] i postanowieniem z [...] lutego 2008 r. sygn. [...] r. stwierdził, że spadek po F. K. na podstawie testamentu własnoręcznego z dnia [...] maja 1979 r. nabyła w całości J. K. Na podstawie zakwestionowanego testamentu organ dokonał ustaleń w zakresie legitymacji wnioskodawcy do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] grudnia 1965 r. Potwierdzenie następstwa prawnego po F. K. stanowiło podstawową przesłankę, której spełnienie było niezbędne do merytorycznego rozpoznania sprawy i wydania decyzji z [...] maja 2001 r. Gdyby wnioskodawca nie posłużył się tym testamentem, to nie wykazałby interesu prawnego we wszczęciu przedmiotowego postępowania i organ odmówiłby wszczęcia postępowania z jego wniosku.

Minister Infrastruktury nie jest aktualnie właściwy w sprawie. Jak wynika z wypisu z rejestru gruntów oraz odpisu zupełnego księgi wieczystej nr [...] działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] będąca przedmiotem tego postępowania jest aktualnie własnością W., a nie jak to było w dniu wydania decyzji z [...] stycznia 2001 r. Skarbu Państwa. Stosownie do art. 157 § 1 k.p.a. organem właściwym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Prezydium Rady Narodowej W. w przedmiocie odmowy przyznania prawa własności czasowej do gruntu na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, jeżeli grunt stanowi własność gminy jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2000 r. sygn. OPS 7/00, ONSA 2000/4, poz. 139).

Po rozpoznaniu wniosku M. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z [...] stycznia 2009 r. wskazując w uzasadnieniu, że zgromadzony w sprawie materiał bezspornie wskazuje, że testament z [...] grudnia 1982 r. zgłoszony przez M. K. i przyjęty jako dowód przez Sąd Rejonowy W. zakończonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 1996 r. sygn. akt [...] stwierdzającym, że prawa do spadku po F. K. nabył M. K., został sfałszowany (wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] marca 2007 r. sygn. skat [...]). Tak więc postanowienie stwierdzające, że spadkobiercą F. K. jest M. K., jako oparte na sfałszowanym testamencie stwierdzało nieprawdę. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uznał, że M. K. ma przymiot strony w postępowaniu nadzorczym, a zatem na podstawie tego dowodu ustalił istotne dla sprawy okoliczności, co wypełnia przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. W sprawie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania z tego przepisu, zobowiązująca organ prowadzący wznowione postępowanie do uchylenia dotychczasowej decyzji. Tym samym zasadne było uchylenie decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] maja 2001 r. Rozstrzygnięcie w tym zakresie nie może budzić wątpliwości. W następstwie uchylenia decyzji z [...] maja 2001 r. pozostał do rozpoznania wniosek M. K. z [...] października 1996 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z [...] grudnia 1965 r. o odmowie przyznania dotychczasowej właścicielce prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] przy ul. [...], w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...], będącą obecnie własnością W.

W orzecznictwie i doktrynie utrwalone jest stanowisko, że stosownie do art. 157 § 1 k.p.a. organem właściwym do stwierdzenia nieważności orzeczenia wydanego przez Prezydium Rady Narodowej W., jeżeli grunt stanowi własność gminy, jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2000 r. sygn. OPS 7/00 – ONSA 2000/4/139).

Działka nr [...] w dniu wydania decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] maja 2001 r. stanowiła własność Skarbu Państwa i w tym dniu organ był właściwy do jej wydania. Natomiast na skutek komunalizacji działka ta stanowi mienie jednostki samorządu terytorialnego. Tym samym brak jest podstaw do rozpoznania wniosku przez Ministra Infrastruktury, a rozstrzygnięcie sprawy przez ten organ, gdyby zostało wydane, byłoby obarczone wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. jako wydane przez organ niewłaściwy w sprawie. Prawidłowo zatem orzeczono o umorzeniu postępowania toczącego się przed Ministrem Infrastruktury w sprawie z wniosku M. K. stwierdzenie nieważności decyzji z [...] maja 2001 r. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Minister wskazał też, że przekazanie podania do rozpoznania organowi właściwemu następuje na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. w drodze postanowienia, a nie decyzji administracyjnej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. K. zarzucił decyzji Ministra Infrastruktury z [...] października 2009 r. naruszenie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 149 § 2 k.p.a. i art. 19 k.p.a. poprzez zaniechanie przekazania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] grudnia 1965 r. w celu wydania decyzji merytorycznej. Zdaniem skarżącego w sprawie doszło do nieuzasadnionego zastosowania art. 105 k.p.a. i umorzenia postępowania w sytuacji, gdy miało ono swój przedmiot i toczyło się z udziałem, podmiotów posiadających interes prawny w uzyskaniu pozytywnej decyzji nadzorczej. W ocenie skarżącego nie zachodzi w sprawie bezprzedmiotowość postępowania, gdyż bezprzedmiotowości nie można utożsamiać z brakiem kompetencji organu do rozpoznania sprawy. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury.

Odpowiadając na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu. Zgodnie z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W pojęciu "jakiejkolwiek przyczyny" mieści się również zmiana organu właściwego do rozpoznania sprawy. Bezprzedmiotowość postępowania, o której stanowi ten przepis oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Przesłanka umorzenia postępowania może wystąpić w postępowaniu trybu zwykłego w pierwszej lub drugiej instancji albo też w postępowaniach prowadzonych w trybach nadzwyczajnych, np. w postępowaniach wznowieniowych. Bezprzedmiotowe jest także postępowanie prowadzone przez organ niewłaściwy (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz wyd. 9 C.H. BECK 2008 s. 408).

Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (np. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 1995 r. sygn. S.A./Łd 2424/94 – ONSA 1996 z. 2, poz. 80). Podstawę prawną do działania organu wyznaczają też przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a z art. 19 tego Kodeksu wynika jednoznacznie, że organ z urzędu ma obowiązek przestrzegać swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Skoro w tej sprawie doszło do zmiany właściciela nieruchomości, na skutek komunalizacji, to Minister Infrastruktury stał się organem niewłaściwym do załatwienia sprawy co do jej istoty i wobec zmiany organu właściwego prawidłowo umorzył postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Gdyby Minister przyjął, że jest właściwy w sprawie, jego decyzja byłaby dotknięta wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. jako wydana z naruszeniem przepisów o właściwości.

Z tych względów Sad orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).