Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 601/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a , art. 21 ust. 1, ust. 2,
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15 art. 47 ust. 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 2 pkt 1, art 34, art. 26 ust. 1, art. 28 ust. 1 lit. c
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk, Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), Katarzyna Borońska, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 1 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2014 oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. - po rozpatrzeniu odwołania skarżącego Pana A. B. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w J., nr [...] z dnia [...] .01.2015 r., wydanej w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości za rok 2014 - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podano, że w dniu 05.05.2014 roku skarżący złożył wniosek kontynuacyjny o przyznanie piątej płatności rolnośrodowiskowej. W sekcji VII. wniosku Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych strona zadeklarowała 13 działek ewidencyjnych położonych w powiecie j. i k., gminach B. i M., obrębach N. R. i D.. W sekcji VIII wniosku Oświadczenie o powierzchni działek rolnych strona zgłosiła 11 działek rolnych, na których po uwzględnieniu korekty wniosku z dnia 07.07.2014 r. zadeklarowano realizację:

1. Pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.1 - Uprawy rolnicze, dla których zakończono okres przestawiania na powierzchni 1,64 ha, wariant 2.3 - Trwałe użytki zielone, dla których zakończono okres przestawiania na powierzchni 7,20 ha, wariant 2.5 - Uprawy warzywne, dla których zakończono okres przestawiania na powierzchni 0,20 ha oraz wariant 2.11 - Pozostałe uprawy sadownicze, dla których zakończono okres przestawiania na powierzchni 0,72 ha;

2. Pakietu 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na powierzchni 1,66 ha i wariant 3.1.2 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 na powierzchni 0,45 ha;

3. Pakietu 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 3,89 ha;

4. Pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 1,20 ha.

Kontrola na miejscu w gospodarstwie producenta z tytułu programu rolnośrodowiskowego została przeprowadzona w dwóch etapach w dniach 08 - 12.09.2014 r. i 17.10.2014 r. przez inspektorów Biura Kontroli na Miejscu. Producent rolny został powiadomiony o kontroli w dniu 05.09.2014 r. i 16.10.2014 r.

Kontrola stwierdziła nieprawidłowości w odniesieniu poszczególnych działek rolnych w gospodarstwie. Dla działki A (wariant 2.3) ustalono, że rolnik na pow. 1,37 ha nie wykonuje koszenia lub wypasu we właściwym terminie (kod nieprawidłowości E4). Dla działek A, D i C zastosowano kody nieprawidłowości LI9, P020 i N020 oznaczające, iż rolnik pozostawił nieskoszoną niewłaściwą części działki rolnej, w szczególności inną niż zaznaczona na materiale graficznym. Ponadto dla działki A (warianty 4.1) stwierdzono nieprzestrzeganie wymogu pozostawienia 5-10 % powierzchni działki niewykoszonej - kod P018. W przypadku zaś działki rolnej G, zgłoszonej do płatności na powierzchni 0,72 ha, inspektorzy terenowi przypisali kody pokontrolne: DR13- oraz E7. Z treści raportu pokontrolnego wynika, że w dniu kontroli, na działce rolnej G stwierdzono 640 szt. aronii czarnoowocowej. Ponadto dla działek rolnych:

A i J stwierdzono powierzchnie mniejszą niż deklarowana przez rolnika (kod DR 13+),

C, E, H i I zastosowano kod DR50 oznaczającym, iż granice uprawy wykraczają poza granice działki referencyjnej zadeklarowanej we wniosku, co w konsekwencji może skutkować redukcją powierzchni działki rolnej,

A, B. E, J obarczono kodami DR52 i DR53 oznaczającymi zmiany zasięgu pól zagospodarowania.

Dnia 18.10.2014 r. skarżący złożył oświadczenie o braku możliwości wykoszenia do końca września działki A (działka ewidencyjna nr[...] ) ze względu na warunki pogodowe i w terenie, wnosząc o przedłużenie terminu do końca października lub 15 listopada 2014 r.

W dniu 16.01.2015 r. Kierownik Biura Powiatowego wydał producentowi opisaną wyżej decyzję, na mocy której przyznał płatności rolnośrodowiskowe w łącznej kwocie [...] zł po pomniejszeniu o kwotę [...] zł, w tym do wariantu 2.1 w wysokości 940,10 do powierzchni 1,49 ha, do wariantu 2.3 w wysokości 886,60 do powierzchni 7,16 ha, do wariantu 2.5 w wysokości [...] zł do powierzchni 0,20 ha, do wariantu 3.1.1 w wysokości 750,00 do powierzchni 1,66 ha, do wariantu 3.1.2 w wysokości [...] zł do powierzchni 0,45 ha, do wariantu 4.1 w wysokości [...] zł do powierzchni 3,75 ha i do wariantu 5.1 w wysokości [...] zł do powierzchni 1,20 ha. Na mocy omawianej decyzji odmówiono przyznania stronie płatności w ramach wariantu 2.11. Organ zastosował zmniejszenie w wysokości 100%, ponieważ na jedynej znajdującej się w gospodarstwie działce rolnej stwierdzono nieprawidłowości oznaczone kodami E7, co zgodnie z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. skutkuje zmniejszeniem pomocy o 100%. Redukcje płatności wynikały z ustaleń dokonanych podczas kontroli na miejscu. W wyniku kontroli wniosku zredukowana została w stosunku do deklaracji z powodu nieprawidłowości DR13+, DR52, DR53 i DR50, powierzchnia działek rolnych A, B, I, J. Poza powyższym płatność w zakresie wariantów 2.3, 3.1.1, 4.1 i 5.1 pomniejszono ze względu na wystąpienie nieprawidłowości E4, L19, P018, P020 i N020 na działkach A, B, CC, D, na podstawie § 38 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy'' objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, który stanowi: jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej działek rolnych w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu. Zgodnie z załącznikiem nr 7 z powodu nieprawidłowości E4 płatność na działce A została zredukowana o 100 %, nieprawidłowości P018 prowadzą do zredukowania płatności na danej działce rolnej o 30 %, z kolei nieprawidłowości LI9, P020 i N020 skutkują sankcją 50 % przysługującej płatności.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący zakwestionował pomiary wykonane podczas inspekcji w terenie podnosząc, że pomiar za pomocą odbiornika GPS nie odnosi się do istniejących kamieni granicznych w terenie. Ponadto powierzchnie ustalone na podstawie pomiaru GPS są zaniżone, ponieważ nie uwzględniają nachylenia terenu. Wskazał, iż powierzchnie zadeklarowane działek rolnych odpowiadają powierzchniom ujawnionym w ewidencji gruntów i budynków. Podał nadto, iż zgłosił czynności wznowienia granic, w związku z czym wniósł o przedłużenie terminu na przedstawienie dokumentacji geodezyjnej. Nadmienił, że z powodu niesprzyjających warunków atmosferycznych nie był w stanie dotrzymać terminów koszenia.

W związku z wnioskiem strony Dyrektor OR ARIMR wyznaczył termin na złożenie dodatkowych dowodów do dnia 30.04 2015 r., poinformował o możliwości zapoznania się z aktami.

Skarżący nie skorzystał z wymienionych uprawnień.

Rozpoznając odwołanie Dyrektor w pierwszym rzędzie przedstawił obowiązujący stan prawny sprawy, w szczególności wyjaśnił, że tryb i warunki przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 zwane dalej rozporządzeniem rolnośrodowiskowym, wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. la ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 173 ze zm.).

Dalej przytoczył, iż stosownie do § 38 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej:

1) działek rolnych lub

2) zwierząt ras lokalnych, lub

3) miedz śródpolnych

- w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu (ust. 1).

Wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej w przypadku, o którym mowa w ust. 1. jest określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia (ust. 2). W myśl natomiast § 49 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego do ustalenia wysokości zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej w przypadku stwierdzenia uchybienia w przestrzeganiu wymogów określonych w części II. Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne w ust. 1 pkt 2 lub w ust. 2 załącznika nr 3 do rozporządzenia przez rolnika, który podjął na podstawie rozporządzenia, o którym mowa w § 58, zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zakresie wariantu trzeciego lub czwartego pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, stosuje się przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262, z późn. zm.).

Zgodnie z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego w przypadku wariantu 2.3 nieprzestrzeganie obowiązku koszenia powoduje redukcję płatności o 100 %. W przypadku nieutrzymania minimalna obsada drzew i krzewów zgodnie z tabelą zawartą w załączniku nr 3 do ww. rozporządzenia, nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów (granica błędu do 5 % dla zobowiązań podjętych przed 15.03.2014 r.) 7 powoduje zastosowanie sankcji w wysokości 100 %.

Według załącznika nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 13 marca 2013 r. w przypadku:

wariantu 3.1.1 pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki rolnej, w szczególności innej niż zaznaczona na materiale graficznym skutkuje redukcja płatności o 50%.

wariantu 4.1 i 5.1 nieprzestrzeganie wymaganego % pozostawienia powierzchni niewykoszonej, gdy uchybienie to znajduje się w przedziale 10 % do 50 % powoduje redukcję płatności o 30 %, natomiast pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki rolnej, w szczególności innej niż zaznaczona na materiale graficznym skutkuje redukcja płatności o 50%.

Po przeanalizowaniu całości materiału zgromadzonego w sprawie organ drugiej instancji stwierdził, że stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo. W ocenie Dyrektora, powtórna weryfikacja dokumentacji pokontrolnej, w tym przede wszystkim porównanie załącznika graficznego oznaczonego przez skarżącego oraz szkicu pomiaru działek rolnych wraz z wykonanymi fotografiami w kontroli, wskazuje na prawidłowość ustaleń inspektorów terenowych oraz rozstrzygnięcia organu I instancji. Dalej wyjaśnił, że działki rolne A i D ze względu na jednolity sposób użytkowania - kompleks łąk, zostały pomierzone łącznie. W środkowej części działki ewidencyjnej o nr 164/1 z pomiaru został wyłączony fragment opisany kodem DR52 (zadrzewienie). W północnej części zwiększono obszar wyznaczonego pola zagospodarowania, opisany również jako zadrzewienie. Zachodnia i wschodnia granica została określona na podstawie granic odniesienia posiadanych przez Biuro Kontroli na Miejscu. Wewnątrz działki ewidencyjnej [...] zostało również zlokalizowane nasadzenie aronii, deklarowane jako działka rolna G. Granice dla obu upraw tj. łąki i aronii, zostały wyznaczone zgodnie ze stanem użytkowania na gruncie.

W przypadku działki rolnej J stwierdzono przedeklarowanie powierzchni, z pomiaru wyłączono obszar zadrzewiony, zlokalizowany w północnej części działki, opisany kodem DR52. Wszystkie granice działki są wyraźnie widoczne, stanowią - las, zakrzaczenia, sąsiednią uprawę oraz drogę. Weryfikację zasięgu uprawy potwierdzono wykonanymi zdjęciami na granicach uprawy. Pomiary dla działek zostały wykonane prawidłowo, według sposobu użytkowania i zasięgu deklarowanych upraw.

Wobec zarzutów skarżącego co do prawidłowości wykonania pomiarów urządzeniem GPS, podkreślono, że podczas kontroli na miejscu wykonywany jest pomiar działek rolnych tj. obszarów użytkowanych rolniczo, kwalifikujących się do płatności położonych na działkach ewidencyjnych, a inspektorzy nie wykonują pomiaru geodezyjnego działek. Pojęcia działki ewidencyjnej, bez względu na znajdujący się na niej rodzaj użytku rolnego, nie można traktować jako równoznacznego z pojęciem działki rolnej.

Z tych też przyczyn argument, iż pomiar w terenie odbył się "bez odniesienia do istniejących kamieni granicznych" i "nie został skorygowany z punktami osnowy geodezyjnej" zdaniem organu odwoławczego powoduje przekłamanie pomiaru i jest nieuzasadniony.

Odnosząc się do zarzutów nieuwzględnienia w pomiarach ukształtowania terenu argumentowano, że do pomiarów użyte zostało urządzenie GPS, które posiada wymagane prawem certyfikaty potwierdzające, iż jakość pomiaru wykonanego tym odbiornikiem spełnia wymagania na poziomie Wspólnoty Europejskiej normy techniczne (art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r.). Pomiar dokonany został w tzw. rzucie ortogonalnym (prostopadłym), natomiast szerokość strefy buforowej została ustalona na 0,50. Żaden pomiar powierzchni i odległości zgodnie z przepisami prawa geodezyjno - kartograficznego nie może być prowadzony po ukształtowaniu powierzchni terenu, wszystkie pomiary prowadzi się w rzucie ortogonalnym.

Organ odwoławczy następnie podkreślił, że podczas kontroli działek rolnych A (wariant 2.3, 4.1), C (wariant 2.3,5.1), D (wariant 2.3; 3.1.1), stwierdzono niezgodność położenia części niewykoszonej, pozostawionej w terenie, w odniesieniu do zaznaczonej części na załączniku graficznym. Zdaniem organu wyjaśnienia skarżącego składane w odwołaniu o wystąpieniu złych warunków i pozostawieniu powierzchni niewykoszenia w innym miejscu, powinny zostać zgłoszone do Kierownika BP ARiMR, w celu naniesienia zmian na załączniku graficznym. Inspektorzy podczas kontroli sprawdzają zgodność położenia powierzchni niewykoszonej w terenie, z otrzymanym z Biura Powiatowego załącznikiem graficznym. Kontrola na miejscu stwierdziła stan faktyczny na dzień kontroli, który był niezgodny, co skutkowało zastosowaniem kodów pokontrolnych LI9 i P020, N020. W przypadku działki rolnej A stwierdzono 1,75ha powierzchni niewykoszonej, co stanowi 46.67% całkowitej powierzchni działki, dopuszczalny maksymalny procent powierzchni niewykoszenia w wariancie 4.1 wynosi 10%. Powierzchnię stanowiącą powyżej 10% uwzględniono w formularzu kontroli pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne w pkt. C, co skutkowało zastosowaniem kodu E4.

Dla działki rolnej G stwierdzono niespełnienie punktu dotyczącego utrzymania minimalnej obsady krzewów na działce rolnej, weryfikację wymogów opisano na stronie 11 raportu nr dokumentu [...], stan uprawy w terenie został potwierdzony wykonanymi podczas wizytacji fotografiami.

W kontekście pozostałych zarzutów odwołania organ zauważył, że przedmiot kontroli wykonywanych przez jednostkę certyfikującą jest odmienny od inspekcji terenowych wykonywanych przez Biuro Kontroli na Miejscu dlatego też ustalenia kontroli wykonanych przez tę jednostkę nie mogą stanowić przeciwdowodów dla protokołu kontroli inspektorów ARiMR.

Odnosząc się do twierdzeń strony wskazujących na zaistnienie niezależnych od niej przypadków siły wyższej tj. podtopień czy zgryzania krzewów aronii przez zwierzynę, organ odwoławczy zauważył, że składając wniosek o przyznanie płatności producent rolny zobowiązuje się m.in. do:

1) niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa:

a) o każdym fakcie, który ma wpływ na nienależne lub nadmierne przyznawanie płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności;

b) o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, w szczególności jeżeli zmiana dotyczy: wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego.

Skarżący nie poinformował niezwłocznie organów Agencji o braku możliwości wykoszenia działek lub zniszczenia plantacji sadowniczej przez zwierzynę leśną. Dokonał tego zgłoszenia dopiero w trakcie wykonywania w jego gospodarstwie czynności kontrolnych, na piśmie po zakończeniu kontroli w dniu 18.10.2014 r. oraz w samym odwołaniu od decyzji. Niezwłoczne przekazanie tego rodzaju informacji, do czego zobowiązuje się producent podpisując wniosek, ma na celu właśnie uchronienie się przed negatywnymi skutkami jakie grożą rolnikowi w momencie gdy nieprawidłowości zostaną stwierdzone podczas weryfikacji wniosku wykonywanej przez pracowników ARiMR.

W skardze na tę decyzję skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego oraz brak uwzględnienia jego argumentów i wyjaśnień w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Oświadczył, że podane we wniosku wielkości gruntów do dopłat wynikały z powierzchni, które ujawnione są w ewidencji gruntów i budynków, a te wielkości skarżący uznał za prawidłowe. Kontrolujący tymczasem przeprowadzili pomiary przy pomocy GPS, bez odniesienia do istniejących kamieni granicznych. Odbiornik GPS nie został skorygowany z punktami osnowy geodezyjnej III klasy, które istnieją w obrębie N. R. jak i D., a w związku z tym odchylenia i "przekłamania" urządzenia nie pozwalają na jednoznaczne określenie powierzchni upraw. Kontrolujący nie przedstawili również zaświadczenia o posiadaniu uprawnień geodezyjnych. Nie przedstawiono również mapki z wykonanego pomiaru. W związku z tym, że w podanych obrębach teren jest użytkowany jako trwałe użytki zielone oraz sąsiednie działki mają taki sam charakter, powierzchnie ewidencyjne odpowiadają powierzchniom działek rolnych.

W celu ujawnienia faktycznych powierzchni działek, skarżący podjął czynności wznowienia granic. W związku jednak z tym, że wykonanie wznowienia granic i zatwierdzenie tych wyników przez organ powiatowy wymaga znacznego czasu skarżący przekazał w załączniku do skargi kserokopię wykazu zmian gruntowych oraz zawiadomienie o wykonaniu zgłoszonych prac geodezyjnych dotyczącego dz.nr [...]. W wyniku ustalenia w terenie granic i dokonania pomiaru na działkach oprócz dz.nr [...], powierzchnie obliczone na podstawie pomiaru odbiegają znacznie od pomiarów podanych w protokole pokontrolnym. Skarżący podniósł także, iż faktyczna powierzchnia upraw na działce nr [...] wynosi 5,56 ha. Jest obliczona na podstawie wyniesień i zagłębień terenu i w znacznym stopniu przewyższa podane powierzchnie wykazane przez skarżącego we wniosku o pow. 5,19 ha i stwierdzone na podstawie pomiaru GPS-em przez kontrolujących. Pomiar taki jest rzutem poziomym powierzchni tych działek, które w rzeczywistości posiadają powierzchnie uprawowe o większym areale.

Dodatkowo w skardze podkreślono, że dotychczasowe kontrole przez COBICO oraz AR i MR w dniu 25.07.2015r.2015 r. nie wykazały uchybień.

W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.

Wojewódzki sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Szczegółowe warunki i tryb przyznawania oraz zwracania płatności rolnośrodowiskowej regulowało na 2014 r. cytowane wyżej krajowe rozporządzenie rolnośrodowiskowe (zwane dalej w skrócie rozporządzeniem) wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U Nr 64, poz. 427 ze zm.).

Zgodnie z art. 21 ust. 1 wymienionej ustawy do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kpa, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Stosownie do art. 21 ust. 2 ww. ustawy, w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kpa nie stosuje się.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 21 ust. 3 ww. ustawy). Odwołanie od decyzji w sprawie przyznania pomocy: 1) rozpatruje się w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania odwołania; 2) nie wstrzymuje jej wykonania (art. 21 ust. 4 ww. ustawy). W przypadku, o którym mowa w art. 155 Kpa, organ wyższego stopnia może zmienić decyzję ostateczną w sprawie przyznania pomocy, na mocy której strona nabyła prawo, również bez zgody strony, jeżeli nie ograniczy to nabytych przez nią praw (art. 21 ust. 5 ww. ustawy).

Z powyższego wynika, że art. 21 ust. 2 ww. ustawy zastąpił art. 7, art. 9, art. 10 i art. 77 Kpa.

Na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek działania na podstawie przepisów prawa (art. 6 Kpa), prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art.8 Kpa), wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy (art. 11 Kpa).

Stosownie do art. 20 ust.1 wymienionej ustawy, pomoc w ramach działań, o których mowa, m.in. w art. 5 ust. 1 pkt 14 ustawy, tj. programu rolnośrodowiskowego jest przyznawana w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawach dotyczących przyznawania pomocy w drodze decyzji administracyjnej jest kierownik biura powiatowego Agencji (art. 20 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy). W decyzji w sprawie przyznania pomocy w ramach działań, o których mowa, m.in. w art. 5 ust. 1 pkt 14 ww. ustawy:

1) określa się również zmniejszenia tej pomocy i wykluczenia z tej pomocy, jeżeli te zmniejszenia i wykluczenia wynikają z przepisów Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz

2) ustala się kwotę podlegającą odliczeniu na podstawie przepisów Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, jeżeli zachodzą przesłanki ustalenia tej kwoty określone w tych przepisach (art. 20 ust. 3 ww. ustawy).

Spór w sprawie dotyczy przyznania przedmiotowej płatności łącznie – w pomniejszonej wysokości, w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w stosunku do niektórych działek i zgłoszonych upraw w niektórych wariantach.

Stosownie na § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit.a rozporządzenia Nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem" jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5 - letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), zwane "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej oraz

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Zgodnie z § 3 rozporządzenia , podstawowymi wymaganiami, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, są:

1) wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

2) minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia wymienionego w § 2 ust. 1 pkt 3, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005", wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia;

3) inne odpowiednie wymogi obowiązkowe, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005, wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Rolnik otrzymujący omawiane płatności jest zobowiązany do spełniania wymogów podstawowych w zakresie zarządzania określonych w załączniku Nr II do Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz utrzymywania wszystkich gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Państwa członkowskie określają na poziomie krajowym minimalne normy w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska na podstawie ram ustanowionych w załączniku nr III Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009. Tego rodzaju warunki określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 39 poz. 211 ze zm.), z którego jednoznacznie wynika (§ 4), że płatność jest przyznawana do gruntów rolnych, które nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami.

Zgodnie z § 18 rozporządzenia płatność jest przyznawana po uwzględnieniu zmniejszeń i wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości i niezgodności, a zatem w razie ich wystąpienia płatność ulega stosownemu pomniejszeniu według reguł określonych w rozporządzeniu oraz załącznikach do tego aktu.

W rozpatrywanej sprawie zasadnicza kwestia sporna między stronami sprowadza się w istocie do rozważenia, czy organy zasadnie przyjęły zmniejszoną powierzchnię dla obliczenia płatności, czy też zachodzi bark podstaw do kwestionowania wielkości powierzchni deklarowanych przez stronę skarżącą we wniosku.

Wskazać należy, że na podstawie pkt 41 wstępu rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U.UE.L.20134.181.48), ze względu na przejrzystość i pewność prawa uchylono rozporządzenie nr 1122/2009 i rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011. Na mocy na art. 44 wymienionego rozporządzenia stosuje się je do wniosków o przyznanie pomocy lub wniosków o płatności dotyczących lat składania wniosków lub okresów premiowych rozpoczynających się od dnia 1 stycznia 2015 r. Oznacza to, że do wniosków o przyznanie pomocy lub płatności za lata wcześniejsze stosuje się nadal przepisy rozporządzenia nr 1122/2009 i rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011.

Powierzchnie działek zadeklarowanych do płatności rolnośrodowiskowe, zgodnie z art. 34 przywołanego rozporządzenia 1122/2009, określone zostały za pomocą środków zapewniających jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne, w tym urządzenie pomiarowe typu GPS, przy pomocy którego inspektorzy terenowi określili powierzchnię stwierdzoną każdej z kontrolowanych działek, a organ po przeanalizowaniu szkicu pomiarowego nie odnalazł przesłanek do podważenia wyników tego pomiaru. Nadto, analiza raportu z czynności kontrolnych wskazywała, że został on sporządzony zgodnie z przepisami obowiązującymi w kampanii kontrolnej 2014 i nie zawierał błędów formalnych świadczących o niewłaściwie przeprowadzonych czynnościach kontrolnych na przedmiotowych działkach rolnych. Wszystkie stwierdzone nieprawidłowości zostały szczegółowo opisane w miejscu przeznaczonym na adnotacje inspektorów terenowych oraz udokumentowane materiałem dowodowym w postaci szkiców polowych z pomiaru działek rolnych i zdjęć fotograficznych. Powinnością organu jest sprawdzenie czy zadeklarowane przez rolnika powierzchnie działek rolnych nie przekraczają maksymalnego kwalifikowanego obszaru działek ewidencyjnych, na których położone są deklarowane działki rolne. Wynika to z art. 26 ust. 1 i art. 28 ust. 1 lit. c rozporządzenia 1122/2009, zgodnie z którymi kontrole administracyjne, m.in. kontrole krzyżowe, a także kontrole na miejscu, pozwalają na wykrycie nieprawidłowości, a w szczególności na ich automatyczne wykrycie za pomocą narzędzi informatycznych. Kontrole te dotyczą zgodności między działkami rolnymi zadeklarowanymi w pojedynczym wniosku a działkami referencyjnymi w systemie identyfikacji działek rolnych, w celu sprawdzenia kwalifikowalności obszarów jako takich do pomocy.

Organy administracyjne weryfikując w niniejszej sprawie wniosek strony, ustaliły, iż powierzchnia stwierdzona działek rolnych kwalifikowanych do płatności była mniejsza od zadeklarowanej. Stwierdzona różnica była rezultatem ustaleń organów dokonanych w oparciu o wyniki kontroli na miejscu, wykonane w jej czasie pomiary terenu .

Ustalenia powyższe zakwestionowała strona skarżąca twierdząc, że rzeczywista powierzchnia gruntu zgłoszonego we wniosku jest większa niż pomiar wykonany przez organy. Strona zarzuciła również, że organ nie dokonał weryfikacji powierzchni gruntów zgłoszonych do wniosku według prawidłowo działającego urządzenia GPS, nie uwzględniając zróżnicowanego ukształtowania terenu, bez odniesienia do istniejących kamieni granicznych, bez skorygowania z punktami osnowy geodezyjnej. Formułowała zarzuty, że ustalenia faktyczne organów stoją w szczególności w sprzeczności z danymi, jakimi dysponuje skarżący, ujawnionymi w ewidencji gruntów i budynków, czy też będącymi aktualnie przedmiotem dokonywanych zmian ewidencyjnych w wyniku zgłoszonych prac geodezyjnych.

W ocenie Sądu, zarzuty skarżącego należy uznać za nieuzasadnione, a działanie organu polegające na ustaleniu powierzchni gruntów zgłoszonych do otrzymania płatności na podstawie wykonanej kontroli na miejscu, nie stanowi naruszenia prawa.

Należy bowiem zauważyć, iż system identyfikacji działek rolnych zawiera także dane wskazane w ewidencji gruntów i budynków (EGiB). Jednym z elementów bazy danych systemu identyfikacji działek rolnych są bowiem dane wektorowe granic działek ewidencyjnych pozyskane od starostów, organów prowadzących EGiB lub zostały opracowane przez wykonawców zewnętrznych wyłonionych w postępowaniach przetargowych prowadzonych przez ARiMR oraz Główny Urząd Geodezji i Kartografii, na podstawie map ewidencyjnych prowadzonych w formie analogowej. Dane wektorowe granic działek ewidencyjnych są następnie weryfikowane w oparciu o ortofotomapę cyfrową, wykonaną w tym samym układzie współrzędnych płaskich prostokątnych pozwalającą na prawidłowe wyznaczenie powierzchni uprawnionych do dopłat oraz powierzchni nieuprawnionych do dopłat (grunty trwale lub czasowo wyłączone z produkcji rolniczej).

Abstrahując od tego, że wbrew twierdzeniom skarżącego organ posiada tym samym wiedzę na temat wielkości powierzchni działek ujętej w EGiB, to trzeba z całą mocą podkreślić, że przedmiotowa płatność rolna może być przyznana tylko do faktycznie użytkowanej rolniczo powierzchni, o czym mowa w art. 16 ust.3 akapit drugi rozporządzenia nr 65/2011, zgodnie z którym "jeżeli obszar zadeklarowany we wniosku o płatność jest większy niż zatwierdzony obszar przypisany do tej grupy upraw, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru przypisanego do tej grupy upraw".

Godzi się zauważyć, że definicja użytków rolnych określonych w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz.454), na podstawie, którego określane są powierzchnie użytków rolnych w ewidencji gruntów i budynków różni się od definicji działki rolnej uprawnionej do omawianej płatności. Powierzchnia ewidencyjna działki to jej powierzchnia całkowita, natomiast powierzchnia działki rolnej obejmuje tylko obszar faktycznie użytkowany rolniczo (utrzymany w dobrej kulturze rolnej, zgodnie z obowiązującymi normami). Pojęcie działki rolnej zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 1 rozporządzenia 1122/2009, zgodnie z którym pod pojęciem działki rolnej należy rozumieć zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw, a w przypadku gdy wymagane jest oddzielne zgłoszenie użytkowania w ramach gruntów objętych grupą upraw, granice działki rolnej są wyznaczone na podstawie tego konkretnego użytkowania. Jak z tego wynika, działka rolna i działka ewidencyjna to są zupełnie odrębne pojęcia, służące innym celom. Działka ewidencyjna to wyodrębniony geodezyjnie obszar ujawniony w ewidencji gruntów i budynków. Powierzchnia działek rolnych, a więc działek faktycznie użytkowanych rolniczo, może się zmieniać w czasie niezależnie od danych ewidencyjnych zawartych w rejestrze gruntów. Przepisy prawa unijnego nie przewidują płatności do działek ewidencyjnych według ich obszaru ujętego w ewidencji gruntów i budynków.

Tym samym powierzchnie użytków rolnych określone dla danej działki ewidencyjnej w systemie EGiB nie są tożsame z powierzchnią maksymalnego kwalifikowanego obszaru i tym samym nie mogą stanowić powierzchni, do której przyznawana jest przedmiotowa płatność.

Ponadto należy stwierdzić, że skoro obszar kwalifikowany do przyznania płatności – użytkowany rolniczo – ma pozostawać w dobrej kulturze rolnej, to zasadnie organy wyłączyły z płatności tę część deklarowanego terenu, który – jak obrazują to załączone w poczet materiału dowodowego fotografie cyfrowe – był w części ewidentnie zadrzewiony, zakrzaczony, dotyczył sąsiedniej uprawy oraz stanowił drogę (vide § 4 cytowanego wyżej rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm). W skardze nie zakwestionowano tych ustaleń faktycznych.

W takim stanie rzeczy zarzuty skargi, w tym w kwestii wpisów do ewidencji gruntów oraz pominięcia ukształtowania terenu nie mogły zostać uwzględnione. Zarzuty sformułowane w zakresie niestwierdzenia uchybień przez jednostkę certyfikującą COBICO oraz w roku 2015 dokonane przez organy Agencji nie mają znaczenia prawnego albowiem w sprawie przesądzające są wyłącznie ustalenia dotyczące stanu faktycznego działek z daty kontroli przeprowadzonej przez uprawnione do tego organy, a są nimi wyłącznie organy ARiMR i to tylko dotyczące roku 2014, a nie innych okresów. Oczywiste jest bowiem, że stan upraw może podlegać zmianom wraz z upływem czasu.

Jakkolwiek skarżący nie sformułował zarzutów dalej idących – a należy zważyć, że na sumaryczne pomniejszenie płatności wpływ miały uchybienia z innych tytułów – Sąd poddał kontroli zaskarżoną decyzję w pozostałym zakresie i nie dopatrzył się naruszeń prawa.

Na pomniejszenie płatności miały wpływ stwierdzone w odniesieniu do szczegółowo opisanych w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia działek i wariantów uchybienia (skutkujące procentowym pomniejszeniem) w zakresie: niezgodności położenia części niewykoszonej, pozostawionej w terenie - w odniesieniu do zaznaczonej na załączniku graficznym, nadto przekroczenie dopuszczalnej powierzchni niewykoszonej, brak koszenia w wymaganym terminie, a także nieutrzymanie minimalnej obsady krzewów aronii. W tej materii ustalenia organów oraz zastosowane przepisy są również prawidłowe. Obsada deklarowanej uprawy aronii (w wariancie 2.11) nie spełniała minimalnego wymogu 1500 sztuk na hektar, o którym mowa w załączniku nr 4 do rozporządzenia. Z kolei wymogi w zakresie koszenia dla wariantów 2.3, 3.1.1., 4.1, 5.1 - wymienione zostały w załączniku nr 3 w części II.2, cz.IV.2 pkt 4) oraz w § 1 ust.1 pkt 2 i 5 powołanego rozporządzenia w sprawie minimalnych norm. Wysokość zastosowanych współczynników procentowych do dokonywania zmniejszeń jest zgodna ze wskazanymi w załączniku nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Skarżący w toku postępowania, ale dopiero po wszczęciu kontroli na miejscu (powiadomienie o kontroli datuje się na 16 października 2014 r.), pismem z dnia 17 października, które wpłynęło do organu w dniu 21 tego miesiąca, poinformował organ rolny o niesprzyjających koszeniu warunkach pogodowych i zabagnieniu terenu. W tej materii trzeba jednak podnieść, że powiadomienie nie mogło wywołać zamierzonego przez skarżącego skutku prawnego albowiem według art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 (Dz.U.UE.L.2005.368.15 ze zm.) przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Skarżący, niestety, nie wykazał, że nie był w stanie dotrzymać tego dziesięciodniowego terminu do poinformowania organu o zaistnieniu takiej okoliczności (tzn. niemożności wykonania obowiązku właściwego koszenia z powodu anomalnych zjawisk atmosferycznych).

Podsumowując stwierdzić należy, że organy obu instancji ustaliły w sposób niewadliwy istotne w sprawie okoliczności faktyczne, a postępowanie prowadzone było z zachowaniem zasad postępowania. Tym samym, Sąd nie dopatrzył się naruszenia norm procesowych, które skutkowałyby uchyleniem zaskarżonej decyzji. Analogicznie, organy prawidłowo zastosowały normy prawa materialnego. Argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd podziela.

Mając powyższe na względzie, wobec braku naruszeń prawa, Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zmianami), oddalił skargę.