Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1616/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105  par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 7   ust. 2
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie WSA Gabriela Nowak WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2018 r. sprawy ze skarg E. P. i J. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargi


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] - po rozpatrzeniu odwołania E. P. - utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] lutego 2017r. orzekającą o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] hip. [...] o pow. [...] m2.

Zaskarżoną decyzję wydano w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Nieruchomość o powierzchni [...] m2 położona w W. przy ul. [...], znajduje się na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu (21.11.1945 r.) grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy W., a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa.

Przeddekretowym właścicielem tej nieruchomości był S. K., który w dniu 25 lutego 1948 r. umową zawartą w formie aktu notarialnego: "sprzedaje M. P. ww. nieruchomość ze wszelkimi przynależnościami, z prawami i ograniczeniami wypływającymi z dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy i przenosi na nabywcę własność sprzedanej nieruchomości".

Aktualnie grunt przedmiotowej nieruchomości wchodzi w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] stanowiącej własność W. we władaniu Spółdzielni [...].

W dniu 3 lipca 2014 r. E. P. złożyła wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] hip. [...] o pow. [...] m2 - na podstawie art. 215 ust 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.).

Po rozpoznaniu tego wniosku Prezydent W. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2017r. umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.

W uzasadnieniu podniósł, że zgodnie z zaświadczeniem Sądu Grodzkiego w W Oddział Ksiąg Wieczystych z dnia 21.01.1949 r. Nr [...] właścicielem nieruchomości hip. [...] był M. P., na mocy aktu kupna ww. nieruchomości w dniu 25.02.1948 r. nr [...] od S. K.

Dawny właściciel złożył w dniu 3 lutego 1949 r. wniosek o przyznanie mu prawa własności czasowej do tej nieruchomości (obecnie użytkowania wieczystego) - zgodnie z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.

Następnie w dniu 11 czerwca 1985 r. M. P. ponowił swój wniosek z dnia 3 lutego 1949 r. o przyznanie mu prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...].

M. P. zmarł [...] grudnia 1985 r. i zgodnie z treścią postanowienia Sądu Rejonowego w L. Wydział Cywilny z dnia [...].04.1988 r. sygn. akt [...], spadek po zmarłym nabyły: żona K. P. oraz córka E. P., po ½ części każda z nich.

W dalszej części uzasadnienia organ podniósł, iż na przełomie lat 80/90 ub. wieku Spółdzielnia [...] rozpoczęła starania w urzędzie dzielnicy Warszawa [...] o uzyskanie terenu państwowego (a wkrótce gminnego), obejmującego grunt dawnej hipoteki [...], pod budowę domów wielolokalowych. W tym okresie doszło również do wymiany korespondencji i negocjacji pomiędzy ww. spółdzielnią, a E. P. w sprawie zbycia, czy też zrzeczenia się roszczeń do nieruchomości - w zamian za stosowną rekompensatę.

Ostatecznie w dniu 18 grudnia 1991 r. doszło do zawarcia umowy w zwykłej formie pisemnej w której E. P., występująca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik matki K. P. (obie jako spadkobierczynie M. P.) oświadczyła, że "(...) jako następczyni prawna właściciela nieruchomości położonej przy ul. [...] o powierzchni [...] m2 (...), oświadcza, iż w stanie prawnym nieruchomości nie nastąpiły zmiany od 1948 r. a nieruchomość jest wolna od wszelkich obciążeń."

Natomiast § 2 umowy posiada następujące brzmienie: "Sprzedające P. E. oraz P. K. zobowiązały się do przeniesienia własności wyżej opisanych praw do nieruchomości na rzecz [...] za [...]. (...) przy czym zaliczka w kwocie [...] (...) złotych została uprzednio wypłacona E. P. a odbiór kwoty [...] (...) złotych sprzedające kwitują podpisem na niniejszej umowie."

Zaś paragraf 3 umowy stanowi: "1. Sprzedające (...) zobowiązują się w dniu podpisania umowy złożyć w Wydziale Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Gminy M. w W. odwołując złożone uprzednio przez nie oraz M. P. wnioski o przyznanie własności czasowej, wieczystego użytkowania celem zakończenia postępowania administracyjnego w sprawie. 2. Nie złożenie tego wniosku i zaskarżenie wydanej w jego następstwie decyzji administracyjnej powoduje obowiązek bezzwłocznego zwrotu kwoty określonej w § 2 umowy wraz z odsetkami od dnia 13 września 1990 r."

W § 4 znajduje się zapis o treści "Niniejsza umowa wchodzi w miejsce umów zawartych pomiędzy stronami i obowiązuje od dnia ... grudnia 1991 r."

Następnie w dniu 18 grudnia 1991 r. E. P. złożyła pismo do Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Gminy W., które zawiera następujące jej oświadczenie: "Działając w imieniu własnym oraz matki K. P. (...) wycofuję złożone przez M. P. oraz przeze mnie wnioski o ustanowienie własności czasowej, wieczystego użytkowania lub zwrot działki (...) i zrzekam się wszelkich praw do tej nieruchomości - wobec polubownego załatwienia moich roszczeń przez [...]. W tym zakresie wnoszę o wydanie decyzji kończącej postępowanie w mojej sprawie."

Na skutek powyższego pisma została wydana przez Burmistrza Dzielnicy-Gminy W. w dniu [...] lipca 1992 r. decyzja nr [...] orzekająca o odmowie oddania przedmiotowej nieruchomości w wieczyste użytkowanie na rzecz K. i E. P. - z powołaniem się na wniosek M. P. z dnia [...] lutego 1949 r. oraz na art. 7 ust. 5 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

Zatem - w świetle oświadczenia złożonego przez E. P. w ww. piśmie z dnia 18 grudnia 1991 r. skierowanym do Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Gminy W. [...] - Prezydent przyjął, że zrzekła się ona wszelkich roszczeń dotyczących przedmiotowej nieruchomości, w tym również roszczeń odszkodowawczych, bowiem w oświadczeniu tym wyjaśnia, iż jego uzasadnieniem jest "polubowne załatwienie moich roszczeń przez [...].

Na zakończenie organ podniósł, że w dniu 15 września 2016 r. do akt sprawy wpłynął akt notarialny repertorium [...] numer [...], sporządzony w dniu [...] września 2016 r., na mocy którego J. D., działająca w imieniu własnym oraz w imieniu i na rzecz E. P. na podstawie aktu notarialnego przedwstępnej umowy sprzedaży oraz pełnomocnictwa, sporządzonej dnia [...] marca 2015 r. Rep. [...], sprzedała w imieniu i na rzecz E. P. J. D. jako kupującej wszelkie prawa i roszczenia, w tym odszkodowawcze, do nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...] hip. [...] o pow. [...] m

Jak wskazano powyżej roszczenia E. P. w stosunku do nieruchomości położonej przy ul. [...] - zarówno te o przyznanie prawa użytkowania wieczystego jak i o przyznanie odszkodowania - zostały rozstrzygnięte w 1991 r. w chwili podpisania przez nią ugody ze [...] i otrzymaniem kwoty pieniężnej stanowiącej rekompensatę za utraconą działkę oraz wobec zrzeczenia się w następstwie powyższego wszelkich praw i roszczeń do nieruchomości.

A zatem nie mogła ona skutecznie sprzedać J. D. wszelkich praw i roszczeń, w tym odszkodowawczych, wynikających z dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, wszelkich praw i roszczeń, w tym odszkodowawczych, wynikających z ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, wszelkich innych praw i roszczeń, w tym odszkodowawczych, wynikających z wszelkich innych tytułów, w tym wszelkich praw i roszczeń, w tym odszkodowawczych, jakie mogą powstać w przyszłości z jakiegokolwiek tytułu, czy wynikających z tych praw i roszczeń praw do nieruchomości zamiennych i inne (zgodnie z treścią § 4 ww. aktu notarialnego z dnia [...].09.2016 Rep. A nr [...]) - gdyż w chwili sprzedaży nie posiadała już takich praw. Zgodnie z zasadą prawną: "nikt nie może przenieść na drugą osobę więcej praw, aniżeli sam posiada" zbywający nie może rozporządzić swoim prawem w szerszym zakresie, niż jemu samemu przysługuje.

W tej sytuacji Prezydent W. uznał, że J. D. nie posiada legitymacji prawnej do występowania z roszczeniem o przyznanie odszkodowania.

Odwołanie od tej decyzji złożyła E. P. oraz J. D. -przyłączając się do jej stanowiska.

E. P. podniosła, iż decyzja jest nieprawidłowa skutkiem czego podlega uchyleniu. Stwierdziła, że pełnomocnictwo udzielone jej przez matkę nie obejmowało umocowania do zrzekania się jakichkolwiek praw czy roszczeń do nieruchomości, jak również zrzekania się praw do odszkodowania za tę nieruchomość. Poza tym z treści jej oświadczenia woli dotyczącego "zrzeczenia się praw do nieruchomości" wynika, iż zrzekła się ona praw rzeczowych do tej nieruchomości, a nie praw odszkodowawczych.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] lutego 2017r. orzekającą o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] m2.

Uzasadniając swoją decyzję podniósł, że zgodnie z dyspozycją art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu mogli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną, (ust.1). Gmina powinna była uwzględnić wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania, a jeżeli chodzi o osoby prawne - ponadto, gdy użytkowanie gruntu zgodnie z jego przeznaczeniem w myśl planu zabudowania nie pozostawało w sprzeczności z zadaniami ustawowymi lub statutowymi tej osoby prawnej (ust. 2).

Stosownie zaś do ust. 5 cytowanego przepisu, w razie niezgłoszenia wniosku, przewidzianego w ust.1, lub nieprzyznania z jakichkolwiek innych przyczyn dotychczasowemu właścicielowi wieczystej dzierżawy albo prawa zabudowy, gmina obowiązana jest uiścić odszkodowanie w myśl art. 9.

W niniejszej sprawie dawny właściciel złożył w wyznaczonym terminie wniosek o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) - zgodnie z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945r, o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, który ponowił w dniu 11 czerwca 1085 r.

Następnie organ II instancji przytoczył treść umowy zawartej w dniu [...] grudnia 1991 r. pomiędzy E. P. i K. P. a Spółdzielnią [...] przy Związkach [...] w W., treść pisma E. P. z tej samej daty skierowanego do Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Gminy W. oraz treść decyzji Burmistrza Dzielnicy-Gminy W. nr [...] z dnia [...] lipca 1992 r.

Dodał, że na mocy decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] lutego 1992r. teren, na którym położona jest nieruchomość jest własnością Gminy W.

W dalszej części uzasadnienia stwierdził, iż organ I instancji słusznie wskazał, że w świetle oświadczenia złożonego przez E. P. w ww. piśmie z dnia [...] grudnia 1991r. skierowanego do Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Gminy W. nie ma podstaw do kwestionowania faktu, że zrzekła się ona wszelkich roszczeń dotyczących przedmiotowej nieruchomości, w tym również roszczeń odszkodowawczych, bowiem wyraźnie wskazała, iż zrzeka się wszelkich praw do tej nieruchomości, wobec polubownego załatwienia roszczeń przez Spółdzielnię. Pismo skierowała do organu, który był ówcześnie właściwy do wydania decyzji zarówno w kwestii oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości, jak i w kwestii przyznania odszkodowania za tę nieruchomość.

Odniósł się też do argumentu, że E. P. nie była umocowana do zrzeczenia się roszczeń odszkodowawczych wskazując, iż organ nie jest uprawniony do badania prawidłowości i zakresu pełnomocnictwa zawartego aktem notarialnym rep. [...] nr [...]. Ponadto E. P. działała także w imieniu własnym, nie tylko swojej matki, bowiem była prawowitym spadkobiercą po swoim ojcu.

Ocenił również umowę sprzedaży na rzecz J. D. wszelkich praw i roszczeń, w tym odszkodowawczych, do nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...] hip. [...] o pow. [...] m zawartą dniu 11 września 2016r. - podzielając stanowisko organu I instancji, że roszczenia E. P. w stosunku do nieruchomości położonej przy ul. [...] - zarówno te o przyznanie prawa użytkowania wieczystego jak i o przyznanie odszkodowania - zostały zrealizowane w chwili podpisania przez nią ugody ze [...] i otrzymaniem kwoty pieniężnej stanowiącej rekompensatę za utraconą działkę, co potwierdziła pismem skierowanym do Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Gminy W. Poza tym od decyzji w sprawie odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego E. P. nie złożyła odwołania.

W związku z powyższym, organ I instancji słusznie zauważył, iż E. P. nie mogła skutecznie sprzedać J. D. wszelkich praw i roszczeń do tej nieruchomości, w tym odszkodowawczych, gdyż w chwili sprzedaży nie posiadała już takich praw, bowiem się ich zrzekła. Zgodnie z zasadą prawną: "nikt nie może przenieść na drugą osobę więcej praw, aniżeli sam posiada" zbywający nie może rozporządzić swoim prawem w szerszym zakresie, niż jemu samemu przysługuje. Dlatego też J. D. nie posiada legitymacji prawnej do występowania z roszczeniem o przyznanie odszkodowania. A w stosunku do E. P. brak jest przedmiotu sprawy.

Reasumując Wojewoda uznał, że nie ma podstaw do kwestionowania prawidłowości ustaleń organu I instancji, a zarzuty stron podniesione w odwołaniach od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2017r. orzekającej o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] m2 - pozostają bez wpływu na treść rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie.

Na powyższą decyzję E. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podnosząc zarzut, że wydana decyzja jest nieprawidłowa i zapadła z rażącym naruszeniem przepisów art. 7 i art. 77 kpa, a także z oczywistym naruszeniem przepisu art. 65 kodeksu cywilnego.

Wniosła o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. oraz poprzedzającej ja decyzji Prezydenta W. z dnia 2 lutego 2017 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu podniosła, iż oświadczenie o zrzeczeniu się roszczenia odszkodowawczego jest oświadczeniem o charakterze cywilnoprawnym - zatem należyta ocena złożonego przez nią oświadczenia i jego wykładnia wymagają zastosowania reguł interpretacyjnych właściwych prawu cywilnemu, w tym w szczególności reguł wykładni oświadczeń woli ujętych w art. 65 kodeksu cywilnego, który stanowi: "Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje". Wobec powyższego jej oświadczenie o zrzeczeniu się wszelkich praw do nieruchomości należy rozumieć jako rezygnację z praw rzeczowych do tej nieruchomości, natomiast nigdy nie było jej zamierzeniem zrzeczenie się prawa do uzyskania odszkodowania.

W związku z tym stwierdziła, że powyższe okoliczności dyskwalifikują dokonaną przez organy obu instancji ocenę, jakoby na skutek oświadczenia złożonego przez nią w piśmie z dnia [...] grudnia 1991r. prawo do uzyskania odszkodowania za przejęcie dekretem z 26.10.1945r. terenu nieruchomości wygasło na skutek zrzeczenia się. Dlatego też ocena organów narusza zasady wykładni oświadczeń woli ujęte w art.

65 k.c.

W dalszej części uzasadnienia skargi E. P. podniosła, iż wystąpiła również bezskuteczność oświadczenia o zrzeczeniu się - w zakresie dotyczącym roszczenia K. P. - z uwagi na brak umocowania jej jako pełnomocnika matki.

Składając wnioski i oświadczenia - zarówno względem Wydziału Gospodarki i Geodezji Gruntami Dzielnicy W. jak i względem Spółdzielni [...] - występowała ona w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik swojej matki K. P. - przy czym pełnomocnictwo notarialne z dnia [...].01.1988r. udzielone przez matkę obejmowało umocowanie pełnomocnika w zakresie m.in. "sprzedaży całego udziału w nieruchomości położonej w W.", a ponadto "do administrowania do czasu sprzedaży tymi nieruchomościami, w tym także do wydzierżawiania ich, a także upoważnia ją do reprezentowania jej przed wszelkimi organami władzy i administracji".

W pełnomocnictwie tym nie było mowy o umocowaniu do jakiegokolwiek zrzekania się przez pełnomocnika w imieniu mocodawcy praw czy roszczeń do nieruchomości, czy też zrzekania się praw do odszkodowania za nieruchomość. Już więc tylko z tej przyczyny oświadczenie z [...] grudnia 1991r. - w zakresie w jakim złożone było przez pełnomocnika w imieniu K. P. - nie mogło wywołać żadnych skutków prawnych.

Tymczasem Wojewoda [...] stwierdził, że: "organ nie jest uprawniony do badania prawidłowości i zakresu pełnomocnictwa zawartego aktem notarialnym rep. [...] nr [...] " - uchylając się w ten sposób od rozpoznania zarzutów odwołania w tym zakresie. Rezultatem tego jest jednak wadliwe przyjęcie, iż E. P. - wbrew jednoznacznej treści pełnomocnictwa notarialnego - była umocowana do zrzeknięcia się w imieniu K. P. roszczenia odszkodowawczego za utratę nieruchomości.

Również J. D. wniosła skargę do Sądu na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] – popierając w całości zarzuty sformułowane w treści skargi złożonej przez E. P..

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. w sprawie sygn. akt I SA/Wa 2016/17 Sąd połączył obie sprawy do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.).

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skargi nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania administracyjnego.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2017r. orzekającą o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego - na podstawie art. 105 § 1 kpa - w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] m2.

Zgodnie z art. 105 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu.

Sąd w całości podzielił stanowisko i argumentację organów obu instancji odnośnie tego, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie, jako zupełnie bezprzedmiotowe, podlega umorzeniu.

Z treści skarg oraz wydanych w sprawie decyzji wynika, iż istota sprawy sprowadza się do oceny, jak należy rozumieć zrzeczenie się przez E. P. wszelkich praw do przedmiotowej nieruchomości i czy było ono skuteczne odnośnie udziału jej matki.

W tym zakresie Sąd również zgodził się ze stanowiskiem organów, że zrzeczenie to obejmuje wszelkie roszczenia – w tym również odszkodowawcze i było one skuteczne co do całej działki.

Na wstępie należy podnieść, iż niektóre czynności w tej sprawie nie zostały wykonane lub ocenione poprawnie.

Przede wszystkim M. P. nie był właścicielem tej nieruchomości, gdyż w dniu 25 lutego 1948 r. stanowiła ona własność gminy W. i mógł on kupić tylko roszczenia związane z tą nieruchomością [...] - co jednak dawało mu prawo do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa własności czasowej.

Jednakże zarówno organy jak i skarżąca oraz jej matka uważały, że był on właścicielem - co znajduje odzwierciedlenie m.in. w treści pełnomocnictwa notarialnego z dnia [...] stycznia 1988 r. udzielonego przez K. P. dla córki i upoważniającego ją do "sprzedaży całego udziału w nieruchomości położonej w W. za cenę i na warunkach według uznania (...)". Zatem K. P. wyraziła zgodę na wyzbycie się "własności działki" - czyli wszelkich praw do niej, gdyż umowa sprzedaży obejmuje najszerszy, najbardziej radykalny zakres praw do nieruchomości.

Posługując się tym pełnomocnictwem E. P. - działając w imieniu matki i swoim - prowadziła liczną korespondencję z Urzędem Dzielnicowym W.: pisma z dnia 9 stycznia 1990 r., 12 lutego 1990 r., 3 kwietnia 1990 r. i 28 czerwca 1990 r. w którym stwierdza: "W nawiązaniu do składanych wniosków o przyznanie własności czasowej i wieczystego użytkowania oświadczam, iż z nich rezygnuję i co za tym idzie proszę o wypłatę odszkodowania za działkę(...). Z uwagi na wielką rozbieżność między cenami wolnorynkowymi a wywłaszczeniowymi, proszę o wyliczenie kwoty odszkodowania według górnej granicy stawki wywłaszczeniowej."

Wcześniej jeszcze w dniu 19 czerwca 1990 r. został sporządzony projekt ugody, w której skarżąca zrzeka się wszelkich roszczeń do tej nieruchomości w zamian za odszkodowanie w kwocie [...] złotych wypłacone dobrowolnie przez [...].

Następne w dniu 18 grudnia 1991 r. doszło do zawarcia umowy pisemnej w której E. P., występująca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik matki K. P. (obie jako spadkobierczynie M. P.) oświadczyła, że jako następczyni prawna właściciela nieruchomości położonej przy ul. [...] o powierzchni [...] m2, oświadcza, iż w stanie prawnym nieruchomości nie nastąpiły zmiany od 1948 r. a nieruchomość jest wolna od wszelkich obciążeń.

W § 2 umowy sprzedające P. E. oraz P. K. zobowiązały się do przeniesienia własności wyżej opisanych praw do nieruchomości na rzecz [...] za [...] złotych, przy czym zaliczka w kwocie [...] złotych została uprzednio wypłacona E. P. a odbiór kwoty [...] złotych sprzedające kwitują podpisem na niniejszej umowie.

Zaś w § 3 umowy sprzedające zobowiązują się w dniu podpisania umowy złożyć w Wydziale Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Gminy W. w W. odwołując złożone uprzednio przez nie oraz M. P. wnioski o przyznanie własności czasowej, wieczystego użytkowania celem zakończenia postępowania administracyjnego w sprawie.

W tym samym dniu E. P. złożyła pismo do Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Gminy W., które zawiera jej oświadczenie: "Działając w imieniu własnym oraz matki K. P. Perzyńskiej na podstawie pełnomocnictwa notarialnego z dnia [...] stycznia 1988 r. wycofuję złożone przez M. P. oraz przeze mnie wnioski o ustanowienie własności czasowej, wieczystego użytkowania lub zwrot działki (...) i zrzekam się wszelkich praw do tej nieruchomości - wobec polubownego załatwienia moich roszczeń przez [...]. W tym zakresie wnoszę o wydanie decyzji kończącej postępowanie w mojej sprawie."

Na skutek powyższego pisma została wydana przez Burmistrza Dzielnicy-Gminy W. w dniu [...] lipca 1992 r. decyzja nr [...] orzekająca o odmowie oddania przedmiotowej nieruchomości w wieczyste użytkowanie na rzecz K. i E. P. Przy czym powodem decyzji odmownej nie był brak spełnienia przesłanek z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) - lecz art. 7 ust. 5 tego dekretu: w razie niezgłoszenia wniosku przewidzianego w ust.1 lub nieprzyznania z jakichkolwiek innych przyczyn dotychczasowemu właścicielowi wieczystej dzierżawy (...). Wynika to ewidentnie z treści uzasadnienia decyzji: "W piśmie z dnia 18 grudnia 1991 r. E. P., działająca w imieniu własnym i jako pełnomocnik matki, cofnęła wniosek o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste i wyjaśniła, że rezygnuje z działki (...). W tym stanie faktycznym cofnięcie wniosku o oddanie gruntu jest skuteczne".

Podsumowując zatem ogół działań i oświadczeń E. P. - zgodnie z art. 65 §1 kodeksu cywilnego, który stanowi, iż oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje - należy stwierdzić, że miały one na celu wyzbycie się "własności" działki w zamian za stosowne odszkodowanie - vide pismo z 28 czerwca 1990 r. Temu celowi służyła też umowa zawarta w dniu [...] grudnia 1991 r. i będące jej konsekwencją pismo do Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Gminy W. - w którym skarżąca zrzekła się wszelkich praw do tej nieruchomości, wobec polubownego załatwienia jej roszczeń przez [...]. Skoro zrzekła się "wszelkich praw" - to w tym również prawa do odszkodowania. Świadczy o tym także fakt otrzymania za to zrzeczenie rekompensaty w postaci stosownej kwoty pieniężnej.

Tylko w ten sposób można wyjaśnić niniejszą sprawę.

Skarżąca wyzbyła się wszelkich praw do działki, "sprzedała ją" za konkretną kwotę pieniężną - czyli wszystko odbyło się zgodnie z ustalonymi zwyczajami dotyczącymi umowy kupna-sprzedaży. Również zasady współżycia społecznego nie zostały naruszone, gdyż otrzymana kwota była w tym czasie stosowna do wartości praw do tej działki, o ile nie większa.

W 1991 roku - gdy skarżąca i jej matka otrzymały kwotę [...] zł - przeciętne miesięczne wynagrodzenie wynosiło [...] zł (obwieszczenie Prezesa GUS- u z 10 lutego 1992 r. M.P. z dnia 19 lutego 1992 r.). Zatem otrzymały one kwotę równą [...] przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. W 2017 r. przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej wyniosło [...] zł (komunikat Prezesa GUS-u z 9 lutego 2018 r. M.P. z 13 lutego 2018r.). Mnożąc tę kwotę przez [...] otrzymamy aktualną wartość wypłaconej kwoty - około [...]zł.

Faktem jest, że skarżąca otrzymała kwotę [...] od [...] a nie od Urzędu Gminy W., ale - jak zostało to wskazane wcześniej - w niniejszej sprawie nie wszystko zostało wykonane poprawnie, jednakże nie miało to wpływu na prawidłowość decyzji.

Również udzielone pełnomocnictwo obejmowało upoważnienie do "sprzedaży całego udziału w nieruchomości położonej w W." w sytuacji, gdy skarżącej i jej matce nie przysługiwał tytuł własności. Skoro uważały się one za właścicielki nieruchomości - to trudno oczekiwać, aby pełnomocnictwo obejmowało umocowanie do zrzeczenia się praw czy roszczeń, w tym odszkodowawczych, do tej działki.

Jeszcze raz należy podkreślić, że wniosek o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość - na podstawie art. 215 ust 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) - należy rozpoznać w kontekście wszystkich wcześniejszych czynności podejmowanych przez strony. Ewidentnie z nich wynika, iż celem E. P. i jej matki były wyzbycie się przedmiotowej nieruchomości i otrzymanie za nią rekompensaty w postaci stosownej kwoty pieniężnej - co też się stało.

Skoro - na skutek pisma skarżącej - zapadła decyzja odmawiająca przyznania prawa użytkowania wieczystego do tej nieruchomości (która nie została zaskarżona) i została wypłacona za nią rekompensata - to sprawa została definitywnie zakończona.

Natomiast wystąpienie po 22 latach o kolejną kwotę pieniężną tytułem odszkodowania za tę samą działkę musiało spowodować umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość - brak przedmiotu sprawy.

Również E. P. nie mogła skutecznie sprzedać J. D. wszelkich praw i roszczeń, w tym odszkodowawczych do przedmiotowej nieruchomości - gdyż w chwili sprzedaży nie posiadała już takich praw, bowiem się ich skutecznie zrzekła.

Dlatego też organu obu instancji słusznie uznały, że KJ. D. nie posiada legitymacji prawnej do występowania z roszczeniem o przyznanie odszkodowania.

Reasumując Sąd uznał, iż organy orzekające w sprawie wnikliwie, wszechstronnie i rzetelnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy i w sposób prawidłowy dokonały oceny wystąpienia przesłanek określonych w powołanym art. 105 § 1 kpa.

Szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy oraz przekonująco uzasadniły swoje decyzje zgodnie z art. 107 § 3 kpa - zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.)