Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 653/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Centralna Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: § 23 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 761
law: Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz  właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach.

SENTENCJA

Dnia 6 lipca 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.A. od punktu 1 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 745/17 w sprawie ze skargi P.A. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od P.A. na rzecz Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej [...] kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 745/17, po rozpoznaniu sprawy ze skargi P.A. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, oddalił skargę w zakresie ustalenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej (pkt 1); odrzucił skargę w pozostałym zakresie (pkt 2).

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w [...] pismem z dnia 8 listopada 2016 r. skierował P.A. do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] (dalej "RWKL"), celem weryfikacji zasadności zwolnienia lekarskiego oraz ustalenia zdolności do zawodowej służby wojskowej.

Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...], działając na podstawie: art. 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j.: Dz.U. 2016 r. poz. 1726) oraz § 11, § 16 pkt 1 i 2 i § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. 2015 r. poz. 761) oraz § 5 i 7 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r. poz. 1013), dokonała u P.A. w punkcie 8 A. orzeczenia – schorzenia powodujące niezdolność do służby wojskowej następującego rozpoznania:

[...]

W pkt 9 orzeczenia określono kategorię zdolności P.A. jako kategorię N – zał. 1 Grupa II – Trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej.

W pkt 10 wskazano, że schorzenia wymienione w pkt 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 rozpoznania nie pozostają w związku ze służbą wojskową.

W pkt 11 zaliczono badanego do trzeciej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia, data powstania inwalidztwa od dnia 13 stycznia 2016 r.

Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] (dalej "CWKL"), po rozpatrzeniu odwołania, orzeczeniem z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], działając na podstawie art. 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. 2016 r., poz. 1726) oraz § 3 oraz § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r., poz. 1013), a także § 7 pkt 1 i § 23 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r., poz. 761 ze zm.) uchyliła w całości zaskarżone orzeczenie z dnia 13 stycznia 2017 r. i wydała nowe o następującej treści:

W pkt 8 A orzeczenia - schorzenia powodujące niezdolność do służby wojskowej:

[...]

W pkt 8 B - schorzenia współistniejące:

[...]

W pkt 9 Orzeczenia zaliczono P.A. do: kategorii N - Zał. 1, Grupa II - Trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej.

W pkt 10 wskazano, że schorzenia wymienione w pkt. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 rozpoznania nie pozostają w związku ze służbą wojskową.

W pkt 11 zaliczono badanego do: trzeciej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia; data powstania inwalidztwa: 13 stycznia 2017 r.

W uzasadnieniu orzeczenia podała, że w przypadku żołnierza pełniącego zawodową służbę wojskową kwalifikację zdolności do dalszej służby ustala się na podstawie załącznika nr 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, w grupie badanych II - co ma miejsce u zainteresowanego. Zgodnie z obowiązującymi przepisami orzeczniczymi zawartymi w wyżej przytoczonym rozporządzeniu dla opisanego w pkt 1 rozpoznania stanu zdrowia przyporządkowano § 1 pkt 6. Ustawodawca w tym przypadku przewidział dla Grupy badanej II (żołnierze zawodowi), wyłącznie kategorię N, bez jakiejkolwiek alternatywy - co oznacza, iż jest on niezdolny do tej służby.

Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] wskazała, że wymagania zdrowotne wobec żołnierzy pełniących zawodową służbę wojskową są bardzo wysokie, jest to spowodowane perspektywą wieloletniej, ciężkiej służby. Zawodową służbę wojskową pełnić powinni zdrowi ludzie, gdyż służba ta ze względu na swoją specyfikę jest obarczona wieloma czynnikami uciążliwymi dla zdrowia między innymi: bardzo dużym stresem, dużą urazowością, bardzo dużym wysiłkiem fizycznym, nieregularnym trybem pracy oraz związanym z tym nieregularnym i nieprawidłowym odżywianiem. Wymaga ona dużej odporności i wytrzymałości zarówno w sferze fizycznej jak i w sferze psychicznej. Związana jest z dużymi obciążeniami wszystkich narządów i układów ludzkiego organizmu dotyczy to także układu krążenia. Wszystkie wymienione wyżej uwarunkowania, w tym fakt przebywania przez orzekanego na długotrwałym zwolnieniu lekarskim wskazują (a w tym przypadku graniczy to niemal z pewnością), że badany nie może pełnić powierzonych obowiązków służbowych, a warunki i właściwości tej służby u orzekanego obciążonego schorzeniem wymienionym w pkt 1 rozpoznania mogą wywoływać wystąpienie poważnych konsekwencji zdrowotnych. Rozpoznane schorzenie z pewnością znacznie upośledza funkcjonowanie ustroju człowieka w przypadku np. ekstremalnego wysiłku fizycznego.

Odnosząc się do zastrzeżeń P.A. pod kątem grupy i daty powstania inwalidztwa wyjaśniła, że orzekając o inwalidztwie, związku inwalidztwa ze służbą wojskową, wojskowe komisje lekarskie kierują się przepisami ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tj. Dz. U. z 2015 r., poz. 330), a orzekając o niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz. U. z 2015 r., poz. 748 ze zm.).

Powyższe orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] stało się przedmiotem skargi P.A. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Skarżący zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie:

I. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:

1. przepisu art. 12 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w zw. z art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin poprzez ich niezastosowanie.

II. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

2. naruszenie przepisów art. 15 K.p.a. w zw. z art. 8 K.p.a. oraz 78 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie i wydanie przez organ II instancji rozstrzygnięcia bez ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy i z pominięciem okoliczności faktycznych istniejących w momencie orzekania,

3. przepisów art. 7, 77, 78 i 80 w zw. z art. 136 oraz 8 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. poprzez nie zbadanie i nie zweryfikowanie wszystkich okoliczności faktycznych związanych ze sprawą, co doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia z pominięciem okoliczności faktycznych istniejących w momencie orzekania,

4. przepisu art. 10 K.p.a. (w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.) poprzez nie danie stronie możliwości do odniesienia się do zebranego w sprawie materiału i podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia

5. przepisu art. 107 § 3 w zw. z art. 8 K.p.a. poprzez uzasadnienie orzeczenia w sposób uniemożliwiający odtworzenie toku wnioskowania organu i kontroli rozstrzygnięcia, nie wskazanie dowodów na których organ się oparł, a którym odmówił wiarygodności.

Wskazując na podniesione zarzuty wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia oraz orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] stycznia 2017 roku nr [...], a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podał, że zaskarżonym orzeczeniem organ uchylił orzeczenie organu pierwszej instancji, orzekając co do istoty sprawy, jednakże przedmiotowe rozstrzygnięcie było niemal tożsame z treścią decyzji (orzeczenia) organu pierwszej instancji. Organ nie dokonał żadnych ustaleń we własnym zakresie, naruszył przepisy prawa materialnego i szereg przepisów proceduralnych. W ocenie skarżącego, organ wadliwie przeprowadził postępowanie dowodowe, a w konsekwencji wydał orzeczenie nie mając pewności co do stanu faktycznego istniejącego w dacie orzekania. Jednocześnie skarżący zauważył, że brak wezwania strony do merytorycznego odniesienia się do stanowiska organu drugiej instancji, przed wydaniem ostatecznego orzeczenia, stanowi o rażącym naruszeniu normy art. 10 K.p.a. Jest to szczególnie istotne w powiązaniu ze skutkami wydania orzeczenia CWKL w Warszawie – w tym zwłaszcza – wydalenia ze służby skarżącego z mocy prawa w dacie wydania orzeczenia.

Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] w odpowiedzi na skargę wniosła o jej odrzucenie w trybie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., gdyż sprawy związane z ustaleniem związku chorób ze służbą wojskową, grupy inwalidzkiej i zdolności do pracy nie należą do kognicji sądów administracyjnych. Z ostrożności procesowej – w części dotyczącej określenia zdolności do zawodowej służby wojskowej wniosła o jej oddalenie z powodu merytorycznej niezasadności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że wojskowe komisje lekarskie orzekają w dwóch reżimach prawnych, stąd orzeczenia tych komisji dzielą się na dwie grupy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2005 r. sygn. OSK 1203/04, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pierwsza grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy - zdolność do służby wojskowej. Natomiast drugą grupę orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowią orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego. Podstawę takich orzeczeń stanowią w obecnym stanie prawnym przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1726 ze zm.), ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r. 871 ze zm.), ustawa z 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. z 2014 r., poz. 213 ze zm.), ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2016 r., poz. 1037 ze zm.). Orzeczenia te poddawane są kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zaopatrzenia emerytalnego. W tych sprawach decyzje administracyjne są wydawane przez inne organy (wojskowy organ emerytalny lub ZUS), a nie przez wojskowe komisje lekarskie. W tych postępowaniach orzeczenia przedmiotowych komisji mają wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego jako jedna z przesłanek rozstrzygnięcia sprawy i nie podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego.

W świetle powyższego sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie skargi na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową (por. uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r. sygn. akt III ZP 9/99, OSNP 2000/5/167, postanowienie Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000 r. sygn. akt OSA 1/100, ONSA 2001/2/47, wyroki NSA z dnia : 9 marca 2005 r. sygn. akt OSK 1203/04, 20 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 2227/11).

Oznacza to, że skarga na orzeczenie CWKL w Warszawie z dnia 29 marca 2017 r. w zakresie dotyczącym określenia inwalidztwa, związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową i zdolności do pracy jest niedopuszczalna i w tym zakresie podlega odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), dalej "P.p.s.a.", albowiem sprawa będąca przedmiotem zaskarżenia w tym zakresie nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Tym samym zarzuty skargi dotyczące wyżej wskazanych kwestii Sąd pozostawił bez rozpoznania.

Sąd pierwszej instancji uznając za dopuszczalną skargę na orzeczenie CWKL w zakresie dotyczącym określenia zdolności do zawodowej służby wojskowej, stwierdził, że skarga nie jest zasadna.

Stosownie do treści art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1726 ze zm.) zdolność psychiczną i fizyczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska wydając w tej sprawie orzeczenie, które jest decyzją. Od orzeczenia służy odwołanie, a następnie od orzeczenia wydanego w wyniku odwołania - skarga do sądu administracyjnego. Orzeczenie o zaliczeniu danego żołnierza do jednej z kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej, właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do służby w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej (art. 5 ust. 7 tej ustawy).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że kontrola orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej przez sąd administracyjny w powyższym zakresie ma charakter ograniczony i sprowadza się w istocie do jej badania pod względem formalnym. Oznacza to, że sąd administracyjny ocenia jedynie, czy orzeczenie wydała właściwa komisja lekarska, czy jej skład był zgodny z wymogami określonymi w przepisach aktów wykonawczych regulujących te kwestie, a ponadto czy stwierdzone schorzenia dawały podstawę do zawartego w orzeczeniu określenia kategorii zdolności do służby wojskowej. Innymi słowy, chodzi tu o stwierdzenie zgodności zaskarżonego orzeczenia z wymogami zawartymi w przepisach rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że kontrola dokonana w tym zakresie pozwalała na przyjęcie, że zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa.

Z akt sprawy wynika, że P.A. na etapie postępowania odwoławczego nie złożył do akt administracyjnych żadnych dokumentów (wyników badań lekarskich) mogących skutecznie podważyć przyjętą przez organ pierwszej instancji kwalifikację odnośnie kategorii zdolności do służby wojskowej. Poinformował jedynie, że podjął starania [...]. Korzysta z pomocy poradni dietetycznej i został zakwalifikowany na operację [...], która jednak się nie odbyła z uwagi na przeciwskazania zdrowotne. Wniósł o ponowne zbadanie przed CWKL przed wydaniem ostatecznego orzeczenia, w terminie co najmniej po wykorzystaniu sześciomiesięcznego urlopu zdrowotnego, o który zamierza się ubiegać po zakończeniu zwolnienia lekarskiego.

Zgodnie z § 23 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. CWKL w [...], rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W razie potrzeby CWKL w [...] może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dokumentów.

Z powyższego przepisu wynika, że organ odwoławczy nie ma obowiązku przeprowadzenia ponownych badań lekarskich i specjalistycznych i orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Podejmując zaskarżone orzeczenie CWKL w [...] mogła zatem uznać, że przeprowadzone badania, tj. [...] pozwalają na podjęcie stosownych rozstrzygnięć bez konieczności przeprowadzenia ponownych badań, konsultacji, czy obserwacji szpitalnej. Organ odwoławczy, mógł też, jak w niniejszej sprawie, na podstawie zgromadzonego już w sprawie materiału dowodowego dokonać oceny kategorii zdolności zawodowej służby wojskowej. RWKL przy podejmowaniu rozstrzygnięcia prawidłowo ustaliła kategorię zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, natomiast uchylenie przedmiotowego orzeczenia nastąpiło jedynie z uwagi na konieczność ustalenia ponownie daty powstania inwalidztwa na dzień 13 stycznia 2017 r. Z uzasadnienia orzeczenia organu odwoławczego wynika, że komisja lekarska pierwszej instancji wykonała u skarżącego stosowne badania i konsultacje lekarskie, a przy redagowaniu orzeczenia wzięła pod uwagę wszystkie fakty i dostępną dokumentację medyczną oraz przeanalizowała obowiązujące przepisy orzecznicze i prawidłowo dokonała oceny stanu zdrowia orzekanego.

Ponadto Sąd pierwszej instancji zauważył, iż P.A. został skierowany do wojskowej komisji lekarskiej w celu oceny zdolności do służby, po 344 dniach w 2016 r. przebywania na zwolnieniu lekarskim.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w rozpoznawanej sprawie CWKL przy podejmowaniu rozstrzygnięcia prawidłowo ustaliła kategorię zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, wzięła pod uwagę przeprowadzone wyniki badań w postępowaniu przed RWKL, które jednoznacznie wskazały [...].

W świetle § 1 pkt. 6 załącznika nr 1 Grupa II rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015r. stwierdzone przez CWKL schorzenie powoduje niezdolność do służby wojskowej. Potwierdzają to dodatkowe objaśnienia szczegółowe do tego paragrafu, z których wynika, Grupa II (kolumna piąta) wykazu obejmuje żołnierzy zawodowych – skarżący jest żołnierzem zawodowym. W uwagach do § 1 pkt 4, 5, i 6 rozpoznanie [...].

W konsekwencji Sąd pierwszej instancji uznał, że organy orzecznicze obu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie administracyjne, należycie rozważyły okoliczności i fakty istotne dla wyniku postępowania, ustalone na podstawie niezbędnych badań lekarskich, w wystarczający sposób zebrały i oceniły materiał dowodowy, a następnie przekonywująco uzasadniły swoje rozstrzygnięcia. Nie naruszyły przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego, zwłaszcza rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. CWKL opierając się na dokumentach zgromadzonych w toku postępowania miała wystarczające podstawy do zastosowania przepisu § 11 powołanego rozporządzenia, a w dalszej konsekwencji [...] załącznika nr 1, który w odniesieniu do żołnierza zawodowego nakłada obowiązek orzeczenia kategorii N zdolności do służby wojskowej, bez jakiejkolwiek alternatywy. W sprawie nie stwierdzono także naruszenia § 23 ust. 2 w/w rozporządzenia z dnia 3 czerwca 2015 r.

Nie można również mówić o naruszeniu przepisu art. 10 K.p.a., tak jak ujmuje to skarżący. Postępowanie przed komisjami lekarskimi nie jest typowym postępowaniem administracyjnym. Skarżący, jako skierowany do RWKL brał udział w postępowaniu przed tą komisją i mógł składać wyjaśnienia i wnioski, które w jego ocenie mogłyby mieć wpływ na orzeczenie lekarskie. Także składając odwołanie od orzeczenia RWKL skarżący przedstawił wnioski i żądania, które podlegały rozpatrzeniu przez CWKL. Nieuwzględnienie przez komisję stanowiska, czy żądań strony nie stanowi o naruszeniu art. 10 k.p.a.

Sąd pierwszej instancji przyjął, że na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut naruszenia przepisów art. 7, art. 77, art. 80 w zw. z art. 136 oraz 8 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a., a także art. 107 § 3 K.p.a., albowiem uzasadnienie orzeczenia CWKL pozwala na ustalenie, że wykonano istotnie niezbędne badania, pozwalające na stwierdzenie u skarżącego [...] stopnia tj. schorzenia powodującego niezdolność do służby wymienionego w [...] zał. nr 1 do powołanego wyżej rozporządzenia. Wojskowe komisje lekarskie podjęły zatem wszelkie niezbędne czynności służące wyjaśnieniu stopnia stwierdzonych schorzeń oraz faktycznego wpływu tych schorzeń na aktualną sprawność ustroju skarżącego. Na podstawie przeprowadzonych badań oraz wyników konsultacji specjalistycznych nie tylko postawiły właściwe rozpoznanie, lecz również określiły stopień schorzenia powodującego trwałą niezdolność do zawodowej służby wojskowej. Brak było zatem podstaw do przeprowadzanie dodatkowych badań w terminie wskazanym przez skarżącego.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku, zaś na podstawie art. 58 § pkt 1 P.p.s.a odrzucił skargę w pozostałym zakresie jak w pkt 2 wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł P.A., reprezentowany przez radcę prawnego i zaskarżając wyrok w części dotyczącej pkt 1 (oddalającego skargę) na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 15 K.p.a. w zw. z art. 8 K.p.a. oraz art. 78 Konstytucji RP, poprzez nieuchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości w sytuacji, gdy doszło do wydania przez organ drugiej instancji rozstrzygnięcia bez ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy i z pominięciem okoliczności faktycznych istniejących w momencie orzekania przez organ drugiej instancji,

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w zw. z art. 10 K.p.a. (w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.), poprzez nieuchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości w sytuacji, gdy doszło do pozbawienia strony pełnego udziału w postępowaniu (w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a.)

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 w zw. z art. 136 oraz 8 K.p.a., poprzez nieuchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości w sytuacji, gdy organ nie zbadał i nie zweryfikował wszystkich okoliczności faktycznych związanych ze sprawą, a przez to oparł rozstrzygnięcie na niepełnym materiale dowodowym

4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 8 K.p.a., poprzez nieuchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości podczas gdy uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia uniemożliwiało odtworzenie toku wnioskowania organu i kontroli rozstrzygnięcia, a nadto nie wskazywało dowodów na których organ się oparł, a którym odmówił wiarygodności,

5. art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez nieodniesienie się przez Sąd lub ogólnikowe odniesienie się w uzasadnieniu wyroku do wszystkich tez i zarzutów podniesionych w skardze

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części (co do pkt 1) i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zgodnie z art. 135 P.p.s.a., wniósł także o uchylenie orzeczenia organu pierwszej instancji. Żądaniem objął również zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, a także oświadczył, iż zrzeka się przeprowadzania rozprawy

Na podstawie art. 187 P.p.s.a. zwrócił się o przedstawienie składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego następującego zagadnienia prawnego: "Czy § 23 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U.2015.761 z dnia 2015.06.05) może upoważniać Centralne Wojskowe Komisje Lekarskie do orzekania wbrew zasadom wyrażonym w art. 15 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego i art. 78 Konstytucji RP – dającym obywatelowi prawo do pełnego ponownego rozpoznania jego sprawy przez organ II instancji".

W ocenie skarżącego kasacyjnie, stanowisko Sądu pierwszej instancji postulujące bezrefleksyjne stosowanie § 23 ust. 2 w/w rozporządzenia, w kontekście ustawowych i konstytucyjnych zasad dwuinstancyjności i hierarchii źródeł prawa, rodzi konieczność podjęcia uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w celu ujednolicenia orzecznictwa zarówno sądów administracyjnych jak i lekarskich komisji wojskowych. Aktualnie – w związku z niejednolitością systemową opisanych regulacji – podmioty stosujące prawo są postawione w sytuacji w której stosowanie § 23 ust. 2 rozporządzenia stanowi naruszanie art. 15 K.p.a., a orzekanie po myśli art. 15 K.p.a. z pominięciem rozporządzenia — może budzić wątpliwości co od naruszania tego aktu. Podjęcie uchwały będzie zatem ze wszech miar korzystne.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów. Podał m.in., że Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo zaaprobował stanowisko CWKL, która uznała, że w oparciu o 23 § ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach była uprawniona do odstąpienia od ponownego badania P.A. pomimo złożenia przez niego w odwołaniu wniosku dowodowego w tym przedmiocie.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej stanowiło to naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 15 K.p.a. w zw. z art. 8 K.p.a. oraz art. 78 Konstytucji RP.

Ponadto skarżący kasacyjnie podał, że w jego ocenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszył również art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w zw. z art. 10 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. w zw. z 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., gdyż dokonując wykładni art. 10 K.p.a. nieprawidłowo przyjął, że skoro P.A. brał udział w postępowaniu przed organem pierwszej instancji oraz miał możliwość składania w odwołaniu wniosków dowodowych to organ drugiej instancji nie miał obowiązku stosowania tego przepisu.

Autor skargi kasacyjnej argumentując zarzuty wymienione w pkt 3 i 4 stwierdził, że organ drugiej instancji powinien z własnej inicjatywy lub co najmniej w odpowiedzi na wniosek skarżącego przeprowadzić samodzielne badanie.

Odnosząc się do zarzutu podanego w pkt 5 skargi kasacyjnej wskazał na fakt nieodniesienia się przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów naruszenia art. 15 K.p.a. w zw. z art. 78 Konstytucji RP i art. 7 i 8 K.p.a.

Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ustosunkowując się do zarzutów naruszenia podanych w skardze przepisów stwierdziła, że są one niezasadne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku zawartego w skardze kasacyjnej dotyczącego przedstawienia do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów tego Sądu zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości: "Czy § 23 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U.2015.761 z dnia 2015.06.05) może upoważniać Centralne Wojskowe Komisje Lekarskie do orzekania wbrew zasadom wyrażonym w art. 15 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego i art. 78 Konstytucji RP – dającym obywatelowi prawo do pełnego ponownego rozpoznania jego sprawy przez organ II instancji".

Przepis art. 187 § 1 P.p.s.a. daje możliwość przedstawienia przez skład Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów tego Sądu zagadnienia prawnego, które wyłoni się przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej. Jednakże warunkiem wdrożenia procedury przewidzianej w tym przepisie jest wystąpienie w sprawie "zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości". O poważnych wątpliwościach prawnych będzie można mówić wówczas, gdy w sprawie pojawią się kwestie prawne, których wyjaśnienie nastręcza znaczne trudności, głównie z powodu możliwości różnego rozumienia przepisów prawnych. Podstawą do przyjęcia, że wystąpiła przesłanka określona w powołanym wyżej przepisie, będzie również pojawienie się w danej kwestii prawnej rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych.

W rozpoznawanej sprawie nie pojawiły się kwestie prawne, których wyjaśnienie nastręcza znaczne trudności przy stosowaniu § 23 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach w kontekście art. 15 K.p.a., jak również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie występują w tym zakresie rozbieżności.

Odnosząc się do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia określonych przepisów postępowania, a także art. 78 Konstytucji RP, wskazać należy, iż ich istota zmierza do zakwestionowania stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który nie stwierdził naruszenia § 23 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, art. 10 K.p.a., a także art. 7,art. 77, art. 80 w zw. z art. 136 oraz art. 8 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a., jak również art. 107 § 3 K.p.a.

Sąd pierwszej instancji, dokonując wykładni § 23 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. zasadnie wskazał, że Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] rozpatrując odwołanie orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Przeprowadzenie ponownych badań lekarskich i badań specjalistycznych oraz skierowanie żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dokumentów, nastąpić może tylko w razie potrzeby. Oznacza to, że organ odwoławczy nie ma obowiązku przeprowadzenia ponownych badań lekarskich i badań specjalistycznych i możliwość skorzystania z uprawnienia w tym przedmiocie ma charakter ocenny. Orzeka zatem na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Realizacja normy konstytucyjnej z art. 78 Konstytucji RP wyrażona w art. 15 K.p.a. obejmuje zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, która polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy zawisłej przed organem pierwszej instancji. W tym przypadku rola organu odwoławczego nie ogranicza się tylko do kontroli instancyjnej decyzji organu pierwszej, lecz polega również na ponownym rozpatrzeniu sprawy w jej całokształcie, według stanu prawnego i faktycznego aktualnego na datę orzekania przez ten organ. Obejmuje orzekanie na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy i – jak już wskazano – tylko w razie potrzeby przeprowadzenie ponownych badań lekarskich i badań specjalistycznych oraz skierowanie żołnierza na obserwację szpitalną, czy przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dokumentów.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie fakt nieuwzględnienia przez Centralną Wojskową Komisję Lekarską w [...] zawartego w odwołaniu wniosku P.A. o ponowne zbadanie przed wydaniem orzeczenia, w terminie co najmniej po wykorzystaniu sześciomiesięcznego urlopu zdrowotnego, o który zamierza się ubiegać po zakończeniu zwolnienia lekarskiego i uznanie braku potrzeby przeprowadzenia ponownych badań lekarskich i specjalistycznych, obserwacji szpitalnej, czy też dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dokumentów – nie stanowił naruszenia art. 15 K.p.a. w zw. z art. 8 K.p.a. oraz art. 78 Konstytucji RP. Przedmiotowa Komisja podejmując zaskarżone orzeczenie była uprawniona do przyjęcia, że badania przeprowadzone przed Rejonową Wojskową Komisją Lekarską, tj. [...] są wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Zgromadzone w sprawie dokumenty pozwalały na dokonanie oceny kategorii zdolności wyżej wymienionego żołnierza do zawodowej służby wojskowej i zastosowania § 11 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach w zw. z [...] załącznika nr 1, co skutkowało obowiązkiem orzeczenia kategorii N zdolności do służby wojskowej.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zamierzonego przez autora skargi kasacyjnej skutku nie mogły odnieść również zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 10 K.p.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. art. 7, art. 77 i art. 80 w zw. z art. 136 oraz 8 K.p.a., a także art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 8 K.p.a.

Wyjaśnić należy, iż w sytuacji postawienia zarzutu naruszenia art. 10 § 1 K.p.a., koniecznym jest podanie, jakiej konkretnie czynności procesowej strona nie mogła dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Dopiero bowiem wykazanie, że naruszenie przez organ zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, poprzez niezawiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej, daje podstawę do przyjęcia, że doszło do mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. W niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony, gdyż autor skargi kasacyjnej nie wykazał, aby niedopełnienie przez organ omawianego obowiązku rzeczywiście pozbawiło skarżącego możliwości dokonania określonej czynności procesowej, a tym samym, aby takie uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedstawiona w tym zakresie argumentacja ma charakter ogólny i stanowi powtórzenie wywodów podanych uprzednio w skardze do Sądu pierwszej instancji. Nieuwzględnienie przez organ odwoławczy żądania i wniosku dowodowego skarżącego nie stanowiło naruszenia powołanego przepisu.

Z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. wynika, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości lub części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo stwierdził, że organy orzekające w postępowaniu, którego celem jest określenie przydatności zdrowotnej orzekanego do pełnienia zawodowej służby wojskowej, nie dopuściły się naruszeń przepisów, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, przeprowadziły postępowanie dowodowe w zakresie wystarczającym do wyjaśnienia istoty sprawy oraz w sposób wyczerpujący rozważyły cały materiał dowodowy. Zauważyć należy, iż o zakresie postępowania dowodowego decyduje nie subiektywne przekonanie strony, lecz treść przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w konkretnej sprawie. Przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia ocena ustaleń faktycznych i wynikających z nich wniosków oraz podstawa prawna i jej wyjaśnienie prowadzące do określonego rozstrzygnięcia są wyczerpujące, logiczne i przekonujące. Brak podania w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia powodu nieuwzględnienia omówionego wyżej wniosku dowodowego P.A. dotyczącego poddania go ponownie badaniu lekarskiemu w określonym terminie, w świetle regulacji zawartej w § 23 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. nie miał jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że chybiony okazał się także zarzut naruszenia art. 141 § 4 K.p.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że zarzut naruszenia tego przepisu może stanowić podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie wyroku sądu pierwszej nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się ten sąd podejmując zaskarżony wyrok, a wada ta nie pozwala na kontrolę instancyjną. W niniejszej sprawie, wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącego kasacyjnie, uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie wymogi określone w tym przepisie, pozwala jednoznacznie ustalić przesłanki, jakimi kierował się Sąd pierwszej instancji podejmując zaskarżony wyrok i poddaje się kontroli instancyjnej.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a. podlega oddaleniu.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 209 P.p.s.a. oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz.1804), z uwzględnieniem stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 19 listopada 2012 r. sygn. akt II FPS 4/12 (publ. LEX nr 1226661).