Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt III RN 6/01
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 2002-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Policja
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2 pkt 6, art. 25 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Teza: Organ administracyjny orzekający w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ nie jest obowiązany do badania czy istnieją przesłanki, które uzasadniałyby przyznanie uprawnień z tytułu innej działalności wymienionej w art. 1 ust. 2 pkt 6 tej ustawy.

TEZY

Organ administracyjny orzekający w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ nie jest obowiązany do badania czy istnieją przesłanki, które uzasadniałyby przyznanie uprawnień z tytułu innej działalności wymienionej w art. 1 ust. 2 pkt 6 tej ustawy.


SENTENCJA

Sąd Najwyższy przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Iwony K. w sprawie ze skargi Henryka K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich po rozpoznaniu na rozprawie na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwość od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie z dnia 31 maja 2000 r. SA/Sz 1870/99 - uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę.


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Os6b Represjonowanych decyzją z dnia 4 sierpnia 1999 r. wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ pozbawił Henryka K. uprawnień kombatanckich przyznanych przez Zarząd Wojewódzki ZBoWiD w S. w dniu 27 grudnia 1982 r. z tytułu udziału w walce zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od 27 lipca 1945 r. do 13 grudnia 1946 r.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że Henryk K. otrzymał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej na podstawie zaświadczenia Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w Z.-G. z dnia 12 lipca 1976 r., wskazującego, że jako funkcjonariusz MO brał udział w walce z reakcyjnym podziemiem. Przepis art. 25 ust. 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego pozbawił uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały te uprawnienia na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 -1956, w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Z tego też względu Henryk K. nie posiada żadnego tytułu prawnego do przyznania mu uprawnień kombatanckich.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Henryk K. podniósł, że będąc szefem Kancelarii Ogólnej KP MO w K. O. nie prowadził, żadnych działań zbrojnych albowiem tym zajmował się powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego. Zdaniem skarżącego organ orzekający wziął pod uwagę tylko okres pracy w KP MO, nie uwzględniając faktu, że skarżący brał udział w walkach o Cytadelę Poznańską, czego potwierdzeniem jest zaświadczenie znajdujące się w aktach ZBoWiD.

Decyzją z dnia 22 września 1999 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy swą poprzednią decyzję, argumentując pozbawienie skarżącego uprawnień kombatanckich brakiem dokumentacji potwierdzającej jego udział w walkach o Cytadelę Poznańską, a co za tym idzie konieczność oparcia decyzji na uregulowaniu wynikającym z treści art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Henryk K. powtórzył argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Wyrokiem z dnia 31 maja 2000 r. Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję. Zdaniem NSA decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa, albowiem Kierownik Urzędu nie rozpatrzył należycie całego materiału dowodowego i zaniechał jego omówienia w uzasadnieniach obu decyzji. Zdaniem Sądu bliższe wyjaśnienie okoliczności dotyczących zarejestrowania Henryka K. jako członka Milicji Proletariackiej oraz charakteru służby w MO na terenie Gdańska i jego udziału w walkach z Niemcami pod Zaspą, mogłoby stworzyć podstawę do zachowania przez skarżącego uprawnień kombatanckich w oparciu o art. 1 ust. 2 pkt 6 względnie art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

W rewizji nadzwyczajnej od powyższego wyroku Minister Sprawiedliwości zarzucił rażące naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ oraz art. 1 ust. 2 pkt 6 i art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi.

W uzasadnieniu zarzutów Minister Sprawiedliwości przytoczył argumentację zawartą w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dni 14 października 1999 r. III RN 93/99, w którym Sąd Najwyższy stwierdził, że nie chodzi o wszystkie uzbrojone /milicyjne - od łacińskiego słowa militus/ służby państwowe, ale o takie, które choć w swej zwykłej działalności nie miały charakteru wojskowego - to zostały w określonej sytuacji "zmilitaryzowane" i w ten sposób podporządkowane zadaniom i strukturze wojskowości. Właśnie ten element przejścia w stan zmilitaryzowania jest decydujący, a ma on podstawę w znaczeniu pojęcia "zmilitaryzowane". Milicja Obywatelska, w okresie o którym mowa nie była zmilitaryzowana. Stanowiska powyższe podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 12 czerwca 2000 r. OPS 5/00.

Ponadto Minister Sprawiedliwości stwierdził, że organ administracji orzekający w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach (...) nie jest obowiązany do wyjaśniania, czy istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie takich uprawnień z innego tytułu. W odpowiedzi na rewizję nadzwyczajną H. K. wniósł o jej oddalenie "wobec niespełniania wymogów prawa", stwierdzając że rewizja nadzwyczajna nie precyzuje jaki konkretny przepis prawa został naruszony i to w stopniu rażącym przez Naczelny Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku. Powtórzył nadto, że nie brał udziału w walkach przeciwko obywatelom i organizacjom działającym na terenie kraju.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.

Sąd Najwyższy podziela przedstawioną wyżej argumentację Sądu Najwyższego, zawartą w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 października 1999 r., III RN 93/99 /OSNAPU 2000 nr 15 poz. 572/, na rzecz tezy, że Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Identyczny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 12 czerwca 2000 r. OPS 5/00 /ONSA 2001 Nr 1 poz. 3/. Przytoczenie obszernych fragmentów uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego w tej kwestii w rewizji nadzwyczajnej oraz fakt, że wyrok ten i jego motywy zostały opublikowane zwalnia Sąd od ich powtarzania w tym uzasadnieniu.

Wobec twierdzeń Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w uzasadnieniu jego wyroku, iż przed pozbawieniem skarżącego uprawnień kombatanckich organ administracyjny winien zbadać czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień z tytułu innej działalności określonej w przepisach ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. należy zauważyć, z powołaniem się na ustalone poglądy judykatury /por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 1996 r., III ARN 80/95 - OSNAPU 1996 nr 18 poz. 261, z dnia 26 marca 1997 r., III RN 8/97 - OSNAPU 1997 nr 23 poz. 454 oraz z dnia 9 kwietnia 1999 r., III RN 168/98 - OSNAPU 2000 nr 6 poz. 210/, iż organ administracyjny orzekający w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy nie jest obowiązany do badania czy istnieją przesłanki, które uzasadniałyby przyznanie uprawnień z tytułu innej działalności wymienionej w art. 1 ust. 2 pkt 6 tej ustawy.

Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji po myśli art. 393[15] par. 1 w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu Postępowania Cywilnego /Dz.U. nr 43 poz. 189/.