Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 2894/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2005-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: SNSA Zygmunt Wiśniewski Sędziowie: NSA Halina Kremis (sprawozdawca) NSA Andrzej Wawrzyniak Protokolant: Katarzyna Grott po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi J. Ż. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu przebudowy instalacji c.o. i rozbiórki kotła na paliwo stałe oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dnia 13 sierpnia 2003 r. po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję nr [...] nakazującą J. Ż. - inwestorowi przebudowy instalacji centralnego ogrzewania ogrzewającego mieszkanie będące własnością A. i S. P. w budynku mieszkalnym wielorodzinnym położonym na działce nr [...] AM [...] przy ul. W. [...] w P. rozbiórkę kotła centralnego ogrzewania usytuowanego na klatce schodowej oraz podgrzewacza wody usytuowanego, na nadstryszu.

Swoją decyzję organ uzasadnił faktem iż inwestorka, która wynajmuje mieszkanie w od małżonków P., w ramach gruntownej przebudowy mieszkania dokonała przeniesienia kotła c.o. z kuchni do wspólnej klatki schodowej, na poziomie piętra piętra, a podgrzewacz ciepłej wody (wymiennik ciepła) umieściła na nadstryszu przeznaczonym do wspólnego użytku. Kocioł został podłączony do innego niż poprzednio przewodu kominowego. Roboty te zostały wykonane bez pozwolenia na budowę i bez zgody współwłaścicieli, a w szczególności małżonków Jureczków,

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ podał art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w zw. z § 136 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690), z którego wynika, iż ze względu na usytuowanie kotła nie jest możliwe przebudowanie klatki schodowej w sposób odpowiadający wymaganiom określonym w rozporządzeniu.

Z tym rozstrzygnięciem nie zgodziła się J. Ż. i w wniosła od niej odwołanie.

Podniosła, iż przystępując do remontu lokalu mieszkalnego będącego własnością małżonków P. kierowała się wcześniej rozpoczętą zgodnie z dokumentacją adaptacją części strychu na powiększenie istniejącego mieszkania. Przebudowa kotła centralnego ogrzewania była niezbędna z uwagi na skorodowanie starej instalacji. Usytuowanie kotła w piwnicy okazało się niemożliwe ponieważ dostęp do niej został odcięty poprzez postawienie przez współwłaściciela ściany na klatce schodowej. Umieszczenie kotła w mieszkaniu nie rozwiązuje sytuacji ponieważ i tak byłby on umieszczony nad kondygnacją sąsiada. Mieszkanie musi być w jakiś sposób ogrzewane i to rozwiązanie na chwilę obecną było jedynym wyjściem. Jeżeli chodzi o podgrzewacz ciepłej wody to umieszczony jest on nad kondygnacją skarżącej, ale odwołująca się deklaruje się zastąpić podgrzewaczem przepływowym.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania J. Ż. od opisanej decyzji D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. utrzymał ją w mocy. W motywach organ wskazał, że w dniu 18 grudnia 2002 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego po wcześniejszych pisemnych interwencjach A. i A. J. z dnia [...] informujących o robotach budowlanych prowadzonych we wspólnym budynku zlokalizowanym w P. przy ul. W. [...] zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w powyższej sprawie i wezwał inwestorów J. Ż. oraz A. i S. P. do przedłożenia posiadanej dokumentacji i złożenia wyjaśnień w sprawie.

Dnia 10 września 2002 r. A. P. upoważniła pisemnie J. Ż. do reprezentowania jej przed Starostwem Powiatowym odnośnie rozbudowy nadstrysza znajdującego się w P. przy ul W. [...].

W dniu 9 stycznia 2003 r. przeprowadzono oględziny budynku mieszkalnego w P. przy ul. W. [...]. Z protokołu oględzin wynika, iż: "zostały wykonane roboty budowlane polegające na adaptacji nadstrysza (trzecia kondygnacja nadziemna). Ściany z płyty gipsowo-kartonowej, schody drewniane, wymiana desek na stropie na belkach drewnianych), płyta OSB na podłodze, podniesiona połać dachu, nadmurowało ścinane zewnętrzną lekkiej konstrukcji z oknem. Wysokość uzyskanego pomieszczenia wynosi w świetle 180-185cm. Przeniesiono kocioł CO z kuchni do korytarza wspólnego i połączono go do innego przewodu kominowego; umieszczono bojler na ciepłą wodę (podgrzewacz) ogrzewany z instalacji c.o.

Roboty zostały wykonane przez J. Ż. za zgodą A. i S. P. w okresie od kwietnia do sierpnia 2002 r. Kocioł znajduje się w obudowie o charakterze szafy w górnej części ażurowej. Z tej części przeprowadzony jest przewód "wentylacyjny" na poziom nadstrysza. Dawna ściana podniesionego nadstrysza znajduje się na wprost krawędzi połaci dachowej, co może spowodować niewłaściwy spływ wód opadowych oraz zalegania śniegu bez możliwości zsunięcia. Ponadto A. J. wskazał dwa zacieki (w przedpokoju i w spiżarni), które według niego powstały w skutek prowadzonych robót.

Dnia 29 października 2003 r. w budynku przeprowadzono okresową kontrolę przewodów kominowych z której wynika, iż kontrolowane siedem jednostek dymowych jest drożne, dostęp do czyszczenia i kontroli przewodów kominowych dobra a pomieszczenia, w których zainstalowane są urządzenia grzewcze posiadają sprawnie działające urządzenia wentylacyjne nawiewno-wywiewne. Termin następnej kontroli ustalono na dzień 29 października 2003 r.

Podczas przeprowadzonych oględzin J. Ż. przekazała przedstawicielowi Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego swoje wystąpienie w którym podnosi, iż A. J. dobudował taras pomniejszając udział procentowy pozostałych lokatorów; brama wjazdowa zamknięta jest na kłódkę co uniemożliwiło skarżącej przeprowadzkę, meble musiały być wnoszone z ulicy, wprowadzenie samochodu osobowego na teren posesji jest niemożliwe jak również dowiezienie do budynku gospodarczego opału; garaż A. J. został wybudowany na części wspólnej działki; przewody kominowe, używane były w opłakanym stanie, brak było również włazu i dojścia do komina. Po wykonaniu tych prac uczestnik twierdzi, że są to jego przewody kominowe i utrudnia korzystanie z nich przy czym zgodnie z zatwierdzoną dokumentacją budowlaną przynależne były one do mieszkania wynajmujących. Nadto inwestorka zarzuca, iż uczestnik zagrodził część korytarza i klatki schodowej odcinając dostęp pozostałym lokatorom do piwnicy, przeniósł swoje wejście do mieszkania na stronę od ulicy wrocławskiej naruszając architekturę zewnętrzną budynku, a inna uczestniczka również zagrodziła ścianą część klatki schodowej, która stanowi część wspólną. Na koniec pisma strona zobowiązana podnosi, iż koszt wymiany okien i odmalowanie skarżąca pokryła z własnych środków. Wszystkie prace remontowo-budowlane jak twierdzi sfinansowała sama podnosząc w ten sposób standard budynku, jego estetykę i zabezpieczenie przed niszczeniem.

Po przeanalizowaniu całości materiału dowodowego w sprawie D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zauważył, iż do kompetencji organów budowlanych nie należy rozstrzyganie o prawach współwłasności ale sprawowanie nadzoru i kontroli nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego (art. 81 prawa budowlanego).

Mając na uwadze treść Kodeksu cywilnego, który reguluje sposób postępowania w razie sporów dotyczących korzystania z własności oraz orzeczenie NSA w Warszawie z dnia 17 marca 1998 r. (IV S. A 956/96) organ stwierdza, iż sprawy dotyczące przekroczenia granicy przy realizacji obiektów budowlanych podlegają rozstrzyganiu w postępowaniu przed sądem powszechnym.

W orzeczeniu z dnia 14 września 1999r. II S A/Gd 1674/97 NSA stwierdza że przeprowadzenie poszczególnych prac w obiektach objętych "sporem dotyczącym korzystania z własności" jest sprawą właścicieli sąsiednich nieruchomości lub współwłaścicieli tej samej nieruchomości a wynikające z tego stanu rzeczy spory są sprawą cywilną. (Art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. kodeks postępowania cywilnego.

Rozstrzygnięcie podjęte przez organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji należy uznać za słuszne ze względu na niezachowanie warunków technicznych kocioł centralnego ogrzewania stanowiący funkcjonalną całość z podgrzewaczem wody nie spełniają norm zawartych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie wydanego na podstawie art. 7 Prawa Budowlanego. Przepis § 136 określa iż "kotły na paliwo stałe o mocy cieplnej nominalnej do 25 kW powinny być instalowane w wydzielonych pomieszczeniach technicznych zlokalizowanych w piwnicy, na poziomie ogrzewanych pomieszczeń lub w innych pomieszczeniach, w których mogą być instalowane kotły o większych mocach cieplnych nominalnych. Skład paliwa powinien być umieszczony w wydzielonym pomieszczeniu technicznym w pobliżu kotła lub w pomieszczeniu, w którym znajduje się kocioł. Jak ustalono bezsprzecznie kocioł centralnego ogrzewania znajduje się na ciągu pieszym na klatce schodowej na poziomie pierwszego piętra, co narusza bezsprzecznie § 136 rozporządzenia.

Na ostateczną decyzję skargę do sądu administracyjnego złożyła J. Ż. W skardze podniosła zarzut naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego, poprzez zaniechanie zobowiązania dostarczenia przez inwestora określonych dokumentów, celem legalizacji wykonanych robót i niewdrożenie "procedury naprawczej" spornej inwestycji; rażące naruszenie procedury administracyjnej art. 7 kpa, poprzez niedokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, art. 8 kpa poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji; art. 97 § 4 kpa poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy (zdaniem skarżącej) istniało zagadnienie wstępne należące do kognicji sądu cywilnego. Wskazując na uwidocznione uchybienia inwestor wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu strona podnosi, że nieprawidłowo organy nadzoru budowlanego nakazały w toku postępowania rozbiórkę, podczas gdy były podstawy faktyczne i prawne do legalizacji samowoli budowlanej. Przede wszystkim zaś strona podnosi, iż w sprawie występuje jako podstawowe zagadnienie o charakterze natury cywilistycznej, które winien rozstrzygnąć sąd powszechny i do tego czasu organy nadzoru budowlanego winny zawiesić prowadzone przez siebie postępowanie.

W doręczonej sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację, która legła u podstaw skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwana dalej upsa – Dz. U. Nr 153, poz. 1270), w tym także na decyzje wydane na podstawie norm prawa budowlanego.

Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest decyzja organu administracji architektoniczno - budowlanej udzielająca

Z dołączonych do skargi akt administracyjnych obu instancji wynika, że w toku postępowania wyjaśniającego przeprowadzono dowód z wizji lokalnej która pozwoliła organowi na ustalenie prawidłowego stanu faktycznego sprawy, który nadto w toku postępowania administracyjnego był niesporny i co w konsekwencji powoduje, iż niezrozumiały jest zarzut skargi w tym zakresie.

Zgromadzona dokumentacja wskazuje, że organa obu instancji przeprowadziły postępowanie dowodowe, które poprzedziło merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy i w konsekwencji stworzyło podstawy do uznania - co do zasady - trafności pierwszoinstancyjnej decyzji przez organ odwoławczy.

Artykuł 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane tworzy na użytek tejże ustawy definicje legalne szeregu pojęć w niej używanych. I tak, wprowadzając pojęcie "obiektu budowlanego - należy przez to rozumieć: a) budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, b) budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, c) obiekt małej architektury,

Z kolei art. 28 ustawy w ustępie pierwszym tworzy zasadę, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30. W świetle art. 29 prawa budowlanego, pozwolenia na budowę nie wymaga budowa (między innymi) tymczasowych obiektów budowlanych stanowiących wyłącznie obiekty wystawowe, usytuowanych na terenach przeznaczonych na ten cel; obiektów przeznaczonych do czasowego użytkowania w trakcie realizacji robót budowlanych, położonych na terenie budowy oraz ustawianie barakowozów używanych przy wykonywaniu robót budowlanych.

Z dołączonych do skargi akt administracyjnych wynika, że obiekt budowlany, którego niniejsze postępowanie dotyczy, jest to pełna instalacja grzewcza z piecem c.o. na paliwo stałe włącznie i w efekcie nie ma do niego zastosowania wyłączenie ze sformułowanego w art. 29 ustawy obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Konsekwencją nie wylegitymowania się przez inwestora ostateczną decyzją zezwalającą na budowę jest zastosowanie wobec niego sankcji z art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy, czyli nakazu rozbiórki w drodze decyzji administracyjnej. Z treści tego przepisu (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydawania decyzji ostatecznej) wynika bowiem, że właściwy organ wydaje decyzję: nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu. 5. Przepisy ust. 1-4 stosuje się zaś odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.

Wbrew odmiennym zarzutom skargi organ nie mógł w sprawie prowadzić postępowania zmierzającego do legalizacji inwestycji zrealizowanej w ramach samowoli budowlanej. Na przeszkodzie takim działaniom stoi ewidentna sprzeczność inwestycji z prawem materialnym, a ściślej z § 136 w myśl którego § 136 pomieszczenia przeznaczone do instalowania kotłów na paliwo stałe oraz pomieszczenia składu paliwa i żużlowni powinny odpowiadać przepisom rozporządzenia, a także wymaganiom określonym w Polskiej Normie dotyczącej kotłowni wbudowanych na paliwo stałe. Kotły na paliwo stałe o mocy cieplnej nominalnej do 25 kW powinny być instalowane w wydzielonych pomieszczeniach technicznych zlokalizowanych w piwnicy, na poziomie ogrzewanych pomieszczeń lub w innych pomieszczeniach, w których mogą być instalowane kotły o większych mocach cieplnych nominalnych. Skład paliwa powinien być umieszczony w wydzielonym pomieszczeniu technicznym w pobliżu kotła lub w pomieszczeniu, w którym znajduje się kocioł.

W sprawie pozostaje poza sporem, że ani kocioł na paliwo stałe, ani skład paliwa nie są usytuowane w sposób, w jaki wymaga tego przepis prawa, zatem brak jest podstaw prawnych umożliwiających legalizację ujawnionej samowoli. Kocioł c.o. przeniesiono bowiem z kuchni do korytarza wspólnego i połączono go do innego przewodu kominowego; umieszczono bojler na ciepłą wodę (podgrzewacz) ogrzewany z instalacji c.o.

Zdaniem sądu administracyjnego, w świetle powyższych okoliczności nie sposób przypisać zaskarżonej decyzji cechy niezgodności z prawem w zakresie nałożonego na inwestora obowiązku. Zarzuty skargi nie mogą zatem jej skutecznie wzruszyć.

Nawet sami skarżący nie twierdzą ani w skardze, ani w toku postępowania, że przystępując do realizacji projektu legitymowali się ostateczną decyzją pozwalającą na budowę według art. 28 prawa budowlanego. Przywołany przepis stanowi bowiem jednoznacznie, że roboty budowlane można rozpocząć wyłącznie po uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Odnosząc się do zarzutów skargi zauważyć należy, iż z punktu widzenia organów nadzoru budowlanego pozostają one bez znaczenia. Prawidłowo organy nadzoru budowlanego rozpoznały sprawę z punktu widzenia Prawa budowlanego i wadliwości technicznej realizacji instalacji centralnego ogrzewania, natomiast podział do korzystania wspólnych części nieruchomości stron na normy budowlane nie ma żadnego wpływu, dlatego brak było także podstaw do zawieszenia postępowania.

Dodatkowo można zauważyć, że w świetle charakteru inwestycji, polegającej na grzewczym wykorzystaniu paliwa stałego, należy wykazać ostrożność polegającą na zastosowaniu odpowiednich przepisów prawa i zasad sztuki, aby wyeliminować ewentualne niebezpieczeństwo związane z rodzajem inwestycji.

Reasumując, wobec bezzasadności skargi podlega ona oddaleniu, po myśli art. 151 upsa.