Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1258/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska (spr.), Sędziowie WSA Wojciech Gapiński, Beata Machcińska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie, poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...], nr [...] oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...], nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ odwoławczy, organ nadzoru), postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej: K.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1, art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 z późn. zm., dalej: u.p.e.a., ustawa egzekucyjna - w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r.), po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez pełnomocnika M. W. (dalej: zobowiązany, skarżący), na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. (dalej: organ pierwszej instancji, organ egzekucyjny) z dnia [...] r. nr [...], mocą którego uznano zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego za bezzasadny, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

Powyższe postanowienie organu nadzoru zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Prezydent Miasta G. (dalej: wierzyciel) w dniu [...] r. wystawił wobec zobowiązanego tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący opłatę dodatkową za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdu o nr [...]. Następnie tytuł ten został przekazany organowi egzekucyjnemu celem realizacji. Odpis tytułu wykonawczego został doręczony zobowiązanemu w dniu [...] r. Pismem z dnia 11 października 2019 r. (nadanym w urzędzie pocztowym w tym samym dniu) zobowiązany reprezentowany przez pełnomocnika złożył zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zrzucił on naruszenie art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zw. z art. 13 ust 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych i wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania zarzutu. W uzasadnieniu zobowiązany wskazał, że w okresie, którego dotyczy egzekwowana należność z samochodu korzystali jego pracownicy, którzy obowiązani byli m.in. do zwrócenia samochodu w stanie niepogorszonym wraz z informacją na temat dodatkowych opłat oraz czasu korzystania z płatnych miejsc parkingowych. Samochód został zwrócony zobowiązanemu bez informacji, iż w dniu [...] r. powstało zobowiązanie do pokrycia kosztów, wynikających z płatnych miejsc parkingowych, a z uwagi na upływ czasu nie sposób ustalić kierującego pojazdem pracownika w dniu [...] r.

Wierzyciel postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] nie uwzględnił i oddalił zarzut błędu co do osoby zobowiązanego.

Na postanowienie wierzyciela zobowiązany złożył zażalenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: Kolegium) postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie wierzyciela.

Pismem z dnia 21 stycznia 2020 r. organ egzekucyjny w trybie art. 113 § 2 K.p.a. zwrócił się do Kolegium o wyjaśnienie wątpliwości, który z zarzutów został rozpatrzony postanowieniem z dnia [...] r., czy był to zgłoszony przez zobowiązanego zarzut z art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. - błąd co do osoby zobowiązanego, czy też zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.- nieistnienie obowiązku, o którym orzeczono w postanowieniu Kolegium.

Kolegium postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wyjaśniło, iż w postanowieniu z dnia [...] r. rozpoznało zarzut nieistnienia obowiązku z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. i że dokonało odmiennej od strony oraz wierzyciela kwalifikacji prawnej okoliczności zgłaszanych przez zobowiązanego jako podstawa zarzutu z art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. (błąd co do osoby zobowiązanego), co jednak nie skutkowało potrzebą uchylenia oraz zmiany postanowienia wierzyciela z dnia [...] r. Postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutu jest ostateczne w administracyjnym toku postępowania.

Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] r. uznał zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego za bezzasadny.

Na postanowienie organu egzekucyjnego pełnomocnik zobowiązanego złożył zażalenie, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

1. art. 33 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych poprzez błędne uznanie, że okoliczności podniesione przez zobowiązanego w piśmie zawierającym zarzuty i zakwalifikowane przez niego jako błąd co do osoby zobowiązanego w istocie wyczerpywały podstawę rozpatrzonego przez organ zarzutu z art. 33 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej (nieistnienie obowiązku) – powinno być art. 33 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej (przypis Sądu);

2. art. 7, 77 i 80 K.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, z naruszeniem zasad doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania poprzez przyjęcie, że dowody przedstawione przez zobowiązanego nie wykazują w sposób dostateczny, że wyzbył się on władztwa fizycznego nad pojazdem, którego postój jest przedmiotem postępowania.

Uzasadniając zażalenie pełnomocnik podkreślił, że zobowiązany jest właścicielem całej floty pojazdów, a samochody te znajdują się w miejscu dostępnym dla każdego pracownika pod budynkiem noclegowym firmy właściciela pojazdów, przez co trudne do ustalenia i wymagające czasu jest wskazanie konkretnej osoby kierującej danym pojazdem w dniu zdarzenia.

Pełnomocnik zobowiązanego odnosząc się do prawidłowości dokonanej przez wierzyciela oceny zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego w zakresie podstawy z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., stwierdził, iż w niniejszej sprawie zasadny był zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, bowiem osoba, co do której prowadzona jest egzekucja nie powinna być traktowana jak osoba zobowiązana. Nie zgodził się ze stanowiskiem, aby zgłoszony przez niego zarzut zostały zakwalifikowany jako zarzut wymieniony w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Nie zostało w żaden sposób udowodnione, aby zobowiązany był kierującym pojazdem w dniu [...] r., w rezultacie czego nie zostało wykazane, aby był on zobowiązany z tytułu uiszczenia opłaty dodatkowej za nieopłacony postój. Pełnomocnik podkreślił, że, korzystającym z pojazdu jest nie tylko właściciel pojazdu, ale także każda inna osoba, która korzysta z pojazdu na podstawie tytułu prawnego, za zgodą właściciela, jak i osoba działająca bez takiego tytułu, czy zgody. Pojazd, którego dotyczy postępowanie był używany wbrew woli i wiedzy zobowiązanego.

Organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] r.

Organ odwoławczy rozpatrzył sprawę w oparciu o przepisy ustawy egzekucyjnej w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. Organ ten omówił treść przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie, w szczególności art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. oraz art. 33 u.p.e.a.

Organ nadzoru podkreślił, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania. Przy tym podniesione w nich okoliczności, zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny, właściwy do rozpoznania tego środka prawnego. Zgodnie z treścią art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. I tak wierzyciel w postanowieniu z dnia [...] r. nie uwzględnił i oddalił zarzut błędu co do osoby zobowiązanego. Następnie Kolegium postanowieniem z dnia [...] r. utrzymało w mocy postanowienie wierzyciela wydane w pierwszej instancji. Z wydanego przez ten organ postanowienia wynika, iż dokonał on odmiennej od strony oraz wierzyciela kwalifikacji prawnej okoliczności zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutu z art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. (błąd co do osoby zobowiązanego), bowiem zakwalifikował go jako zarzut nieistnienia obowiązku z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oraz uznał go za niezasadny. Kolegium wyjaśniło, iż zarzut błędu co do osoby zobowiązanego dotyczy kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję. Natomiast okoliczności powoływane przez zobowiązanego jako uzasadnienie zarzutu świadczą o tym, że zobowiązany kieruję się przekonaniem, że dochodzony wobec niego obowiązek nie powstał. Nie podnosi natomiast, że jest inną osobą, aniżeli osoba wobec, której wierzyciel uznał za zasadne prowadzenie egzekucji.

Organ odwoławczy uznał za prawidłowe postanowienie organu egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej wypowiedź wierzyciela w zakresie zarówno zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a) jak i zarzutu nieistnienia obowiązku, o którym mowa wart. 33 § pkt 1 tej ustawy jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Skoro zatem w dniu wydawania zaskarżonego postanowienia w obiegu prawnym istniało ostateczne stanowisko wierzyciela uznające zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony, to organ egzekucyjny był zobowiązany wydać rozstrzygnięcie o uznaniu tego zarzutu za bezzasadny. Tak samo organ odwoławczy jest związany stanowiskiem wierzyciela.

Ponadto organ odwoławczy powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Gliwicach z 22 października 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 895/19, w którym Sąd stwierdził, iż: "W razie pozostawienia pojazdu w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty za zaparkowanie, powstaje z mocy prawa obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej, a opłata ta obarcza co do zasady właściciela pojazdu, a kierowanie egzekucji właśnie do niego opiera się na dwóch przesłankach: domniemania faktycznego - to właściciel korzysta z samochodu oraz stwierdzenia, że właściciel, który nie korzysta z pojazdu wie kto to czyni i może udowodnić, że np. swój samochód udostępnił innej osobie".

Organ nadzoru wskazał także, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym wyrażony został pogląd, że organ egzekucyjny nie jest zobowiązany do prowadzenia specjalnego postępowania wyjaśniającego, dążącego do precyzyjnego ustalenia osoby korzystającej z drogi publicznej oraz zaparkowania samochodu, a to z uwagi na treść art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej, zakazującego organowi egzekucyjnemu badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem egzekucyjnym. Tym samym organ egzekucyjny ma prawo domniemywać, że zobowiązanym do opłaty jest właściciel pojazdu do czasu, gdy ten zwolni się z obowiązku wskazując faktycznego użytkownika samochodu. To na właścicielu pojazdu spoczywa zatem ciężar udowodnienia tego faktu, przy czym dowód taki musi polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich danych tak, aby było możliwe skuteczne wyegzekwowanie należnych opłat od tej osoby (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 1042/18).

W skardze, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, na postanowienie organu odwoławczego, pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie:

1. przepisów postępowania, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich wątpliwości co do treści postanowienia z dnia [...] r. wydanego przez organ egzekucyjny, co w konsekwencji spowodowało dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, z naruszeniem zasad doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, w szczególności w odniesieniu do dowodów przedstawionych przez skarżącego, które w ocenie organu nie wykazały w sposób dostateczny, że wyzbył się on władztwa fizycznego nad pojazdem, którego postój jest przedmiotem postępowania;

2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 33 § 1 pkt. 4 u.p.e.a, poprzez wadliwą wykładnię przepisu i tym samym błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie niezasadny jest zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, podczas gdy dowody zebrane w toku całego postępowania nie potwierdzają, iż tytuł wykonawczy został wystawiony przeciwko osobie, która powinna być w sprawie uznana za zobowiązanego, w konsekwencji czego zarzuty złożone pismem z dnia 11 października 2019 r. tj. naruszenia art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a w zw. z art. 13 ust. 1 pkt. 1 powinny zostać uznane za uzasadnione.

Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Pełnomocnik skarżącego w uzasadnieniu skargi wywodził, że skarżący wyzbył się władztwa fizycznego nad pojazdem, którego postój jest przedmiotem postępowania. Nie on zaparkował samochód i nie uiścił opłaty parkingowej. Skarżący dysponuje kilkudziesięcioma pojazdami oddanymi do dyspozycji różnych pracowników. Zasadny jest więc zarzut błędu, co do osoby zobowiązanego, bowiem osoba co do której prowadzona jest egzekucja nie powinna być w przedmiotowej sprawie traktowana jak osoba zobowiązana. Nie sposób więc zgodzić się z twierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] r., aby okoliczności podniesione przez zobowiązanego w piśmie zawierającym zarzuty i zakwalifikowane przez niego jako błąd co do osoby zobowiązanego w istocie wyczerpywały podstawę zarzutu wymienioną w art 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. W sprawie nie została przeprowadzona kontrola formalna tożsamości osoby, co do której prowadzi się postępowanie, nie zostało bowiem w żaden sposób udowodnione, aby to skarżący był kierującym pojazdem w dniu [...] r., w rezultacie czego nie zostało wykazane, aby skarżący był zobowiązanym z tytułu uiszczenia opłaty dodatkowej za nieopłacony postój. Podkreślił, że korzystającym z pojazdu jest nie tylko właściciel pojazdu, ale także każda inna osoba, która korzysta z pojazdu na podstawie tytułu prawnego, za zgodą właściciela, jak i osoba działająca bez takiego tytułu czy zgody. Pojazd, którego dotyczy przedmiotowe postępowanie był używany wbrew woli i wiedzy skarżącego.

Odpowiadając na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w pełni argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: P.p.s.a.) w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl zaś art. 135 P.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Przytoczone wyżej przepisy art. 134 i 135 P.p.s.a. dopuszczają zatem możliwość objęcia sądową kontrolą legalności nie tylko zaskarżonego aktu (tutaj postanowienia), ale również wszystkich innych aktów lub czynności, które zostały wydane w ramach tego samego stosunku administracyjnoprawnego, ponieważ użyty w obu tych przepisach termin "sprawa" występuje w znaczeniu materialnym, a nie procesowym. Wniosek ten znajduje uzasadnienie w szczególności w treści art. 135 P.p.s.a., który nakazuje sądowi zastosowanie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych "we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga". Granice tej bowiem sprawy administracyjnej wyznaczają zakres sądowej kontroli działalności administracji publicznej, o której stanowi art. 1 P.p.s.a., która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Reasumując, skoro brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. wyłączało skargę na postanowienia wierzyciela, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, to ich kontrola przez sąd administracyjny jest realizowana w razie wniesienia skargi na postanowienie organu nadzoru. Skoro bowiem postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element postanowienia tego organu w sprawie zgłoszonych zarzutów, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego i organu nadzoru nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które wiążąco oddziałuje na postanowienie organu egzekucyjnego.

Należy wskazać, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu, różniący się od odwołania w ogólnym postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu podatkowym.

Sąd dokonuje kontroli legalności wydanych rozstrzygnięć w oparciu o przepisy ustawy egzekucyjnej w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. Dopiero bowiem ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070) dokonano zmiany ustawy egzekucyjnej w zakresie m.in. przepisów art. 33, 34 i 35 tejże ustawy. Natomiast w dacie zgłoszenia zarzutów i wydawania postanowień obowiązywało brzmienie ustawy egzekucyjnej do 29 lipca 2020 r.

Przepis art. 33 § 1 u.p.e.a. przewiduje zamknięty katalog sytuacji, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Podstawą zarzutu może być tylko:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Skarżący w piśmie z dnia 11 października 2019 r. zgłosił zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a.

Zarzuty mogą być wnoszone w terminie siedmiu dni od pouczenia zobowiązanego o prawie zgłoszenia zarzutów (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). Orzecznictwo sądowe, podkreślając rangę dotrzymania terminu do wniesienia zarzutów i ich petryfikacji, wskazuje, że po upływie terminu do wniesienia zarzutów nie jest dopuszczalne zgłaszanie nowych zarzutów lub uzupełnianie zarzutów już wniesionych o nowe podstawy faktyczne lub prawne (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2615/10; z 6 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 1441/10; z dnia 1 września 2011 r., sygn. akt II FSK 407/10; z 26 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FSK 474/10 – wszystkie wyroki sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zobowiązany nie może także zgłosić nowych podstaw zarzutów w toku postępowania w sprawie stanowiska wierzyciela wobec zarzutów oraz ewentualnego postępowania zażaleniowego, nawet jeżeli "nowe" podstawy zarzutu nie mogły być zgłoszone w terminie, w tym czasie bowiem jeszcze nie istniały (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 marca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 2485/04; Piotr Przybysz, Postępowanie Egzekucyjne w Administracji, Warszawa 2015 r., s. 200).

W świetle powyższych rozważań w ocenie Sądu także organ, który w drugiej instancji rozpoznaje stanowisko wierzyciela nie może zmienić podstawy zarzutu zgłoszonego przez stronę. Jest obowiązany rozpoznać zarzut zgłoszony przez zobowiązanego w takim kształcie jak uczynił to zobowiązany. Zatem Kolegium w postanowieniu z dnia [...] r. nie mogło dokonać odmiennej od strony i wierzyciela kwalifikacji prawnej okoliczności zgłaszanych przez zobowiązanego jako podstawa zarzutu z art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. (błąd co do osoby zobowiązanego).

W istocie bowiem organ drugiej instancji rozpoznał inny zarzut, niż ten zgłoszony przez zobowiązanego.

Postanowienie Kolegium stało się ostateczne, a jest ono wadliwe.

W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że przez błąd co do zobowiązanego rozumie się sytuacje dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, chodzi o sytuację, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego, w związku z czym doręczyli jej tytuł wykonawczy oraz pouczyli o prawie zgłoszenia zarzutów. Po drugie, chodzi o wskazanie w tytule wykonawczym osoby, na której nie ciąży obowiązek. Stwierdzenie tej sytuacji następuje przez porównanie danych osoby wskazanej w tytule wykonawczym z danymi adresata orzeczenia lub innego dokumentu, stanowiącego podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Różnica w tym zakresie może być zarówno wynikiem popełnienia przez wierzyciela błędu przy sporządzaniu tytułu wykonawczego, jak również skutkiem przejścia obowiązku na inny podmiot przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. W tym drugim przypadku wierzyciel może wystawić tytuł wykonawczy na nowego zobowiązanego, a zobowiązany, wnosząc zarzut, może kwestionować twierdzenie wierzyciela o przejściu obowiązku na tę, a nie inną osobę. (por. Piotr Przybysz, Postepowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz wyd. VIII, WKP 2018).

W rozpoznawanej sprawie skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika podniósł zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Nie kwestionuje on obowiązku istnienia opłaty za parkowanie, ale twierdzi, że obowiązek ten przeszedł na inną osobę niż właściciel pojazdu, bo to nie on w dniu [...] r. zaparkował pojazd i nie uiścił opłaty.

Natomiast w myśl art. 34 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (§ 1). Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (§ 4).

Zajęte przez wierzyciela stanowisko zmienione w drugiej instancji poprzez odmienne zakwalifikowanie podniesionego zarzutu, jako wiążące, stało się podstawą do wydania postanowień przez organ egzekucyjny oraz organ nadzoru.

Wskazać przy tym należy, że o ile stanowisko wierzyciela wiązało organy egzekucyjne obu instancji co do treści ich rozstrzygnięcia, to Sąd, rozpoznając skargę na postanowienia tych organów, w ramach swojej kognicji, dokonuje samodzielnej oceny zgłoszonych przez stronę skarżącą zarzutów, a więc kontroluje zarzut stanowisko wierzyciela. Dopiero potem Sąd przechodzi do oceny merytorycznej rozstrzygnięć organów: egzekucyjnego i nadzoru co do ich zgodności z prawem.

Postanowienie Kolegium zostało zatem wydane z naruszeniem prawa materialnego - art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a.

Dlatego konieczne stało się uchylenie zaskarżonego postanowienia organu nadzoru jak i poprzedzającego je postanowienia organu egzekucyjnego oraz postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Katowicach z dnia [...] r. nr [...]. Nie było natomiast potrzeby uchylania postanowienia wierzyciela z [...] r. Wierzyciel bowiem prawidłowo rozpoznał zarzut zobowiązanego, nie dokonując jego modyfikacji.

W postępowaniu ponownym w pierwszej kolejności Kolegium jako organ drugiej instancji rozpozna zażalenie na postanowienie wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Kolegium zastosuje się do oceny prawnej zaprezentowanej w wyroku. Następnie organ egzekucyjny wyda postanowienie, a jeżeli zostanie złożone na nie zażalenie, organ nadzoru rozstrzygnie sprawę.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 134 i 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postepowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a., zasądzając od organu odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 580 zł, na którą składa się uiszczony wpis sądowy w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenie racy prawnego w kwocie 480 zł, określone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 265).

Na koniec Sąd podaje, że na postanowienie Kolegium z dnia [...]

r. nr [...], którym wyjaśniono wątpliwości w trybie art. 113 § 2 K.p.a. została złożona przez pełnomocnika skarżącego skarga do tut. Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 10 listopada 2020 r. oddalił skargę. Wyrok nie jest prawomocny, pełnomocnik skarżącego złożył skargę kasacyjną.