Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1160/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 47 ust. 1 i 3, par. 63, par. 70
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
article: art. 2 ust. 3, art. 7 ust. 1, art. 11 ust. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 80 poz 903
law: Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty L. z dnia [...] r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. na rzecz skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 18 lutego 2010 r. obecnie skarżąca Z. S. wystąpiła do Starosty [...] o wykreślenie z kartoteki budynków lokalu nr [...], wyodrębnionego na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] r., sygn. akt [...]. Wskazała, że figurujący w kartotece budynków wpis jest niezgodny z tym postanowieniem Sądu, a ponadto z art. 1 ust. 1 i 2 oraz art. 3 ust. 1 – 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903 z późn. zm.), zwanej dalej u.o.w.l.

Decyzją z dnia [...] r., Nr [...], Starosta [...] odmówił wykreślenia z rejestru lokalu mieszkalnego nr [...] wyodrębnionego na podstawie wskazanego wyżej postanowienia Sadu Rejonowego w L.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca, jako współwłaścicielka lokalu nr [...], wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i o orzeczenie o wykreśleniu z ewidencji gruntów i budynków przedmiotowego lokalu. Wskazała, że budynek znajduje się w stanie surowym otwartym i nie został oddany do użytkowania. Wobec stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę nie jest obecnie możliwa kontynuacja budowy i jej zakończenie. Figurujący w ewidencji wpis naraża ją na dotkliwe konsekwencje w zakresie wymiaru podatku.

Rozpoznając to odwołanie, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ zrelacjonował dotychczasowy przebieg postępowania. Powołał się na przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r., nr 240, poz. 2027 z późn. zm.), zwanej dalej Prawem geodezyjnym oraz na przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38,poz. 454), zwanego dalej rozporządzeniem. Stwierdził, że operat ewidencyjny ma charakter deklaratoryjno-techniczny. Zmiany danych dokonywane są z urzędu lub na wniosek stron wyłącznie w oparciu o dokumenty uzasadniające te zmiany wskazane w art. 23 Prawa geodezyjnego, a uszczegółowione w § 12 ust. 1 i § 46 ust. 2 rozporządzenia. Ewidencja nie służy natomiast do ustalania czy też zmiany stanów prawnych nieruchomości oraz ich części składowych, tylko do ich rejestrowania. Dalej organ odwoławczy wskazał, na podstawie jakich dokumentów figuruje obecny wpis w ewidencji dotyczący przedmiotowej nieruchomości. Stwierdził, że wpisy figurujące w jednostce rejestrowej [...] dotyczące lokalu nr [...] są zgodne z prawomocnym postanowieniem sądowym oraz z wpisem w księdze wieczystej lokalu [...]. Dokumenty te podlegały ujawnieniu w ewidencji na podstawie art. 23 Prawa geodezyjnego i § 46 ust. 2 rozporządzenia w trybie czynności materialno-technicznej i nie mogą być kwestionowane lub zmieniane przez organ ewidencyjny. Skarżąca w toku postępowania nie przedłożyła żadnych dokumentów, które mogłyby stanowić podstawę zmiany istniejącego wpisu, a zatem prawidłowo organ pierwszej instancji odmówił wprowadzenia wnioskowanej zmiany. W świetle posiadanych przez organ dokumentów bez znaczenia pozostaje kwestia niewykończonego stanu budynku, jak również brak możliwości jego użytkowania. Jeżeli natomiast chodzi o kwestie podatkowe, to wpisy w ewidencji są tylko jednym z elementów, który może być brany przy ustalaniu wymiaru podatku od nieruchomości. Decyzję w tej sprawie podejmuje jednak organ gminy, do którego winna zwrócić się strona.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca zaskarżyła w całości decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K., wnosząc o jej uchylenie. Zarzuciła naruszenie § 26 ust. 1 i § 27 ust. 1 i 3 rozporządzenia poprzez błędne wpisanie do kartoteki budynków wyłącznie samodzielnego lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość, wyodrębnionego z budynku ośrodka handlowo-usługowego oraz nie zamieszczenie w kartotece lokali danych ewidencyjnych o wszystkich lokalach wyodrębnionych z tego budynku. Zarzuciła też naruszenie § 47 ust. 3 rozporządzenia polegające na nie wyjaśnieniu wszystkich wątpliwości dotyczących treści postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] r., co spowodowało zamieszczenie w kartotece budynków danych niezgodnych z tym postanowieniem.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że organ nie wyjaśnił, jakim dokumentem miałaby dysponować, aby wykazać, z jakiego budynku zostało wyodrębnionych [...] samodzielnych lokali. Nie wynika to wprost z postanowienia Sądu, jednakże skarżąca przedłożyła inne dokumenty na tę okoliczność, które jednak nie zostały przez organy uwzględnione. Skoro do kartoteki budynków wpisano jedynie samodzielny lokal, a nie wpisano budynku, z którego lokal ten wyodrębniono, to wpisano budynek a nie lokal. Wskazała na błędnie zamieszczone w stosunku do danych wynikających z postanowienia Sądu, dane liczbowe dotyczące powierzchni lokalu oraz oznaczenia jego części składowych. Podniosła, że w sytuacji, kiedy aktualizacja wymaga wyjaśnień lub dodatkowych dokumentów, to organ winien wszcząć postępowanie administracyjne i zakończyć je stosowną decyzją zgodnie z § 47 ust. 3 rozporządzenia. W jej ocenie wyjaśnienia wymagało z jakiego budynku wyodrębniono 11 samodzielnych lokali, jaka jest lokalizacja tego budynku, jaka jest funkcja budynku i poszczególnych lokali, ustalenie roku zakończenia budowy, a ponadto ustalenie, czy w świetle art. 3 ust. 1 i 2 u.o.w.l. możliwe jest zachowanie dotychczasowego podziału geodezyjnego. Wskazała, że istniejący wpis w ewidencji nie odpowiada dokonanemu sądownie zniesieniu współwłasności.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i odwołał się do argumentacji jaką zaprezentował w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismami procesowymi z dnia 2 lutego 2011 r. uczestnicy postępowania R. S. i R. S. poparli zarzuty podniesione w skardze. Dodatkowo zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania poprzez rozpoznanie wniosku skarżącej z pominięciem szczególnych trybów wzruszenia prawomocnej decyzji wskazanych w art. 145 lub 156 kpa. Wskazali, że wniosek skarżącej inicjujący postępowanie w istocie zmierzał nie tyle do zmiany wpisów w ewidencji, co do weryfikacji dokonanego błędnie przez organ ewidencyjny wpisu z urzędu. Zwrócili uwagę, że obecne wpisy w ewidencji są niezgodne ze stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowego lokalu.

Na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2011 roku skarżąca podtrzymała skargę i wniosła dodatkowo o zasądzenie kosztów postępowania. Z kolei pełnomocnik organu odwoławczego podtrzymała stanowisko zaprezentowane w odpowiedzi na skargę. Wyjaśniła ponadto, że w toku postępowania badano również kwestię prawidłowości pierwotnego wpisu, który w ocenie organu jest zgodny z treścią postanowienia Sądu z dnia [...] roku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, wydane zostały w ocenie składu orzekającego z naruszeniem przepisów prawa, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazać przyjdzie, że zasadnie organy przyjęły brak podstaw do dokonania zmiany wpisu w ewidencji na wniosek strony. Słusznie bowiem wskazały, że do takiej zmiany konieczne jest przedłożenie przez stronę stosownych dokumentów, z których wynikałaby zmiana stanu ewidencyjnego w stosunku do stanu ujawnionego na podstawie innych dokumentów lub zdarzeń. Nie zmienia to jednak faktu, że błędnie organy zinterpretowały treść żądań skarżącej. W istocie bowiem żądania te zmierzały do weryfikacji dokonanej z urzędu aktualizacji operatu na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] roku.

Tym postanowieniem Sąd orzekł o zniesieniu współwłasności zabudowanej nieruchomości położonej w L. o powierzchni 4218 m2, opisanej w księdze wieczystej [...] Sądu Rejonowego w L. w ten sposób, iż utworzył samodzielne lokale stanowiące odrębną własność. Nie ulega zatem wątpliwości, że doszło do ustanowienia odrębnej własności lokali w trybie określonym w art. 11 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 u.o.w.l. W tej sytuacji należy stwierdzić, że wyodrębnienie samodzielnych lokali może nastąpić jedynie z budynku, w którym poza wyodrębnionym lokalem znajdują się również inne lokale lub niewydzielone części przeznaczone do wspólnego użytku. Ustawa o własności lokali nie przewiduje wyodrębnienia samodzielnego lokalu z budynku, który w całości składałby się wyłącznie z tego lokalu. Tymczasem taki stan został ujawniony w ewidencji. Z kartoteki budynków wynika bowiem, że każdy z wyodrębnionych postanowieniem Sądu lokali został "przypisany" do odrębnego budynku. Potwierdza to również wypis z rejestru lokali. Dodatkowo z kartoteki budynków wynika, że każdemu z ujawnionych w niej budynków przypisano inną działkę. W kartotece tej ujawniono ponadto, że współwłaścicielami wszystkich tych budynków są wszystkie osoby biorące udział w zniesieniu współwłasności. W rejestrze lokali brak jest określenia powierzchni użytkowej pomieszczeń przynależnych, a z porównania ujawnionej powierzchni lokalu z powierzchnią lokali w kartotece budynków wynika, iż dany lokal w całości wyczerpuje powierzchnię użytkową budynku.

Taki stan pozostaje w sprzeczności ze stanowiącym podstawę aktualizacji postanowieniem Sadu Rejonowego w L. Sprzeczny jest ponadto z treścią ujawnioną w księgach wieczystych. Zarówno bowiem z postanowienia, jak i z ksiąg wieczystych wynika, że doszło do wyodrębnienia [...] samodzielnych lokali z jednego budynku. W postanowieniu Sąd określił precyzyjnie z jakich pomieszczeń składają się poszczególne lokale, ile wynosi ich łączna powierzchnia, jakie pomieszczenia i o jakiej powierzchni przynależą do lokalu oraz udział w nieruchomości wspólnej. Wskazał ponadto pozostałe pomieszczenia nie służące wyłącznie do użytku właścicieli każdego z lokali. Z treści tego postanowienia w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że wszystkie wskazane pomieszczenia znajdują się w jednym obiekcie budowlanym, a obiekt ten jest jednym budynkiem. Potwierdzeniem tego są ujawnione wpisy w księgach wieczystych. W treści księgi prowadzonej dla nieruchomości gruntowej [...] ujawnione są działki gruntu oraz budynek wzniesiony na tych działkach. Ujawnione są również lokale wyodrębnione z tego budynku ze wskazaniem nr księgi wieczystej założonej dla każdego z nich. Faktem jest, że ze znajdującego się w aktach sprawy zawiadomienia o wpisie w księdze wieczystej wynika, że nie wszystkie wyodrębnione lokale zostały ujawnione, jednak należy mieć na uwadze, że założenie księgi wieczystej dla lokalu następuje na wniosek, co oznacza, że nie wszyscy właściciele odrębnych lokali wnioski takie do tej pory złożyli. Stan taki znajduje odzwierciedlenie w założonej dla lokalu nr [...] księdze wieczystej nr [...], z której wynika m.in., że z prawem własności tego lokalu związany jest udział w częściach wspólnych budynku położonego na gruncie objętym Kw [...]. Nie jest zatem uprawnione twierdzenie organu odwoławczego, że figurujące w operacie ewidencyjnym wpisy odpowiadają wpisom ujawnionym w księgach wieczystych.

Jeżeli nawet zgodzić się z twierdzeniem, że z postanowienia Sądu Rejonowego w L. nie wynikało w sposób nie budzący wątpliwości, z jakiego budynku nastąpiło wyodrębnienie samodzielnych lokali i jaka jest ich powierzchnia z podziałem na pomieszczenia przynależne, a także jaka jest powierzchnia pomieszczeń służących do wspólnego użytku, to analizie należało poddać opinię biegłego sądowego sporządzoną na potrzeby postępowania zakończonego tym postanowieniem. Opinia ta zastępuje bowiem zaświadczenie, o jakim mowa w art. 2 ust. 3 u.o.w.l. Ma także walor dokumentacji architektoniczno-budowlanej, o jakiej mowa w § 46 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia. Aktualizacja operatu winna była zatem zostać dokonana w oparciu o postanowienie Sądu z dnia [...] r. z wykorzystaniem opinii biegłego, której uwierzytelniony egzemplarz winien zostać dołączony do akt sprawy.

Reasumując dokonana z urzędu aktualizacja operatu jest wadliwa. Wniosek skarżącej winien przynieść taki skutek, że organ ewidencyjny anuluje czynność materialno-techniczną polegającą na aktualizacji operatu w trybie § 47 ust. 1 rozporządzenia. Jednocześnie organ winien przeprowadzić postępowanie w trybie § 47 ust. 3 rozporządzenia i zgromadzić materiał pozwalający na dokonanie aktualizacji zgodnie z rzeczywistym i prawnym stanem przedmiotu ewidencji. W szczególności organ będzie miał na uwadze, że lokale zostały wyodrębnione z jednego budynku. W ewidencji organ uwzględni dane, o których mowa w § 63 i w § 70 rozporządzenia.

Nie zasługują natomiast na uwzględnienie te postulaty skarżącej, których realizacja miałaby zmierzać do wykreślenia z ewidencji lokalu nr [...]. Lokal ten powstał na mocy prawomocnego orzeczenia sądu i obowiązkiem organu ewidencyjnego jest jego ujawnienie w operacie. Bez znaczenia pozostaje okoliczność, że budynek, z którego lokal został wyodrębniony nie jest ukończony, a sam lokal nie jest oddany do użytkowania. Co prawda jedną z danych ewidencyjnych budynku jest rok zakończenia budowy, jednak w sytuacji kiedy budowa nie została zakończona wpis tej daty jest bezprzedmiotowy. Ewidencja winna odzwierciedlać aktualny stan prawny. Ten stan został ukształtowany powołanym postanowieniem Sądu, co obliguje organy do jego ujawnienia nawet w stosunku do obiektów i lokali, których budowa nie została ukończona. Również nie zasługuje na uwzględnienie postulat zmiany funkcji budynku i lokalu. Ich przeznaczenie zostało określone w postanowieniu Sądu i znalazło swoje odzwierciedlenie we wpisie do księgi wieczystej. Ewentualna zmiana tego przeznaczenia musiałaby zostać poparta stosownymi dokumentami i dopiero wówczas podlegałaby ujawnieniu w ewidencji.

Bez znaczenia dla rozpoznania sprawy pozostają również kwestie ewentualnego negatywnego oddziaływania wpisów w ewidencji na zobowiązania skarżącej w zakresie podatku od nieruchomości. Jakkolwiek dane ewidencyjne stanowią podstawę wymiaru tego podatku (art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego), to jednak nie przesadzają o powstaniu i istnieniu obowiązku podatkowego. Ta jednak sprawa wykracza poza ramy niniejszego postępowania, jak również poza kognicję organów ewidencyjnych.

Wobec wykazanych wyżej uchybień, a w szczególności wobec braku wyjaśnienia sprawy w znacznej części organ odwoławczy, rozpoznając odwołanie skarżącej winien był uchylić decyzję organu pierwszej instancji w trybie art. 138 § 2 kpa, albowiem nie miał dostatecznych podstaw do rozpoznania sprawy co do meritum.

Rozpoznając sprawę ponownie organ pierwszej instancji dokona ustaleń z uwzględnieniem powyższych rozważań.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a. W kwestii wykonalności zaskarżonego orzeczenia Sąd orzekł na zasadzie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie 200 zł rozstrzygnięto na wniosek skarżącej po myśli art. 200, art. 205 i art. 209 p.p.s.a.