Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 26/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2015-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art. 21 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2015 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego J.S. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 30 kwietnia 2009 r. J.S. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR (zwanym dalej Biurem Powiatowym ARiMR) wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009. W w/w wniosku producent rolny zgłosił realizację pakietu 3 "Ekstensywne trwałe użytki zielone" w wariancie 3.1 "Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach" na powierzchni 9,95 ha.

W dniu 11.09.2009 r. producent rolny przedłożył zmianę do pierwotnie złożonego wniosku. W wyniku zmian realizacja Pakietu 3 "Ekstensywne trwałe użytki zielone"

w wariancie 3.1 "Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach" miała być prowadzona na powierzchni 9,49 ha, na następujących działkach rolnych

i ewidencyjnych tj.:

– działka rolna A (łąka trwała), o powierzchni 0,96 ha, położonej na działce ewidencyjnej nr [...],

– działce rolnej C (łąka trwała), o powierzchni 0,86 ha, położonej na działce ewidencyjnej nr [...],

– działce rolnej E (łąka trwała), o powierzchni 6,74 ha, położonej na działce ewidencyjnej nr [...],

– działce rolnej F (łąka trwała), o powierzchni 0,93 ha, położonej na działce ewidencyjnej nr [...].

W związku z pozytywnym rozpatrzeniem wniosku, w dniu [...].02.2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzje nr [...], na mocy której przyznano J.S. płatność w kwocie 4745,00 zł. Terminem rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. nr 33, poz. 262, ze zm.) - zwanego dalej Rozporządzeniem PRŚ - jest dzień [...].03.2009 r. Płatność przyznana w/w decyzją została przekazana na konto bankowe wnioskodawcy w dniu [...] lutego 2010r.

W dniu 06.05.2010 r. J.S. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek

o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010.

W złożonym wniosku zgłoszona została realizacja:

– Pakietu 3 "ekstensywne trwałe użytki zielone" w wariancie 3.1 - "ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach", na powierzchni 4,50 ha

– Pakietu 5 "ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000" w wariancie nr 5.1 "ochrona siedlisk lęgowych ptaków" na powierzchni 4,99 ha.

Dodatkowo w złożonym wniosku J.S. wnioskował o zwrot kosztów transakcyjnych tj. o jednorazową pomoc rekompensującą część kosztów związanych z przygotowaniem dokumentacji przyrodniczej.

W dniu [...].10.2010 r. w gospodarstwie rolnym J.S. przeprowadzona została kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz kontrola

w zakresie wzajemnej zgodności. W oparciu o ustalenia zawarte w raporcie z kontroli na miejscu stwierdzono nieprawidłowości, dotyczące przedeklarowania powierzchni. Ustalono, iż powierzchnia stwierdzona na działce rolnej oznaczonej symbolem "E", która została zadeklarowana do przyznania płatności rolno środowiskowej

w wariancie 5.1 "Ochrona siedlisk lęgowych ptaków" wynosi 4,09ha, a zatem jest mniejsza od powierzchni deklarowanej kwalifikowanej i wynosi 4,99 ha.

W konsekwencji powyższego wystąpiło w zakresie wariantu 5.1 przedeklarowanie powierzchni wynoszące 22,00%, co skutkowało odmową przyznania płatności dla w/w wariantu na mocy art. 16 ust. 2 akapit pierwszy Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006, który stanowi, iż jeśli obszar zadeklarowany we wniosku przekracza obszar stwierdzony, który spełnia wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy dla płatności rolnośrodowiskowej oraz jeżeli różnica wynosi więcej niż 20% zatwierdzonego obszaru, dla danego środka związanego z obszarem nie przyznaje się pomocy.

W wyniku rozpoznania sprawy wszczętej na podstawie wniosku złożonego w dniu 6 maja 2010r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...].04.2011r. nr [...] o przyznaniu J.S. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 w pomniejszonej wysokości przyznano stronie tylko z tytułu realizacji Pakietu 3, w wariancie 3.1, w wysokości 2250,00 zł.

Powyższą decyzją w związku ze zidentyfikowanymi niezgodnościami przyznana została płatność jedynie z tytułu realizacji Pakietu 3 w wariancie 3.1 na powierzchni 4,50 ha, natomiast odmówiono wnioskodawcy przyznania płatności z tytułu realizacji pakietu nr 5 w wariancie nr 5.1 i w konsekwencji odmówiono także przyznania jednorazowej płatności stanowiącej rekompensatę części kosztów dotyczących sporządzenia dokumentacji przyrodniczej. Kwota płatności wynikająca z decyzji nr [...] została przekazana na rachunek bankowy wnioskodawcy

w dniu [...].05.2011 r. Ustalenia dokonane w trakcie postępowania dotyczącego przyznania płatności na rok 2010 wskazywały ponadto na fakt, iż wystąpiło zmniejszenie powierzchni, na której wnioskodawca kontynuował realizację działań związanych z uczestnictwem w programie rolnośrodowiskowym. W roku 2009 producent rolny prowadził przedmiotową działalność na powierzchni 9,49 ha natomiast w roku 2010 była to powierzchnia 8,59 ha.

W związku z zaistniałą sytuacją J.S. wpłacił w dniu [...].05.2011 r. na konto ARiMR kwotę 450,00 zł, która stanowi zwrot tej części płatności, która została przyznana do powierzchni gruntów na których nastąpiło zaniechanie realizacji programu rolnośrodowiskowego.

W dniu 17.05.2011 r. J.S. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011. W w/w wniosku zgłoszona została do płatności realizacja:

– Pakietu 3 "ekstensywne trwałe użytki zielone" w wariancie 3.1.2 - "Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000" - powierzchnia 4,50 ha,

– Pakietu 5 "ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000" w wariancie 5.1 "ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000", powierzchnia 4,09 ha.

Łączny zgłoszony obszar wyniósł 8,59 ha. Ponadto J.S. wniósł o zwrot kosztów transakcyjnych tj. o jednorazową pomoc rekompensującą część kosztów związanych z przygotowaniem dokumentacji przyrodniczej.

W dniu [...].12.2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości (kwota pomniejszeń wyniosła łącznie 78,53 zł i wynika ze złożenia wniosku 1 dzień po ostatecznym terminie). Na mocy w/w decyzji przyznano wnioskodawcy płatność w kwocie łącznej 7774,77 zł, w tym: z tytułu realizacji pakietu 3 kwotę w wysokości 2227,50 zł oraz z tytułu realizacji pakietu 5 kwotę w wysokości 5547,27 zł. Przyznane kwoty płatności zostały przekazane na konto producenta rolnego w dniach [...] lutego 2012 r. oraz [...] lutego 2012 r.

W dniu 14 maja 2012 r. J.S. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR

wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2012. W w/w wniosku zgłoszona została do płatności realizacja:

– Pakietu 3 - "Ekstensywne trwałe użytki zielone" w wariancie 3.1.2 - "Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000" - powierzchnia 4,50 ha,

– Pakietu 5 - "Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000" w wariancie 5.1 - "Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000", powierzchnia 4,09 ha.

W dniu [...].09.2012 r. gospodarstwo rolne J.S. zostało skontrolowane w zakresie kwalifikowalności powierzchni metodą FOTO przez inspektorów przedsiębiorstwa G Usługi Geodezyjno - Kartograficzne inż. R.J..

Wyniki kontroli na miejscu dla gospodarstwa:

|Oznaczenie działki rolnej |Nr działki ewidencyjnej |Powierzchnia deklarowana z wniosku w ha |Powierzchnia stwierdzona w KnM |

| | | |w ha |

|A |[...] |0,96 |0,90 |

|C |[...] |0,86 |0,86 |

|E |[...] |3,23 |2,61 |

|F |[...] |0,93 |0,81 |

|I |[...] |2,61 |2,61 |

Kontrola na miejscu stwierdziła dla realizowanego pakietu 3 - pow. - 4,32 ha tj. mniej niż powierzchnia deklarowana, czyli 4,50 ha. Natomiast dla realizowanego pakietu 5 czynności kontrolne wykazały obszar pow. 3,47 ha tj. mniej niż powierzchnia deklarowana dla przedmiotowego wariantu, czyli 4,09 ha.

W konsekwencji powyższych ustaleń dla obu deklarowanych wariantów zastosowano art. 16 ust. 5 akapit pierwszy Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 ustanawiającego zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. WE nr L 25, str. 8 z 28.01.2011 r. z późn. zm.) - zwanego dalej Rozporządzeniem Komisji (WE) nr 65/2011, który stanowi, iż jeśli obszar zadeklarowany we wniosku przekracza obszar stwierdzony, który spełnia wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy dla płatności rolnośrodowiskowej oraz gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosi powyżej 2 ha lub 3%, ale nie więcej niż 20% stwierdzonego obszaru, wówczas kwota, jaka ma być przyznana zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Wobec powyższego płatności rolnośrodowiskowe na rok 2012 dla wariantu 3.1.2 oraz 5.1 zostały Stronie pomniejszone o dwukrotność stwierdzonej różnicy pomiędzy obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym dla w/w wariantów w podczas kontroli na miejscu.

W dniu [...] kwietnia 2013r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...] o przyznaniu J.S. płatności PRŚ w pomniejszonej wysokości.

W uzasadnieniu w/w decyzji wskazane zostało, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności z tytułu realizacji;

– Pakietu 3 "ekstensywne trwałe użytki zielone" w wariancie 3.1.2 "ekstensywna na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000" wynosi 4,32 ha

– Pakietu 5 - "ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000" w wariancie 5.1 "ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000", wynosi 3,47 ha.

W konsekwencji płatność przyznana J.S. wynosiła odpowiednio:

z tytułu realizacji pakietu 3, w wariancie nr 3.1.2 - kwota płatności: 1980,00 zł,

z tytułu realizacji pakietu 5, w wariancie nr 5.1 - kwota płatności: 3055,10 zł.

Łączna kwota 5035,10 zł została przekazana na rachunek bankowy J.S. w dniu [...].05.2013 r.

W dniu 18.07.2013 r. do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, za pośrednictwem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, wpłynęło odwołanie J.S. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012. W/w odwołanie stanowiło jednocześnie wniosek

o przywrócenie terminu na wniesienie odwołania.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, po rozpatrzeniu odwołania stwierdził, iż zostało ono wniesione z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 267) - zwanej dalej Kpa. Ponadto organ odwoławczy uznał na podstawie dokumentacji przedłożonej przez J.S., iż nie wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku winy (art. 58 § 1 Kpa) przy wniesieniu odwołania z uchybieniem terminu.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu [...].08.2013r. wydał postanowienie nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.

W związku z ustaleniami dokonanymi podczas obsługi sprawy dotyczącej przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 - wskazującymi na to, iż doszło do zmniejszenia powierzchni, na której J.S. zobowiązał się realizować program rolnośrodowiskowy - wraz z decyzją nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przekazał stronie informację dotyczącą możliwości zwrotu tej części płatności, która została wypłacona do gruntu, na którym zaniechana została realizacja programu rolnośrodowiskowego. Wskazane powyżej dokumenty zostały odebrane przez adresata w dniu 09.04.2013 r.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, w związku z brakiem dobrowolnej wpłaty na konto ARiMR, zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2013r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności PRŚ. Wskazane powyżej zawiadomienie zawierało informację o tym, że stronie przysługuje prawo do czynnego udziału w każdym stadium prowadzonego postępowania.

W odpowiedzi na w/w wezwanie, pismem z dnia [...].06.2013 r. J.S. wyraził sprzeciw wobec wszczęcia postępowania administracyjnego we wskazanym wyżej przedmiocie. Strona podniosła, iż w zawiadomieniu nr [...] nie zostało umotywowane przypuszczenie, że doszło do zaniechania realizacji programu na powierzchni 0,80 ha. J.S. wskazał, że precyzyjnie realizuje plan rolnośrodowiskowy na całej powierzchni objętej zobowiązaniem wieloletnim stwierdzając jednocześnie, że kontrole jego gospodarstwa przeprowadzane wcześniej przez ARiMR nie zidentyfikowały żadnych niezgodności co do powierzchni prowadzonych upraw. Jak twierdzi wnioskodawca, inspektorzy przeprowadzający kontrole utwierdzali go wręcz w przekonaniu, że nie występują żadne niezgodności. Dodatkowo Strona zgłasza fakt wystąpienia niezgodności danych w przekazanych wcześniej informacjach dotyczących możliwości zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Odnosząc się do treści w/w pisma Kierownik Biura Powiatowego ARiMR udzielił producentowi rolnemu odpowiedzi pismem datowanym na dzień [...].06.2013 r., w którym wyjaśnił kwestie poruszane przez Stronę.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu [...].06.2013 r. wydał decyzję nr [...], na mocy której zobowiązał stronę do zwrotu na konto ARiMR kwot nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości 2269,41 zł.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ rozstrzygający sprawę podał, że w związku

z ustaleniami dokonanymi podczas kontroli z dnia [...].09.2012 r. realizacja programu rolnośrodowiskowego odbywała się w roku 2012 na powierzchni łącznej 7,79 ha (pakiet 3 4,32 ha, pakiet 5-3,47 ha), co oznacza, że nastąpiło niedotrzymanie pierwotnie podjętego zobowiązania wieloletniego dotyczącego powierzchni łącznej 8,59 ha (pakiet 3 - 4,50 ha, pakiet 5 - 4,09 ha).

Od decyzji nr [...] odwołanie złożył J.S..

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, po rozpatrzeniu ww. odwodnia, wydał decyzję nr [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu w/w decyzji organ odwoławczy wskazał, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR nie dopełnił obowiązku wyjaśnienia oraz nie dokonał pełnej analizy sytuacji producenta rolnego - przede wszystkim pod kątem zidentyfikowania przesłanek uzasadniających odstąpienie od konieczności zwrotu płatności uznanej za nienależną.

Rozpatrując sprawę ponownie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał

w dniu [...].10.2013 r. decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 2269,41 zł i zobowiązał stronę do jej zwrotu na konto ARiMR.

J.S. odwołał się od decyzji nr [...].

W dniu [...].12.2013 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu w/w decyzji organ odwoławczy wskazał, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR nie określił zasad oraz nie wskazał przepisów prawa,

na podstawie których zobowiązał wnioskodawcę do zwrotu kwot nienależnie pobranych płatności PRŚ.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR rozpatrując ponownie sprawę J.S. stwierdził, iż płatności PRŚ na lata 2009, 2010 i 2011 przyznane J.S. na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR: nr [...] z dnia [...].02.2010 r., decyzji nr [...] z dnia [...].04.2011r. oraz decyzji nr [...] z dnia [...].12.2011r. zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniach: [...].02.2010r., [...].05.2011r., [...].02.2012r. i [...].02.2012 r. Tymczasem w roku 2012 wskutek przeprowadzonej kontroli na miejscu zmniejszeniu uległa powierzchnia użytków rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. W związku z powyższym zgodnie z § 28 ust. 2b Rozporządzenia PRŚ płatność PRŚ podlega zwrotowi w przypadku, gdy rolnik zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien realizować zobowiązanie roInośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej objętej zmniejszeniem.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał w dniu [...].03.2014 r. decyzję

nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego, na mocy której zobowiązał stronę do zwrotu na konto ARiMR kwot nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości 1 420,01 zł.

J.S. odwołał się od decyzji nr [...], wnosząc o jej uchylenie.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu [...].12.2013 r. wydał decyzję nr [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając stanowisko organ odwoławczy wskazał, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydając w/w decyzję nie dokonał pełnej analizy sprawy pod kątem zidentyfikowania przesłanek uzasadniających odstąpienie od konieczności zwrotu płatności uznanej za nienależną.

W dniu [...].08.2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję

nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego. Na mocy w/w decyzji Kierownik Biura Powiatowego zobowiązał J.S. do zwrotu na konto ARiMR kwot nienależnie pobranych płatności PRŚ w łącznej wysokości 930,01 zł oraz umorzył postępowanie w części dotyczącej nienależnie pobranej płatności PRŚ w wysokości łącznej 490,00 zł.

W uzasadnieniu decyzji nr [...] organ wskazał, iż ustalenie nienależnie pobranych płatności wynika z faktu, iż w 2012 r. w trakcie kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie J.S. stwierdzono, iż uległa zmniejszeniu powierzchnia użytków rolnych objętych zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia PRŚ, W związku z powyższym koniecznym jest zastosowanie § 28 ust. 2 Rozporządzenia PRŚ, zgodnie z którym płatność PRŚ podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej objętej zmniejszeniem. Jednocześnie organ I instancji wskazał, iż umarza postępowanie

w części dotyczącej nienależnie pobranej płatności PRŚ w wysokości łącznej 490,00 zł (400,00 zł oraz 90,00 zł) ze względu na regulację, o której mowa w 28a Ustawy PROW.

J.S. odwołał się od decyzji nr [...] precyzując, że kontrola na miejscu z dnia [...].09.2012 r. w jego gospodarstwie została przeprowadzona niestarannie, a inspektorzy nie dokonali pomiarów całych działek rolnych. W dalszej treści pisma odwoławczego J.S. wskazuje na błędy popełnione przez kontrolerów przy pomiarach poszczególnych działek rolnych. W związku z powyższym strona wniosła o udostępnienie map z pomiarami dokonanymi w trakcie kontroli w roku 2010 oraz roku 2012.

W przypadku działki rolnej "A" zdaniem Skarżącego jej powierzchnia określona przez kontrolerów jako 0,90 ha jest błędna. Producent rolny podaje, że w/w działka wraz

z działką rolną "B" (pow. 1,07 ha) położona jest na działce ewidencyjnej [...], której powierzchnia wynosi 2,03 ha, a przedmiotowa działka ewidencyjna jest wolna od zakrzaczeń, rowów i innych elementów które mogłyby dyskwalifikować część jej powierzchni do płatności. Skarżący podnosi, że realizacja pakietu nr 3 zobowiązuje go do pozostawienia od 5% do 10% nieskoszonej powierzchni działki. Ponadto strona wskazuje, że powierzchnia PEG dla tej działki ewidencyjnej podana przez ARiMR to 2,03 ha. W przypadku działki rolnej "E" (położonej na części działki ewidencyjnej nr [...]) J.S. podaje, że kontrolerzy zakwestionowali te powierzchnie, które ze względu na wymogi realizowanego programu rolnośrodowiskowego muszą pozostać nieskoszone uznając je za tymczasowo niekwalifikujące się do płatności.

W odniesieniu do działki rolnej "F" zlokalizowanej na działce ewidencyjnej nr [...] Skarżący nie zgadza się z pomiarami dokonanymi przez kontrolerów wg których część działki rolnej jest położona na niezgłaszanych działkach ewidencyjnych, wskazując jednocześnie, że przeprowadzone pomiary nie uwzględniają "klina" tj. tej części działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej nr [...], która jest oddzielona od reszty powierzchni przez działkę ewidencyjną nr [...].

J.S. podał ponadto, że w jego gospodarstwie przeprowadzono trzy kontrole na miejscu tj. w dniach [...].09.2012 r., [...].10.2012 r. i [...].12.2012 r. i tylko pierwsza

z nich wskazała na wystąpienie nieprawidłowości natomiast dwie pozostałe kontrole nie stwierdziły żadnych uchybień. W ocenie Strony nieprawdą jest, że trzecia kontrola nie odnosiła się do powierzchni działek, ponadto wyniki ostatniej kontroli tj. z dnia [...].12.2012 r. powinny być wiążące dla ARiMR i skoro nie wykazują uchybień,

to strona wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji nr [...]. Dalej J.S. podniósł kwestie związane z ustaleniami dokonanymi w trakcie czynności kontrolnych w roku 2010 oraz 2012 wskazując na fakt, iż działki poddane kontroli się nie zmieniały, a wyniki czynności kontrolnych są różne. Ponadto w odwołaniu strona wniosła również o przeanalizowanie dokumentów – map i wypisów z ewidencji gruntów.

Decyzją z [...] listopada 2014r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 107, art. 105 § 1 kpa, art. 29 ust. 1 i ust. 2 Ustawy z dnia 9 maj 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r. poz. 1438), § 2 ust. 1 pkt 3, § 21 ust. 2, § 28 ust. 2b Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009r. nr 33, poz. 262, ze zm.), art. 73 ust. 4 i 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18), art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316 z 02.12.2009 r., str. 65), art. 5 ust 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. WE Nr L 25, str. 8 z 28.1.2011 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...].09.2014 r. J.S. od decyzji z dnia [...].08.2014 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał przepisy prawa krajowego,

jak wspólnotowe dotyczące zasad przyznawania płatności PRŚ oraz zasady obowiązujące w przypadku niedotrzymania podjętych zobowiązań wieloletnich PRŚ oraz przytoczył przepisy mające zastosowanie w sprawie.

W dalszej części uzasadnienia Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR przedstawił stan faktyczny sprawy oraz podkreślił, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż J.S. zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych objętych zobowiązaniem PRŚ w roku 2012 na powierzchni 0,80 ha i jest zobowiązany do dokonania zwrotu płatności PRŚ, będących różnicą pomiędzy powierzchnią objętej zobowiązaniem, do której wypłacono środki, a powierzchnią użytkowaną rolniczo na działkach rolnych zgłoszonych w wariancie 3.1.2 - "ekstensywna na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000" oraz w wariancie 5.1 - "ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000".

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, iż kwota nienależnie pobranych przez J.S. płatności PRŚ wynosi 1 420,01 zł i wyliczył, co składa się na tą kwotę. Zdaniem organu odwoławczego zasadnym było umorzenie postępowania w części dotyczącej konieczności zwrotu kwot: 400,00 zł (dotyczy roku 2009) oraz 90,00 zł (dotyczy roku 2010) albowiem w myśl art. 105 § 1 Kpa gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Reasumując Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podał, iż decyzją z dnia [...].08.2014 r. nr [...] została ustalona kwota jaką J.S. jest zobowiązany zwrócić na rzecz ARiMR. Łączna kwota nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolno środowiskowego na powierzchni mniejszej niż objęta 5-letnim zobowiązaniem wynosi w przypadku J.S. 930,01 zł i w omawianym zakresie organ odwoławczy potwierdza słuszność ustaleń dokonanych przez organ I instancji.

Odnosząc się do złożonego przez stronę odwołania z dnia [...].09.2014 r. od w/w decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności PRŚ, organ stwierdził,

iż nie zawiera ono argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie. W konsekwencji wskazał, iż nie zostały przedstawione przez stronę okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności PRŚ.

W ocenie organu odwoławczego w odwołaniu z dnia [...].09.2014 r. od decyzji nr [...] J.S. porusza przede wszystkim kwestie związane z okolicznościami kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie strony w dniu [...].09.2012 r. w zakresie kwalifikowalności powierzchni w postępowaniu dotyczącym płatności na rok 2012 stwierdzając, iż została ona przeprowadzona niestarannie, a inspektorzy nie dokonali pomiarów całych działek rolnych. W świetle powyższego Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR poinformował, iż przedmiotem niniejszego postępowania jest kwestia zbadania zasadności ustalenia wobec strony kwoty nienależnie pobranych płatności PRŚ za lata 2009, 2010 oraz 2011, a kwestia przyznania płatności PRŚ za rok 2012 (to do kontroli z tego roku odnosi się strona) została rozstrzygnięta decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...].04.2013 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdza, iż decyzja nr [...] jest ostateczna, a konsekwencje płynące z w/w decyzji, zarówno pozytywne, jak i negatywne, wiążą w sprawie tak stronę, jak i organa ARiMR.

Zdaniem organu II instancji sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wówczas gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), Strona, która otrzymała środki finansowe zobowiąże się do realizacji zobowiązania wynikającego z przepisów prawa (w niniejszym przypadku do realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia PRŚ), a następnie przedmiotowego zobowiązania nie realizuje.

W takich okolicznościach przepisy prawa tj. § 28 ust. 2b Rozporządzenia PRŚ jednoznacznie wskazują na konieczność zwrotu płatności PRŚ w zakresie tej części płatności, co do której nastąpiło zaniechanie realizacji zobowiązania. W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR rolą organu odwoławczego nie jest kontrolowanie zasadności przyznania stronie środków finansowych oraz okoliczności w jakich to nastąpiło w roku 2012 (mając na uwadze okoliczności podnoszone przez stronę w piśmie odwoławczym z dnia [...].09.2014 r. związane z kwestiami kontroli na miejscu), a jedynie ustalenie czy na podstawie przepisów prawa strona faktycznie winna zwrócić na rzecz ARiMR część otrzymanych środków finansowych. W ocenie organu odwoławczego okoliczności niniejszej sprawy wskazują jednoznacznie na konieczność zastosowania regulacji wynikającej z § 28 ust. 2b Rozporządzenia PRŚ, a co za tym idzie zaistniała konieczność odzyskania nienależnie pobranych środków pochodzących z funduszy wymienionych w art. 29 ust. 1 Ustawy o Agencji.

Ponadto w odwołaniu strona wniosła również o przeanalizowanie dokumentów – map i wypisów z ewidencji gruntów i o udostępnienie map z pomiarami dokonanymi

w trakcie kontroli w roku 2010 oraz roku 2012. Odnosząc się do powyższego Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR po raz kolejny wskazał, iż przedmiotowe postępowanie administracyjne nie dotyczy zasadności przyznawania płatności PRŚ w kolejnych latach kalendarzowych stąd nie istnieje konieczność analizy map i wypisów z rejestru gruntów. Działania takie dokonywane są corocznie w odrębnych postępowaniach administracyjnych, które finalizowane są poprzez wydanie decyzji administracyjnych dotyczących konkretnego postępowania. W przypadku spraw PRŚ J.S. postępowania administracyjne dotyczące lat 2009, 2010, 2011 oraz 2012 zakończone zostały wydaniem ostatecznych decyzji administracyjnych przez uprawniony organ ARiMR, a przedmiotowe rozstrzygnięcia - ze względu na niedotrzymanie przez J.S. podjętych zobowiązań - stały się podstawą do ustalenia stronie kwoty nienależnie pobranych płatności PRŚ, co dokonało się poprzez wydanie w dniu [...].08.2014 r. decyzji nr [...]. Ponadto odnosząc się do kwestii udostępnienia map z pomiarami dokonanymi w trakcie kontroli w roku 2010 oraz 2012 organ odwoławczy podał, iż szkice pomiarów są integralną częścią każdego raportu z kontroli, który producent rolny otrzymuje i ma prawo wnieść do niego uwagi. W świetle powyższego należy zauważyć, iż raporty z kontroli przeprowadzonych w gospodarstwie strony zostały jej przekazane, a zatem wnioskodawca powinien być w posiadaniu żądanych dokumentów. Organ podał, iż każdy raport z czynności kontrolnych przekazywany producentom rolnym przez ARiMR, także raport z czynności kontrolnych konsekwentnie kwestionowany przez J.S., zawiera informację

o możliwości wniesienia uwag oraz umotywowanych zastrzeżeń co do wyników kontroli. Dyrektor poinformował, iż w przypadku wnioskodawcy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż na etapie postępowania dotyczącego płatności na rok 2012, po otrzymaniu raportu, strona nie kwestionowała wyników czynności kontrolnych. Dokonało się to dopiero w momencie powzięcia informacji o skutkach jakie spowodował fakt zmniejszenia powierzchni, na której J.S. w roku 2012 prowadził działalność rolniczą. Organ odwoławczy podkreślił, że producent rolny, występujący jako beneficjent pomocy finansowej z tytułu płatności PRŚ, tratowany jest jako profesjonalista, od którego oczekiwać należy szczególnej troski i staranności w zakresie ochrony swoich praw, ale przede wszystkim w zakresie realizacji przyjętych na siebie zobowiązań rolnośrodowiskowych. W odniesieniu do stosunków o charakterze zawodowym - a niewątpliwie działalność rolnicza jest działalnością

o charakterze zawodowym - konieczna jest staranność na poziomie wyższym od przeciętnej, wymagana od specjalistów bez względu na to, czy wykonująca tą działalność osoba osiągnęła odpowiednio wysoki stopień biegłości w drodze uzyskania specjalistycznego wykształcenia zawodowego (fachowego), czy też poprzez praktyczne doskonalenie zawodowe. Zasadne jest zapatrywanie, że każdy podmiot gospodarczy, prowadząc działalność, spełnia jednocześnie wszystkie warunki do prowadzenia takiej działalności, a do takich warunków należy posiadanie wiadomości i wiedzy na temat konsekwencji jakie niesie za sobą zmniejszenie obszaru na jakim prowadzi się działalność rolniczą w przypadku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia PRŚ.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podał ponadto, iż płatności PRŚ, które wymagają odzyskania i które otrzymał J.S. dotyczą lat 2009, 2010 oraz 2011. W związku z powyższym w przypadku okoliczności związanych z możliwością odstąpienia od obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności PRŚ zastosowanie mają regulacje wyrażone w trzech różnych aktach prawa wspólnotowego tj. art. 73 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 (dla płatności PRŚ z roku 2009), art. 80 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 (dla płatności PRŚ z roku 2010) oraz art. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 (dla płatności PRŚ z roku 2011). W związku z powyższym w niniejszej sprawie zastosowanie mają różne przepisy prawa, jednakże w istocie jednobrzmiące i odnoszące się do tych samych okoliczności.

Mając na względzie powyższą uwagę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, iż w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały okoliczności skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności określone art. 73 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 oraz art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011. Przytoczone przepisy prawa określają, iż obowiązek zwrotu (...) nie ma zastosowania jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika.

Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. W niniejszej sprawie płatności PRŚ przekazywane na rachunek bankowy wskazany przez J.S. we wniosku o wpis do ewidencji producentów nie wynikały z pomyłki, o której mowa w art. 73 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 oraz art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011. Pomoc finansowa z tytułu płatności PRŚ za rok 2009 w wysokości 4 745,00 zł przekazana została Stronie w dniu 25.02.2010 r., a płatności te strona uzyskała na mocy ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...].02.2010 r., wydanej na podstawie złożonego przez Stronę wniosku z dnia [...].04.2009 r. o przyznanie płatności PRŚ na rok 2009.

Pomoc finansową za rok 2010 w wysokości 2 250,00 zł Strona uzyskała na mocy ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...].04.2011 r. wydanej na podstawie złożonego przez Stronę wniosku z dnia [...].05.202010 r. o przyznanie płatności PRŚ na rok 2010. Kwota płatności wynikająca z decyzji nr [...] została przekazana na rachunek bankowy Wnioskodawcy w dniu [...].05.2011 r.

Pomoc finansowa z tytułu płatności PRŚ za rok 2011 w łącznej wysokości 7 774,77 zł przekazana została Stronie w dniach [...].02.2012 r, oraz [...].02.2012 r., a płatności te strona uzyskała na mocy ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...], z dnia [...].12.2011 r., wydanej na podstawie złożonego przez stronę wniosku z dnia [...] maja 2011 r. o przyznanie płatności PRŚ na rok 2011.

Wydanie w/w decyzji poprzedzone zostało przeprowadzeniem postępowań administracyjnych wszczętych na wniosek Strony, w trakcie, których nie stwierdzono wystąpienia błędów dotyczących elementów stanu faktycznego związanych

z obliczaniem wysokości płatności, które bezspornie nie zostały wypłacone w skutek błędu ARiMR.

Dodatkowo Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, iż zgodnie z art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 obowiązek zwrotu (...) nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże, jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Nadmienić należy, iż w Rozporządzeniach Komisji (WE) nr 1122/2009 oraz Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 65/2011 - zmieniającym w omawianym zakresie regulacje wyrażone w art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 - powyższe zapisy zostały usunięte jednakże w opinii organu odwoławczego należy w niniejszej sprawie zbadać czy obowiązek zwrotu płatności PRŚ nie uległ przedawnieniu.

W omawianym przypadku wypłata płatności PRŚ za lata 2009, 2010 oraz 2011, uznanych następnie w części za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniach: [...].02.2010 r., [...].05.2011 r., [...] lutego 2012r., [...].02.2012 r. oraz [...].05.2013 r. (vide: załączniki z dnia 03.11.2014 r. nr 1 - nr 6 potwierdzające realizację płatności

- w aktach sprawy). Natomiast pierwsze powiadomienie J.S. o nieuzasadnionym charakterze płatności nastąpiło już z dniem 27.06.2013 r. tj. z dniem doręczenia decyzji nr [...], a więc przed upływem dziesięciu lat od dnia wypłaty pierwszej płatności PRŚ. Co więcej, zaskarżona decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...].08.2014 r. została doręczona w dniu 25.08.2014 r., czyli również przed upływem dziesięciu lat od daty wpływu na konto Wnioskodawcy pierwszej płatności PRŚ. W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż J.S. został zawiadomiony o nieuzasadnionym charakterze płatności PRŚ za lata 2009, 2010 oraz 2011 przed upływem dziesięciu lat od daty wskazanych płatności. Obowiązek zwrotu przez Stronę kwoty nienależnie pobranych płatności PRŚ byłby wykluczony, jeżeli pierwsze powiadomienie przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze tych płatności zostałoby doręczone J.S. po upływie dziesięciu lat od daty pierwszej płatności tj. po dniu 25.02.2020 r.

W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR Strona nie wykazała również, iż jej działanie nosiło cechy działania w dobrej wierze.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, iż nie można mówić o działaniu J.S. w zgodzie z dobrą wiarą. Należy uznać, iż strona była w pełni świadoma podjętego z dniem [...] marca 2009r. 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego oraz konsekwencji wynikających z jego niedotrzymania. Wnioskodawca składając w dniu 30.04.2009 r. pierwszy wniosek o przyznanie płatności PRŚ podpisał oświadczenie, iż znane są zasady oraz tryb realizacji płatności, jak również jest świadomy konsekwencji i sankcji dotyczących niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego Oznacza to zdaniem organu, iż wziąwszy pod uwagę fakt niedotrzymania podjętych zobowiązań wieloletnich PRŚ wnioskodawca był świadomy charakteru otrzymanych płatności, jak również wiedział, iż w przypadku niedotrzymania zobowiązań konieczny będzie zwrot wypłaconych płatności PRŚ. Ponadto oświadczenia tożsame do powyższego J.S. podpisywał każdego roku składając kolejne wnioski o płatności PRŚ. Mając na uwadze powyższe oraz materiał zgromadzony w rozpatrywanej sprawie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że strona nie wykazała, iż działała w dobrej wierze, a zatem nie można uznać, iż obowiązek zwrotu nienależnie pobranej płatności PRŚ nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Konstatując w ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR nie zostały w niniejszej sprawie spełnione przesłanki skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności PRŚ wynikające art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, iż na podstawie art. 73 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki. Na podstawie art. 29 ust. 7 Ustawy o Agencji do należności z tytułu nienależnie pobranych płatności ustalonych niniejszą decyzją, stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. nr 8, poz. 60 ze zm.) z wyłączeniem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania.

Skargę na powyższą decyzję z dnia [...] listopada 2014r. Dyrektora Oddziału ARiMR złożył J.S. i wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji organów obu instancji.

Strona skarżąca zarzuciła:

- naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść wydanej decyzji, tj. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania

i przeanalizowania materiału dowodowego w sprawie, poprzez niedokonanie rzetelnego badania powierzchni działek zadeklarowanych z powierzchnią faktyczną,

- naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść wydanej decyzji, tj. art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie oceny kwestii zgodności powierzchni zadeklarowanej z powierzchnią faktyczną przy użyciu dokumentów zaoferowanych przez stronę - ortofotomapa oraz kopię wypisu z ewidencji gruntów wraz z zestawieniem PEG - i poprzestanie na pomiarach dokonanych

w toku kontroli, choć ich prawidłowość była kwestionowana przez stronę,

- naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść wydanej decyzji, tj. art. 77 § ł k.p.a. poprzez zaniechanie dokonania wszechstronnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i przyjęcie braki dobrej wiary po stronie skarżącego, choć wobec wyników prowadzonych kontroli skarżący nie miał możliwości wykrycia błędu, co ma wpływ na obowiązek zwrotu płatności.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych aktów (np. decyzji administracyjnych) z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja administracyjna może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszone zostały przez organ przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a). W myśl art. 134 p.p.s.a, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, co oznacza, że ma prawo, a nawet obowiązek, wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach przysługujących mu kompetencji Sąd uznał, że skargę należało uznać za uzasadnioną.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji było bardzo obszerne. Trzeba jednak stwierdzić, że organ odwoławczy w rzeczywistości nie wyjaśnił przedmiotowej sprawy. Wydanie zatem tego aktu nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił m.in. art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2014 r., poz. 1438), zgodnie z którym ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (art. 29 ust. 2). Kwestia ustalenia nienależnych lub nadmiernie pobranych środków publicznych przez rolnika jest indywidualną sprawą administracyjną rozstrzyganą w postępowaniu administracyjnym według przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do dyspozycji przepisu art. 21 ust. 1 powołanej przez organ pierwszej instancji ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013 r., poz. 173) do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji wydawanych przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy tejże ustawy stanowią inaczej. Według art. 21 ust. 2 tej ustawy w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Powyższe zasady stanowią powtórzenie reguł zawartych w k.p.a, z zaznaczeniem wszakże ich pewnej odrębności. Pierwszą z nich jest zasada praworządności, którą odzwierciedlają postanowienia art. 7 k.p.a. Według zaś reguły drugiej, organ zobowiązany jest w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Warto tu przypomnieć, że druga z zasad została ograniczona w stosunku do ogólnej reguły ujętej w art. 77 § 1 k.p.a., ponieważ na organ został nałożony obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, jednakże bez zobowiązania tego organu do podejmowania z urzędu wszelkiej inicjatywy co do zebrania materiału dowodowego. Wprowadzenie takiego uregulowania nie może pozostać bez związku z zasadą rozłożenia ciężaru dowodu. Rozwiązania przyjęte w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazują, że to strona musi wykazywać się wzmożoną aktywnością w gromadzeniu oraz przedstawianiu dowodów i nie może oczekiwać, że organ prowadzący postępowanie będzie z urzędu podejmował wszelkie środki dowodowe niezbędne do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Jak stanowi art. 21 ust. 3 ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Nie jest jednak dopuszczalne przyjęcie stanowiska, że ciężar udowodnienia okoliczności przeciwnych niż wynikające z dokumentów zgromadzonych w sprawie spoczywa na stronie postępowania w sytuacji, gdy dokumenty te budzą wątpliwości z obiektywnego punktu widzenia.

Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Stan faktyczny istotny dla rozstrzygnięcia sprawy organy ustaliły na podstawie protokołu kontroli z [...] września 2012 r. Czynność ta miała miejsce w związku z wnioskiem skarżącego o przyznanie płatności na 2012 r. Oparcie ustaleń w niniejszej sprawie na treści protokołu z tej kontroli wymagało zatem nie tylko formalnego dopuszczenia dowodu z tego dokumentu, lecz przede wszystkim szczególnie wnikliwej analizy i przedstawienia jej wyników w motywach rozstrzygnięcia, zwłaszcza w sytuacji, gdy istota sporu sprowadza się do ustalenia zasadniczej okoliczności jaką jest rzeczywista powierzchnia gruntów i prowadzonych na nich upraw, z którymi związane jest prawo skarżącego do otrzymania wnioskowanych przez niego płatności ze środków Unii Europejskiej. Organy opierając się na treści ww. protokołu ustaliły, że powierzchnia zobowiązania rolnośrodowiskowego dla wariantu 5.1 wynosi 4,09 ha a powierzchnia tego wariantu w postępowaniu dotyczącym roku 2012 r. – 3,47 ha, natomiast powierzchnia zobowiązania rolnośrodowiskowego dla wariantu 3.1.2 wynosi 4,50 ha a aktualna powierzchnia wariantu 3.1.2 stwierdzona w postępowaniu dotyczącym roku 2012 – 4,32 ha. Różnice w powierzchni dotyczą działek A (nr ewid. [...]), E (nr ewid. [...]) i E (nr ewid. [...]). Znajdująca się w aktach sprawy kserokopia protokołu z [...] września 2012 r. wskazuje, że kontrola na miejscu przeprowadzona została metodą teledetekcji (określoną przez kontrolerów, w protokole, oraz przez organy "metodą FOTO"). Sąd nie kwestionuje zasadności i metody przeprowadzonych pomiarów, albowiem metoda ta zalecana jest państwom członkowskim Wspólnoty – "w miarę możliwości" – w drugim zdaniu art. 33 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U.UE.L.2009.316.65). Wedle art. 35 tego samego aktu prawnego, polega ona na wykonaniu fotointerpretacji obrazów satelitarnych lub zdjęć lotniczych wszystkich działek rolnych kontrolowanego wniosku, w celu rozpoznania pokrycia gruntu i pomiaru powierzchni, a także na przeprowadzeniu fizycznych inspekcji terenowych na wszystkich działkach rolnych, których fotointerpretacja nie umożliwia sprawdzenia dokładności deklaracji w sposób zadowalający właściwe organy.

Jak już wyżej wskazano Sąd nie kwestionuje zasadności i metody przeprowadzonych pomiarów. Uchybienia organu polegają na wadliwym uzasadnieniu decyzji. Każde postępowanie dowodowe powinno wskazywać jakie dowody przeprowadzono i uzasadnienie które argumenty wynikające z przeprowadzonych dowodów organ uznał za przesadzające. W myśl art. 107 § 3 k.p.a uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązek wyczerpującego umotywowania decyzji wynika również z obowiązywania w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania (art. 11 k.p.a). Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie czyni zadość wymogom wynikającym z przywołanych regulacji. Zastrzeżenia Sądu dotyczą umotywowania rozstrzygnięcia w zakresie ustalenia różnicy między powierzchnią zobowiązania rolnośrodowiskowego a powierzchnią stwierdzoną podczas kontroli na miejscu. Należy zaznaczyć, że decyzja administracyjna powinna umożliwiać jej kontrole zarówno przez stronę, organ odwoławczy i w końcu przez sąd administracyjny. W rozpoznawanej sprawie znajdująca się w aktach sprawy kserokopia protokołu z [...] września 2012 r. wskazuje, że w dokumencie tym posłużono się szeregiem kodów, istotnie utrudniających jego odczytanie przez osoby nie mające do tego przygotowania. Na dołączonych natomiast do akt sprawy mapach zaznaczono wprawdzie działki wchodzące w skład gospodarstwa rolnego skarżącego lecz nie wskazano dokładnie tych obszarów (oraz ich powierzchni) co do których, zdaniem organu, skarżący nie dotrzymał podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Zaznaczyć przy tym należy, że z protokołu wynika, że skarżący nie był powiadomiony o kontroli, co tym bardziej uzasadniało szczególną wnikliwość w jego analizie. Tymczasem decyzje organów obydwu instancji zawierają bardzo lapidarne uzasadnienia w zakresie oceny protokołu z [...] września 2012 r. Nie znajduje przy tym żadnego uzasadnienia wnioskowanie o prawidłowości ustaleń przyjętych w tym protokole z faktu, że postępowanie, w którym dokonano czynności kontrolnych w dniu [...] września 2012 r. zakończyło się ostateczną i prawomocną decyzją administracyjną z [...] kwietnia 2013 r. Nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości. Należy podkreślić, że domniemanie prawidłowości decyzji administracyjnej nie oznacza automatycznie, że wszystkie czynności postępowania przeprowadzono prawidłowo i nie podlegają one ocenie w innym postępowaniu, w którym są również brane pod uwagę.

Dla oceny prawidłowości zastosowania prawa materialnego konieczne jest w pierwszej kolejności stwierdzenie, że stan faktyczny sprawy, do którego odniesiono normę prawa materialnego, został ustalony w sposób prawidłowy. W niniejszej sprawie zarówno protokół kontroli z [...] września 2012 r., jak i brak jego wnikliwej oceny w motywach zaskarżonej decyzji, zwłaszcza w kontekście zarzutów skarżącego - stanowią w ocenie Sądu o tym, że stan faktyczny sprawy nie został wyjaśniony w sposób umożliwiający odniesienie do niego wskazanych przez organy norm prawa materialnego. Organy naruszyły art. 21 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2007 r., nr 64, poz. 427 ze zm.) oraz art. 107 § 3 k.p.a. Uchybienia te miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w sposób bezpośredni zdeterminowały treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, czyniąc to rozstrzygnięcie przedwczesnym.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ odwoławczy przeprowadzi postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem wskazanych wyżej unormowań dokonując w szczególności szczegółowej analizy protokołu kontroli z [...] września 2012 r., odnosząc się przy tym merytorycznie do wszystkich zarzutów skarżącego w zakresie prawidłowości pomiarów nieruchomości.

W tym stanie rzeczy - mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a należało uchylić zaskarżoną decyzję. O tym, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. Orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania zawarte w pkt. III wyroku znajduje uzasadnienie w dyspozycji art. 200 p.p.s.a w zw. z art. 205 § 2 i 3 p.p.s.a , § 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.) oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 ). Do podlegających zwrotowi kosztów postępowania, niezbędnych do celowego dochodzenia praw, nie zostały zaliczone przez Sąd koszty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa dla adwokata reprezentującego skarżącą. Wprawdzie bowiem koszty te skarżący faktycznie poniósł ( k- 9 akt sądowych ), jednakże - jak stanowi przepis art. 2 ust. 1 pkt 4 w zw. z pkt 3 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U. z 2012 r., poz. 1282) - pełnomocnictwo w sprawach dotyczących płatności wolne jest od opłaty skarbowej.