Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1369/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędzia WSA Jakub Linkowski Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2017 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w M. wnioskiem z dnia [...] marca 2014 r., zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia o wydanie decyzji w sprawie ustalenia okresu podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu M. G. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, wyjaśniając, że M. G. nie zgłosił prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto Zakład poinformował, że skarżący nie spełniał warunków do podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, ze względu na pobieranie emerytury rolniczej od dnia [...] kwietnia 1995 r. Z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczpospolitej Polskiej wynikało, że skarżący był wpisany do ewidencji działalności gospodarczej pod nazwą H. Działalność została wykreślona w dniu [...] grudnia 2013 r., z datą zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej [...] grudnia 2013 r. Przedmiotem działalności była sprzedaż hurtowa drewna, materiałów budowlanych i wyposażenia sanitarnego.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. stwierdził, że skarżący podlegał w okresie: od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] grudnia 2010 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, po rozpoznaniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 oraz na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 581, dalej: ustawa o świadczeniach) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: k.p.a.) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Na wstępie Prezes NFZ wyjaśnił, że w okresie objętym decyzją miały zastosowanie przepisy trzech kolejnych ustaw, tj.: ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r. (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm., dalej: ustawa o ubezpieczeniu zdrowotnym), ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, obowiązującej do dnia 30 września 2004 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 391, ze zm., dalej: ustawa o ubezpieczeniu w NFZ) oraz ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym do 20 września 2008 r., a także ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym od 20 września 2008r.

Podsumowując Prezes NFZ wskazał, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym danych zgromadzonych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej skarżący [...] czerwca 1999 r. rozpoczął prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej "[...]". W dniu [...] grudnia 2013 r. złożył wniosek o wykreślenie działalności gospodarczej w CEIDG z dniem [...] grudnia 2013 r. Skarżący nie zgłosił prowadzenia działalności gospodarczej w ZUS, a od [...] kwietnia 1995 r. pobierał emeryturę rolniczą, w związku z powyższym nie spełniał warunków do podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Skarżący w piśmie z [...] kwietnia 2014 r., uzupełnionym korespondencją z [...] kwietnia 2014 r., we wniesionym odwołaniu z [...] czerwca 2014 r., jak i w piśmie z [...] sierpnia 2014 r. wyjaśnił m.in., że w 1999 r. otrzymał informację z KRUS, że jako rolnik emeryt (od 1995 r.) nie podlega dodatkowym świadczeniom z powyższego tytułu oraz, że przez wszystkie lata nie otrzymał żadnej informacji z żadnego urzędu administracyjnego o obowiązku jakichkolwiek opłat. Skarżący wyjaśnił, że od około [...] lat działalność w większości była nieaktywna z uwagi na stan zdrowia. Poinformował również, że prowadzona działalność gospodarcza nie przynosiła mu znaczącego dochodu, a w niektórych latach straty, natomiast miesięczne dochody nigdy nie przekroczyły minimalnego wynagrodzenia brutto. Do wyjaśnień zostały załączone: Zaświadczenie Urzędu Skarbowego w M. nr [...] z [...] sierpnia 2014 r., dotyczące lat 2008 – 2013 oraz kopie zeznań podatkowych PIT-36 za lata: 2008 - 2013. Z uwagi na fakt, że skarżący nie był w posiadaniu zeznań podatkowych za lata wcześniejsze (okres przedawnienia), skarżący wyjaśnił, że za te lata wykazał stratę z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej: za 2004 r. - strata 4.700,14 zł., za 2005 r. - strata 7.130,67 zł., za 2006 r. - strata 2.285,77 zł. Z przekazanej przez skarżącego dokumentacji wynikało, że za lata 2008 - 2010 uzyskał przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, natomiast za lata 2011 - 2013 przychód z ww. tytułu był zerowy. Brak było natomiast informacji odnośnie do okresu od 1999 r. do 2007 r.

Zgodnie z danymi z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (wydruk z [...] maja 2015 r.), skarżący zgłosił wykonywanie działalności gospodarczej w przedmiocie: "Handel obwoźny materiałami budowlanymi". W dniu [...] grudnia 2013 r. działalność została wykreślona z CEIDG z datą zaprzestania jej wykonywania [...] grudnia 2013 r. Brak było informacji o zawieszeniu działalności gospodarczej. W ocenie Prezesa NFZ, z zebranego materiału dowodowego wynikało, że skarżący prowadził nieprzerwanie działalność gospodarczą od stycznia 1999 r. do końca grudnia 2010 r.

W skardze z [...] sierpnia 2015 r., uzupełnionej pismem z [...] kwietnia 2016 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa NFZ z [...] lipca 2015 r. skarżący wniósł o jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., nazywanej dalej: "p.p.s.a.") i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:

1) naruszenie przepisów prawa procesowego:

a. art. 7 K.p.a. i art. 136 K.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tj. niezbędnych do ustalenia w jakiej wysokości skarżący w okresie od 1 stycznia 1999 r. - [...] grudnia 2010 r. pobierał emeryturę i jakiej wysokości dochody uzyskiwał w tym okresie z prowadzonej działalności gospodarczej,

b. art. 77 K.p.a., poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w zakresie ustalenia wysokości emerytury Skarżącego w okresie od [...] stycznia 1999 r. - [...] grudnia 2010 r. oraz w zakresie ustalenia wysokości dochodów uzyskiwanych w tym okresie z prowadzonej działalności gospodarczej,

c. art. 9 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania dowodowego w celu uzupełnienia dowodów, względnie brak zlecenia przeprowadzenia postępowania organowi pierwszej instancji,

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 82 ust. 8 pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach poprzez niezastosowanie i nieuwzględnienie, że pobierane przez skarżącego świadczenie emerytalne nie przekraczało kwoty minimalnego wynagrodzenia oraz, że uzyskiwane dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej nie przekraczały miesięcznie 50% kwoty najniższej emerytury.

Skarżący załączył Zaświadczenie Urzędu Skarbowego, z którego wynikało, że dochody roczne wynosiły odpowiednio w roku 2008 4.589,89 zł, w roku 2009 3109,40 zł, w roku 2010 2.695, 44 zł. Miesięcznie dochody nie przekraczały 50 % kwoty najniższej emerytury. Organ pierwszej instancji nie rozważył tej kwestii, a organ odwoławczy podtrzymał jego ustalenia.

Informacje o wysokości dochodów były istotne w świetle art. 22 ust. 4 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym i art. 24 ust. 5 ustawy o świadczeniach. Poprawne ustalenie tych informacji wykazałoby bowiem, że skarżący uzyskuje emeryturę nieprzekraczającą minimalnych dochodów, dochody uzyskiwane z działalności gospodarczej nie przekraczają 50% najniższej emerytury, w konsekwencji czego składka na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie musiała być przez skarżącego opłacana.

W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że rozpoczynając prowadzenie działalności gospodarczej w 1999 r. dowiadywał się w KRUS, czy podlega opłatom z tytułu prowadzenia działalności. Otrzymał informację, że nie. Dlatego też w dalszym okresie nie opłacał składek na ubezpieczenie zdrowotne, będąc przekonany, że postępuje zgodnie z prawem, w zaufaniu do uzyskanej informacji jaką otrzymałem w KRUS. Informował również organ w trakcie trwania postępowania, że prowadzona działalność przynosiła albo znikome dochody, albo nie przynosiła ich wcale, popierając to stosownymi dokumentami - zeznaniami podatkowymi. Skarżący wskazał również, że otrzymywana emerytura jest bardzo niska. Organ prowadzący postępowanie nie żądał od skarżącego dokumentów na potwierdzenie wysokości emerytury cały okres jej pobierania. Skarżący przedstawił organom wszystkie dokumenty, w których jest posiadaniu.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 10 maja 2016 r. o sygn. akt: VI SA/Wa 2531/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wskazał, że bezspornym w sprawie było, iż w okresie objętym decyzją I instancji miały zastosowanie przepisy trzech kolejnych ustaw tj. ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ustawy o świadczeniach, które w związku ustawą z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.) obejmują obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych - od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania wykonywania takiej działalności a od dnia [...] września 2008 r., w brzmieniu: "osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej". Obowiązek ubezpieczenia powstaje i wygasa w terminach określonych w ustawie o ubezpieczeniach społecznych. Czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne. Nie jest przy tym istotne czy uzyskuje się z niej przychody. Tak więc dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej znaczenie prawne ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz jego wykreślenie z tej ewidencji. Zarejestrowana działalność gospodarcza wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Ustanie obowiązku ubezpieczenia powoduje wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu. Faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej zgłoszone tylko w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych nie powoduje ustania podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego (por. wyroki WSA w Warszawie z 4 kwietnia 2006r., sygn. akt VI SA/Wa 210/06 oraz z dnia 6 marca 2006r., sygn. akt VI SA/Wa 1636/05). Dalej Sąd wyjaśnił, że pojęcie "zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej" zostało wprowadzone ustawą z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. nr 141 poz. 888). Zgodnie z art. 12 powołanej wyżej ustawy osoby prowadzące działalność gospodarczą w okresie zawieszenia jej wykonywania nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

W ocenie Sądu, w świetle zebranego materiału dowodowego skarżący prowadził nieprzerwanie działalność gospodarczą od stycznia 1999 r. do końca grudnia 2010 r. W ocenie Sądu, w zaskarżonej decyzji organ prawidłowo uznał, że w odniesieniu do faktu, iż prowadzona przez Ubezpieczonego działalność gospodarcza przynosiła w niektórych latach straty, w orzecznictwie sądów podkreśla się, że działalność gospodarcza jest działalnością, z którą związana jest konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego. Zatem przedsiębiorca rozpoczynający działalność powinien liczyć się z ryzykiem obejmującym okresy faktycznego przestoju w wykonywaniu działalności, czy to z powodu braku płynności finansowej, czy też na przykład z powodu choroby przedsiębiorcy i niemożności zastąpienia go w wykonywaniu czynności biznesowych przez współpracownika (pracownika firmy). Skoro nie nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji, to należy domniemywać, że działalność ta była przez odwołującego prowadzona, również bez względu na to czy uzyskiwał on przychody, czy może ponosił straty w spornym okresie, a tym samym istnieje obowiązek zapłaty składek na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne (por. wyrok WSA w Warszawie z 11 grudnia 2008r., sygn. akt VIISA/Wa 764/08 i z 4 grudnia 2012r., sygn. akt VI SA/Wa 440/12). Skarżący nie zgłaszał do ewidencji działalności gospodarczej informacji o zawieszeniu wykonywania działalności. W konsekwencji Sąd uznał, iż organ prawidłowo ustalił, że skarżący prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej w okresie wskazanym w decyzji. A zatem skarżący od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej do dnia jej wykreślenia z ewidencji był objęty ubezpieczeniem zdrowotnym.

Reasumując Sąd wskazał, że w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach osoba fizyczna prowadzi działalność od dnia jej zarejestrowania do dnia jej wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej. W ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił okres podlegania przez skarżącego obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej. Organy administracji prowadząc postępowanie nie naruszyły przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania.

Od powyższego wyroku M. G. złożył skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok w całości zarzucając naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 marca 2016 r. o sygn. akt: II GSK 5009/16 uchylił wyrok Sądu I instancji oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Zdaniem NSA, zgodnie z przepisami kolejnych ustaw dotyczących obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego, obowiązkowo ubezpieczeniom zdrowotnym, podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, a od 20 września 2008 r. - z wyłączeniem osób, które zwiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Z kolei, zgodnie z art. 13 pkt 4 u.s.u.s., obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, a od 20 września 2008r. – obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej ( Dz. U. z 2013r., poz. 672 ze zm., dalej ustawa o swobodzie działalności gospodarczej).

W ocenie NSA Sąd I instancji przyjął nieprawidłowe założenie, iż dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej znaczenie prawne ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz jego wykreślenie z ewidencji. Zarejestrowana działalność gospodarcza wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Ustanie obowiązku ubezpieczenia powoduje wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu. Faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, zgłoszone tylko w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, nie powoduje ustania podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Na potwierdzenie swojego stanowiska Sąd I instancji powołał ww. orzecznictwo WSA w Warszawie. Innymi słowy Sąd I instancji całkowicie utożsamił prowadzenie działalności gospodarczej skutkujące podleganiu obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym, z czasem figurowania formalnego wpisu w ewidencji działalności gospodarczej.

Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się z taką wykładnią art. 13 pkt 4 u.s.u.s., podzielając i przyłączając się do tej linii orzecznictwa, zgodnie z którą obowiązek ubezpieczenia osoby prowadzącej pozarolniczą działalność - w tym działalność gospodarczą - wynika z faktycznego prowadzenia tej działalności. Innymi słowy, osoby faktycznie nieprowadzące takiej działalności nie podlegają ubezpieczeniu, nawet jeżeli dokonały wpisu do ewidencji i odpowiednio osoby, które nie zgłosiły tej działalności organowi ewidencyjnemu, a faktycznie ją prowadzą, objęte są obowiązkiem ubezpieczenia. Tej oceny nie podważa zmiana ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, która weszła w życie od dnia 20 września 2008r., gdyż w dalszym ciągu zasadniczym przepisem pozostaje art. 6 ust. 1 pkt 5 u.s.u.s., który stanowi, że obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalno-rentowym podlegają osoby "prowadzące" pozarolniczą działalność. Nadto, o ile wpis do ewidencji działalności, zawieszenia wykonywania tej działalności ma charakter konstytutywny w sferze ubezpieczeń społecznych (ustanie obowiązku ubezpieczenia społecznego i obowiązku opłacania składek), jest więc zdarzeniem prawnym a nie okolicznością faktyczną, o tyle zaprzestanie prowadzenia (niewykonywanie) pozarolniczej działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 13 ust. 4 u.s.u.s., jest oceniane w sferze faktów (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2011 r., II UK 377/10, OSNP 2012/15-16/203 i wyrok z dnia 27 kwietnia 2009r., I UK 328/08 opubl. OSNP 2010/23 – 24/297 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 22 lipca 2016r., III AUa 848/16 opubl. Lex 2087882).

W ocenie NSA, wobec błędnej wykładni art. 13 pkt 4 u.s.u.s., Sąd I instancji nie dokonał kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem, czy można mówić, na tle stanu faktycznego ustalonego przez organ, o rzeczywistym prowadzeniu działalności gospodarczej przez skarżącego w całym okresie jej zarejestrowania, czemu skarżący konsekwentnie zaprzecza, wskazując, że w rzeczywistości działalność przez niego zarejestrowana – od ok. 8 lat była nieaktywna z uwagi na fakt ciągłej potrzeby leczenia (od 2001r.). W świetle zaprezentowanej wykładni zbadania więc wymaga, czy dostarczone przez skarżącego dowody na potwierdzenie stanu jego zdrowia oraz potrzeby leczenia i opieki nie mogą przemawiać za obaleniem domniemania – prowadzenia działalności gospodarczej – wynikającego z wpisu do ewidencji. NSA wskazał, iż Sąd I instancji nie dokonał rozważenia istoty sprawy w zakresie stwierdzenia koniecznej przesłanki podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu w całym kwestionowanym okresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę zważył, co następuje:

Kwestią zasadniczą w niniejszej sprawie jest okoliczność, iż była ona przedmiotem oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny w ramach postępowania kasacyjnego, w wyniku którego sprawę przekazano Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania - na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2017 r poz. 1369 ze zm.), dalej jako p.p.s.a.

Wskazać należy, że na mocy art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu wykładni prawa istnieje tylko wtedy gdy:

a) stan faktyczny ustalony w wyniku ponownego rozpoznania sprawy uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny;

b) po wydaniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zmieni się stan prawny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odnosząc przedstawione wyżej rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy nie stwierdził zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Oznacza to, że dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko Sądu wyższej instancji.

W orzecznictwie i literaturze jednolicie przyjmuje się, iż związanie samego sądu administracyjnego oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Sąd przyjął zatem jako własne stanowisko przedstawione przez NSA.

Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu, zaskarżoną decyzję należało uchylić.

Na wstępie wskazać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził dokonanie przez Sąd I instancji błędnej wykładni prawa materialnego, tj. art. 13 pkt 4 u.s.u.s., a w konsekwencji w tym zakresie również przepisów postępowania.

NSA uznał za niezbędne dokonanie dodatkowej oceny zaistnienia koniecznej przesłanki podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu przez skarżącego w całym kwestionowanym okresie, jaką stanowi faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej oraz zweryfikowanie, czy dostarczone przez skarżącego dowody na potwierdzenie stanu jego zdrowia oraz potrzeby leczenia i opieki nie mogą przemawiać za obaleniem domniemania prowadzenia działalności gospodarczej, wynikającego z wpisu do ewidencji.

Sąd po ponownym rozpoznaniu sprawy stwierdza, iż wymaga to przeprowadzenia przez organ administracji dodatkowego (uzupełniającego) postępowania, celem dokonania niezbędnych ustaleń okoliczności podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu w całym spornym okresie, gdyż nie zostało zbadane, czy działalność skarżącego faktycznie była prowadzona we wszystkich wskazanych w skarżonej decyzji okresach. Dotyczy to w szczególności lat 2011-2013, kiedy to skarżący w ogóle nie wykazywał dochodu z działalności gospodarczej, jak również lat 1999-2003. Domniemanie przyjęte przez organ, że wpis do ewidencji działalności gospodarczej w istocie przesądza o fakcie prowadzenia takiej działalności jest bowiem dla celów dowodowych niewystarczające, jak wywiódł w cytowanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny.

W tym zakresie oceny organu wymaga także kwestia wpływu stanu zdrowia skarżącego – w świetle przedłożonych przez niego dowodów – na możliwość prowadzenia działalności gospodarczej w znaczeniu faktycznym, a nie teoretycznym poprzez domniemanie istnienia wpisu w ewidencji. Niezbędne jest zatem zbadanie, czy stan zdrowia skarżącego pozwalał w praktyce na wykonywanie przez niego działalności, wynikającej z wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, czy też z tego powodu ją uniemożliwiał.

W dokonaniu tych ustaleń Sąd nie może wyręczać organów administracji, nie tylko dlatego, że co do zasady nie prowadzi postępowania dowodowego lecz przede wszystkim ze względu na fakt, iż nie czyni własnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, dokonując jedynie oceny działania organów pod względem kryterium zgodności z prawem.

Podsumowując, w ocenie Sądu, przytoczone wyżej okoliczności faktyczne oraz prawne świadczą o tym, że organ nie wyjaśnił przedmiotowej sprawy w sposób wymagany przez art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie przepisów postępowania administracyjnego również miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Wydanie ponownej decyzji w tej sprawie powinno nastąpić z uwzględnieniem oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku.

Z tego też względu – braku wyjaśnienia wskazanych okoliczności niezbędnych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy – w kontekście konieczności ziszczenia się przesłanki faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego, wywiedzionej z art. 13 pkt 4 u.s.u.s., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, które znajduje uzasadnienie w treści art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. oraz przepisach Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, w przypadku świadczenia pomocy prawnej z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1668), zostanie podjęte na mocy postanowienia referendarza sądowego.