Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 5213/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i zobowiązano do rozpoznania wniosku w części oraz stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 1, art. 25 ust. 2, art. 1 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 235, art. 3 § 2 pkt 8, art. 149 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: § 3 w zw z § 1 ust. 6 pkt 2 i § 1 ust. 7
journal: Dz.U. 2019 poz 1090
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2019 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach  sądowoadministracyjnych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska - Matusiak Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2021 r. sygn. akt II SAB/Wa 577/20 w sprawie ze skargi J. J. na bezczynność Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] sierpnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. zobowiązuje Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] do rozpoznania punktu 1 i 2 wniosku J. J. z dnia [...] sierpnia 2020 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 3. stwierdza, że Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] dopuścił się bezczynności, 4. stwierdza, że bezczynność Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 5. w pozostałym zakresie oddala skargę, 6. zasądza od Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na rzecz J. J. 100 (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 stycznia 2021 r. sygn. akt II SAB/Wa 577/20 oddalił skargę J. J. na bezczynność Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] sierpnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

J. J., w dniu [...] sierpnia 2020 r., w formie elektronicznej, skierował do Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] wniosek o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie:

1. wszystkich wydanych w 2019 r. i 2020 r. decyzji Prezesa WSA w [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej – łącznie dwie;

2. dokumentów, umów będących podstawą użytkowania budynków przy ul [...], ul. [...] w [...] i ul. [...] w [...];

3. numerów ksiąg wieczystych wskazanych w pkt 2 nieruchomości, które użytkowane są przez tut. Sąd.

Wniósł by żądane informacje przekazać w formie skanów za pośrednictwem Platformy ePUAP.

Prezes WSA w [...] w piśmie z dnia [...] września 2020 nr [...] poinformował wnioskodawcę, że kserokopie dokumentów wymienionych w pkt 1 i 2 wniosku zostaną udostępnione po uiszczeniu opłaty kancelaryjnej w wysokości 96 zł.

Co do żądania wnioskodawcy zawartego w pkt 3 wniosku został on poinformowany, iż sprawy dotyczące informacji zawartych w zasobie geodezyjno – kartograficznym zostały uregulowane w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r. poz. 276 z późn. zm.) oraz w przepisach wykonawczych do niej.

Wnioskodawca w piśmie z dnia [...] września 2020 r. poinformował, że nie żądał udostępnienia informacji w formie kserokopii. Powiadomienie o nałożeniu opłaty za udostępnienie informacji w formie kserokopii, która nie jest zgodna z wnioskiem, pozbawione jest podstawy prawnej, gdyż z oczywistych względów zastosowania nie znajdują wskazane przez organ przepisy uzasadniające nałożenie opłaty kancelaryjnej.

Prezes WSA w [...] w piśmie z dnia [...] września 2020 r. poinformował wnioskodawcę, że nie posiada wersji elektronicznej żądanych dokumentów. Podkreślił, że przesłanie dokumentu w postaci skanu nie zwalnia wnioskodawcy od obowiązku uiszczenia należnej opłaty za uzyskaną postać dokumentu.

Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429, dalej: u.d.i.p.), przepisy tej ustawy nie mogą naruszać przepisów innych ustaw, określających odmienne zasady i tryb do informacji będących informacjami publicznymi. Tym samym żądanie zawarte w pkt 3 wniosku nie mogło zostać załatwione na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.

J. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa WSA w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na jego wniosek z dnia [...] sierpnia 2020 r.

Prezes WSA w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i potrzymał stanowisko przedstawione w pismach kierowanych do skarżącego, będących reakcją na jego wniosek z dnia [...] sierpnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku oddalił skargę uznając, że w rozpoznawanej sprawie, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, należy mieć na względzie przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429 - dalej także: "u.d.i.p."), która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania (art. 1-2 u.d.i.p.).

Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku informacyjnego ma miejsce wówczas, gdy organ - będąc w posiadaniu żądanej informacji publicznej - nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udzielenia tej informacji (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.), nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie nie informuje wnioskodawcy, że w danej sprawie przysługuje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.).

W ocenie Sądu I instancji, Prezes WSA w [...] dopełnił obowiązków i działał w granicach, a w szczególności na podstawie przepisów, o których skarżący był informowany podczas prowadzonego postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 235 p.p.s.a., opłatę kancelaryjną pobiera się także za odpisy, wyciągi, kopie i wydruki oraz zaświadczenia i inne dokumenty wydawane na podstawie zbiorów gromadzonych i prowadzonych w sądzie poza aktami sprawy. Natomiast art. 236 p.p.s.a. Rada Ministrów określiła, w drodze rozporządzenia z dnia 3 czerwca 2019 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1090), wysokość opłat kancelaryjnych. Żądana od skarżącego opłata została ustalona na podstawie tego rozporządzenia.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie:

I. prawa materialnego, tj.:

1. art. 15 ust. 1 u.d.i.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, błędnie uznając, że udostępnienie żądanej informacji publicznej uzależnione jest od uiszczenia naliczonej przez organ opłaty kancelaryjnej, podczas gdy udostępnienie żądanych informacji nie wiąże się z poniesieniem dodatkowych środków materialnych, czy osobowych przez organ mogących uzasadniać pobranie opłaty;

2. art. 14 ust. 2 u.d.i.p. poprzez jego niezastosowanie, błędnie uznając, że żądana informacja nie może zostać udostępniona w inny sposób i w formie niż wskazane we wniosku (tj. w postaci skanów dokumentów), podczas gdy organ był zobowiązany do powiadomienia pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazania, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie;

II. przepisów postępowania, tj.:

1. art. 235 p.p.s.a. oraz § 3 w zw. z § 1 ust. 6 pkt 2 i § 1 ust. 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2019 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1090; dalej jako: rozporządzenie RM) w zw. z art. 1 ust. 2 u.d.i.p., które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez ich niewłaściwe zastosowanie uznając, że odnoszą się one do żądania uiszczenia opłaty kancelaryjnej za udostępnienie informacji publicznej w postaci skanu dokumentów, podczas gdy regulacje te dotyczą wydania kopii czy wydruku dokumentu na podstawie zbiorów gromadzonych i prowadzonych w sądzie poza aktami sprawy, tj. dotyczą udostępnienia nośnika informacji; udostępnienie żądanych informacji w postaci skanu dokumentu nie generuje zaś rzeczywistych kosztów organu;

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 149 § 1 p.p.s.a. poprzez niestwierdzenie, że w sprawie doszło do bezczynności organu, mimo że organ nie podjął działań, do których był zobowiązany w oparciu o przepisy u.d.i.p., co skutkowało oddaleniem skargi na bezczynność we wskazanym zakresie.

Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi na bezczynność Prezesa WSA w [...]. W razie nieuwzględnienia tego wniosku, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., Rzecznik wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Skarżący kasacyjnie oświadczył o zrzeczeniu się rozprawy w niniejszej sprawie.

Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną J. J. wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej w całości poprzez:

a) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na bezczynność Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] - na podstawie art. 188 p.p.s.a.;

b) ewentualnie, w razie nieuwzględnienia powyższego wniosku - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie - na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.;

J. J. wniósł również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz oświadczył o wyrażeniu zgody na rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej Rzecznika Praw Obywatelskich w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skoro w niniejszej strona skarżąca kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna i uczestnik postępowania w ustawowym terminie nie zawnioskowali o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art.174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są uzasadnione.

Przede wszystkim na uwzględnienie nie zasługują zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

Jako bezpodstawny ocenić należy zarzut naruszenia art. 235 p.p.s.a. oraz § 3 w zw. z § 1 ust. 6 pkt 2 i § 1 ust. 7 rozporządzenia RM w zw. z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. Z treści art. 235 p.p.s.a. jednoznacznie wynika, że opłatę kancelaryjną pobiera się także za odpisy, wyciągi, kopie i wydruki oraz zaświadczenia i inne dokumenty wydawane na podstawie zbiorów gromadzonych i prowadzonych w sądzie poza aktami sprawy. Niewątpliwie informacja, której udostępnienia żądał skarżący w punkcie 1 i 2 swojego wniosku z dnia [...] sierpnia 2020 r., dotyczy dokumentów gromadzonych i prowadzonych w sądzie poza aktami sprawy. W konsekwencji na Prezesie WSA w [...] ciążył obowiązek pobrania opłaty kancelaryjnej od dokumentów, które miały podlegać udostępnieniu. Zgodnie z powołanym przepisem opłatę kancelaryjną pobiera się nie tylko za odpisy dokumentów, ale także za wyciągi, kopie i wydruki oraz zaświadczenia i inne wydawane dokumenty. "Jeżeli określony podmiot zgłasza żądanie wydania odpisu dokumentu sądowego, także wtedy, gdy powołuje się na przepisy u.d.i.p., zastosowanie znajdą przepisy dotyczące obowiązku poniesienia - w przypadku dokumentu znajdującego się w zbiorach sądu administracyjnego - opłaty kancelaryjnej (art. 235 p.p.s.a.)" – wyrok NSA z 23 października 2018 r., sygn. I OSK 2860/16. Pobranie takiej opłaty kancelaryjnej dotyczy także sytuacji, kiedy żądany dokument jest udostępniany przez sąd w formie skanu. Sformułowanie "pobiera się", odnoszące się do opłaty kancelaryjnej, zawarte w art. 235 p.p.s.a. oznacza obowiązek podjęcia działań przez sąd administracyjny, zmierzających do uiszczenia przez skarżącego wskazanej opłaty.

Na podstawie § 3 rozporządzenia RM opłatę kancelaryjną za odpisy, wyciągi, kopie i wydruki oraz zaświadczenia i inne dokumenty wydawane na podstawie zbiorów gromadzonych i prowadzonych w sądzie poza aktami sprawy pobiera się odpowiednio w wysokości określonej w § 1. Prawidłowo także wskazano § 1 ust. 6 pkt 2 i § 1 ust. 7 rozporządzenia RM jako podstawę ustalenia wysokości należnej opłaty kancelaryjnej. Powołane rozporządzenie nie różnicuje wysokości opłaty kancelaryjnej w zależności od sposobu wydania kserokopii, czy też wydruku dokumentu. Nie ma zatem znaczenia, czy strona żąda doręczenia dokumentu osobiście, drogą pocztową, czy też drogą mailową w formie skanu. Wysokość opłaty kancelaryjnej jest stała i nie jest uzależniona od żadnych dodatkowych okoliczności (techniki dokonywania odpisu, sposobu doręczenia, czy też ekonomicznych kalkulacji) - zob. postanowienie NSA z 11 października 2012 r., sygn. II FZ 836/12.

Należy zauważyć, że treści art. 1 ust. 2 u.d.i.p. wynika, że ustawa ta nie jest jedynym aktem normatywnym regulującym zasady realizacji konstytucyjnego prawa do informacji, skoro przepis ten stanowi, że przepisy ustawy (u.d.i.p.) nie naruszają innych ustaw, określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Do odmiennych zasad dostępu do informacji publicznej zaliczyć należy zasady dotyczące opłat związanych z udostępnieniem informacji. Konieczne jest zatem każdorazowe dokładne badanie treści złożonego wniosku pod kątem m.in. zasad dostępu wnioskodawcy do żądanej informacji w oparciu o inne ustawy, które wobec brzmienia art. 1 ust. 2 u.d.i.p. mają pierwszeństwo w zastosowaniu w przypadku kolizji z ogólnymi zasadami dostępu do informacji określonymi w u.d.i.p. Odrębna regulacja dotyczy tego, na co wyraźnie wskazuje ustawa szczególna, tam zaś gdzie sprawa uregulowana jest jedynie częściowo lub w ogóle nie jest uregulowana w ustawie szczególnej, zastosowanie znajdą przepisy u.d.i.p. (por. uchwała NSA z dnia 9 grudnia 2013 r., I OPS 8/13). Ustawa o dostępie do informacji publicznej reguluje ogólne zasady postępowania w sprawach dotyczących informacji publicznej i jej przepisy bez wątpienia znajdują zastosowanie do określenia charakteru informacji, czy określenia adresata wniosku jako podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji, a także ustalenia, czy może i powinno dojść do zastosowania odmiennych zasad dostępu do informacji. Te szczególne zasady dotyczą odpłatności za m.in. odpisy, wyciągi, kopie i wydruki oraz zaświadczenia i inne dokumenty wydawane na podstawie zbiorów gromadzonych i prowadzonych w sądzie poza aktami sprawy również wtedy, gdy dokumenty te są nośnikami informacji publicznej i z tego tytułu podlegają udostępnieniu na podstawie u.d.i.p. Zasady odpłatności określone w p.p.s.a. nie miałyby zastosowania, gdyby wnioskodawca żądając udostępnienia informacji publicznej nie domagał się określonego dokumentu (w niniejszej sprawie: decyzji Prezesa WSA w [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej wydanych w 2019 r. i 2020 r. oraz dokumentów umów będących podstawą użytkowania budynków przy ul [...], ul. [...] w [...] i ul. [...] w [...]). Opłata kancelaryjna nie jest opłatą za informację, czy jej udzielenie, lecz za udostępnienie określonego dokumentu stanowiącego nośnik informacji i to niezależnie od formy jego udostępnienia (papierowa, czy też elektroniczna).

Bezzasadny jest także zarzut art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 149 § 1 p.p.s.a. Przepis art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. ma charakter ustrojowy określający kognicję sądu administracyjnego. Nie stanowi on podstawy dla czynienia zaskarżonemu orzeczeniu zarzutu błędnego rozstrzygnięcia, gdyż celowi temu służą inne przepisy. Wydanie wyroku, niezgodnego z oczekiwaniem skarżącego, nie może być utożsamiane z uchybieniem powołanej normie. Natomiast art. 149 § 1 p.p.s.a. nie był stosowany przez Sąd I instancji (nie stanowił podstawy prawnej wyroku), nadto ma charakter wynikowy. Jego zastosowanie przez sąd I instancji jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie zaistniał stan bezczynności lub przewlekłości postępowania, który uzasadniałaby zastosowanie tego przepisu.

Jako nieuzasadniony ocenić należy zarzut naruszenia art. 14 ust. 2 u.d.i.p. poprzez jego niezastosowanie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne w świetle brzmienia art. 174 p.p.s.a. formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisu prawa "poprzez jego niezastosowanie" czy "pominięcie" (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2008 r., I OSK 1807/07; wyrok NSA z dnia 14 maja 2007 r., I OSK 1247/06; wyrok NSA z dnia 28 marca 2007 r., I OSK 31/07; postanowienie NSA z dnia 2 marca 2012 r., I OSK 294/12). Nawet gdyby przyjąć, że w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej możliwe jest również kwestionowanie niezastosowania, to strona skarżąca kasacyjnie powinna wskazać przepis właściwy jako podstawę materialną rozstrzygnięcia i uzasadnić, dlaczego ten właśnie przepis powinien lec u podstaw kwestionowanego rozstrzygnięcia, tj. dlaczego powinien być zastosowany (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2004 r., OSK 121/04; wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2005 r., II OSK 299/05; wyrok NSA z dnia 15 marca 2011 r., II OSK 323/10). Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w postaci negatywnej, czyli zarzucenia niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana, wymaga należytej precyzji w konstruowaniu danego zarzutu kasacyjnego w konkretnej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 3 października 2013 r., II FSK 1020/12). Niezastosowany przez sąd w procesie kontroli przepis prawa materialnego może stanowić podstawę skargi kasacyjnej, jeżeli w konkretnym stanie faktycznym istniały podstawy do dokonania subsumcji (zob. B. Dauter: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, teza 5, Lex 2013; wyrok NSA z dnia 16 marca 2011 r.). Jak wynika z treści art. 14 ust. 2 u.d.i.p.

jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Prezes WSA w [...] na żadnym etapie procedowania wniosku J. J. z dnia [...] sierpnia 2020 r. nie twierdził, że nie może jej udostępnić w sposób lub w formie określonych we wniosku. Wręcz przeciwnie z pism skierowanych do skarżącego (z dnia [...] i [...] września 2020 r. oraz z odpowiedzi na skargę z [...] września 2020 r.) wynika, że podmiot zobowiązany ma możliwości i środki techniczne do udostępnienia żądanej informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Nie było zatem żadnych podstaw do zastosowania art. 14 ust. 2 u.d.i.p. przez podmiot zobowiązany.

Natomiast jako zasadny ocenić należy podstawowy zarzut naruszenia art. 15 ust. 1 u.d.i.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Słusznie bowiem strona skarżąca kasacyjnie podniosła, że udostępnienie żądanej informacji publicznej nie jest uzależnione od uprzedniego uiszczenia naliczonej przez organ opłaty kancelaryjnej. Z treści art. 15 ust. 1 u.d.i.p. wynika, że podmiot obowiązany do udostępnienia informacji może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej kosztom jej udostępnienia. Oczywiście zgodnie z art. 15 ust. 2 u.d.i.p. podmiot taki w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku ma powiadomić wnioskodawcę o wysokości opłaty. Samo zaś udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek. Zatem nie istnieje możliwość uzależnienia udostępnienia informacji publicznej od uprzedniego wniesienia opłaty, o której mowa w art. 15 u.d.i.p. Przepis art. 15 ust. 2 u.d.i.p. przewiduje realizację obowiązku udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem także w przypadku braku odpowiedzi ze strony wnioskodawcy na zawiadomienie podmiotu zobowiązanego o wysokości opłaty związanej z udostępnieniem żądanej informacji (czyli bez wniesienia opłaty). Oznacza to, że z powodu braku wniesienia opłaty podmiot zobowiązany nie będzie mógł ani odmówić udostępnienia informacji (wydać decyzji o odmowie udostępnienia informacji), ani też pozostawić sprawy (wniosku) bez rozpoznania (art. 14 ustawy). Nie jest więc czynność warunkowa tj. wykonanie danej czynności żądanej przez stronę nie jest uzależnione od uiszczenia należnej opłaty kancelaryjnej. Powstanie obowiązku uiszczenia opłaty i wezwanie strony do uiszczenia tej opłaty, powoduje jedynie przesunięcie terminu udostępnienia tej informacji w zakresie określonym w przepisie art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Tym samym art. 15 ust. 2 u.d.i.p. przewiduje realizację obowiązku udostępnienia informacji zgodnie z pierwotnym wnioskiem także w przypadku braku odpowiedzi ze strony wnioskodawcy na zawiadomienie podmiotu zobowiązanego o wysokości opłaty związanej z udostępnieniem żądanej informacji, czy też nieuiszczenia takiej opłaty. W niniejszej sprawie podmiot zobowiązany nie udzielił wnioskowanej informacji publicznej uzależniając to od uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 96 zł. Nieuiszczenie opłaty nie powoduje pozostawienia pisma/wniosku bez rozpoznania, a jedynie w przypadku, gdy strona nie uiści opłaty zarządza się jej ściągnięcie (art. 220 § 1 p.p.s.a.).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] do dnia rozpoznania skargi J. J. w dniu 25 stycznia 2021 r. przez Sąd I instancji nie udostępnił wskazanej we wniosku z dnia [...] sierpnia 2020 r. informacji publicznej, a tym samym pozostawał w bezczynności. Nie zostało także wykazane, iż wspomnianą informację Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] udostępnił do dnia rozpoznania skargi kasacyjnej przez NSA. Bezczynność ta nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Podkreślić należy, że podmiot zobowiązany w terminie i szybko reagował na wniosek (z dnia [...] sierpnia 2020 r.) i pismo (z dnia [...] września 2020 r.) wniesione przez skarżącego (odpowiednio pisma z dnia [...] i [...] września 2020 r.). Rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 149 § 1a p.p.s.a., jest postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza zatem rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych obowiązków, w tym terminu do załatwienia sprawy, lecz konieczna jest wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym np. w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony lub jawnego natężenia braku woli organu do załatwienia sprawy – co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Jak wynika z treści art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności. Dlatego też zasadnym jest nałożenie na Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] obowiązku rozpoznania punktu 1 i 2 wniosku J. J. z dnia [...] sierpnia 2020 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Natomiast zawarte w punkcie 3 wniosku skarżącego z dnia [...] sierpnia 2020 r. żądanie udostępnienia numerów ksiąg wieczystych nieruchomości, które użytkowane są przez WSA w [...], nie następuje w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Niewątpliwie z samej zasady, wynikającej z art. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2204), zgodnie z którą księgi wieczyste są jawne, nie można wyprowadzić wniosku, że każdy, bez spełnienia jakichkolwiek przesłanek, ma dostęp do różnych informacji i danych związanych z funkcjonowaniem ksiąg wieczystych. Zgodnie z art. 364 ust. 6 powołanej ustawy każdy, kto zna numer księgi wieczystej, może bezpłatnie przeglądać księgę wieczystą za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Przepisami określającymi zasady i tryb dostępu do informacji, będących informacjami publicznymi, w postaci numeru księgi wieczystej, jest ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2052 z późn. zm.), która w art. 24 ust. 5 ustawy w sposób wyraźny i zupełny określa krąg podmiotów uprawnionych do uzyskania informacji z ewidencji gruntów i budynków, zawierających dane osobowe, jak również zakres tych informacji oraz tryb ich udostępnienia (por. też wyrok NSA z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt I OSK 777/13). Tym samym ustawodawca, odnośnie informacji wchodzących w skład wypisu z ewidencji gruntów i budynków, dotyczących danych osobowych, określił odrębny reżim prawny zarówno w zakresie przedmiotowym, jak i podmiotowym, oraz co do trybu udostępnienia. Artykuł 24 ust. 5 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne wyłącza zatem zastosowanie u.d.i.p. do informacji oznaczających księgi wieczyste nieruchomości, stanowiących wszak element wchodzący w skład wypisu z ewidencji gruntów i budynków, jeżeli dotyczą one danych osobowych. Ustawodawca materię tę w sposób całkowity i zupełny uregulował w ustawie szczególnej względem u.d.i.p., która ma tym samym pierwszeństwo zastosowania, stosownie do art. 1 ust. 2 u.d.i.p, który in principio stanowi, iż przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. A zatem przepisy u.d.i.p. nie mogą być stosowane w taki sposób, który podważałby normy innych ustaw.

Problematykę relacji u.d.i.p. do innych ustaw rozważał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 9 grudnia 2013 r. o sygn. akt I OPS 8/13 (ONSAiWSA 2014, nr 3, poz. 38). Wskazał w niej, że istnienie innych zasad czy trybu udostępniania informacji publicznych wyłącza stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej, jednakże tylko w zakresie regulowanym wyraźnie tymi szczególnymi ustawami. NSA podkreślił w uchwale za doktryną, że przepis art. 1 ust. 2 u.d.i.p. oznacza, że wszędzie tam, gdzie konkretne sprawy dotyczące zasad i trybu dostępu do informacji będącej informacją publiczną uregulowane są inaczej w ustawie o dostępie do informacji publicznej, a inaczej w ustawie szczególnej dotyczącej udostępnienia informacji i stosowania obu tych ustaw nie da się pogodzić, pierwszeństwo mają przepisy ustawy szczególnej. Tam gdzie jednak dana sprawa uregulowana jest tylko częściowo, lub w ogóle nie jest uregulowana w ustawie szczególnej, zastosowanie mają odpowiednie przepisy u.d.i.p., przy czym w pierwszym przypadku stosowane są uzupełniająco, w drugim zaś stanowią wyłączną regulację prawną w danym zakresie.

Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 24 września 2015 r. I OSK 1373/15 nie można zaaprobować stanowiska o stosowaniu w omawianym zakresie u.d.i.p., ponieważ godziłoby to w racjonalność ustawodawcy. Trudno wszak założyć, że węższy zakres dostępu do informacji publicznej chciał on zapewnić osobom posiadającym w tym aspekcie interes prawny - zaś szerszy i prostszy - każdemu innemu podmiotowi. Taka wykładnia nie licowałaby z konstytucyjną zasadą równości, wyrażoną w art. 32 ustawy zasadniczej (zob. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 142/14). Mogłaby ona zarazem prowadzić do obejścia wymagań i warunków stawianych dla udostępnienia informacji wchodzącej w skład ewidencji gruntów i budynków przez ustawę - Prawo geodezyjne i kartograficzne.

W tym stanie rzeczy stwierdzając, że skarga kasacyjna jest uzasadniona, a istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny miał podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku oraz do rozpoznania skargi w oparciu o art. 188 p.p.s.a. (pkt 1 wyroku), a w następstwie tego na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 i § 1a p.p.s.a. do zobowiązania Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] do rozpoznania punktu 1 i 2 wniosku J. J. z dnia [...] sierpnia 2020 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 2 wyroku), stwierdzenia, że Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] dopuścił się bezczynności (punkt 3 wyroku) oraz, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 4 wyroku), a na podstawie art. 151 p.p.s.a. do oddalenia skargi w pozostałym zakresie (pkt 5 wyroku).

O kosztach postępowania sądowego, na które składa się wyłącznie wpis od skargi (100 zł), orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 200 p.p.s.a. (pkt 6 wyroku).