Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 682/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23 par. 4 i par. 5, art. 137 par. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 listopada 2013 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 9 maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją

z dnia 9 maja 2013 r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia 6 października 2011 r., nr [...], określającą B. S. zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. w kwocie [...] zł.

Zasadnicze ustalenia faktyczne w sprawie przedstawiają się następująco:

B. S. prowadziła w 2006 roku pozarolniczą działalność gospodarczą - indywidualnie w zakresie specjalistycznej opieki lekarskiej oraz w ramach spółek cywilnych V. i D. prowadzonych wspólnie z A. T..

Udział podatniczki w dochodach spółki V. wynosił [...]%, a w spółce D. w okresie od 1.01..2006 do 31.10.2006 r. wynosił [...]%, a w okresie od 1.11.2006 do 31.12.2006r. wynosił [...]%. Dochody z tych działalności podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych.

W dniu 27 kwietnia 2007 r. podatniczka złożyła zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu za 2006 r. (PIT-36), w którym wykazała: przychód z emerytur - rent krajowych oraz innych świadczeń w kwocie [...]zł, przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie [...] zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej [...] zł, podstawę opodatkowania w kwocie [...] zł, obliczony podatek w kwocie [...] zł, odliczenie od podatku składek na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...] zł, należny podatek w kwocie [...]zł, zaliczki pobrane przez płatników w kwocie [...] zł, kwotę do zapłaty [...]zł.

Naczelnik Urzędu Skarbowego, na podstawie upoważnienia z 6 listopada 2007r., przeprowadził kontrolę w zakresie prawidłowości i

rzetelności rozliczania się przez B. S. z budżetem państwa z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. Następnie dnia 3 grudnia 2008 r. zostało wszczęte postępowanie podatkowe w sprawie określenia wysokości zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r.

Organ podatkowy, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego stwierdził nieprawidłowości w zakresie prowadzonych przez podatniczkę działalności w badanym okresie, polegające na:

1. w przypadku spółki V. – stwierdzono, że zaewidencjonowana wartość remanentu końcowego została zaniżona o [...] zł. Uznano także, że nie mają związku z prowadzoną przez spółkę działalnością gospodarczą i uzyskanymi przychodami wydatki zaliczone w ciężar kosztów uzyskania przychodów w kwocie [...] zł i [...] zł poniesione na rzecz spółki h. z tytułu abonamentu rocznego za domeny o identyfikatorze – odpowiednio drajwpoint.pl i divepoint.pl.

2. w przypadku spółki cywilnej D.- zaniżenie przychodu oraz kosztów ich uzyskania z tytułu szkoleń kandydatów kierowców będących obywatelami polskimi i obcokrajowców oraz wadliwe ewidencjonowanie przychodów w momencie otrzymywania zapłaty. Stwierdzono także, że w toku działalności Spółki D. dokonano niezgodnych ze stanem rzeczywistym i wadliwych zapisów w podatkowej księdze przychodów i rozchodów, co skutkowało uznaniem jej za nierzetelną i istotnie wadliwą po stronie przychodów, a w konsekwencji niestanowiącą dowodu w sprawie oraz nierzetelną po stronie kosztów uzyskania przychodów lecz stanowiącą dowód

w sprawie.

Następnie, organ podatkowy pierwszej instancji, w decyzji z dnia 6 października 2011 r., uznając, że w sprawie nie jest możliwe dokonanie oszacowania podstawy opodatkowania w oparciu o metody wskazane w art. 23 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2012, poz.749 ze zm.) ordynacja podatkowa, dokonał jej szacunkowego ustalenia stosownie do brzmienia § 4 tego przepisu.

Metoda ta – jak wskazano w tej decyzji - polegała na przyjęciu średnich cen stosowanych przez szkołę w 2006 r. ustalonych w oparciu o wyciągi z rachunku bankowego Spółki, oferty cenowej na poszczególne kategorie prawa jazdy, wyjaśnień i zeznań P. S., wystawionych rachunków, zeznań i pisemnych oświadczeń kursantów, przedłożonych przez kursantów dowodów wpłat KP (dotyczących 2005 r. i 2006 r.), pism PUP, dokumentów otrzymanych od Komendy Wojewódzkiej Policji, 53 dokumentów w języku [...] dotyczących kursantów obcokrajowców, 12 dokumentów stanowiących rozliczenia z pośrednikami, 22 wiadomości mailowych stanowiących korespondencję pomiędzy spółką D. pośrednikami, dokumentów dotyczących rezerwacji hoteli, i dowodów ponoszenia opłat noclegowych, przesłuchania świadków instruktorów świadczących usługi na rzecz spółki D., umowy rezerwacji z dnia 23.08.2006 r., faktur VAT nie ujętych w księdze przychodów i rozchodów spółki cywilnej dokumentujące wydatki poniesione na nabycie usług noclegowych dla kursantów obcokrajowców.

I tak, w zakresie przychodów ustalono, że Spółka D. w 2006 r. uzyskała przychody w łącznej wysokości [...] zł, z tytułu przeprowadzonych szkoleń podstawowych teoretycznych i praktycznych oraz szkoleń dodatkowych kursantów obywateli polskich i obcokrajowców (kursy kat A, B, C, C+E, D), a także z tytułu nieodpłatnego świadczenia usług przez instruktorów nauki jazdy.

Natomiast w zakresie kosztów uzyskania przychodów, których nie ujęto w podatkowej księdze przychodów i rozchodów, dotyczących usług świadczonych przez instruktorów, wydatków związanych ze świadczeniem usług szkolenia kursantów, zaniżonych kwot z tytułu odpisów amortyzacyjnych, usług świadczonych przez "G.".

Ponadto wyłączono wydatki w kwocie [...] zł, które nie stanowiły kosztów uzyskania przychodów. Były to wydatki dotyczące użytkowania samochodów osobowych niewprowadzonych do ewidencji środków trwałych oraz dla których nie prowadzono ewidencji przebiegu pojazdów, wydatki nieudokumentowane, błędnie zaksięgowana korekta faktury VAT, wydatki niezwiązane z prowadzoną działalnością gospodarczą, wydatki dotyczące badań lekarskich kursantów, którzy nie rozpoczęli szkolenia, podwójnie ujętych kwot za egzaminy państwowe.

W związku z powyższym oraz uwzględniając koszty wykazane w księdze ([...] zł), organ podatkowy stwierdził, że łączna kwota kosztów uzyskania przychodów spółki cywilnej D. wynosi [...] zł.

Powyższe ustalenia doprowadziły do skorygowania przez organ pierwszej instancji rozliczenia podatkowego podatniczki w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. i określenia zobowiązanie podatkowego w kwocie [...] zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji podatniczka wniosła o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania.

Decyzji zarzucono naruszenie art. 165 § 4 w zw. z art. 137 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) poprzez prowadzenie postępowania podatkowego w sytuacji braku prawidłowego jego wszczęcia, bowiem doręczenie postanowienia o wszczęciu postępowania nastąpiło z pominięciem strony.

Do odwołania podatniczka dołączyła dowody dotyczące zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2004, 2005, 2006, wśród których znajdowały się oświadczenia kursantów obcokrajowców oraz umowa z dnia 31 maja 2006 r. z G..

Dyrektor Izby Skarbowej , w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, podzielając ustalenia faktyczne dokonane przez organ pierwszej instancji, odnosząc się do argumentacji strony oraz nieuwzględniając jej żądania przeprowadzenia wnioskowanych dowodów, decyzją z dnia 9 maja 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 165 § 4 w związku z art. 137 § 3 ordynacji podatkowej. Dokonując analizy przedłożonego pełnomocnictwa oraz czynności podejmowanych przez pełnomocnika strony w toku postępowania Dyrektor Izby Skarbowej stanął na stanowisku, że B. P. swoim postępowaniem potwierdziła, iż jest umocowana do reprezentowania strony i działania w sprawie, podejmując w imieniu B. S. wszelkie czynności, zgodnie z jej wolą i zakresem udzielonego pełnomocnictwa. Wobec czego brak było, zdaniem organu odwoławczego, podstaw do kwestionowania faktu, iż była ona umocowana do reprezentowania B. S. również w postępowaniu zmierzającym do określenia wysokości zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 rok.

Ponadto organ odwoławczy stanął na stanowisku, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w trakcie prowadzonego postępowania kontrolnego w sposób prawidłowy zgromadził i ocenił dowody świadczące o tym, że podatkowa księga przychodów i rozchodów spółki cywilnej D. za 2006 rok nie odzwierciedla stanu rzeczywistego, czego wyrazem stały się zapisy dokonane w protokole kontroli podatkowej. Następnie, w postępowaniu podatkowym zasadnie objęto badaniem księgi Spółki, czego wyrazem stał się protokół badania ksiąg podatkowych sporządzony zgodnie z dyspozycją art. 193 § 6 ordynacji podatkowej.

Dyrektor Izby Skarbowej wskazał też, że w obliczu zgromadzonych dowodów w sprawie stwierdzić należało, iż zapisy dokonane w podatkowej księdze przychodów

i rozchodów spółki cywilnej D. są zaniżone. Zasadnie więc uznano, że podatkowa księga przychodów i rozchodów spółki cywilnej D.za 2005 rok jest nierzetelna po stronie przychodów, zgodnie bowiem z § 11 ust 1 rozporządzenia w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. z 2003 r. nr 152, poz. 1475 ze zm.). Uznanie, że księga przychodów i rozchodów za 2005 rok, po stronie przychodów, jest nierzetelna uzasadniało zatem nie uznaniem jej za dowód w sprawie w tym zakresie (art. 193 § 4 ordynacji podatkowej).

W zakresie ewidencjonowania przychodów w podatkowej księdze przychodów

i rozchodów stwierdzono również jej istotną wadliwość z uwagi na fakt ujmowania przychodów w momencie otrzymania zapłaty, a nie według przepisu art. 14 ust. 1c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Organ odwoławczy wskazał także, że - wbrew twierdzeniom odwołującej -

w protokole badania ksiąg nie określono cen przyjętych do oszacowania przychodów, ale kierując się informacjami uzyskanymi od samej Spółki ustalono ceny na minimalnym poziomie dla potrzeb odniesienia ich do danych zawartych w księdze i zestawienie to stało się - w opinii organu odwoławczego - uzasadnioną i wystarczającą przesłanką dla uznania księgi za nierzetelną, bowiem stosunek niewpisanego przychodu do wpisanego wyniósł [...]%, zatem w tych warunkach, uwzględniając obowiązujące przepisy nie sposób było uznać księgę za rzetelną. W konsekwencji powyższego organ podatkowy pierwszej instancji zobowiązany był do określenia podstawy opodatkowania Spółki cywilnej D. w drodze oszacowania. Skutkiem stwierdzonej nierzetelności ksiąg podatkowych stało się określenie w decyzji podstawy opodatkowania w drodze oszacowania w oparciu o treść art. 23 Ordynacji podatkowej.

Nadto organ odwoławczy podkreślił, że jak wskazuje zgromadzony materiał dowodowy, Naczelnik Urzędu Skarbowego usilnie dążył do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w oparciu o informacje, w posiadaniu których powinna być strona postępowania. W tym właśnie celu przesłuchano B. S., która zeznała, że nie posiada szczegółowej wiedzy na temat funkcjonowania Spółki, a do reprezentowania Spółki D. ustanowiła pełnomocnika w osobie wspólnika, a zarazem syna, tj. P. S., którego organ podatkowy pierwszej instancji przesłuchiwał czterokrotnie. Powyższe, w opinii organu odwoławczego dowodzi, że organ podatkowy pierwszej instancji podjął wszelkie możliwe działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi w tym zakresie.

Organ odwoławczy zaakceptował również przyjęty, zgodnie z przepisem art. 23 § 4 ordynacji podatkowej, sposób określenia przychodów z tytułu szkolenia kursantów, poprzez zastosowanie metody własnej, przedstawiając jednocześnie proces dochodzenia do poszczególnych wielkości.

Zgromadzone dowody jednoznacznie wskazywały bowiem, że ceny kursów na poszczególne kategorie prawa jazdy były w bardzo dużym stopniu determinowane obywatelstwem kursantów, dlatego więc słusznie dokonano oszacowania wysokości przychodów z podziałem na dwie grupy, tj. kursanci - obywatele polscy oraz kursanci - obcokrajowcy.

Uwzględniając dokonane ustalenia oraz dowody umożliwiające spersonalizowanie kursantów obcokrajowców biorących udział w kursach na prawo jazdy organizowanych przez Spółkę cywilną D. w 2006 roku oraz ich ilości (tj. książki ewidencji osób szkolonych dot. 2006 r., kart przeprowadzonych zajęć oraz kart egzaminu wewnętrznego, wykazu osób, które przystąpiły do egzaminu państwowego, pism podmiotów świadczących usługi hotelowe dla kursantów obcokrajowców, historii rachunków), organ podatkowy pierwszej instancji zasadnie określił przychody Spółki z tytułu świadczenia usług szkolenia kursantów - obcokrajowców w 2006 roku w łącznej wysokości [...] zł - zgodnie ze szczegółowymi wyliczeniami zawartymi w swojej decyzji oraz obywateli polskich [...] zł. Przychód przedstawiono z rozbiciem na okresy 1.01.2006 do 31.10.2006 r., oraz 1.11.2006 do 31.12.2006 r., ze względu na zmianę wysokości udziału podatniczki w spółce.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej , zastosowana metoda określenia wysokości przychodu spółki cywilnej D. w 2006 roku z tytułu szkolenia kursantów - obywateli polskich oraz obcokrajowców, odznacza się bardzo dużym stopniem wnikliwości. Obejmuje ona fakt, iż ceny szkoleń w zależności od kategorii kursu i podmiotu uczestniczącego w szkoleniu podlegały istotnym różnicom.

W odniesieniu do oszacowanych przychodów z tytułu szkoleń obywateli polskich w zdecydowanej większości przyjęte ceny opierają się na informacjach uzyskanych od samej Spółki - cena za kurs na prawo jazdy kategorii: A, B, C oraz cena za godzinę szkolenia praktycznego dodatkowego, natomiast w przypadku kategorii C+E oraz D (z kat. B) i D (z kat. C) przyjęto ceny wynikające z dowodów, przy czym dla kat. D (z kat B) przyjęto cenę niższą od wskazanej przez P. S. w piśmie z dnia 12 marca 2007 r. Natomiast, w odniesieniu do oszacowanych przychodów z tytułu przeprowadzonych szkoleń kursantów obcokrajowców wskazano, że wyszczególniono ceny kursów bez usługi hotelowej oraz z tą usługą, wyodrębniono w składowych ceny kursu istotny koszt pośrednika, a wyliczeń dokonano w oparciu o dokumenty należące do Spółki, jak również zachowano wynikającą z dowodów proporcję wzrostu cen. Wyliczenia te uwzględniały w bardzo dużym stopniu wyjaśnienia Spółki.

Jednocześnie organ odwoławczy wskazał i uzasadnił dlaczego nie dał wiary zeznaniom świadka P. S. przeczyły bowiem dokonane ustalenia na podstawie dokumentów, i tak: analiza rachunków bankowych Spółki cywilnej D., na których w 2006 roku dokonywano wpłat w walucie EURO wykazała, że zasadniczo brak jest łącznych wpłat przypadających na 1 kursanta odpowiadających cenom dla obcokrajowców wskazanych przez P. S. w granicach od [...] zł do [...] zł, albowiem tylko w 5 na 33 przypadki występują wpłaty w przedziale od [...] EURO do [...] EURO, a ich opis nie wskazuje na opłatę za kurs, znacznie częściej występują wpłaty na poziomie istotnie niższym lub wyższym, średnia wysokość wpłaty jednorazowej dla kursu podstawowego kategorii B wynosi [...] EURO, a dla kursu podstawowego kategorii "A i B" [...] EURO, natomiast średnia wysokość wpłat łącznych dla kursu podstawowego kategorii B wynosi [...] EURO, wpłaty dokonane w 2006 roku na rachunek bankowy jednoznacznie potwierdzają więc, że ceny wskazane przez P. S. nie odpowiadają cenom faktycznie stosowanym. Organ odwoławczy wskazał w tym zakresie także na analizę pozostałych dowodów, tj.:

- rozliczenia z pośrednikami oraz korespondencja mailowa pomiędzy Spółką,

a pośrednikami, tj. dokumenty, które jednoznacznie wskazują na znacznie wyższy stosowany poziom cen, niż ten podawany przez P. S.,

- wyniki kontroli przeprowadzonych w innych szkołach nauki jazdy, w których ceny dla obcokrajowców kształtowały się na znacznie wyższym poziomie od tych wskazanych przez P. S..

W ocenie organu odwoławczego uzasadnione było także zaliczenie w poczet przychodów Spółki cywilnej D.– łącznej kwoty [...] zł, bowiem jak to wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, w podatkowych księgach spółki nie ujęto przychodu z tytułu nieodpłatnego świadczenia usług przez instruktorów nauki jazdy - S. B., K. Ł. i A. T.

W konsekwencji, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, zasadnie łączną kwotę przychodów Spółki cywilnej D. w 2006 r. wyliczono na [...] zł, z czego na B. S. przypada przychód w wysokości [...] zł a także pozostałe wyliczenia dokonane przez organ pierwszej instancji.

Organ odwoławczy w pełni zaaprobował także ustalenia organu pierwszej instancji w zakresie kosztów uzyskania przychodów i wydatków nie stanowiących kosztów uzyskania przychodów.

Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem, B. S. złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 stycznia 2013 r., wnosząc o jej uchylenie a także uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o umorzenie postępowania, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, jako naruszających prawo w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie :

1. art. 120 ordynacji podatkowej, poprzez prowadzenie postępowania w sposób niezgodny z przepisami prawa;

2. art. 121 § 1 ordynacji podatkowej, poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych;

3. art. 122 ordynacji podatkowej, poprzez nieprzeprowadzenie dowodów z zeznań świadków, a tym samym niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym;

4. art. 125 § 1 ordynacji podatkowej, poprzez prowadzenie postępowania w sposób przewlekły;

5. art. 165 § 4 w zw. z art. 137 § 3 ordynacji podatkowej, poprzez prowadzenie postępowania w sytuacji braku prawidłowego jego wszczęcia, bowiem doręczenie postanowienia o wszczęciu postępowania nastąpiło z pominięciem strony;

6. art. 180 § 1 ordynacji podatkowej, poprzez dopuszczenie jako dowód wyjaśnień świadków uzyskanych sprzecznie z prawem;

7. art. 23 ordynacji podatkowej, poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie, oraz przyjęcie całkowicie, niespójnej metody szacowania, czym doprowadzono do wymiaru podatkowego w rozmiarach przewyższających rzeczywistą podstawę opodatkowania.

W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie stawianych zarzutów. Szczególny nacisk strona położyła na okoliczność, że doręczając postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego w rozpoznawanej sprawie bezpośrednio osobie działającej jako pełnomocnik przy czynnościach kontroli podatkowej, a nie samej stronie, organ pierwszej instancji nie zachował się zgodnie z przepisem art. 165 § 4 ordynacji podatkowej, co oznacza, że wszczęcie tego postępowania nie było czynnością w pełni skuteczną, podobnie jak nie w pełni skutecznym było doręczanie dalszych pism procesowych bezpośrednio rzekomemu pełnomocnikowi. Brak skutecznego wszczęcia postępowania podatkowego za 2006 r. zdaniem skarżącej oznacza, że wydanie decyzji w zakresie tak prowadzonego postępowania nie miało oparcia w obowiązującym prawie.

Ponadto, z ostrożności procesowej, skarżąca podniosła, że w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego organ pierwszej instancji naruszył reguły procedowania a także przepisy podatku dochodowego od osób fizycznych, co miało wpływ na wynik sprawy.

Skarżąca zakwestionowała także sposób określenia przez organ podatkowy podstawy opodatkowania w drodze oszacowania. W jej ocenie, odrzucenie metod opisanych w art. 23 § 3 ordynacji podatkowej nastąpiło bez należytego uzasadnienia. W szczególności nie zgodziła się z argumentacją organu w kwestii odrzucenia metody kosztowej.

Skarżąca podniosła również, że z naruszeniem art. 180 § 1 ordynacji podatkowej, zeznania świadków zastępowano ich pisemnymi wyjaśnieniami przy zastosowaniu trybu z art. 155 § 1 ordynacji podatkowej, pomimo tego, że przepis ten w ocenie skarżącej dotyczy wyłącznie strony, przez co pozbawiono ją fundamentalnego prawa zapewnienia czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w tym uniemożliwiono jej zadawanie pytań świadkom. Za naruszenie wskazanego przepisu skarżąca uznała również dopuszczenie przez organ podatkowy, jako dowód, wydruku ze strony internetowej, zawierającego sporządzoną w języku niemieckim ofertę szkoleń, bez jego urzędowego tłumaczenia.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r. , poz. 270, ze zm., dalej zwanej: "p.p.s.a.").

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż nie zachodzą podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w stopniu mającym wpływ na jej wynik.

Istota sporu pomiędzy stronami sprowadza się do oceny, czy organy podatkowe w sposób uprawniony, po stwierdzeniu nierzetelności podatkowej księgi przychodów i rozchodów prowadzonej w spółce cywilnej D., w sposób prawidłowy określiły skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym za 2006 r. Stwierdzona przez organ nierzetelność we wskazanym zakresie polegała na zaniżeniu zarówno przychodu, jak i kosztów. Skarżąca nie kwestionuje przy tym oceny ustaleń w zakresie działalności gospodarczej prowadzonej indywidualnie w ramach specjalistycznej opieki lekarskiej oraz prowadzonej w ramach spółki cywilnej V., które to ustalenia - po analizie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie - sąd uznaje za niebudzące wątpliwości i odpowiadające przepisom prawa.

Mając na uwadze treść skargi, na wstępie odnieść się należy zarzutu naruszenia art. 165 § 4 w związku z art. 137 § 3 ordynacji podatkowej, przez doręczenie postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego nie stronie, lecz osobie, która nie złożyła do akt postępowania podatkowego stosownego pełnomocnictwa, które złożone zostało jedynie w toku kontroli podatkowej.

Z art. 136 ordynacji podatkowej wynika, że strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Stosownie do art. 137 § 2 ordynacji podatkowej, pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokołu, a według art. 137 § 3 ordynacji pełnomocnik jest zobowiązany dołączyć do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. W kwestii konieczności wykazania stosownym pełnomocnictwem, uprawnienia danej osoby fizycznej do reprezentowania podatnika w danym postępowaniu, wypowiadał się wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny wskazując na konieczność jego dołączenia do akt sprawy podatkowej.

W przedstawionych do kontroli sądu aktach administracyjnych – w aktach kontroli podatkowej, znajduje się pełnomocnictwo ogólne z dnia 7 marca 2008 r., udzielone przez skarżącą doradcy podatkowemu B. P. o następującej treści (cyt.): "Niniejszym upoważniam doradcę podatkowego B. P. prowadzącą Kancelarię Doradztwa Podatkowego (...) do podpisywania i składania w moim imieniu wszelkich deklaracji i zeznań podatkowych oraz reprezentowania mnie we wszelkich postępowaniach podatkowych, sprawdzających, kontrolnych, przed organami I i II instancji (...)".

Nie ulega wątpliwości, że pełnomocnictwo o tej treści nie zostało złożone po wszczęciu postępowania podatkowego do akt postępowania podatkowego. Zauważyć jednakże należy, że postępowanie podatkowe toczyło się z aktywnym udziałem doradcy podatkowego - B. P., która nie tylko odbierała korespondencję przesyłaną w sprawie na jej adres, ale i podejmowała działania w imieniu strony, w tym m.in.: pismem z dnia 24.09.2009 r. (cyt.) "Jako pełnomocnik B. S." wystąpiła do organu I instancji o wydanie kopii protokołu przesłuchania świadka i przesłanie go na adres kancelarii, pismem z 08.12.2010 r. "Jako pełnomocnik B. S. (pełnomocnictwo w aktach sprawy)" złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji oraz pismem z 20.09.2011 r. "Jako pełnomocnik B. S. (pełnomocnictwo w aktach sprawy)" uzupełniła odwołanie, wskazując na naruszenie przepisów art. 165 § 4 w zw. z art. 137 § 3 ordynacji podatkowej. Tym samym doradca podatkowy utwierdził organ podatkowy co do faktu bycia pełnomocnikiem B. S.. Ponadto także sama skarżąca osobiście podjęła działanie w sprawie, tj. wraz z pismem z dnia 27.04.2012 r., w uzupełnieniu odwołań od decyzji dotyczących podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2004-2006, przedłożyła organowi dodatkowe dokumenty.

Podkreślić należy, że strona na żadnym etapie postępowania podatkowego (i sądowego) nie zakwestionowała ani faktu udzielenia pełnomocnictwa doradcy podatkowemu – B. P., ani faktu występowania B. P. w roli jej pełnomocnika. Zarzut skarżącej koncentruje się natomiast wyłącznie na okoliczności niezałączenia dokumentu pełnomocnictwa do akt postępowania podatkowego, co w jej ocenie skutkuje brakiem prawidłowego wszczęcia postępowania podatkowego i w konsekwencji, wydaniem decyzji podatkowej bez podstawy prawnej. Strona nie wskazuje przy tym na żadne inne negatywne konsekwencje takiego stanu rzeczy.

Z kolei, z akt sprawy jednoznacznie wynika, że - jak to już wskazano powyżej - ramach toczącego się postępowania podatkowego aktywnie uczestniczyły zarówno doradca podatkowy B. P., jak i sama skarżąca. To zaś świadczy o tym, że skarżąca wiedziała o toczącym się postępowaniu podatkowym i współpracowała z osobą umocowaną do działania w jej imieniu. Nadto istotne jest również powoływanie się przez doradcę podatkowego B. P. w kolejnych pismach kierowanych do urzędu skarbowego i izby skarbowej na fakt bycia pełnomocnikiem skarżącej i będącego w aktach sprawy pełnomocnictwa.

Reasumując, stwierdzić należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzą podstawy do przyjęcia, że brak wezwania do złożenia dokumentu pełnomocnictwa do akt postępowania podatkowego udzielonego przez skarżącego doradcy podatkowemu i procedowanie z udziałem - co jest bezsporne wobec treści pełnomocnictwa - ustanowionego przez skarżącą pełnomocnika, stanowiło tego rodzaju naruszenie przepisów postępowania, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., gdyż uchybienie to nie miało wpływu na wynik postępowania.

Przechodząc do oceny prawidłowości przeprowadzonego przez organy obu instancji postępowania podatkowego, Sąd stwierdza że postępowanie to, wbrew twierdzeniom skarżącej (jej pełnomocnika), czyniło zadość zasadom procesowym przewidzianym w przepisach ordynacji podatkowej. Zarzuty i argumentacja skargi koncentrują się przede wszystkim wokół naruszenia przez organy przepisów procesowych, dotyczących zasady zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1), zasady prawdy materialnej (art. 122), zasady szybkości postępowania (art.125 § 1) i zasady postępowania dowodowego (art. 180), w kontekście zasady bezpośredniości (art. 181), zasady zupełności materiału dowodowego (art. 187 § 1) i prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu dowodowym.

W ocenie sądu, żadna z powyższych zasad postępowania podatkowego nie została naruszona w toku przedmiotowego postępowania. Podstawą dla uznania zaskarżonej decyzji za zgodną z prawem było przyjęcie przez sąd stanu faktycznego sprawy, który Dyrektor Izby Skarbowej przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Należy uznać, że został on ustalony w sposób prawidłowy. Zdaniem sądu, organ podatkowy wyczerpująco zebrał materiał dowodowy przydatny do wydania ostatecznej decyzji oraz dokonał jego wszechstronnej i prawidłowej oceny, a przy tym właściwie zastosował przepisy prawa materialnego i procesowego. Stan faktyczny i prawny sprawy zostały ustalone zgodnie z wymogami zawartymi w ordynacji podatkowej, a w szczególności w art. 120, art. 121, art. 122, art. 123, art. 180, art. 187, art. 188, art. 190 oraz 191 tej ustawy, zaś dokonana przez organ ocena materiału dowodowego nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzysta z ochrony przewidzianej w art. 191 ordynacji podatkowej.

W ocenie sądu, organ odwoławczy właściwie rozważył całość zebranego materiału dowodowego, a w obszernym uzasadnieniu rozstrzygnięcia bardzo szczegółowo wyjaśnił, jakim dowodom odmówił wiarygodności, a także wskazał na dowody, którym dał wiarę. Podnieść należy, że skarżąca nie zdołała podważyć oceny poszczególnych dowodów dokonanej przez organy obu instancji, mimo, że w odwołaniu od decyzji, jak i w rozpoznawanej skardze neguje ustalenia dokonane przez organy podatkowe oraz dowody zebrane w toku postępowania kontrolnego. Podkreślić jednak trzeba, że skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów, które potwierdziłyby prawdziwość jej twierdzeń. To zaś, że organy podatkowe dokonały na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustaleń odmiennych od tych, które prezentuje skarżąca nie świadczy jeszcze o naruszeniu reguł rządzących postępowaniem dowodowym.

Zdaniem sądu, konkluzja w zakresie ustaleń faktycznych, wywiedziona przez Dyrektora Izby Skarbowej, co do nierzetelności księgi podatkowej po stronie przychodów z tytułu usług szkolenia kierowców oraz co do konieczności oszacowania tego przychodu, z uwagi na nieuznanie księgi za dowód w sprawie, znajduje pełne pokrycie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, który we wzajemnym powiązaniu treści poszczególnych dowodów pozwala na przyjęcie tych ustaleń w sposób jednoznaczny, zgodnych z logiką i doświadczeniem życiowym.

Odnosząc się natomiast do konkretnych kwestii związanych z oszacowaniem podstawy opodatkowania, na wstępie należy wskazać, że organ podatkowy, na podstawie art. 23 ordynacji podatkowej jedynie odtwarza wartość zrealizowanych przez podatnika transakcji, które wystąpiły w rzeczywistości. Szacowanie podstawy opodatkowania jest działaniem procesowym, którego celem jest ustalenie wartości transakcji dokonanych przez podatnika, w takim rozmiarze w jakim podatnik wartości te ustalił ze swoimi kontrahentami. Organ podatkowy ma obowiązek przy oszacowaniu podstawy opodatkowania podjąć wszelkie niezbędne działania w celu określenia tej wartości w sposób jak najbardziej zbliżony do rzeczywistości. Obowiązek ten wynika z art. 23 § 5 ordynacji podatkowej. Szacowanie podstawy opodatkowania nie jest procesem polegającym na pominięciu rzeczywistej wartości transakcji dokonanych przez podatnika lecz jest to działanie mające na celu jedynie odtworzenie tej wartości. W zakresie wyboru sposobu szacowania wskazać należy, że stosownie do art. 23 § 5 określenie podstawy opodatkowania w drodze oszacowania powinno zmierzać do określenia jej w wysokości zbliżonej do rzeczywistej podstawy opodatkowania i tym kryterium winien kierować się organ podatkowy przy wyborze metody szacowania z spośród metod określonych w art. 23 § 3 ordynacji podatkowej, lub w szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy nie można zastosować metod, o których mowa w § 3, organ podatkowy może w inny sposób oszacować podstawę opodatkowania.

Aby wybór metody mógł spełnić wskazaną dyrektywę określenia podstawy opodatkowania w wysokości zbliżonej do rzeczywistej wysokości, musi uwzględniać zgromadzony w konkretnej sprawie materiał dowodowy, który pozwoli na możliwe rzeczywiste określenie szacowanej wartości. Przy czym jak podkreśla się w orzecznictwie, wybór metody determinowany jest materiałem faktycznym, jakim dysponuje organ, jak również charakterem działalności wykonywanej przez stronę. Ustalenie podstawy opodatkowania w drodze oszacowania zawiera już w swej istocie ryzyko, że nie będzie to dokładnie tożsame z rzeczywistością. Ryzyko to obciąża jednak podatnika, który z przyczyn od niego zależnych prowadzi ewidencję w sposób nierzetelny (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 14 stycznia 2011 r., sygn. akt: I SA/Lu 599/10, Lex nr 952331, zob. także Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt: I FSK 1319/09, Lex nr 744154).

Ponadto wskazać należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym uznaje się, że w świetle art. 23 § 5 ordynacji podatkowej, kontroli sądowej podlega nie wybór metody jako takiej, lecz to, czy zastosowane w tej metodzie dane znajdują odzwierciedlenie w materiale dowodowym i czy prawidłowy jest wniosek końcowy organu (por. wyroki NSA z 12 października 2010 r., sygn. akt: II FSK 1040/09, LEX nr 745441, WSA: w Gdańsku z dnia 24 kwietnia 2008 r., sygn. I SA/Gd 1050/07, LEX

nr 467090).

Mając powyższe na uwadze, sąd stwierdził, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 23 ordynacji podatkowej. Sąd w całości podziela argumentację organów podatkowych co do konieczności szacowania w niniejszej sprawie podstawy opodatkowania, z uwagi na stwierdzoną nierzetelność księgi podatkowej w trybie art. 193 ordynacji podatkowej po stronie przychodów z tytułu usług szkolenia kandydatów na kierowców, będących obywatelami polskimi oraz obcokrajowcami.

Zdaniem Sądu, z opisu czynności i stanowiska organów podatkowych wynika, że czynności następowały w prawidłowej kolejności i w zgodzie z zasadami prawa. Kontrola podatkowa ustaliła niezgodność księgi podatkowej ze stanem rzeczywistym (co wynikało z porównania zgromadzonych na tę okoliczność dowodów w postaci: rachunków wystawionych przez D., raportów kasowych, faktur i rachunków dot. nabycia towarów i usług, dowodów wewnętrznych, historii rachunku bankowego, książek ewidencyjnych osób szkolonych, kart przeprowadzonych zajęć, kart egzaminów wewnętrznych, innych dokumentów z zapisami podatkowej księgi przychodów i rozchodów). Nierzetelność księgi oraz jej istotną wadliwość po stronie przychodów w trybie art. 193 ordynacji podatkowej, stwierdzono po wszczęciu postępowania podatkowego, a szacowanie podstawy opodatkowania i ustalenie kosztów uzyskania przychodów wynika z treści decyzji organu podatkowego.

Sąd stwierdził także, że wybrana przez organ metoda oszacowania przychodów była spójna, posiadała oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym i doprowadziła do ustalenia podstawy opodatkowania w wysokości najbardziej zbliżonej do rzeczywistości.

W rozpoznawanej sprawie oszacowanie podstawy opodatkowania nastąpiło na podstawie art. 23 § 4 ordynacji podatkowej. Organ podatkowy wyjaśnił w sposób szczegółowy, z jakich powodów w sprawie nie może zostać zastosowana żadna z metod oszacowania opisanych w art. 23 § 3, dlatego też organ podatkowy miał prawo dokonać oszacowania metodą inną, nieokreśloną w ustawie.

Z zaskarżonej decyzji wynika, że w zakresie oszacowania przychodów z tytułu szkoleń obywateli polskich przyjęto ceny wynikające z informacji uzyskanych od samej Spółki lub ceny wynikające z dowodów. W przypadku szacowania przychodów z tytułu kursów dla obcokrajowców, ceny ustalano – w zależności czy towarzyszyły im usługi noclegowe czy też nie - w oparciu o dokumenty należące do Spółki z 2006 i 2007 r.z uwzględnieniem wynikającej z dowodów proporcji wzrostu cen. Organ uwzględniał także wyjaśnienia Spółki, jednakże tylko w sytuacjach, gdy nie były one sprzeczne z pozostałymi dowodami. Materiał dowodowy w sprawie stanowiły w szczególności: pismo P. S. z dnia 12 marca 2007 r. oraz jego wyjaśnienia złożone w trakcie kontroli, oferty cenowe Spółki pochodzące z jej strony internetowej, wystawione przez Spółkę rachunki, pisemne oświadczenia kursantów i przedłożone przez nich dowody wpłat KP, pisma urzędów pracy, historie rachunku bankowego Spółki, dokumenty "[...]" i pisma dot. rozliczenia z pośrednikami, ewidencje osób szkolonych, karty zajęć i egzaminów wewnętrznych, wykazy osób przystępujących do egzaminów państwowych, zeznania instruktorów zatrudnionych w Spółce). Organ prawidłowo odniósł się do tych wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie i dokonał ich analizy. W zaskarżonej decyzji szczegółowo wskazano, w oparciu o które z nich przyjął ceny za poszczególne kategorie kursów prawa jazdy. Analiza obszernego uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz odpowiedzi na skargę nie pozostawia wątpliwości Sądu, że zastosowana metoda określenia wysokości przychodu z tytułu szkolenia kursantów charakteryzowała się znacznym stopniem szczegółowości i wnikliwości w obszerny zgromadzony materiał dowodowy i uwzględniała wszystkie czynniki mające znaczenie dla sprawy. Zdaniem Sądu przyjęte wielkości ustalonych cen kursów dla poszczególnych kategorii kursantów oraz sposób ich ustalenia nie budzą żadnych zastrzeżeń. Stąd poczynione ustalenia w tym zakresie należało uznać za prawidłowe, a podnoszone zarzuty skarżącej, usiłujące podważać ustalenia faktyczne sprawy, za całkowicie chybione. Pełnomocnik skarżącej kwestionując te ustalenia nie przeciwstawił im żadnych konkretnych dowodów ani logicznych argumentów, pozwalających stwierdzić, że zastosowane ceny kursów były w badanym okresie niższe niż to przyjęły organy podatkowe.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 180 ordynacji podatkowej poprzez orzekanie w oparciu o dowody z sprzeczne z prawem, tj. oświadczenia kursantów. Zdaniem Sądu, wykorzystanie tych oświadczeń nie naruszyło zasad prowadzenia postępowania podatkowego. Trafnie bowiem uznał organ odwoławczy, że stosownie do wymienionego przepisu organ podatkowy nie może pomijać żadnych dowodów dla poczynienia prawidłowych ustaleń zwłaszcza w tego typu kategorii spraw, gdzie ustala się przychód w drodze szacowania. Z tego powodu wyjaśnienia kursantów (ich oświadczenia) na piśmie są również dowodem w sprawie podlegającym ocenie w całokształcie okoliczności i z pozostałymi dowodami zgromadzonymi w sprawie. Brak jest podstaw aby kwestionować moc dowodową tych oświadczeń ze względu na ich uzyskanie w trybie art. 155 ordynacji podatkowej.

Za niezasadne należało uznać twierdzenie skarżącej, że wezwanie w tym trybie dotyczyć może wyłącznie strony, świadków biegłego, pełnomocnika. Wezwanie mogło być skierowane do kursantów, których oświadczenia – co nie ulega wątpliwości - przyczyniły się istotnie do wyjaśnienia stanu faktycznego i były rozpatrywane w powiązaniu z innymi dowodami, w tym pochodzącymi od Spółki. Natomiast, zamieszczenie tych dowodów w aktach sprawy w sposób wystarczający zabezpieczyło prawa strony w postępowaniu umożliwiając stronie wypowiedzenie się co do ich treści oraz przedstawienie przeciwdowodów.

Także wbrew zawartym w skardze twierdzeniom organ nie dopuścił dowodu z niemieckiej strony internetowej bez tłumaczenia, a poddał ocenie dowód w postaci z wydruku z polskiej strony intranetowej [...].

Za niezasadny należało także uznać zarzut naruszenia art. 125 § 1 ordynacji podatkowej, Sąd nie stwierdził bowiem przewlekłości postępowania prowadzonego przez organy podatkowe. Ze względu charakter sprawy oraz konieczność zgromadzenia i przeanalizowania przez organy podatkowe obszernego materiału dowodowego czas prowadzenia postępowania w istocie wydłużył się, jednakże prawa strony również z tego powodu nie zostały w żaden sposób naruszone, gdyż była ona każdorazowo zawiadamiana o nowym terminie załatwienia sprawy w trybie art. 140 ordynacji podatkowej.

Reasumując, wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie Sądu, nie doszło do zarzucanych naruszeń prawa. Sąd, wychodząc poza granicę skargi, i oceniając sprawę w kwestiach pozostałych ustaleń organów podatkowych niekwestionowanych przez stronę, nie stwierdził innych naruszeń, które skutkowałoby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Wobec powyższego Sąd nie podzielił zarzutów naruszenia w sprawie przepisów postępowania, polegającego na prowadzeniu postępowania w sposób sprzeczny z ogólnymi zasadami postępowania podatkowego.

Końcowo zauważyć należy, że organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję prawidłowo zbadał i rozpatrzył zagadnienie przedawnienia zobowiązania podatkowego. Mając bowiem na względzie okres jaki obejmuje zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej, tj. rok 2006 r., istniała możliwość, że została ona wydana w warunkach przedawnienia. Niewątpliwie zaskarżona decyzja wydana została po upływie pięcioletniego okresu liczonego od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku tj. po 31 grudnia 2012 r. Jednak w sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego, z uwagi na okoliczności skutkujące zawieszeniem biegu terminu przedawnienia tego zobowiązania, określone w art. 70 § 6 pkt 1 ordynacji podatkowej. Bezspornie w niniejszej sprawie nastąpiło wszczęcie w dniu 25 czerwca 2012 r. postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe w sprawie podania nieprawdy w zeznaniu PIT-36 o wysokości osiągniętego dochodu w 2006 r. , w tym samym dniu zostało sporządzone postanowienie o przedstawieniu zarzutów, którego treść została podatniczce ogłoszona w dniu 17 sierpnia 2012 r., a zatem przed upływem terminu przedawnienia. Nastąpiła zatem przerwa biegu przedawnienia o jakiej mowa w art. 70 § 6 pkt 1 ordynacji podatkowej.

Tym samym, w dacie wydania decyzji podatkowych dotyczących określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym za 2006 r. nie doszło jeszcze do jego przedawnienia.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako niezasadną w całości.