Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 476/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) Sędzia del. WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Protokolant Marta Woźniak po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 sierpnia 2017 r. sygn. akt III SA/Po 1255/16 w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od B. K. na rzecz Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 411 (czterysta jedenaście) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego w części.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2017 r., sygn. akt III SA/Po 1255/16 po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARMiR) w Poznaniu z dnia 28 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu przyznania renty strukturalnej w pkt I. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w Pile z dnia 4 kwietnia 2016 r. nr [...]. W pkt II. przyznał pełnomocnikowi strony zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

[...] - dalej: strona lub beneficjent – złożyła w dniu 28 czerwca 2007 r. w Biurze Powiatowym ARMiR w Pile wniosek o przyznanie renty strukturalnej.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pile decyzją z dnia 18 kwietnia 2008 r. przyznał stronie rentę strukturalną od marca 2008 roku do czerwca 2016 roku w wysokości [...] zł. Beneficjent pouczony został m.in. o zobowiązaniu do informowania organu o wszelkich zaistniałych okolicznościach mających wpływ na prawo do wypłaty i wysokości renty strukturalnej, a także o tym, iż w przypadku, gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę brutto przyznanej emerytury. W związku z waloryzacją świadczeń emerytalnych organ w okresie od 2009 r. do 2015 r. zmieniał wysokość pobieranej przez stronę renty strukturalnej.

Po osiągnięciu przez stronę wieku emerytalnego organ I instancji wystosował do beneficjenta pismo z informacją o konieczności wystąpienia do właściwego organu wniosku o ustalenie prawa do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub ubezpieczenia społecznego rolników. W przypadku uzyskania prawa do emerytury przyznana renta strukturalna będzie wypłacana w wysokości pomniejszonej o przyznaną kwotę emerytury, zgodnie z § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r. Nr 109, poz. 750, z późn. zm., dalej: rozporządzenie RS).

W odpowiedzi strona przedłożyła potwierdzenie złożenia w Placówce Terenowej KRUS w Pile wniosku o ustalenie prawa do emerytury rolniczej oraz złożenia w ZUS w Oddziale w Pile wniosku o emeryturę. Następnie przesłała pismo wraz z kopią decyzji Prezesa KRUS z dnia 20 maja 2015 r. odmawiającą przyznania prawa do emerytury rolniczej oraz kopią decyzji ZUS z dnia 12 czerwca 2015 r. odmawiającą ponownego przyznania prawa do emerytury. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że przyczyną odmowy stronie jest wcześniejsze przyznanie emerytury od dnia 4 czerwca 2011 r. decyzją z dnia 8 lipca 2011 r. Strona wskazała, że zaskarżyła ww. decyzje do Sądu Okręgowego - Sądu Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu.

Kierownik BP ARiMR decyzją z dnia 5 listopada 2015 r. zmienił wysokość przysługującej stronie renty strukturalnej począwszy od czerwca 2011 roku.

W uzasadnieniu organ I instancji podkreślił, że konieczność zmniejszenia przyznanej renty strukturalnej o wysokość przyznanego świadczenia z tytułu emerytury rolniczej wynika z § 14 ust. 1 rozporządzenia RS.

Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia 4 kwietnia 2016 r. ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w łącznej wysokości [...] zł, nakazując zwrócić kwotę [...] zł, którą należy uiścić w terminie 60 dni od dnia doręczenia decyzji wraz z odsetkami.

Orzekając na skutek odwołania strony Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu decyzją z dnia 28 października 2016 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o ustaleniu stronie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że konieczność zwrotu części otrzymanego świadczenia z tytułu renty strukturalnej za okres od listopada 2011 r. do września 2015 r. wynika z faktu pobierania przez stronę w tym okresie świadczenia rentowego w pełnej wysokości, mimo przyznanej emerytury od dnia 4 czerwca 2011 r. Jest to niezgodne z § 14 ust. 1 rozporządzenia RS. Nie było podstaw do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności za okres od czerwca do października 2011 r. Powyższe ze względu na upływ czteroletniego okresu przedawnienia, o którym mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) Nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, z późn. zm., dalej: rozporządzenie nr 796/2004).

Organ II instancji nie dał wiary twierdzeniom strony o niezwłocznym poinformowaniu organu o przyznanej emeryturze, wskazując, że nie przedstawiła na to żadnych dowodów. Wyjaśnienia osób zajmujących we wskazanym okresie stanowisko kierownika biura powiatowego i zastępcy kierownika biura powiatowego całkowicie przeczą twierdzeniom strony. Z tej przyczyny nie można zastosować odstępstwa od konieczności zwrotu, o którym mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004.

Uzasadniając uchylenie decyzji obu instancji WSA w Poznaniu podkreślił, że w sprawie naruszono przepisy procedury, przy czym naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy ponownie rozpoznając sprawę zobowiązane będą zapewnić aktywny udział strony w toku postępowania administracyjnego (w zakresie art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz zbadać problematykę niewypłacalności strony wyłącznie w zakresie wynikającym z treści art. 54 rozporządzenia nr 796/2004. Ten ostatni przepis ten stanowi, że niewypłacalność dłużnika lub osób odpowiedzialnych prawnie za nieprawidłowości, aby stanowiła podstawę do zastosowania instytucji uznania administracyjnego w zakresie zaprzestania odzyskiwania wypłaconych na rzecz beneficjenta płatności powinny posiadać stwierdzoną i uznaną zgodnie z prawem krajowym niewypłacalność danego podmiotu. Kompetencję do rozstrzygania spraw upadłościowych w krajowym systemie prawnym posiadają sądy powszechne - sądy upadłościowe. Natomiast stwierdzenie tej niewypłacalności wynikać będzie z postanowienia sądu upadłościowego o ogłoszeniu upadłości lub postanowienia o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości.

Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z § 14 ust. 1 rozporządzenia RS w przypadku, gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury. Prawodawca krajowy, na gruncie ww. przepisu zmniejszenie renty strukturalnej wiąże jedynie z nabyciem prawa do emerytury, nie zaś z faktycznym otrzymywaniem (pobieraniem) świadczeń emerytalnych. Także kwota, o którą następuje pomniejszenie renty strukturalnej, została przez prawodawcę krajowego jednoznacznie określona. Renta strukturalna ulega zmniejszeniu o "kwotę tej emerytury", to jest emerytury, do której uprawniony do renty strukturalnej nabył prawo.

W ocenie WSA, bezspornym jest, że strona nabyła prawo do emerytury od dnia 4 czerwca, 2011 r., co zostało potwierdzone w decyzji ZUS o przyznaniu emerytury w wysokości 566,51 zł. Wypłata świadczenia emerytalnego została zawieszona od 1 sierpnia 2011 r. Organ stosując § 14 ust. 1 rozporządzenia RS wobec powyższego zmniejszył skarżącej rentę strukturalną o wskazaną kwotę emerytury na podstawie decyzji z dnia 5 listopada 2015 r. Bez wpływu na tak podjęte rozstrzygnięcie pozostawała okoliczność zawieszenia (wstrzymania) wobec strony wypłaty świadczeń emerytalnych. Dla rozstrzygnięcia sprawy istotne jest jedynie to, że strona nabyła prawo do emerytury i bez znaczenia pozostaje okoliczność faktycznego otrzymywania świadczeń z tego tytułu, w tym także przyczyny braku wypłat tych świadczeń.

Sąd I instancji podał, że organy dopuściły się naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Chodzi o umożliwienie stronie aktywnego uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym, polegającym m.in. na uprawnieniu procesowym w zakresie prawa wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, są zasadne. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji także na treść decyzji organów administracji publicznej. Zaniechanie umożliwienia stronie aktywnego działania także przed wydaniem decyzji przez organy administracji publicznej, uwzględniając fakt dużej aktywności procesowej strony na etapie postępowania administracyjnego, stanowi, zatem uchybienie zasady ogólnej postępowania administracyjnego, które to naruszenie może posiadać istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy administracyjnej.

WSA zauważył, że organy zaniechały zbadania jednej z okoliczności wyłączającej obowiązek zwrotu świadczeń, który unormowany został w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U. UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.). Zgodnie z art. 54 cyt. rozporządzenia w należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą zadecydować o zaprzestaniu odzyskiwania wypłaconych na rzecz beneficjenta płatności. Taka decyzja może zostać podjęta jedynie w przypadkach m.in. gdy odzyskanie okazuje się niemożliwe z uwagi na niewypłacalność dłużnika lub osób odpowiedzialnych prawnie za nieprawidłowości, stwierdzoną i uznaną zgodnie z prawem krajowym.

Sąd wskazał, że zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak również sądowego strona wskazywała nie tylko na złą sytuację zdrowotną zarówno jej, jak i członków jej rodziny, ale także na złą sytuację majątkową oraz finansową. Okoliczność ta była także przedmiotem wniosku o prawo pomocy, który został pozytywnie rozstrzygnięty - strona została zwolniona z obowiązku uiszczania kosztów sądowych orz ustanowiono dla skarżącej pełnomocnika z urzędu.

Organy przy ponownym rozpoznawaniu sprawy zobowiązane będą do ustalenia czy nie zostało wydane w stosunku do skarżącej postanowienie sądu upadłościowego w przedmiocie ogłoszenia upadłości bądź też oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości strony, (jako konsumenta czy też przedsiębiorcy). Dokonanie tych czynności procesowych pozwoli organom na całościowe ustalenie przesłanek istnienia (bądź braku istnienia) normatywnych podstaw do wyłączenia obowiązku zwrotu świadczeń, oczywiście w sytuacji, gdy po ponownym przeprowadzeniu postępowania organy ustalą (po rozpoznaniu wniosków m.in. dowodowych strony) normatywny obowiązek zwrotu kwot pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej.

Sąd I instancji podkreślił, że przesłanki niewypłacalności zostały uregulowane w ustawie z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz.U.2016 poz. 2171 z późn. zm.; dalej: ustawa). W ustawie tej uregulowane zostały zarówno podstawy ogłoszenia upadłości niewypłacalnego dłużnika (zarówno konsumenta, jak i przedsiębiorcy) oraz zasady postępowania w przypadku zaistnienia takiego stanu. Na podstawie art. 10 cyt. ustawy upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Natomiast art. 11 ust. 1 ustawy definiuje przesłankę niewypłacalnego dłużnika. Jest nim podmiot, który utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Ustawa – prawo upadłościowe - w art. 11 ust. 1a wprowadza domniemanie prawne wskazując, że domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące.

Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARMiR w skardze kasacyjnej zaskarżył powyższy wyrok w całości domagając się jego uchylenia i oddalenia skargi. Ewentualnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Organ wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz rozpoznanie skargi na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 10 kpa, poprzez uwzględnienie skargi i przyjęcie przez Sąd I instancji, że w toku postępowania przed organami ARiMR doszło do naruszenia zasady prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, a w konsekwencji przyjęcie, że organy ARiMR uniemożliwiły stronie skorzystanie z powyższych uprawnień, podczas gdy organy ARiMR nie naruszyły ww. przepisu i zapewniły stronie aktywne uczestnictwo w toczącym postępowaniu.

2. naruszenie prawa materialnego tj.:

- art. 54 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U. UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.), poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że na etapie postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności, na organach ARiMR spoczywa obowiązek weryfikacji, czy wobec strony nie wydano postanowienia o ogłoszeniu upadłości bądź oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości, a co za tym idzie, czy nie zachodzą podstawy do wyłączenia obowiązku zwrotu świadczeń przez tę stronę, podczas gdy żaden przepis prawa na tym etapie postępowania nie nakłada na kierownika biura powiatowego ani dyrektora oddziału regionalnego ARiMR takiego obowiązku, a ww. okoliczności mogą być weryfikowane przez uprawniony organ ARiMR na etapie odzyskiwania nienależnie pobranych płatności;

- § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz.U. z 2010 r., nr 258, poz. 1747) obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że w toku postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności kierownik biura powiatowego lub dyrektor oddziału regionalnego ARiMR są zobowiązani z urzędu badać ewentualną złą sytuację finansową strony, podczas gdy to Prezes ARiMR może z urzędu umarzać w całości lub w części należności z tytułu wypłaconych przez tę agencję środków, w przypadku ich całkowitej nieściągalności po ustaleniu przez uprawniony organ ARiMR ich nienależnego charakteru.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

[...] w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

Skarga kasacyjna została oparta na obydwu postawach kasacyjnych, wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., tj. naruszeniu prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Tak postawione zarzuty wymagają w pierwszej kolejności odniesienia się do naruszenia przepisów proceduralnych.

Naczelny Sąd Administracyjny ocenił jako zasadny zarzut naruszenia przepisów postępowania sformułowany w pkt 1 osnowy skargi kasacyjnej. W rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ I instancji zawiadomieniem z dnia 30 listopada 2015 r. poinformował skarżącą o przysługujących jej uprawnieniach wynikających z omawianego przepisu, z których strona nie skorzystała. Także organ odwoławczy zawiadomieniem z dnia 28 wrześnią 2016 r. poinformował stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, z tego uprawnienia skarżąca także nie skorzystała. W związku z tym stwierdzenie Sądu I instancji, że organy obu instancji zaniechały umożliwienia skarżącej aktywnego uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym, polegającym m.in. na uprawnieniu procesowym strony w zakresie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Nadto naleź zauważyć, że naruszenie przez organ odwoławczy art. 10 k.p.a., jest naruszeniem przepisów postępowania, które może doprowadzić do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., jeżeli wspomniane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji nie wskazał jakich to istotnych dowodów i argumentów dotyczących zebranego w sprawie materiału dowodowego skarżąca nie mogła przedstawić. Zasadnie zatem wywodzi skarżący kasacyjnie organ, że jeżeli strona podczas trwania postępowania administracyjnego ani razu nie skorzystała z przysługującego jej prawa do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, pomimo że organy obu instancji zawiadamiały o takim prawie, to argumentacja, iż w jakikolwiek sposób uniemożliwiono jej ustosunkowanie się do zarzutów jest chybiona. Należy zauważyć, ze organ drugiej instancji po złożeniu wyjaśnień na piśmie przez [...] oraz [...] poinformował skarżącą o przysługujących jej uprawnieniach wynikających z art. 10 kp.a. Skarżąca z tego uprawnienia nie skorzystała. Zatem strona wiedziała, iż organ administracji zakończył już definitywnie postępowanie i po zapoznaniu się z jej ewentualnym stanowiskiem wyda decyzję. Wypowiedzenie się strony w sprawie zebranego materiału dowodowego jest jej uprawnieniem, a nie obowiązkiem, jeżeli strona z tego uprawnienia nie skorzysta, nie można zarzucać skutecznie organom naruszenia art.10 k.p.a.

Uzasadnione są również zarzuty naruszenia prawa materialnego. Sąd I instancji wskazał, że organy powinny zbadać problematykę niewypłacalności skarżącej w zakresie wynikającym z art. 54 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013. W rozpoznawanej sprawie, jak zasadnie wywodzi organ w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, winna być weryfikowana wyłącznie poprawność i zasadność ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Zatem należy odróżnić obowiązek zwrotu nienależnego świadczenia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Okoliczność obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia jest weryfikowana dopiero po ustaleniu, że płatności pobrane zostały z naruszeniem prawa. Ewentualny faktyczny brak możliwości zwrotu tych płatności np. z uwagi na niewypłacalność benificjenta, pozostaje bez wpływu na sam fakt stwierdzenia pobrania nienależnego płatności. W rozpoznawanej sprawie organ miał obowiązek ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w oparciu o art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji i Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Przedmiotem badania w tym postępowaniu jest ustalenie, czy w sprawie doszło do nadmiernego pobrania środków z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależytego pobrania tych środków ma miejsce wówczas, gdy środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej oraz nastąpi ich wypłata, a następnie stwierdzone zostanie, że beneficjent płatności w pewnym okresie pobierania renty strukturalnej posiadał przyznane prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego, a pomimo tego pobierał przyznane świadczenie z tytułu renty strukturalnej w pełnej wysokości, co jest niezgodne z § 14 ust. 1 rozporządzenia RS. Zgodnie z ww. przepisem przyznaną rentę strukturalną należało zmniejszyć o kwotę przyznanej emerytury. Natomiast w art. 54 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013, jest mowa o zaprzestaniu odzyskiwania, a zatem o samym procesie windykacji należności, a nie ustalenia ich nienależnego charakteru. Zgodnie z ust. 3 art. 54 rozporządzenia, w uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą zdecydować o zaprzestaniu odzyskiwania należności. Decyzja taka może zostać podjęta jedynie w przypadkach wymienionych w pkt a) i b) tego przepisu, min. w przypadku gdy odzyskanie okazuje się niemożliwe z uwagi na niewypłacalność dłużnika lub osób odpowiedzialnych prawnie za nieprawidłowości, stwierdzoną i uznaną zgodnie z prawem krajowym. W postępowaniu dotyczącym ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności brak jest podstaw prawnych do weryfikowania czy w stosunku do skarżącej zostało wydane postanowienie o ogłoszeniu upadłości bądź też oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Przesłanki te są natomiast weryfikowane w postępowaniu dotyczącym umarzania, odraczania lub rozkładania na raty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Zgodne bowiem z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz.U. z 2010 r., nr 258, poz. 1747, obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia), Prezes ARiMR może z urzędu umarzać w całości lub w części należności z tytułu wypłaconych przez tę agencję środków, w przypadku ich całkowitej nieściągalności po ustaleniu przez uprawniony organ ARiMR ich nienależnego charakteru.

Podsumowując, należy stwierdzić, że ocena podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów uprawnia do zastosowania w sprawie art. 188 p.p.s.a. Stosownie do treści tego przepisu stwierdzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, pozwala temu Sądowi na uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi. Zastosowanie art. 188 p.p.sa. jest bowiem uzależnione od spełnienia następujących przesłanek: po pierwsze, Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnia skargę kasacyjną; po drugie, uwzględnienie skargi kasacyjnej wiąże się z uchyleniem zaskarżonego orzeczenia, i po trzecie istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Te wszystkie wymienione przesłanki wystąpiły łącznie w rozpoznawanej sprawie.

Pani [...] nabyła prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego od dnia 4 czerwca 2011 r. W związku z tym zgodnie z § 14 ust. 1 rozporządzenia RS przyznaną rentę strukturalną należało zmniejszyć o kwotę przyznanej emerytury. Przepis ten stanowi, że jeżeli uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury. Przy czym na gruncie wskazanego przepisu zmniejszenie renty strukturalnej wiąże się jedynie z nabyciem prawa do emerytury, nie zaś faktycznym otrzymywaniem.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 193 i art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę.

O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a w związku § 14 ust 1 pkt 1 lit. a) w związku z § 2 pkt 5 w związku z § 14 ust 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).