Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2885/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6199 Inne o symbolu podstawowym 619
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.1 ust.1 pkt 3
journal: Dz.U. 1990 nr 54 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.
article: art.6 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1403
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity
article: art.145  § 1 pkt1 lit c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art.7
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bożena Popowska Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Protokolant: asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Bk 357/13 w sprawie ze skargi W.M. na decyzję Podlaskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia 6 marca 2013 r. nr [..] w przedmiocie zaliczenia do wysługi lat okresu pracy w gospodarstwie rolnym oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 357/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, oddalił skargę W.M. na decyzję Podlaskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia 6 marca 2013 r., nr [..]/2013 w przedmiocie zaliczenia do wysługi lat okresu pracy na gospodarstwie rolnym.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że w dniu 29 listopada 2012 r. sierż. szt. W.M., zwrócił się raportem do Komendanta Miejskiego Policji w [..]o zaliczenie do wysługi lat, od której zależy wzrost uposażenia zasadniczego dotychczas nieudokumentowanego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w okresach od 19 października 1992 r. do 5 sierpnia 1997 r. oraz od 29 października 1998 r. do 20 maja 1999 r.

Na podstawie przedłożonej dokumentacji i po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Komendant Miejski Policji w dniu 28 stycznia 2013 r. wydał rozkaz personalny nr [..]/2013, którym zaliczył policjantowi okresy pracy w gospodarstwie rolnym w łącznym wymiarze 3 miesięcy i 15 dni, tj. od 16 maja 1997 r. do 4 sierpnia 1997 r. oraz od 30 października 1998 r. do 25 listopada 1998 r. Ustalił jednocześnie łączną wysługę na dzień przyjęcia do służby w Policji, tj. 20.05.1999 r. - 2 lata i 5 dni, natomiast na dzień 29.11.2012 r. (wpłynięcia raportu) ustalił prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat o 15 %.

Z powyższym rozkazem nie zgodził się skarżący i w złożonym odwołaniu zarzucił błędną i subiektywną ocenę zebranego materiału dowodowego na tle zastosowanych w sprawie przepisów prawa. Ponadto w dniu 14 lutego 2013 r. skarżący złożył raport uzupełniający odwołanie, w którym wniósł o naliczenie terminu nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego o 15 % z tytułu wysługi lat na dzień 29.11.2009 r., a nie na 29.11.2012 r.

Rozkazem personalnym nr [..]/2013 z dnia 6 marca 2013 r. Podlaski Komendant Wojewódzki Policji utrzymał zaskarżony rozkaz personalny w mocy, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji. Wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie ma art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, zgodnie z którym do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, wlicza się przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Pojęcie domownika organ określił na podstawie art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, wyjaśniając, że jest to osoba, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego, albo w jego bliskim sąsiedztwie, stale pracuje w tym gospodarstwie i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

Opierając się na wskazanych regulacjach prawnych organ nie podzielił stanowiska skarżącego, dotyczącego charakteru jego pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Wskazał, że okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy, w szczególności to, iż skarżący uczęszczając do szkoły, mieszkał z rodzicami i pomagał w pracach związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego nie budzą wprawdzie wątpliwości, ale pomoc ta miała charakter doraźny i okazjonalny. Okoliczność tą potwierdził również sam skarżący w piśmie z dnia 17.12.2012 r. przyznając, że pomoc rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa uzależniona była od kilku czynników, takich jak ilość zajęć szkolnych, pora roku czy stan zdrowia.

Odnosząc się zaś do przedstawionych w odwołaniu orzeczeń sadów administracyjnych organ odwoławczy przypomniał, że orzecznictwo sądowe nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, ale szczegółową interpretacją norm prawnych zastosowanych w konkretnych okolicznościach faktycznych. Komentując zaś przywołane w odwołaniu rozstrzygnięcie Komendanta Miejskiego Policji w [..], dotyczące innego funkcjonariusza, wyjaśnił, że jest ono efektem analizy konkretnych przesłanek faktycznych i prawnych danej sprawy.

Organ II instancji potwierdził też słuszność stanowiska Komendanta Miejskiego Policji w kwestii niemożliwości zaliczenia skarżącemu do wysługi lat okresu od 25 listopada 1998 r. do 19 maja 1999 r. jako okresu pracy w gospodarstwie rolnym z uwagi na pobieranie w tym czasie zasiłku dla bezrobotnych z Powiatowego Urzędu Pracy w [..]. W tym zakresie organ powołał § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego oraz art. 79 ust.1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2004r. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), wyjaśniając, że okres pobieranie zasiłku (5 miesięcy i 24 dni) został już zaliczony skarżącemu do wysługi lat rozkazem personalnym nr [..]/1999 Komendanta Miejskiego Policji z 7 czerwca 1999 r. Końcowo wypowiadając się w kwestii podniesionej przez skarżącego, a dotyczącej ustalenia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego na trzy lata wstecz, organ wyjaśnił, że w sytuacji, gdy udokumentowanie okresów zaliczanych do wysługi lat następuje po dacie przyjęcia do służby, zastosowanie znajduje przepis art. 106 ust. 1 ustawy o Policji, zgodnie z którym zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę. W przedmiotowej sprawie taką okolicznością było złożenie przez policjanta w komórce organizacyjnej właściwej do spraw kadr dokumentów potwierdzających pracę w gospodarstwie rolnym, co jest równoznaczne ze złożeniem wniosku o ustalenie i zmianę wzrostu uposażenia z tytułu zaliczenia do wysługi lat dotychczas nieudokumentowanych okresów. Organ odwoławczy podkreślił jednocześnie, że przy ustaleniu (zmianie) wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat i jego procentowej wysokości uwzględnia się przepisy o przedawnieniu, tj. art. 107 ust.1 ustawy o Policji, który mówi, że okres ten wynosi 3 lata od dnia kiedy roszczenia stało się wymagalne.

Z decyzją tą nie zgodził się W.M. i działając przez pełnomocnika wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynika sprawy:

a) art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa polegające na braku wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz jego dowolnej ocenie, wyrażającej się w:

- pominięciu wyjaśnień skarżącego w zakresie, w jakim wskazał, iż w okresie pobierania nauki w szkole średniej był jedynym dzieckiem z trójki rodzeństwa, które pozostało z rodzicami i jedynie on miał możliwość i obowiązek pracy

w gospodarstwie;

- oparciu się na zasadach doświadczenia życiowego w zakresie uznania, iż pobierając naukę skarżący mógł jedynie doraźnie pomagać w gospodarstwie rodziców;

b) art. 8 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej, co polegało na braku odniesienia się do wszystkich zarzutów postawionych w odwołaniu, a także niejednolitym rozstrzyganiu spraw o identycznym stanie taktycznym i dopuszczaniu do ich funkcjonowania w obrocie prawnym.

2) naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 6 pkt 2 ppkt c ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników poprzez błędną wykładnię pojęcia stałej pracy w gospodarstwie rolnym;

b) art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego i odmowę ustalenia nabycia przez skarżącego prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat od dnia 29.11.2009 r., w sytuacji gdy zastosowanie ww. przepisu jest wyłączone z uwagi na regulację ujętą w § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, który winien mieć zastosowanie w sprawie i zgodnie z którym nabycie ww. prawa określa się w decyzji administracyjnej, z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu;

c) § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż roszczenie o nabycie prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat powstaje z chwilą złożenia w komórce organizacyjnej kadr dokumentów potwierdzających okresy zaliczane do wysługi lat, w sytuacji gdy z § 5 ust. 2 i 4 rozporządzenia wynika, iż wysługę lat ustala się na dzień przyjęcia do służby, a termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oraz procentową jego wysokość określa się w decyzji ustalającej, z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu.

Pełnomocnik skarżącego wniósł jednocześnie o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci rozkazu Komendanta Miejskiego Policji z dnia 9 marca 2012r. nr [..]/2012 na okoliczność załatwiania przez organy obu instancji sprawy o identycznym stanie faktycznym w niejednolity sposób i dopuszczania do funkcjonowania w obrocie prawnym takich rozstrzygnięć, co świadczy o nierównym traktowaniu obywateli przez organ administracji publicznej.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Sąd I instancji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji podniósł, że zgodnie z art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania policjanta na stanowisko służbowe. Uposażenie policjanta składa się z uposażenia zasadniczego i z dodatków do uposażenia. Wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat (art. 100 i 101 ust. 1 ustawy o Policji).

Na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o Policji zostało wydane rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.), które w § 4 ust. 1 pkt 5 stanowi, że do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1-4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Takim odrębnym unormowaniem, o którym mowa w powołanym przepisie, jest ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310), gdzie w art. 1 ust. 1 pkt 3 wskazano, że ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Należy w tym miejscu przypomnieć, iż zgodnie z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.) pod pojęciem domownika rozumie się osobę bliską rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

Następnie Sąd I instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie dwie z powyższych przesłanek, tj. ukończenie przez skarżącego 16 lat oraz zamieszkiwanie na terenie gospodarstwa rolnego rodziców nie były kwestionowane przez organ, spór natomiast dotyczył tego, czy wykonywane przez skarżącego obowiązki w gospodarstwie rolnym rodziców mogą być uznane za stałą pracę w tym gospodarstwie, bez nawiązywania stosunku pracy.

Wyjaśnienia pojęcia "wykonywania pracy w charakterze stałym w gospodarstwie rolnym" wielokrotnie podejmował się Sąd Najwyższy. W wyroku z dnia 4 października 2006 r. o sygn. akt II UK 42/2006 (opubl. OSNP 2007/19-20/292), Sąd Najwyższy wskazał, że o stałości pracy domownika w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, decyduje zachowanie - mimo prowadzenia działalności pozarolniczej - gotowości do świadczenia jej na rzecz gospodarstwa osoby bliskiej w wymiarze czasu stosownym do zakładanego przez rolnika prawidłowego jego funkcjonowania z uzupełnieniem, że wymiar tego czasu powinien sięgać, co najmniej połowy pełnego wymiaru czasu pracy. Ustanowienie obowiązku ubezpieczenia społecznego domownika dotyczy osób nie będących posiadaczami gospodarstwa rolnego, a powiązanych z gospodarstwem rolnym tylko szczególnym stosunkiem, cechującym domownika. Nieodzowne jest zatem sięgnięcie do specjalnego znaczenia jego roli w społeczno-gospodarczych stosunkach wiejskich, której specyfikę uwypukla porównanie określenia domownika w art. 6 pkt 2 i definicji rolnika sformułowanej w art. 6 pkt 1 ustawy. Zestawienie tych przepisów wskazuje, że istota działań domownika, który nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, sprowadza się do pomocy rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa, czyli do wykonywania prac wskazanych mu przez prowadzącego gospodarstwo, leżących w zakresie jego decyzji gospodarczych.

W świetle powyższego rozumienia pojęcia stałej pracy w gospodarstwie rolnym, w ocenie Sądu I instancji, zgodzić się należało z Komendantem Wojewódzkim Policji, że praca skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie jednoczesnego pobieranie nauki w szkole średniej znajdującej się w innej miejscowości niż gospodarstwo rolne, a tym samym konieczność dojazdów do szkoły autobusami PKS (łącznie około 1 godzin), konieczność przygotowania się do zajęć szkolnych, a w późniejszym okresie do egzaminów zawodowych czy matury, nie może być uznana za stałą pracę w gospodarstwie. Sąd I instancji podkreślił, że zajęcia w szkole średniej zaczynają się najczęściej o godzinie 8 rano i kończą około godziny 14-15, zatem skarżący miał możliwość powrotu do domu dopiero około godziny 16. Doliczając konieczność przygotowania się do zajęć szkolnych pozostawało niewiele czasu na pracę w gospodarstwie rolnym, dlatego też wykonywane przez skarżącego obowiązki, można co najwyżej uznać za systematyczną pomoc w prowadzeniu gospodarstwa, ale na pewno nie stałą pracę.

Sąd zauważył również, iż wbrew twierdzeniom skargi, organy w sprawie nie przyjęły, że okoliczność podjęcia nauki w szkole ponadpodstawowej automatycznie wykluczała pracę w gospodarstwie rolnym. To okoliczności związane z tą nauka, w szczególności konieczność dojazdów do szkoły oddalonej o [..]km, stanowiły podstawę do przyjęcia, że skarżący nie dysponował na tyle dużo wolnym czasem, w którym mogłaby świadczyć stałą pracę w gospodarstwie rolnym rodziców. Sam skarżący w oświadczeniu z dnia 17 grudnia 2012 r. (k. 16 akt adm. I instancji) potwierdził, iż "jego pomoc w prowadzeniu gospodarstwa uzależniona była od pory roku, jak również rozkładu zajęć, jakie miał w szkole".

Mając na uwadze powyższe, Sąd I instancji za niezasadne uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 101 ustawy o Policji w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o wyliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy oraz § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalenia wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego. Organy obu instancji dokonały prawidłowej interpretacji powyższych norm prawnych i zastosowały je do ustalonego w sprawie stanu faktycznego.

Zdaniem Sądu I instancji, na uwzględnienie nie zasługiwały także zarzuty skargi, dotyczące naruszenia art. 106 ust. 1 ustawy o Policji, poprzez błędne jego powołanie jako podstawy prawnej wydanego przez organ I instancji, rozkazu personalnego. Zgodnie z powyższym przepisem, zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę. Stosownie zaś do § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oraz procentową jego wysokość określa się w decyzji ustalającej lub zmieniającej wysługę lat. Tym samym, dopiero od daty określonej w ostatecznym rozkazie personalnym Komendanta Miejskiego Policji w [..], tj. od 29 listopada 2012 r. (daty złożenia przez skarżącego raportu o wliczenie dodatkowego okresu do wysługi lat) przysługuje policjantowi procentowy wzrost uposażenia zasadniczego z tytułu zmiany wysługi lat.

Wskazywane przez skarżącego w skardze okoliczności, dotyczące nierównego jego traktowania w porównaniu z innymi funkcjonariuszami (którym wypłacano wyrównanie za lata ubiegłe) nie mogą świadczyć o naruszeniu prawa przez organy w niniejszej sprawie. Wcześniejsze, nieprawidłowe decyzje dotyczące innych funkcjonariuszy, jak słusznie podniósł organ II instancji, nie mogą stanowić podstawy do żądania przez skarżącego, aby organy w dalszym ciągu powielały te same błędy i wydawały decyzje sprzeczne z bezwzględnie obowiązującymi przepisami.

W ocenie Sądu I instancji, na uwzględnienie nie zasługiwały także zarzuty dotyczące naruszenia zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, w tym wskazywanie przez skarżącego, że organ naruszył prawo, albowiem opierał się na "doświadczeniu życiowym" i "domniemaniach" a nie przepisach prawa. Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 k.p.a. organ prowadzący postępowanie jest zobligowany przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej, a zatem podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W myśl art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organ ma obowiązek wszechstronnego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego, poczynione zaś w sprawie ustalenia muszą znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej w sprawie decyzji, zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd I instancji podkreślił, że wskazywanie przez organ na doświadczenie życiowe i domniemania, przy ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie może świadczyć o naruszeniu przez organ prawa. Wręcz przeciwnie, dowodzi, że organ dokonał pogłębionej analizy zgromadzonego materiału dowodowego i podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W tym celu stosownie do wymogów określonych przepisem art. 77 § 1 k.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, natomiast stosownie do art. 75 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Innymi słowy organ orzekający powinien podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego. Jednocześnie wskazuje się, że zasada swobodnej oceny dowodów zakłada, że organ nie jest krępowany przy ocenie dowodów kryteriami formalnymi, ma swobodnie oceniać wiarygodność i moc dowodową poszczególnych dowodów, na których oparł swoją decyzję. Aby w ramach owej swobody nie zostały przekroczone granice dowolności, organ przy ocenie zebranych w sprawie dowodów winien między innymi kierować się prawidłami logiki, zgodnością oceny z prawami nauki i doświadczenia życiowego, traktowania zebranych dowodów, jako zjawisk obiektywnych, oceniania dowodów wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy, wszechstronności oceny (wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Po 1342/99, LEX nr 43051).

Zdaniem Sądu I instancji, analiza zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż organy rozpoznające ponownie sprawę przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w sposób wyczerpujący, z zachowaniem wskazanych wyżej wymogów określonych przepisami k.p.a. Ustalony stan faktyczny nie budzi wątpliwości, organ wyjaśnił wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, odnosząc się szczegółowo do podniesionych zarzutów, zaś uzasadnienie wydanego rozstrzygnięcia jest spójne, jasne, logiczne i mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów.

Sąd I instancji dodał, iż podstawowym trybem uzyskania potwierdzenia pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym jest zaświadczenie właściwego organu, wydawane na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, zgodnie z którym na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1 wskazanej ustawy, okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Jeżeli organ nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie. Dopiero wyczerpanie powyższej procedury pozwala na skorzystanie z określonej w ustępie 3 art. 3 cytowanej ustawy możliwości udowodnienia okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne. Skarżący wskazał trzech świadków, którzy potwierdzili, że widywali oni skarżącego przy codziennych czynnościach i pracach sezonowych związanych z gospodarstwem rolnym (czego nie kwestionowały organy), jednakże powyższe, zważywszy na obowiązki szkolne skarżącego (długotrwałą nieobecność skarżącego w gospodarstwie sięgającą co najmniej 9 godzin dziennie) nie pozwoliły na przyjęcie, że świadczył on stałą pracę w tym gospodarstwie. W tym zakresie organy dokonały prawidłowej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł W.M., zaskarżając go w całości zarzucił mu naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 233 § 1 Kpc wobec dowolnej oceny dowodów, a polegającej na uznaniu, iż:

a) okoliczności związane z nauką, a w szczególności konieczność dojazdów do szkoły oddalonej o [..]km, stanowiły podstawę do przyjęcia, że skarżący nie dysponował na tyle dużo wolnym czasem, w którym mógłby świadczyć stałą pracę w gospodarstwie rolnym,

b) zajęcia w szkole średniej zaczynają się najczęściej o godzinie 8 rano i kończą około godziny 14-15, zatem skarżący miał możliwość powrotu do domu dopiero około godziny 16. Doliczając konieczność przygotowalnia się do zajęć szkolnych pozostawało niewiele czasu na pracę w gospodarstwie rolnym, dlatego też wykonywane przez skarżącego obowiązki, można co najwyższej uznać za systematyczną pomoc w prowadzeniu gospodarstwa, ale na pewno nie stalą pracę;

2) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 Kpa wobec pomięcia przez Sąd I instancji uchybienia organu II Instancji przepisom postępowania administracyjnego poprzez niewyczerpujące zgromadzenie materiału dowodowego i jego niewłaściwą ocenę w zakresie czasu dojazdu skarżącego do szkoły oraz ilości godzin nauki pobieranej w szkole.

Ponadto zarzucono Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego tj.

1) art. 6 pkt 2 ppkt c ustawy z dn. 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w związku z art. 1 ust. 1 pkt. 3 ustawy o wyliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy w zw. z § 4 ust. 1 pkt. 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dn. 06.12.2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do uznania, iż wykonywane przez W.M. obowiązki w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie pobierania nauki w szkole średniej nie miała charakteru stałej pracy w tym gospodarstwie;

2) art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie prowadzące do przyjęcia, iż wzrost uposażenia zasadniczego z tytułu zmiany wysługi lat przysługuje dopiero od daty złożenia przez skarżącego raportu o wliczenie dodatkowego okresu do wysługi lat, tj. od 29 listopada 2012 r. w sytuacji, gdy w myśl § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dn. 06.12.2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, a który winien mieć zastosowanie w sprawie, nabycie ww. prawa określa się z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), cytowaną dalej jako Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie wystąpiły przesłanki skutkujące nieważnością postępowania, dlatego kontrola kasacyjna zaskarżonego wyroku została dokonana tylko w zakresie wyznaczonym przez zarzuty, na jakich oparta została skarga kasacyjna.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania – art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 233 §1 Kpc i art. 7 Kpa, poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów na okoliczność charakteru pracy skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że zarzut naruszenia w/wym. przepisów postępowania nie mógł odnieść zamierzonego skutku z następujących powodów. Przepis art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c Ppsa, stanowiący iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części gdy stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jest tzw. przepisem wynikowym i może znaleźć zastosowanie w przypadku stwierdzenia przez Sąd I instancji naruszenia prawa procesowego ( a więc konkretnych przepisów Kpa ), które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.

Przepis art. 145 § 1 pkt 1 Ppsa nie jest, co do zasady, przepisem, który można naruszyć w toku postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż reguluje on sposób rozstrzygnięcia sprawy. Skuteczność skargi kasacyjnej w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego zależy zaś od wykazania, że sąd administracyjny popełnił błąd w procesie dochodzenia do rozstrzygnięcia, oceniając wadliwie przepisy regulujące materię lub tryb postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonego aktu ( por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014r. II OSK 2313/12 LEX nr 1483447 ).

W rozpoznawanej sprawie skuteczne postawienie zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c Ppsa wymagało od autora skargi kasacyjnej wykazania jakie przepisy procedury sądowoadministracyjnej naruszył Sąd I instancji , nie dostrzegając uchybień w zakresie postępowania administracyjnego. Mając na względzie, że skarga kasacyjna podnosi iż Sąd dokonał dowolnej oceny materiału dowodowego oraz nie dostrzegł że organ nie zgromadził pełnego materiału dowodowego, obowiązkiem autora skargi kasacyjnej było wskazanie na właściwy przepis Ppsa, który został naruszony przez Sąd przy ocenie materiału dowodowego, a także powołanie tych przepisów kpa, których naruszenia przez organ Sąd nie zauważył. Art. 233 § 1 Kpc nie miał zastosowania w niniejszym postępowaniu, nie mógł zatem zostać naruszony.

Skarga kasacyjna nie zawiera w ramach podstaw na jakich została oparta zarzutów pozwalających uznać, że istotnie ocena dokonana przez Sąd jest dowolna. Nie wskazuje na przepisy postępowania, które naruszył Sąd I instancji i które doprowadziły do błędnego oddalenia skargi, zamiast uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c Ppsa .

Sam natomiast art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c Ppsa nie stanowi, tak samo jak art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a Ppsa samodzielnej podstawy kasacyjnej.

Nieuzasadnione okazały się także zarzuty naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisów prawa materialnego.

Pierwszy z wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów zawiera definicję domownika, stanowiąc że domownikiem jest osoba, która stale pracuje w gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Drugi przepis - art. 1 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualny gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy ( Dz. U. Nr. 54, poz. 310 ) stanowi, że pracowniczego stażu wlicza się przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Jak wynika z brzmienia tego przepisu przewiduje on pod pewnymi warunkami możliwość zaliczenia do stażu pracy okresu pracy w gospodarstwie rolnym. Zarzuty naruszenia przytoczonych przepisów skarga kasacyjna uzasadnia ich błędną wykładnią, prowadzącą do uznania, że praca skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców nie miała charakteru stałego. Błędna wykładnia prawa materialnego może polegać na nieprawidłowym odczytaniu normy prawnej wyrażonej w przepisie, mylnym zrozumieniu jego treści lub znaczenia prawnego, bądź też na niezrozumieniu intencji ustawodawcy ( por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2014r. I OSK 294/14 LEX nr 1518050 ). Błędna wykładnia w żadnym razie nie może być utożsamiana z błędnym ustaleniem określonego faktu.

Jak wynika z uzasadnienia analizowanego zarzutu skarga kasacyjna zmierza do podważenia ustalenia Sądu I instancji, które legło u podstaw zaskarżonego wyroku co do tego, że skarżący nie wykonywał stałej pracy w gospodarstwie rolnym, przez co nie mógł zostać uznany za domownika. Oznacza to, że skarga kasacyjna poprzez zarzuty naruszenia prawa materialnego chce zakwestionować stan faktyczny sprawy, podczas gdy w orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd zgodnie z którym nie można w skardze kasacyjnej skutecznie stawiać zarzutu naruszenia prawa materialnego (nawet gdy przepis ten zostanie konkretnie wskazany) jeżeli z uzasadnienia zarzutu i skargi kasacyjnej wynika, że podważane są okoliczności stanu faktycznego, bez wskazania przy tym, jakie normy postępowania naruszył Sąd I instancji ( por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2013r. I GSK 825/12 LEX nr 1487741 ). Próba zwalczania ustaleń Sądu I instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Ewentualnie może być ona skuteczna w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt. 2 Ppsa ( por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2014r. I GSK 654/12 LEX nr 1487732 ).

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie prowadzące do przyjęcia, iż wzrost uposażenia zasadniczego z tytułu zmiany wysługi lat przysługuje dopiero od daty złożenia przez skarżącego raportu o wliczenie dodatkowego okresu do wysługi lat Naczelny Sąd Administracyjny uznał iż także ten zarzut nie jest trafny.

Zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Sprawa Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. z 2001r. Nr. 1152, poz. 1732 ze zm. ), dokumenty potwierdzające okresy zaliczane do wysługi lat, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2-5, policjant jest obowiązany złożyć w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr. Wysługę lat oraz poszczególne jej okresy składowe ustala się na dzień przyjęcia policjanta do służby, chyba że z przepisów odrębnych wynika inny termin zaliczenia danego okresu. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio w przypadku zmiany wysługi lat w związku z zaliczeniem policjantowi dotychczas nieudokumentowanych okresów, o których mowa w ust. 1. Termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oraz procentową jego wysokość określa się w decyzji ustalającej lub zmieniającej wysługę lat w trybie określonym w ust. 2 i 3, z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu.

Z powyższych uregulowań wynika, że ze złożeniem dokumentów potwierdzających okresy zaliczane do wysługi lat staje się wymagalne roszczenie policjanta o wzrost uposażenia z tytułu wysługi lat. Dzień złożenia dokumentacji określa początek biegu terminu przedawnienia w rozumieniu art. 107 ust. 1 ustawy o Policji. Oznacza to, że z dniem złożenia stosownej dokumentacji policjant nabywa prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat, zachodzi więc okoliczność uzasadniająca zmianę uposażenia. Roszczenie o zmianę uposażenia nie istnieje wcześniej tj. przed wykazaniem przez policjanta okresów zaliczanych do wysługi lat. Natomiast policjant w okresie nieprzedawnionym ( 3 lata od złożenia dokumentacji ) może realizować swoje prawo do wzrostu uposażenia.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Ppsa orzekł jak w sentencji.

-----------------------

16