Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 311/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.24 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek ( spr.) del. WSA Ewa Kwiecińska Protokolant Aleksandra Żurawicka po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Ol 891/09 w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Rektora Uniwersytetu Warmińsko- Mazurskiego z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów kierunku filozofia oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 891/09 oddalił skargę P. B. na decyzję Rektora Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia [...] sierpnia 2009 r. , nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów kierunku filozofia.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że decyzją z dnia [...] listopada 2008r. Dziekan Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie (dalej: UWM w Olsztynie) skreślił P. B. z listy studentów I roku studiów stacjonarnych kierunku filozofia, z uwagi na brak uczestnictwa studenta w obowiązkowych zajęciach dydaktycznych.

Powyższą decyzję Rektor Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie decyzją z [...] marca 2009r. uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ stwierdził bowiem, że uchybiono obowiązkowi poinformowania strony o wszczęciu postępowania prowadzonego z urzędu, przez co nie zapewniono stronie możliwości czynnego w nim udziału stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. Ponadto organ I instancji nie wskazał przepisu ustawy o szkolnictwie wyższym, z którego wynikałby nakaz skreślenia z listy studentów.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2009r. Dziekan Wydziału Humanistycznego UWM w Olsztynie zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie skreślenia P. B. z listy studentów Wydziału Humanistycznego, kierunek filozofia, rok akademicki 2008/2009. Organ zawiadomił, że studentowi przysługuje prawo wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszenia żądań.

P. B. wystąpił z wnioskiem o zawieszenie postępowania, który postanowieniem Dziekana Wydziału Humanistycznego UWM w Olsztynie z [...] maja 2009r. rozpoznany został odmownie. Zażalenie złożone na to postanowienie nie zostało przez P. B. podpisane, wobec czego pismem z 9 czerwca 2009r. wezwano stronę do usunięcia braku pisma poprzez jego podpisanie z pouczeniem, iż nieusunięcie braku w 7-dniowym terminie spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

Decyzją z dnia [...] maja 2009r. nr [...] Dziekan Wydziału Humanistycznego UWM w Olsztynie, na art. 104 k.p.a., w zw. z art. 190 ust. 2 pkt 2 i art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 25 statutu Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, skreślił P. B. z listy studentów Wydziału Humanistycznego kierunku filozofia. Jak wskazano w uzasadnieniu, został on przyjęty na I rok studiów stacjonarnych pierwszego stopnia, kierunek filozofia w roku akademickim 2008/2009, na podstawie decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej z 10 września 2008r. Jak wynika z § 24 ust. 1-3 regulaminu Studiów UWM w Olsztynie uchwalonego uchwałą Nr 99 Senatu UWM w Olsztynie z dnia 30 czerwca 2006r, ze zm. warunkiem zaliczenia semestru (roku) jest uzyskanie przez studenta zaliczenia ćwiczeń i praktyk oraz zdanie egzaminów ze wszystkich przewidzianych planem studiów dla danego semestru, warunkiem zaś zaliczenia przedmiotu lub praktyki jest wypełnienie przez studenta wymagań określonych przez nauczyciela akademickiego lub opiekuna praktyki, zgodnych z wytycznymi Rady Wydziału. Student przystępuje do egzaminu z indeksem i kartą okresowych osiągnięć, po uprzednim zaliczeniu zajęć obowiązkowych z danego przedmiotu. Zgodnie z decyzją Nr 7 Rektora UWM w Olsztynie z dnia 12 maja 2008r. w sprawie ramowej organizacji roku akademickiego 2008/2009 na studiach stacjonarnych i niestacjonarnych, zajęcia dydaktyczne w semestrze zimowym rozpoczęły się w dniu 2 października 2008r. i trwały do 24 stycznia 2009r. Sesja egzaminacyjna wraz z sesją poprawkową została wyznaczona na okres od dnia 26 stycznia 2009r. do 14 lutego 2009r. To oznacza, iż zgodnie z planem studiów i programem nauczania do zaliczenia pierwszego semestru I roku studiów na kierunku filozofia niezbędne było zaliczenie przedmiotów: podstawy informatyki, język obcy nowożytny I, wychowanie fizyczne, psychologia, wprowadzenie do filozofii, analiza tekstów filozoficznych, historia filozofii starożytnej, logika, język starożytny, szkolenie BHP, szkolenie biblioteczne oraz złożenie egzaminu z przedmiotów: psychologia, wprowadzenie do filozofii. Poświadczenie otrzymania zaliczeń (karty osiągnięć) winno być złożone w dziekanacie wydziału do dnia 16 lutego 2009r. P. B. do dnia 16 lutego 2009r. tj. do dnia rozpoczęcia zajęć na drugim letnim semestrze nie odebrał karty osiągnięć studenta oraz nie przystąpił do sesji egzaminacyjnej z wymaganych programem nauczania przedmiotów. Stwierdzono, iż nie zaliczył tym samym pierwszego semestru I roku studiów. Obowiązkiem natomiast studenta jest postępowanie zgodne z treścią ślubowania i regulaminem studiów. Jest on w szczególności obowiązany do składania egzaminów, odbywania praktyk i spełniania innych wymogów przewidzianych w planie studiów - art. 189 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o szkolnictwie wyższym. Stosownie zaś do art. 190 ust. 2 pkt 2 tej ustawy kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Studentowi umożliwiono udział w postępowaniu, gdyż formalnie wszczęto postępowanie administracyjne w tej sprawie oraz umożliwiono wypowiedzenie się w tym postępowaniu, z którego to uprawnienia strona skorzystała wnosząc o przeprowadzenie dowodu z oględzin dokumentacji znajdującej się u Rektora. Złożony wniosek nie został uwzględniony stosownie do art. 78 § 2 Kpa, gdyż organ może nie uwzględnić żądania strony, jeśli dotyczy ono okoliczności stwierdzonych innymi dowodami. Taka sytuacja ma miejsce w tej sprawie, gdyż żądanie strony dotyczyło okoliczności, które zostały już stwierdzone innymi dowodami w świetle zebranego materiału dowodowego tej sprawy.

Od tej decyzji P. B. wniósł odwołanie, w którym zażądał jej uchylenia jaklo wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Podkreślił, iż organ wydał decyzję, podczas gdy wcześniej w tej samej sprawie Rektor wznowił postępowanie administracyjne. Skoro toczy się wznowione postępowanie w przedmiocie skreślenia z listy studentów to nie może toczyć się inne postępowanie. Wobec braku podpisu pod złożonym odwołaniem strona została wezwania do jego usunięcia.

Pismem z 25 czerwca 2009r. P. B. wystąpił do Rektora UWM w Olsztynie z wnioskiem o zawieszenie toczącego się postępowania odwoławczego do czasu zakończenia wcześniej prowadzonego postępowania wznowieniowego. Wniosek ten nie został podpisany wobec czego pismem z 30 czerwca 2009r. wezwano stronę do podpisania wnioski z pouczeniem, iż nieuzupełnienie braku w terminie 7 dni spowoduje jego pozostawienie bez rozpoznania.

W piśmie z 28 lipca 2009r. zatytułowanym "ostatnie słowo" P. B. wniósł stosownie do art. 24 § 3 k.p.a. o wyłączenie J.M. Prof. dr hab. J. G. oraz prof. dr hab. J. W. od udziału w postępowaniu wobec potrzeby spojrzenia na bardzo skomplikowane sprawy w sensie procesowym przez kogoś, kto nie będzie wywoływał wątpliwości co do bezstronności w tej sprawie. W ocenie strony publiczne wypowiedzi pracowników na temat tej sprawy, a także dotychczasowe wadliwe jej prowadzenie budzi jego istotne zastrzeżenia co do bezstronności. Pismo to także nie zostało podpisane przez stronę.

Decyzją z [...] sierpnia 2009r. [...] Rektor Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że nie jest zasadny zarzut dotyczący prowadzonego postępowania wznowieniowego, gdyż wniosek o wznowienie postępowania został złożony w dniu 24 kwietnia 2009r. i postępowanie w tym przedmiocie zakończyło się wydaną przez Rektora decyzją z 5 czerwca 2009r. którą odmówiono wznowienia postępowania zakończonego decyzją tego organu z 5 marca 2009r. z uwagi na fakt, iż podanie o wznowienie zostało złożone po upływie terminu. Wyjaśniono, iż toczące się postępowanie o wznowienie postępowania nie miało wpływu na wydaną decyzję przez organ I instancji w przedmiocie skreślenia z listy studentów. Organ stwierdził, że w tej sprawie brak jest podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji, gdyż art. 138 § 2 k.p.a. umożliwia takie rozstrzygnięcie jedynie wówczas, gdy w sprawie musi być przeprowadzone uzupełniające postępowanie wyjaśniające w zakresie szerszym niż to wynika z art. 136 k.p.a. Skoro w tej sprawie postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i wyczerpujący brak jest podstaw do uchylenia decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie pełnomocnik P. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wskazał, iż w trakcie postępowania odwoławczego złożony został wniosek o wyłączenie od udziału w sprawie pracownika J.M. prof. dr hab. J. G. opierając swój wniosek na podstawie art. 24 § 3 k.p.a., który uzasadniony został publicznymi wypowiedziami oraz dotychczasowe wadliwe prowadzenie spraw. Zarzucono, iż nie jest dopuszczalne wydanie decyzji przez pracownika, którego wyłączenia żąda strona, zanim to żądanie nie zostanie ocenione.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Rektora UWM w Olsztynie wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej. Odnośnie zarzutu braku rozpoznania wniosku o wyłączenie osób reprezentujących organ II instancji wskazano, że w takim wypadku należało żądać wyłączenia organu a nie wskazanych pracowników. Wyłączenie organu nie byłoby natomiast możliwe, gdyż nie istnieje organ wyższego stopnia nad rektorem uczelni.

Na rozprawie w dniu 1 grudnia 2009r. skarżący podtrzymał stanowisko, iż zażądał wyłączenia pracownika UWM w Olsztynie pełniącego funkcję piastuna organu - Rektora UWM w Olsztynie. Zarzucił, iż Rektor prowadzi równolegle dwa postępowania w tej samej sprawie i wniósł o przeprowadzenie dowodu na tę okoliczność, gdyż w sprawie skreślenia z listy studentów dziekan wszczął drugie postępowanie. Wskazał, iż osobą kompetentną do rozpoznania wniosku o wyłączenie Rektora jest Minister Szkolnictwa Wyższego. Na pytanie Sądu, czy podpisał swoje pismo z dnia 23 maja 2009r. będące zażaleniem na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania podał, iż raczej nie podpisał go skoro nie było dalej skarżone. Także odnośnie pisma z dnia 25 czerwca 2009r. wyjaśnił, iż raczej go nie podpisał, skoro później nie zostało przez niego zaskarżone. Nie jest w stanie powiedzieć czy usunął braki.

Po zamknięciu rozprawy pismem z 2 grudnia 2009r. skarżący wniósł o otwarcie rozprawy na nowo i przeprowadzenie dowodu z załączonego postanowienia Dziekana Wydziału Humanistycznego UWM w Olsztynie z [...] października 2009r. [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania wszczętego z urzędu w sprawie skreślenia z listy studentów P. B., kierunek filozofia. Podniósł, iż o skutkach takiej sytuacji procesowej, gdy jednocześnie prowadzone są dwa postępowania w sprawie wypowiedział się WSA w Olsztynie w wyroku z 15 października 2009r. (sygn. akt II SA/Ol 572/09), który to pogląd skarżący aprobuje i przyjmuje jako własny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie powołanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę P. B. uznając ją za nieuzasadnioną.

Odnosząc się do okoliczności nierozpatrzenia przez organ wniosku o wyłączenie J.M. prof. dr hab. J. G. oraz prof. dr hab. J. W. od udziału w postępowaniu w przedmiocie skreślenia z listy studentów Sąd wskazał, że stosownie do art. 60 ust. 6 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr. 164, poz. 1365 ze zm.) organami jednoosobowymi uczelni są rektor i kierownicy podstawowych jednostek organizacyjnych. Z art. 66 ust. 1 tej ustawy wynika natomiast, iż rektor kieruje działalnością uczelni i reprezentuje ją na zewnątrz, jest przełożonym pracowników, studentów i doktorantów uczelni. Rektor podejmuje decyzje we wszystkich sprawach dotyczących uczelni, z wyjątkiem spraw zastrzeżonych przez ustawę lub statut do kompetencji innych organów uczelni lub kanclerza - w szczególności (....) - art. 66 ust. 1 tej ustawy. Zatem to rektor uczelni jest przełożonym wszystkich zatrudnionych w niej pracowników. Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym nie przewiduje organu bezpośrednio przełożonego nad rektorem uczelni publicznej, stąd nie do przyjęcia jest pogląd skarżącego, iż organem uprawnionym do rozstrzygnięcia kwestii wyłączenia tego pracownika pełniącego funkcję piastuna organu odwoławczego będzie Minister Szkolnictwa Wyższego. Jak wynika z treści art. 24 § 3 k.p.a. stanowiącego podstawę żądania strony co do wyłączenia od udziału w jego sprawie Rektora UWM w Olsztynie w osobie prof. dr hab. J. G., bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności nie wymieniowych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności tego pracownika. W ocenie Sądu, w omawianej sprawie nie sposób z ustawy o szkolnictwie wyższym ustalić bezpośredniego przełożonego pracownika będącego piastunem funkcji rektora. Wprawdzie z art. 33 zd. 1 ustawy o szkolnictwie wynika, iż minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego sprawuje nadzór nad zgodnością działań uczelni z przepisami prawa i statutem oraz z treścią udzielonego pozwolenia na utworzenie uczelni niepublicznej, a także nad prawidłowością wydatkowania środków publicznych, to już z treści ust. 1 art. 36 tej ustawy wynika, iż minister ten posiada uprawnienie do stwierdzenia nieważności uchwał organu kolegialnego uczelni lub decyzji rektora uczelni, z wyłączeniem decyzji administracyjnej, w przypadku stwierdzenia jej niezgodności z przepisami prawa lub statutem uczelni (...). Regulacja ta wyklucza możliwość uznania ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego jako właściwego do uznania za bezpośredniego przełożonego rektora, który stosownie do zapisu art. 24 § 3 k.p.a. uprawniony byłby do rozpoznania wniosku w przedmiocie wyłączenia tego pracownika uczelni. Wobec powyższego fakt, iż w zakresie zgłoszonego wniosku o wyłączenie rektora od rozpoznania sprawy nie wypowiedział się organ odwoławczy przed wydaniem skarżonej decyzji nie skutkuje uchybieniem przepisom postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Brak możliwości wyłączenia osoby piastującej funkcję organu jednoosobowego z powodu wątpliwości co do jej bezstronności nie oznacza, iż decyzje przez nią wydane pozostają poza wszelką kontrolą. Okoliczności dotyczące podstaw wyłączenia są bowiem przedmiotem oceny przez sąd administracyjny w przypadku wniesienia skargi. W tej sprawie trudno jednak uznać, aby skarżona decyzja rektora nosiła cechy braku bezstronności w sytuacji, gdy skarżący nie wypełnia podstawowych obowiązków. Okoliczność, że nie został rozpoznany wniosek o wyłączenie prorektora tej uczelni jest o tyle bez znaczenia, iż osoba sprawująca tę funkcję nie brała udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zatem uchybienie to w ocenie Sądu orzekającego w tej sprawie nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Sąd wskazując na art. 190 ust. 2 pkt 2, art. 160 ust. 1 oraz art. 189 ust. 1 i 2 ustawy o szkolnictwie zaznaczył, że nie ulega wątpliwości, iż podstawowym obowiązkiem studenta jest uczestniczenie w zajęciach objętych programem studiów, uzyskiwanie zaliczeń oraz zdawanie egzaminów przewidzianych w toku studiów. Z obowiązkami tymi koresponduje przesłanka uprawniająca do skreślenia z listy studentów - art. 190 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, gdyż w przypadku nieuzyskania zaliczenia lub roku w określonym terminie student może być skreślony z listy studentów. Wprawdzie decyzja podejmowana w tym zakresie ma charakter decyzji uznaniowej, a nie obligatoryjnej lecz taki zapis wynika z poszanowania przez ustawodawcę zasady autonomii wyższej uczelni. Przekazanie tej kwestii do uznania organów uczelni umożliwia uwzględnienie różnych nadzwyczajnych okoliczności uniemożliwiających studentowi wywiązanie się z jego podstawowych obowiązków z przyczyn od niego niezależnych lub trudnych do przewidzenia. Wystąpienie tych przesłanek powoduje konieczność ich rozpoznania przez organ w trakcie podejmowania decyzji w przedmiocie skreślenia z listy studentów z uwagi na nieuzyskanie zaliczenia lub roku w określonym terminie.

Jak wywiódł Sąd z przekazanych akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji, wynika że skarżący nie tylko nie przystąpił do sesji egzaminacyjnej, ale nawet nie odebrał karty osiągnięć studenta. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, rozstrzygnięcie to nie narusza przepisów prawa. Wprawdzie organ nie zawarł obszernego wywodu dotyczącego kwestii uznania administracyjnego, lecz wskazał na fakt naruszenia przez skarżącego podstawowych obowiązków studenta oraz wyszczególnił wszystkie przedmioty, których zaliczenia strona nie uzyskała jak również egzaminów do których nie przystąpiła uwagi na okoliczność, iż skarżący do dnia 16 lutego 2009r. tj. do dnia rozpoczęcia zajęć dydaktycznych na drugim letnim semestrze nie odebrał karty osiągnięć studenta oraz nie przystąpił do sesji egzaminacyjnej z wyszczególnionych programem studiów przedmiotów. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego skarżący nie przedstawił żadnej okoliczności, która wpłynęłaby na to, że w wymaganym terminie nie uzyskał zaliczeń ani tez nie przystąpił do egzaminów. W tym zakresie strona nie przedstawiła żadnej przesłanki, która mogłaby wpłynąć na podjętą decyzję o jego skreśleniu w ramach uznania administracyjnego. Nie przedstawił organom orzekającym w sprawie jakichkolwiek argumentów, które można byłoby uznać za ważne względy społeczne, które uzasadniałyby odstąpieniu od podjętego rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego.

Odnosząc się do podnoszonych przez skarżącego zarzutów dotyczących uchybień proceduralnych Sąd wskazał, że nie znajdują one uzasadnienia, bądź też nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia. Przede wszystkim Sąd nie podzielił argumentu strony, że w tej samej sprawie toczyły się równolegle dwa postępowania, a skarżona decyzja została wydana pomimo toczącego się postępowania wznowieniowego. Wprawdzie bowiem wnioskiem z 24 kwietnia 2009r,. strona wystąpiła o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Rektora z dnia 5 marca 2009r. w sprawie skreślenia z listy studentów, lecz postępowanie to nie zostało wznowione.

Ponadto Sąd wskazał, że decyzją z dnia [...] marca 2009r. Rektor UWM w Olsztynie uchylił wcześniejszą decyzję Dziekana Wydziału Humanistycznego UWM z dnia [...] listopada 2008r. w sprawie skreślenia skarżącego z listy studentów i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Wprawdzie następnie organ I instancji wydał postanowienie z [...] marca 2009r. o wszczęciu postępowania, co nie wynika z przepisów prawa, gdyż stosownie do art. 61 § 4 k.p.a. o wszczęciu postępowania jedynie zawiadamia się osoby będące stronami, jednak uchybienie to nie miało żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Tym bardziej, że nie było nawet potrzeby zawiadamiania strony o wszczęciu postępowania, gdyż na skutek uchylenia decyzji z dnia 24 listopada 2008r. dalej toczyło się postępowanie w sprawie skreślenia P. B. z listy studentów.

Z uwagi na związanie organów wydaną decyzją oraz kasatoryjnym charakterem decyzji organu odwoławczego dziekan, stosownie do zaleceń wynikających z decyzji Rektora UWM w Olsztynie z [...] marca 2009r. prowadził postępowanie zawiadamiając o jego wszczęciu z zachowaniem zasad zapewnienia w nim udziału strony oraz umożliwiając jej wypowiedzenie się co do zebranego materiału.

Rozstrzygniecie Rektora z [...] marca 2009r. pierwotnie zostało zaskarżone do sądu administracyjnego, z uwagi jednak na cofnięcie skargi WSA w Olsztynie postanowieniem z dnia [...] maja 2009r. (sygn. akt II SA/Ol 426/09) umorzył postępowanie sądowe.

W ocenie Sądu I instancji, nie można także uznać, iż nie zostały rozstrzygnięte wnioski skarżącego dotyczące zawieszenia postępowania. Wniosek o zawieszenie postępowania przed organem I instancji został rozstrzygnięty postanowieniem Dziekana Wydziału Humanistycznego UWM w Olsztynie z [...] maja 2009r. Wprawdzie skarżący wniósł na to postanowienie zażalenie, lecz go nie podpisał, a wezwany do uzupełnienia tego braku formalnego braku tego nie uzupełnił. Skarżący składał także wniosek o zawieszenie postępowania odwoławczego, lecz wniosku tego także nie podpisał i braku w tym zakresie skarżący nie uzupełnił. W związku z tym nie można uznać, iż doszło do naruszenia postępowania w tym zakresie, skoro zarówno zażalenie na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania, jak i wniosek o zawieszenia postępowania odwoławczego nie zostały skutecznie wniesione.

Odnosząc się do dopuszczonego na podstawie art. 113 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) dowodu z postanowienia Dziekana Wydziału Humanistycznego UWM w Olsztynie z [...] października 2009r. nr [...] w sprawie zawieszenia postępowania wszczętego z urzędu w przedmiocie wydania decyzji w sprawie skreślenia z listy studentów P. B., kierunku filozofia, stanowiącego w ocenie skarżącego potwierdzenie okoliczności, iż w sprawie jego skreślenia z listy studentów toczą się dwa postępowania administracyjne, Sąd wyjaśnił, że w jego ocenie przedstawione postanowienie nie wpływa na zmianę jego stanowiska, iż przed organami orzekającymi toczyło się tylko jedno postępowanie w sprawie skreślenia z listy studentów. Prawidłowość podjęcia przedstawionego postanowienia może być jednakże przedmiotem kontroli Sądu po wcześniejszych wykorzystaniu środków zaskarżenia wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wskazując na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, że zarówno skarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa skutkującego koniecznością ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku P. B., reprezentowany przez radcę prawnego podniósł następujące zarzuty:

- naruszenie przepisów postępowania: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. polegające na wadliwym nieuwzględnieniu skargi w sytuacji naruszenia przez organ art. 24 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd pierwszej instancji winien był zastosować przepis art 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., bowiem organ drugoinstancyjny wydał zaskarżoną decyzję nierozpoznawszy wcześniej wniosku skarżącego (ignorując ten wniosek) o wyłączenie tego pracownika organu, który wziął udział w wydaniu zaskarżonej decyzji (rozpoznając sprawę i ją rozstrzygając), a co do którego skarżący zgłosił wątpliwości w zakresie jego bezstronności, bowiem przed rozpatrzeniem sprawy pracownik ów publicznie i wielokrotnie wypowiedział się na ten temat, przesądzając wynik — tj. skreślenie z listy studentów. Zupełne zignorowanie wniosku - skarżącego o wyłączenie tego pracownika, a następnie wydanie decyzji przez owego pracownika (mimo swobodnej możliwości upoważnienia innej osoby) było — w ocenie autora skargi kasacyjnej — takim naruszeniem przepisów postępowania (art. 24 § 3 k.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i winno było skutkować zastosowaniem przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a., tj. uwzględnieniem skargi przez uchylenie zaskarżonej decyzji; tym bardziej, że decyzja tego typu ma charakter uznaniowy i nie sposób wykluczyć, że inna (bezstronna) osoba wydałaby odmienne rozstrzygnięcie, mając na uwadze, że skarżący jako absolwent innej uczelni o takim samym profilu mógłby liczyć na przeniesienie osiągnięć z zakresu studiowanego kierunku i w istocie zaliczyć semestr na podstawie tychże osiągnięć pokrywających się z planem studiów na tejże uczelni. Nie można też teraz stwierdzić (bo ocena wniosku o wyłączenie pracownika należy do bezpośredniego przełożonego), czy sprawy nie rozstrzygnął pracownik podlegający wyłączeniu od załatwienia sprawy. Skoro wniosek mógł zostać rozpatrzony pozytywnie, to decyzja mogła zostać wydana w warunkach wady kwalifikowanej. Od rozstrzygnięcia wniosku o wyłączenie zależy kto otrzyma upoważnienie do załatwienia sprawy.

- naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. i art. 244 § 1 k.p.c. w zw. Z art. 106 § 4 p.p.s.a. wobec przekroczenia granicy swobodnej oceny dowodu z dokumentu (postanowienia Dziekana z [...] października 2009 r.) i bezzasadne, wręcz dowolne uznanie, że dowód ten nie świadczy o toczeniu się dwóch postępowań administracyjnych w tej samej sprawie (skreślenia z listy studentów). Zdaniem skarżącego Sąd naruszył regułę art. 233 § 1 k.p.c. gdyż dowód będący przedmiotem oceny Sądu, bezsprzecznie i zgodnie z zasadami logicznego myślenia świadczy o tym, że w sprawie toczyły się jednocześnie dwa postępowania administracyjne: pierwotne i późniejsze, będące przedmiotem skargi. Sąd naruszył art. 244 § 1 k.p.c., gdyż z przedstawionego dowodu z dokumentu bezzasadnie nie wyciągnął wniosku o toczeniu się jednocześnie dwóch postępowań w tej samej sprawie w sytuacji, gdy w dokumencie tym organ poświadczył, że toczą się dwa odmienne postępowania w tej samej sprawie. Sąd poświadczenie to zignorował i wyciągnął zupełnie odmienne wnioski z tego postępowania dowodowego. Te wady, zdaniem skarżącego, miały istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem gdyby Sąd właściwie wyciągnął wnioski z tego postępowania dowodowego, to musiałby uchylić zaskarżone decyzje, gdyż były one wydane w postępowaniu bezprzedmiotowym wobec toczącego się wcześniej pierwotnego postepowania.

Wobec powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rektor Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( dz. U Nr. 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez podstawy, na jakich skarga kasacyjna została oparta, tj. zarzut naruszenia art.145 § 1 pkt.1 lit" c" Ppsa w zw. z art.24 § 3 Kpa oraz zarzut naruszenia art. 233 §1 Kpc i art.244 § 1 Kpc w zw. z art.106 § 4 Ppsa.

Podstawy te są nieusprawiedliwione, albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie nie naruszył żadnego z wymienionych przepisów. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że pierwszy z przestawionych wyżej zarzutów skarżący wywodzi z faktu nieuchylenia przez Sąd I instancji zaskarżonej decyzji, pomimo iż organ nie rozpoznał wniosku skarżącego o wyłączenie Rektora Uniwersytetu Warmińsko- Mazurskiego od udziału w sprawie na podstawie art.24 § 3 Kpa. Stosownie do art.24 § 3 Kpa bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności pracownika.

Istotnie skarżący w dniu 28 lipca 2009r. złożył wniosek o wyłączenie na podstawie art.24 § 3 Kpa Rektora Uniwersytetu Warmińsko – Mazurskiego i wniosek ten nie został rozpoznany. Niewątpliwie nierozpoznanie wniosku stanowi uchybienie procesowe, aby jednak mogło ono skutkować uwzględnieniem skargi musiałoby zostać ocenione jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art.145 § 1 pkt.1 lit."c" Ppsa), podczas gdy należy zgodzić się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie, że do rektora wyższej uczelni jako organu monokratycznego art. 24 § 3 Kpa nie znajduje zastosowania.

Zgodnie z art. 60 ust. 6 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym ( Dz. U. Nr. 164, poz. 1365 ze zm. ), zwanej dalej ustawą, organami jednoosobowymi uczelni są rektor i kierownicy podstawowych jednostek organizacyjnych.

W myśl art. 66 ustawy rektor kieruje działalnością uczelni i reprezentuje ją na zewnątrz, jest przełożonym pracowników, studentów i doktorantów uczelni.

Rektor uczelni publicznej podejmuje decyzje we wszystkich sprawach dotyczących uczelni, z wyjątkiem spraw zastrzeżonych przez ustawę lub statut do kompetencji innych organów uczelni lub kanclerza, w szczególności:

1) podejmuje decyzje dotyczące mienia i gospodarki uczelni;

2) tworzy, przekształca i znosi jednostki organizacyjne wskazane przez statut;

3) sprawuje nadzór nad działalnością dydaktyczną i badawczą uczelni;

4) sprawuje nadzór nad administracją i gospodarką uczelni;

5) dba o przestrzeganie prawa oraz zapewnienie bezpieczeństwa na terenie uczelni;

6) określa zakres obowiązków prorektorów.

Rektor uczelni publicznej odpowiada, na zasadach określonych w odrębnych przepisach, za naruszenie w uczelni dyscypliny finansów publicznych.

Do kompetencji rektora uczelni niepublicznej należą sprawy, o których mowa w ust. 2 pkt 3 i 5, oraz inne sprawy określone w statucie uczelni.

Stosownie do art. 190 i 207 ustawy skreślenie z listy studentów następuje w formie decyzji administracyjnej, do której stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i od której przysługuje odwołanie do rektora. Rektor jest więc organem posiadającym też kompetencje do prowadzenia postępowania odwoławczego. W przepisach Kpa odmiennie uregulowana została instytucja wyłączenia organu ( art.25 ) , od instytucji wyłączenia pracownika organu ( art.24 ). Do rektora będącego z mocy art.60 ust.6 ustawy jednoosobowym organem uczelni nie stosuje się art. 24 Kpa dotyczącego wyłączenia pracownika. Czym innym jest bowiem organ, a czym innym jego pracownik. Przypisanie określonych kompetencji konkretnemu organowi oznacza, że nie może on być utożsamiany z pracownikiem organu.

Organ – rektor uczelni wykonuje określone ustawowo zadania, posiada też określone uprawnienia. Stosowanie do organu przepisów o wyłączeniu pracownika pozbawiłoby jednoosobowy organ możliwości działania. W przypadku gdy wniosek o wyłączenie dotyczy rektora uczelni, nie istnieje też bezpośredni przełożony, o jakim mowa w art.24 § 3 Kpa. Przełożonym takim nie jest minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego, ani żaden inny organ. Z określonych w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym pewnych, ściśle określonych uprawnień ministra np. prawa do wystąpienia z wnioskiem o odwołanie rektora – art. 38 ust. 1 ustawy, nie można wyprowadzić wniosku co do tego, że minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego jest bezpośrednim przełożonym wobec rektora wyższej uczelni w rozumieniu art.24 § 3 Kpa. Pojęcie bezpośredniego przełożonego dotyczy zawsze wzajemnych relacji stron pozostających ze sobą w stosunku zatrudnienia, bez względu na jego charakter i sposób nawiązania. Dotyczy więc wyłącznie osoby w większym, czy mniejszym stopniu kierującej i nadzorującej pracę osoby jej podległej. Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego może być bezpośrednim przełożonym w stosunku do osób zatrudnionych w podległym mu urzędzie , nie może natomiast pełnić tej roli wobec innego organu.

W uzasadnieniu uchwały z dnia 20 maja 2010r. sygn.I OPS 13/09 , która wprawdzie dotyczy zastosowania art. 24 § 1 pkt. 5 Kpa do osoby piastującej funkcję Głównego Geodety Kraju, Naczelny Sąd Administracyjny zawarł również ogólne rozważania dotyczące możliwości wyłączenia osoby piastującej funkcję jednoosobowego organu, które znajdują zastosowanie do rektora uczelni i z którymi w pełni zgadza się skład orzekający w niniejsze sprawie.

Reasumując tę część rozważań stwierdzić należy, iż Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że do rektora wyższej uczelni nie ma zastosowania art.24 § 3 Kpa i chociaż można by dyskutować, w jakiej formie wniosek o wyłączenie rektora powinien zostać załatwiony, to nierozstrzygnięcie o nim nie miało żadnego wpływu dla wyniku rozpoznawanej sprawy.

Nietrafny jest także drugi z zarzutów skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie art.233 § 1 i art. 244 § 1 Kpc w zw. z art. 106 § 4 Ppsa. , a to dlatego że w postępowaniu sądowoadministracyjnym przepisy regulujące postępowanie cywilne nie mają zastosowania. Wymienione przepisy Kodeksu postępowania cywilnego nie mogą uzasadniać zarzutu naruszenia art.106 § 4 Ppsa, zgodnie z którym fakty powszechnie znane sąd bierze pod uwagę nawet bez powołania się na nie przez strony. Z uzasadnienia tego zarzutu wynika, że skarżącemu w istocie chodzi o to, że sąd niewłaściwie ocenił dowód złożony do akt sprawy w postaci postanowienia Dziekana Wydziału Humanistycznego z dnia [...] października 2009r., które - zdaniem skarżącego - świadczyło o tym, że w jego sprawie prowadzone były jednocześnie dwa postępowania. Takiej oceny nie można jednak podważyć poprzez postawienie zarzutu naruszenia art.106 § 4 Ppsa, który po pierwsze odnosi się do faktów, a nie do dowodu z dokumentu, po drugie Sąd I instancji nie prowadził w sprawie żadnego uzupełniającego postępowania dowodowego. Tak sformułowany zarzut skargi kasacyjnej nie pozwalał zatem Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na skontrolowanie zaskarżonego wyroku w tym zakresie.

Z tych względów na podstawie art.184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.