Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 757/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 82 ust. 1a, art. 88 ust. 1 pkt 3, ust.3,4,5
journal: Dz.U. 2009 nr 151 poz 1220
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda,, Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant st. sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2013 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wymierzenia kary pieniężnej za zniszczenie drzewa oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r. R. S. zawiadomił o okaleczeniu przez R. Z. jesionu wyniosłego. Okaleczenie polegać miało na tym, że w dniu [...] r. R. Z. wraz z synem obcięli konary jesionu wyniosłego przechodzące na stronę ich działki. W konsekwencji R. S. domagał się od organu I instancji podjęcia działań z urzędu i nałożenia kary administracyjnej na podstawie art. 88 ustawy o ochronie przyrody. Po zawiadomieniu o wszczęciu postępowania pracownicy organu I instancji w dniu [...]r. dokonali oględzin drzewa i sporządzili dokumentację zdjęciową, potwierdzając obcięcie konarów. Wójt gminy zlecił także sporządzenie opinii dendrologicznej mającej określić stan drzewa oraz ewentualne zniszczenia spowodowane usnięciem konarów. Opinia taka została wykonana [...] r. przez rzeczoznawcę z zakresu ochrony środowiska. Stwierdzono w niej, że wiek drzewa można określić na około 200 lat, obwód jego pnia wynosi 370 cm. Stwierdzono niewielkie pęknięcia kory i usychanie pojedyńczych gałązek korony, nie zauważono objawów choroby czy żerowania szkodników. Mimo jesiennej pory drzewo zachowało ulistnienie, co wskazuje na dobre warunki bytowe i dużą witalność. Korona jest równomiernie rozrośnięta, statyka drzewa zachowana. Stwierdzono, że od strony granicy działki korona drzewa została częściowo zredukowana (o ok. 5%) poprzez obcięcie trzech konarów. Redukcja tak niewielkiej masy korony nie wpłnie negatywnie na żywotność drzewa i nie spowoduje zachwiania statyki.

Decyzją z [...] r. Wójt Gminy P. umorzył postępowanie w sprawie podając, że nie doszło do zniszczenia drzewa. W wyniku odwołania R. S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] r. Nr [...] uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na brak ustaleń istotnych dla prawidłowego wyznaczenia kręgu stron postępowania. Zdaniem Kolegium w sprawie zachodziła konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w ramach którego organ I instancji ustali właściciela (współwłaścicieli) nieruchomości położonej w miejscowości Z. przy ul. [...] (działka ewidencyjna nr [...]), ewentualnych posiadaczy tej nieruchomości, a także osoby, które dopuściły się czynu, podlegającego ocenie pod kątem jego zakwalifikowania jako zniszczenie drzewa spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych.

Ustalono, że drzewo rośnie na działce nr [...] stanowiącej własność R. S. i będącej we współposiadaniu także przez jego żonę K. S-S. R. Z. do protokołu z [...] r. podał, żę dokonał obcięcia konarów drzewa przechodzących na jego działkę, co motywował zagrożeniem dla zdrowia i mienia. Z twierdzeń stron i pism składanych do akt wynika, że pomiędzy stronami istnieje spór dotyczący przebiegu granicy. Ze strony R. S. była podjęta nieskuteczna próba objęcia drzewa ochroną prawną.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z [...] nr [...] Wójt Gminy P. ponownie umorzył postępowanie w sprawie zniszczenia jesionu wyniosłego w miejscowości Z. przy ul. [...] na działce nr ewid. [...] uznając, że skoro nie doszło do zniszczenia drzewa, to postępowanie jest bezprzedmiotowe. Także to rozstrzygnięcie zostało uchylone przez SKO decyzją z [...] r., a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania. Zwrócono uwagę, że opinia dendrologiczne nie zwalnia organu od samodzielnej oceny wpływu dokonanego obcięcia na stan drzewa, krótki okres czasu między opinią a cięciem konarów nie dają pewności, jaki miało ono w istocie wpływ na drzewo. Tylko materiał potwiedzający aktulany stan drzewa może być podstawą do takiej oceny. Wskazano też, że brak przesłanek do nałożenia kary za zniszcznie drzewa nie uzasadnia umorzenia postępowania, ale wydanie decyzji odmownej.

W dniu [...] r. organ I instancji dokonał oględzin drzewa, z których sporządzono także dokumentację zdjęciową. Ustalono, że drzewo jest żywotne i zielone, wymaga zabiegów pielęgnacyjnych polegajacych na obcięciu suchych gałęzi. Sporządzono także na zlecenie organu dwie koleje opinie w sprawie stanu drzewa i wpływu cięć na jego statykę. W opinii P. K. stwierdzono, że stan drzewa jest dobry. Wykonane usunięcie konarów oceniono jako wykonane wbrew zasadom sztuki ogrodniczej, ubytek żywej masy korony oszacowano na 4-5%, podano, że nie można stwierdzić, aby drzewo zostało uszkodzone lub zaburzona została jego statyka. W opinii H. T. z [...] r. podano, że drzewo jest zdrowe i w pełni wegetacji. Redukcja korony nie wpłynęła na zdrowotność drzewa ani jego statykę. Drzewo nie zostało zniszczone. Wskazano, że cięcia żywych gałęzi winny być ograniczane przy jednorazowym cięciu do maksymalnie 15 % żywej masy zielonej, limitu tego nie przekroczono.

Po zawiadomieniu stron o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z aktami sprawy, decyzją z [...] r. Nr [...] Wójt Gminy P. odmówił wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie jesionu wyniosłego w miejscowości Z. przy ul. [...] na działce nr ewid. [...]. W uzasadnieniu podał, że doszło w dniach [...] r. i [...] r. do przycięcia przez R. Z. konarów drzewa, przechodzących poza granicę jego działki. Uzyskane w trakcie postępowania opinie dotyczące stanu drzewa, a także przeprowadzone przez organ oględziny drzewa wykazują, że cięcia nie miały negatywnego wpływu na jego stan, drzewo nie zostało zniszczone, brak jest zatem podstaw do nałożenia kary administracyjnej. Wyjaśniono, że podstawą prawną decyzji jest art.88 ust. 1 pkt 3 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. ochronie przyrody w związku z art. 88 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy. Ma on zastosowanie w sytuacjach, gdy czyn nie spełnia przesłanek z art. 88 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy. Wyjaśniono też, że odpowiedzialność z tytułu zniszczenia drzewa ponoszą wszystkie podmioty zobowiązane do dbania o elementy środowiska przyrodniczego.

W odwołaniu od decyzji pełnomocnik R. S. zarzucił:

- naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. polegające na wybiórczym przeprowadzeniu postępowania dowodowego skutkującym brakiem jednoznacznego rozstrzygnięcia w zakresie ustalania podmiotu niszczącego drzewo oraz błędną oceną zgromadzonego materiału dowodowego,

- naruszenie art. 80 k.p.a., polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów poprzez uznanie, że nie doszło do zniszczenia drzewa oraz uznanie, że Panu R. Z. nie pomagał jego syn S. Z., mimo że zgromadzony materiał dowodowy pozwala na ustalenie tej okoliczności, co skutkuje rażącym błędem w ustaleniach faktycznych,

- naruszenie art. 107 k.p.a. poprzez błędne uzasadnienie decyzji, w tym brak odniesienia się do poszczególnych dowodów, a w szczególności brak uzasadnienia faktycznego w części dotyczącej stwierdzenia, którym dowodom organ dał wiarę i dlaczego, a którym tego przymiotu odmówił,

- naruszenie art. 88 ust. 1 pkt. 3 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że redukcja konarów drzewa i ich obcięcie nie jest niszczeniem drzewa.

Zaskarżoną decyzją z [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. uchyliło w całości decyzję organu I instancji i orzekło o odmowie wymierzenia kary administracyjnej, o jakiej mowa w art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody, za obcięcie w dniach [...] r. i [...] r. konarów jesionu wyniosłego na działce nr [...] w Z. przy ul. [...]. W uzasadnieniu podano, że zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody (zwanej dalej "ustawą") wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za:

-zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów spowodowane niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności;

- usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia;

-zniszczenie drzew, krzewów lub terenów zieleni spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych.

Zgodnie z powołaną regulacją karę pieniężną za zniszczenie środowiska ustawodawca przewidział w odniesieniu do trzech grup zdarzeń wskazanych oddzielnie w poszczególnych punktach art. 88 ust. 1 ustawy. W odniesieniu do usunięcia drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia w orzecznictwie jak i w literaturze ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym kara za takie usunięcie może być nałożona wyłącznie na posiadacza nieruchomości, na której rosły usunięte drzewa lub krzewy. Skoro bowiem tylko posiadacz może uzyskać zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów, to nikt inny nie może ponosić odpowiedzialność za to, że pomimo braku zezwolenia dokonał usunięcia drzew lub krzewów (zob. wyrok NSA z dnia 11 marca 2009 r. II OSK 329/08 Legalis, wyrok NSA z dnia 19 listopada 2008 r. II OSK 1410/07 LEX Polonica nr 2278319, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 15 stycznia 2008 r. III SA/Po 727/2007 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, wyrok WSA w Krakowie II SA/Kr 672/2007 Lex Polonica nr 1990342).

W doktrynie zaprezentowany został pogląd, że odmiennie należy podejść do przypadku zniszczenia terenów zieleni albo drzew lub krzewów, o którym mowa w art. 88 ust. 1 pkt. 1, a także do zniszczenia drzew, krzewów lub terenów zielonych spowodowanego niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych (art. 88 ust. 1 pkt. 3 ustawy), a zatem do sytuacji stanowiącej przedmiot sporu w niniejszej sprawie. Według stanowiska zaprezentowanego w doktrynie w odniesieniu do takich przypadków niszczenia przyrody brak jest wystarczających argumentów, które przemawiałby za tym, aby krąg osób objętych możliwością nałożenia kary ograniczać wyłącznie do posiadaczy nieruchomości, (zob. K. Gruszecki, Komentarz do ustawy o ochronie przyrody, LEX, komentarz do art. 88, teza II, pkt. 1). Stanowisko to jednak nie znajduje aprobaty w orzecznictwie sądów administracyjnych. W wyroku z dnia 31 października 2012 ( sygn. akt II SA/Kr 1177/12) Wojewódzki Sąd Administracyjny wykluczył, aby w kręgu w osób, które mogą być adresatami kary administracyjnej, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy mogły być inne osoby, niż posiadacze (właściciele) nieruchomości, na której znajduje się drzewo, za wykładnią wskazującą na możliwość wymierzenia kary jedynie posiadaczowi (właścicielowi) nieruchomości przemawia bowiem brzmienie art. 88 ust. 3 ustawy. Sąd ten przychylił się do poglądu wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie w wyroku z 30 maja 2007r., sygn. akt. II SA/GO 22/07, w którym podniesiono, że gdyby karę administracyjną wymierzano faktycznemu sprawcy zniszczenia terenu zielonego, drzew lub krzewów niezrozumiałe byłoby, dlaczego to właśnie na posiadaczu nieruchomości ciąży obowiązek podjęcia działań w celu zachowania żywotności drzew i krzewów określony w art. 88 ust. 3 ustawy. W przepisie tym ustawodawca zastrzegł, że termin płatności wymierzonej kary odracza się na okres 3 lat, jeżeli stopień uszkodzenia drzew lub krzewów nie wyklucza zachowania ich żywotności oraz możliwości odtworzenia korony drzewa i jeżeli posiadacz nieruchomości podjął działania w celu zachowania żywotności tych drzew lub krzewów. Treść tego przepisu każe przyjąć, iż intencją ustawodawcy było ponoszenie odpowiedzialności z tytułu zniszczenia drzew i krzewów jedynie przez posiadacza nieruchomości. Natomiast jeżeli dochodzi do tego bez wiedzy i zgody posiadacza nieruchomości, to sprawcy zniszczenia odpowiadają za przestępstwo lub wykroczenie.

Kolegium stwierdziło, że stanowiący przedmiot sporu jesion wyniosły rośnie w miejscowości Z. przy ul. [...] na działce ewidencyjnej nr [...]. Jak wynika z księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla tej nieruchomości przez Sąd Rejonowy w C. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych właścicielem ten nieruchomości R. S.. Nieruchomość ta znajduje się w posiadaniu R. S. oraz K. S-S., jego żony. Bezsporne jest, że przycięcia gałęzi dokonano wbrew woli właściciela i posiadacza nieruchomości. Kolegium podzieliło ustalenia organu I instancji, że przycięcia konarów w dniach [...] i [...] r. dokonał R. Z., nie wykazano przy tym współudziału jego syna S. Z.

Dwukrotna przycinka drzewa nie wpłynęła negatywnie na zdrowotność drzewa ani nie spowodowała zachwiania jego statyki. Kolegium podzieliło w tym zakresie wnioski organu I instancji. Wskazało, że twierdzenie o braku negatywnego wpływu przycięcia na zdrowie drzewa potwierdzają opinie dendrologiczne sporządzone w sprawie oraz wyniki oględzin drzewa i sporządzona z nich dokumentacja zdjęciowa.

Wobec poczynionych ustaleń Kolegium zwróciło uwagę, że po pierwsze R. Z. co do zasady nie mógłby być adresatem sankcji wynikających w art. 88 ust. 1 pkt. 3 ustawy, nie jest bowiem posiadaczem nieruchomości, na której rośnie sporne drzewo. Odpowiedzialność administracyjna uregulowana w art. 88 ust. 1 pkt. 3 ustawy może objąć wyłącznie posiadaczy takiej nieruchomości.

Nadto ustawodawca powiązał sankcję administracyjną nie z każdym przypadkiem zniszczenia drzew, krzewów lub terenów zieleni, lecz tylko z takimi przypadkami, w których zniszczenie zostało spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych. Pojęcie zabiegów pielęgnacyjnych nie zostało zdefiniowane w przepisach ustawy. Tym samym należy nadać mu znaczenie przyjęte w języku potocznym. Przycinkę drzewa przeprowadzoną przez R. Z. nie można uznać za jakikolwiek zabieg pielęgnacyjny. Działania przez niego podjęte z założenia nie miały służyć poprawie stanu zdrowotnego drzewa, usunięciu obumarłych gałęzi itp., lecz sprowadzały się wyłącznie do usunięcia tych konarów, które według jego oceny przekraczały granicę nieruchomości. Nie doszło przy tym do zniszczenia drzewa. Jakkolwiek brak jest definicji legalnej tego określenia, to należy zwrócić uwagę, że w art. 88 ust. 3 ustawy wskazano na odraczanie płatności kary wymierzonej m.in. za zniszczenie drzewa, jeżeli stopień uszkodzenia drzew lub krzewów nie wyklucza zachowania ich żywotności. Z zestawienia tego przepisu z pojęciem zniszczenia zawartym w art. 88 ust. 1 pkt. 3 wynika po pierwsze, że pojęcie to nie obejmuje każdego przypadku uszkodzenia drzewa. W przeciwnym bowiem wypadku ustawodawca w art. 88 ust. 1 pkt. 3 posłużył się pojęciem uszkodzenia, a nie pojęciem zniszczenia. Po drugie pojęcie zniszczenia powinno zostać powiązane z żywotnością drzewa. Zniszczeniem będzie bez wątpienia taka sytuacja, w ramach której żywotność drzewa nie zostanie zachowana. Pojęcie zniszczenia będzie obejmować również sytuację, w której żywotność drzewa w następstwie zabiegów pielęgnacyjnych zostanie poważne zagrożona, choć nie ma pewności, że drzewo tę żywotność ostatecznie utraci. Na przeciwległym biegunie znajdować się będą sytuacje, w których zabieg pielęgnacyjny pozostaje bez wpływu na żywotność drzewa, nie osłabia jej. Takie sytuacje należy wykluczyć z zakresu pojęcia zniszczenia. Trudno bowiem za zniszczenie uważać te działania, które choć są nieprawidłowe i nie przynoszą drzewu żadnych korzyści, to jednak nie zmniejszają jego żywotności. W konsekwencji Kolegium doszło do wniosku, że w rozpatrywanym przypadku nie doszło do zniszczenia drzewa, co wyklucza zastosowanie kary administracyjnej. Ponieważ sentencja decyzji organu I instancji może tworzyć mylne wrażenie, że organ I instancji uznając fakt zniszczenia drzewa odstąpił od nałożenia kary, Kolegium uznało za zasadne uchylić decyzję Wójta i wydać rozstrzygnięcie co do istoty sprawy.

W skardze do sądu administracyjnego pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zarzucił wydanie decyzji z naruszeniem prawa materialnego –art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody ze względu na nieukaranie podmiotu, który dokonał zniszczenia drzewa i błędną wykładnię tego przepisu poprzez przyjęcie, że adresatem kary administracyjnej może być tylko posiadacz działki, na której drzewo rośnie. Zarzucono także naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. poprzez nie ustalenie pełnego kręgu osób, które dokonały przycięcia i art.80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału i przyjęcie, że nie doszło do zniszczenia drzewa.

Po pierwsze zwrócono uwagę, że skoro wycięcie dotyczyło konarów przechodzących na działkę R. Z., to osoba dokonująca wycięcia miała interes prawny w uzyskaniu zezwolenia na przycięcie. Nie ma zatem podstaw do odmowy nałożenia na sprawców kary pieniężnej. Przepis art. 82 ust. 1a ustawy reguluje dopuszczalne zabiegi w obrębie koron drzew. Możliwe jest kształtowanie koron drzew, których wiek nie przekracza 10 lat. Nie dotyczy to drzew starszych. Inne zabiegi niż wymienione w art. 82 ust. 1a pkt 1-3 ustawy są tożsame ze zniszczeniem drzewa. Zwrócono uwagę, że w komentarzu do ustawy wskazuje się na zasadność i celowość rozszerzenia kręgu podmiotów odpowiedzialnych za skutki niewłaściwych zabiegów pielęgnacyjnych poza krąg posiadaczy działki. Nadto skoro drzewo rośne w zbliżeniu do granicy, to za współposiadaczy, czyli podmioty także zobowiązane do jego ochrony należy uznać właścicieli sąsiedniej działki. Bezsporne jest, że 5 % korony drzewa zostało zniszczone. Organ winien ustalić, czy doszło do zniszczenia drzewa czy do jego usunięcia, albowiem uszkodzenie polegające na usunięciu korony może zmierzać do usunięcia samego drzewa. Podkreślono, że wadliwie ustalono krąg osób uczestniczących w przycięciu drzewa i odpowiedzialnych za jego zniszczenie.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje:

Podstawę prawną wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ II instancji (Dz. U. z 2009 r., nr 151, poz. 1220 ze zm.), zwanej dalej ustawą. W skardze podnoszono, że art. 82 ust. 1a ustawy określa dopuszczalne zabiegi w obrębie korony drzewa, zatem wykonanie innych zabiegów jest równoznaczne z jego zniszczeniem. Zgodnie z tym przepisem zabiegi w obrębie korony drzewa na terenach zieleni lub zadrzewieniach mogą obejmować wyłącznie:

- usuwanie gałęzi obumarłych, nadłamanych lub wchodzących w kolizje z obiektami budowlanymi lub urządzeniami technicznymi;

- kształtowanie korony drzewa, którego wiek nie przekracza 10 lat;

- utrzymywanie formowanego kształtu korony drzewa.

Powołany przepis określa dozwolone formy zabiegów w obrębie korony drzew, w tym usuwanie gałęzi wchodzących w kolizje z obiektami budowlanymi, jako samodzielny przypadek dozwolonej ingerencji w koronę drzewa. Ustawa nie przewiduje przy tym obowiązku uzyskiwania pozwolenia na wykonywanie wskazanych zabiegów ani nie łączy z nimi obowiązku poniesienia jakichś opłat, jak to ma miejsce w przypadku usunięcia drzew lub krzewów. Wprowadzając przedstawione ograniczenia ustawa nie sankcjonuje jednak każdego przypadku ich naruszenia. Nie jest jasne w drodze jakiego rozumowania lub z użyciem jakich reguł interpretacyjnych strona skarżąca doszła do przekonania, że każdy przypadek naruszenia wskazanych obowiązków jest tożsamy ze zniszczeniem drzewa. Wniosku takiego w przekonaniu Sądu nie można przyjąć. Po pierwsze nie utożsamia tych przypadków ustawodawca poprzez posłużenie się techniką definicji legalnej. Brak też przepisu o charakterze odsyłającym, który łączyłby określone sankcje z przypadkami naruszenia art. 82 ust. 1a ustawy.

Natomiast przypadki uzasadniające wymierzenie kary administracyjnej określa przepis art. 88 ustawy, jest on regulacją samodzielną i wyczerpująco określającą przypadki podlegające sankcjonowaniu. Ma rację Kolegium wskazując, że przepisy przewidujące stosowanie finansowych kar administracyjnych winny być interpretowane tak, aby przypadki podlegające sankcjonowaniu mogły być uznane za wprost objęte tym przepisem, bez ich nieuzasadnionego rozszerzania w drodze wykładni systemowej. Przepis art. 82 ust. 1a pkt 3 nie kwalifikuje opisanych w nim przypadków jako zniszczenia drzew, zaś art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy przewiduje karę za zniszczenie drzew spowodowane niewłaściwym wykonywaniem zabiegów pielęgnacyjnych, a nie wykonaniem zabiegów z naruszeniem art. 82 ust. 1a ustawy. Proponowana przez stronę skarżącą interpretacja prowadzi do skutków paradoksalnych, w których nie wywołany efekt (zniszczenie drzewa), ale powody zabiegów polegających na usunięciu gałęzi, miałyby znaczenie dla nałożenia kary. W sytuacji gdyby usunięcie gałęzi dotyczyło konarów wchodzących w kolizję z budynkiem, ich usunięcie – jako zabieg dozwolony na gruncie art. 82 ust. 1a ustawy- nie byłoby zniszczeniem drzewa, w innym przypadku zniszczenia takie by stanowiło. W tym miejscu należy zaś zauważyć, że przepis art. 150 k.c. nie uzależnia roszczenia sąsiada od uprzedniego wytoczenia powództwa o udzielenie zezwolenia przez sąd cywilny na usunięcie drzewa, lecz może być realizowane w drodze samopomocy, brak więc zarówno na gruncie prawa administracyjnego, jak i na gruncie prawa cywilnego, konieczności uprzedniego uzyskania rozstrzygnięcia orzekającego o tym, że planowane zabiegi mieszczą się w zakresie określonym w art. 82 ust. 1a ustawy.

Podane powody w przekonaniu Sądu uzasadniają stanowisko, że podstawą do wymierzenia kary administracyjnej stanowią wyłącznie przesłanki określone w art. 88 ust. 1 ustawy. W szczególności zaś na zakres pojęcia "zniszczenie drzewa" nie ma wpływu regulacja art. 82 ust. 1a ustawy, nie można objąć zakresem pojęcia "zniszczenie" także przypadków zabiegów wykonanych z przekroczeniem ograniczeń z art. 82 ust. 1a ustawy, które jednak nie mają negatywnego wpływu na stan drzewa.

Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie nie doszło do usunięcia drzewa bez zezwolenia. Nie miały także miejsca roboty ziemne lub z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego lub stosowanie środków chemicznych skutkujące zniszczeniem terenów zieleni, drzew lub krzewów. Nie mają zatem dla sprawy znaczenia przesłanki określone w art. 88 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy. Natomiast art.88 ust. 1 pkt 3 ustawy przewiduje nałożenie kary pieniężnej za zniszczenie drzew, krzewów lub terenów zieleni spowodowane niewłaściwym wykonywaniem zabiegów pielęgnacyjnych. Kolegium zanegowało, aby dokonane obcięcie konarów, ze względu na jego cel, jakim było zgłaszane przechodzenie konarów za granicę działki i kolizja z budynkiem, miało charakter pielęgnacyjny. Jak słusznie zauważono w opinii rzeczoznawcy H. T. z [...] r., cięcia drzew co do zasady nie mają na celu dobrostanu drzew, ale wynikają z konieczności likwidowania lub łagodzenia zagrożeń i kolizji drzew z różnymi elementami, zatem ograniczania ich rozrostu lub też zamierzonego przez człowieka regulowania kształtu drzewa. Można wobec tego w przekonaniu Sądu objąć zakresem zabiegów pielęgnacyjnych także cięcia prowadzone we wskazanych celach, nie mających w istocie bezpośredniego związku z dbaniem o dobrostan drzewa czy jego estetykę. Nie ma to jednak wpływu na zasadniczą dla sprawy kwestię, a mianowicie czy w konsekwencji podjętych zabiegów doszło do zniszczenia drzewa. Negatywny wniosek przyjęty w tej kwestii przez organy obu instancji Sąd akceptuje, albowiem znajduje on potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Nie jest uzasadniony zarzut, że ocena tego materiału dokonana została z przekroczeniem przysługującej organom swobody, w sposób arbitralny.

Zarówno sporządzone w sprawie dwie opinie rzeczoznawców, jak i stan ustalony w oparciu o bezpośrednie oględziny drzewa i udokumentowany zdjęciami potwierdzają, że drzewo zachowało pełną żywotność. Jest to okoliczność istotna dla ustalenia, czy dokonane zabiegi skutkowały zniszczeniem drzewa i dodatkowo uzasadnia tezę, że nie można ze zniszczeniem utożsamiać każdego przypadku przeprowadzenia zabiegów w obrębie korony drzewa, o jakich mowa w art. 82 ust. 1a ustawy. Zgodnie z art. 88 ust. 3, 4, i 5 ustawy, na odroczenie, a następnie ewentualne umorzenie kary ma wpływ zachowanie żywotności drzewa albo odtworzenie korony. Gdy drzewo nie zostało pozbawione korony, wobec czego nie zachodzi potrzeba potwierdzenia, że ją odzyska, a także zachowało żywotność, brak podstaw do nakładania kary. Trzeba też zwrócić uwagę, że karę oblicza się jako iloczyn m. in. obwodu pnia drzewa, brak jest podstaw prawnych do wyliczenia kary jedynie za zmniejszenie korony drzewa, gdy nie miało to negatywnego wpływu na jego żywotność. Jak wskazano zaś w sporządzonych w sprawie opiniach, zmniejszenie korony o 5% mieści się w limicie jednorazowego, dopuszczalnego przycięcia (15%), nie można go zatem uznać z usunięcie korony czy też ingerencję w koronę skutkującą zniszczeniem drzewa.

Sąd zaakceptował wobec powyższego stanowisko, że w rozpoznawanym przypadku w wyniku usunięcia konarów od strony granicy działki nie doszło do zniszczenia drzewa w rozumieniu art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy, co uzasadnia odmowę nałożenia kary. Wobec braku skutku w postaci zniszczenia drzewa i podstaw do nałożenia kary, drugorzędne znaczenie dla sprawy ma kwestia, na kogo powinna być nałożona kara administracyjna i kto dokonywał obcięcia konarów. Skoro obcięcie to nie podlega sankcjom administracyjnym, nie ma podstaw do rozważania, do kogo winna być skierowana decyzja w przedmiocie kary pieniężnej orzekanej na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy. Nie znajduje także uzasadnienia w przepisach teza strony skarżącej, że roszcząc sobie prawo do usunięcia przechodzących przez granicę gałęzi, sąsiad miał w sprawie interes prawny, albowiem z tego powodu mógł się ubiegać o zezwolenie, może zatem być adresatem decyzji. Jak wyżej wskazano, brak jest w ustawie instytucji administracyjnej zgody na usunięcie gałęzi czy dokonywanie innych zabiegów wobec drzewa, nie można czynić analogii z sytuacją polegającą na usunięciu drzewa. Kolegium trafnie zauważyło, że istnieje rozbieżność w kwestii określania kręgu adresatów decyzji z art. 88 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy, Kolegium uznało za zasadne zająć w tym zakresie stanowisko i podzieliło stanowisko dominujące w judykaturze, że adresatem decyzji nakładającej karę za zniszczenie drzewa może być tylko posiadacz nieruchomości, na której rośnie drzewo, a nie inne osoby. Stanowisko to znajduje uzasadnienie w art. 88 ust. 3 i 5 ustawy, gdzie mowa właśnie o skuteczności zabiegów posiadacza nieruchomości, zmierzających do zachowania żywotności drzewa. Stanowisko takie Sąd orzekający w sprawie także akceptuje, choć jak wyżej zaznaczono, nie ma ono istotnego wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji, skoro nie stwierdzono w sprawie przesłanki nałożenia kary, polegającej na zniszczeniu drzewa.

Mając na uwadze podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2001 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.