Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2046/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art. 33 ust. 1 i ust. 3, 37 ust. 1, 46 ust. 1-3, 54, 55
journal: Dz.U. 2017 poz 776
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia WSA Grażyna Śliwińska po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w L. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności uzupełnień i poprawek wniesionych do opisu wynalazku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (w skrócie: "UP" lub "organ") postanowieniem z [...] lipca 2017 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 46 ust. 2 oraz art. 245 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2017 r. poz. 776), dalej: "p.w.p.", po ponownym rozpatrzeniu sprawy zgłoszenia wynalazku "Sposób wytwarzania pudeł tekturowych i pudło tekturowe" nr [...] zgłoszonego do ochrony [...] marca 2012 r. przez E. sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej: "Spółka" lub "Skarżąca") utrzymał w mocy swoje wcześniejsze postanowienie z [...] stycznia 2017 r. stwierdzające niedopuszczalność uzupełnień i poprawek wykraczających poza to, co zostało ujawnione w zastrzeżeniach patentowych i w opisie w dniu dokonania zgłoszenia wynalazków i wzywającego do ich usunięcia w terminie jednego miesiąca.

Do wydania postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z [...] lipca 2016 r. UP wezwał Spółkę do usunięcia niedopuszczalnych uzupełnień i poprawek wprowadzonych [...] września 2014 r. w zgłoszeniu wynalazku "Sposób wytwarzania pudeł tekturowych i pudło tekturowe" nr [...]. W odpowiedzi Spółka pismem z [...] września 2016 r. nie zgodziła się z zarzutami organu, że wprowadzone zmiany do treści zgłoszenia stanowią niedopuszczalne zmiany. Postanowieniem z [...] stycznia 2017 r. UP stwierdził niedopuszczalność uzupełnień i poprawek wykraczających poza ujawnienie z dnia dokonania zgłoszenia i wezwał do ich usunięcia pod rygorem umorzenia postępowania. Organ wskazał, że zmiana zastrzeżeń patentowych może być dokonana tylko do czasu ogłoszenia o zgłoszeniu, a zmiany nie mogą wykraczać poza to, co zostało ujawnione w dacie zgłoszenia rozwiązania. UP nie zgodził się przy tym, że sam utwór, tj. klejone pudło tekturowe, zostało ujawnione w pierwotnej wersji zgłoszenia, gdyż zastrzeżenie 5 nie definiuje w ocenie organu żadnej cechy technicznej pudła, która charakteryzowałaby jego budowę i wyróżniała ze stanu techniki. Zdaniem UP bez znajomości budowy zgłoszonego pudła nie jest możliwe jego odtworzenie, zwłaszcza że Spółka nie przedstawiła w treści opisu przykładu jego realizacji. Tym samym zgłoszone zmiany zmieniają zakres żądanej ochrony z daty zgłoszenia i jako takie powinny być usunięte z treści zgłoszenia.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Spółka [...] marca 2017 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Postanowieniem z [...] września 2017 r. Organ utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie i wskazał, że brzmienie zastrzeżenia 5 było wadliwe od samego początku, gdyż nie spełniało wymogów art. 33 ust. 3 p.w.p., który wymaga od redakcji zastrzeżeń jednoznacznego zdefiniowania przedmiotu żądanej ochrony przez podanie w jasnej formie jego cech technicznych. W ocenie UP pierwotne brzmienie zastrzeżenia 5 stanowi przypadek braku ujawnienia zakresu żądanej ochrony, gdyż ujawniony w nim opis wskazuje, że jakieś bliżej niesprecyzowane pudło wytwarza się sposobem, który może być ewentualnie chroniony zastrzeżeniami o numerach 1-4. Zdaniem organu opis, zastrzeżenia patentowe ani rysunek nie zawierają żadnego odniesienia do produktu finalnego w postaci pudła o odpowiadającej tejże końcowej postaci funkcjonalności pojemnika, a co najwyżej do półproduktu w formie dwóch sklejonych ze sobą wykrojów o konfiguracji zdefiniowanej nową redakcją zastrzeżenia nr 5. Takie sformułowanie oznaczałoby również żądanie udzielenia ochrony na każdy wytwór składający się co najmniej z dwóch wykrojów, który poddany był w czasie produkcji operacjom wskazanym w wynalazku w kategorii "sposób", niezależnie od ewentualnych innych kolejnych operacji czy dodatkowych jego elementów składowych, co mogłoby też być przyczyną potencjalnych roszczeń strony uprawnionej z tak sformułowanego prawa wyłącznego. Zdaniem UP taka interpretacja nowej redakcji zastrzeżenia 5 nie będzie skuteczna jako dodana post factum, a więc jako subiektywna, i zależna od potrzeb analiza jego treści bazująca na nieujawnionej jednoznacznie w opisie jak w i zakresie ochrony informacji technicznej. UP uznał zmiany za niezgodne z art. 37 ust. 1 p.w.p., jako stanowiące informację techniczną, która nie była ujawniona w pierwotnej wersji zgłoszenia. Zdaniem organu Spółka nie ujawniła przesłanek zgłoszonej redakcji zastrzeżenia 5 w odniesieniu do cech zaczerpniętych z opisu.

Organ wyjaśnił, że opis zawarty w zgłoszeniu powinien ujawniać wynalazek na tyle jasno, wyczerpująco i w takim zakresie, aby znawca mógł przedmiotowy wynalazek urzeczywistnić bez dodatkowej twórczości wynalazczej, czyli dodatkowej działalności umysłowej bądź eksperymentalnej, natomiast zastrzeżenie, w całości poparte opisem, powinno definiować zastrzegany wynalazek przez wskazanie przede wszystkim tych cech technicznych, bez których wynalazek nie może być realizowany w całym zakresie wymaganej ochrony, przy czym samo brzmienie zastrzeżenia powinno być na tyle jasne i jednoznaczne, aby można było je czytać i rozumieć bez stosowania dodatkowej interpretacji, którą w tym przypadku stanowi powołanie na wynalazek w kategorii "sposób". Zdaniem UP ponieważ pierwotne brzmienie zastrzeżenia 5 nie spełniało wymogów art. 33 ust. 3 p.w.p., a opis nie zwierał jednoznacznie zredagowanego przykładu realizacji, należało uznać, że wynalazek w kategorii "wytworu" nie został właściwie ujawniony i odpowiednio udokumentowany, tym samym wszelkie działania przewidziane przez art. 37 ust 1 p.w.p. podjęte przez Spółkę, były niedopuszczalne.

Spółka pismem z [...] sierpnia 2017 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

1) art. 37 ust. 1 p.w.p. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;

2) art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23, z poźn. zm.), dalej: "k.p.a.", przez wydanie rozstrzygnięcia na błędnie ustalonym, nie w pełni i niewłaściwie ocenionym stanie faktycznym.

Podniosła, że pierwotne zastrzeżenie 5 obejmowało cechy pudła wytworzonego sposobem według pierwotnego zastrzeżenia 1. Do cech tych zostały dodane cechy zaczerpnięte z opisu, że klapony są perforowane od strony kaszerowanej i że wykroje są ze sobą złączone za pomocą kleju łączącego stronę kaszerowaną klaponu jednego wykroju ze stroną niekaszerowaną drugiego wykroju. W ocenie Spółki cechy te stanowią zawężenie cech produktu, a więc są zgodne z art. 37 ust. 2 p.w.p. i nie rozszerzają, lecz zawężają pierwotny zakres żądanej ochrony. Skarżąca odnotowała, że UP nie zakwestionował wprowadzenia powyższych cech z opisu do zastrzeżenia 1, w związku z czym można domniemywać, że są one wprost możliwe do wywiedzenia z pierwotnego zgłoszenia.

Spółka podniosła, że przedmiotem pierwotnego zastrzeżenia 5 jest pudło wytworzone sposobem opisanym w zastrzeżeniach 1-4, a nie "bliżej niesprecyzowane pudło". Ponadto Skarżąca wskazała, że w zgłoszeniu patentowym został podany przykład wykonania pudła przez przedstawienie przykładowych wykrojów i sposobu ich złożenia i sklejenia. Spółka wskazała, że proces wytwarzania tego typu pudeł obejmuje etapy takie jak projektowanie pudła, przygotowanie konstrukcji wykrojnika, jednostronne kaszerowanie tektury zadrukowanym uprzednio papierem, wykrawanie tektury oraz łączenie powstałych wykrojów do płaskiej postaci pudła. Takie pudło w płaskiej postaci można następnie rozłożyć do postaci użytkowej przez oddalenie ścianek bocznych od siebie i odpowiednie ułożenie klaponów. Ze względów logistycznych, producent pudeł dostarcza do odbiorcy produkty finalne w postaci płaskiej, a dopiero odbiorca rozkłada je do postaci użytkowej i pakuje do pudła odpowiednie towary.

Skarżąca stwierdziła, że jeśli, zdaniem organu, zakres ochrony, jaki mógłby wyniknąć z zastrzeżenia 5, jest zbyt szeroki, to UP powinien był przeciwstawić dokumenty ze stanu techniki, które podważają nowość lub poziom wynalazczy wnioskowanego zakresu, przy czym podstawą zarzutów byłyby inne przepisy niż art. 37 ust. 1 p.w.p., podczas gdy dotychczas takie zarzuty nie zostały postawione.

Zdaniem Spółki zgodnie z art. 37 ust. 1 p.w.p. uzupełnienia i poprawki do zgłoszenia wynalazku nie mogą wykraczać poza to, co zostało ujawnione w dniu dokonania zgłoszenia, jako przedmiot rozwiązania w opisie zgłoszeniowym wynalazku obejmującym opis wynalazku, zastrzeżenia patentowe i rysunki. Tym samym dopuszczalna jest kompilacja cech wynalazku przez połączenie cech zaczerpniętych z zastrzeżeń patentowych i opisu, przy czym nie jest możliwe zaczerpnięcie całego opisu wynalazku, który jest często wielostronicowy, a jedynie tych cech, które są z punktu widzenia wynalazku istotne.

Skarżąca wskazała, że jej intencją w związku z nadesłaniem poprawionej wersji zastrzeżenia patentowego 5, było dostosowanie tego zastrzeżenia do wymogów ustawowych, czemu służy art. 37 ust. 1 p.w.p. W przeciwnym przypadku nie byłoby możliwe naprawienie ewentualnych nieścisłości w zastrzeżeniach patentowych wskazanych przez organ na etapie badania merytorycznego zgłoszenia. Tym samym zarzut, że pierwotne brzmienie zastrzeżenia nr 5 nie spełniało wymogów art. 33 ust. 3 p.w.p., nie może być podstawą odmowy prawa do dokonania korekty zastrzeżenia.

Zdaniem Skarżącej z opisu jasno wynika, jaki jest przykładowy kształt wykrojów, z których wykonuje się pudło, i w jaki sposób są one ze sobą łączone, aby uzyskać pudło w postaci złożonej, a zatem opis wynalazku przedstawiał przykład realizacji wynalazku, przy czym brak jest w Prawie własności przemysłowej wymogu, aby opis wynalazku zawierał "jednoznacznie zredagowany przykład realizacji". Spółka odnotowała, że art. 33 ust. 1 p.w.p. wymaga jedynie, aby opis wynalazku przedstawiał wynalazek na tyle jasno i wyczerpująco, aby znawca mógł ten wynalazek urzeczywistnić. W analizowanej sprawie w ocenie Skarżącej nawet laik zorientuje się, jaka jest konstrukcja pudła, o której mowa w nowej wersji zastrzeżenia 5, tym bardziej że wynalazek będzie możliwy do urzeczywistnienia dla technologa wyspecjalizowanego w procesach wytwarzania różnego rodzaju pudeł tekturowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezpodstawnej, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu rozstrzygającego w niniejszej sprawie nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Spór w niniejszej sprawie koncentruje się na kwestii dopuszczalności dokonywania uzupełnień i poprawek do zgłoszenia wynalazku na podstawie art. 37 ust. 1 p.w.p.

W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z przywołanym powyżej przepisem do czasu wydania decyzji w sprawie udzielenia patentu zgłaszający może wprowadzać uzupełnienia i poprawki do zgłoszenia wynalazku, które nie mogą wykraczać poza to, co zostało ujawnione, w dniu dokonania zgłoszenia, jako przedmiot rozwiązania w opisie zgłoszeniowym wynalazku obejmującym opis wynalazku, zastrzeżenia patentowe i rysunki. W ocenie Sądu oznacza to, że zakres dopuszczalnych uzupełnień i poprawek do zgłoszenia wynalazku zależny jest od kształtu pierwotnego zgłoszenia. Odnotować przy tym należy, że w myśl art. 33 ust. 1 p.w.p. opis wynalazku powinien przedstawiać wynalazek na tyle jasno i wyczerpująco, aby znawca mógł ten wynalazek urzeczywistnić. W szczególności opis powinien zawierać tytuł odpowiadający przedmiotowi wynalazku, określać dziedzinę techniki, której wynalazek dotyczy, a także znany zgłaszającemu stan techniki oraz przedstawiać w sposób szczegółowy przedmiot rozwiązania, z objaśnieniem figur rysunków i przykładem lub przykładami realizacji bądź stosowania wynalazku. Ponadto stosownie do art. 33 ust. 3 p.w.p. zastrzeżenia patentowe w całości popiera się opisem wynalazku i określają one zastrzegany wynalazek i zawarty w nim wkład techniczny w sposób zwięzły i jednoznaczny, przez podanie cech technicznych odnoszących się do jego budowy lub składu wytworu względnie do sposobu technicznego oddziaływania na materię bądź nowego zastosowania znanego wytworu.

Mając powyższe na uwadze, pierwotne zgłoszenie wynalazku Skarżącej jako wynalazek wskazywało pudło kartonowe o nieujawnionym kształcie wytwarzane według sposobu opisanego w Zastrzeżeniach 1-4. W tym miejscu trzeba zgodzić się z organem, który stwierdził, że pudło-pojemnik jest wytworem, którego konstrukcja może być precyzyjnie zdeterminowana, a sam przedmiot zgłoszenia nie jest wynalazkiem wymagającym ochrony przez sposób jego wytworzenia. Odnotować przy tym należy, że opis zgłoszonego wynalazku został wsparty ilustracjami, które wskazują postać płaską pudła oraz przykładowe wykroje tekturowe, które w liczbie co najmniej dwóch składają się na gotowe pudło, ale nie przedstawiają kształtu gotowego wyrobu. Oznacza to, że opis zgłoszonego wynalazku od początku zawierał istotne wady, które wpłynęły na możliwość dokonania uzupełnień i poprawek do zgłoszenia.

Tak przedstawiony w zgłoszeniu wadliwy opis wynalazku powodował, że nieznany był zakres ewentualnej ochrony. Usunięcie wspomnianej wady musiało polegać na określeniu na nowo kształtu wynalazku i siłą rzeczy musiało ingerować w przedmiot zgłoszenia ujawniony w pierwotnym opisie, zastrzeżeniach i rysunkach. Zauważyć bowiem należy, że określenie prawidłowego kształtu wynalazku nie mogło odbyć się przez ponowne określenie elementów zawartych w pierwotnym zgłoszeniu, ale wymagało odwołania się do nowo określonych cech wynalazku, tj. takich, które nie zostały ujawnione w pierwotnym zgłoszeniu.

W świetle przywołanych przepisów, opis patentowy jest tą częścią zgłoszenia patentowego, która ma dawać zarówno organowi rejestrowemu jak też zainteresowanym osobom trzecim pełny obraz sposobu rozwiązania określonego problemu technicznego z danej dziedziny wiedzy. Ze względu na fakt, iż badanie spełnienia przez ujawniony w opisie patentowym wynalazek wskazanych w art. 24 Pwp. warunków udzielenia patentu dokonuje się na dzień zgłoszenia, zawartość merytoryczna opisu nie może po tym dniu ulec zmianie. Oznacza to, że po ogłoszeniu o zgłoszeniu, opis patentowy może doznać zmian, jednak jedynie o takie elementy, które nie ingerują w istotę wynalazku, tzn. nie korygują w żaden sposób podstaw rozwiązania.

Możliwość wprowadzenia zmian w opisie patentowym w drodze uzupełnień i poprawek w postępowaniu zgłoszeniowym wynika z art. 37 ust. 1 i art. 46 ust. 1-3 Pwp. i § 33 ust. 1 pkt 1 i 2) cyt. rozporządzenia. Wprowadzenia poprawek może zażądać strona (art. 37 ust. 1 Pwp.), a gdy poprawki są niezbędne do zrozumienia lub należytego przedstawienia wynalazku inicjatorem poprawek może być również organ, który kieruje wówczas do strony stosowne wezwanie (art. 46 ust. 1 Pwp.). Dodatkowo, organ samodzielnie może dokonać poprawek lub uzupełnień w opisie patentowym w celu wyeliminowania oczywistych pomyłek i błędów językowych (art. 46 ust. 3 Pwp.). Powiedzieć można, że na tym etapie, tj. do dnia wydania decyzji, dokonywane poprawki służą jasności i jednoznaczności zamieszczonego w opisie patentowym przekazu (poprawki strony), dostosowaniu go do wymogów gramatyki i pisowni języka oraz wyeliminowaniu drobnych, nieistotnych błędów (poprawki organu), przy czym korekty te dokonują się w stosunku do niepublikowanego jeszcze tekstu opisu patentowego. Z kolei sprostowanie oczywistych omyłek albo błędów drukarskich opisu patentowego w trybie art. 55 Pwp. stanowi o możliwości zmiany tego opisu już po udzieleniu prawa ochronnego na opisywany wynalazek, a więc po zakończeniu postępowania administracyjnego przez udzielenie patentu, wydaniu dokumentu patentowego (art. 54 ust. 1 Pwp.) i opublikowaniu opisu patentowego przez Urząd Patentowy (art. 54 ust. 2 in fine Pwp.).

Należy zauważyć, że z formalnego punktu widzenia ani zastrzeżenia patentowe, ani opis patentowy czy rysunki nie są częścią adresowanej do określonego podmiotu prawa decyzji o udzieleniu ochrony patentowej, jednakże pozostają one z tą decyzją w ścisłym związku, określając szczegółowo warunki na jakich określonemu podmiotowi prawa ochronnego udzielono (art. 52 ust. 1 Pwp.). W zależności od dziedziny wiedzy tak zastrzeżenia patentowe, jak i opis patentowy mogą być podane albo w przystępnej językowo formie albo w języku mniej lub bardziej hermetycznym. Niewątpliwie wynalazki z pewnych dziedziny nie stanowią materii dostępnej dla każdego odbiorcy tekstu w tym języku sporządzonym, a jedynie dla znawcy tj. osoby, której wiedza w danej dyscyplinie nauki pozwala w miarę swobodnie w niej się poruszać. Niemniej jednak w tym konkretnym przypadku przeciętny odbiorca opisu patentowego z tej dziedziny będzie mógł zidentyfikować.

Sąd podziela stanowisko organu, że niezależnie od tego na jakim etapie dokonywane są zmiany opisu patentowego, to nie mogą one naruszać istoty wynalazku. Tym samym dokonane zmiany jako wykraczające poza to, co zostało ujawnione w dniu zgłoszenia wynalazku, naruszały dyspozycję art. 37 ust. 1 p.w.p.

W konsekwencji zdaniem Sądu organ prawidłowo uznał zgłoszone zmiany za niedopuszczalne w świetle przywołanego przepisu Prawa własności przemysłowej i nie odpuścił się naruszenia art. 37 ust. 1 p.w.p.

Ponadto odnosząc się do argumentacji Skarżącej zgodnie, z którą Prawo własności przemysłowej nie formułuje wymogu, aby opis zawierał "jednoznacznie zredagowany przykład realizacji", ale nakazuje przedstawienie wynalazku w sposób jasny i wyczerpujący, przyznać należy rację organowi, który oba te sformułowania uznał za oznaczające dokładnie to samo. Nie sposób bowiem w ocenie Sądu uznać, że jasny i wyczerpujący opis wynalazku (finalnego produktu) mógł różnić się od przykładu jego realizacji.

Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, że organ wyczerpująco zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i warunkujące prawidłowe zastosowanie norm prawa materialnego. Tym samym Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, nie dopatrzył się naruszenia art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Ponadto w ocenie Sądu organ rozstrzygając sprawę, dokonał wszechstronnej oceny stanu faktycznego sprawy, a stanowisko wyrażone w zaskarżonych rozstrzygnięciach organ uzasadnił w sposób wymagany przez normę określoną w art. 124 § 1 i 2 k.p.a.

Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.