Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2283/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Asesor WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant Bartłomiej Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2007 r. ze skargi P. SA w Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za skrócenie tygodniowego czasu odpoczynku przy wykonywaniu transportu drogowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2006 r. Nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 8 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. WE L370 z 01.12.1985 P.0001-0007, dalej jako: R 3820/85), art. 92 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004r. Nr 204, poz. 2088 ze zm., powoływanej dalej jako u.t.d.) oraz lp. 10.1 lit a i b załącznika do u.t.d., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez skarżącą spółkę P. SA w Z., od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2006 r. Nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1350 złotych, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia GITD wskazał, że podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło skrócenie tygodniowego czasu odpoczynku przy wykonywaniu transportu drogowego. Powyższe uchybienie stwierdzono podczas kontroli pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] przeprowadzonej w dniu [...] maja 2006 r. w miejscowości N.. Organ uznał za niezasadne zarzuty podniesione przez stronę w odwołaniu a mianowicie, że decyzja organu pierwszej instancji wydana została z naruszeniem prawa, ponieważ przepisy prawne, w oparciu o które zastosowano karę, zostały uchylone i nie obowiązywały w dacie sporządzenia protokołu jak i w dacie wydania decyzji. Odpierając ten zarzut organ odwoławczy stwierdził, że Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego stanowiące podstawę prawną zaskarżonej decyzji jest aktem wciąż obowiązującym, ponieważ wskazane przez stronę Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 wejdzie w życie dopiero w dniu 11 kwietnia 2007 r. Zdaniem organu, nie ma również uzasadnienia zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. polegający - w ocenie strony - na nieuwzględnieniu wyjaśnień strony zawartych w piśmie z dnia 23 maja 2006 r. Ponadto za niezasadny uznał pogląd odwołującej się spółki, że wymierzenie kary nastąpiło wbrew postanowieniom art. 151 Kodeksu Pracy, który sankcjonuje możliwość pracy w godzinach nadliczbowych w przypadku zaistnienia szczególnych potrzeb zakładu lub w razie wystąpienia awarii.

GITD wskazuje, że przedsiębiorstwo podało wówczas, iż przyczyną przerwania (i skrócenia) odpoczynku kierowcy w dniu 1 maja 2006 r. była konieczność obsłużenia kursu, która wystąpiła na skutek awarii autobusu. Odpierając powyższe zarzuty organ odwoławczy podniósł, że aktem prawnym regulującym czas pracy kierowców nie jest Kodeks Pracy, lecz wskazane wyżej Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820, na podstawie którego [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał swoją decyzję. Natomiast zgodnie z art. 12 powołanego rozporządzenia Rady EWG kierowca może odstąpić od przepisów rozporządzenia jedynie wówczas, gdy nie zagraża to bezpieczeństwu na drodze oraz w celu umożliwienia kierowcy dojazdu do odpowiedniego miejsca postoju. Odstąpienie to powinno być dokonane w zakresie niezbędnym do zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub jego ładunku. W takim wypadku jednak kierowca musi podać rodzaj i powód odstąpienia od rejestracji w wykresówce przyrządu kontrolnego lub w swojej karcie dziennej. Tymczasem na wykresówkach okazanych do kontroli przez kierowcę Pana O. brak jest jakiejkolwiek wzmianki w tym względzie. Uzasadniając podstawę nałożonej kary GITD powołał się na art. 8 ust. 3 - 5 rozporządzenia Rady EWG Nr 3820/85 który stanowi, że w trakcie każdego tygodnia jeden z okresów odpoczynku przedłuża się jako odpoczynek tygodniowy, do ogólnej liczby 45 kolejnych godzin. Taki okres odpoczynku może być skrócony do minimum 36 kolejnych godzin, jeżeli będzie on odbierany w miejscu normalnej bazy pojazdu lub w miejscu zamieszkania kierowcy, albo do minimum 24 kolejnych godzin, jeśli jest odbierany gdzie indziej. Każde skrócenie będzie rekompensowane równoważnym okresem odpoczynku odbieranym łącznie przed upływem trzeciego tygodnia następującego po tygodniu, określonym. Tygodniowy okres odpoczynku, zaczynający się w jednym tygodniu i kontynuowany w następnym tygodniu, może być dołączony do dowolnego z tych tygodni. W przypadku przewozu osób, do którego ma zastosowanie art. 6 ust. 1 akapit czwarty lub piąty tygodniowy okres odpoczynku można przełożyć do tygodnia następującego po tygodniu, za który ten odpoczynek przysługuje, i można go dołączyć do odpoczynku tygodniowego za ten drugi tydzień. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 92 ust. 1 cytowanej ustawy, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów:

1) o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych,

2) o czasie pracy kierowców,

3) o odpadach,

4) o ochronie zwierząt,

5) o ruchu drogowym oraz w zakresie ochrony środowiska, okresowych ograniczeń ruchu pojazdów na drogach lub zakazu ruchu niektórych ich rodzajów,

6) o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia,

7) wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych,

8) wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych - podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych.

Konsekwencją powyższego rozwiązania jest lp. 10.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym skrócenie tygodniowego czasu odpoczynku, przy wykonywaniu przewozu drogowego o czas do jednej godziny jest sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 50 złotych, a także za każdą następną rozpoczętą godzinę jest sankcjonowane karą w wysokości 100 złotych;

W ocenie Głównego Inspektora działanie organu I instancji było prawidłowe, gdyż z analizy zebranego materiału dowodowego wynika, że odnośnie kierowcy Pana G. O. stwierdzono skrócenie wymaganego odpoczynku tygodniowego.

Organ wskazał, że podczas kontroli kierowca okazał wykresówki za dni 26, 27, 28, 29 i 30 kwietnia 2006 r. oraz z dnia 1 maja 2006 r., na których po pięciu dziennych okresach prowadzenia pojazdu skrócił tygodniowy czas odpoczynku o 13 godzin 25 minut licząc do skróconego 36 godzinnego tygodniowego czasu odpoczynku odbieranego w miejscu normalnej bazy pojazdu lub w miejscu zamieszkania kierowcy. Kierowca odbierał odpoczynek tygodniowy od godziny 22 min.30 w dniu 30 kwietnia 2006 r. do godziny 21 min 05 w dniu 1 maja 2006 r., który wyniósł 22 godziny 35 minut. W tym stanie rzeczy zdaniem organu odwoławczego, nałożenie na spółkę kary pieniężnej w wysokości 1350 złotych było prawidłowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Z powyższego wynika, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą od ostatecznej decyzji administracyjnej ale ocenia ten akt pod względem legalności. Należy także podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako: p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, iż skarga wniesiona przez P. SA w Z. (dalej jako P. SA) nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie stwierdził bowiem, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.

W ocenie Sądu, niezasadny jest zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. ponieważ spółka miała możliwość czynnego udziału w toczącym się postępowaniu. Z uprawnienia tego skorzystała, na co wskazuje m.in. pismo skarżącej z dnia 23 maja 2006 r. (k. 42) w którym przedstawia swoje stanowisko w sprawie. Należy podkreślić, że organ dokonał oceny całego materiału zgromadzonego w sprawie oraz prawidłowo zakwalifikował stwierdzone uchybienia jako naruszenia wskazanych w decyzji przepisów. Odmienny pogląd skarżącej w tym przedmiocie nie mógł być zatem podstawą do postawienia skutecznego zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a.

Zdaniem Sądu, równie wadliwe jest stanowisko strony o naruszeniu przez organ prawa materialnego w tym przepisów ustawy o czasie pracy kierowców oraz przepisów Kodeksu Pracy. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów ustawy o czasie pracy kierowców oraz przepisów Kodeksu Pracy należy podnieść, że ww. uregulowania nie stanowiły podstawy wydania zaskarżonej decyzji. Decyzję wydano w oparciu o przepisy m.in. Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego, ponieważ akt ten w dacie zdarzenia i wydania decyzji był obowiązujący. Wskazywane przez skarżącą Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 zasadniczo wejdzie w życie dopiero w dniu 11 kwietnia 2007 r., a więc nie mogło stanowić materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia. Podkreślenia przy tym wymaga, iż przepisy unijne mówią o czasie prowadzenia pojazdów, krajowe natomiast o czasie pracy kierowców. W myśl art. 3 ustawy o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879) przepisy ww. ustawy, nie naruszają postanowień zawartych w rozporządzeniu 3820, co – w największym uproszczeniu - oznacza, że pierwszeństwo w stosowaniu mają unormowania zawarte w rozporządzeniu. Jeżeli zatem kierowca choćby przez jeden dzień prowadził pojazd objęty przepisami rozporządzenia powinien zastosować odpoczynek tygodniowy w wymiarze określonym w rozporządzeniu. Europejski Trybunał Sprawiedliwości, w orzeczeniu z dnia 9 listopada 1995 r. (C-235/94), podkreślił m.in. że przedsiębiorstwo transportowe w świetle przepisów rozporządzenia jest zobowiązane organizować pracę w sposób umożliwiający kierowcy przestrzeganie przepisów. Odnosząc się do argumentacji P. SA zawartej w skardze a odnoszącej się do uprawnień skarżącej jako pracodawcy (m.in. art. 29 ustawy o czasie pracy kierowców), na marginesie jedynie można wyjaśnić, że w polskim ustawodawstwie granice podporządkowania pracownika zakreślają bezwzględnie obowiązujące przepisy prawa. Przy czym należy zwrócić uwagę, że chodzi tu nie tylko o przepisy prawa pracy, ale również o inne regulacje prawne (w tym przepisy rozporządzenia 3820). Pracownik może nie wykonać polecenia pracodawcy, gdy polecenie takie narusza prawo. W przypadku poleceń pracodawcy, które naruszałyby prawo karne, pracownika ma nie tylko prawo ale i obowiązek odmowy wykonania takiego zadania.

Odpierając zarzuty naruszenia przepisów rozporządzenia 3820 konieczne jest wskazanie, że nie określono w nim bezpośrednio limitu tygodniowego czasu prowadzenia. Jednakże uregulowano, że nie później niż po 6 dziennych okresach prowadzenia pojazdu kierowca musi odebrać tygodniowy odpoczynek. Tygodniowy odpoczynek może być odłożony do zakończenia szóstego dnia, jeżeli łączny czas prowadzenia pojazdu nie przekracza maksimum odpowiadającego sześciu dziennym okresom prowadzenia pojazdu (56 godzin w tygodniu – 4 x 9 godzin oraz 2 x 10 godzin), z wyjątkiem międzynarodowych przewozów pasażerów o charakterze innym niż przewozy regularne, gdzie odpoczynek tygodniowy może być przełożony i wykorzystany po 12 dziennych okresach prowadzenia (dwutygodniowy limit czasu prowadzenia - 90 godzin) i dołączony do tygodniowego odpoczynku za drugi tydzień. Na wniosek kierowcy odpoczynku udziela się w miejscu gdzie znajduje się baza pojazdu lub w miejscu zamieszkania kierowcy.

Całkowity czas prowadzenia w okresie dwutygodniowym nie może przekroczyć 90 godzin. Zgodnie z definicją zawartą w art. 1 pkt 5 rozporządzenia 3820 "odpoczynek" oznacza każdy nieprzerwany okres obejmujący co najmniej jedną godzinę, podczas którego kierowca może swobodnie dysponować swoim czasem.

W sytuacji, gdy pojazd prowadzony przez jednego kierowcę (a tak było w niniejszej sprawie) kierowcy przysługuje minimum 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku w każdym 24-godzinnym okresie (art. 8 ust.1 ww. rozporządzenia). Odpoczynek może być podzielony na części (dwie lub trzy), z których jedna musi trwać 8 nieprzerwanych godzin. Podzielony w ten sposób dzienny odpoczynek musi łącznie trwać 12 godzin. Odpoczynek dzienny może być skrócony do 9 godzin nie częściej niż 3 razy w tygodniu, pod warunkiem że przed upływem następnego tygodnia kierowca otrzyma równoważący odpoczynek. Odpoczynek stanowiący rekompensatę za skrócenie odpoczynku dziennego musi być dołączony do innego odpoczynku trwającego nie krócej niż 8 godzin. W każdym tygodniu jeden z odpoczynków dziennych przedłuża się jako odpoczynek tygodniowy.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest rozważenie, czy kierowcy skontrolowanego pojazdu udzielono prawidłowo odpoczynku tygodniowego. Z przepisów omawianego rozporządzenia wynika, że kierowcy przysługuje minimum 45 godzin nieprzerwanego odpoczynku, który może zostać skrócony do minimum 36 godzin, jeżeli odpoczynek jest odbierany w miejscu zamieszkania kierowcy lub w miejscu gdzie znajduje się baza pojazdu. Każde skrócenie odpoczynku powinno być zrekompensowane poprzez udzielenie równoważącego odpoczynku do końca trzeciego tygodnia następującego po tygodniu, w którym odpoczynek został skrócony. Odpoczynek stanowiący rekompensatę za skrócenie odpoczynku tygodniowego musi być dołączony do odpoczynku trwającego nie krócej niż 8 godzin. Organ słusznie wskazuje, że dopuszczalne odstąpienie od przepisów rozporządzenia nr 3820/85 następuje pod warunkiem, że nie zagraża to bezpieczeństwu ruchu drogowego oraz w celu dotarcia do odpowiedniego miejsca postoju a także w stopniu niezbędnym dla zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku. Przyczyny odstąpienia od stosowania przepisów rozporządzenia, kierowca musi opisać na wykresówce urządzenia rejestrującego lub w planie pracy (v. art. 12 rozporządzenia) . W niniejszej sprawie, co nie jest sporne, kierowca przerwał czas trwania tygodniowego odpoczynku w dniu 1 maja 2006 r. z powodu "pilnej potrzeby obsługi krótkiego kursu zastępczego, jaka wynikła na skutek awarii autobusu". Powody przerwania odpoczynku podane przez stronę, pomijając nawet fakt nie opisania ich w wykresówce, nie zaliczają się – w ocenie Sadu - do przyczyn wskazanych w art. 12 rozporządzenia. Odnosząc się do argumentacji strony przedstawionej w toku postępowania administracyjnego oraz w skardze należy wskazać, że nie może ona być uznana za skuteczną bowiem nie przesunięto czasu odpoczynku kierowcy po wykonaniu dodatkowego kursu a konsekwencji w dniu 2 maja 2006 r. p. G. O. pracował, wykonując czynności kierowania pojazdem (przejechał 400 kilometrów). W ocenie Sądu, prawidłowo organ nie uznał odpoczynku udzielonego kierowcy w dniu 3 maja 2006 r. za odpoczynek tygodniowy, ponieważ przerwa trwała jedynie 31 godzin 55 minut zamiast 36 godzin. Nie można uwzględnić stanowiska strony, że "udzieliła kierowcy w późniejszym okresie dni wolnych, których wymiar rekompensuje z nadwyżką przepracowany czas pracy" albowiem celem przepisów rozporządzenia jest zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa wszystkim użytkownikom dróg. Istotą jest zatem stosowanie reguł zapewniających kierującemu pojazdem odpoczynek w prowadzeniu pojazdu, co niewątpliwie wpływa na poprawę bezpieczeństwa na drogach.

Mając na uwadze powyższe, należało skargę oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a. jako nie znajdującą usprawiedliwionych podstaw.