Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2194/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi J. J. i A. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2004 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz J. J. i A. J. kwotę 255 (dwieście pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1323/05 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 245/05 i przekazał sprawę temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.

Uchylonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. J. i A. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...], którą została utrzymana w mocy decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2004 r., Nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 800 zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Podstawą faktyczną nałożenia kary pieniężnej było naruszenie przez prowadzącego pojazd marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą o nr rej. [...] przepisów ustawy o transporcie drogowym polegające na skróceniu dziennego czasu odpoczynku oraz przekroczeniu maksymalnego dziennego okresu prowadzenia pojazdu.

Powyższe ustalenia zostały dokonane przez organ podczas kontroli przewozu wykonywanego w ramach transportu drogowego rzeczy, która została przeprowadzona w dniu [...] czerwca 2004 r., w miejscowości L., na drodze krajowej nr [...].

W ocenie organu, zgodnie z przepisem art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, wypis z licencji, dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku. Konsekwencją naruszenia przepisów jest sankcja przewidziana w art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z przepisem art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15000 zł.

Organ, odwołując się do przepisu art. 8 ust. 1 sekcja V rozporządzenia Rady (EWG) z dnia 20 grudnia 1985 r., nr 3820/85 w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.Urz.L.85.370.1) wskazał, że w każdym 24-godzinnym okresie kierowca korzysta z dziennego okresu odpoczynku, wynoszącego co najmniej 11 kolejnych godzin. Okres ten może być skrócony do minimum dziewięciu kolejnych godzin, nie częściej niż trzy razy w każdym tygodniu, pod warunkiem, że przed upływem następnego tygodnia otrzyma równoważny okres odpoczynku, stanowiący rekompensatę.

Zdaniem organu, przeprowadzona w dniu [...] czerwca 2004 r. kontrola drogowa przedmiotowego pojazdu prowadzonego przez kierowcę A. K. -współpracującego ze skarżącymi przedsiębiorcę wykazała naruszenie ustawy o czasie pracy kierowców oraz rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85, co nakazywało nałożenie kary pieniężnej, w wysokości 800 zł.

Pismem z dnia 16 sierpnia 2004 r. skarżący wnieśli odwołanie od decyzji organu I instancji. Organ II instancji nie uwzględnił zarzutów podniesionych w odwołaniu skarżącej i utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Następnie skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję organu II instancji, zarzucając naruszenie art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz lp. 1.11.1 i lp. 1.11.5 załącznika do tej ustawy - poprzez ich błędne zastosowanie.

Skarżący podnieśli zarzut z art. 107 § 1 i 3 k.p.a., gdyż ich zdaniem nastąpiło błędne zastosowanie przepisów będących podstawą ukarania. Wskazali, że decyzja została skierowana do podmiotu nie będącego stroną w sprawie oraz naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie wszystkich zarzutów odwołania. Wskazali na naruszenie podstawowej zasady państwa prawnego poprzez nałożenie kary pieniężnej pomimo braku winy po stronie ukaranego. Ponadto w ocenie skarżących nie jest możliwe nałożenie na nich kary pieniężnej na podstawie art. 92 ustawy o transporcie drogowym w związku z naruszeniem rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85. Zdaniem skarżących art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym zawiera enumeratywną listę aktów prawnych, których naruszenie uzasadnia nałożenie kary pieniężnej. Podnieśli, iż wśród listy aktów prawnych, których naruszenie uzasadnia nałożenie kary pieniężnej, ustawodawca nie wymienił aktów prawa wspólnotowego, w tym w szczególności rozporządzeń Rady (EWG). Skarżący stwierdzili, iż rozporządzenie Rady (EWG) nie jest sankcjonowane w polskim systemie prawnym, gdyż brak jest przepisów, które uzasadniałyby wyciąganie konsekwencji wobec podmiotów naruszających przepisy tego rozporządzenia. Wskazali, że rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 nie może być uznane za wiążącą Rzeczpospolitą Polską umowę międzynarodową, wskazaną w art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wskazane w zaskarżonej decyzji i podniósł, że obowiązki wynikające z prawa wspólnotowego są opatrzone sankcjami zawartymi w ustawie o transporcie drogowym łącznie z jej załącznikiem. Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził ponadto, że za działalność przedsiębiorstwa zawsze ponosi odpowiedzialność osoba, która je prowadzi. To na przedsiębiorcy spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje, i to niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą. W ocenie organu odpowiedzialność taka nie dotyczy kierowcy, lecz przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając sprawę oddalił skargę. Sąd uznał za nietrafny zarzut, że decyzja została skierowana do podmiotu niebędącego stroną w sprawie. Odnosząc się do zarzutu braku podstawy prawnej sankcjonującej opisane wyżej zdarzenia wskazał, że rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 stanowi część krajowego systemu prawnego i jest to okoliczność bezsporna. Zgodnie z przepisem art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku. Szczegółowe kwestie związane z obowiązkiem stosowania urządzeń i tzw. "wykresówek" regulują przepisy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 oraz ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców. Przepis art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przewiduje, że kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów enumeratywnie wymienionych ustaw podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15.000 zł. W tej konkretnej sytuacji naruszone zostało postanowienie przepisu art. 6 i 8 sekcja V rozporządzenia Rady (EWG) z dnia 20 grudnia 1985 r., nr 3820/85 w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego poprzez skrócenie dziennego okresu odpoczynku o 3 godziny i 10 minut, oraz skrócenie dziennego okres odpoczynku o 2 godziny i 40 minut. W ocenie Sądu organ upoważniony był zatem do zastosowania przepisów rozporządzenia Rady (EWG) z dnia 20 grudnia 1985 r., nr 3820/85 w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.Urz.L.85.370.1),4 i mógł wskazać jako podstawę materialnoprawną odpowiedzialności skarżącego art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) w zw. z lp. 1.11.1; lp. 1.11.5 załącznika do tej ustawy.

Z tym poglądem nie zgodził się Naczelny Sąd Administracyjny, który rozpatrywał sprawę wobec wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez skarżących J. J. i A. J.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w uzasadnieniu wyroku, że Sąd I instancji w żaden sposób nie uzasadnił dlaczego utożsamia naruszenie przepisów rozporządzenia Rady EWG Nr 3820/85, będącego prawem wtórnym, z naruszeniem umowy międzynarodowej, a więc prawa pierwotnego, o jakim mowa w art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym. NSA podniósł, iż takie rozporządzenia są innym od umowy międzynarodowej aktem prawa wspólnotowego. W stanie prawnym obowiązującym w czasie orzekania w sprawie przez organy administracji publicznej, tylko naruszenie przepisów umowy międzynarodowej uzasadniało nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym, a zatem naruszenie dobowego i tygodniowego czasu pracy kierowców, o którym mowa w rozporządzeniu Rady EWG nr 3820/95 z dnia 20 grudnia 1985 r. nie było sankcjonowane. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i skierował sprawę do ponownego rozpoznania.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

W myśl art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) zwanej dalej p.p.s.a., Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Oceniając z tego punktu widzenia zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji Sąd stwierdził naruszenie prawa, a zatem należy uznać, iż skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub wiążących Rzeczypospolitą Polską umów międzynarodowych, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15.000 zł.

W sprawie niniejszej tylko naruszenie przepisów umowy międzynarodowej uzasadniało nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym. Od dnia 1 maja 2004 r. do czasu uzupełnienia regulacji zawartej w art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, dokonanego ustawą nowelizującą z dnia 29 lipca 2005 r., naruszenie prawa wspólnotowego z wyjątkiem naruszenia wiążących Polskę umów międzynarodowych nie było sankcjonowane przez prawo krajowe, a stosowanie wykładni rozszerzającej ww. przepisu było niedopuszczalne. W odniesieniu do powyższego przepisu istnieje zakaz stosowania wykładni rozszerzającej, dopuszczającej możliwość karania także w sytuacjach, które wprost nie zostały wymienione o przepisie. Przepisy sankcjonujące pewne zdarzenia należy interpretować ściśle, zgodnie z ich literalnym brzmieniem. Nałożenie kary pieniężnej na podstawie analizowanego przepisu za naruszenie innych aktów prawnych, niż te które zostały wskazane w przepisie oznacza rażące naruszenie prawa. W związku z tym należy stwierdzić, że naruszenie dobowego i tygodniowego czasu pracy kierowców, o którym mowa w rozporządzeniu Rady EWG nr 3820/95 z dnia 20 grudnia 1985 r. nie było sankcjonowane. W przedmiotowym rozporządzeniu brak jest bowiem uregulowań w tej kwestii, gdyż zawiera ono tylko regulacje o charakterze ogólnym i generalnym, a przyjęcie przepisów koniecznych do wdrożenia rozporządzenia pozostawiono w gestii państw członkowskich. Taka regulacja została dokonana dopiero w ustawie nowelizującej z dnia 29 lipca 2005 r. Mając powyższe na uwadze należy zatem wskazać, że w obowiązującym stanie prawnym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, naruszenie przez stronę skarżącą zasad określonych w art. 6 i art. 8 rozporządzenia Rady EWG nr 3820/05 nie mogło skutkować odpowiedzialnością winnego tego naruszenia, gdyż w przepisach powołanego prawa wspólnotowego, ani w przepisach krajowych, nie było odpowiednich regulacji w tym zakresie.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 i art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.