Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 103/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędzia WSA Leszek Kleczkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 maja 2021r. sprawy ze skargi A. B.-W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę


UZASADNIENIE

W złożonym wniosku o umorzenie należności z tytułu składek skarżąca powołała się na trudną sytuację finansową oraz zdrowotną.

Decyzją z dnia [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą, w łącznej kwocie [...]zł oraz z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą ( płatnika opłacającego składki na własne ubezpieczenie ) w wysokości łącznie [...] zł.

W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca wniosła o zmianę decyzji poprzez umorzenie należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie [...]zł oraz umorzenie należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą (płatnika opłacającego składki na własne ubezpieczenia) w łącznej kwocie [...]zł. Ponadto strona wniosła o rozpatrzenie powyższego wniosku z uwzględnieniem analizy stanu zadłużenia pod kątem przedawnienia należności.

Decyzją z dnia [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W jej uzasadnieniu organ odnosząc się do sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawczyni wskazał, że z przedłożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, iż: skarżąca jest mężatką oraz mikroprzedsiębiorcą; przychód za 2018r. wyniósł: [...] zł, koszty [...] zł, dochód [...] zł; przychód skarżącej za 2019r. wyniósł: [...] zł, koszty [...] zł, dochód [...] zł; przychód skarżącej za okres od stycznia do czerwca 2020r. wyniósł: [...] zł, koszty [...] zł, dochód [...] zł tj. [...] zł miesięcznie; wnioskodawczyni nie pracuje zarobkowo; od [...]. do [...]. wnioskodawczyni pobiera świadczenie rentowe w wysokości [...] zł netto miesięcznie; wnioskodawczyni nie posiada dochodów z innych źródeł; nie korzysta z pomocy społecznej oraz innych form pomocy; stałe wydatki związane z utrzymaniem wnioskodawczyni oszacowała na łączną kwotę [...]zł w tym: [...] zł czynsz, [...] zł opłaty eksploatacyjne, [...] zł koszty związane z leczeniem; skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, który nie osiąga dochodów; wnioskodawczyni posiada także inne zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętych kredytów do 2030r. w łącznej kwocie [...]zł z miesięczną kwotą spłaty [...] zł oraz inne zobowiązania w wysokości [...] zł płatne w kwocie [...]zł miesięcznie w formie dobrowolnych wpłat; skarżąca posiada na własność dom o powierzchni 200 m2 w miejscowości M. [...]; wnioskodawczyni nie posiada praw majątkowych oraz wierzytelności; posiada inne składniki mienia ruchomego, takie jak RTV, AGD, komputer o łącznej wartości [...] zł; od 2009r. wnioskodawczyni choruje przewlekle na chorobę nowotworową z późniejszymi powikłaniami.

Organ dokonał kompleksowej analizy regulacji prawnych dotyczących przedawnienia zaległych składek, w tym art. 24 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych; dalej "u.s.u.s." podając, że w świetle powyższego przepisu nie upłynął jeszcze termin, w którym wskazane zaległości mogą być dochodzone. Organ przywołał treść art. 24 ust. 4 i ust. 5b u.s.u.s. i podał m.in., że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został powiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Wyjaśnił, że wszystkie należności składkowe objęte są czynną egzekucją i przedstawił w formie tabeli rodzaje należności, okresy składkowe, wystawione tytuły wykonawcze oraz daty ich doręczeń. Organ podał również, że zgodnie z oraz art. 1 ust. 15 ustawy z dnia 9 listopada 2012r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012r. poz. 1551), bieg terminu przedawnienia należności ulega zawieszeniu na okres od dnia złożenia wniosku o umorzenie, do dnia uprawomocnienia się decyzji, o której mowa w ust. 13 tej ustawy.

ZUS dokonał także analizy wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek wynikających z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE C 83 z 30 marca 2010 r.) decydujących o uznaniu wsparcia finansowego za pomoc publiczną. Organ ustalił, że nie zostały spełnione wszystkie cztery przesłanki wynikające z art. 107 ust. 1 Traktatu, co przesądza o tym, że ewentualne wsparcie nie stanowiłoby pomocy publicznej w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, w konsekwencji nie podlega ono obowiązkowi notyfikacji Komisji Europejskiej. Ewentualne umorzenie zadłużenia stanowiłoby pomoc de minimis.

W dalszej kolejności, przytaczając treść art. 28 ust. 2 i 3 "u.s.u.s." organ wskazał, że w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż: przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła. Nie zachodzą również przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s., ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowania upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym. Nie zachodzi także przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. – skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą. Ponadto osiąga dochód z pobieranego świadczenia rentowego z tytułu częściowej niezdolności do pracy w wysokości [...] zł netto. Posiada na własność nieruchomość gruntową w miejscowości M. o powierzchni 0,2040 ha, na której ZUS dokonał zabezpieczenia w postaci wpisu do hipoteki na łączną kwotę [...]zł. Posiada również następców prawnych - męża oraz syna. Przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie skarżąca wniosła przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Także przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi gdyż, Naczelnik Urzędu Skarbowego bądź Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Podobnie, przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi ponieważ, na chwilę obecną nie został ustalony element całkowitej nieściągalności przez uprawnione w tym zakresie organy egzekucyjne. Nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wobec zadłużenia na koncie płatnika składek prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Oddziału ZUS w B.. Z uwagi na zbieg egzekucji administracyjnej z sądową ze świadczenia emerytalno-rentowego do prowadzenia egzekucji łącznej został wyznaczony Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Ś. M. R.-N.. Ponadto skarżąca podjęła się spłaty należności za okres od 1/2020 do 7/2020 w formie układu ratalnego i [...]. podpisała umowę ratalną nr [...], z której się wywiązuje.

Odnosząc się do przesłanek umorzenia zaległości składkowych na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003r., Nr 141, poz. 1365), dalej: "rozporządzenie", organ podał, że przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie wystąpiła - zgromadzone dowody nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych.

W zakresie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia organ stwierdził, że nie udowodniono, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną skarżąca nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, gdyż skutkowałoby to brakiem możliwości zapewnienia podstawowych potrzeb bytowych. Organ podał w tym zakresie, że skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą polegającą na działalności agentów i brokerów ubezpieczeniowych, która przy odpowiednim zaangażowaniu i woli podjęcia działań zmierzających do poprawy jej sytuacji finansowej może w przyszłości przynieść odpowiednie dochody pozwalające na sukcesywne uregulowanie zadłużenia. Zgodnie z orzecznictwem Sądów, dla oceny możliwości płatniczych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą istotny jest nie dochód, a osiągnięty przychód z tej działalności. Dochód jest jedynie wynikiem bilansowym przychodów i kosztów ich uzyskania. Strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. To stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie, zwłaszcza na tle przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i pozostaje adekwatne w kontekście przyznania ulgi w spłacie należności względem ZUS (Wyrok WSA w Lublinie sygn. akt. IIISA/Lu386/19 z 22 października 2019r.). Dalej organ podkreślił, że racjonalnym zachowaniem przedsiębiorcy, którego działalność nie dostarcza wystarczających dochodów do pokrycia składek jest przemyślenie jej zawieszenia, zamknięcia bądź restrukturyzacji, a nie rezygnacja z opłacania składek i dalsze prowadzenie działalności przez kolejne lata.

Organ wskazał, że skarżąca osiąga również dochód z pobieranego świadczenia rentowego z tytułu częściowej niezdolności do pracy w wysokości [...] zł netto oraz pełni funkcję w zarządzie fundacji "[...]" [...] (KRS [...]). Wnioskodawczyni nie wykazała dochodu z tytułu pełnienia ww. funkcji. Organ podkreślił, że skarżąca ma 47 lat, natomiast w Polsce kobieta osiąga wiek emerytalny w wieku 60 lat. Ponieważ do osiągnięcia wieku emerytalnego pozostało jeszcze 13 lata aktywności zawodowej, dało to organowi podstawę do przypuszczeń, że skarżąca będzie jeszcze na przestrzeni kilku lat aktywna zawodowo. Organ wskazał również, że nie posiada informacji, czy mąż skarżącej posiada orzeczenie o niepełnosprawności bądź niezdolności do podjęcia pracy zarobkowej. ZUS podkreślił, że mąż wnioskodawczyni nie podejmuje zatrudnienia od kilku lat i nie jest również zgłoszony w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna.

Dalej organ podał, że wskazane przez wnioskodawczynię wydatki nie są nadzwyczajnymi kosztami jakie musi ponosić. Nie można też uznać, że opłaty za energię, gaz czy wodę są to nadzwyczajne czy nieprzewidziane wydatki, lecz są to wydatki ponoszone przez ogół społeczeństwa. Podniesione przez stronę okoliczności w ocenie organu w istotny sposób nie odróżniają się od realiów finansowych osób, które również borykają się z trudnościami finansowymi. Skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów, takich jak na przykład wezwania do zapłaty, czy upomnienia, które świadczyłyby o tym, że ma problemy z regulowaniem innych należności. Nie dołączyła do sprawy dokumentów wskazujących na istotne okoliczności utrudniające codzienną egzystencję. ZUS nie może umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem. Zdaniem organu, również zobowiązania wobec innych wierzycieli nie mogą być argumentem przemawiającym za umorzeniem należności z tytułu składek. Przyznanie takiej ulgi doprowadziłoby do naruszenia interesu publicznego, ponieważ skutkiem umorzenia byłoby zwolnienie spod egzekucji osiąganych dochodów oraz posiadanego majątku na rzecz zaległości, które nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia na gruncie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym. Zobowiązania cywilnoprawne, przy ustalaniu preferencji spłaty powinny zajmować miejsce drugorzędne, a w pierwszej kolejności powinny być regulowane zobowiązania publicznoprawne. Dalej organ podniósł, że analizując konto skarżącej na portalu społecznościowym można znaleźć posty z września 2019r. przedstawiające pobyt na wakacjach we Włoszech. W świetle wyżej opisanych okoliczności, w ocenie organu istnieją podstawy, by sądzić, że skarżąca uzyskuje dochody, których nie wykazuje. Jego zdaniem, trudno zaakceptować fakt, że skarżąca wnioskuje o umorzenie uzasadniając swoją prośbę brakiem środków do życia, a jednocześnie podróżuje, czego nie można zaliczyć do katalogu niezbędnych potrzeb życiowych. Organ wskazał również, że skarżąca posiada na własność nieruchomość gruntową w miejscowości M. [...] o powierzchni 0,2040 ha, na której usytuowany jest dom o powierzchni 200 m2. Na powyższej nieruchomości ZUS dokonał zabezpieczenia w postaci wpisu do hipoteki na łączną kwotę [...]zł. Zatem z uwagi na posiadany majątek, nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności, a to z kolei nie wyklucza możliwości odzyskania należności w drodze postępowania egzekucyjnego.

Następnie organ wskazał, że aktualny dochód w gospodarstwie domowym skarżącej to około [...] zł netto (średniomiesięczny dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej za 2020r. oraz pobierane świadczenie rentowe). Kształtuje się on na poziomie wyższym od ustalonego przez IPiSS minimum socjalnego w II kwartale 2020 r., które dla 2-osobowego gospodarstwa pracowniczego wynosi [...] zł. W związku z tym nie można stwierdzić zaistnienia sytuacji ubóstwa. Ponadto, skarżąca podjęła się spłaty należności za okres od 1/2020 do 6/2020 w układzie ratalnym zawartym [...]., z którego się wywiązuje. Trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów musi zostać udowodniona i mieć charakter trwały, a więc występować w dłuższym okresie czasu. Odstąpienie od powszechnego obowiązku regulowania należności publicznoprawnych jest możliwe jedynie w sytuacji jednoznacznego stwierdzenia, że osoba zobowiązana nie będzie miała możliwości ich spłaty. W przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że aktualna sytuacja ma charakter trwały, ZUS upatruje szansę na wyegzekwowanie należności w przyszłości.

W zakresie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia organ ustosunkowując się do argumentacji wnioskodawczyni wskazał, że jej wystąpienie uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. W sprawie nie odnotowano żadnych dokumentów, które wykluczałyby skarżącą całkowicie i trwale z możliwości aktywności zarobkowej. Stan zdrowia lub fakt pozostawania w stałym leczeniu z powodu przewlekłych schorzeń nie jest samoistną przesłaną do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy. Przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Natomiast w przypadku wnioskodawczyni przesłanka nie zachodzi, gdyż skarżąca jest aktywna zawodowo i nadal prowadzi działalność gospodarczą, która może stanowić źródło dochodu. Jednocześnie posiada dochód z pobieranego świadczenia rentowego, które stanowi rekompensatę z tytułu częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej.

Reasumując organ stwierdził, że decyzja odmawiająca umorzenia nie nakłada na skarżącą żadnych dodatkowych obowiązków, które nie ciążyły na niej do tej pory i których nałożenie spowodowałoby pogorszenie obecnej sytuacji materialnej i osobistej. Rozstrzygnięcie organu odmawia natomiast przyznania "przywileju" polegającego na zwolnieniu z obowiązku opłacania składek. Umorzenie w konsekwencji oznaczałoby uprzywilejowanie względem innych podmiotów, które regulują zobowiązania wynikające z nieopłaconych w terminie składek. Zasada sprawiedliwości społecznej i równości obywateli wobec prawa nie pozwala Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych na wydanie decyzji o umorzeniu należności.

W skardze strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji z dnia [...]., zarzucając:

- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 28 ust. 1, art. 28 ust. 2 oraz art. 28 ust. 3 pkt. 5 i 6 u.s.u.s. poprzez stwierdzenie, iż należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek i za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie [...]zł oraz należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą (płatnika opłacającego składki na własne ubezpieczenia) w łącznej kwocie [...]zł, nie stanowią należności całkowicie nieściągalnych, po myśli tych przepisów, a przez to nie podlegają umorzeniu;

- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 28 ust. 1, art. 28 ust. 2 oraz art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt. 1 i 3 rozporządzenia poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, wobec uznania, iż opłacenie należnych składek nie spowoduje zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanej i jej rodziny, nie pozbawi zobowiązanej i jej rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a samo zadłużenie nie jest skutkiem przewlekłej choroby zobowiązanej lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, a przez to należności składkowe nie podlegają umorzeniu;

- inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. poprzez niewyważenie relacji pomiędzy interesem publicznym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych a prywatnym płatnika składek ubezpieczonej oraz wobec wybiórczej i błędnej oceny dowodów oraz okoliczności faktycznych sprawy, poprzez uznanie że nie prowadzą one do zaistnienia przesłanek całkowitej nieściągalności i umorzenia należności składkowych ani przesłanek umorzenia w przypadku braku całkowitej nieściągalności.

Ponadto strona wniosła o:

- dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci wydruku aktualnego z KRS Fundacji "[...]" z siedzibą w B. KRS: [...], na okoliczność niepełnienia przez skarżącą funkcji prezesa ani członka zarządu;

- zobowiązanie Sądu Rejonowego w Bydgoszczy XV Wydział Gospodarczy, ul. Toruńska 64A, 85-023 Bydgoszcz, do dostarczenia do akt niniejszej sprawy odpisu dokumentów znajdujących się w aktach sprawy o pozbawienie uczestniczki prawa do prowadzenia działalności gospodarczej, prowadzonej pod sygn. akt XV Gzd 8/20, tj. orzeczenia zapadłego w sprawie w dniu [...]. oraz protokołu z rozprawy z dnia [...].

- przeprowadzenie rozprawy i rozpoznanie skargi na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi strona powołując się na orzecznictwo podniosła m.in, że w przedmiotowej sprawie organ nie ustalił stanu zadłużenia z uwzględnieniem zarzutu przedawnienia. Uważa, że Zakład nie dowodzi i nie analizuje doręczenia tytułów egzekucyjnych czy zawiadomień o zajęciach. Tymczasem, tylko doręczenie zobowiązanej odpisów tych tytułów skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia składek. W dalszej kolejności skarżąca zasadniczo podzieliła stanowisko organu, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki przewidziane w pkt l-4b art. 28 ust. 3 ustawy systemowej.

Natomiast, wątpliwości może budzić zaistnienie przesłanek opisanych w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 ustawy systemowej. Zakład wskazuje, iż przesłanka z pkt. 5 nie zachodzi, bowiem naczelnik urzędu skarbowego ani komornik (odpowiednio w postępowaniu egzekucyjnym w administracji albo egzekucji prowadzonej na zasadach kodeksu postępowania cywilnego) nie stwierdził braku majątku z którego można prowadzić egzekucję, zaś przesłanka z pkt. 6 nie zachodzi, bowiem nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Skarżąca wskazała, że nadal prowadzi działalność gospodarczą, a w postępowaniu egzekucyjnym w przeciągu sześciu ostatnich miesięcy wyegzekwowano kwotę [...]zł. Kontynuowanie egzekucji prowadzi więc tylko do wzrostu poziomu zadłużenia, a spłaty dokonywane wobec ZUS nie przekładają się na realny spadek zadłużenia.

Dalej skarżąca wskazała, iż sytuacja ubezpieczonej uzasadnia także umorzenie należności składkowych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Względem ubezpieczonej spełnione są zarówno przesłanki ogólne z § 3 Rozporządzenia o umarzaniu, jak i przesłanki szczegółowe, przykładowo opisane w pkt. 1 i 3 ust. 1, bowiem zgodnie ze stanowiskiem orzecznictwa wyrażenie w szczególności oznacza tyle, iż zachodzić mogą jeszcze inne przypadki, gdy opłacenie składek ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest możliwe, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, poza przesłankami wyliczonymi przykładowo w Rozporządzeniu. Zdaniem skarżącej, przewlekła choroba nowotworowa ubezpieczonej oraz stan zdrowia męża po przebytym przez niego zawale przemawiają za umorzeniem należności składkowych.

Dalej, skarżąca analizując ustalone przez organ przychody i ponoszone wydatki stwierdziła, że prowadzenie działalności cechuje się zmiennością dochodów, a prowadzenie jej w formie jednoosobowej działalności gospodarczej przemawia za ponoszeniem odpowiedzialności całym swym majątkiem i bez ograniczeń. Nadto, umyka organowi po pierwsze konieczność dokonywania analizy kosztów na tle porównawczym z dochodami, a nadto ocenione koszty dobrano instrumentalnie, pomijając należności względem Zakładu, które pochłaniają znaczną część dochodów. Organ wskazuje, iż dochody obejmują około [...] zł miesięcznie, pomija jednak znaczną ilość kosztów ponoszonych miesięcznie na rzecz ZUS. W ocenie skarżącej, dokonane przez Zakład w ramach uznania administracyjnego wyważenie interesów zdaje się dawać niezasadnie pierwszeństwo interesowi społecznemu, które przejawia się podkreślaniem konieczności pełnienia przez Zakład funkcji strażnika funduszu ubezpieczeń społecznych, konieczności egzekwowania należności za wszelką cenę oraz wskazywaniem, iż umorzenie należności składkowych nie poprawi sytuacji życiowej i finansowej ubezpieczonej, a odmowa umorzenia nie zmieni jej sytuacji w żaden sposób i pozostaje właściwie bez wpływu na jej sytuację osobistą, życiową, finansową i majątkową.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia [...]. skarżąca przytoczyła argumentację zbieżną, z podaną w skardze. Wniosła również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów:

- historii zdrowia i choroby oraz faktury dotyczących skarżącej

-historii zdrowia i choroby, skierowania na zabiegi fizjoterapeutyczne oraz potwierdzenia terminu planowanej wizyty w poradni diabetologicznej, dotyczących L. B..

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 - dalej: "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję według podanych kryteriów stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, a tym samym skarga podlega oddaleniu.

Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia [...] r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Przed wydaniem wyroku umożliwiono stronie wypowiedzenie się w sprawie i skarżąca z tej możliwości skorzystała.

Skład orzekający w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2021r., sygn. akt I OSK 2815/18, iż celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy o COVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości. Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Ten standard ochrony praw stron i uczestników został zachowany, bowiem wskazanym uprzednio zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie. W konsekwencji skład orzekający uznał, że dopuszczalne jest rozpoznanie wniesionej skargi na posiedzeniu niejawnym. Z tych względów, wniosek skarżącej o rozpoznanie skargi na rozprawie nie został uwzględniony.

Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.

Postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek uregulowane jest w art. 28 u.s.u.s., jak również w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r.

Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu. Całkowita nieściągalność, o której mowa w tym przepisie zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 498, z późn. zm.);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek i dopiero wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.

Ponadto w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki te precyzuje rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

W myśl postanowień § 3 rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Z powyższych przepisów wynika, że należności z tytułu składek mogą być umarzane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s.), oraz w uzasadnionych przypadkach także pomimo braku całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a ustawy w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia). Przy czym dopuszczenie w tych regulacjach możliwości umorzenia należności przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazuje na uznaniowy charakter tego rodzaju decyzji, który polega na tym, że w przypadku zaistnienia którejkolwiek z przesłanek warunkujących możliwość umorzenia, organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Zatem jeśli ZUS ustali, że nie wystąpiła przesłanka umorzenia należności z tytułu składek określona we wskazanych przepisach, to ma obowiązek odmówić umorzenia tych należności i taka decyzja nie jest wydawana w ramach uznania administracyjnego. Dopiero w razie stwierdzenia, że w przypadku konkretnego podmiotu ziściły się przesłanki umorzenia, ZUS wydaje decyzję w ramach uznania administracyjnego o umorzeniu lub o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

Rozstrzygnięcia w tego rodzaju sprawach nie mogą mieć charakteru dowolnego, lecz muszą być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 K.p.a., wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 K.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 K.p.a. Dowolność tę wyklucza również brzmienie art. 6 K.p.a., w myśl którego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

Ze względu na powyższe regulacje, sądowej kontroli legalności takiej decyzji podlega prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalne decyzji, a nie zasadność jej wydania. Kontrola ta dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego, jak i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, uwzględniającego wynikające z przepisów K.p.a. reguły dowodzenia, kompletność materiału dowodowego oraz jego ocena. W przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru. Obowiązkiem Sądu jest dokonanie oceny, czy zostały spełnione przesłanki umorzenia. Natomiast o tym, czy składki powinny być umorzone, czy też nie, rozstrzyga organ administracji publicznej.

Podkreślenia również wymaga, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza nakreśloną art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. wyroki NSA z dnia 28 stycznia 2011 r., II GSK 99/10 i z dnia 25 lutego 2015 r., II GSK 193/14). Należy mieć również na uwadze, istotę Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, którego celem jest realizacja zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych, w tym wypłata świadczeń z ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, chorobowego oraz wypadkowego (art. 51, art. 52 i art. 54 u.s.u.s.). Ustawowym obowiązkiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest dochodzenie należności z tytułu składek. Składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek oznacza definitywną rezygnację organu z możliwości ich wyegzekwowania. Z tych względów Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest zobowiązany do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności.

Przenosząc powyższe ogóle rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, mając na uwadze podniesione w skardze zarzuty dotyczące przedawnienia, w pierwszej kolejności wskazać należy, że decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek może być wydana wyłącznie w przypadku należności istniejących, czyli takich, do których uiszczenia płatnik jest zobowiązany. W przypadku złożenia wniosku o umorzenie składek pierwszą czynnością organu jak słusznie wsadzano w skardze, jest wyjaśnienie czy należności te istnieją czy też wygasły, bo np. uległy przedawnieniu.

Należy podkreślić, że regulacje dotyczące przedawnienia należności składkowych ulegały szeregu zmianom, na co zwrócił uwagę i szeroko omówił w wydanej decyzji ZUS. Przypomnieć zatem należy, że od 1 stycznia 2003 r., w związku ze zmianą wprowadzoną ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002 r. Nr 241, poz. 2074 ze zm.) przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Po zmianie, od 1 stycznia 2012 r., przepis ten stanowi, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Jednocześnie trzeba wskazać, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy nowelizującej u.s.u.s., tj. ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232, poz. 1378), do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Wedle zasady wynikającej z tych przepisów do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady zawiera art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r., stosownie do którego, jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 27 czerwca 2013 r., III AUa 1656/12).

Istotny z perspektywy przedawnienia należności składkowych jest również przepis art. 24 ust. 5b, którego treść, w brzmieniu nadanym na postawie art. 10 pkt 10 lit. b) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 121, poz. 1264) brzmi: "bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego."

W kontekście przedstawionych regulacji prawnych nie ulega wątpliwości, że najstarsze należności składkowe (począwszy od maja 2009 r.) pierwotnie objęte zostały 10-letnim okresem przedawnienia. Z tego powodu, w dacie 1 stycznia 2012 r. nie były one przedawnione i stosownie do art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r., od tej daty rozpoczął bieg pięcioletni termin przedawnienia należności składkowych.

Jednak w myśl art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Nie ma w sprawie sporu, że taką czynnością może być wystawienie i doręczenie zobowiązanemu tytułów wykonawczych. Nadto, w ocenie składu orzekającego, skoro skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności składkowych już wystąpił, to zmiana przepisu dotyczącego samego terminu (okresu) przedawnienia, nie niweczy tego skutku, który trwa, do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego. Skład orzekający podziela stanowisko WSA we Wrocławiu, wyrażone w wyroku z dnia 07 sierpnia 2019r., sygn. akt III SA/Wr 10/19, iż okolicznością zawieszającą bieg terminu przedawnienia, w myśl art. 24 ust. 5b u.o.s.u.s. jest "podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został powiadomiony" (zawieszenie na czas od podjęcia tej czynności do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego). Przepis ten, w analogicznym brzmieniu obowiązywał przed 1 stycznia 2012 r. Co istotne, zmiany dotyczące długości terminu przedawnienia, wprowadzone nowelizacją z 16 września 2011 r., nie wiązały się z żadnymi regulacjami uchylającymi skutki czynności egzekucyjnych podjętych przed 1 stycznia 2012 r. lub odmiennie te skutki określającymi.

Organ podał, że w niniejszej sprawie wobec skarżącej nadal jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. Wskazał numery tytułów wykonawczych, termin płatności każdej ze składki, datę wystawienia i doręczenia tytułów wykonawczych, datę odbioru upomnienia oraz pierwszą czynność odbiór decyzji (zestawienie tabelaryczne k. 9-19 zaskarżonej decyzji). Skarżąca nie podała, które konkretnie tytuły wykonawcze nie zostały jej doręczone, czy wnosiła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne bądź wnioskowała o umorzenie tego postępowania, z uwagi na przedawnienie należności składkowych. Poza ogólnie formułowanymi zarzutami dotyczącymi kwestii przedawnienia należności z tytułu składek oraz wycinkowymi tezami płynącymi z wyroków sądów, skarżąca nie podważyła ustaleń organu. Skoro, jak wynika z zestawienia zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wszystkie zaległości z tytułu nieopłaconych składek są skierowanie do przymusowego dochodzenia w trybie egzekucji administracyjnej, a bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego, które nadal się toczy, to zasadnie organ przyjął, że zaległości objęte zaskarżoną decyzją nie uległy przedawnieniu. W tej sytuacji, zbędne dla sprawy są szerokie rozważania skargi, dotyczące zabezpieczenia należności składkowych hipoteką i możliwości ich egzekwowania z przedmiotu hipoteki.

W dalszej kolejności należy zatem dokonać oceny zaskarżonej decyzji z perspektywy art. 28 u.s.u.s. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo ocenił, że w sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, bowiem zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje na wystąpienie sytuacji opisanych w art. 28 ust. 3 pkt od 1 do 6 u.s.u.s.

W przedmiotowej sprawie nie budzi żadnych wątpliwości brak wystąpienia okoliczności, o których mowa pkt 1, 2, 3, 4, 4a, 4b, co też potwierdziła sama skarżąca w skardze, zatem nie ma konieczności szerszego odnoszenia się do powyższych przesłanek.

Kwestią budzącą wątpliwości skarżącej jest wystąpienie przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s. Zdaniem organu powyższe przesłanki nie wystąpiły albowiem naczelnik urzędu skarbowego bądź komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję oraz na obecnym etapie postępowania nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W tym zakresie organ wskazał, że komornik prowadzi egzekucję z majtku skarżącej, a ponadto skarżąca podjęła się spłaty należności za okres od stycznia do lipca 2020r. w formie układu ratalnego i [...]. podpisała umowę ratalną, z której się wywiązuje. Skarżąca z kolei podnosi, że w postępowaniu egzekucyjnym w przeciągu ostatnich sześciu miesięcy wyegzekwowano kwotę [...]zł, a kontynuowanie egzekucji prowadzi tylko do wzrostu poziomu zadłużenia.

Odnosząc się do powyższej argumentacji wskazać w pierwszej kolejności wymaga, że organ prowadzi skuteczne postępowanie egzekucyjne z majątku skarżącej. Skarżąca posiada również nieruchomość o pow. 0,204 ha, na której usytuowany jest dom o pow. 200 m˛, na której to organ dokonał zabezpieczenia w postaci wpisu hipoteki na łączną kwotę [...]zł. Skarżąca spłaca również część zadłużenia w ramach podpisanej umowy ratalnej, z której się wywiązuje. Rzeczywiście, jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego w przeciągu ostatnich sześciu miesięcy wyegzekwowano od skarżącej kwotę [...]zł, niemniej jednak, stwierdzenie całkowitej nieściągalności tylko na tej podstawie byłoby przedwczesne, bowiem skarżąca posiada majątek na którym ZUS dokonał zabezpieczenia, a postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ś. M. R.-N. jest kontynuowane. Postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku, wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Wprawdzie, aktualnie możliwość efektywnego ściągnięcia należności jest ograniczona, jednakże skarżąca posiada źródło dochodu z tytułu świadczenia rentowego z tytułu częściowej niezdolności do pracy oraz prowadzi działalność gospodarczą, czego nie kwestionowała w toku postępowania. Przejściowe trudności w uzyskaniu zaspokojenia należności, wykluczają uznanie już na obecnym etapie, że egzekucja w przyszłości nie ma szans powodzenia. Należy podkreślić, że dopóki istnieje możliwość prowadzenia czynności egzekucyjnych, organ rentowy działając jako wierzyciel nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania.

W związku z powyższym prawidłowa jest ocena organu, że w okolicznościach sprawy nie zachodzą wobec skarżącej przesłanki, pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie, na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Za prawidłową Sąd uznaje również dokonaną przez organ analizę stanu faktycznego i wyprowadzoną na jego tle ocenę prawną przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 rozporządzenia. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w tym dowody przedłożone przez stronę, nie wskazywały na wystąpienie przesłanki związanej z poniesieniem strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (§ 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia). Trafnie zatem organ przyjął, że wymieniona przesłanka nie wystąpiła, co też nie jest przez skarżącą kwestionowane w skardze.

W ocenie Sądu, organ wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył również przepisów postępowania w aspekcie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 pkt 1 i 3 rozporządzenia. W tym zakresie należało ocenić, czy skarżąca wykazała, mając na uwadze stan rodzinny i majątkowy, że opłacenie składek pozbawiłoby ją i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych lub że przewlekła choroba skarżącej lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawia ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Odwołując się do ustalonego w sprawie stanu faktycznego wskazać należy, że skarżąca powołując się na trudną sytuację finansową oraz liczne schorzenia, w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości (k. 27-31 akt administracyjnych) wskazała, że: jest mężatką oraz mikroprzedsiębiorcą; wykazała przychód za 2018r. [...] zł, koszty [...] zł, dochód [...] zł; przychód za 2019r. [...] zł, koszty [...] zł, dochód [...] zł oraz przychód za okres od stycznia do czerwca 2020r. [...] zł, koszty [...] zł, dochód [...] zł tj. [...] zł miesięcznie; wnioskodawczyni nie pracuje zarobkowo; od [...]. do [...]. pobiera świadczenie rentowe w wysokości [...] zł netto miesięcznie; wnioskodawczyni nie posiada dochodów z innych źródeł; nie korzysta z pomocy społecznej oraz innych form pomocy; stałe wydatki związane z utrzymaniem oszacowała na łączną kwotę [...]zł w tym: [...] zł czynsz, [...] zł opłaty eksploatacyjne, [...] zł koszty związane z leczeniem; skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, który nie osiąga dochodów; wnioskodawczyni posiada także inne zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętych kredytów do 2030r. w łącznej kwocie [...]zł z miesięczną kwotą spłaty [...] zł oraz inne zobowiązania w wysokości [...] zł płatne w kwocie [...]zł miesięcznie w formie dobrowolnych wpłat; skarżąca posiada na własność dom o powierzchni 200 m2 w miejscowości M. [...]; wnioskodawczyni nie posiada praw majątkowych oraz wierzytelności; posiada inne składniki mienia ruchomego, takie jak RTV, AGD, komputer o łącznej wartości [...] zł; od 2009r. wnioskodawczyni choruje przewlekle na chorobę nowotworową z późniejszymi powikłaniami.

Odnosząc się do powyższych ustaleń, prawidłowo organ wskazał, że skarżąca posiada stałe źródło dochodu z tytułu świadczenia rentowego wypłacanego w kwocie [...]zł netto, a ponadto prowadzi działalność gospodarczą gdzie w okresie od 2018r. do czerwca 2020r. z tego tytułu osiągnęła za powyższe okresy rozliczeniowe dochód: [...] zł (przychód [...] zł) – w 2018r., [...] zł (przychód [...] zł) – w 2019r. oraz [...] zł (przychód [...] zł) - okres od stycznia do czerwca 2020r. Organ uwzględnił również, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, który aktualnie pozostaje bez pracy. Jednak jak wskazał ZUS, małżonek nie jest zgłoszony w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, a organ nie posiada informacji, czy wydano orzeczenie o niepełnosprawności bądź niezdolności do podjęcia pracy zarobkowej. ZUS uwzględnił stałe wydatki związane z utrzymaniem, które skarżąca oszacowała na łączna kwotę ok. [...] zł. Odniósł również wysokość uzyskiwanego przez stronę dochodu do minimum socjalnego za II kwartał 2020r., które dla dwuosobowego gospodarstwa pracowniczego wynosiło 2.123,68 stwierdzając, że dochód gospodarstwa domowego skarżącej kształtuje się na wyższym poziomie.

Podkreślić należy, że zaległości objęte zaskarżoną decyzją powstały wskutek niewywiązywania się skarżącej z obowiązków nałożonych przepisami prawa, a nie wskutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Umorzenie tych zaległości stawiałoby skarżącą w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do innych podmiotów. Opłacanie składek w sytuacji prowadzenia działalności gospodarczej jest ustawowym obowiązkiem płatnika składek, a brak możliwości ich zapłaty nie może być argumentem przemawiającym za umorzeniem. Należy podkreślić, że skarżąca spłaca część zaległych składek w systemie ratalnym. Dokonuje również spłaty zobowiązań kredytowych miesięcznie [...] zł oraz innych zobowiązań płatnych w kwocie [...]zł miesięcznie. W skardze podnosi również, że ZUS w swoich wyliczeniach pominął niektóre wydatki, np. kwotę [...]zł potrącaną z renty tytułem egzekucji. To pozwala na ocenę, że skarżąca nie przedstawiła miarodajnej, rzeczywistej swojej sytuacji finansowej, albowiem zasadniczo wykazane dochody nie pozwalają na dokonywanie stałych, comiesięcznych wydatków na regulowanie różnego rodzaju zobowiązań w podanych kwotach oraz dodatkowo wydatkowania na potrzeby związane z utrzymaniem domu, rodziny, kosztów leczenia itp. Co więcej, skarżąca nie wskazywała, że ma problemy z regulowaniem innych, bieżących opłat. Nadto, organ przeanalizował również konto skarżącej na portalu społecznościowym i znalazł posty z września 2019r., przedstawiające pobyt skarżącej na wakacjach we Włoszech. Skarżąca nie zanegowała powyższej okoliczności w skardze, zatem ustalenie organu w tym zakresie należy uznać za mające oparcie w faktach. Wobec tego, skoro skarżąca posiada liczne zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek, to powinna zabezpieczyć środki finansowe na spłatę tych zaległości, a nie priorytetowo traktować wyjazd na zagraniczne wakacje, a następnie domagać się umorzenia zaległości składowych.

W zaskarżonej decyzji organ odniósł się również do posiadanych przez skarżącą zobowiązań z tytułu dobrowolnych wpłat na rzecz komornika (w wysokości [...] zł miesięcznie) i zaciągniętych kredytów ([...] zł miesięcznie), stwierdzając, że obowiązek spłaty należności cywilnoprawnych nie stanowi przesłanki wykluczającej spłatę zobowiązań z tytułu składek, zaś zobowiązania wobec ZUS nie mogą być pominięte i potraktowane drugorzędnie wobec zobowiązań cywilnoprawnych. Sąd podziela stanowisko organu w tym zakresie. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 czerwca 2019r., sygn. akt I GSK 573/19, przyznanie priorytetu w zaspokajaniu należnościom prywatnym prowadziłoby do naruszenia interesu publicznego, gdyż prowadziłoby do nieuprawnionego uprzywilejowywania podmiotów prawa cywilnego kosztem Skarbu Państwa, czyli kosztem ogółu obywateli. Sąd podziela również pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 21 maja 2014r., sygn. akt I SA/Bd 398/14, że przesłanka, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych świadczeń składkowych, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, ponieważ każda osoba indywidualnie, w ramach przysługującej jej samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste. Ustalono również, że skarżąca nie korzysta ze środków pomocy społecznej i o taką pomoc się nie ubiegała. Oczywiście nie jest to okoliczność przesądzająca wystąpienie ubóstwa po stronie skarżącej, ale jedna z wielu okoliczności, które zostały wyważone i poddane ocenie przez organ w niniejszej sprawie, wskazujących łącznie, że w takiej wyjątkowej sytuacji, uzasadniającej skorzystanie z najdalej idącej ulgi w spłacie zaległości z tytułu zobowiązań publicznoprawnych, skarżąca się nie znajduje.

Za prawidłowe Sąd uznaje również stanowisko organu w kwestii niespełnienia przez skarżącą przesłanek z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Organ nie negował problemów zdrowotnych skarżącej oraz małżonka, ale stwierdził, że nie przedłożyła ona dowodów potwierdzających przewlekłą chorobę, skutkującą pozbawieniem jej możliwości uzyskiwana dochodu. Rację należy przyznać organowi, iż ww. przesłanka ma zastosowanie jedynie do takich sytuacji, kiedy choroba osoby zobowiązanej lub któregoś z członków jej rodziny uniemożliwia uzyskanie dochodu niezbędnego do opłacenia należności. Sytuacja taka nie zachodzi, gdyż skarżąca posiada dochód z tytułu pobieranego świadczenia rentowego, a ponadto prowadzi działalność gospodarczą i uzyskuje z tego tytułu określony dochód.

W świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych słusznie stwierdził ZUS, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia, uzasadniająca umorzenie należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Rolą skarżącej było wykazanie w toku postępowania o udzielenie ulgi, czego nie uczyniła, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, ponieważ skutkowałoby to zbyt ciężkimi i dotkliwymi skutkami dla niej i jej rodziny.

W prawidłowo ustalonych przez organ okolicznościach sprawy odmowa uwzględnienia wniosku nie jawi się zatem jako sprzeczna z powołanymi wyżej przepisami rozporządzenia. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, że odmowa przyznania wnioskowanej ulgi stanowi dla niej zagrożenie dla zabezpieczenia niezbędnego poziomu życia. Konieczność uregulowania zadłużenia stanowi niewątpliwie obciążenie budżetu domowego, ale skumulowanie kwoty zaległości jest wynikiem niewywiązywania się z obowiązku publicznoprawnego przez pewien czas i samo w sobie nie stanowi przesłanki uwolnienia od długu. To bowiem jest możliwe w razie wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację osobistą zobowiązany nie jest w stanie opłacić tych należności bez wywarcia dla niego i jego rodziny zbyt ciężkich skutków, których przykładowe wyliczenie zawarto w § 3 ust. 1 rozporządzenia.

W rezultacie, za chybione Sąd uznał podniesione w pkt 1 i 2 skargi zarzuty naruszenia wskazanych w nich przepisów prawa materialnego.

Wydanej decyzji nie można również ocenić jako dowolnej, ponieważ poprzedzona została wyjaśnieniem sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawczyni, w zakresie możliwym do ustalenia przez ZUS. Podjęte w następstwie dokonanych ustaleń rozstrzygnięcie zostało w należyty sposób uzasadnione, nie uchybiając treści art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu organ dopełnił także wymagań wynikających z ogólnych przepisów postępowania administracyjnego, w tym wynikających z zasady przekonywania wskazanej w art. 11 k.p.a. i swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 k.p.a. Ponadto organ stosownie do treści art. 77 § 1 k.p.a. w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Zakład nie miał też obowiązku dokonania oceny zgromadzonego materiału dowodowego wyłącznie z korzyścią dla skarżącej, lecz zobligowany był odpowiednio i bezstronnie wyważyć słuszny interes zobowiązanego i interes społeczny (art. 7 k.p.a. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia).

Sąd oddalił wniosek o przeprowadzenie dowodu z wydruku aktualnego z KRS Fundacji "[...]" z siedzibą w B. KRS: [...] na okoliczność niepełnienia przez skarżącą funkcji prezesa ani członka zarządu, historii zdrowia i choroby oraz faktury dotyczących skarżącej, a także historii zdrowia i choroby, skierowania na zabiegi fizjoterapeutyczne oraz potwierdzenia terminu planowanej wizyty w poradni diabetologicznej, dotyczących L. B..

Należy zauważyć, że w myśl art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przewidziana w tym przepisie możliwość przeprowadzenia przez sąd administracyjny uzupełniającego dowodu z dokumentów stanowi wyjątek od zasady przeprowadzania kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a zatem bez czynienia przez sąd administracyjny własnych ustaleń faktycznych. Innymi słowy, celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z przepisami postępowania podatkowego, a w konsekwencji, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego. Wszelkie kwestie związane z prawidłowym ustaleniem stanu faktycznego, muszą być dokonane w postępowaniu administracyjnym i co ważne, istotny jest stan faktyczny na moment wydania zaskarżonej decyzji administracyjnej. Możliwość przeprowadzenia uzupełniających dowodów w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy ograniczyć do sytuacji wystąpienia uzasadnionych wątpliwości związanych z oceną czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, nie natomiast do sytuacji wystąpienia istotnych wątpliwości związanych z ustaleniem zaistniałego w sprawie stanu faktycznego (v. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 699/17).

W rezultacie, dokumenty załączone do skargi, o ile mogłyby mieć wpływ na istotne dla sprawy ustalenia faktyczne, powinny być przedstawione w toku postępowania o umorzenie zaległych składek.

Z tych samych powodów Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej o zobowiązanie Sądu Rejonowego w Bydgoszczy XV Wydział Gospodarczy, ul. Toruńska 64A, 85-023 Bydgoszcz, do dostarczenia do akt niniejszej sprawy odpisu dokumentów znajdujących się w aktach sprawy o pozbawienie uczestniczki prawa do prowadzenia działalności gospodarczej, prowadzonej pod sygn. akt XV Gzd 8/20, tj. orzeczenia zapadłego w sprawie w dniu 10.12.2020r. oraz protokołu z rozprawy z dnia 10.12.2020r.

Ponadto, skarżąca nie wskazała jakie okoliczności miałyby podlegać dowodzeniu i jakie ewentualnie konsekwencje wywołują one na gruncie rozpoznawanej sprawy.

Z podanych względów, Sąd nie podzielając podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

s. U. Wiśniewska s. J. Szulc s. L. Kleczkowski