Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 712/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 106
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: S WSA Ewa Michna Sędziowie: S WSA Hanna Knysiak-Sudyka ASR WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 listopada 2022 r. sprawy ze skargi B. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 18 lutego 2022 r., znak SKO.PS/4110/12/2022 w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 18 lutego 2022 r., znak SKO.PS/4110/12/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza C. z dnia 3 grudnia 2021 r. ustalającej B. N. (dalej: "skarżący") odpłatność za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w F. od 1 sierpnia 2021 r. w wysokości 3875,17 zł miesięcznie (słownie: trzy tysiące osiemset siedemdziesiąt pięć złotych 17/100). Podstawę prawną decyzji stanowił art. 8 ust. 1, art. 59, art. 60, art. 61, art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm., dalej: "u.p.s.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a.").

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z dnia 29 września 2021 r. skarżący został zawiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie zmiany odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w F. ze względu na zmianę sytuacji majątkowej i dochodowej związanej ze sprzedażą mieszkania, o której organ powziął informację w dniu 2 września 2021 r.

Z przeprowadzonego w dniu 4 listopada 2021 r. wywiadu środowiskowego wynika, że źródłem dochodu skarżącego jest renta socjalna w wysokości 1066,30 zł netto, zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 215,84 zł oraz świadczenie uzupełniające w kwocie 500 zł. Skarżący ponosi opłatę za pobyt w DPS w wysokości 70% swojego świadczenia oraz koszt wykupu leków zaleconych przez lekarzy, a koszt tych leków jest bardzo wysoki. Skarżący oświadczył, że w sierpniu 2021 r. sprzedał mieszkanie.

Decyzją z dnia 3 grudnia 2021 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. działający z upoważnienia Burmistrz C. orzekł o ustaleniu odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w F. od dnia 1 sierpnia 2021 r. w wysokości 3875,17 zł (słownie: trzy tysiące osiemset pięćdziesiąt złotych 17/100). Organ ustalił, że dochód na osobę w rodzinie skarżącego wynosi 14907,14 zł. Skarżący został umieszczony w DPS w F., a średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w tym DPS wynosi w 2021 r. – 3875,17 zł. Decyzją z dnia 19 maja 2020 r. ustalono odpłatność w kwocie 1218,59 zł, różnicę pomiędzy opłatą a kosztem utrzymania ponosiła Gmina. W dniu 2 września 2021 r. organ powziął informację o zbyciu przez skarżącego mieszkania za kwotę 157500 zł. Organ wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 u.p.s. kwotę 157500 zł należy rozliczyć na 12 kolejnych miesięcy, a zatem po 13125 zł na miesiąc. W rezultacie całość opłaty za pobyt w DPS pokrywać będzie skarżący.

W odwołaniu od decyzji skarżący zarzucił:

- naruszenie przepisów postępowania – art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 14 u.p.s. poprzez brak dokonania wyczerpujących ustaleń koniecznych dla wydania zaskarżonej decyzji, a tym samym nieprzeprowadzenie pełnego oraz rzetelnego postępowania dowodowego poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji co skutkowało wydaniem decyzji o ustaleniu odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej i obciążeniu tymi kosztami skarżącego;

- naruszenie prawa materialnego:

- art. 8 ust. 11 w zw. z ust. 3 u.p.s. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że kwota uzyskana ze sprzedaży mieszkania przez skarżącego stanowiła jednorazowy dochód, w sytuacji gdy kwota ta nie stanowiła jednorazowego dochodu, co skutkowało błędnym przyjęciem, że możliwości majątkowe skarżącego pozwalają na pokrycie miesięcznych kosztów utrzymania w DPS;

- art. 105 ust. 5 u.p.s. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki umożliwiające zmianę decyzji na niekorzyść skarżącego bez jego zgody, w sytuacji gdy sytuacja dochodowa skarżącego nie uległa zmianie;

- art. 61 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 u.p.s. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżący powinien zostać obciążony odpłatnością za pobyt w DPS w F., w sytuacji gdy dochody skarżącego nie pozwalają mu na pokrycie nałożonej opłaty.

Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów z aktów notarialnych z 19 lutego 2010 r., 2 września 2021 r., 5 listopada 2021 r., 22 października 2021 r. oraz 19 listopada 2021 r. W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że organ nie dokonał ustalenia kosztów poniesionych przez skarżącego w związku ze sprzedażą nieruchomości. Skarżący wskazał, że z uzyskanej ze sprzedaży kwoty zakupił dowie działki znajdujące się w miejscowości P. (za cenę 50.000 zł) oraz R. za cenę 27.000 zł., które zostały nabyte w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych skarżącego.

Decyzją z dnia 18 lutego 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Kolegium wskazało, że organ I instancji nie dopuścił się żadnych błędów proceduralnych, postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a wydanie decyzji zostało poprzedzone zebraniem w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a następnie jego rozpatrzeniem. W ocenie SKO zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie są zasadne, a decyzja organu pierwszej instancji została wydana z prawidłowym zastosowaniem art. 8 ust. 11 u.p.s. Zdaniem organu skarżący nie wykazał, że kwota dochodu ze sprzedaży nieruchomości powinna zostać obniżona o poniesione przez skarżącego koszty jego uzyskania, w szczególności skarżący nie wykazał kosztów remontów w wysokości 70000 zł. Zdaniem Kolegium ponad wszelką wątpliwość należy stwierdzić, że zakup dwóch niezabudowanych nieruchomości nie miał na celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych skarżącego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie:

- prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

- art. 8 ust. 11 w zw. z art. 3 u.p.s. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że kwota uzyskana przez skarżącego ze sprzedaży mieszkania stanowiła jego jednorazowy dochód, w sytuacji gdy kwota 157500 zł nie stanowiła dochodu jednorazowego w rozumieniu tego przepisu, co skutkowało błędnym przyjęciem, że możliwości majątkowe skarżącego pozwalają na pokrycie miesięcznych kosztów utrzymania w domu pomocy społecznej;

- art. 105 ust. 5 u.p.s. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki umożliwiające zmianę decyzji administracyjnej na niekorzyść strony bez jej zgody, tj. doszło do zmiany sytuacji dochodowej skarżącego, w sytuacji gdy nie uległa ona zmianie;

- naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, skutkującej błędnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy, polegającym na przyjęciu, że dochód skarżącego uległ zmianie i pozwala na pokrycie kwoty 3875,17 zł w stosunku miesięcznym tytułem opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w F. od dnia 1 sierpnia 2021 r., podczas gdy dochód skarżącego – mimo sprzedaży mieszkania- nie uległ zmianie, a nadto nieprzeprowadzenie przez organ odwoławczy w sposób wszechstronny i wnikliwy analizy dokumentacji wskazanej w odwołaniu przez pryzmat słusznego interesu strony, a w szczególności tego, że skarżący uzyskał dochód ze sprzedaży mieszkania w kwocie 78403, 05 zł, który jednak nie stanowi jednorazowego dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 11 u.p.s., a nie 157500 zł;

- art. 7 k.p.a. poprzez obciążenie skarżącego pełną odpłatnością za pobyt w DPS mimo szczególnych okoliczności sprawy, w szczególności, że przeznaczył kwotę uzyskaną ze sprzedaży na zaspokojenie swoich potrzeb mieszkaniowych;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji;

- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji organu pierwszej instancji.

W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący wniósł ponadto o wstrzymanie wykonania decyzji zaskarżonej oraz decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 26 maja 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sąd wynika z art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną, ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w tak określonych granicach wykazała, że odpowiada ona wymogom prawa, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie.

W niniejszej sprawie niesporną okolicznością był fakt, że skarżący sprzedał stanowiący jego własność lokal mieszkalny za kwotę 157.500 zł. Niesporne były również ustalone w oparciu o wywiad środowiskowy pozostałe dochody skarżącego. Niesporną okolicznością był koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w F., a także wynikająca z przedłożonych przez skarżącego aktów notarialnych okoliczność nabycia przez skarżącego trzech nieruchomości rolnych. Skarżący zakwestionował ustaloną w toku postępowania kwotę dochodu uzyskiwanego przez skarżącego, a w konsekwencji wydanie decyzji o ustaleniu wysokości opłaty skarżącego za pobyt w DPS w F. w kwocie 3875,17 zł.

Zgodnie ze stanowiącym materialno-prawną podstawę decyzji art. 106 ust. 5 u.p.s., decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

Zgodnie natomiast z art. 106 ust. 3b u.ś.r. zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (ust. 3). Jak stanowi natomiast art. 8 ust. 11 u.ś.r. w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. W przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód (ust. 12).

Zgodnie z art. 61 ust. 2 u.p.s. opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

Zdaniem Sądu w zaskarżonych decyzjach organy prawidłowo ustaliły miesięczny dochód skarżącego, doliczając do niego zgodnie z art. 8 ust. 11 u.p.s. sumę uzyskaną ze sprzedaży mieszkania, podzieloną na 12. W ocenie Sądu prawidłowo ustalił organ II instancji, że brak jest podstaw do obniżenia dochodu skarżącego w oparciu podnoszoną przez skarżącego okoliczność, że poniósł on wydatki na remont lokalu w kwocie 70 000 zł. W pierwszej kolejności należy wskazać, że wydatki te nie zostały w żaden sposób uprawdopodobnione przez skarżącego (reprezentowanego przez zawodowego pełnomocnika), a nadto w ocenie Sądu nie mogłyby one decydować o wysokości przychodu ze sprzedaży nieruchomości. Wskazuje się bowiem, że przychód w przypadku sprzedaży nieruchomości to wartość wyrażona w cenie określonej w umowie sprzedaży, pomniejszona o koszty jego uzyskania np. notarialne, sądowe, pośrednictwa. Skarżący- reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika - nie wskazywał na poniesienie jakichkolwiek kosztów tego rodzaju, a równocześnie biorąc pod uwagę średnie koszty aktu notarialnego, czy pośrednictwa gdyby zostały wykazane przez skarżącego nie miałyby wpływu na treść rozstrzygnięcia, ponieważ niewątpliwie dochód skarżącego (nawet pomniejszony o wskazane koszty) dawałby podstawę do obciążenia go kosztami pobytu w DPS w F. w pełnej wysokości.

Zasadnie również ustaliło Kolegium, że zakup przez skarżącego nieruchomości rolnych nie może być uznany za zakup zmierzający do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych skarżącego. Wydatkami na własne cele mieszkaniowe są m.in. wydatki poniesione na: nabycie budynku mieszkalnego, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu związanych z tym budynkiem lub lokalem; nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego; nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego.

W rezultacie, zdaniem Sądu prawidłowo przyjęto w zaskarżonej decyzji, że zostały spełnione przesłanki zmiany wysokości kosztów pobytu skarżącego w DPS w F. wynikające z art. 106 ust. 5 w zw. z ust. 3 u.p.s.

Niezasadne były również podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Trzeba bowiem wskazać, że uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ma miejsce wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny (tak: wyrok NSA z 27.04.2020, II OSK 445/19). O dowolności oceny można byłoby mówić wyłącznie w przypadku uzyskania wniosków niewynikających w sposób logiczny ze zgromadzonego materiału dowodowego lub pominięciu określonych dokumentów lub dowodów jako niezdatnych do poparcia przyjętej z góry tezy (tak wyrok NSA 16 lipca 2020 r., II OSK 837/20). Tymczasem jak wskazano powyżej, organy przeprowadziły postępowanie dowodowe z dokumentów oraz treści wywiadu środowiskowego, a wyprowadzone z oceny materiału dowodowego wnioski są logiczne i znajdują potwierdzenie w treści dowodów, odpowiadają wymogom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych nie może sprowadzać się do samej tylko polemiki z ustaleniami poczynionymi w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu, do odmiennej oceny materiału dowodowego, lecz winien polegać na wykazaniu, jakich uchybień w świetle norm prawnych, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego dopuściły się organy. Jak wskazano powyżej, ogólnikowo podnoszona przez skarżącego okoliczność, że poniósł on koszty remontu mieszkania przed jego sprzedażą, w świetle brzmienia przepisów u.p.s. nie mogła odnieść pożądanego przez skarżącego skutku, ani wpłynąć na odmienne ustalenia organów w zakresie miesięcznych dochodów skarżącego.

Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja została wydana w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym i prawnym, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.