Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1524/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Stawecki (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik, sędzia WSA Artur Kuś, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2021 r. sprawy ze skargi A. C. i W. C. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2021 r. znak: [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

1. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "GINB") postanowieniem z [...] maja 2021 r., znak: [...], po rozpatrzeniu wniosku [...] (dalej: "skarżący" lub "inwestorzy") z 19 maja 2021 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własne postanowienie

z [...] kwietnia 2021 r., którym odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z [...] czerwca 2018 r., znak: [...]

2. Ocena zaskarżonego postanowienia wymaga wzięcia pod uwagę szczegółowej analizy wcześniejszych rozstrzygnięć organów nadzoru budowlanego, wyroków sądów administracyjnych oraz innych następujących okoliczności faktycznych i prawnych.

A. W dniu 21 kwietnia 2006 r. Starosta [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił na rzecz [...] pozwolenia na budowę. Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 2006 r. utrzymał w mocy wskazaną decyzję, jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 grudnia 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 1272/06, uchylił oba rozstrzygnięcia i tym samym wyeliminował z obrotu pozwolenie na budowę. Sąd uznał bowiem, że wydane w sprawie postanowienie Starosty [...] z 2002 r. udzielające zgody na odstępstwo od warunków technicznych przy rozbudowie i modernizacji budynku, w szczególności umożliwiające wykonanie ściany z otworami okiennymi w odległości 1,5 m od granicy z działką, nie zostało doręczone właścicielom działki sąsiedniej.

W związku z tym udzielenia inwestorom pozwolenia na budowę dokonano z istotnym naruszeniem prawa.

B. Wcześniejsze roboty budowlane nie były kontynuowane przez inwestorów,

a skutki ich prowadzenia nie zostały usunięte, mimo wyeliminowania z obrotu pozwolenia na budowę. Dlatego też Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego

w [...] (dalej: "PINB") wszczął postępowanie naprawcze na podstawie art. 50-51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.; dalej: "pr.bud."). W rozpatrywanej sprawie inwestorzy nie działali bowiem w warunkach samowoli budowlanej. Po przeprowadzeniu postępowania PINB decyzją nr [...] z [...] grudnia 2009 r. nałożył na inwestorów obowiązek wykonania w terminie do 31 maja 2010 r. określonych robót budowlanych i czynności dotyczących niezakończonej rozbudowy budynku mieszkalno-usługowego usytuowanego na działkach nr ewid. [...], położonych przy ul. [...] w [...].

Nakazane roboty budowlane obejmowały m.in. rozbiórkę części ścian oraz części dachu, natomiast czynności faktyczne dotyczyły przedłożenia dokumentów przewidzianych w art. 50-51 Prawa budowlanego. Wskazana decyzja PINB

z [...] grudnia 2009 r. została utrzymana w mocy przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...] WINB") decyzją nr [...] z [...] lutego 2010 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem

z 9 września 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 913/10, oddalił skargę inwestorów na decyzję [...] WINB nr [...] z [...] lutego 2010 r. Sąd podkreślił, że inwestorzy muszą przyjąć do wiadomości także to, że zarówno organy administracji państwowej, jak i sądy nie mają wpływu na zmiany obowiązującego prawa oraz na jakość przyjmowanych regulacji prawnych. Oznacza to, że w niektórych przypadkach sytuacja określonych podmiotów może ulegać pogorszeniu w porównaniu

z poprzednimi stanami prawnymi. Na to jednak tak organy administracji, jak i sądy nie mają żadnego wpływu. Wyrok Sądu nie był przedmiotem skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

C. W 2013 r. inwestorzy wystąpili z wnioskiem do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...], którą wydał [...] WINB. Postanowieniem z [...] czerwca 2013 r. GINB odmówił wszakże wszczęcia postępowania w sprawie nieważności ww. decyzji organu wojewódzkiego z [...] lutego 2010 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek inwestorów GINB postanowieniem z [...] lipca 2013 r. utrzymał w mocy własne postanowienie

z [...] czerwca 2013 r. Skarżona decyzja organu wojewódzkiego nr [...] była bowiem przedmiotem kontroli sądu administracyjnego, który nie znalazł podstaw do uchylania jej ani do stwierdzenia jej nieważności.

D. W toku kontynuowanego przez PINB postępowania okazało się, że inwestorzy nadal nie wykonali obowiązków nałożonych na nich w 2009 i w 2010 r.

Z tego względu PINB decyzją nr [...] z [...] lipca 2014 r. nakazał inwestorom rozbiórkę niezakończonej inwestycji o nazwie "rozbudowa budynku mieszkalno-usługowego", doprowadzając rozbudowywany budynek do stanu poprzedniego. [...] WINB decyzją nr [...] z [...] grudnia 2015 r. uchylił jednak ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Wydane w sprawie rozstrzygnięcia dwukrotnie kontrolował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Wyrokiem z 3 marca 2015 r. w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 2682/14 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania Sąd uchylił postanowienia GINB z [...] czerwca 2013 r. oraz z [...] lipca 2013 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania nieważnościowego. Dodatkowo, wyrokiem z 14 maja 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 2990/14, Sąd oddalił skargę inwestorów na decyzję GINB z [...] października 2014 r. utrzymującą w mocy decyzję, którą organ wojewódzki odmówił uchylenia w trybie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U.

z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: "k.p.a.") własnej decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki rozbudowanych części budynku mieszkalnego.

E. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, PINB decyzją nr [...] z [...] marca 2016 r. nakazał inwestorom doprowadzenie budynku mieszkalno-usługowego, usytuowanego na działce o nr ewid. [...] przy ul. [...] w [...] do stanu poprzedniego, tj. do stanu sprzed niezakończonej inwestycji o nazwie "rozbudowa budynku mieszkalno-usługowego", realizowanej na działkach o nr ewid. [...] przy ul. [...] w [...].

Odwołanie od ww. decyzji PINB nr [...] w ustawowym terminie złożyła skarżąca. Wskazała ona, że inwestorzy nie uchylają się od wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego zlikwidowali bowiem otwór

w poziomie piętra i zamurowali go pustakami szklanymi (pkt 1b ww. decyzji). Rozebrali w części elementy konstrukcyjne (ucięto część stropu żelbetowego, rozebrano żelbetowe podciągi oraz fragment muru do wys. ok. 1,20 m od strony działki sąsiedniej, tj. pkt 1a decyzji. Inwestorzy nie wykonali tylko pkt 1c decyzji, który w istocie, podlegać miałyby na rozbiórce żelbetowych facjat z podporami do poziomu gruntu. Czynności te są niewykonalne bez naruszenia konstrukcji budynku, a przy tym narażać będą inwestora na olbrzymie koszty, których zobowiązani nie są

w stanie udźwignąć.

[...] WINB decyzją nr [...] z [...] lipca 2016 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy, w ten sposób że na podstawie art. 51 ust. 5 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 oraz art. 52 Prawa budowlanego

z 1994 r., nałożył na inwestorów obowiązek doprowadzenia budynku mieszkalno-usługowego, usytuowanego ul. [...] w [...] do stanu poprzedniego, poprzez doprowadzenie obiektu do zgodności ze stanem istniejącym przed dokonaniem jego rozbudowy.

Uzasadniając własne rozstrzygnięcie powołał się na ocenę prawna przyjętą

w wyroku z dnia 9 września 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 913/10, zgodnie z którym nie ma innej drogi, która pozwalałaby na doprowadzenie spornego obiektu do stanu, który mógłby zostać uznany za zgodny z prawem.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. rozstrzygnięcie organu wojewódzkiego złożył skarżący A C. Sąd prawomocnym wyrokiem z 12 września 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2268/16, uchylił zaskarżoną decyzję [...] WINB nr [...], gdyż uznał, że zarzuty skargi były częściowo uzasadnione. Zdaniem Sądu rozstrzygnięcie organu drugiej instancji miało miejsce z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności

art. 7, art. 8 i art. 11 k.p.a. (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 296 ze zm.).

F. W ramach kontynuowanego postępowania naprawczego organ wojewódzki pismem z dnia 12 lutego 2018 r. zawiadomił strony o możliwości zapoznania się

z zebranym materiałem dowodowym oraz złożenia wyjaśnień w ww. sprawie.

W dalszym toku czynności [...] WINB postanowieniem nr [...]

z [...] marca 2018 r. zlecił PINB w [...] przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego poprzez przeprowadzenie oględzin przedmiotowego obiektu budowlanego w celu ustalenia aktualnego stanu faktycznego w sprawie dotyczącej rozbudowy spornego budynku, tj. czy i w jakim zakresie wykonano obowiązki nałożone na inwestorów decyzją PINB nr [...] z [...] grudnia 2009 r.

Przy piśmie z 10 kwietnia 2018 r. organ pierwszej instancji przesłał protokół oględzin ww. rozbudowy wraz z dokumentacją zdjęciową sporządzoną w dniu 9 kwietnia 2018 r.

Po zebraniu materiału dowodowego i ponownym rozpoznaniu odwołania skarżącej, [...] WINB decyzją nr [...] z [...] czerwca 2018 r. uchylił zaskarżoną decyzję PINB w całości i na podstawie art. 51 ust. 5 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 oraz art. 52 pr.bud. nałożył na inwestorów obowiązek doprowadzenia budynku mieszkalno-usługowego, usytuowanego na działce o nr ewid. [...] przy ul. [...] w [...] do stanu poprzedniego, poprzez doprowadzenie obiektu do zgodności ze stanem istniejącym przed dokonaniem jego rozbudowy

(o parametrach technicznych: kubatura - 634,10 m3; powierzchnia zabudowy

- 76,06 m2 i powierzchnia użytkowa - 175,65 m2, w tym usługi - 41,83 m2), realizowanej na działkach o nr ew. [...] przy ul. [...]

w [...]. Oznaczało to nakaz pozostawienia na działce o nr ewid. [...] budynku mieszkalno-usługowego w kształcie, w jakim wybudowano go w latach osiemdziesiątych XX wieku.

Organ wojewódzki wydał ww. rozstrzygnięcie na podstawie art 138 § 1 pkt 2 k.p.a. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) oraz na podstawie art. 83 ust. 2 pr.bud. (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm.).

W ocenie [...] WINB organ powiatowy prawidłowo zastosował tryb przewidziany w art. 51 ust. 5 pr.bud. Prowadząc postępowanie administracyjnie ustalono bowiem, że ww. inwestycja narusza § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r.,

poz. 1422 z późn. zm.).

[...] WINB uznał przy tym, że należy sprecyzować sentencję skarżonej decyzji, stąd też na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił decyzję PINB w całości i na podstawie art. 51 ust. 5 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 oraz art. 52 pr.bud. orzekł co do istoty sprawy. Zdaniem organu wojewódzkiego w obecnym stanie sprawy, po bezspornym ustaleniu przez organ powiatowy, że obowiązki nałożone ww. decyzją organu powiatowego nie zostały w całości wykonane, zasadnym jest wydanie decyzji nakazującej doprowadzenie spornego budynku do stanu poprzedniego, tj. do kształtu, w jakim wybudowano go w latach osiemdziesiątych XX wieku.

W związku z zaskarżeniem decyzji [...] WINB z [...] czerwca 2018 r. przez W Ci do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie, Sąd wyrokiem z 27 marca 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 1973/18, oddalił skargę na ww. decyzję. Wyrok stał się prawomocny.

3. Pismem z 18 kwietnia 2021 r. skarżący złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji [...] WINB nr [...] z [...] czerwca 2018 r. Skarżący stwierdzili, że decyzja organu wojewódzkiego dotknięta jest wadą kwalifikowaną zawartą w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.

W ocenie skarżących nakaz doprowadzenia budynku mieszkalno-usługowego, usytuowanego na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] w [...] do stanu poprzedniego, był niewykonalny z przyczyn technicznych w dacie wydania tej decyzji, a także jest niewykonalny przez cały czas.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] kwietnia 2021 r. odmówił wszczęcia postępowania w ww. sprawie.

GINB działając jako organ pierwszej instancji wydał ww. postanowienie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735).

W ocenie organu w sprawie wystąpiły przeszkody natury przedmiotowej (inne uzasadnione przyczyny) uniemożliwiające wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z [...] czerwca 2018 r. Decyzja ta podlegała już ocenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z 27 marca 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 1973/18, oddalił skargę na decyzją nr [...] z [...] czerwca 2018 r. w przedmiocie nałożenia na inwestorów obowiązku doprowadzenia budynku mieszkalno-usługowego do stanu poprzedniego. Oznacza to, że Sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego w pierwszej kolejności oceniał, czy decyzja będąca przedmiotem kontroli nie zawiera wad kwalifikowanych uzasadniających stwierdzenie jej nieważności. Jeżeli zatem oddalił skargę, to oznacza, że nie dopatrzył się takiego naruszenia prawa, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.

Skoro WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję [...] WINB

z [...] czerwca 2018 r., to oznacza, że decyzja ta jest zgodna z prawem. W świetle powyższych ustaleń, w ocenie GINB nadzwyczajna kontrola, w trybie stwierdzenia nieważności, decyzji [...] WINB z [...] czerwca 2018 r. nie jest możliwa ze względu na to, że decyzja ta była oceniona przez WSA w Warszawie jako zgodna

z prawem. Tym samym GINB uznał, że zasadna jest odmowa wszczęcia postępowania w ww. sprawie.

4. Pismem z 19 maja 2021 r. skarżący złożyli wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.

Po rozpoznaniu ww. wniosku, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] maja 2021 r. utrzymał w mocy własne postanowienie

z [...] kwietnia 2021 r.

GINB działając jako organ drugiej instancji wydał ww. postanowienie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 i art. 144 k.p.a.

W uzasadnieniu organ podtrzymał argumentację zawartą w postanowieniu

z [...] kwietnia 2021 r. Dodatkowo organ wyjaśnił, że argumenty podnoszone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczące obarczenia decyzji [...] WINB z [...] czerwca 2018 r. wadą jej niewykonalności należało uznać za nieuzasadnione. Wada kwalifikowana decyzji z [...] czerwca 2018 r. dotycząca jej niewykonalności, podnoszona przez skarżących, musiałaby istnieć w chwili wydania tej decyzji, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, ponieważ Sąd oddalając skargę wyrokiem z 27 marca 2019 r. ocenił tę decyzję jako zgodną z prawem.

5. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący pismem z 12 lipca 2021 r. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia z [...] kwietnia 2021 r. Dodatkowo, skarżący wnieśli o zasądzenie na ich rzecz od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy powinno dojść do uchylenia skarżonego postanowienia;

2) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy okoliczności sprawy wskazują na konieczność zastosowania tego przepisu;

3) art. 61a k.p.a. poprzez zastosowanie, w sytuacji gdy zakres normowania nie ma zastosowania w niniejszym postępowaniu – skutkujące wydaniem postanowienia

w sprawie, dla której należy przeprowadzić postępowanie administracyjne i wydać decyzję;

4) art. 61 k.p.a. w zw. z art 157 § 2 k.p.a. poprzez niezastosowanie skutkujące odmową wszczęcia postępowania;

5) art. 158 § 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie w sytuacji wskazującej, że organ przeprowadził rozumowanie prawnicze stanowiące element postępowania dowodowego;

6) art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. skutkujące brakiem merytorycznego rozpatrzenia sprawy, a także

7) naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez faktyczne pozbawienie skarżących możliwości merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez niezawisły sąd.

W uzasadnieniu zarzutów skargi właściwie nie odniesiono się do zarzutów nr 1) i nr 2). Skupiono się natomiast na błędnym – zdaniem skarżących – zastosowaniu art. 61a k.p.a. skarżący powołali się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I OPS 6/09, zgodnie z którą możliwa jest taka sytuacja, że występujący

z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności nie objęte wcześniejszym orzeczeniem sądu. Rozstrzygnięcie takich okoliczności wymaga więc zbadania przez sąd, pod kątem przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Ponieważ skarga do Sądu na rozstrzygnięcie GINB nie powtarzała zarzutów wskazanych we wniosku o wszczęcie postępowania, to znaczyło, że Sąd ich nie badał. Rozstrzygnięcie wyrażone więc w wyroku o sygn. akt VII SA/Wa 1973/18 miało – zdaniem skarżących – znacznie węższy zakres, a zatem nie mogło uzasadnić odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności.

6. Odpowiadając w dniu 27 lipca 2021 r. na skargę GINB podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, w związku z czym wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

7. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z późn. zm.) zadanie Sądu jest ściśle określone: Sąd ma obowiązek przeprowadzić kontrolę zaskarżonego aktu administracyjnego pod względem zgodności z prawem, czyli prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

W związku z tym, Sąd ma obowiązek wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, jeśli stwierdzi, że w danej sprawie niewątpliwie doszło do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nakazuje to art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Sąd ma też obowiązek stwierdzić nieważność decyzji lub postanowienia, jeśli akt taki jest dotknięty którąkolwiek z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a.

Natomiast w przypadku niestwierdzenia wskazanych postaci naruszenia prawa przez organ administracji, skarga podlega oddaleniu. Inaczej mówiąc, jeśli zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, uchylenie jej przez sąd jest niedopuszczalne.

Jednocześnie należy podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

8. Sąd oddalił skargę inwestorów w pełni podzielając stanowisko przyjęte przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego zarówno w odniesieniu stanu faktycznego rozpoczętej i niezakończonej inwestycji, jak i przede wszystkim stanu prawnego mającego zastosowanie w sprawie.

Kluczową okolicznością w rozpatrywanej sprawie jest wszakże podważany przez skarżących obowiązek wynikający z art. 170 p.p.s.a. związania organu, ale także i Sądu wcześniejszymi rozstrzygnięciami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydanymi w sprawach rozstrzygnięć organów nadzoru budowlanego dotyczących inwestycji polegającej na rozbudowie budynku mieszkalno-usługowego usytuowanego na działkach nr ewid. [...], położonych w [...] przy ul. [...].

Wskazany art. 170 p.p.s.a. stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sad, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe,

a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przepis ten ma więc zagwarantować spójność i logikę działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego

z 19 maja 1999 r., sygn. akt IV SA 2543/98, LEX nr 48643, ale także wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 252/21, LEX nr 3188015 oraz z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 2904/19, LEX

nr 3055881).

Formułując zatem prostszym językiem regułę wyrażoną we wskazanym przepisie należy przyjąć, że jeśli sąd zbadał określoną wątpliwość lub zarzut,

a następnie przedstawił ocenę prawną danej kwestii w swoim orzeczeniu i wreszcie, orzeczenie to stało się prawomocne, to ustalenia takiego sądu wiążą organy państwowe, a także inne sądy (inne składy danego sądu). Związanie oznacza przy tym niedopuszczalność zmiany kwalifikacji określonych okoliczności faktycznych lub prawnych w późniejszym rozstrzygnięciu organu administracji lub sądu.

Przedstawiona norma wyrażona w art. 170 p.p.s.a. znajduje bezpośrednie zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Orzeczenia sądów wymienione w pierwszej części niniejszego uzasadnienia odnosiły się bowiem zarówno do kwestii materialnoprawnych, jak i kwestii zastosowania przepisów postępowania administracyjnego w sprawie legalności rozbudowy budynku mieszkalno-usługowego położonego przy ul. [...] w [...]. W orzeczeniach tych kolejne składy Sądu uznały i w ten sposób przesądziły, że zrealizowana inwestycja powinna być przedmiotem postępowania naprawczego prowadzonego na podstawie

art. 50-51 pr.bud. Roboty budowlane rozpoczęto bowiem na podstawie ważnego pozwolenia na budowę, które jednak w późniejszym okresie zostało wyeliminowane

z obrotu prawnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Ponadto, sądy stwierdziły, że z uwagi na bezwzględnie wiążące przepisy prawa budowlanego, w szczególności odnoszące się do obowiązku zachowania określonej minimalnej odległości od granicy działki sąsiedniej (§ 12 rozporządzenia o warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie), nie unikniony jest obowiązek rozbiórki tych części budynku, które powstały po 2006 r. Rozbudowany fragment całego budynku jest bowiem jednoznacznie niezgodny

z obowiązującym prawem. Inwestorów nie zwalnia z ww. obowiązku fakt wcześniejszego uzyskania zgody Starosty [...] na istotne odstępstwa od projektu budowlanego w rozumieniu art. 36a pr.bud. Ten stan rzeczy został już przesądzony prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z 9 września 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 913/10.

Późniejszym wyrokiem z 14 maja 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 2990/14, Sąd potwierdził również, że nakaz rozbiórki rozbudowanej części budynki mieszkalno-usługowego nie może być podważony w drodze przepisów postępowania, a ściśle na podstawie art. 155 k.p.a. Nie ma przy tym wątpliwości, że badanie przez sądy administracyjne legalności rozstrzygnięć organów nadzoru budowlanego wydawanych w sprawach przedmiotowej rozbudowy budynku mieszkalno-usługowego było bardzo dogłębne. Przekonali się o tym inwestorzy, gdy WSA

w Warszawie wyrokiem z 12 września 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2268/16, uchylił rozstrzygnięcie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego

z [...] lipca 2016 r. z uwagi na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności dotyczących postępowania dowodowego.

Dla rozpatrywanej niniejszym sprawy decydujące znaczenie ma wszakże prawomocny wyrok z 27 marca 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 1973/18. Wyrok ten zapadł w sprawie rozstrzygnięcia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który decyzją nr [...] z [...] czerwca 2018 r. uchylił decyzję organu powiatowego w całości i na podstawie art. 51 ust. 5 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 oraz art. 52 pr.bud. nałożył na inwestorów obowiązek doprowadzenia budynku mieszkalno-usługowego do stanu poprzedniego. Oznaczało to, że rozbiórka miała doprowadzić cały przedmiotowy budynek do takiego stanu, jaki istniał przed dokonaniem rozbudowy, tj. w latach osiemdziesiątych XX wieku. Ów stan sprzed rozbudowy został przy tym określony precyzyjnie poprzez wskazanie parametrów technicznych budynku (m.in. powierzchnia zabudowy - 76,06 m2 i powierzchnia użytkowa - 175,65 m2, w tym usługi - 41,83 m2). Należy przy tym podkreślić, że treścią rozstrzygnięcia organu była całkowita rozbiórka tych części obiektu, które powstały w wyniku rozbudowy. Nie można było zatem podnosić, że nakaz rozbiórki dotyczył jednej z części budynku, a nie dotyczył którejkolwiek innej.

Wskazanym wyrokiem z 27 marca 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 1973/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę inwestorów na omówioną decyzję nr [...] z [...] czerwca 2018 r. Należy zatem przyjąć, że Sąd potwierdził tym samym zgodność rozstrzygnięcia organu administracji z prawem. Trzeba też mieć na względzie zasadę, zgodnie z którą sąd kontrolując określoną decyzję administracyjną z urzędu bada też, czy przy wydaniu danego rozstrzygnięcia nie doszło do takiego naruszenia prawa, które stanowiłoby przesłankę stwierdzenia nieważności tego rozstrzygnięcia zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. Można zatem potwierdzić, że oddalenie skargi na określoną decyzję administracyjną oznacza również wykluczenie możliwości stwierdzenia nieważności takiej decyzji w zakresie, w jakim była ona kontrolowana przez sąd administracyjny. Potwierdzają to liczne orzeczenia sadów administracyjnych, włącznie z wydanymi w ostatnich miesiącach, np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 24 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 1161/20 (LEX nr 3241123). We wskazanym wyroku Sąd stwierdził, że prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję stanowi przeszkodę we wszczęciu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w takim zakresie, w jakim przyczyny wadliwości objęte były zakresem rozpoznania

i orzekania sądu administracyjnego.

W tym miejscu należy podkreślić, że w rozpatrywanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu w kolejnych orzeczeniach, ale przede wszystkim w wyroku w sprawie VII SA/Wa 1973/18, była całość efektów robót budowlanych prowadzonych w ramach przedmiotowej rozbudowy. Powołany w poprzednim akapicie wyroku WSA w Lublinie wskazuje na istotną okoliczność wymagającą uwzględnienia w analogicznych sprawach. Sądy bowiem nie są związane określonym prejudykatem, ale tylko

w zakresie, w jakim Sąd badał wcześniej okoliczności sprawy. Ten wątek podnoszą również skarżący w skardze do niniejszego Sądu. Skarżący powołują się przy tym na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2009 r. o sygn. akt

I OPS 6/09. Argumentacja skarżących jest wszakże nietrafna z dwóch powodów.

Po pierwsze, wskazany w powołanej uchwale art. 157 § 3 k.p.a. przewidujący obowiązek wydania decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności (a nie postanowienia na podstawie art. 61a k.p.a.) utracił moc w dniu 11 kwietnia 2011 r.

w wyniku uchylenia tego przepisu ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18, art. 1 pkt 25). Z tego względu, od strony formalnej, zaskarżone postanowienie GINB z [...] maja 2021 r. wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. należało uznać za prawidłowe.

Po drugie, w rozpatrywanej sprawie nie można mówić – wbrew skarżącym – o jakimś zakresie nieobjętym wyrokiem w sprawie VII SA/Wa 1973/18. Jak bowiem podkreślono, różne aspekty prawne spornej inwestycji były badane przez sąd administracyjny w orzeczeniach z lat 2010-2017, ale wyrok w sprawie

VII SA/Wa 1973/18 miał już charakter całościowy. Nie można dopatrzeć się okoliczności, które nie były kontrolowane przez sąd, a które mogłyby być podstawą do stwierdzenia nieważności zaskarżonego rozstrzygnięcia GINB. W związku z tym zarówno Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, jak i Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę musiały uznać, zgodnie z art. 170 p.p.s.a., swoje związanie wcześniejszymi orzeczeniami sądów administracyjnych, a zwłaszcza wyrokiem w sprawie

VII SA/Wa 1973/18.

Oznacza to, że w sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest

w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Rozstrzygnięcie zawarte

w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku (patrz też np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 252/21, LEX nr 3188015).

W świetle wskazanych okoliczności zarzuty skarżących dotyczące zastosowania lub niezastosowania art. 61 k.p.a. oraz art. 157 § 2 k.p.a. i art. 158

§ 1 k.p.a. należało uznać za nietrafne, a zatem nie zasługujące na uwzględnienie. Sąd nie znalazł również powodów, dla których należałoby uznać, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. Okolicznością, która – zdaniem skarżących - mogłaby uzasadniać zarzut naruszenia zasady ochrony zaufania obywatela do władz publicznych miało być uzyskanie w 2002 r. zgody Starosty [...] na istotne odstępstwa od projektu budowlanego w rozumieniu art. 36a pr.bud. Nieskuteczność takiego argumentu została jednak przesądzona w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z dnia 9 września 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 913/10.

Bezpodstawny jest także zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, co polegałoby na pozbawieniu skarżących możliwości merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez niezawisły sąd. Zdaniem Sądu, twierdzenie skarżących, że brak zainicjowania postępowania administracyjnego skutkujący uniemożliwieniem przeprowadzenia szeregu środków dowodowych, w tym dowodu z opinii biegłego na okoliczności przedstawione przez wnioskodawców, a tym samym, że GINB faktycznie uniemożliwił rozpatrzenie sprawy administracyjnej, nie znajduje najmniejszych podstaw do jego uwzględnienia. Sądy administracyjne czterokrotnie dały temu wyraz.

9. Mając na względzie powyższe ustalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie działając na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.