Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1685/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5  ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Wroczyński (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2014 r. sprawy ze skargi Gminy W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz Gminy W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miejską W. prawa własności nieruchomości, oznaczonych w operacie ewidencji gruntów i budynków, w obrębie [...], jako działki:

- nr [...], [...] o powierzchni [...] ha,

- nr [...], [...], o powierzchni [...] ha,

W uzasadnieniu decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podała, że Wojewoda [...] odmawiając stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę W. własności w/w nieruchomości w decyzji z dnia [...] września 2011 r. stwierdził, że działki te na dzień 27 maja 1990 r. pozostawały w użytkowaniu Zakładów [...] w W., co potwierdza decyzja Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] maja 1973 r., i z tego względu nie należały, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm. – dalej jako ustawa z dnia 10 maja 1990 r.) do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.

Odwołanie od decyzji Wojewody [...] wniosła Gmina W. domagając się jej uchylenia w części dotyczącej działki nr [...] i podnosząc, że jedynie na części tej działki było ustanowione prawo użytkowania na rzecz przedsiębiorstwa państwowego.

Rozpoznając odwołanie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podniosła, iż jedyną sporną okolicznością w spawie jest ustalenie, czy w dniu 27 maja 1990 r. cała działka [...] pozostawała w użytkowaniu ustanowionym na rzecz przedsiębiorstwa państwowego. Zdaniem Komisji spór ten jednak nie wymaga rozstrzygnięcia, bowiem istotne jest to, że gmina W. przyznaje, iż na części przedmiotowej działki funkcjonowało w dniu 27 maja 1990 r. użytkowanie ustanowione na rzecz przedsiębiorstwa państwowego. Ta, już w pełni niesporna zdaniem Komisji, okoliczność ma to znaczenie, że przesądza o niepodleganiu przedmiotowej działki w całości komunalizacji z mocy prawa. Jeśli bowiem, choćby tylko nawet niewielka część tej działki w innym stanie podziału geodezyjnego nie podlegała komunalizacji, to oczywiste w ocenie Komisji jest, że cała nowoutworzona działka tej komunalizacji nie podlegała i z dniem 27 maja 1990 r. nie stała się własnością właściwej gminy.

Zatem wobec obowiązującego podziału geodezyjnego Komisja uznała, że nie można przyjąć, iż doszło do nabycia własności przedmiotowej działki przez Gminę Miasto W.

Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Gmina W. zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 191 ze zm. – dalej jako Kpa) oraz prawa materialnego tj. art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi skarżąca gmina podniosła, że działka nr [...] została wyodrębniona, w wyniku przekształceń geodezyjnych w 1974 r. Zgodnie z wykazem zmian gruntowych nr ew. [...] oraz planem podziału nieruchomości w skład działki nr [...] weszła cała dawna parcela nr [...], o powierzchni [...] ha oraz część (o powierzchni [...] ha) dawnej parceli nr [...], o powierzchni [...] ha. W związku z powyższym skarżąca przyznała, że cześć spornej działki nr [...], która wcześniej znajdowała się w granicach parceli nr [...], pozostawała w dniu 27 maja 1990r. w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego. Decyzją Prezydium Rady Narodowej miasta W. z dnia [...] maja 1973r. przekazano bowiem w użytkowanie na czas nieograniczony na rzecz Zakładów [...] teren obejmujący parcele nr [...] i [...], [...]. Na pozostałej natomiast części działki nr [...], tworzącej wcześniej parcelę nr [...], nie było ustanowione prawo użytkowania bądź zarządu na rzecz przedsiębiorstwa państwowego. Zdaniem skarżącej organy obu instancji nie wskazały żadnego dokumentu, z którego wynikałoby prawo zarządu bądź użytkowania ustanowione na tej części działki nr [...], która wcześniej tworzyła parcelę nr [...].

Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem podtrzymywanym przez organ II instancji, że cała sporna nieruchomość podlega wyłączeniu z komunalizacji z mocy prawa, gdyż w dniu 27 maja 1990 r. jej część pozostawała w zarządzie Zakładów [...]. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych skarżąca wskazała, że pojęcie "mienie ogólnonarodowe" zawarte w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. oznacza, że komunalizacji podlega mienie, a więc własność i inne prawa majątkowe. Przedmiotem komunalizacji nie są więc nieruchomości, lecz przysługujące Skarbowi Państwa prawo własności nieruchomości. W przypadku nieruchomości, bez znaczenie jest więc okoliczność jak to mienie zostało wyodrębnione i nazwane geodezyjnie. Dla komunalizacji znaczenie ma stan prawny nieruchomości. Wpisy w ewidencji gruntów dotyczące granic oraz oznaczeń nieruchomości mają w ocenie skarżącej jedynie charakter informacyjny, a co za tym idzie przekształcenia geodezyjne jakim zostaje poddana nieruchomość, nie powodują zmian w jej stanie prawnym.

Wobec powyższego fakt, że w wyniku przekształceń geodezyjnych w skład spornej działki nr [...] weszły grunty o różnym stanie prawnym tj. cześć parceli nr [...], na której ustanowiono prawo użytkowania na rzecz przedsiębiorstwa państwowego oraz parcela nr [...], na której takiego prawa nie ustanowiono, nie sprawia, że w rezultacie cała działka nr [...] nie podlega komunalizacji z mocy prawa.

Zdaniem skarżącej fakt pozostawania w dniu 27 maja 1990 r. części nieruchomości w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego nie wyklucza komunalizacji pozostałej części nieruchomości, jeżeli należała ona w dniu 27 maja 1990 r. do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i nie zachodzą inne negatywne przesłanki komunalizacji z mocy prawa. Biorąc pod uwagę przytoczoną wyżej argumentację, skarżąca stanęła na stanowisku, że odmowa potwierdzenia nabycia przez Gminę W. z mocy prawa własności całej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], o powierzchni [...] ha jest nieuzasadniona.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynika sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach procesowych kryteriów skargę należy uznać za zasadną.

Akta postępowania administracyjnego i treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazują, że organy administracji publicznej nie wyjaśniły należycie istotnych okoliczności sprawy, czym naruszyły przepis art. 7 i 77 Kpa.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r.

Dla treści tego przepisu istotne jest jedynie, czy mienie mające podlegać komunalizacji stanowi własność Skarbu Państwa oraz czy należało ono w dniu wejścia w życie ustawy tj. 27 maja 1990 r. do podmiotów wyszczególnionych w ust. 1 art. 5 ustawy. Zaznaczyć przy tym należy, że przepisy nie zawierają żadnych ograniczeń co do komunalizacji w stosunku do części nieruchomości.

Słusznie więc zarzuca skarżąca gmina, że art. 5 ust. 1 powołanej ustawy nie wyłącza komunalizacji w stosunku do części nieruchomości, o ile spełnione są przesłanki nabycia z mocy prawa tylko w tej części. Jest to stanowisko utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Warszawie z 8 kwietnia 2004 r. sygn. akt I SA 523/03, z 26 stycznia 2005 r. sygn. akt I SA 2453/03, z 26 marca 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 48/08, wyroki NSA z 19 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 262/06, z 20 lutego 2007 r. sygn. akt I OSK 1352/06 oraz wyroki powołane w skardze dostępne w bazie orzeczeń pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślić należy, że przedmiotem komunalizacji na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. jest mienie tj. własność i inne prawa majątkowe, co oznacza, że przedmiotem komunalizacji nie są nieruchomości lecz przysługujące Skarbowi Państwa prawo własności nieruchomości. Bez znaczenia jest więc okoliczność jak to mienie w przypadku gdy jest nim nieruchomość zostało wyodrębnione i nazwane geodezyjnie (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 755/08). Dla komunalizacji w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. decydujące znaczenie ma stan faktyczny i prawny mienia istniejący w dacie komunalizacji tj. 27 maja 1990 r. Decyzja Wojewody potwierdzająca przejście własności mienia na gminę wyraźnie musi wskazywać, że komunalizacji podlega część nieruchomości w granicach oznaczonych na kopii mapy ewidencyjnej, oczywiście pod warunkiem, że spełnione zostały przesłanki z art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. (por. wyrok NSA z 20 lutego 2007 r. sygn. akt I OSK 523/06). W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, powodem odmowy komunalizacji działki nr [...] o pow. [...] ha był fakt, iż działka ta nie należała w dacie 27 maja 1990 r. w całości do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, ponieważ na jej część (parcele nr [...] i [...], [...]) funkcjonowało użytkowanie ustanowione decyzją z dnia [...] maja 1973 r. Prezydium Rady Narodowej miasta W. na rzecz Zakładów [...]. To w ocenie organu odwoławczego stanowi negatywną przesłankę komunalizacji.

Stanowisko, że przekazanie części nieruchomości w użytkowanie przedsiębiorstwu państwowemu wyklucza komunalizację pozostałej części nieprzekazanej w użytkowanie, należy w ocenie Sądu uznać za błędne.

Rozpoznając ponownie sprawę Wojewoda [...] winien więc zbadać, czy jakakolwiek cześć przedmiotowej działki spełniła przesłanki z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r., bowiem wskazywały one stan prawny nieruchomości i tym samym stanowiły o możliwości wydania decyzji komunalizacyjnej. Organ I instancji przesłanek tych do części działki w ogóle nie badał, poprzestając na ustaleniu, że nowopowstała działka nr [...], została utworzona poprzez włączenie do niej części parceli nr [...] i [...] położonych na [...] i objętych decyzją z dnia [...] maja 1973 r. Jednakże brak badania przesłanek ustawowych w odniesieniu do pozostałej części przedmiotowej nieruchomości narusza prawo materialne - art. 5 ustawy z 10 maja 1990 r., a także art. 7, 77 i 107 § 3 Kpa i stanowi podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji, jaki i decyzji ją poprzedzającej.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135 i 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.