Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 636/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145  1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107  3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 25 ust. 2 pkt 6
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 października 2020 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia, że kwota wypłacona z tytułu świadczenia wychowawczego jest świadczeniem nienależnie pobranym oraz zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego A. D. kwotę 497 zł /słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego ( dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta ( dalej: "organ I instancji") z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] w sprawie ustalenia, że kwota wypłacona A. D.( dalej: "skarżącemu") za okres od 01.07.2019r. do 31.08.2019r. w łącznej wysokości 2 000,00zł z tyt. świadczenia wychowawczego na dzieci K. D. i H. D. jest świadczeniem nienależnie pobranym oraz zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w łącznej wysokości 2 000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.

W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 256; dalej: "k.p.a.") w związku z art. 25 ust.1, ust.2 pkt 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2437 ze zm.; dalej: "u.p.o.w").

Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...].12.2018r nr [...] przyznano skarżącemu świadczenie wychowawcze na dziecko: K. D. (ur,10.10.2004r.) oraz H. D. (ur.01.09.2013r.) na okres od 01.10.2018r. do 30.09.2019r.

Decyzją z dnia [...].09.2019r. znak: [...] Prezydent Miasta uchylił z urzędu decyzję z dnia 03.12.2018r. znak: [...] orzekającą o przyznaniu A. D. świadczenie wychowawcze na dzieci: K. D. oraz H. D.. Ww. decyzja stała się ostateczna.

Decyzją z dnia [...].01.2020r. znak: : [...] Prezydent Miasta ustalił, że kwota wypłacona skarżącemu za okres od 01.07.2019r. do 31.08.2019r. w łącznej wysokości 2 000,00zł z tytułu świadczenia wychowawczego na dziecko K. D., świadczenia wychowawczego na dziecko H. D. jest świadczeniem nienależnie pobranym i zobowiązał do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w łącznej wysokości 2 000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.

W uzasadnieniu w/w decyzji organ I instancji wskazał, że skarżący prawidłowo pouczony nie poinformował organu o zmianie sytuacji rodzinnej tj. zmianie miejsca zamieszkania dzieci K. i H., które od dnia 20.06.2019r. zamieszkują wyłącznie z matką J. D. pod innym adresem ul. G. [...] w R., co zostało potwierdzone przez pracownika socjalnego w wywiadzie środowiskowym z dnia 29.08.2019r. oraz w oświadczeniu A. D. z dnia 29.08.2019r. J. D. wniosła pozew o rozwód i postanowieniem z dnia [...].07.2019r. sygn. akt. [....] Sąd Okręgowy Wydział I Cywilny, udzielił zabezpieczenia poprzez zobowiązanie skarżącego tytułem partycypowania w kosztach utrzymania małoletniej córki K. D. w kwocie 700zł miesięcznie i na rzecz syna H. D. w kwocie 600zł miesięcznie. Ww. postanowienie stało się natychmiast wykonalne w dniu [...].07.2019r.

Tym samym od 1 lipca 2019r., zdaniem organu ustało prawo A. D. do świadczenia wychowawczego na dzieci: K. i H. w związku z faktem, że dzieci zamieszkują tylko i wyłącznie z matką.

Mimo pouczenia zawartego w decyzji przyznającej świadczenia skarżący nie poinformował organu o okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego - o ww. okolicznościach organ uzyskał informację w związku ze złożeniem wniosku o świadczenie wychowawcze przez matkę dzieci. W związku z powyższym organ na podstawie art. 25 ust.2 pkt 1 ustawy uznał świadczenie za okres od 01.07.2019r.-31.08.2019r. za nienależnie pobrane.

W odwołaniu skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 25 ust.1 u.p.o.w. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie tj. uznanie, że pobrał nienależnie świadczenie (błędnie wskazano w odwołaniu świadczenie rodzinne) za okres od 01.07.2019r. do 31.08.2019r. i jest obowiązany do jego zwrotu, podczas gdy w rzeczywistości nie wypłacał powyższych kwot z rachunku bankowego, tylko jego żona J. D., wobec czego w ogóle nie doszło do nienależnego pobrania świadczenia przez skarżącego;

-naruszenie art.7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77§1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oparcie decyzji o niekompletny i wybiórczy materiał dowodowy, polegający na niezbadaniu w jakich okolicznościach, przez kogo i w jakim dokładnie czasie zostały wypłacone środki finansowe z rachunku bankowego.

Kolegium nie podzieliło powyższych zarzutów i opisaną na wstępie decyzją utrzymało decyzję organu I instancji w mocy.

Na wstępie organ II instancji wyjaśnił, że ustawa z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 924) wprowadziła zmiany odnośnie sposobu i trybu przyznawania świadczenia wychowawczego.

Zgodnie z przepisem przejściowym - art. 6 ust. 2 ww. ustawy zmieniającej, w sprawach o świadczenie wychowawcze na okres po dniu 30 czerwca 2019 r. stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Nie ulega zatem wątpliwości, że do sprawy nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego za okres od 01.07.2019r. stosuje się przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w brzmieniu obowiązującym od dnia 01 lipca 2019r.

Organ wyjaśnił, że decyzją z dnia [...].12.2018r. znak: [...] przyznano skarżącemu świadczenie wychowawcze na dziecko: K. D. (ur.10.10.2004r.) oraz H. D. (ur.01.09.2013r.) na okres od 01.10.2018r. do 30.09.2019r.

Decyzja ta zapadła w stanie faktycznym, w którym oboje rodziców tj. A. i J. D. wspólnie zamieszkiwało i sprawowało opiekę nad dziećmi.

W trakcie prowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że między małżonkami toczy się sprawa rozwodowa i uległo zmianie miejsce zamieszkania dzieci K. i H., które od dnia 20.06.2019r. zamieszkują wyłącznie z matką pod innym adresem ul. G. [...] w R.. Powyższe okoliczności zostały potwierdzone przez pracownika socjalnego w wywiadzie środowiskowym z dnia 29.08.2019r. oraz w oświadczeniu skarżącego z dnia 29.08.2019r.

Postanowieniem z dnia [...].07.2019r. sygn. akt. [...] Sąd Okręgowy Wydział I Cywilny, udzielił zabezpieczenia poprzez zobowiązanie A. D. tytułem partycypowania w kosztach utrzymania małoletniej córki K. D. w kwocie 700zł miesięcznie i na rzecz syna H. D. w kwocie 600zł miesięcznie.

Powołując się na art. 2 pkt 16 u.p.o.w. - który obowiązywał w dniu wydania decyzji przyznającej A. D. prawo do świadczenia wychowawczego – organ wskazał, że rodzina oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

Z treści powyższej definicji ustawowej "rodziny" wynika zdaniem organu, że ustawodawca co do zasady, nakazuje zaliczać do rodziny jedynie dzieci wspólnie zamieszkujące z małżonkami, rodzicami, opiekunami faktycznymi i będące na utrzymaniu tych osób.

Organ II instancji zaznaczył, że mimo uchylenia przepisu regulującego definicję rodziny (art. 2 pkt 16) na mocy art.1 ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 924), ustawa w brzmieniu obowiązującym od 01 lipca 2019r. w dalszym ciągu - w zakresie zaliczenia dziecka do składu rodziny, a tym samym uprawnienia do pobierania świadczenia wychowawczego na dziecko - uzależnia od faktycznego sprawowania opieki na dzieckiem, czyli wspólnego zamieszkiwania z dzieckiem, zaspokajania jego potrzeb, wychowywania i utrzymania.

Zgodnie bowiem z art. 4 ust.2 pkt 1 u.p.o.w. przysługuje: matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a.

Na tych podstawach organ II instancji stwierdził, że od dnia 01.07.2019r. A. D. nie był podmiotem uprawnionym do dalszego pobierania świadczenia wychowawczego na dzieci. Tym samym od 1 lipca 2019r. wypłacono skarżącemu świadczenie pomimo braku podstaw.

Kolegium stwierdziło, że składając wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego odwołujący został wyczerpująco pouczony o przesłankach przyznania prawa do świadczenia, co potwierdził własnoręcznym podpisem złożonym pod treścią pouczenia zawartego w formularzu wniosku o przyznanie prawa do świadczenia. W pkt 4 wniosku zawarto definicję rodziny.

Ponadto we wniosku nałożono obowiązek niezwłocznego powiadomienia podmiotu realizującego świadczenia o zmianach mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. Również w decyzji organu I instancji przyznającej skarżącemu świadczenie wychowawcze na dzieci: K. i H. odwołujący został pouczony o treści art. 20 ust.1 ustawy zgodnie z którym, "w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego jest zobowiązany do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia tj. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. Dotyczy to m.in. informacji o zmianie liczby członków rodzinny...)".

W sprawie o okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego w związku ze zmianą sytuacji rodzinnej organ dowiedział się od matki dzieci, w chwili składania przez nią wniosku o świadczenie wychowawcze na dzieci.

Za bezzasadny organ ocenił zarzut wypłaty tych świadczeń ze wspólnego rachunku bankowego przez matkę dzieci. Okoliczności te w ocenie organu mają charakter pozaprawny dla samego uznania świadczenia za nienależnie pobrane. Ustawodawca w treści art. 25 ust.1 pkt 6 ustawy nie uzależnia uznania świadczeń za nienależnie pobrany od sposobu ich spożytkowania, a organ nie ma podstaw prawnych do badania tych okoliczności.

W skardze do Sądu skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodnego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, oparcie decyzji o wybiórczy materiał dowody, w sytuacji gdy skarżący przedstawił dowód na to, iż świadczenie w praktyce było pobierane przez cały okres nie przez niego, a przez matkę małoletnich,

- art. 136 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuzupełnienie materiału dowodowego, w szczególności nieustalenie kto w rzeczywistości pobierał świadczenie i do kogo trafiały środki, czy pobierał je skarżący, czy też zgodnie z wydrukiem z rachunku bankowego robiła to matka dzieci,

- art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokonanie właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i braku właściwego wyjaśnienia podjętej decyzji, w szczególności niewyjaśnienie jakie znaczenie dla rozstrzygnięcia ma okoliczność kto w praktyce pobierał świadczenie.

Naruszenie prawa materialnego:

- art. 25 ust. 1 i ust. 2 u.p.o.w. poprzez jego błędne zastosowanie, w sytuacji gdy z okoliczności sprawy jednoznacznie wynika, ze skarżący nie pobrał nienależnie świadczenia wychowawczego.

Na tych podstawach wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 135 p.p.s.a. o uchylenie także decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Skarga jest zasadna.

Podstawę prawno - materialną zaskarżonej decyzji stanowi ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2437 ze zm.) zwana dalej ustawą.

W tym miejscu Skład Orzekający wskazuje, że ustawa z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 924) wprowadziła zmiany odnośnie sposobu i trybu przyznawania świadczenia wychowawczego.

Zgodnie z przepisem przejściowym - art. 6 ust. 2 ww. ustawy zmieniającej, w sprawach o świadczenie wychowawcze na okres po dniu 30 czerwca 2019 r. stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Nie ulega zatem wątpliwości, że do sprawy nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego za okres od 01.07.2019r. stosuje się przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2019r.

Stosownie do art. 25 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu.

Zgodnie z treścią art. 25 ust. 2 za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się:

1) (uchylony);

1a) (uchylony);

2) świadczenie wychowawcze przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą to świadczenie;

3) świadczenie wychowawcze wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 16 ust. 6, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń na rodzinę w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze;

4) (uchylony);

5) świadczenie wychowawcze wypłacone osobie innej niż osoba, której świadczenie zostało przyznane, z przyczyn niezależnych od organu, który przyznał świadczenie;

6) świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia.

Zatem, aby uznać, iż w sprawie mamy do czynienia ze świadczeniem nienależnie pobranym w rozumieniu ustawy, organ orzekający obowiązany jest wykazać występowanie w oznaczonym przypadku jednej z okoliczności, o których mowa w zacytowanym art. 25 ust. 2 pkt 2-6.

Podstawą prawną wydania przez Kierownika MOPS, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta, decyzji ustalającej nienależnie pobrane przez Pana A. D. świadczenia wychowawcze była przesłanka sformułowana w punkcie 6 cytowanego przepisu, tj. świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia.

Stwierdzenie zaistnienia przesłanki z art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy oznacza konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej świadczenie w omawianym okresie.

Przepis art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy dodany od 1 lipca 2019 r. różni się zasadniczo od poprzednio obowiązujących do tej daty art. 25 ust. 2 pkt 1, 1a, 4 ustawy.

W świetle art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy warunkiem uznania świadczenia za nienależnie pobrane nie jest wystąpienie w trakcie jego realizacji okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego albo wstrzymanie ich wypłaty (art. 25 ust. 2 pkt 1), czy też wypłaconego w sytuacji określonej w art. 7 ust. 3a ustawy. Samo zaistnienie przesłanek zawieszenia, ustania, wstrzymania wypłaty świadczenia nie jest wystarczające do wypełnienia hipotezy art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy, tj. braku prawa do świadczenia".

Od 1 lipca 2019 r. uchylono także dotychczasowy art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy, który stanowił, że nienależnie pobranym świadczeniem jest także świadczenie wychowawcze przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie wychowawcze przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia wychowawczego.

Ocena nowelizacji art. 25 ust. 2 ustawy dokonana począwszy od 1 lipca 2019 r. prowadzi do wniosku, że hipoteza normy art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy będzie spełniona, jeżeli wypłacono świadczenie a w ogóle nie została wydana decyzja przyznająca świadczenie wychowawcze albo – niezależnie od przyczyny – została ona wyeliminowana z obrotu prawnego.

W takim przypadku element winy, czy świadomości osoby pobierającej świadczenie nie miałby znaczenia (por. np. w poprzednim stanie prawnym wyrok NSA z dnia 28 maja 2020 r., I OSK 1563/19).

W realiach rozpoznawanej sprawy decyzją z dnia [...] września 2019 r., nr [...] Prezydent Miasta działając z urzędu uchylił swoją decyzje z dnia [...] grudnia 2018 r. przyznającą świadczenie wychowawcze A. D. na rzecz H. D. i K. D. na okres od 1.10.2018 r. do 30.09.2019 r. W aktach sprawy brak informacji o złożeniu odwołania od niej. Podstawa prawną tej decyzji był m.in. art. 27 ust. 1 ustawy.

Organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, członek rodziny nabył prawo do świadczenia wychowawczego w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. Przepis ten w swojej konstrukcji jest przepisem podobnym do przepisu art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1952 ze zm.), dalej u.ś.r. W orzecznictwie przyjmuje się, że decyzja o zmianie albo uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie rodzinne ma charakter konstytutywny. Decyzja taka powoduje zmianę bądź uchylenie dotychczasowych uprawnień podmiotu. Ponadto dominujący jest pogląd, że może ona wywierać wyłącznie skutki ex nunc (od chwili jej wydania na przyszłość).

Zgodzić się można ze stanowiskiem, że konstytutywny charakter decyzji nie zawsze musi oznaczać, iż decyzja taka powoduje powstanie, ustanie lub zmianę stosunku prawnego ze skutkiem od chwili jej wydania na przyszłość. W literaturze przedmiotu można zauważyć niejednolitość stanowisk w zakresie rozumienia istoty decyzji o charakterze konstytutywnym i ostrości podziału decyzji na konstytutywne i deklaratoryjne. Wyrażany jest także pogląd, że jedna decyzja administracyjna może zawierać elementy konstytutywne jak i deklaratoryjne (por.: J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Zakamycze 2005, s. 349-350; T. Kiełkowski, Sprawa administracyjna, Zakamycze 2004, s.66-67). Niezależnie jednak od wskazanych powyżej wątpliwości co przydatności podziału decyzji administracyjnych na konstytutywne i deklaratoryjne i konsekwencji prawnych, jakie z cech tych decyzji się wywodzi, w ocenie Sądu analiza art. 27 ust. 1 ustawy w kontekście systemowym a także celowościowym, nie daje podstaw do twierdzenia, że decyzja wydawana na podstawie tego przepisu może dotyczyć także zmiany lub uchylenia decyzji przyznającej świadczenie z mocą wsteczną.

W dacie orzekania przez organ odwoławczy art. 25 ust. 1 ustawy stanowił, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. Z kolei według art. 25 ust. 6 ustawy, decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego nie jest wydawana, jeżeli od terminu jego pobrania upłynęło więcej niż 10 lat.

W tej sytuacji przyjąć należy, że powołany art. 25 ustawy, składający się z wielu ustępów, stanowi między innymi podstawę do wydawania decyzji administracyjnej o uznaniu świadczeń za nienależnie pobrane oraz decyzji o ich zwrocie. Zatem przyjęcie poglądu, że na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy organ orzeka także w kwestii świadczeń już pobranych oznaczałoby, że w dwóch decyzjach organ rozstrzygałby, w jakimś zakresie, w tym samym przedmiocie - braku podstaw do pobierania świadczenia. Przyjęcie więc takiej wykładni jest nieuzasadnione, gdyż prowadziłoby do założenia nieracjonalności prawodawcy i przyzwolenia na dwukrotnie orzekanie w odrębnych decyzjach w tym samym przedmiocie. Brak jest więc podstaw, by w trybie art. 27 ust. 1 ustawy uchylać lub zmieniać decyzję pierwotną z mocą wsteczną (ex tunc).

Zauważyć należy, że w wyroku z dnia 14 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1099/12 (lex nr 1366412) dotyczącym wykładni art. 32 ust. 1 u.ś.r. Naczelny Sad Administracyjny wskazał, że: "Z względu na powszechnie obowiązującą w prawie polskim zasadę lex retro non agit, po to, aby możliwe było wydanie w danej, konkretnej sytuacji decyzji, która by regulowała na nowo i odmiennie sytuację strony z mocą wsteczną, musiałby takie upoważnienie przepis prawa wyraźnie przewidywać. Ustawa z 2003 r. o świadczeniach rodzinnych takiego uregulowania nie zawiera. Nie jest nim art. 32 ust. 1 u.ś.r. ani działający w powiązaniu z art. 163 k.p.a., ani w związku z art. 16 ust. 6 u.ś.r. Przepis art. 32 ust. 1 u.ś.r. umożliwia bowiem zmianę sytuacji prawnej strony, określonej wcześniej inną decyzją, ale jedynie ze skutkiem teraźniejszym (ex nunc)".

Pogląd ten z uwagi podobieństwo regulacji zawartych w art. 27 ust. 1 i art. 25 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci należy także odnieść do wykładni art. 27 ust. 1 tej ustawy (tak słusznie NSA w wyroku z dnia 24 maja 2018 r., I OSK 2842/17).

W rozpoznawanej sprawie, organy wadliwie przyjęły, że przesłanka z art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy obejmuje również sytuacje objęte dawnym art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy.

Decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2019 r. uchylająca decyzję z dnia [...] grudnia 2018 r. o przyznaniu świadczenia na dzieci skarżącej do 30 września 2019 r. wywołała skutki jedynie na przyszłość.

W obrocie prawnym pozostała więc decyzja z dnia [...] grudnia 2018 r. Prezydenta Miasta przyznająca to świadczenie w istotnym w tej sprawie okresie, tj. lipcu i sierpniu 2019 r.

Organy winny ustalić czy na podstawie jakiejś innej decyzji niż decyzja z dnia [...] grudnia 2018 r. w zakresie dotyczącym świadczeń za lipiec i sierpień 2019 r. nie została wyeliminowana z obrotu prawnego.

Rzeczą organów będzie ustalenie czy ww decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2019 r. jest ostateczna. Pozostawienie decyzji z dnia [...] grudnia 2018 r. o przyznaniu świadczeń za okres lipiec i sierpień 2019 r. oznaczać będzie brak podstaw do prowadzenia postępowania na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy (por. w tym zakresie np. wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 224/20).

Reasumując stan faktyczny sprawy nie został ustalony prawidłowo z obrazą art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 3 k.p.a. co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wadliwa także była wykładnia art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy, co zostało wykazane we wcześniejszej części uzasadnienia i przełożyło się na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 1 pkt 1 lit. a i c i art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w wyroku.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na względzie treść niniejszego uzasadnienia.