Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1980/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak Protokolant: starszy asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 3521/14 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Ministra [...] z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1) oddala skargę kasacyjną; 2) odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 3521/14 oddalił skargę [...] (dalej jako skarżący) na decyzję Ministra [...] z [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji.

W wyroku tym Sąd powołał się na następujące ustalenia faktyczne i prawne sprawy.

Pismem z 27 grudnia 2012 r. skarżący złożył do Wojewody [...] wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...] nieruchomości w P., woj. [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2013 r., znak [...], odmówił potwierdzenia stronie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...] nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Organ stwierdził, że ww. wniosek został złożony przez skarżącego po terminie przewidzianym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm, dalej jako ustawa zabużańska), to jest po 31 grudnia 2008 r.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister [...] decyzją z [...] lutego 2013 r., znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2013 r.

Pismem z [...] marca 2013 r. skarżący wniósł skargę na ww. decyzję Ministra [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 września 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 700/13, oddalił skargę.

Pismem z [...] maja 2014 r. skarżący złożył do Wojewody [...] wniosek "o ponowne rozpatrzenie (...) wcześniej złożonego wniosku o rekompensatę z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej".

Wojewoda [...] pismem z 15 maja 2014 r. wezwał skarżącego do sprecyzowania swego wniosku poprzez wskazanie, czy pismo z [...] maja 2014 r. stanowi nowy wniosek, czy też wniosek o wznowienie uprzednio prowadzonego postępowania wszczętego z wniosku z [...] grudnia 2012 r.

Skarżący w piśmie z 30 maja 2014 r. sprecyzował swój wniosek z [...] maja 2014 r. i wskazał, że wnosi o wznowienie postępowania.

Wojewoda [...] pismem z 3 czerwca 2014 r. przekazał przedmiotowy wniosek wraz z aktami sprawy Ministrowi [...], zgodnie z właściwością.

Postanowieniem z [...] czerwca 2014 r., znak [...] Minister [...] wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ww. ostateczną decyzją z [...] lutego 2013 r.

Minister [...] decyzją z [...] września 2014 r., [...], wydaną na podstawie art. 145a § 1, art. 150 § 1 i art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 r., poz. 195), odmówił uchylenia decyzji Ministra [...] z [...] lutego 2013 r., znak [...].

W uzasadnieniu, po omówieniu przepisów dotyczących wznowienia postępowania oraz zmian w ustawie z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonanych w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2012 r., sygn. akt SK 11/12 (Dz. U. z 2012 r., poz. 1195), Minister stwierdził, że prawo do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, przysługuje tym osobom, którym odmówiono potwierdzenia prawa do rekompensaty z powodu niespełnienia wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Skoro Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2013 r., utrzymaną w mocy decyzją Ministra [...] z [...] lutego 2013 r., odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty ze względu na złożenie wniosku po terminie określonym w ustawie z 8 lipca 2005 r., to w ocenie Ministra brak jest podstaw do uchylenia decyzji z 15 lutego 2013 r.

Dodatkowo organ wskazał, że wprawdzie przesłanka zamieszkiwania nie była badana przez Wojewodę [...] w decyzji z [...] stycznia 2013 r., jednakże jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, skarżący uprawdopodobnił, że [...] 1 września 1939 r. zamieszkiwał na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazane przez skarżącego miejsce zamieszkania [...] 1 września 1939 r. w miejscowości A., znajdowało się również na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, spełniał on więc przesłankę domicylu w pierwotnym brzmieniu, jak i po nowelizacji ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Jednocześnie organ wskazał, że ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. nie zawiera wymogu zamieszkiwania przez właściciela na terenie miejscowości, w której znajdowała się pozostawiona nieruchomość, nie zawiera też wymogu legitymowania się prawem własności na 1 września 1939 r.

Odwołując się do treści art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. Minister [...] ocenił, że również w tym przypadku brak byłoby podstaw do potwierdzenia prawa do rekompensaty. Niezłożenie przez skarżącego wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty wynikało nie z przeświadczenia, że [...] nie zamieszkiwał na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ale z subiektywnej oceny skarżącego o braku możliwości udowodnienia zamieszkiwania przez [...] w miejscowości, w której znajdowało się pozostawione mienie.

Pismem z [...] października 2014 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Minister [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z [...] października 2014 r., znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji przedstawił argumentację zbieżną z argumentacją zaskarżonej decyzji.

W skardze na powyższą decyzję [...] wniósł o sprawiedliwe rozpatrzenie sprawy.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

Sąd podzielił przedstawioną w zaskarżonej decyzji wykładnię art. 2 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r., uznając, że organ prawidłowo wskazał, że w świetle powyższego przepisu przesłanka wznowienia postępowania występuje, jeżeli przyczyną odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty w toku postępowania zwykłego było niespełnienie przesłanki zamieszkiwania 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczpospolitej Polskiej.

Sąd wyjaśnił, że nowelizacja art. 2 ust. 1 ustawy rekompensacyjnej wprowadzona została ustawą z 12 grudnia 2013 r. na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2012 r. SK 11/12. W powyższym wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z Konstytucją art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Trybunał wyjaśnił, że analizowany przepis prowadzi do podziału byłych właścicieli nieruchomości zabużańskich, spełniających pozostałe warunki przyznania rekompensaty ustalone przez zaskarżoną ustawę, na dwie grupy, w zależności od ich miejsca zamieszkania. Osoby, które miały1 września 1939 r. miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, uzyskują potwierdzenie prawa do rekompensaty. Odmienne traktowane są osoby, które nie miały w tym dniu miejsca zamieszkania na tak zwanych kresach wschodnich i w stosunku do których wydawane są decyzje odmawiające potwierdzenia im prawa do rekompensaty. Na skutek wydania powołanego wyroku, art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej miał utracić moc z 1 maja 2014 r., jednak na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. zmieniony został z 27 lutego 2014 r.

Sąd wskazał, że osoby, którym odmówiono przyznania prawa do rekompensaty z uwagi na fakt niespełnienia przesłanki zamieszkiwania 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, mogły na skutek powołanego wyroku i wprowadzonej nowelizacji do ustawy rekompensacyjnej ubiegać się o wznowienie postępowania. Skarżącemu natomiast odmówiono przyznania prawa do rekompensaty wyłącznie z powodu złożenia wniosku o rekompensatę po terminie ustawowym, to jest po 31 grudnia 2008 r. Wobec powyższego, organ zasadnie przyjął, że skoro odmowa przyznania prawa do rekompensaty w decyzjach Wojewody [...] z [...] stycznia 2013 r. i Ministra [...] z [...] lutego 2013 r. była następstwem wyłącznie złożenia wniosku po terminie, to nie zaistniała przesłanka wznowienia wskazana we wniosku, a w konsekwencji należało odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a.

Sąd wyjaśnił także, że granice postępowania wznowieniowego zakreśla strona wskazując, jakie w jej ocenie zaistniały przyczyny uzasadniające wznowienie postępowania. Organ zobowiązany jest więc do zbadania w pierwszej kolejności, czy te przyczyny zaistniały, a jeżeli tak, to organ przystępuje do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący w podaniu z [...] maja 2014 r., sprecyzowanym pismem z 30 maja 2014 r., wskazał, że występuje o wznowienie postępowania w oparciu o ustawę z dnia 12 grudnia 2013 r. W konsekwencji, organy zobowiązane były do sprawdzenia, czy zaistniała przesłanka wskazana jako uzasadniająca wznowienie postępowania w świetle powyższej ustawy. Wobec ustalenia, że przesłanka ta nie zaistniała, organy obu instancji zobligowane były do odmowy uchylenia decyzji Ministra [...] z [...] lutego 2013 r.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł [...]. Wyrok zaskarżył w całości i zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik, tj.:

1) art. 9 w zw. z art. 28 K.p.a., poprzez :

a) brak należytego i wyczerpującego poinformowania skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały rozstrzygający wpływ na ustalenie prawa skarżącego, a które było przedmiotem postępowania administracyjnego wyrażające się w braku stosownego pouczenia skarżącego, iż winien on oznaczyć wniosek z [...] maja 2014 r. o ponowne rozpatrzenie wcześniej złożonego wniosku o rekompensatę z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej, jako nowy wniosek w sprawie, a nie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy,

b) brak czuwania nad tym, aby skarżący nie poniósł szkody z powodu nieznajomości prawa, wyrażający się w braku udzielenia skarżącemu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek w piśmie Wojewody [...] z [...] maja 2014 r., polegających na braku wyjaśnienia skarżącemu, iż jego wniosek z [...] maja 2014 r. o ponowne rozpatrzenie wcześniej złożonego wniosku o rekompensatę z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej, skarżący powinien potraktować jako nowy wniosek w sprawie, a nie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji naruszającej prawa skarżącego;

2) art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a., poprzez ich niezastosowanie wyrażające się w tym, iż w toku postępowania organy administracji publicznej nie stały na straży praworządności i nie podjęły wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie słuszny interes skarżącego, a nadto w tym, iż organ administracji publicznej w sposób niewyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy, mimo, że był do tego zobowiązany, a które to błędy przeniknęły do postępowania sądowego, albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny winien uchylić nieprawidłowe decyzje organów administracyjnych;

3) art. 8 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej przez organy administracji publicznej, wyrażające się chociażby w nieprawidłowym pouczeniu skarżącego o konsekwencjach wskazania przez niego, iż jego pismo z [...] maja 2014 r., należy traktować jako wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, podczas gdy organ administracji był zobowiązany do należytego pouczenia skarżącego, że powinien on oznaczyć ww. pismo jako nowy wniosek o przyznanie rekompensaty.

W konsekwencji powyższych uchybień skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo naruszenia przez organy administracji przepisów o postępowaniu administracyjnym, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wyrażającym się w ww. istotnych uchybieniach, albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął stan faktyczny ustalony przez organy administracyjne niezgodnie z obowiązująca procedurą, a w szczególności bez podjęcia wszystkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez niewłaściwe przyjęcie, iż skarżący nie złożył wniosku o rekompensatę w terminie, tj. do 31 grudnia 2008 r., podczas gdy skarżący w sposób precyzyjny wskazał, iż nie złożył wniosku we wskazanym terminie albowiem nie pozostawał w posiadaniu stosownych dowodów, iż [...] na przedmiotowym mieniu zamieszkiwał 1 września 1939 r., co doprowadziło do całkowicie niezasadnego uznania przez organy administracji publicznej, a następnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, iż jedyną przyczyną odmowy wznowienia postępowania był fakt, iż skarżący złożył wniosek po wskazanym terminie, w szczególności, iż wobec skarżącego należało zastosować dobrodziejstwo wynikające z nowelizacji art. 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty, poczynionej ustawą z dnia 12 grudnia 2013 r., będącej konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2012 r. wydanym w sprawie o sygn. akt SK 11/12.

W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przedstawił argumentację dla poparcia sformułowanych w skardze zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 P.p.s.a.).

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.

Naczelny Sąd Administracyjny, ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd pierwszej instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd pierwszej instancji.

W skardze kasacyjnej zarzucono zarówno naruszenie przepisów postępowania, jak i naruszenie prawa materialnego. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, wyrok NSA z 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, wyrok NSA z 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13). Do kontroli subsumcji stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy lub nie został skutecznie podważony.

Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga ta nie została oparta na uzasadnionych podstawach.

Na uwzględnienie nie zasługiwały zarzuty naruszenia przepisów procesowych.

W ramach prowadzonego postępowania administracyjnego organ jest obowiązany przestrzegać przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym wynikających z tej ustawy zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada dążenia do prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 K.p.a., obligująca do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do jej załatwienia przy uwzględnieniu zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu strony nadto nakazująca organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Obowiązek ten został skonkretyzowany w art. 77 § 1 K.p.a., zgodnie z którym, organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści. Powyższe ustalenia organu winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Zgodnie z art. 8 K.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Zasada ta nie może być rozumiana jedynie jako postulat określonego zachowania, lecz stanowi ona obowiązującą normę prawa, z której wynikają konkretne dyrektywy wiążące organy administracji publicznej w toku podejmowanych przez nie czynności procesowych (por. wyrok NSA z 8 grudnia 1992 r., SA/Lu 694/92). W art. 9 K.p.a. ustanowiona została zasada informowania stron i innych uczestników postępowania przez organ administracji publicznej. Obowiązki z niej wynikające ukształtowane zostały w sposób zróżnicowany, tzn. w zależności od podmiotu, wobec którego mają być wykonywane. Organ administracji publicznej jest więc obowiązany do udzielania pełnej informacji (o okolicznościach faktycznych i okolicznościach prawnych) wyłącznie stronom postępowania, natomiast w stosunku do uczestników postępowania ma jedynie obowiązek udzielania informacji o okolicznościach prawnych. Artykuł 9 K.p.a. nie stawia jednak organu administracji w pozycji pełnomocnika strony, ponieważ uregulowany w tym przepisie obowiązek jest mimo wszystko ograniczony, a jego celem nie jest doprowadzenie do rozstrzygnięcia sprawy na korzyść obywatela, lecz jedynie "wyrównanie szans" (zob. np. wyrok NSA w Warszawie z 27 sierpnia 1997 r., III SA 66/96, LEX nr 30854, w którym trafnie przyjęto, że: "Użyty w art. 9 K.p.a. zwrot "należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych" nie przedstawia wątpliwości co do tego, iż obowiązek ów ma być realizowany w stosunku do osób dysponujących interesem prawnym w rozumieniu art. 28 K.p.a. - stron postępowania administracyjnego. Nie może on też być utożsamiony z udzielaniem stronom pomocy prawnej czy zastępowaniem ich aktywności poprzez instruowanie o wyborze optymalnego sposobu postępowania"). Także wyjaśnianie stronie przed rozpatrzeniem żądania, że w takim kształcie nie może ono zostać uwzględnione, wykracza poza granice omawianego obowiązku organu. W oparciu o powyższy przepis nie powstaje także obowiązek informowania o konsekwencjach niedostosowania się do konkretnych przepisów. W wyroku z 4 sierpnia 2016 r., I OSK 2598/14 NSA podkreślił, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie nakładają na organy administracyjne obowiązku informowania stron , że ich żądanie prawdopodobnie nie zostanie rozpatrzone zgodnie z ich wolą, jak i naprowadzania na możliwość domagania się realizacji innego roszczenia. Z omawianej zasady wynika natomiast bezwzględny zakaz wykorzystywania przez organy administracji nieznajomości prawa przez obywateli lub przerzucanie skutków nieznajomości prawa przez urzędników na obywateli. Ocena zachowania organu stosownie do przytoczonych reguł wymaga każdorazowo odniesienia się do okoliczności indywidualnej sprawy administracyjnej, także pod kątem skutków ewentualnych zaniedbań.

W rozpoznawanej sprawie powyższe zasady znalazły pełne zastosowanie. Potwierdzeniem powyższego jest treść pisma skierowanego przez organ do skarżącego z [...] maja 2014 r., w reakcji na jego wniosek z [...] maja 2014 r. Podkreślenia wymaga, że organ nie może ingerować w treść wniosku, ani go modyfikować, a zatem jedyne uprawnienie jakie ma organ w sytuacji niejednoznaczności treści wniosku, to domaganie się od strony dookreślenia żądania. W piśmie tym organ powołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2012 r., SK 11/12, wskazał na treść ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej uchwalonej w celu dostosowania przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. do regulacji konstytucyjnych, wyjaśniając jednocześnie na czym polegała istota wprowadzonych w ustawie zabużańskiej zmian. Nadto organ objaśnił w jakich sytuacjach ustawodawca przyznał prawo złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego, a w jakich przewidział możliwość wystąpienia z nowym wnioskiem. Dodatkowo organ podał, jakie okoliczności winna wykazać strona występująca z nowym wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Analiza powyższego pisma pozwala na uznanie, iż organ kompleksowo udzielił skarżącemu informacji istotnych w sprawie, tak co do okoliczności faktycznych, jak i prawnych, i pozwalających na wybór takiej drogi postępowania, przewidzianej przepisami prawa, która w ocenie strony pozwalała na zrealizowanie jej praw w określonych okolicznościach faktycznych. Organ poprzez wystosowanie powyższego pisma dążył do wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych w sprawie. W świetle tego co powiedziano powyżej, nie można zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, że organ powinien wskazać wprost, że wniosek z 9 maja 2014 r. skarżący winien oznaczyć jako nowy wniosek w sprawie. Byłaby to zbyt daleko idąca, a zasadniczo niedopuszczalna ingerencja w wolę skarżącego. Organ wskazując na celowość takiego rozwiązania w istocie określałby w jakim kształcie roszczenie skarżącego mogłoby być zrealizowane. Dodatkowo zaznaczyć jednak należy, że jak wynika z zaskarżonej decyzji [...] spełniał przesłankę domicylu zarówno w świetle poprzednio obowiązujących przepisów ustawy zabużańskiej, jak i w myśl przepisów tej ustawy po nowelizacji związanej z ww. orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. Brak zatem podstaw do uznania, że na ocenę wymogu zamieszkiwania 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mają wpływ zmiany dokonane ustawą z 12 grudnia 2014 r.

Zwrócić nadto należy uwagę, iż z przedstawionych Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu akt nie wynika, aby organy, w sposób rażący w interesy skarżącego, doradzały mu, aby oznaczył swój wniosek z [...] maja 2014 r. jako wniosek o wznowienie postępowania. Skarżący kasacyjnie formułując takie tezy, w żaden sposób nie wykazał ich prawdziwości. Nadto ani w toku postępowania o wznowienie, ani w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie nie podnosił, że jego intencją było złożenie nowego wniosku, a nie wniosku o wznowienie postępowania.

Prowadząc postępowanie wywołane wnioskiem skarżącego z [...] maja 2014 r. organ uwzględnił wszystkie okoliczności faktyczne istotne z punktu widzenia przepisów mających zastosowanie w sprawie. Dodatkowo organ, po otrzymaniu od skarżącego stosownych wyjaśnień i dokumentów, odniósł się również do przesłanki zamieszkiwania [...] na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oceniając, iż zamieszkiwał on na terenach znajdujących się poza obecnymi granicami Polski. Zarzucając nierozpatrzenie całego materiału dowodowego skarżący kasacyjnie nie podał, jakie dowody zostały przez organ pominięte, co uniemożliwia bardziej szczegółowe odniesienie się do tego zarzutu.

Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia prawa materialnego. Zarzucając naruszenie art. 2 ust. 1 ustawy zabużańskiej skarżący kasacyjnie nie sprecyzował czy do naruszenia tego przepisu doszło poprzez błędną jego wykładnię, czy też niewłaściwe zastosowanie. Dodatkowo zwrócić należy uwagę, że powyższy przepis nie składa się z ustępów, a z dwóch punktów. Pkt 1 odnosi się do w zasadniczym zakresie do przesłanki zamieszkiwania i nie znajdował on zastosowania w rozpoznawanej sprawie, nie mógł zatem zostać naruszony. Podstawą odmowy uchylenia decyzji Ministra [...] z [...] lutego 2013 r. była okoliczność, że odmowa potwierdzenia skarżącemu prawa do rekompensaty wynikała ze złożenia wniosku po terminie określonym w ustawie zabużańskiej, a na zapadłe rozstrzygniecie nie miała wpływu ocena spełnienia przez właściciela pozostawionej nieruchomości wymogu zamieszkiwania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 1 września 1939 r. Organ we wznowionym postępowaniu nie analizował czy w sprawie zostały pełnione zostały przesłanki określone w art. 2 pkt 1 ustawy zabużańskiej. Okoliczności podnoszone dla uzasadnienia omawianego zarzutu, a odnoszące się do złożonego wniosku o rekompensatę, jego terminowości i powodów niedochowania terminu ustawowego, nie pozostają natomiast w związku z treścią objętego nim przepisu, który jak wskazano określa wymogi pozwalające na otrzymanie rekompensaty.

Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego odstąpiono na zasadzie art. 207 § 2 P.p.s.a.