Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1834/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 302 ust 1 pkt 16, art 315 ust 2 pkt 1, 318 ust 1 i 2, art 319
journal: Dz.U. 2013 poz 1650
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant st. sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2015 r., Nr [...], na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 16, art. 315 ust. 2 pkt 1, art. 318 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 319 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650 oraz z 2014r. poz. 463 z późn. zm.) oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013r. poz. 267 z późn. zm.), dalej "kpa", po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez obywatela [...] A.M. od decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] lipca 2015r. Nr [...] orzekającej o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu i o zakazie jego ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen przez okres 1 roku od dnia wydania decyzji, utrzymano ją w mocy.

Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący.

W dniu [...] lipca 2015r. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej wydał decyzję Nr [...] orzekającą o zobowiązaniu A.M. do powrotu i o zakazie jego ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen przez okres 1 roku od dnia wydania decyzji. Powodem wydania decyzji było nie opuszczenie przez cudzoziemca Polski po wydaniu ostatecznej decyzji o odmowie udzielenia mu ochrony międzynarodowej.

W ustawowym terminie pan A.M. odwołał się do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców od powyższej decyzji, zarzucając jej naruszenie prawa procesowego i materialnego, a w tym:

-art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewydanie decyzji umarzającej postępowanie w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu mimo, iż złożył on do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] grudnia 2014r. Nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2013r. [...] o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej,

- art. 7, 77 § 1 i 2 oraz art. 80 Kpa poprzez zaniechanie sprawdzenia, czy po powrocie cudzoziemca do kraju pochodzenia mógłby on zostać poddany nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu - w tym torturom, oraz zaniechanie wszechstronnego rozpoznania, czy w kraju pochodzenia cudzoziemca istnieją realne możliwości udzielenia mu pomocy psychologa i czy nie spowoduje to regresu w rozpoczętej w Polsce terapii psychologicznej,

- art. 107 § 3 Kpa poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji dowodów, na których organ pierwszej instancji oparł swoje rozstrzygnięcie i z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności w szczególności w przedmiocie zagrożeń wymienionych w art. 348 ustawy o cudzoziemcach,

- art. 348 pkt 1 lit a oraz b ustawy o cudzoziemcach poprzez błędne uznanie, iż zobowiązanie skarżącego do powrotu mimo złego stanu zdrowia psychicznego nie stanowi zagrożenia dla jego życia oraz nieludzkiego i niehumanitarnego traktowania, jak również błędnego uznania, że w kraju pochodzenia cudzoziemiec nie zostanie poddany torturom.

W związku z powyższym skarżący wniósł o umorzenie lub zawieszenie postępowania w przedmiotowej sprawie w związku z postępowaniem sądowym w sprawie odmowy udzielenia mu ochrony uzupełniającej, bądź udzielenie mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych.

Organ rozpoznając sprawę ustalił, że w dniu 4 września 2013r. A.M. wystąpił do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy (od dnia 13 listopada 2015r. o udzielenie ochrony międzynarodowej), po czym, nie oczekując na rozpatrzenie wniosku, udał się do [...], gdzie złożył taki sam wniosek. W związku z powyższym, w dniu [...] września 2013r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydał decyzję Nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku cudzoziemca. W dniu [...] marca 2014r. pan A.M. został przekazany przez stronę [...] do Polski, gdzie wystąpił do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z wnioskiem o wznowienie umorzonego postępowania. Wniosek został rozpatrzony pozytywnie uchyleniem w dniu [...] kwietnia 2014r. powyższej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców i podjęciem postępowania na nowo. W dniu [...] października 2014r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydał decyzję Nr [...] orzekającą o odmowie udzielenia panu A.M. ochrony międzynarodowej. W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, że wnioskodawca nie spełnia przesłanek Konwencji Genewskiej do udzielenia ochrony międzynarodowej. Powyższe rozstrzygnięcie utrzymała następnie w mocy Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] grudnia 2014r. Nr [...] a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania wyżej wskazanej decyzji RdU postanowieniem z dnia [...] marca 2015r. (sygn. akt IV SA/Wa 484/15), po czym postanowieniem z dnia 25 czerwca 2015r. (sygn. akt II OZ 587/15) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie strony na to rozstrzygnięcie. Następnie w dniu 7 października 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał wyrok (sygn. akt IV SA/Wa 484/15) oddalający skargę strony na decyzję Nr [...].

W dniu 7 maja 2015r. pan A.M. ponownie wystąpił do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej.

Organ stwierdził, że art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach stanowi, że cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej lub decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej, lub decyzja o pozbawieniu go ochrony międzynarodowej stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona. Zgodnie z art. 302 ust. 1 pkt 16 tej samej ustawy, decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy została wydana decyzja o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej lub decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej i nie opuścił on terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie i przypadku, o którym mowa w art. 299 ust. 6 pkt2.

Biorąc pod rozwagę przedstawiony wyżej stan faktyczny organ stwierdził zasadność wydania zaskarżonej decyzji wskazując, że w sprawie została wyczerpana dyspozycja art. 302 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach, ponieważ skarżący nie zastosował się do treści art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Organ podkreślił, że w dniu [...] grudnia 2014r. Rada do Spraw Uchodźców wydała decyzję Nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2014r. Nr [...] orzekającej o odmowie udzielenia A.M. ochrony międzynarodowej. Decyzja RdU została doręczona zainteresowanemu w dniu 19 grudnia 2014r. Wprawdzie cudzoziemiec zaskarżył to rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie występując przy tym z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania, jednak wyżej wymieniony Sąd nie uwzględnił tego wniosku. W związku z powyższym organ stwierdził, że A.M. powinien opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia 19 grudnia 2014r. - to jest do dnia 18 stycznia 2015r. Skarżący nie zastosował się jednak do powyższego obowiązku. Organ wskazał, że art. 303 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach, stanowi, że odmawia się wszczęcia postępowania w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu, jeżeli toczy się postępowanie w sprawie udzielenia temu cudzoziemcowi ochrony międzynarodowej chyba, że cudzoziemiec złożył kolejny wniosek w sprawie udzielenia mu ochrony międzynarodowej. Natomiast zgodnie z art. 305 ust. 2 tej samej ustawy, postępowania w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu nie zawiesza się w przypadku, gdy cudzoziemiec złożył kolejny wniosek w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej. Przepis art. 302 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach ma charakter obligatoryjny. Już samo stwierdzenie faktów odpowiadając hipotezie powyższego przepisu uzasadnia zastosowanie sankcji w postaci zobowiązania cudzoziemca do powrotu oraz do orzeczenia zakazu ponownego wjazdu przez określony czas. Taka konstrukcja normy prawnej ma przede wszystkim na celu dyscyplinowanie cudzoziemców do przestrzegania przepisów ustanowionych dla zapewnienia kontroli wjazdu i pobytu cudzoziemców. Wobec powyższego wynikająca z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego zasada, iż sprawę należy załatwić zgodnie z wnioskiem strony o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny uwzględniając słuszny interes strony - doznaje istotnego ograniczenia. Zastosowanie w/w zasady nie może bowiem prowadzić do naruszenia przepisów prawa materialnego. Pogląd taki opiera się na założeniu, że zasada powyższa ma zastosowanie tylko w odniesieniu do decyzji opartych na zasadzie uznania administracyjnego, podczas gdy w niniejszym postępowaniu o treści rozstrzygnięcia wprost rozstrzyga przepis prawa materialnego. W art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach zostały wyszczególnione okoliczności stanowiące negatywne przesłanki w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu. I tak zgodnie z tym przepisem, w przypadkach, o których mowa w art. 302 ust. 1, decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu nie wydaje się cudzoziemcowi, gdy:

1) posiada status uchodźcy, korzysta z ochrony uzupełniającej lub

2) udzielono mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany lub zachodzą przesłanki do ich udzielenia, lub

3) udzielono mu zezwolenia, o którym mowa w art. 187 pkt 6 lub 7, lub

4) jest małżonkiem obywatela polskiego albo cudzoziemca posiadającego zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i nie sprzeciwiają się temu względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, chyba że celem zawarcia związku małżeńskiego lub jego istnienia jest obejście niniejszej ustawy, lub

5) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy Schengen wydanej w celu, o którym mowa w art. 60 ust. 1 pkt 23, upoważniającej tylko do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i pobytu na tym terytorium, zezwolenia, o którym mowa w art. 181 ust. 1, albo zezwolenia, o którym mowa w art. 176, lub

6) udzielono mu zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lub

7) posiada zezwolenie pobytowe lub inne zezwolenie uprawniające do pobytu, udzielone przez inne państwo obszaru Schengen, i nie sprzeciwiają się temu względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, chyba że cudzoziemiec nie udał się niezwłocznie na terytorium tego państwa obszaru Schengen po pouczeniu go o obowiązku wyjazdu na terytorium tego państwa, o którym mowa w art. 314, lub

8) jest czasowo oddelegowany w celu świadczenia usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez pracodawcę mającego siedzibę na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej oraz jest uprawniony do przebywania i zatrudnienia na terytorium tego państwa, jeżeli decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu miałaby zostać wydana z uwagi na przebywanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim lub ze względu na przekroczenie lub usiłowanie przekroczenia granicy wbrew przepisom prawa, lub

9) może zostać niezwłocznie przekazany do państwa trzeciego na podstawie umowy międzynarodowej o przekazywaniu i przyjmowaniu osób po uprzednim zatrzymaniu go w związku z przekroczeniem granicy wbrew przepisom prawa, lub

10) może być niezwłocznie doprowadzony do granicy, jeżeli został zatrzymany w strefie nadgranicznej bezpośrednio po nieumyślnym przekroczeniu granicy wbrew przepisom prawa, lub

11) może zostać niezwłocznie przekazany do innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej na podstawie obowiązującej w dniu 13 stycznia 2009 r. umowy międzynarodowej o przekazywaniu i przyjmowaniu osób, lub

12) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zaświadczenia, o którym mowa w art. 170.

13) może zostać przekazany do innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej na podstawie przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca (Dz. Urz. UE L 180 z 29.062013) zwanego dalej "rozporządzeniem 604/2013".

Art. 348 ustawy o cudzoziemcach stanowi, że cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zobowiązanie go do powrotu:

1) może nastąpić jedynie do państwa, w którym, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.:

a) zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub

b) mógłby on zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, lub

c) mógłby być zmuszony do pracy, lub

d) mógłby być pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej, lub

2) naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub

3) naruszałoby prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu.

Natomiast zgodnie z art. 351 tej samej ustawy, zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udziela się cudzoziemcowi, jeżeli zobowiązanie go do powrotu:

1) może nastąpić jedynie do państwa, w którym, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.:

a) zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub

b) mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, lub

c) mógłby on być zmuszony do pracy, lub

d) mógłby być pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej - w przypadku gdy zachodzą okoliczności do odmowy udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, o których mowa w art. 349, lub

2) jest niewykonalne z przyczyn niezależnych od organu właściwego do przymusowego wykonania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu i od cudzoziemca, lub

3) może nastąpić jedynie do państwa, do którego wydanie go jest niedopuszczalne na mocy orzeczenia sądu albo z uwagi na rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie odmowy wydania cudzoziemca.

W toku postępowania odwoławczego organ orzekający w drugiej instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 303 ust. 1 w związku z art. 348 i 351 ustawy o cudzoziemcach.

Rozpatrując sprawę pana A.M. w kontekście postanowień art. 348 ust. 1 i 351 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach organ odwoławczy uznał za zasadne wskazanie na argumentację zawartą w decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2014r. Nr [...] a stanowiącą podstawę odmowy udzielenia skarżącemu ochrony międzynarodowej. Uznanie takie organ odwoławczy oparł na stwierdzeniu, że zasadność udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt ze względów humanitarnych czy pobyt tolerowany z uwagi na zagrożenia wymienione w tych przepisach oceniana jest w kontekście tych samych okoliczności wskazanych przez skarżącego w postępowaniu o udzielenie ochrony międzynarodowej. Okolicznościami tymi miały być obawy strony przed powrotem do kraju pochodzenia z powodu prześladowań i przemocy, jakiej cudzoziemiec miał doznać ze strony policji i członków islamskiego podziemia zbrojnego, którzy w listopadzie 2012r. mieli go uprowadzić i przetrzymywać przez 4 miesiące, stosując przy tym wobec niego przemoc (tortury), w wyniku czego cudzoziemiec zachorował na zapalenie płuc i utracił świadomość, którą odzyskał dopiero w szpitalu w G. Powodem prześladowań cudzoziemca miały być podejrzenia, że był on odpowiedzialny za kradzież broni, którą mieli otrzymać bojownicy islamscy. Z tego też powodu miał być dwukrotnie zatrzymany przez policję w C. rzekomo podejrzewającej go o przynależność do nielegalnej formacji zbrojnej. Cudzoziemiec nie był aresztowany ani sądzony i nie należał do żadnej partii politycznej ani organizacji.

Po rozpatrzeniu wniosku pana A.M. o udzielenie mu ochrony międzynarodowej Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdził, że ustalony w sprawie stan faktyczny nie daje podstaw do uznania, że skarżący był prześladowany lub prześladowaniem zagrożony w kraju pochodzenia ze względu na rasę, religię, narodowość, przynależność do określonej grupy społecznej lub ze względu na poglądy polityczne, natomiast uprowadzenie go przez członków zbrojnego podziemia nie może być uznane za przesłankę do udzielenia wnioskodawcy ochrony międzynarodowej. Napaść ta - w opinii organu pierwszej instancji - była działaniem przestępczym o charakterze kryminalnym podjętym przez podmioty niepaństwowe. Organ pierwszej instancji stwierdził ponadto w decyzji z Nr [...], że w stosunku do cudzoziemca nie zachodzi żadna z przesłanek wskazujących, iż po powrocie do kraju pochodzenia mógłby on doznać krzywdy przez orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karalnie. W toku postępowania odwoławczego w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie znalazł podstaw do zmiany przedstawionej wyżej oceny. Wprawdzie w toku przesłuchania w dniu 8 czerwca 2015r. pan A.M. ponownie podniósł, że w kraju pochodzenia istnieje dla niego zagrożenie ze strony obecnych władz [...], milicji i struktur bezpieczeństwa przez które rzekomo ma być poszukiwany (o czym miał się dowiedzieć od znajomych mieszkających w C.), to jednak nie przedstawił żadnych dowodów w tym przedmiocie.

Organ II instancji uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa A.M. do ochrony jego życia rodzinnego, ani praw dziecka w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności ani Konwencji o prawach dziecka. Art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności nie nakłada na państwo ogólnego obowiązku poszanowania dokonanego przez cudzoziemców wyboru kraju, w którym chcieliby oni mieszkać, a także obowiązku wyrażenia zgody na połączenie rodziny, konieczności zapewnienia możliwości podtrzymywania stosunków towarzyskich na jego terytorium itd. Konwencja nie gwarantuje prawa do wjazdu i pobytu cudzoziemca w kraju goszczącym. Jest to stanowisko ugruntowane w orzecznictwie. Przepisy Konwencji nie mogą być interpretowane w sposób prowadzący do narzucania państwu przyjmującemu cudzoziemców konieczności legalizowania im pobytu w formie przez nich wybranej, na wybranej przez cudzoziemców podstawie prawnej, wbrew przepisom prawa krajowego oraz bez względu na okoliczności faktyczne sprawy. W orzecznictwie ETPCz prezentowany jest pogląd, że naruszenia przepisów regulujących wjazd i pobyt cudzoziemców mogą uzasadniać podjęcie ingerencji w prawo do życia rodzinnego, czy prywatnego cudzoziemca i ingerencja ta może polegać nawet na wydaleniu z kraju goszczącego (Darren Omoregie i Inni p-ko Norwegii, wyrok z dnia 31 lipca 2008r, skarga nr 265/07, Nunez p-ko Norwegii, wyrok z dnia 28 czerwca 2011, skarga nr 55597/09, Antwi i inni p-ko Norwegii (skarga nr 26940/10 wyrok z dnia 14 lutego 2012r.). Nie ma przy tym istotnego znaczenia, czy reakcją państwa na zjawisko nielegalnej imigracji jest sankcja karna czy środki administracyjne. W obu ostatnich orzeczeniach podkreślono, że przyznanie organom władzy możliwości reakcji w postaci wydalenia ( aktualnie zobowiązanie do powrotu) obywatela państwa trzeciego stanowi ważny środek ogólnej prewencji w odniesieniu do poważnych lub powtarzających się naruszeń prawa imigracyjnego. Należy uznać, iż system wykonywania krajowego prawa ¡migracyjnego, który został oparty na sankcjach administracyjnych w postaci zobowiązania do powrotu, jako taki nie skutkuje brakiem zgodności z art. 8 Konwencji. To czy ostatecznie wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu będzie uznane za zgodne z art. 8 Konwencji zależeć może ostatecznie od tego, czy podjęta przez władze krajowe ingerencja pozostaje w należytej proporcji do stwierdzonych naruszeń prawa, czyli, czy ingerencja ta jest konieczna w demokratycznym społeczeństwie. Dokonując oceny, czy zaskarżona decyzja naruszałaby prawo cudzoziemca do życia rodzinnego, czy prywatnego w pierwszej kolejności należy wziąć pod uwagę skutki, jakie wiążą się z wydaniem decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Zaskarżona decyzja orzeka wprawdzie o zobowiązaniu cudzoziemców do powrotu, jednak orzeczony zakaz ponownego wjazdu do Polski nie jest bezterminowy - wynosi 1 rok. Ewentualna ingerencja w prawo, o którym mowa w art. 8 Konwencji nie ma zatem charakteru bezterminowego. Dodatkowo należy wyjaśnić, iż nie każdy rodzaj więzów rodzinnych, czy prywatnych z krajem goszczącym zasługuje na jednakową ochronę. Dopuszczalność ingerencji w prawo do życia rodzinnego, czy prywatnego będzie uzależniona od okoliczności konkretnego przypadku. Mając na uwadze okoliczność udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych uwzględnioną w art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach należy wskazać, iż w orzecznictwie ETPCz rozumienie pojęcia "życie rodzinne" co do zasady dopowiada związkom pomiędzy najbliższymi członkami rodziny np.: małżonkami (konkubentami), pomiędzy rodzicami i ich małoletnimi dziećmi, czy pomiędzy małoletnim rodzeństwem.

Jak wyżej wspomniano, A.M. nie jest małżonkiem obywatelki polskiej ani cudzoziemki posiadającej zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i nie wykazał żadnych innych osób, z którymi łączyłyby go więzy o charakterze rodzinnym w naszym kraju. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że cudzoziemiec zawarł w roku 2010 związek małżeński z A.I., której decyzją Nr [...] odmówiono udzielenia ochrony międzynarodowej. Podczas przesłuchania w dniu 8 czerwca 2015r. cudzoziemiec zeznał, że w [...] przebywa jego była żona (po rozwodzie) z dziećmi, ale nie utrzymuje z nimi kontaktu.

Zaskarżona decyzja nie narusza również prawa cudzoziemca do ochrony jego życia prywatnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Formułując powyższe stanowisko organ uwzględnił dorobek orzeczniczy Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, który wskazuje, że art. 8 Konwencji chroni życie prywatne rozumiane, jako prawo do ustanowienia i rozwoju relacji z innymi istotami ludzkimi i światem zewnętrznym i niekiedy może obejmować kwestię jednostkowej społecznej tożsamości. Trybunał w przeszłości zaakceptował pogląd, że ogół społecznych więzi pomiędzy osiedlonym imigrantem i społeczeństwem, w którym żyje stanowi część pojęcia "życie prywatne". Trybunał podkreślił, że jedynie w niewielu przypadkach osiedlony imigrant nie będzie w stanie wykazać, że jego wydalenie nie będzie ingerowało w jego życie prywatne chronione przez art. 8 Konwencji. Takie stanowisko wyrażono w wyroku w sprawie Balogun p-ko Wielkiej Brytanii z dnia 10 kwietnia 2012r. (numer 60286/09). W/w orzeczenie nie może być jednak odbierane jako głos za bezwarunkową ochroną przed wydaleniem cudzoziemca z kraju goszczącego. W dalszej części w/w orzeczenia Trybunał odnotował, że nie wszyscy osiedleni imigranci mają równie mocne więzi z krajem goszczącym i w/w kwestia z reguły powinna być przedmiotem oceny w kontekście ,,proporcjonalności" podjętego środka, jakim jest wydalenie cudzoziemca z kraju goszczącego. Szczególną wzmocnioną ochroną objęci są np.: tzw. emigranci drugiej generacji, co już częściowo wyjaśniono powyżej. Orzecznictwo ETPCz wskazuje, że wydalenie takich osób nawet w przypadku popełnienia przez te osoby relatywnie poważnych przestępstw lub też notorycznego naruszania prawa może okazać się w pewnych przypadkach niedopuszczalne (wyrok z dnia 22.04.2004r. Radovanovic p-ko Austrii sprawa nr 42703/98, z 27 października 2005 r. Keles v. Republika Federalna Niemiec, sprawa nr 32231/02). Powyższe zapatrywanie wiąże się przede wszystkim z kwestią długości zwykle legalnego pobytu w kraju goszczącym i związanej z tym relatywnie silnej integracji z tym krajem przy często występującej nieznajomości kraju ojczystego i jego języka i istniejącymi obiektywnymi trudnościami w przeniesieniu centrum życiowego do kraju pochodzenia. Odnosząc się do sytuacji skarżącego należy podnieść, że opuścił on kraj pochodzenia w roku 2013r., a więc nie tak dawno. Nie ma więc podstaw do uznania, że w przypadku skarżącego miało miejsce przeniesienie centrum jego życia do Polski a powrót do [...] spowoduje pogorszenie w drastyczny sposób możliwości jego egzystencji.

Zarówno w toku postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej jak i w postępowaniu w sprawie zobowiązania do powrotu A.M. podnosił, że w wyniku doznania krzywd i prześladowań w kraju pochodzenia rozchorował się i powinien być leczony w Polsce, ponieważ jest to niemożliwe w [...]. Podczas przesłuchania w dniu [...] czerwca 2015r. cudzoziemiec stwierdził, że jego stan zdrowia jest bardzo zły, albowiem ma problemy z płucami, ma zapalenie wątroby typu C i problemy z układem pokarmowym oraz zaburzenia stresowo-emocjonalne i zaburzenia pamięci. Z dołączonej do akt sprawy dokumentacji medycznej wynika, że od dnia 21 stycznia 2015r. do dnia 2 lutego 2015r. skarżący przebywał w [...] Szpitalu Specjalistycznym w W., do którego został przyjęty z powodu zapalenia płuc. Opuszczając szpital cudzoziemiec otrzymał zalecenia co do dalszego leczenia i trybu życia, w tym kontrolę w poradni lekarza rodzinnego i poradni chorób zakaźnych, przyjmowanie leku o nazwie POLPRAZOL oraz prowadzenie zdrowego trybu życia, unikanie używek, regularne odżywianie i umiarkowany wysiłek. Należy tu dodać, że A.M. przedstawił również dokumentację medyczną z kraju pochodzenia, z której wynika, że podczas pobytu w szpitalu w C. był leczony na zapalenie płuc. Zapytany podczas przesłuchania w dniu 8 czerwca 2015r. o zażywane leki cudzoziemiec stwierdził, że bierze tylko lekarstwa na ból głowy. W ocenie organu odwoławczego, skarżący może z powodzeniem kontynuować leczenie w kraju pochodzenia.

W toku postępowania odwoławczego w sprawie odmowy udzielenia panu A.M. ochrony międzynarodowej cudzoziemiec dołączył do odwołania opinię psychologiczną pani M.K. stwierdzającą, że stwierdzono u niego występowanie zespołu stresu pourazowego, który może być następstwem przebytej przemocy fizycznej. Organ stwierdził (co podniosła Rada do Spraw Uchodźców w swojej decyzji z dnia [...] grudnia 2014r. Nr [...]), że opinia taka, wydana przez psychologa nie będącego biegłym w danej dziedzinie, nie może być dowodem w sprawie. Opinia taka ma jedynie walor dokumentu prywatnego, którego moc dowodowa sprowadza się do tego, że osoba, która dokument taki podpisała, złożyła oświadczenie o treści zawartej w tym dokumencie (wyrok NSA z dnia 8 listopada 2013r. - sygn. akt I FSK 1571/12). Opinia ta nie jest wystarczająca dla jednoznacznego potwierdzenia prześladowań skarżącego w kraju pochodzenia z przyczyn wymienionych w Konwencji Genewskiej.

Biorąc więc pod rozwagę całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy uznał, iż sytuacja A.M. nie uzasadnia udzielenia mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych, czy pobyt tolerowany albowiem nie zaistniały żadne okoliczności, które mogłyby świadczyć, że powrót cudzoziemca do kraju pochodzenia wiązałby się z jakimkolwiek naruszeniem przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, w tym prawa do ochrony życia rodzinnego czy prywatnego. Organ pierwszej instancji właściwie przeprowadził postępowanie dowodowe w sprawie i dokonał słusznej oceny tego materiału, a przebieg postępowania nie wskazuje na naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 315 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu określa się termin dobrowolnego powrotu, który wynosi od 15 do 30 dni, liczony od dnia doręczenia decyzji. Natomiast art. 315 ust. 2 pkt 1 tej samej ustawy stanowi, że w decyzji, o której mowa w ust. 1, nie określa się terminu dobrowolnego powrotu cudzoziemca, gdy istnieje prawdopodobieństwo ucieczki cudzoziemca. Zgodnie z art. 315 ust. 3 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, prawdopodobieństwo ucieczki cudzoziemca istnieje w szczególności, gdy cudzoziemiec przekroczył lub usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa.

Art. 318 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach stanowi, że decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu orzeka się o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oraz określa się okres tego zakazu. Natomiast zgodnie z art. 318 ust. 2 pkt 1 tej samej ustawy, zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen orzeka się w przypadku wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, w której nie określono terminu dobrowolnego powrotu.

Zgodnie z art. 319 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, zakaz, o którym mowa w art. 318 ust. 1, określa się od 6 miesięcy do 3 lat - w przypadkach, o których mowa w art. 302 ust. 1 pkt 1-3,6, 10, 12, 13, 15 lub 16. Dlatego organ uznał, że decyzja organu I instancji została wydana zgodnie z prawem.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiódł skarżący, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie. Wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W uzasadnieniu skargi przedstawił stan faktyczny w sprawie i stwierdził, że nie otrzymał zaskarżonej decyzji. Dowiedział się o nie z decyzji Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców z [...] maja 2016 r. Wyjaśnił także powody nie złożenia skargi w terminie.

Postanowieniem z 7 czerwca 2016 r. WSA przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Przedmiotem oceny pod względem legalności jest decyzja Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców z [...] grudnia 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] maja 2015 r. w przedmiocie zobowiązania skarżącego do powrotu, wydana na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 16, art. 315 ust. 2 pkt 1, art. 318 ust. 1 i 2 pkt 1, 319 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach.

Organ ustalił, że w stosunku do cudzoziemca wydano ostateczną decyzję o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej, cudzoziemiec nie opuścił Polski w terminie 30 dni od daty w której decyzja stała się ostateczna a więc na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach organ miał obowiązek wydania decyzji zobowiązującej do powrotu do kraju pochodzenia.

Oceniając zebrane w sprawie dowody Sąd w pełni podziela ustalenia organu iż wobec uostatecznienia się decyzji odmownej organ zobligowany był do wydania decyzji zobowiązującej cudzoziemca do powrotu. Ostateczną decyzją była decyzja nr [...] Rady do Spraw Uchodźców z [...] grudnia 2014 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców z [...] września 2014 r. nr [...]. Jak wynika z akt decyzja została doręczona skarżącemu [...] grudnia 2014 r. Skarga na tę decyzję została oddalona wyrokiem WSA w Warszawie z 7 października 2015 r. sygn. akt IV SA/WA 484/15. W związku z tym skarżący zobowiązany był do opuszczenia kraju w terminie 30 dni liczonymi od 19 grudnia 2014 r. a więc do 18 stycznia 2015 r. Co prawda cudzoziemiec złożył ponowny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej (wniosek z 7 maja 2015 r.) to jednak złożenie kolejnego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej nie wstrzymuje procedury wydaleniowej (art. 303 § 4 ustawy o cudzoziemcach), a przepis art. 302 ust. 1 pkt 6 statuuje obowiązek organu wydania decyzji o wydaleniu. Nie ma tu mowy o uznaniu administracyjnym.

W związku z tym organ prawidłowo ustalił, że zachodzą w przypadku skarżącego przesłanki do jego wydalenia.

Nie budzą także wątpliwości ustalenia organu o braku przesłanek negatywnych do wydania takiej decyzji gdyż w stosunku do skarżącego nie zachodzą przesłanki o jakich mowa w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Nie zachodzą także przesłanki z art. 348 tej ustawy pozwalające na udzielenie cudzoziemcowi zgody na pobyt ze względów humanitarnych oraz przesłanki z art. 351 tej ustawy. Organ w tym zakresie w sposób wnikliwy przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w tym ocenił również argumentację przedstawioną w decyzji o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej. Ocenę tę Sąd przyjmuje jak własną bez potrzeby jej powtarzania. Od daty wydania decyzji o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej nie doszło do żadnej zmiany w sytuacji skarżącego jak również w ocenie sytuacji w kraju pochodzenia. Słusznie organ podniósł, że ponowne powoływanie się na obawy cudzoziemca o jego prześladowanie przez obecne władze [...] nie zostały poparte żadnymi nowymi dowodami. Organ w sposób wyczerpujący odniósł się także do przesłanek udzielenia ochrony na podstawie Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności wskazując, że Konwencja nie gwarantuje prawa wjazdu i pobytu w kraju goszczącym. Powołał w tym zakresie orzecznictwo ETPCz z którym należy się w pełni zgodzić. Zwrócił także uwagę na fakt, że obowiązek wyjazdu z kraju jest ograniczony w czasie co oznacza, że po jego upływie skarżący będzie mógł co do zasady ponownie przyjechać do Polski. Trafnie organ wywiódł, że decyzja nie narusza praw cudzoziemca do ochrony jego życia prywatnego. Rozważania organu w tym zakresie są wyczerpujące i nie wymagają uzupełnienia.

Sąd w pełni podziela wywody decyzji, że prawo nie gwarantuje cudzoziemcowi pozostania w Polsce tylko z tego powodu, że jest chory. Organ ocenił przedstawioną przez skarżącego dokumentację medyczną i zasadnie przyjął, że może leczyć się w [...], co zresztą czynił przed wyjazdem do Polski. Prawidłowo organ ocenił przedstawioną opinię psychologiczną wskazując, że nie stanowi ona dowodu na okoliczność doznanej w kraju pochodzenia przemocy fizycznej.

W ocenie sądu organ trafnie, z prawidłowym zastosowaniem reguł postępowania wyjaśniającego, wywiódł, że w przypadku skarżącego brak jest takich elementów, które pozwalałyby uznać go za osobę wobec której władze [...], bądź podmioty wymienione w art. 16 ust. 1 pkt 2-3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, miałyby zamiar podjąć lub podejmowały działania o charakterze prześladowania z przyczyn politycznych, religijnych lub z powodu innych przesłanek konwencyjnych i aby zaistniały przesłanki negatywne uzasadniające odstąpienia od wydalenia.

Rozważania zaprezentowane w tej materii są wyczerpujące i logiczne. Zdaniem Sądu nie można przypisać im cechy dowolności, czy też braku racjonalności.

Skarga nie zawiera żadnych argumentów których istnienie mogłoby podważać legalność zaskarżonej decyzji. Skarżący wskazał jedynie, że nie otrzymał decyzji z [...] grudnia 2015 r. Jak wynika z akt decyzja została skierowania na adres pełnomocnika skarżącego M.K. i nie została przez nią odebrana. Postanowieniem z [...] września 2016 r. WSA w Warszawie przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi (k 33 akt sądowych) z powodu wadliwości doręczenia decyzji. W związku z tym ostatecznie skarżący zachował prawo do zaskarżenia decyzji. To uchybienie organu nie miało wpływ na trafność rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 2790 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.