Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1666/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 ust. 4 i 8, art. 25 par. 3, art. 32,52 par. 3 i 4, art. 58 par. 1 pkt 1,5,6, art. 183 par. 2 pkt 2, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 1 ust. 1, art.4 ust. 1 pkt 5, art. 5 ust. 2, art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a
journal: Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys, Sędzia NSA Irena Kamińska, Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.), Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Kopania, po rozpoznaniu w dniu 10 października 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. z siedzibą w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 3 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SAB/Bd 11/13 w sprawie ze skargi J. P. na bezczynność [...] S.A. z siedzibą w Gdańsku Oddział w Toruniu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od [...] S.A. z siedzibą w Gdańsku na rzecz J. P. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SAB/Bd 11/13 zobowiązał [...] S.A. w Gdańsku Oddział w Toruniu do rozpatrzenia wniosku J. P. z dnia [...] sierpnia 2011 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku oraz stwierdził, że bezczynność nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podał następujący stan faktyczny i prawny:

J. P. pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. wezwał [...] S.A. Oddział w Toruniu do podjęcia negocjacji w przedmiocie ustalenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przez Spółkę z nieruchomości położonej w K. (działka nr [...]) oraz ustanowienia na tej nieruchomości służebności przesyłu za wynagrodzeniem. Wnioskodawca podniósł, że przedmiotowa nieruchomość nie została wywłaszczona na potrzeby budowy linii elektroenergetycznych, prawo własności nie zostało w żaden sposób ograniczone, nie zawarto żadnej umowy dotyczącej korzystania przez Spółkę z tej nieruchomości, jak również nie została ustanowiona służebność przesyłu. J. P. wniósł jednocześnie o udostępnienie kserokopii wszystkich ewentualnych decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii elektroenergetycznych, na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.).

W odpowiedzi, pismem z dnia [...] września 2011 r., Spółka poinformowała, że ze względu na bardzo dużą ilość składanych wniosków oraz konieczność zgromadzenia dokumentacji archiwalnej i znacznej pracochłonności w procesie jej analizowania odpowiedzi udzieli w terminie czterech miesięcy. Pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. Spółka wskazała, że urządzenia elektroenergetyczne znajdujące się na działce nr [...] zostały posadowione w latach 1968, 1970 i 1980 i podniosła zarzut zasiedzenia służebności gruntowej, w związku z upływem trzydziestoletniego okresu posiadania widocznych na nieruchomościach linii elektroenergetycznych.

Skarżący pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. zwrócił się do [...] S.A. Oddział w Toruniu o określenie, w jaki sposób i w jakim zakresie terytorialnym korzysta ona z prawa służebności gruntowej oraz ponownie wystąpił o udostępnienie kserokopii decyzji dotyczących budowy linii elektroenergetycznych znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości, a jeśli nie będzie to możliwe, o wskazanie, jaki organ decyzję taką wydał, jej numer i datę. Wniósł również o wyjaśnienie, czy od chwili wybudowania do dnia obecnego zmieniono położenie urządzeń stanowiących część linii elektroenergetycznych.

W odpowiedzi Spółka poinformowała, że od chwili wybudowania do chwili obecnej nie zmieniono położenia urządzeń stanowiących część linii elektroenergetycznych. Jednocześnie poinformowała, iż ustawa o dostępie do informacji publicznej nie obejmuje przedsiębiorstwa jakim jest [...] S.A. Oddział w Toruniu, w związku z czym brak jest podstaw prawnych do udostępnienia posiadanych dokumentów.

J. P. pismem z dnia [...] listopada 2012 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność [...] S.A. Oddział w Toruniu zarzucając jej nieudostępnienie informacji publicznej oraz brak rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzenia postępowania w tym przedmiocie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2013 r. zobowiązał [...] S.A. w Gdańsku Oddział w Toruniu do rozpatrzenia wniosku J. P. z dnia [...] sierpnia 2011 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, powołując się na treść art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, która podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonym w ustawie. Krąg informacji, które ustawa uznaje za informację publiczną, określony został natomiast w jej art. 6. Sąd podał, że aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, musi odnosić się do sfery faktów. W rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej dokumentem urzędowym, który zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy podlega udostępnieniu, jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy (art. 6 ust. 2). Zdaniem Sądu z powyższego wynika, że żądane przez skarżącego dokumenty w postaci decyzji administracyjnych dotyczących budowy i lokalizacji linii elektroenergetycznych, stanowią informację publiczną w rozumieniu przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Sąd wskazał ponadto, powołując się na treść art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, że do udostępniania informacji publicznej obowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, a w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów (Skarb Państwa posiada 84,17% akcji spółki [...] S.A., a ta z kolei kontroluje [...] S.A., bowiem ma w niej 99,75 % akcji). Użyte z kolei w treści powyższego przepisu sformułowanie "zadania publiczne" jest pojęciem szerszym od "zadań władzy publicznej", bowiem pomija element podmiotowy, co w konsekwencji oznacza możliwość wykonywania zadań publicznych przez podmioty niebędące organami władzy. Tak rozumiane "zadania publiczne" cechują się powszechnością i użytecznością dla ogółu, co sprzyja osiąganiu celów zarówno konstytucyjnych, jak i ustawowych. Sąd powołał się również na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2006 r. sygn. akt P 24/05 (Dz.U. z 2006 r. Nr 141, poz. 1012), w którym wskazano, że dostęp do zasobów energetycznych ma podstawowe znaczenie z punktu widzenia społeczeństwa i poszczególnych jednostek oraz suwerenności i niepodległości państwa. Zatem dla zapewnienia wolności i praw człowieka oraz obywatela, dysponowanie zasobami energetycznymi, urzeczywistnia wspólne dobro, o czym stanowi się w art. 1 Konstytucji RP, zaś wolność działalności gospodarczej w dziedzinie energetyki może być ograniczana – stosownie do treści art. 31 ust. 3 Konstytucji RP – tylko w ustawie i jedynie wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. W związku z tym Sąd uznał, że przedsiębiorstwa energetyczne są przedsiębiorstwami użyteczności publicznej i wykonują zadania publiczne, a w konsekwencji są zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej.

Zdaniem Sądu z powyższego wynika, że decyzje stanowiące podstawę lokalizacji i budowy linii elektroenergetycznych stanowią informację publiczną, a [...] S.A. Oddział w Toruniu, będąca przedsiębiorstwem energetycznym wykonującym zadania publiczne, jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Skoro więc skarżący domaga się kserokopii decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii elektroenergetycznych, to tym samym ww. Spółka powinna była informację taką mu udostępnić, jeżeli była w jej posiadaniu. Przepis art. 4 ust. 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej warunkuje bowiem obowiązek udostępnienia informacji publicznej podmiotu zobowiązanego w świetle art. 4 ust. 1 i 2 ustawy, od okoliczności posiadania takich informacji. Z akt przedmiotowej spawy wynika natomiast, że [...] S.A. Oddział w Toruniu nie udzieliła skarżącemu żądanej informacji, mimo że na podstawie pisma spółki z dnia [...] lipca 2012 r. można przyjąć, iż posiada ona decyzje administracyjne oraz inne dokumenty dotyczące budowy infrastruktury sieciowej.

Skargę kasacyjną od wyroku z dnia 3 kwietnia 2013 r. wniosła [...] S.A. w Gdańsku, reprezentowana przez r.pr. W. W., zaskarżając go w całości, wnosząc o stwierdzenie jego nieważności, ewentualnie uchylenie oraz zasądzenie na rzecz ww. Spółki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1. przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 183 § 2 pkt 2, art. 58 § 1 pkt 5, art. 58 § 1 pkt 6, art. 58 § 1 pkt 1, art. 52 § 3 i 4 oraz art. 3 § 2 ust. 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.";

2. przepisów prawa materialnego, tj. błędną wykładnię art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1 lit. a) tiret pierwsze ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 5 ust. 2 tej ustawy.

W uzasadnieniu zarzutu nieważności postępowania sądowoadministracyjnego skarżący kasacyjnie wskazał, że wyrok Sądu I instancji zapadł wobec podmiotu nieposiadającego zdolności sądowej. Oddział Spółki [...] S.A. w Gdańsku nie posiada bowiem zdolności prawnej, ani sądowej, wobec czego nie mógł być stroną niniejszego postępowania, czym naruszono przepis art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a. W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną sprawa nie należała także do właściwości sądu administracyjnego, bowiem skarga na bezczynność przysługuje wyłącznie w sprawach, w których wydawane są decyzje lub postanowienia oraz mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. oraz wydawane pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego. Żadna z tych sytuacji nie miała natomiast miejsca w niniejszej sprawie. Skarżąca kasacyjnie podnioła również, że przed wniesieniem skargi na bezczynność skarżący nie wezwał [...] S.A. do usunięcia naruszenia prawa, a zatem nie wyczerpał środków zaskarżenia koniecznych do złożenia skargi do Sądu.

Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego skarżąca kasacyjnie wskazała, że wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, nie była ona zobowiązana do udostępnienia skarżącemu informacji, której się domagał, bowiem [...] S.A. w Gdańsku nie należy do kręgu podmiotów wymienionych w art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Spółka ta nie może być bowiem uznana za władzę publiczną, jak również nie wykonuje zadań władzy publicznej. Jest ona spółką prawa handlowego kontrolowaną przez [...] S.A. (100% akcji). Z kolei właścicielem akcji [...] S.A. jest Skarb Państwa (ok. 82%). [...] S.A. w Gdańsku swoją działalność ogranicza jedynie do zadań operatora systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego, a zatem nie wykonuje zadań władzy publicznej. Skarżąca kasacyjnie nie jest również podmiotem dysponującym majątkiem publicznym, tj. mieniem państwowym, komunalnym, czy też mieniem należącym do podmiotów sektora finansów publicznych. [...] S.A. w Gdańsku nie jest także spółką prawa handlowego, w której Skarb Państwa posiada ponad 50% akcji w kapitale zakładowym. Skarb Państwa posiada bowiem 82% akcji jedynie w kapitale zakładowym [...] S.A., która jest większościowym akcjonariuszem w [...] S.A. w Gdańsku.

Skarżąca kasacyjnie wskazała również, że przedmiotowa sprawa dotyczy udostępnienia dokumentów znajdujących się w aktach sprawy administracyjnej, która prowadzona była przez właściwy organ administracji. To zatem od tego organu skarżący winien domagać się uzyskania tej informacji publicznej. Zdaniem [...] S.A. w Gdańsku, w przedmiotowej sprawie powinien ponadto znaleźć zastosowanie przepis art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż informacje, których domaga się skarżący, stanowią tajemnicę przedsiębiorcy. Prawo do ich uzyskania ulega zatem ograniczeniu. Żądanie udostępnienia przedmiotowych informacji zapowiada bowiem spór dotyczący urządzeń przesyłowych, a zatem ich ujawnienie może spowodować działanie na szkodę skarżącej kasacyjnie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, J. P. wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu pisma skarżący wskazał, że wniesiona skarga kasacyjna stanowi jedynie polemikę z prawidłowym rozstrzygnięciem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który koresponduje z dotychczasową linią orzecznictwa sądowoadministracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi kasacyjnej. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza natomiast związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia oraz wnioskiem.

Dokonując takiej oceny Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należało odnieść się do, jako najdalej idącego, zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Przepis ten mówi bowiem o nieważności postępowania z powodu braku zdolności sądowej lub procesowej strony, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo braku należytego umocowania pełnomocnika strony. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, strony reprezentowane były przez należycie umocowanych pełnomocników, jak również nie wskazano, aby Spółka [...] S.A., czy też jej oddział nie miały organu.

Zarzut nieważności postępowania skarżąca kasacyjnie łączy jednak z udziałem w postępowaniu sądowym podmiotu nie posiadającego zdolności sądowej, tj. Oddziału w Płocku Spółki [...] S.A. z siedzibą w Gdańsku. Zarzut ten należy uznać jednak za bezzasadny. Na wstępie wskazać należy, że niniejsze postępowanie toczy się w oparciu o przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, która jest ustawą szczególną w stosunku do ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis art. 4 tej ustawy zobowiązuje do udostępniania informacji publicznej władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, których szczegółowe wyliczenie przedstawia w ust. 1 i 2. I tak w art. 4 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy jako podmioty zobowiązane do udzielenia informacji publicznej wymieniono podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz inne osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Uznać zatem należy, że zakres podmiotowy ww. przepisu jest bardzo szeroki, bowiem dotyczy on każdej jednostki organizacyjnej wykonującej zadania publiczne, nawet gdy stanowi ona część Spółki powołaną w celu świadczenia usług na określonym terenie. Przyjmując zatem (o czym będzie mowa poniżej), że oddział spółki jest jednym z podmiotów, o których mowa w ww. przepisie, można przyjąć, że jest on jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, na którą przepisy prawa pozwalają nałożyć obowiązki lub przyznać uprawnienia lub skierować nakazy i zakazy, a także stwierdzić albo uznać uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa. Takim z kolei jednostkom organizacyjnym ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w art. 25 § 3 przyznaje zdolność sądową w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej. Z powyższego wynika, że oddział spółki może być traktowany jako organ w rozumieniu art. 32 P.p.s.a., a zatem w znaczeniu funkcjonalnym, wynikającym z charakteru wykonywanych zadań należących do zakresu zadań publicznych, co uzasadnia przyznanie mu przymiotu strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym udostępnienia informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 102/13; postanowienie NSA z dnia 26 września 2013 r. sygn. akt I OZ 811/13; https://cbois.nsa.gov.pl). W konsekwencji za niezasadny uznać należało zarzut naruszenia przepisu art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a.

Kolejnym zarzutem procesowym był zarzut niedopuszczalności złożonej w niniejszej sprawie skargi na bezczynność z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego. Zarzut ten jest jednak całkowicie chybiony. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że udzielenie informacji publicznej ma charakter czynności materialno-technicznej, wynikającej z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Identyfikacja określonego we wniosku dokumentu jako informacji publicznej determinuje konieczność jego udostępnienia, natomiast jeżeli w ocenie organu, istnieją ustawowe przeszkody do udostępnienia informacji w określony sposób lub w określonej formie, bądź istnieją ustawowe podstawy do odmowy udostępnienia takiej informacji, to zobligowany jest on do załatwienia wniosku w formie procesowej. Brak udostępnienia informacji publicznej i brak rozstrzygnięć procesowych w tym zakresie powoduje, że organ pozostaje w bezczynności. Środkiem przysługującym w tej sytuacji osobie domagającej się udostępnienia informacji publicznej jest skarga do sądu administracyjnego, wnoszona na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. (por. orzeczenia NSA: z dnia 21 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 557/10; z dnia 23 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 646/10; z dnia 15 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 667/11; z dnia 12 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 2149/12; https://cbois.nsa.gov.pl). Uznanie więc, że żądane przez stronę dokumenty stanowiły informację publiczną, uczyniła konieczną merytoryczną ocenę przez sąd administracyjny działania skarżącej kasacyjnie spółki w przedmiocie wniosku J. P.. Pozbawione zatem podstaw były zarzuty naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.

Wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie skarga na bezczynność organu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej nie musi być również poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. Wprawdzie w odniesieniu do aktów wymienionych z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. środka zaskarżenia należy poszukiwać w art. 52 § 3 P.p.s.a., jednak sama ustawa o dostępie do informacji publicznej tego typu środków zaskarżenia nie przewiduje, a w odniesieniu do aktów i czynności z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. nie przewiduje ich również ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267). Przepis art. 52 P.p.s.a. uzależnia zatem uruchomienie drogi postępowania sądowoadministracyjnego od wyczerpania środków zaskarżenia, jednak jedynie wówczas, gdy środki takie przysługują, czy to na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego, czy też przepisów szczególnych. Jak już jednak wskazano powyżej środków takich nie przewiduje zarówno ustawa o dostępie do informacji publicznej, jak i w zakresie aktów i czynności - Kodeks postępowania administracyjnego. Wykładnia językowa art. 52 § 3 P.p.s.a. upoważnia zatem do stwierdzenia, że przepis ten odnosi się do skarg na akty i czynności, a nie do bezczynności w zakresie wydawania aktów. Uwagi te dotyczą także art. 52 § 4 P.p.s.a. Wobec powyższego pozbawiony podstaw był zarzut naruszenia przepisów art. 58 § 1 pkt 6 i art. 52 § 3 i 4 P.p.s.a.

Chybione okazały się również zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego, sprowadzające się do podważenia wykładni art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 lit. a) tiret pierwsze ustawy o dostępie do informacji publicznej.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że cytowana ustawa nie zawiera art. 6 ust. 1 lit. a), gdyż przepis art. 6 ust. 1 składa się dodatkowo z pięciu punktów. Można jedynie przypuszczać, że skarżącej kasacyjnie chodziło o przepis art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tej ustawy, na który to powołał się Sąd I instancji, trafnie klasyfikując dokumenty, których żąda w niniejszej sprawie J. P., do kategorii dokumentów urzędowych wymienionych w tym przepisie, tj. aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć.

Skarżąca kasacyjnie zakwestionowała również błędne zakwalifikowanie jej przez Sąd I instancji do podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej. Wskazać jednak należy, że przepis art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej wskazuje, że obowiązek ten spoczywa na władzach publicznych oraz innych podmiotach wykonujących zadania publiczne, a zatem wyraźnie rozróżnia władze publiczne, do których z pewnością skarżąca kasacyjnie nie zalicza się, oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, których przykładowe wyliczenie zawierają punkty od 1 do 5 tego przepisu. I tak stosownie do treści art. 4 ust. 1 pkt 5 omawianej ustawy obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty reprezentujące inne państwowe osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W tym znaczeniu zobowiązanym może być również wyodrębniona jednostka danego podmiotu, jak oddział spółki akcyjnej, zwłaszcza wpisany do krajowego rejestru sądowego i wyposażony w pewną samodzielność, jak to ma miejsce w przypadku Oddziału w Toruniu Spółki [...] S.A. w Gdańsku. Jak wynika ponadto z twierdzeń skarżącej kasacyjnie, spółka ta (jej oddział) podlega przywołanemu przepisowi, bo jest osobą prawną, w której Skarb Państwa ma pozycję dominującą. Jeżeli bowiem przyjąć, że 100% akcji posiada w niej [...] S.A., w której większościowym udziałowcem jest Skarb Państwa dysponujący 82% udziałów, to w takim samym ułamku jest on współwłaścicielem pierwszej ze spółek. Posiada on bowiem pozycję dominującą w rozumieniu art. 4 pkt 10 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zm.). W orzecznictwie wskazuje się, że udział Skarbu Państwa przekraczający 40% w spółce akcyjnej pozwala na przypisanie mu takiej cechy (por. wyroki NSA z dnia 2 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 317/11 i z dnia 9 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OSK 877/11; postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2013 r. sygn. akt I OZ 997/12; https://cbois.nsa.gov.pl). W judykaturze przyjmuje się również, że przedsiębiorstwa energetyczne należą do kategorii podmiotów wykonujących "zadania publiczne", które to pojęcie użyte zostało w art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej, a ma znaczenie szersze od zwrotu "zadania władzy publicznej" zawartego w art. 61 Konstytucji RP. Jeżeli bowiem przedsiębiorstwa energetyczne mają na celu zaspokojenie powszechnych potrzeb obywateli i są istotne z punktu widzenia celów państwa, to brak jest podstaw, by odmówić im tego przymiotu (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2006 r. sygn. akt P 24/05, OTK-A 2006/7/87; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 851/10, https://cbois.nsa.gov.pl). Skoro tak, to bez względu na fakt, czy przedsiębiorstwo energetyczne wykonuje zadania w zakresie produkcji energii, czy jej przesyłania, obrotu, czy wreszcie dystrybucji, albo sprzedaży, mimo iż zadania te zostały odrębnie ujęte w ustawie z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz.U. z 2012 r., poz. 1059), bo tak wynika z art. 3 pkt 4, 5, 6, 6a, winno być traktowane jako wykonujące zadania publiczne w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. O obowiązku udostępniania przez przedsiębiorstwa energetyczne żądanej informacji decyduje jedynie to, czy dotyczy ona "sprawy publicznej" w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zawsze więc, gdy przedsiębiorstwo wypełnia zadania operatora systemu dystrybucyjnego, wymienione w ww. przepisie, realizuje ono zadania publiczne, a zatem informacje odnoszące się do tych zadań są informacjami publicznymi.

Niezrozumiałym jest natomiast, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut naruszenia przepisu art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Po pierwsze, powołanie się na tajemnicę przedsiębiorcy oznacza, że informacja, której udostępnienia żąda strona jest informacją publiczną, co akurat w niniejszej sprawie skarżąca kasacyjnie kwestionuje. Po drugie, trudno zarzucić Sądowi I instancji naruszenie przepisu, którego w ogóle nie stosował. Zauważyć bowiem należy, że w niniejszej sprawie Sąd I instancji rozpatrywał jedynie skargę na bezczynność [...] S.A. w Gdańsku Oddział w Toruniu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, podczas gdy zarzut naruszenia przepisu art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej można podnieść dopiero na etapie rozpoznawania wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Nie przesądzając zatem tego, czy informacja publiczna, której udostępnienia żąda J. P., stanowi tajemnicę przedsiębiorcy, Sąd I instancji zobowiązał jedynie skarżącą kasacyjnie spółkę do rozpoznania tego wniosku w formie prawem przewidzianej. Rzeczą skarżącej kasacyjnie jest zatem bądź udzielnie informacji, jeżeli jest w jej posiadaniu (poprzez czynność materialno-techniczną), bądź powiadomienie, że informacji takiej nie posiada, bądź też wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia w wypadku, gdy polega ona ochronie prawnej (z przyczyn, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej).

Mając na uwadze powyższe, podzielić należało pogląd Sądu I instancji, że skarga na bezczynność polegającą na nierozpoznaniu wniosku o udzielenie informacji publicznej w formie przewidzianej w ustawie o dostępie do informacji publicznej, jest zasadna. Jak wynika bowiem z akt sprawy, wniosek ten nie został rozpoznany, a okoliczności wskazywane przez skarżącą kasacyjnie nie usprawiedliwiają jej bezczynności. Podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego i procesowego nie mogły więc odnieść oczekiwanego skutku.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie 204 pkt 2 P.p.s.a.