Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2015/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie w części
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 3, art. 120. art. 145 par. 1 pkt 1 lit c i art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art 138ar 1 i 2, art 145 par 1 pkt 4, art 148 par  1 i 2 art 149 par 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania odwoławczego 1. uchyla pkt II zaskarżonego postanowienia; 2. oddala skargę w pozostałej części.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] lipca 2019 r., nr [...], Minister Środowiska - po rozpatrzeniu wniosku [...] o z siedzibą w [...] (dalej jako skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy - w pkt 1) utrzymał w mocy w całości własne postanowienie z [...] maja 2019 r., nr [...] oraz w pkt 2) odmówił wznowienia postępowania odwoławczego nr [...].

Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie sprawy.

Postanowieniem z [...] września 2018 r., nr [...], Wojewoda [...] zawiesił z urzędu postępowanie w przedmiocie potwierdzenia nabycia przez [...] z siedzibą w [...] (dalej jako [...]) z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 2012 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...],[...],[...],[...] obręb [...], gmina [...].

Natomiast Minister Środowiska postanowieniem z [...] listopada 2018 r., nr [...] - po rozpoznaniu zażalenia [...] - uchylił w całości ww. postanowienie Wojewody [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Rozstrzygnięcie to skierowano do Wojewody [...] oraz do strony postępowania - [...].

Skarżący wnioskiem z 18 marca 2019 r. wystąpił do Wojewody [...]

o wznowienie postępowania odwoławczego prowadzonego z zażalenia [...] i zakończonego ww. postanowieniem Ministra Środowiska z [...] listopada 2018 r.

Wojewoda [...] pismem z [...] marca 2019 r. przekazał Ministrowi Środowiska wniosek skarżącego o wznowienie postępowania.

Po rozpatrzeniu tego wniosku Minister Środowiska postanowieniem z [...] maja 2019 r., nr [...], odmówił wznowienia postępowania odwoławczego - wskazując, że skarżący nie dochował miesięcznego terminu określonego w art. 148 § 2 k.p.a., który należy liczyć od dnia doręczenia (12 lutego 2019 r.) pełnomocnikowi skarżącego pisma [...] z 7 lutego 2019 r. o dopuszczenie [...] do udziału w postępowaniu prowadzonym przez Sąd Rejonowy w [...] pod sygn. akt [...] w charakterze uczestnika. Podniósł, iż z uwagi na powyższą wadę natury formalnej nie można było skutecznie żądać wznowienia tego postępowania.

Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem Ministra Środowiska skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy - zarzucając organowi dowolność oceny faktów

i naruszenie przepisów postępowania.

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Środowiska postanowieniem z [...] lipca 2019 r. w pkt 1) utrzymał w mocy w całości postanowienie własne z [...] maja 2019 r. oraz w pkt 2) odmówił wznowienia postępowania odwoławczego nr [...].

W uzasadnieniu Minister wskazał, że należało ponownie rozważyć zasadność wniosku o wznowienie postępowania odwoławczego, przy udziale nowych stanowisk

w sprawie. Kwestią kluczową jest określenie, czy wniosek o wznowienie jest dopuszczalny.

Następnie stwierdził, że z uwagi na nieujawnienie nowych dowodów w sprawie, wniosek o wznowienie postępowania nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ wada proceduralna dotycząca terminu wniesienia nadal istnieje i skutecznie przekreśla żądanie wznowienia. Tezy skarżącego zawarte w uzasadnieniu wniosku

o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie wpływają na optykę Ministra w zakresie kwalifikacji opisanej wady. Skarżący nie wniósł wniosku w terminie, stąd Minister nie jest z mocy samego prawa upoważniony do jego rozpatrzenia merytorycznego.

Wskazał też, iż ocena legitymacji wnioskodawcy do uznania za stronę następuje po wznowieniu postępowania. W razie potrzeby wznowienia postępowania z uwagi na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., badanie statusu wnioskodawcy jako strony stanowi zagadnienie "materialno-prawne", stąd może zostać rozstrzygnięte jedynie postępowaniu merytorycznym, a nie w fazie wstępnej. Wobec tego aby ustalić, czy strona faktycznie została pominięta, postępowanie musi zostać wznowione - a w wyniku weryfikacji uprawnień strony i możliwości wpływu na wydane orzeczenie, dochodzi do wydania orzeczenia o którym mowa w art. 151 § 1 k.p.a.

Dodał, że w niniejszej sprawie kwestią kluczową jest norma zawarta w art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. - zgodnie z którą strona pominięta posiada ograniczony czas na wnioskowanie o wznowienie postępowania i jest to jeden miesiąc licząc od dnia,

w którym dowiedziała się o decyzji. Termin na złożenie wniosku biegnie nie od dnia

w którym zapoznano się z treścią decyzji sensu stricto, ale dowiedziano się o jej istnieniu. Wynika to wprost z literalnego brzmienia przepisu, a w prowadzonym postępowaniu ustalono, że obowiązku tego nie dochowano. O tym, kiedy strona dowiedziała się o decyzji decyduje moment, w którym strona weszła w posiadanie wiedzy o istnieniu decyzji w konkretnej sprawie, którą można zidentyfikować.

Minister podtrzymał ustalenie zawarte w postanowieniu pierwszoinstancyjnym, że taką informacją jest m.in. treść pisma [...] z 7 lutego 2019 r. - doręczonego pełnomocnikowi skarżącego w dniu 12 lutego 2019 roku. W piśmie tym pełnomocnik [...] złożył wniosek o dopuszczenie [...] do udziału w postępowaniu prowadzonym przez Sąd Rejonowy w [...] pod sygn. akt [...] w charakterze uczestnika. W pkt 3 tego wniosku podniesiono okoliczności związane z prowadzonym postępowaniem uwłaszczeniowym w stosunku do nieruchomości, będącej przedmiotem działania tak Sądu, jak i Wojewody [...]. W szczególności w pkt 3.5. na str. 16 wniosku wskazano, że w tej sprawie zapadło rozstrzygnięcie Ministra Środowiska, a mianowicie postanowienie z [...] listopada 2018 r., nr [...], którym Minister Środowiska uchylił w całości postanowienie Wojewody [...] z [...] września 2018 r., nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Zdaniem Ministra, w tej sytuacji należało przyjąć, że pełnomocnik skarżącego już w dniu 12 lutego 2019 r. dowiedział się nie tylko o zaistnieniu postanowienia Ministra Środowiska z [...] listopada 2018 r., to jest rozstrzygnięcia co do którego wnosi o wznowienie, ale nawet dowiedział się o treści tego postanowienia, przynajmniej w najważniejszej jego części, jaką jest rozstrzygnięcie.

Wobec powyższego niezasadny jest zarzut skarżącego dotyczący arbitralnego przyjęcia przez Ministra, iż skarżący dowiedział się o postanowieniu w dniu [...] lutego 2019 r. Nie zmienia tej oceny również fakt, że do pierwszego wniosku złożono oświadczenie mec. W. B. wskazujące na datę 18 lutego 2019 r. - jako datę dowiedzenia się o przedmiotowym postanowieniu. Ponadto Minister już w postanowieniu pierwszonstancyjnym zwrócił na to uwagę - wskazując, że termin okazał się być niedochowany, pomimo złożenia oświadczenia wskazującego rzekomo na jego dochowanie. Zdawał on sobie sprawę z posiadania w aktach sprawy oraz z urzędu odmiennych informacji co do daty dowiedzenia się skarżącego o rozstrzygnięciu, którego mu nie doręczono. Skoro więc daty te były rozbieżne należało przeprowadzić analizę, jej skutek zaś stanowił podstawę rozstrzygnięcia Ministra.

Organ wskazał, iż nie sposób pominąć tego, że skoro skarżący wszedł

w posiadanie (odebrał) pismo [...] w dniu 12 lutego 2019 r., to owo pismo nosi walor skutecznie doręczonego. Zatem niemożliwe staje się pominięcie tej okoliczności, niezależnie od zagadnienia "dołożenia szczególnej staranności" skarżącego w zapoznaniu się z zawartością tego pisma. A contrario, gdyby Minister przyjął wyłącznie oświadczenie skarżącego, a zignorował fakty znane z urzędu - wówczas takie właśnie zachowanie należałoby faktycznie nazwać dowolnością czy arbitralnością oceny faktów.

W dalszej części uzasadnienia Minister podniósł, że od chwili w której Wojewoda [...] zawiadomił skarżącego o przekazaniu zażalenia [...] w sprawie zawieszenia sprawy nr [...] do Ministra Środowiska (a powiadomił z nieokreślonego powodu, skoro zawieszenie następowało z urzędu i nie było innych stron w tym postępowaniu, jak tylko [...]), minęło kilka miesięcy. Była to ostatnia korespondencja w sprawie skierowana do skarżącego.

Zachodzi zatem nieprawdopodobny zbieg okoliczności, co do zainteresowania sprawą w dniu 18 lutego 2019 r. - to jest po otrzymaniu pisma [...] (12 lutego 2019 r.).

W zbiegu tych dat Minister nie daje wiary co do zapewnienia skarżącego, że momentem dowiedzenia się o zaistnieniu spornego postanowienia jest data wskazana

w oświadczeniu. Z oświadczenia wynika bowiem, że pełnomocnik dowiedział się

o postanowieniu z rozmowy z pracownikiem urzędu obsługującego Wojewodę [...] - nie wynika natomiast, że po raz pierwszy.

Organ za chybiony uznał również zarzut naruszenia przepisów postępowania,

w szczególności art. 10 k.p.a., gdyż nie prowadził on żadnego postępowania administracyjnego, a rozstrzygnięcie z [...] maja 2019 r. zapadło w fazie wstępnej, rozpoznawczej złożonego wniosku o wznowienie i to z przyczyn proceduralnych, nie zaś w wyniku merytorycznego rozpatrzenia. Dochodzi więc do swoistego stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia wniosku - co nie stanowi postępowania merytorycznego, w którym stronom służy udział w każdym etapie postępowania. Wobec tego nie naruszono uprawnienia skarżącego do udziału w postępowaniu.

Ponadto Minister podtrzymał ustalenie zawarte w postanowieniu pierwszoinstancyjnym, iż skarżący nie dochował terminu wniesienia wniosku o wznowienie, albowiem nie udowodnił tego w dacie wniesienia. Co więcej, z uwagi na uprzednio posiadaną wiedzę z urzędu, a obecnie także z uwagi na wyjaśnienia zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zasadnie należałoby podnieść wątpliwość, czy oświadczenie skarżącego jest złożone zgodnie z prawdą.

Wskazał, że nieuprawnione są twierdzenia skarżącego, iż o wydaniu postanowienia Ministra Środowiska z [...] listopada 2018 r., nr [...], dowiedział się w dniu 18 lutego 2019 r. [...] doręczył skarżącemu pismo, które zawierało wszystkie informacje pozwalające zidentyfikować postanowienie, którego skarżącemu nie doręczono i miało to miejsce ze skutkiem doręczenia w dacie 12 lutego 2019 r. W konsekwencji powyższego zasadnie przyjęto, że skarżący został powiadomiony o spornym postanowieniu w dacie skutecznego doręczenia pisma [...]. Co za tym idzie, nie dochował on miesięcznego terminu, który należy liczyć od dnia doręczenia wspomnianego wyżej pisma [...] pełnomocnikowi skarżącego. Co oczywiste, z istoty stosunku pełnomocnictwa wynika skuteczność dla strony reprezentowanej przez pełnomocnika wszystkich podejmowanych przez niego i względem niego czynności. Stwierdzenie przez organ administracji publicznej w fazie wstępnej procedury dotyczącej wznowienia postępowania, uchybienia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania, uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy i z przyczyn formalnych skutkować musi wydaniem postanowienia o odmowie jego wznowienia.

Następnie Minister - odnosząc się do zarzutu pominięcia skarżącego w doręczeniu rozstrzygnięcia Ministra Środowiska w sprawie nr [...] (co nie ma przełożenia na przebieg i rozpoznanie wniosku skarżącego o wznowienie i ponowne jego rozpatrzenie) - wskazał, że nie należy doręczać rozstrzygnięć podmiotom, które nie są stronami postępowania. Wbrew temu, co stwierdzono we wniosku skarżącego, nigdy nie było on stroną postępowania nr [...], ani też stroną w postępowaniu nr [...]. Niniejsza okoliczność była m.in. przesłanką uchylenia postanowień Wojewody [...] zawieszających tok postępowania w sprawach toczących się pod nr [...].

Ponadto - w rozumieniu art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a. - organ zawarł w orzeczeniach wykaz stron postępowania, gdzie wskazał również w jakim charakterze doręcza dane pismo konkretnemu odbiorcy. Co istotne, w przypadku postanowienia w sprawie nr [...] skierowano rozstrzygnięcie do wiadomości skarżącego, lecz było to uzasadnione jedynie udziałem skarżącego w toku tego postępowania (złożenie stanowiska w sprawie). Tym samym, udział skarżącego w postępowaniu [...] i nr [...] nigdy nie był rozpatrywany w kategoriach strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.pa.

Na marginesie organ zauważył, że w sprawie nr [...] toczy się już postępowanie sądowo-administracyjne, zawisłe przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, który zweryfikuje m.in. uprawnienie skarżącego do wniesienia zażalenia na postanowienie Ministra Środowiska w sprawie głównej. Z tego powodu ewentualne wznowienie z wniosku skarżącego podlegałoby na dzień dzisiejszy obligatoryjnemu zawieszeniu, zaś w przypadku ewentualnej weryfikacji rozstrzygnięcia Ministra Środowiska przez Sąd, mogą powstać przesłanki do rozważenia udziału skarżącego w postępowaniu.

W podsumowaniu Minister wskazał, że w toku analizy wniosku o ponowne rozpatrzenie podania skarżącego z 18 marca 2019 r. zidentyfikował wadę proceduralną zaistniałą z przyczyn leżących po stronie skarżącego. Wniosek wniesiono po terminie, w którym strona postępowania wznowieniowego miała taką sposobność. Z uwagi na dostrzeżoną wadę, nie można było skutecznie wnieść o wznowienie postępowania.

Skargę na powyższe postanowienie Ministra Środowiska do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł skarżący, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu:

1) naruszenie art. 7, art. 7a, art. 8 i art. 10 k.p.a. oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia okoliczności istotnych dla ustalenia terminu dowiedzenia się przez skarżącego o postanowieniu Ministra Środowiska z [...] listopada 2018 r., nr [...], i poczynienia arbitralnych i dowolnych ustaleń, sprzecznie z zasadą swobodnej (a nie dowolnej) oceny dowodów i wbrew obowiązkowi wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w tym:

a) zlekceważenie treści wniosku [...], oświadczenia dołączonego do wniosku (oświadczenie radcy prawnego W. B.), e-maila z 18 lutego 2019 r. oraz notatki służbowej Wojewody [...] z [...] lutego 2019 r. i całkowicie gołosłowne, bez odniesienia się do tych dokumentów uznanie, iż skarżący nie udowodnił, że dochował terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania,

b) zaniechanie wezwania [...] do wyjaśnienia okoliczności dotyczących dowiedzenia się o postanowieniu Ministra Środowiska z [...] listopada 2018 r., nr [...], pomimo, że Minister "zdawał sobie sprawę z posiadania w aktach sprawy oraz z urzędu odmiennych informacji co do daty dowiedzenia się Wnioskodawcy o rozstrzygnięciu, którego mu nie doręczono" i uznał, że "należało przeprowadzić analizę" w tym zakresie tyle, iż analizę tę prowadził bez woli wyjaśnienia rzeczywistych okoliczności sprawy a jedynie w kierunku utrzymania swojego błędnego rozstrzygnięcia,

c) zaniechanie skorzystania z urzędu z innych możliwości dokładnego wyjaśnienia sprawy i ustalenia kiedy skarżący faktycznie dowiedział się o postanowieniu Ministra Środowiska z [...] listopada 2018 r., nr [...] w tym zaniechanie przesłuchania w tym celu pracowników [...] Urzędu Wojewódzkiego K. J. i E. Z.,

d) zaniechanie wyjaśnienia okoliczności, kiedy skarżący rzeczywiście dowiedział

o postanowieniu Ministra Środowiska z [...] listopada 2018 r., nr [...] i poprzestaniu na ustaleniu, że skarżący mógł się dowiedzieć o tym postanowieniu w dniu 12 lutego 2019 r., tj. w dacie doręczenia pisma procesowego [...] w sprawie o stwierdzenie zasiedzenia, podczas gdy ustalenie takie nie wystarcza dla uznania, iż skarżący nie dochował terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, istotne jest bowiem nie to, kiedy hipotetycznie mógł się dowiedzieć o wskazanym postanowieniu i czy dochował należytej staranności w celu pozyskania tej wiedzy, lecz to, kiedy rzeczywiście się o nim dowiedział,

e) sprzeczne z zasadami praworządności a także poprawnego rozumowania (logiką)

i doświadczeniem życiowym powiązanie skuteczności doręczenia korespondencji

w innej sprawie z przesłanką wznowienia postępowania w sprawie niniejszej i uznanie, iż skoro skarżący otrzymał nie pochodzącą od organu administracji korespondencję

w innej sprawie tj. pismo procesowe w sprawie o stwierdzenie zasiedzenia, to należy uznać, że miał możliwość dowiedzieć się o spornym postanowieniu w sprawie niniejszej już w dacie doręczenia korespondencji w sprawie o stwierdzenie zasiedzenia, podczas gdy ustalenie takie nie uwzględnienia rodzaju tej korespondencji, jej obszerności i jej znaczenia (a ściślej braku znaczenia w sprawie, w której została doręczona,) a Minister całkowicie zaniechał odniesienia się do argumentacji skarżącego i nie rozważył, czy rzeczywiście już w dacie doręczenia tej korespondencji jej adresat w konkretnych przedstawionych przez skarżącego okolicznościach miał obowiązek szczegółowo się

z nią zapoznać i antycypować, że może ona zawierać informacje istotne dla złożenia wniosku o wznowienie zupełnie innego postępowania; Minister błędnie więc przyjął, że w każdym wypadku skuteczne doręczenie jakiekolwiek korespondencji zawierającej informacje o postanowieniu organu administracyjnego (i to bez informacji, że nie będzie ona doręczona tej stronie przez organ administracji!) jest równoznaczne z realną możliwością dowiedzenia się o tym postanowieniu, niezależnie od tego, czy adresat tej korespondencji zapoznał się z nią i niezależnie od tego, iż informacja o postanowieniu zawarta w tej korespondencji w innej sprawie była trudna do zauważenia już

w momencie odbierania korespondencji, a tym bardziej w okolicznościach niniejszej sprawy, gdy treść pisma nie miała znaczenia w sprawie w której pismo to zostało przesłane i nie powodowała potrzeby niezwłocznego zapoznania się z nim,

f) całkowicie dowolne, bezpodstawne i sprzeczne z zasadami poprawnego rozumowania (logiką) i doświadczeniem życiowym powołanie się na okoliczność, że od informacji o przekazaniu zażalenia [...] na postanowienie Wojewody [...] z [...] września 2018 r., nr [...] upłynęło kilka miesięcy i poprzez podważanie prawdziwości oświadczenia o dowiedzeniu się o postanowieniu Ministra z [...] listopada 2018 r., nr [...] w dniu [...] lutego 2019 r. sugestiami o rzekomo nieprawdopodobnym zbiegu okoliczności w związku z otrzymaniem w dniu 12 lutego 2019 r. pisma [...] w sprawie o stwierdzenie zasiedzenia, podczas gdy:

- zażalenie [...] na inne wcześniejsze postanowienie Wojewody [...] z [...] czerwca 2018 r., nr [...] w tej samej szeroko rozumianej sprawie Minister rozpoznał po dwuipółmiesięcznym terminie postanowieniem z [...] września 2018 r., a skarżący otrzymał je po blisko trzech miesiącach (1 października 2018 r.),

a zatem w niniejszej sprawie skarżący nie miał podstaw, aby uznawać, że już w lutym winien otrzymać postanowienie rozstrzygające zażalenie [...] z [...] października 2018 r.; co więcej skarżącemu zależało nie na szybkim ale na prawidłowym rozstrzygnięciu tej sprawy przez Ministra, zatem nie monitorował na bieżąco czy postanowienie to zostało już wydane, tym bardziej, że nie miał podstaw by uznawać, że tym razem postanowienie to nie zostanie skarżącemu doręczone, tak jak poprzednie analogiczne postanowienie Ministra Środowiska z [...] września 2018 r.;

- mając na uwadze to, że pełnomocnik skarżącego przygotowywał w tym czasie dla skarżącego raport o stanie spraw skarżącego, jak również z uwagi na to, że wniesienie skargi na wspomniane wcześniejsze postanowienie Ministra Środowiska z [...] września 2019 r. nie wstrzymywało wykonania tego postanowienia (art. 61 § 1 p.p.s.a.), pełnomocnik skarżącego postanowił sprawdzić, czy w postępowaniu przed Wojewodą [...] nie zostały podjęte jakieś czynności, stąd też skontaktował się właśnie

z Wojewodą [...], a przy tej okazji uzyskał informację, że Minister wydał wskazane postanowienie;

- gdyby, jak to sugeruje Minister, skarżący już z pisma [...] otrzymanego w dniu

12 lutego 2019 r. w sprawie o zasiedzenie skarżący dowiedział się o postanowieniu Ministra Środowiska w tej sprawie, skarżący skontaktowałby się z Ministrem, a nie

z Wojewodą [...] celem uzyskania informacji o tym postanowieniu, o tym czy

i kiedy wysłano je do skarżącego, jaką ma treść i czy może uzyskać jego kopię, to bowiem Minister wydał to postanowienie a nie Wojewoda [...], rozumowanie Ministra sugerujące, że wskutek rzekomego dowiedzenia się o postanowieniu Ministra

z [...] listopada 2018 r. z treści pisma [...] otrzymanego w dniu 12 lutego 2019 r.

w sprawie o zasiedzenie skarżący skontaktował się z Wojewodą [...] jest również z tej przyczyny chybione;

- gdyby jak to sugeruje Minister, już z pisma [...] otrzymanego w dniu 12 lutego 2019 r. w sprawie o zasiedzenie skarżący rzeczywiście dowiedział się o postanowieniu Ministra Środowiska w tej sprawie, i o tym, że nie zostanie ono mu doręczone, to nic nie stałoby na przeszkodzie, aby w terminie miesiąca chociażby z daleko idącej ostrożności złożył wniosek o wznowienie postępowania, miałby bowiem na to wystarczającą ilość czasu; skarżący jednak rzeczywiście dowiedział się o tym postanowieniu w okolicznościach wskazanych we wniosku o wznowienie (a zatem w dniu 18 lutego 2019 r. telefonicznie, a w dniu 20 lutego 2019 z akt Wojewody [...]) i nie wiedząc o tym, że we wspomnianym piśmie [...] otrzymanym 12 lutego 2019 r. zawarte są informacje o wskazanym postanowieniu z tej właśnie przyczyny, zgodnie

z prawdą wskazywał na dowiedzenie się o tym postanowieniu w okolicznościach

i w chwili wskazanej we wniosku o wznowienie w niniejszej sprawie,

g) całkowicie dowolne, bezpodstawne oraz rażąco sprzeczne z wykładnią językową oraz obowiązkiem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego ustalenie, iż ze stwierdzenia zawartego w oświadczeniu radcy prawnego W. B. z [...] marca 2019 r., że o postanowieniu dowiedział się z rozmowy z pracownikiem urzędu obsługującego Wojewodę [...] nie wynika, że dowiedział się o tym po raz pierwszy (!) podczas, gdy "dowiedzieć się" w języku polskim oznacza "uzyskać informację o czymś", "uzyskać nowa informację" a przepis art.148 § 2 k.p.a. w związku z którym złożone zostało wspomniane oświadczenie posługuje się terminem "strona dowiedziała się", który jest wystarczająco precyzyjny dla każdego, kto respektuje reguły językowe języka polskiego i zasady praworządności i prawdy obiektywnej,

2) naruszenie art. 148 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż termin do wniesienia żądania wznowienia postępowania jest liczony od dnia, w którym strona miała rzekomą możliwość dowiedzenia się o postanowieniu Ministra Środowiska z [...] listopada 2018 r., nr [...] podczas, gdy termin ten biegnie od dnia, gdy strona rzeczywiście dowiedziała się o decyzji (postanowieniu), a nie kiedy mogła się dowiedzieć a okoliczność czy strona dołożyła należytej staranności w celu zdobycia tej wiadomości, jest z punktu widzenia zachowania terminu bez znaczenia; istotna w tym zakresie jest bowiem rzeczywista data faktycznego dowiedzenia się o wskazanym postanowieniu a nie data w której pełnomocnik [...] teoretycznie mógłby się o nim dowiedzieć z treści pisma w innej sprawie jak błędnie wnioskuje Minister;

3) naruszenie art. 148 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez bezpodstawne odmówienie wznowienia postępowania odwoławczego zakończonego postanowieniem Ministra Środowiska z [...] listopada 2018 r., nr [...].

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumenty na poparcie zarzutów skargi.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

Na zasadzie art. 106 § 3 p.p.s.a. skarżący dodatkowo wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów, tj.:

1. dowodu z wydruku ze strony internetowej [...] Urzędu Wojewódzkiego wykonanego w dniu 18 lutego 2019 r. (z uwidocznioną datą wydruku w tym dniu)

z danymi telefonicznymi, które umożliwiły skontaktowanie się w tym dniu z K. J. pracownikiem [...] Urzędu Wojewódzkiego na okoliczność, iż w tym właśnie dniu radca prawny W. B. skontaktował się z K. J. i uzyskał od niej informację, iż Minister Środowiska uchylił postanowienie Wojewody [...] z [...] września 2018 r., nr [...],

2. dowodu z e-maila z 13 lutego 2019 r. radcy prawnego T. K. m.in. do radcy prawnego W. B. z prośbą o przygotowanie raportu o stanie spraw [...] na okoliczność, że z tej przyczyny w dniu 18 lutego 2019 r. radca prawny W. B. skontaktował się z K. J. i uzyskał od niej informację, iż Minister Środowiska uchylił postanowienie Wojewody [...] z [...] września 2018 r., nr [...],

3. dowodu z pisma [...] z 8 lutego 2019 r. wraz z załącznikami złożonego przez [...]

w sprawie przed Sądem Rejonowym w [...] do sygnatury akt [...]

i otrzymanego przez pełnomocnika [...] w dniu 12 lutego 2019 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z 17 lutego 2020 r. [...] przedstawił swoje stanowisko

w sprawie - wskazując, że wniosek skarżącego o wznowienie postępowania złożony został z uchybieniem terminu do jego złożenia. Zaskarżone postanowienie jest prawidłowe. organ wyjaśnił sprawę i poprawnie ją rozważył, a uczynił to w sposób nieuchybiający zasadom procedury, nadto swe rozstrzygnięcie właściwie umotywował. Dlatego nie ma żadnych podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie jedynie w części, w której Minister Środowiska odmówił wznowienia postępowania odwoławczego nr [...] (pkt II rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia).

Zgodnie z art. 138 § 1 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:

1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo

2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji

w całości albo w części, albo

3) umarza postępowanie odwoławcze.

W myśl art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję

w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Art. 138 k.p.a. w zw. z art. 144 i art. 127 § 3 k.p.a. ma odpowiednie zastosowanie do wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy od postanowienia wydanego przez ministra.

Uprawnienia decyzyjne organu odwoławczego zostały ściśle określone w art. 138 k.p.a. Oznacza to, że rozstrzygniecie organu odwoławczego musi przyjąć postać jednej z decyzji wskazanych w tym przepisie.

Minister Środowiska rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od pierwszoinstancyjnego postanowienia własnego stosując art. 138 § 1 k.p.a. mógł zatem utrzymać w mocy pierwszoinstancyjne postanowienie własne albo takie postanowienie uchylić w całości albo w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy albo uchylając to postanowienie – umorzyć postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo umarzyć postępowanie odwoławcze. Ewentualnie na mocy § 2 art. 138 k.p.a. mógł uchylić zaskarżone pierwszoinstancyjne postanowienie w całości

i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji,

Tymczasem Minister Środowiska w pkt II rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia postanowił odmówić wznowienia postępowania odwoławczego nr [...].

Należy zatem stwierdzić, że rozstrzygnięcie zawarte w pkt II zaskarżonego postanowienia nie odpowiada żadnemu z rozstrzygnięć przewidzianych art. 138

§ 1 k.p.a. Oznacza to, że zaskarżone postanowienie w zakresie pkt II narusza przepisy prawa procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie - co obligowało Sąd do wyeliminowania pkt II rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, stosowanie do art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a.

Natomiast, Sąd uznał, że prawidłowe jest rozstrzygnięcie zawarte w pkt I rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia, a więc w tej części, w której Minister utrzymał w mocy postanowienie własne z [...] maja 2019 r., nr [...].

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału

w postępowaniu. Regulacja ta w myśl art. 126 k.p.a. ma odpowiednie zastosowanie do postanowień. Zgodnie z tym przepisem do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105 k.p.a., art. 107 § 2-5 k.p.a. oraz art. 109-113 k.p.a., a do postanowień, od których przysługuje zażalenie oraz do postanowień określonych w art. 134 k.p.a. - również art. 145-152 k.p.a. oraz art. 156-159 k.p.a., z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 k.p.a. i art. 158 § 1 k.p.a., wydaje się postanowienie.

Stosownie do art. 148 § 1 i 2 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się

o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1

pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2).

Organ administracji na wstępnym etapie postępowania w sprawie o wznowienie postępowania jest obowiązany z urzędu badać zachowanie terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania, bowiem wznowienie postępowania na wniosek strony, pomimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, gdyż godzi

w zasadę trwałości decyzji administracyjnych. W razie ustalenia, że nie został zachowany termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania przewidziany

w art. 148 k.p.a. organ administracji, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., wydaje postanowienie odmawiające wznowienia postępowania.

W wyroku z 4 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1183/18, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w sytuacji kiedy wniosek o wznowienie postępowania oparty został na przesłance określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., miesięczny termin do złożenia podania o wznowienie postępowania liczy się od daty powzięcia przez stronę wiadomości o decyzji. Przepis art. 148 § 2 k.p.a. nie wymaga dla otwarcia biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. doręczenia decyzji, której dotyczy żądanie wznowienia (zob. wyrok NSA z 18 lipca 2012 r., I OSK 1025/11). Bieg tego terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Istotne jest przy tym, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie nawet od źródła, z którego pochodzi informacja. Zwrot "strona dowiedziała się

o decyzji", o jakim mowa w art. 148 § 2 k.p.a., należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające jej zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono,

w stopniu pozwalającym jej na sformułowanie żądania wznowienia postępowania

(zob. wyrok NSA z 8 lutego 2018 r., II OSK 1661/17). Chodzi więc tu o takie dane jak nazwa organu, który decyzję wydał oraz sposób rozstrzygnięcia. Nie jest natomiast konieczne, aby strona dokładnie poznała treść rozstrzygnięcia, wystarczy jeśli posiada informacje, czego dana decyzja dotyczy (zob. wyrok NSA z 6 maja 2010 r., II OSK 773/09). Dowiedzenie się o decyzji oznacza powzięcie wiadomości o wydaniu rozstrzygnięcia. Jest to pewne zdarzenie określane jako akt wiedzy (zob. B. Adamiak,

J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2016,

str. 687).

W rozpoznawanej sprawie odmowa wznowienia postępowania przez Ministra Środowiska nastąpiła na podstawie art. 148 § 2 k.p.a. - z uwagi na przekroczenie miesięcznego terminu do złożenia wniosku liczonego od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.

Organ prawidłowo uznał, że dniem, w którym skarżący dowiedział się

o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania jest dzień doręczenia jego pełnomocnikowi wniosku [...] z 7 lutego 2019 r. o dopuszczenie [...] do udziału w postępowaniu prowadzonym przez Sąd Rejonowy w [...] pod sygn. akt [...] w charakterze uczestnika. Wniosek ten został doręczony pełnomocnikowi wnioskodawcy w dniu 12 lutego 2019 r.

Sąd - wbrew argumentom skarżącego - w pełni podziela stanowisko Ministra, że

o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania skarżący dowiedział się z ww. wniosku [...] z 7 lutego 2019 r. W pkt 3 tego wniosku [...] wskazał okoliczności związane z prowadzonym postępowaniem uwłaszczeniowym w stosunku do nieruchomości, będącej przedmiotem działania tak Sądu, jak i Wojewody [...]. W szczególności w pkt 3.5. na str. 16 wniosku wskazano, że w tej sprawie zapadło postanowienie Ministra Środowiska z [...] listopada 2018 r., nr [...], którym Minister Środowiska uchylił w całości postanowienie Wojewody [...] z [...] września 2018 r., nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Zdaniem Sądu, informacje zawarte w powyższym piśmie [...] z 7 lutego

2019 r. dotyczące postanowienia Ministra Środowiska z [...] listopada 2018 r. są bez wątpienia wystarczające do sformułowania przez skarżącego podania o wznowienie postępowania. Wskazują one bowiem nazwę organu, który wydał postanowienie oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący nie musiał znać całej treści postanowienia Ministra Środowiska z [...] listopada 2018 r. Wystarczające były informacje, czego dotyczyło to postanowienie, a informacje te znalazły się ww. piśmie [...] z 7 lutego

2019 r. o dopuszczenie [...] do udziału w charakterze uczestnika w postępowaniu przed sądem powszechnym.

Sąd w całości podziela stanowisko Ministra, że skarżący podanie o wznowienie postępowania wniósł po terminie określonym w art. 148 § 2 k.p.a. Skoro bowiem otwarcie biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania przewidzianego w art. 148 § 2 k.p.a. należy liczyć od daty doręczenia pełnomocnikowi skarżącego pisma [...] z 7 lutego 2019 r., tj. od dnia 12 lutego 2019 r., to miesięczny termin upłynął w dniu 12 marca 2019 r. Natomiast wniesienie podania o wznowienie postępowania pismem z 18 marca 2019 r. bez wątpienia nastąpiło z przekroczeniem miesięcznego terminu określonego w art. 148 § 2 k.p.a.

Skoro zatem podanie o wznowienie postępowania wniesione zostało

z uchybieniem miesięcznego terminu z art. 148 § 2 k.p.a. - to Minister prawidłowo odmówił wznowienia postępowania administracyjnego.

Z powyższych względów nie mogły odnieść zamierzonego skutku załączone do podania o wznowienie postępowania: oświadczenie r.pr. W. B. z [...] marca 2019 r., e-mail z 18 lutego 2019 r., czy notatka służbowa Inspektora wojewódzkiego [...] Urzędu Wojewódzkiego – E. Z. z [...] lutego 2019 r.

Podobnie zawarte w skardze żądanie przeprowadzenia w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodów z dokumentów, tj.: z wydruku strony internetowej [...] Urzędu Wojewódzkiego z 18 lutego 2019 r. (z uwidoczniona datą wydruku w tym dniu)

z danymi telefonicznymi, e-mail z 13 lutego 2019 r. r.pr. T. K. m.in. do r.pr. W. B. w sprawie raportu dla skarżącego, z ww. pisma [...] z 8 lutego 2019 r. wraz z załącznikami złożonego przez [...] w sprawie o sygn. [...] - nie mogło odnieść oczekiwanego skutku, gdyż okoliczności mające zostać wykazane poprzez powołane dowody nie mają wpływu na wynik sprawy.

Niezasadny jest zarzut skargi, że organ nie wezwał skarżącego do wyjaśnienia okoliczności dotyczących dowiedzenia się o postanowieniu Ministra Środowiska

z [...] listopada 2018 r., nr [...]. Skoro bowiem w aktach sprawy znajdowało się oświadczenie pełnomocnika skarżącego o zapoznaniu się w dniu 18 lutego 2019 r. z treścią ww. postanowienia z [...] listopada 2018 r. oraz wniosek ww. wniosku [...] z 7 lutego 2019 r. zawierający informacje o ww. postanowieniu – to w tych warunkach organ nie musiał już wzywać strony do wykazania, kiedy dowiedziała się

o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania. Do oceny terminu złożenia podania o wznowienie postępowania ww. dokumenty zawierały wystarczające informacje i w oparciu o nie prawidłowo organ przyjął, że datą dowiedzenia się o ww. postanowieniu był 12 luty 2019 r.

Niezrozumiały jest zarzut skargi, że Minister całkowicie zaniechał odniesienia się do argumentacji skarżącego i nie rozważył, czy rzeczywiście już w dacie doręczenia tej korespondencji (pisma [...] z 7 lutego 2019 r. doręczonego pełnomocnikowi skarżącego w dniu 12 lutego 2019 r.) jej adresat w konkretnych przedstawionych przez skarżącego okolicznościach miał obowiązek szczegółowo się z nią zapoznać

i antycypować, że może ona zawierać informacje istotne dla złożenia wniosku

o wznowienie zupełnie innego postępowania.

Wskazać należy, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (str.1 pkt 1) pełnomocnik skarżącego przyznał wprost, że we wspomnianym przez Ministra piśmie [...] doręczonym skarżącemu w dniu 12 lutego 2019 r. istotnie powołano się na wskazane postanowienie Ministra Środowiska z [...] listopada 2018 r., a wśród wielu obszernych załączników zostało ono dołączone do tego pisma.

Ponadto w dalszej części wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (str. 4 pkt 2) pełnomocnik skarżącego przyznał, że w dniu 12 lutego 2019 r. nie zapoznawał się szczegółowo z treścią pismem [...] z 7 lutego 2019 r., a jedynie odnotował wpływ tego pisma do kancelarii i zidentyfikował jego przedmiot. Pełnomocnik skarżącego przyznał również, że ani wówczas, ani później nie istniała potrzeba bliższej analizy tego pisma [...], albowiem w tym czasie było ono już całkowicie bezprzedmiotowe.

Zdaniem Sądu, profesjonalny pełnomocnik nie może zasłaniać się tym, że nie zapoznał się z doręczonym mu pismem procesowym i jego załącznikami. Profesjonalny pełnomocnik oczywiście może, jak miało to miejsce w tej sprawie, nie czytać wpływających do niego pism procesowych oraz ich załączników i poprzestać na technicznej czynności odnotowania ich wpływu do kancelarii - jednak musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami procesowymi tego typu nieprofesjonalnego i dość lekceważącego podejścia do swoich obowiązków zawodowych. Wydaje się oczywiste, że do jednego z podstawowych obowiązków pełnomocnika zawodowego należy zapoznawanie się z treścią (czytanie) kierowanych do niego pism procesowych. Na profesjonalnym pełnomocniku - z uwagi na charakter wykonywanego zawodu zaufania publicznego - ciąży bowiem obowiązek podwyższonej staranności i należytej dbałości w prowadzeniu powierzonych spraw swoich klientów, w tym terminowego, prawidłowego i rzetelnego dokonywania czynności procesowych. Działanie zawodowego pełnomocnika ma bowiem charakter profesjonalny, rodzący odpowiedzialność za działanie w imieniu swojego mocodawcy, a jednocześnie oparty na zaufaniu mocodawcy wobec pełnomocnika.

W tych okolicznościach sprawy zarzuty skargi należy uznać za nieuzasadnione. Zaskarżone postanowienie w zakresie pkt I, jak też postanowienie pierwszoinstancyjne, nie naruszają prawa. Organ w tym zakresie wnikliwie, wszechstronnie i rzetelnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy rozstrzyganiu sprawy. Przekonująco uzasadnił swoje postanowienia nie naruszając przy tym granic swobodnej oceny dowodów.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 119 pkt 3, art. 120, art. 145 § 1 pkt 1

lit. c) i art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.