Postanowienie NSA, sygn. akt II FSK 412/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 25 § 1, art. 277
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Stefan Babiarz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej [...] "A." sp. z o.o. w upadłości w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Kr 1525/10 odrzucające skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 czerwca 2007 r. o sygnaturze akt I SA/Kr 14/06 postanawia: oddalić skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1. Postanowieniem z dnia 12 listopada 2010 r., I SA/Kr 1525/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę Przedsiębiorstwa [...] "A." sp. z o.o. w upadłości w K. (zwane dalej: spółka) o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 czerwca 2007r. I SA/Kr 14/06.

2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że skargami z dnia 30 listopada 2005 r. spółka zaskarżyła decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 28 października 2005 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za lata 1995 - 1997 oraz wysokości odsetek za zwłokę od zaniżonych zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za 1995r.

Na rozprawie w dniu 23 maja 2007r. pełnomocnik spółki oświadczył, że postępowanie upadłościowe zostało zakończone, a jego pełnomocnictwo zostało "wypowiedziane". Z uwagi na to, sąd postanowił zwrócić się do Krajowego Rejestru Sądowego w celu ustalenia, czy spółka została wykreślona z tego rejestru.

Pismem z dnia 31 maja 2007r. Sąd Rejonowy dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie, Wydział XI Gospodarczy KRS poinformował sąd, że spółka została wykreślona z KRS - u z dniem 21 sierpnia 2006r.

3. Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2007 r. WSA w Krakowie umorzył postępowanie sądowe w sprawie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej: p.p.s.a. - stwierdzając bezprzedmiotowość postępowania z przyczyn podmiotowych, gdyż przestała istnieć strona skarżąca.

4. W dniu 17 września 2010r. pełnomocnik działając - jak wskazał - w imieniu i na rzecz [...] "A." sp. z o.o. w upadłości w K., skierował do sądu skargę o wznowienie postępowania zakończonego opisanym postanowieniem z dnia 25 czerwca 2007 r. Jako podstawę prawną skargi wskazano przepis art. 271 pkt 2 p.p.s.a.

Na wezwanie sądu do skargi dołączono dokument pełnomocnictwa z dnia 12 grudnia 2001 r. wystawiony przez [...] "A." sp. z o.o. w upadłości w K.

5. Uzasadniając wydane postanowienie sąd pierwszej instancji odwołując się do treści art. 25, art. 26 i art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. oraz przepisy działu VII ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – "Wznowienie postępowania" wskazał, że w okolicznościach faktycznych sprawy w chwili wniesienia do sądu skargi o wznowienie postępowania podmiot w imieniu, którego dokonano tej czynności nie występował już jako uczestnik obrotu prawnego, jego byt prawny ustał bowiem z chwilą wykreślenia z Krajowego Rejestru Sądowego, a to z dniem 21 sierpnia 2006 r. W chwili obecnej podmiot ten jako pozbawiony zdolności sądowej - w rozumieniu art. 25 § 1 p.p.s.a. - nie może już zatem występować jako strona postępowania sądowoadministracyjnego, a zatem nie jest zdolny do podejmowania w jego ramach jakichkolwiek skutecznych czynności procesowych. W ocenie sądu kierując skargę pełnomocnik próbuje wywodzić, aktualne jego zdaniem prawa i obowiązki spółki sięgając do podmiotowości prawnej, jaka przysługiwała jej jeszcze w okresie postępowania upadłościowego, której przedłużenie do chwili obecnej ma być warunkowane istnieniem bliżej nieokreślonego interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a.

Niesprecyzowany (nie wyjaśniono bowiem na czym miałby polegać) interes prawny sam w sobie nie konstytuuje zdaniem sądu żadnego bytu prawnego, którego prawa i obowiązki podlegałyby ochronie sądowej. Sąd wskazał, że pełnomocnictwo, na które powołuje się autor skargi kasacyjnej przy wniesieniu skargi wygasło już z chwilą wykreślenia spółki z właściwego rejestru. Zdarzeniem prawnym powodującym wygaśnięcie pełnomocnictwa ex lege jest zgodnie z art. 101 § 2 k.c. śmierć mocodawcy, a także śmierć pełnomocnika. Na równi ze śmiercią osoby fizycznej należy zaś traktować ustanie (rozwiązanie, likwidację) osoby prawnej czy jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, ale mającej zdolność prawną, będącej mocodawcą bądź pełnomocnikiem. Zasadą jest więc ścisły związek pełnomocnictwa z osobami mocodawcy i pełnomocnika. W konsekwencji – w gruncie rzeczy – w ramach niniejszego postępowania po stronie skarżącej jedynym podmiotem jest sam autor skargi, który nie posiada przecież z natury rzeczy żadnych samodzielnych możliwości działania za nieistniejącą spółkę.

W dalszej kolejności sąd odwołując się miedzy innym do treści art. 271 pkt 2 oraz art. 280 p.p.s.a. wskazał, że nie został spełniony warunek złożenia skargi o wznowienie postępowania w terminie trzymiesięcznym od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Co prawda autor skargi, na okoliczność zachowania ustawowego terminu do wniesienia skargi wskazał, że o umorzeniu postępowania oraz o zwróceniu akt organowi administracji dowiedział się z własnej inicjatywy zapoznając się z aktami sprawy w dniu 17 czerwca 2010 r., to jednak, na co zwrócił uwagę sąd pierwszej instancji, w oparciu o zapisy akt postępowania sądowoadministracyjnego (wniosek pełnomocnika o wydanie kserokopii akt – k. 109) stwierdzono, że pełnomocnik musiał uzyskać tę wiedzę już w dniu 15 czerwca 2010 r. Żądając bowiem udostępnienia kserokopii orzeczenia pełnomocnik zdawał już sobie przecież sprawę z treści tego rozstrzygnięcia. Dlatego zdaniem sądu autor skargi, o postanowieniu z dnia 25 czerwca 2007r. dowiedział się w dniu 15 czerwca 2010r., a skoro skarga o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej tym wyrokiem została nadana na poczcie w dniu 17 września 2010r. to trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, upływający w dniu 15 września 2010 r., nie został zachowany.

6. W skardze kasacyjnej na powyższe postanowienie pełnomocnik spółki zaskarżył je w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 145 § 1 ust. 1 pkt a) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na decyzję organu odwoławczego w sytuacji, gdy skarga powinna zostać uwzględniona, a decyzje organów obu instancji uchylone, ze względu na naruszenie przez organy podatkowe przepisów prawa materialnego, które miał wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 271 pkt 2, art. 25, art. 26 i art. 50 § 1 p.p.s.a.,

- art. 145 § 1 ust 1 pkt c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na decyzję organu odwoławczego, w sytuacji gdy skarga powinna zostać uwzględniona, a decyzje organów obu instancji uchylone ze względu na naruszenie przez organy podatkowe przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności naruszono przepisy art. 271 pkt 2, art. 277, art. 25, art. 26 i art. 50 § 1 p.p.s.a.

W związku z tak postawionymi zarzutami wniesiono o uchylenie postanowienia w całości i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna, nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.

7. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie przyjął sąd pierwszej instancji, że w chwili wniesienia skargi o wznowienie postępowania podmiot w imieniu, którego dokonano tej czynności nie występował już jako uczestnik obrotu prawnego, gdyż jego byt prawny ustał z chwilą wykreślenia go z Krajowego Rejestru Sądowego, z dniem 21 sierpnia 2006r. Tym samym zasadnie przyjęto, że podmiot ten jako pozbawiony zdolności sądowej - w rozumieniu art. 25 § 1 p.p.s.a. - nie może już występować, jako strona postępowania sądowoadministracyjnego, a zatem nie jest zdolny do podejmowania w jego ramach jakichkolwiek skutecznych czynności procesowych. Również trafnie przyjął sąd pierwszej instancji, że pełnomocnictwo, na które powołuje się autor skargi wygasło z chwilą wykreślenia spółki z właściwego rejestru. Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 101 § 2 k.c. umocowanie wygasa ze śmiercią mocodawcy lub pełnomocnika, chyba że w pełnomocnictwie inaczej zastrzeżono z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa. Aby pełnomocnictwo nie wygasło wraz ze śmiercią mocodawcy muszą zaistnieć kumulatywne dwa warunki: po pierwsze musi trwać stosunek podstawowy mimo śmierci tego kto powierzył spełnienie czynności prawnej i po drugie ta czynność prawna musi być czynnością w imieniu osoby, która ją powierzyła, bo wtedy trwanie pełnomocnictwa stanowi conditio sine qua non wykonania zobowiązania (por. wyrok SA w Warszawie z dnia 8 listopada 2005 r., VI ACa 499/05, Apel.-W-wa 2006/4/33).

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że próba stworzenia przez autora skargi kasacyjnej konstrukcji działania "w imieniu i na rzecz zmarłego" nie może być skuteczna. Wprawdzie art. 101 § 2 k.c. przewiduje możliwość zachowania ważności pełnomocnictwa także po śmierci mocodawcy, ale chodzi tu o stosunek prawny istniejący między mocodawcą a pełnomocnikiem, a nie o stosunek prawny łączący mocodawcę z osobą trzecią. Pełnomocnictwo nie przedłuża trwania osobowości mocodawcy. Po jego śmierci w istocie pełnomocnik działa w imieniu spadkobierców zmarłego. Skoro przepisy podatkowe nie przewidują przejścia z mocy prawa obowiązku podatkowego na "spadkobierców", ewentualne zastrzeżenie mocodawcy, o którym mowa w art. 101 § 2 k.c., nie mogło wywołać skutków w sferze prawa podatkowego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 maja 2000 r., III SA 954/99, M.Podat. 2001/4/47).

Jednakże nawet gdyby teoretycznie przyznać autorowi skargi kasacyjnej rację, co do uprawnienia do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, to jednak umknął jego uwadze fakt, że skarga o wznowienie postępowania została wniesiona z uchybieniem terminu, na co również trafnie zwrócił uwagę sąd pierwszej instancji. Z akt sądu pierwszej instancji wynika, że w dniu 15 czerwca 2010 r. złożył on wniosek o wydanie kserokopii z akt, w tym kserokopii stron, na których znajdowało się postanowienie o umorzeniu postępowania (strona 101 i 102). W tej sytuacji zatem dzień 15 czerwca 2010 r. należy przyjąć a dzień, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. W tej sytuacji zasadnie przyjął sąd pierwszej instancji, że skarga o wznowienie postępowania nadana na poczcie w dniu 17 września 2010 r. nie została wniesiona w ustawowym trzymiesięcznym terminie przewidzianym w art. 277 p.p.s.a. Dlatego z tych przyczyn podlegała ona odrzuceniu. Okoliczności tej skarga kasacyjna nie podważyła w żaden sposób.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przytoczonych powyżej okoliczności, sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił wniesioną w sprawie skargę o wznowienie postępowania.

Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 182 § 1 w zw. z art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.