Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 408/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6103 Przekazanie  powiatom   mienia  Skarbu Państwa
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 17, art. 183, art. 175 § 1-3, art. 174, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7 i art. 12 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 4
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) sędzia NSA Jerzy Stankowski Protokolant Urszula Radziuk po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Miasta Poznania od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1541/07 w sprawie ze skargi Miasta Poznania na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie komunalizacji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1541/07 oddalił skargę Miasta Poznań na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie komunalizacji.

Wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy.

Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (DZ. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej kpa) oraz art. 18 ust. 1 i art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191 ze zm.- dalej powoływana jako ustawa z dnia 10 maja 1990 r.) w zw. z art. 7 ust 1 pkt 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74 ze zm.) odmówił przekazania na własność Miasta Poznań mienia Skarbu Państwa stanowiącego spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr [...], położonego w P. na Osiedlu A. K. nr [...].

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] powyższą decyzję utrzymała w mocy. W uzasadnieniu decyzji Komisja wskazała, że przedmiotowy lokal Przedsiębiorstwo "C." umową zawartą w dniu 5 czerwca 1995 r. oddało w najem O. P. na okres do śmierci jego i jego żony. O. P. nie żyje, a na podstawie powołanej umowy najmu lokal użytkuje obecnie żona I. P., która jako najemca ponosi opłaty związane z eksploatacją i użytkowaniem tego mieszkania. Po likwidacji Przedsiębiorstwa lokal przejął Minister Skarbu Państwa, który nabył spółdzielcze własnościowe prawo do przedmiotowego lokalu, a następnie w dniu 13 października 2003 r. pod pozycją [...] został wpisany do rejestru członków Spółdzielni Mieszkaniowej "O. M.". Minister Skarbu Państwa protokołem z dnia 25 maja 2005 r. przekazał lokal Prezydentowi Miasta Poznania do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa.

Komisja stwierdziła również, że Prezydent Miasta Poznania wnioskiem z dnia 4 lipca 2005 r. wystąpił o nieodpłatne przekazanie na własność Miasta Poznania spółdzielczego własnościowego prawa do omawianego lokalu, wskazując, że powyższe mienie służy realizacji zadań własnych Miasta Poznań, określonych w art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. W stosunku do tego mienia Miasto Poznań wykonuje ponadto czynności faktyczne, polegające na gospodarowaniu nim, dokonując w tym zakresie m.in. rozliczeń ze Spółdzielnią Mieszkaniową "O. M.".

Wojewoda Wielkopolski powołaną decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r., nie uwzględnił tego żądania, uznając, że skoro przedmiotowe mieszkanie zostało oddane w najem osobie fizycznej, to nie można przyjąć, iż spółdzielcze własnościowe prawo do tego lokalu służy aktualnie Miastu Poznań do wykonywania jego zadań w zakresie gminnego budownictwa mieszkaniowego. Podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku nie dają też czynności faktyczne wykonywane przez Miasto, tj. rozliczenia ze Spółdzielnią Mieszkaniową O. M. Roszczenia wynikające z tych czynności mają bowiem charakter wyłącznie cywilnoprawny.

Zdaniem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej powyższa decyzja Wojewody Wielkopolskiego prawa nie narusza. Należy jednak na wstępie podkreślić, że wystąpienie Miasta Poznań, wbrew jego dosłownemu brzmieniu, podlegało rozpatrzeniu nie jako żądanie przekazania lokalu na własność, lecz jako wniosek zmierzający do przekazania Miastu Poznań spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. Takie przekazanie teoretycznie jest możliwe, skoro art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. dotyczy przekazania mienia ogólnonarodowego (państwowego), zaś mieniem w rozumieniu art. 44 ustawy jest własność i inne prawa majątkowe, czyli również ograniczone prawa rzeczowe.

Powołując się na treść art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, ze zm.), organ odwoławczy uznał, że wśród zadań własnych gminy wymienia się sprawy gminnego budownictwa mieszkaniowego, które określone zostały w art. 4, 20 i 21 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266). Jednak z punktu widzenia komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., istotne jest wykazanie faktycznego a nie tylko potencjalnego związku określonego mienia z aktualnymi, nie zaś przyszłymi zadaniami gminy. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w licznych orzeczeniach sądów administracyjnych. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego, zdaniem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, wskazuje, że Miasto Poznań nie wykazało wspomnianego związku z zadaniami realizowanymi przez wnioskodawcę. Chodzi tu przy tym o konkretne zadania, nie zaś zadania określone abstrakcyjnie w ustawie o samorządzie gminnym i w ustawie o ochronie praw lokatorów.

Ponadto w ocenie organu odwoławczego w okolicznościach niniejszej sprawy art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. nie może mieć w ogóle zastosowania, bowiem komunalizacja na podstawie tego przepisu może co prawda nastąpić na podstawie konstytutywnej decyzji wojewody, która uwzględnia stan faktyczny istniejący w dniu jej wydawania, jednakże z istoty swej rozważana ustawa odnosi się wyłącznie do takiego mienia, które należało do Skarbu Państwa w dniu jej wejścia w życie, a więc w dniu 27 maja 1990 r. Tymczasem Skarb Państwa nabył spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu z chwilą przyjęcia Ministra Skarbu Państwa w poczet członków Spółdzielni, czyli ponad 13 lat po wejściu w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

Decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2007 r. Miasto Poznań zaskarżyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2007 r., zarzuciło błędną interpretację art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. polegającą na przyjęciu, iż istnieją podstawy do odmowy przekazania na własność Miasta Poznania wskazanego spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, mimo że gmina z mocy art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 1996 r. Nr 13 poz. 74, ze zm.) bezspornie zobowiązana jest do zaspokajania zbiorowych potrzeb gminnej wspólnoty poprzez realizację gminnego budownictwa mieszkaniowego. Skarżący nie podzielił również poglądu Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej co do tego, że komunalizacją z mocy art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. może być objęte jedynie mienie Skarbu Państwa należące do niego w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1541/07, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ustawa P.p.s.a), skargę Miasta Poznań oddalił. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, iż organy prawidłowo przyjęły, że w sprawie niniejszej nie zostały spełnione przesłanki z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Własnościowe prawo do lokalu spółdzielczego niewątpliwie przysługuje Skarbowi Państwa i zostało ono przekazane do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa. Na mocy umowy z dnia 5 czerwca 1995 r. przedmiotowy lokal jest jednak wynajmowany osobie fizycznej, która ponosi z tego tytułu wszystkie opłaty. W ocenie Sądu, Miasto Poznań nie wykazało, że własnościowe spółdzielcze prawo do przedmiotowego lokalu, na dzień złożenia wniosku, było związane z konkretnymi zadaniami realizowanymi wówczas przez gminę oraz jaki ewentualnie związek istnieje między spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu mieszkalnego, a wynikającym z art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74, ze zm.) obowiązkiem gminy do zaspokajania zbiorowych potrzeb gminnej wspólnoty poprzez m.in. realizowanie gminnego budownictwa mieszkaniowego. Chybiony jest ponadto zarzut skarżącego, że posiadanie w zasobie przez Skarb Państwa własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego stoi w sprzeczności z przepisami prawa. Z faktu, że zaspokajanie zbiorowych potrzeb mieszkańców gminy jest jednym z zadań własnych gminy, nie wynika jej wyłączność w tym zakresie.

Sąd podzielił również stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 114/06, LEX nr 230639, zgodnie z którym, komunalizacji zarówno na podstawie art. 5 ust. 1 jak i art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., podlegają jedynie te nieruchomości, które w dniu 27 maja 1990 r. stanowiły mienie Skarbu Państwa. Wynika to z funkcji i charakteru zarówno omawianego przepisu jak i zawierającej go ustawy, stosownie do których przepis ten nie powinien być stosowany do mienia, niebędącego w dniu wejścia w życie ustawy mieniem ogólnonarodowym (państwowym), czyli do mienia, które stało się mieniem Skarbu Państwa dopiero w wyniku zdarzeń prawnych mających miejsce znacznie później. Odmienna, czysto językowa wykładnia art. 5 ust. 4 prowadziłaby do wniosku, że przepis ten stanowi samodzielną podstawę do przekazywania gminom mienia Skarbu Państwa w dowolnym momencie bez żadnych ograniczeń czasowych. Stoi to w sprzeczności z wyrażonym przez ustawodawcę już w samym tytule intertemporalnym charakterem tej ustawy oraz jej celem, jakim było wyposażenie w niezbędne mienie nowo utworzonych jednostek samorządu terytorialnego. Ponadto kwestie dotyczące ewentualnego przekazywania mienia państwowego na rzecz jednostek samorządu terytorialnego zostały jednolicie uregulowane przez ustawę z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603, ze zm.) oraz w stosunku do nieruchomości rolnych w ustawie z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2004 r. Nr 208, poz. 2128 ze zm.). Stosowanie w ich miejsce regulacji incydentalnej zawartej w art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., bez jej powiązania z treścią całej ustawy, a w szczególności pozostałymi ustępami artykułu 5, uznać więc należy za działanie nieznajdujące uzasadnienia w obowiązującym systemie prawa.

Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargą kasacyjną z dnia 5 lutego 2009 r., uzupełnioną pismem z dnia 6 lutego 2009 r., złożyło Miasto Poznań, reprezentowane przez radcę prawnego, domagając się zmiany zaskarżonego orzeczenia, ewentualnie jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.) poprzez błędną jego interpretację polegającą na przyjęciu, iż istnieją podstawy do odmowy przekazania w trybie tego przepisu na rzecz Miasta Poznania ograniczonego prawa rzeczowego w postaci spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nr [...] położonego na Osiedlu A. K. nr [...] w P. z uwagi na okoliczność, iż nie będzie on w sposób bezpośredni realizował zadań własnych gminy oraz z uwagi na okoliczność, iż lokal ten na dzień wejścia w życie ustawy nie był mieniem Skarbu Państwa.

Autor skargi kasacyjnej zarzucił ponadto naruszenie art. 7 i art. 12 § 1 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych w sprawie, a w szczególności czy przekazanie przedmiotowego lokalu na rzecz Miasta Poznań będzie służyło realizacji zadań własnych gminy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej poniesiono, że art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., w przeciwieństwie do treści ust. 3 tegoż artykułu, nie uzależnia nabycia mienia przez gminę od przynależności tego mienia do Skarbu Państwa w dniu wejścia w życie ustawy. Wynika to w sposób jednoznaczny z treści tego przepisu, a także z konstrukcji całego artykułu 5 ustawy. W niniejszej sprawie nie ma również znaczenia, iż oprócz art. 5 ust. 4 ustawy obowiązują również inne przepisy umożliwiające przekazywanie nieruchomości przez Skarb Państwa na rzecz gminy.

Kasator, ustosunkowując się do stanowiska Sądu, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., wskazał, iż zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, na gminie ciąży obowiązek zaspakajania zbiorowych potrzeb gminnej wspólnoty poprzez wykonywanie zadania własnego określonego jako gminne budownictwo mieszkaniowe. Zatem wolą ustawodawcy było powierzenie gminie obowiązku zaspakajania potrzeb społeczności lokalnej w zakresie budownictwa. W tej sytuacji uznać należy, iż nabycie przez Miasto Poznań prawa do lokalu znajdującego się na terenie gminy niewątpliwie będzie służyło realizacji tego zadania.

Ponadto w przedmiotowej sprawie doszło, zdaniem skarżącego, do naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie w sposób wnikliwy wszystkich okoliczności faktycznych w sprawie. Organ administracji, poza przytoczeniem orzecznictwa sądowego w podobnych, ale nie identycznych sprawach, nie wyjaśnił swojego stanowiska, dlaczego nieprzekazanie Miastu Poznań praw do lokalu nie będzie służyło w sposób bezpośredni realizacji jej zadań. Tymczasem zdaniem skarżącego przekazanie gminie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu będzie służyło w sposób bezpośredni aktualnym zadaniom własnym nałożonym w przepisach prawnych przez ustawodawcę.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna jest znacznie sformalizowanym środkiem zaskarżenia określonych orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Musi ona spełniać wymogi formalne przewidziane dla pism procesowych w postępowaniu sądowym, a ponadto powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżane w całości czy w części oraz wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Jej nieodzownym elementem konstrukcyjnym jest także wskazanie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie (art. 176 P.p.s.a.). Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć wskazanie konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym polegało naruszenie prawa i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu lub uzasadnienie zarzutu niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień normom procesowym- wykazanie, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przywołanie w skardze kasacyjnej właściwych podstaw zaskarżenia jest szczególnie istotne w kontekście zakresu postępowania kasacyjnego wyznaczonego art. 183 § 1 zd. pierwsze P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Zasada ta - poza przypadkami enumeratywnie wymienionymi w art. 183 § 2 P.p.s.a.- oznacza pełne związanie określonymi przez kasatora podstawami zaskarżenia. Determinują one kierunek działalności sądu kasacyjnego, który z własnej inicjatywy nie może podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych wad zaskarżonego orzeczenia niż wskazane w skardze kasacyjnej. Jeżeli zatem - tak jak w rozpoznawanej sprawie - nie występuje żadna z przesłanek nieważności postępowania, Sąd drugiej instancji zobowiązany jest ograniczyć się tylko do zarzutów sformułowanych przez autora skargi kasacyjnej.

Z uwagi na wskazane granice postępowania kasacyjnego oraz na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, sporządzenie tego środka zaskarżenia jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 P.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze kasacyjnej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający pełną kontrolę zaskarżonego orzeczenia.

Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie nie w pełni odpowiada omówionym wyżej wymogom. Autor skargi kasacyjnej nie sprecyzował bowiem w oparciu, o którą z podstaw kasacyjnych wymienionych w art. 174 P.p.s.a. zamierza realizować zgłoszone zarzuty złamania art. 7 i art. 12 § 1 kpa. Skoro jednak powołane przepisy kodeksu postępowania administracyjnego w sposób oczywisty są normami o charakterze procesowym, to należy przyjąć, że kasatorowi w tym zakresie chodziło o kategorię wymienioną w pkt 2 art. 174 P.p.s.a. Niezależnie jednak od powyższego, wskazany zarzut z samego założenia jest błędny. Adresatem zarzutu naruszenia zarówno prawa materialnego jaki procesowego może być tylko Sąd I instancji, ponieważ przedmiotem kontroli kasacyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest zaskarżone orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego. W orzecznictwie i piśmiennictwie trafnie więc podnosi się, że podstawą skargi kasacyjnej z art.174 pkt 2 P.p.s.a. jest naruszenie przez sąd przepisów postępowania sądowego. W jej ramach skarżący musi bezwzględnie powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym uchybił Sąd I instancji, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik spraw. Tymczasem wskazane przez kasatora przepisy dotyczą postępowania administracyjnego. Nie odnoszą się zaś do postępowania przed sądami administracyjnymi, gdyż zasady tej procedury przewidziane są w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jest więc rzeczą oczywistą, że WSA w Warszawie nie mógł naruszyć wskazanych norm kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ w ogóle ich nie stosował. Sąd administracyjny, dokonując oceny zaskarżonego działania, wprawdzie bada czy jest ono zgodne także z przepisami regulującymi postępowanie, w którym zaskarżony akt został wydany, ale przepisów tych w postępowaniu sądowoadministracyjnym bezpośrednio w toku sprawowanej kontroli nie stosuje. Kontroli tej dokonuje się wyłącznie w ramach zakreślonych przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast w rozpoznawanej skardze kasacyjnej pełnomocnik Miasta Poznania nie wytknął Sądowi I instancji żadnych naruszeń przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Nietrafny jest ponadto zarzut błędnej interpretacji art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych. Sąd I instancji bezbłędnie bowiem przyjął, że nie można ograniczyć się tylko do analizy językowej tego przepisu, a jego wykładnię gramatyczną należy uzupełnić wykładnią systemową i funkcjonalną. Brak jednoznacznego odniesienia się w omawianym przepisie do daty wejścia w życie ustawy, wbrew twierdzeniom kasatora, nie oznacza zatem, że przedmiotem przekazania na tej podstawie może być każde mienie, o ile tylko stanowi ono aktualnie własność Skarbu Państwa.

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym oraz powołana ustawa z dnia 10 maja 1990 r. wprowadziły pojęcie mienia komunalnego. Nabycie takiego mienia może następować w różny sposób określony w art. 44 pierwszego z powołanych aktów prawnych, w tym w trybie przewidzianym przepisami wprowadzającymi ustawę samorządową. Przywrócenie własności komunalnej na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. oznacza upoważnienie dla jednostek samorządu terytorialnego do przejęcia części mienia należącego dotychczas do Państwa. Celem tej ustawy było uwłaszczenie nowo powstałych gmin, czyli przejęcie przez nie określonych składników mienia, które stanowiły jednolitą własność państwową do czasu wejścia w życie przedmiotowej regulacji. Nabycie w tym trybie przez gminę mienia uzależnione było więc od tego, czy określone prawa istniały i przysługiwały Państwu w dniu 27 maja 1990 r. Omawiana ustawa dopuszcza dwa sposoby przejścia mienia na gminę: 1) z mocy prawa (na podstawie art. 5 ust.1 i ust. 2 ustawy) oraz 2) z mocy przekazania na podstawie decyzji komunalizacyjnej (art. 5 ust. 3 i ust. 4 ustawy). Sąd I instancji (poprzednio Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa) zasadnie zatem wywodził, że komunalizacja - niezależnie od przyjętej podstawy - zawsze może dotyczyć tylko takiego mienia, które w dniu wejścia w życie cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r., czyli w dniu 27 maja 1990 r., stanowiło składnik mienia ogólnonarodowego (państwowego). Mienie, które Skarb Państwa nabył w późniejszym czasie, może być przekazane w innym trybie, a nie na podstawie ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych.

W rozpoznawanej sprawie za miarodajny należy uznać stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku. Ustalenia poczynione w sprawie przez organy obu instancji, zaakceptowane przez Sąd I instancji, nie zostały bowiem skutecznie podważone przez stronę skarżącą. Z ustaleń tych nie wynika by przedmiotowy lokal mieszkalny w dniu 27 maja 1990 r. stanowił składnik mienia ogólnonarodowego. Wyklucza to zaś dopuszczalność przekazania tego mieszkania gminie w trybie art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. W sprawie dokonano zatem prawidłowej wykładni powyższego przepisu oraz właściwie normę te zastosowano.

W tej sytuacji zbędne jest rozważanie, czy zaistniały pozostałe przesłanki przewidziane w art. 5 ust. 4 ustawy. Nawet dopełnienie tych warunków czyni niedopuszczalnym nabycie przez gminę mienia, które we wskazanej dacie nie stanowiło mienia ogólnonarodowego (państwowego). Niezależnie od tego, podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że przekazanie gminie mienia w omawianym trybie nie jest obligatoryjne. Jest ono możliwe wyłącznie wówczas, gdy mienie to jest bezpośrednio związane z realizowanymi przez gminę konkretnymi zadaniami, przy czym związek ten musi istnieć co najmniej w dacie złożenia wniosku o komunalizację. Celem przepisu art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. nie jest generalne przysporzenie gminom majątku. Norma ta stwarza możliwość uzyskania przez gminę mienia ogólnonarodowego, w stosunku do którego wykaże ona istnienie bezpośredniego związku z realizowanymi przez nią - a nie dopiero zamierzonymi - zadaniami (wyrok NSA z dnia 11 maja 1999 r. sygn. akt I SA 1812/98 LEX nr 47365). Na aprobatę zasługuje też pogląd, że przejęcie mieszkań zasiedlonych, a więc już zaspakajających potrzeby mieszkaniowe osób w nich zamieszkałych, nie może być uznane za związane aktualnie z realizacją zadań gminy w zakresie budownictwa mieszkaniowego (wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 marca 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 636/06 Lex nr 315051). Taka zaś sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że omawiany lokal aktualnie jest zamieszkały. Spółdzielcze prawo do tego lokalu przysługuje Skarbowi Państwa. Żaden z przepisów prawa powszechnie obowiązującego nie stanowi zaś by zaspokajanie potrzeb lokalowych mieszkańców gminy było wyłącznie domeną gminy oraz by potrzeby te nie mogły być realizowane w inny sposób.

Z powyższych względów uznać należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.