Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 432/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust.5 pkt 1 lit. a, art.27 ust.5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art.95 ust.1
journal: Dz.U. 2020 poz 53
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.
article: art.119 pkt 2, art.133 par.1,art.134 par.1, art.145 par.1 pkt 1 lit. a) i c), art.200, art.205 par.2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 lipca 2021 r. sprawy ze skargi W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA/wyr.1a – sentencja wyroku (tryb uproszczony)


UZASADNIENIE

Decyzją z "[...]" wydaną z upoważnienia Prezydenta O. (dalej jako: organ I instancji) przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O., na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1, ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 32 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. z 2020 r. poz. 111, dalej jako: u.ś.r.), odmówiono W. L. (dalej jako: strona lub skarżąca) ustalenia od 1 stycznia 2021 r. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną córką. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że strona ma ustalone prawo do emerytury z ZUS, co w myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. stanowi negatywną przesłankę powodującą brak prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wyjaśniono, że istotny jest fakt ustalenia prawa do emerytury, a nie jej pobierania. Nie ma zatem znaczenia, że jak wynika z załączonej do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego kserokopii decyzji ZUS z "[...]" wypłata emerytury została wstrzymana na wniosek strony od dnia 1 lutego 2021 r. Poza tym u.ś.r. nie przewiduje możliwości wyboru między świadczeniem pielęgnacyjnym a świadczeniem wymienionym w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zależności od tego, które ze świadczeń jest dla strony bardziej korzystne. Posiadanie prawa do jednego ze świadczeń, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a, w tym przypadku – do emerytury, wyklucza możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, niezależnie od tego jaka jest wysokość danego świadczenia. W związku z powyższym, mimo że organ nie zakwestionował konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką, odmówiono przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez ustalenie od 1 lutego 2021 r. na jej rzecz świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną córką. W uzasadnieniu podniosła, że wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., dokonana przez organ I instancji narusza zasadę równości, zaś aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje na potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej. Podniosła również, że art. 27 ust. 5 u.ś.r. umożliwia dokonanie wyboru świadczenia, dlatego na jej wniosek ZUS decyzją z "[...]" wstrzymał wypłatę emerytury od 1 lutego 2021 r., gdyż wybrała ona świadczenie pielęgnacyjne. Stosowny wniosek złożyła 19 stycznia 2021 r., a decyzja o wstrzymaniu emerytury została dostarczona organowi I instancji 2 lutego 2021 r. Zatem zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powinno zostać jej przyznane od 1 lutego 2021 r.

Decyzją z "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: Kolegium lub organ odwoławczy) utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Podniesiono, że fakt sprawowania przez wnioskodawczynię opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym córką nie budzi wątpliwości. Jednakże Kolegium podzieliło stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji odnośnie do zaistnienia przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. uniemożliwiającej przyznanie stronie wnioskowanego świadczenia z uwagi na przysługujące jej prawo do emerytury. W ocenie organu odwoławczego wykładnia językowa wskazanego przepisu nie budzi wątpliwości. Przepis ten wyłącza wprost prawo do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które mają przyznane prawo do emerytury i sprawują opiekę nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem Kolegium bowiem świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem przyznawanym osobom rezygnującym zatrudnienia, co związane jest z utratą dochodów, co świadczenie to ma rekompensować. W związku z tym osoba posiadająca już zabezpieczenie materialne w postaci emerytury powinna być wyłączona z zakresu podmiotowego osób uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych. Zróżnicowanie sytuacji opiekunów mających prawo do emerytury i nie mających takiego prawa jest zatem uzasadnione, gdyż nie ma przesłanek do twierdzenia o powszechnym prawie do świadczeń pieniężnych w równej wysokości.

W skardze na powyższą decyzję wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła:

- naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na niedostrzeżeniu w fakcie, że skarżąca przeszła na wcześniejszą emeryturę w celu sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną córką, spełnienia warunku rezygnacji z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką określonego w art. 17 ust. 1 u.ś.r.;

- naruszenie art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieuwzględnieniu wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej, w tym pominięciu celów ustawy i norm konstytucyjnych wyrażonych w art. 71 ust. 1 zd.2 w zw. z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 69 Konstytucji RP, a których uwzględnienie prowadzi do odrzucenia rezultatów wykładni językowej, co skutkowało błędnym uznaniem, że ustalone prawo do emerytury skarżącej uniemożliwia przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając powyższe na uwadze, skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, a także zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżąca odniosła się szczegółowo do podniesionych zarzutów, powołując się przy tym na liczne orzeczenia sądów administracyjnych. Wskazała, że pracowała zawodowo do czasu urodzenia w 1988 roku córki, jednak ze względu na jej niepełnosprawność i konieczność opieki nad nią zmuszona była zrezygnować z pracy, pozbawiając się dochodu i nie otrzymując żadnego świadczenia. Skarżąca przeszła na wcześniejszą emeryturę w 1995 roku, co umożliwiały obowiązujące wówczas przepisy. Podkreśliła, że przejście na wcześniejszą emeryturę związane było z koniecznością opieki nad niepełnosprawną córką i było jedyną możliwością uzyskania dochodu w sytuacji rezygnacji z zatrudnienia i niemożności jego podjęcia. Należy zatem uznać, że skarżąca zrezygnowała z pracy zawodowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką, który to stan trwa do dzisiaj. Przy czym, rozpoczynając opiekę nad niepełnosprawną córką nie posiadała wcześniej zabezpieczenia materialnego, ustalonego źródła dochodu, w postaci dochodu z tytułu emerytury. Zauważono, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych co do rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie, po wystąpieniu przesłanek do przyznania przedmiotowego świadczenia o nie wystąpi pod warunkiem, że ten stan w odniesieniu do tego samego niepełnosprawnego i jego opiekuna trwa nadal. Ponadto skarżąca podniosła, że wprawdzie wykładnia językowa art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. prowadzi do wniosku, że w przypadku ustalonego prawa do emerytury świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, to jednak w ocenie skarżącej zasadne jest zastosowanie w tym przypadku dyrektyw wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej, co prowadzi do takiego rozumienia tego przepisu, że wyłącza on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury, gdy uprawniony przy zbiegu uprawnień do tych świadczeń nie złoży oświadczenia o rezygnacji z prawa do emerytury. Zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne stałoby w sprzeczności z konstytucyjnymi zasadami równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), ale także z zasadami sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), czy udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zd. drugie Konstytucji RP) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji RP). W ocenie skarżącej prawidłowa wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., uwzględniająca cel oraz funkcje u.ś.r., nakazuje umożliwienie osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń – pielęgnacyjnego lub emerytalnego. Skarżąca wyjaśniła również, że w związku z pozostawaniem bez żadnych świadczeń od lutego 2021 r., w dniu 26 marca 2021 r. złożyła wniosek o wznowienie wypłaty emerytury. Jednakże w przypadku rozstrzygnięcia niniejszej skargi zgodnie z wnioskiem skarżącej, złoży ona ponownie wniosek o zawieszenie emerytury, bowiem chce ona uzyskać świadczenie pielęgnacyjne.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione wraz z argumentacją w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga fakt, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy wniosek taki został złożony przez Kolegium w odpowiedzi na skargę, którego odpis został doręczony pełnomocnikowi skarżącej 7 czerwca 2021 r. W ustawowym terminie pełnomocnik skarżącej nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną córką ze względu na to, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury.

Należy zatem wskazać, że stosownie do art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i ograniczoną współudziału edukacji. W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że skarżąca spełniła wskazane wyżej przesłanki pozytywne, od których przepisy uzależniają prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wynika bowiem z akt sprawy, w tym między innymi orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, córka skarżącej jest osobą niepełnosprawną od urodzenia w stopniu znacznym, jak również została uznana za osobę trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji oraz trwale całkowicie niezdolną do pracy. Ze względu na swój stan zdrowia wymaga całodobowej opieki i wsparcia w każdym obszarze funkcjonowania, którą to opiekę zapewnia skarżąca.

Jednocześnie w myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone m.in. prawo do emerytury lub renty. Przy czym podnieść należy, że także w odniesieniu do tego przepisu wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z 26 czerwca 2019 r. (sygn. akt SK 2/17) orzekł, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

W niniejszej sprawie Kolegium uznało, że jedyną przeszkodą do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia jest okoliczność, że ma ona ustalone prawo do emerytury. Przy czym nawet okoliczność, że decyzją "[...]" ZUS, na wniosek skarżącej, wstrzymał wypłatę tego świadczenia od 1 lutego 2021 r., nie uzasadnia – zdaniem organu – przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

Należy zatem wyjaśnić, że prawo do emerytury nie może automatycznie przekreślać możliwości ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. Nie można bowiem znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych z nich, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne (por. wyroki NSA: z 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19 oraz z 18 czerwca 2020r., sygn. akt I OSK 254/20, dostępne w Internecie). W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie była podkreślana potrzeba uzupełnienia wyników wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej, gdyż proces wykładni prawa nie może ograniczać się do dyrektyw językowych. Zauważa się przy tym, że zastosowanie dyrektyw funkcjonalnych i systemowych może prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej nawet, gdy wykładnia ta prowadzi do jednoznacznych rezultatów (zob. uchwała NSA składu 7 sędziów z 10 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 8/09; wyroki NSA: z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19, z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19, z 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 2375/19, z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20 oraz wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Go 833/18 i z 30 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Go 1045/18; wyrok WSA w Krakowie z 11 kwietnia 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 137/19; wyrok WSA w Gdańsku z 12 września 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 472/19; wyrok WSA w Rzeszowie z 25 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 676/19, dostępne w Internecie).

W orzecznictwie wskazuje się również, że wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. powinna uwzględniać także kontekst historyczny pojawienia się tego przepisu w systemie prawa, który przesądza o konieczności zastosowania reguł wykładni systemowej i funkcjonalnej. Należy zauważyć, że w dacie uchwalenia u.ś.r. wysokość ówczesnego świadczenia pielęgnacyjnego była niższa niż najniższe ówczesne wysokości świadczeń wyłączających prawo do tego świadczenia. Tym samym, wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, którego celem jest zrekompensowanie danej osobie strat, jakie ponosi w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, było uzasadnione i zgodne z systemem aksjologicznym wyrażonym w Konstytucji RP. W przypadku osób, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego było konsekwencją posiadania źródła utrzymania, którego wysokość przewyższała pierwotnie wysokość tego świadczenia. Ta relacja ekonomiczna przedmiotowych świadczeń utrzymywała się do 1 maja 2014 r., kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, czy renty, a następnie było waloryzowane. Intencją ustawodawcy wprowadzającego przedmiotowe wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Podkreśla się, że odczytanie znaczenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w obecnych realiach jako pozbawiającego w całości świadczenia pielęgnacyjnego także opiekuna otrzymującego świadczenie znacznie niższe, pozostaje w sprzeczności z wynikami wykładni systemowej oraz funkcjonalnej (por. wyrok NSA z 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19, dostępny w Internecie).

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 czerwca 2020 r. (sygn. akt I OSK 254/20), istotną cechą osób, którym na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje świadczenie pielęgnacyjne jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, została zróżnicowana w ten sposób, że te osoby, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., zostały pozbawione prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie osobom, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r. umożliwiono wybór świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach. W związku z tym zróżnicowaniem należy podkreślić, że wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonujących argumentach (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z 23 listopada 2010 r., sygn. akt K 5/10, z 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt P 41/09, z 18 czerwca 2013 r., sygn. akt K 37/12, z 5 listopada 2013 r., sygn. akt K 40/12 oraz z 17 czerwca 2014 r., sygn. akt P 6/12). Odnośnie do zróżnicowania poziomu świadczeń pielęgnacyjnych dla opiekunów osób niepełnosprawnych Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 21 października 2015 r. (sygn. akt K 38/13) wskazał, że ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów.

Należy mieć również na względzie, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających jedno ze wskazanych świadczeń w niższej wysokości niż to świadczenie pielęgnacyjne powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do pewnej grupy opiekunów realizowany mimo, że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do np. renty czy emerytury, opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej.

Należy podkreślić, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., gdzie wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. 2020 poz. 53 ze zm., dalej u.e.r.f.u.s.), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego, przy czym przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., czy art. 96 u.e.r.f.u.s.) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

W świetle przedstawionych powyżej zasad konstytucyjnych, należy zatem uznać, że osobie, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, należy umożliwić dokonanie wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia w niższej kwocie. Taka prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ust.1 pkt 5 lit.a) u.ś.r. jest obecnie szeroko prezentowana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA: z 28 czerwca 2019 r., sygn. I OSK 757/19; z 14 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 3425/18; z 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19; z 27 maja 2020r., sygn. akt I OSK 2375/19; z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20; z 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20, dostępne w Internecie).

Jak wynika z akt sprawy skarżąca na dzień orzekania przez Kolegium nie pobierała emerytury, gdyż decyzją ZUS z "[...]" orzeczono o wstrzymaniu jej wypłaty od 1 lutego 2021 r. W związku z tym - stosownie do art. 27 ust. 5 u.ś.r. – skarżąca dokonała wyboru świadczenia korzystniejszego, tj. świadczenia pielęgnacyjnego. Stąd też odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tylko z tego powodu, że skarżąca miała ustalone prawo do emerytury, którego jednak nie pobierała, w świetle powyższych wywodów nie była uzasadniona.

Jednakże z treści skargi wynika, że w związku z negatywną decyzją organu, skarżąca, aby nie pozostawać bez jakiegokolwiek świadczenia, 26 marca 2021 r. złożyła wniosek o wznowienie wypłaty emerytury. Zatem Kolegium ustali w pierwszej kolejności, czy aktualnie skarżąca pobiera emeryturę, a jeśli tak – poinformuje skarżącą o konieczności ponownego zawieszenia prawa do emerytury w celu skutecznego ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. W przypadku zaś ponownego przedłożenia przez skrzącą decyzji ZUS o wstrzymaniu wypłaty emerytury Kolegium ponownie rozpozna odwołanie, uwzględniając powyższe rozważania i wytyczne Sądu.

Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej ustalone stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Sąd nie znalazł natomiast podstaw do zasądzenia kosztów w wysokości 17 zł za uiszczenie opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (tekst jednolity Dz.U. z 2020 r. poz. 1546 ze zm.), nie podlega opłacie skarbowej złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w sprawach z zakresu świadczeń socjalnych oraz w sprawach załatwianych na podstawie przepisów o pomocy społecznej, przepisów o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, przepisów o zatrudnieniu socjalnym oraz przepisów o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Skoro w niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja dotycząca świadczenia pielęgnacyjnego będącego świadczeniem rodzinnym, to złożenie pełnomocnictwa nie podlega opłacie skarbowej i wydatek poniesiony z tego tytułu nie może zostać uznany za niezbędny w rozumieniu art. 205 p.p.s.a.