Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1420/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 r. sprawy ze skargi I. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. H. D., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania I.I. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] odmawiającej I.I., A.B., M.B., H.M. i W.B. ustanowienia użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. ozn. hip. "[...]" parcela nr [...] o pow. [...] m² oraz nr [...] o pow. [...] m² – uchyliło zaskarżoną decyzję w części odmawiającej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości parcela nr [...] i w tym zakresie umorzyło postępowanie pierwszej instancji; w pozostałym zaś zakresie utrzymało w mocy ww. decyzję.

Zaskarżone rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Prezydent W. decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku I.I. z dnia [...] października 2006 r., ponowionego wnioskami z dnia 15 września 2008 r. oraz z dnia 3 grudnia 2010 r. o oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości położonej w W. ozn. hip. "[...]" parcela nr [...] o pow. [...] m² oraz nr [...] o pow. [...] m² – odmówił I.I., A.B., M.B., H.M. i W.B. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowych nieruchomości.

W uzasadnieniu organ wskazał, że sporna nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279). Z dniem 21 listopada 1945 r. tj. z dniem wejścia w życie dekretu, nieruchomości [...], na podstawie art. 1 dekretu, przeszły na własność gminy W. Jak wskazał Prezydent, dotychczasowy właściciel – K.B. – nie złożył wniosku w trybie art. 7 ust. 1 i 2 ww. Dekretu. Dopiero w dniu 30 lipca 1965 r. złożył wniosek w trybie par. 3 ust. 1 uchwały nr [...] Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 1965 r. w sprawie oddania niektórych terenów na obszarze W. w wieczyste użytkowanie. Dalej Prezydent wyjaśnił, że wniosek K.B. został rozpoznany decyzją Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] z dnia [...] maja 1966 r., nr [...], mocą której odmówiono oddania w użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości. Prezydent W. wskazał, że powyższa decyzja pozostaje w obrocie prawnym, co wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2001 r., sygn. akt I SA 1951/99, I SA 1955/99 i I SAB 69/00, znajdującego się w aktach sprawy.

W tym stanie rzeczy organ pierwszej instancji uznał, że wnioski I.I. (następczyni prawnej K.B.) z dnia 23 października 2006 r., ponowione 15 września 2008 r. oraz 3 grudnia 2010 r., zostały złożone z przekroczeniem terminu określonego w art. 7 ust. 2 dekretu, a w konsekwencji nie są możliwe do uwzględnienia. Organ wyjaśnił, że termin dekretowy jest terminem zawitym wynikającym z przepisów prawa materialnego, a tym samym nie podlega przywróceniu.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła I.I. Skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji powołała się na uchwały Rady W. uwzględniające jej skargi.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] uchyliło decyzję Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] w części odmawiającej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości parcela nr [...] o pow. [...] m² i w tym zakresie umorzyło postępowanie pierwszej instancji; w pozostałym zaś zakresie (co do parceli nr [...]) utrzymało w mocy ww. decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że Prezydent W. pominął przy orzekaniu wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2001 r., sygn. akt I SA 1944/99 oddalający skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 1999 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 1999 r., nr [...], wydaną w oparciu o art. 7 ust.1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1946 r. odmawiającą przyznania prawa użytkowania wieczystego do działki nr [...]. W wyroku tym Sąd stwierdził, że K.B. (poprzednik prawny I.I.) nie złożył wniosku w terminie określonym w art. 7 ust. 2 dekretu oraz że przedmiotowa nieruchomość została skutecznie objęta w posiadanie w dniu [...] listopada 1948 r., a w związku z tym wniosek I.I. z dnia 21 września 1998 r. o oddanie w użytkowanie wieczyste działki nr [...] jest "oczywiście spóźniony, tym samym zaś bezskuteczny". W ocenie Kolegium, oznacza to, że w obrocie prawnym pozostaje decyzja rozstrzygająca wniosek złożony przez I.I. w odniesieniu do działki nr [...] w trybie art. 7 dekretu - tym samym zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] stycznia 2011 r. została wydana (w części dotyczącej działki nr [...]) w tej samej sprawie, która została już rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną. Zdaniem Kolegium fakt, że skarżąca kilkakrotnie składała wnioski powołując się na przepisy dekretu nie oznacza, że każdy z tych wniosków dotyczy innej sprawy administracyjnej. Wnioski wymienione w decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. dotyczyły tej samej nieruchomości i każdorazowo odwoływały się do art. 7 dekretu. Wniosek złożony w trybie art. 7 dekretu do nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] został już rozstrzygnięty ostateczną i prawomocną decyzją z dnia [...] lipca 1999 r., nr [...], a zatem kolejne wnioski składane przez skarżącą w odniesieniu do tej samej działki, z powołaniem się na art. 7 dekretu, dotyczyły tej samej sprawy w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie prowadzone w sprawie zakończonej wcześniejszą ostateczną decyzją jest bezprzedmiotowe i winno zostać umorzone zgodnie z art. 105 § 1 Kpa.

Natomiast, zdaniem organu drugiej instancji, zasadnie Prezydent W. rozpoznał wnioski dekretowe skarżącej złożone co do działki nr [...]. W postępowaniu administracyjnym zostało bowiem wyjaśnione, że w powołanym wyżej wyroku z dnia 12 października 2001 r. Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, że doszło do skutecznego objęcia w posiadanie przedmiotowej nieruchomości w dniu [...] listopada 1948 r., wówczas też rozpoczął bieg nieprzywracalny, 6-miesięczny termin na złożenie przez dotychczasowego właściciela wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego. Nie budzi zatem wątpliwości, że wnioski skarżącej z 2006 r., 2008 r. i 2010 r. są spóźnione. W konsekwencji, w ocenie Kolegium, prawidłowo orzeczono o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego do działki nr [...] w trybie art. 7 dekretu, ze względu na przekroczenie terminu do złożenia wniosku dekretowego.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2011 r., nr [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniosła I.I. żądając stwierdzenia jej nieważności z uwagi na rażące naruszenie prawa. Skargę I.I. uzasadniła bezprawnym działaniem Prezydenta W. polegającym na wydaniu drugiej decyzji negatywnej w tej samej sprawie. Powyższe, zdaniem skarżącej, daje podstawę do żądania naprawienia szkody w formie odszkodowania.

Na rozprawie sądowoadministracyjnej pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu – adw. H.D., oświadczył, że popiera skargę i wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakresie wskazanym w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i w sposób wynikający z art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012, poz. 270), Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, co skutkuje oddaleniem skargi.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że materiał dokumentacyjny sprawy wskazuje jednoznacznie na istnienie w obrocie prawnym rozstrzygnięcia Prezydenta W. z dnia [...] lipca 1994, nr [...] wydanego w oparciu o przepis art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1946 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) – co do parceli nr [...] o pow. [...] m², położonej w W., ozn. hip. "[...]" Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 1999 r., Nr [...]. Następnie decyzja Kolegium była przedmiotem kontroli dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 12 października 2001 r., sygn. akt I SA 1944/99 oddalił skargę I.I.

Stan taki niewątpliwie oznacza przeszkodę we wszczęciu i prowadzeniu postępowania administracyjnego z wniosku I.I. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego – na podstawie przepisu art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1946 r. - w odniesieniu do parceli nr [...]. Słusznie więc organ odwoławczy, w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił w części decyzję Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] o odmowie I.I., A.B., M.B., H.M. i W.B. ustanowienia użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. ozn. hip. "[...]" parcela nr [...] o pow. [...] m² i w tym zakresie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie pierwszej instancji. W przedmiotowej sprawie nie istnieje bowiem przedmiot postępowania z uwagi na istnienie ostatecznego ww. rozstrzygnięcia Prezydenta W. z dnia [...] lipca 1994.

Co do zaś wniosku I.I. dotyczącego działki nr [...] Sąd zauważa, że oceny co do zachowania terminu wynikającego z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1946 r. organy dokonały w warunkach wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych. Kolegium powołało wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2001 r., sygn. akt I SA 1944/99, w którym przesądzono kiedy nastąpiło formalne objęcie przedmiotowej nieruchomości w posiadanie przez gminę W. Wprawdzie wyrok ten dotyczył parceli nr [...], jednakże zważywszy na położenie obu tych parceli przy ul. [...], stwierdzić należy, że ma on znaczenie także w niniejszej sprawie. Ja słusznie bowiem organy stwierdziły objęcie nieruchomości w posiadanie przez gminę W. ma kluczowe znaczenie dla oceny zasadności roszczeń spadkobierców właścicieli dekretowych. Przewidziany przez dekret 6-miesięczny termin do zgłoszenia wniosku, w myśl art. 7 ust. 1 dekretu, rozpoczynał swój bieg od dnia objęcia gruntu w posiadanie przez gminę. Tryb i zasady na jakich następowało to objęcie regulowały natomiast, wydane na podstawie art. 4 dekretu, dwa rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 16, poz. 112) oraz z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 6, poz. 43). W świetle uregulowań zawartych w tych rozporządzeniach skutek prawny w postaci objęcia gruntów przez gminę w posiadanie, następował z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego W., w którym zostało zamieszczone stosowne ogłoszenie. I tak zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1946 r. grunt uważa się za objęty przez gminę W. w posiadanie z dniem dokonania przez Zarząd Miejski w organie urzędowym ogłoszenia o sporządzonym protokole oględzin. Podobnie stanowił § 3 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 1948 r., w myśl którego obejmowanie gruntów w posiadanie przez gminę W. następuje w drodze ogłoszeń Zarządu Miejskiego W. podanych do publicznej wiadomości przez ich zamieszczenie w organie urzędowym Zarządu. Z przytoczonych regulacji wynika więc, że dla oceny, czy byli właściciele nieruchomości zachowali uprawnienia dekretowe, istotne znaczenie ma to, czy określone podmioty złożyły w terminie wniosek o przyznanie im prawa wieczystej dzierżawy (własności czasowej, użytkowania wieczystego). Przepisy dekretu nie przyznawały bowiem dotychczasowym właścicielom uprawnień do gruntu z mocy prawa, ani nie przewidywały możliwości realizacji takich uprawnień z urzędu. Skoro, więc dekret określał termin do składania wniosków dekretowych, to nie może ulegać wątpliwości, że w każdym przypadku niezbędne jest także wykazanie, że termin do zgłoszenia żądania odnoszącego się do konkretnej nieruchomości upłynął. To z kolei wymaga zbadania, czy gmina W. przejęła konkretną nieruchomość w swe posiadanie, a tym samym czy nieruchomość tę objęto stosownym ogłoszeniem i kiedy został wydany Dziennik Urzędowy Zarządu Miejskiego W., w którym takie obwieszczenie zostało umieszczone. Objęcia w posiadanie gruntu, w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu, nie można bowiem domniemywać.

W przedmiotowej sprawie objęcie parceli nr [...] przez gminę W. nastąpiło w dniu [...] listopada 1948 r., (analogicznie jak parceli nr [...], co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 12 października 2001 r.), tj. w dniu wydania Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W., Nr [...]. Z wnioskiem o ustanowienie prawa własności czasowej należało więc wystąpić w terminie 6 miesięcy, od dnia [...] listopada 1948 r. Oznacza to, że termin ten upłynął w dniu [...] maja 1949 r. Słusznie wiec organy administracji uznały, że zarówno wniosek K.B., jak i wnioski I.I. zostały złożone z przekroczeniem terminu dekretowego.

Skarżąca, nie zważając na powyższy stan prawny, kwestionuje formalne objęcie przez gminę W. w posiadanie zarówno parceli nr [...] jak i parceli nr [...], powołując się na Uchwałę Rady W. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...], w której postawiono hipotezę, że "wszelkie działania instytucji państwowych wobec omawianej nieruchomości były pozbawione podstawy prawnej, gdyż ówczesny Wiceprezydent nie miał upoważnień Prezydenta do podpisywania dokumentów urzędowych Zarządu Miejskiego". W tym miejscu Sąd zauważa, że powyższa Uchwała Rady Miasta z dnia [...] czerwca 2006 r. w żadnej mierze nie eliminuje z obrotu prawnego Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W. z dnia [...] listopada 1948 r., Nr [...], a tym samym teksu w nim ogłoszonego, który wywarł określony skutek prawny. Przedmiotowa Uchwała, zdaniem Sądu, jest więc prawnie irrelewantna, w przedmiotowej sprawie.

Mając na uwadze przedstawione okoliczności i nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy oraz podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, Sąd na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

-----------------------

6