Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1313/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 38
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1313/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 listopada 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Sędziowie: WSA Grażyna Firek (spr), WSA Ewa Michna, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2009r., sprawy ze skargi W. C., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 24 lipca 2009r Nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o wyłączenie spod egzekucji części nieruchomości, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. określa, że powyższe postanowienia nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 100 zł ( sto złotych).


UZASADNIENIE

I SA/Kr 1313/09

U Z A S A D N I E N I E

Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2009 r. Nr [...]na podstawie art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) art. 17, art. 18 oraz art. 38 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2005r. Nr 229 poz. 1954 z poźn. zm.)Naczelnik Urzędu Skarbowego, po rozpatrzeniu wniosku W. C. z dnia 13 maja 2009 r. w sprawie wyłączenia spod egzekucji ½ cz. nieruchomości objętej w Sądzie Rejonowym w W. KW[...], w skład której wchodzą działki nr nr: 777/8, 777/9, 778/1, 777/11 o łącznej powierzchni 14a 94 m2 postanowił umorzyć postępowanie .

W uzasadnieniu tego orzeczenia organ I instancji wskazując , iż prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec J. C.- żony wnioskodawcy, na podstawie tytułów wykonawczych z nieruchomości objętej przedmiotowym wnioskiem stanowiącej własność małżonków J. C. i W. C. –na prawach wspólności ustawowej stwierdził, że zgodnie z treścią art. 38 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, kto, nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną może wystąpić do organu egzekucyjnego z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania, wniosek składa się w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa, ale wnioskodawca nie spełnia przesłanek określonych w tym przepisie. Zawiadomienie o opisie i oszacowaniu przedmiotowej nieruchomości z dnia 29 marca 2006r. zostało przez wnioskodawcę odebrane osobiście w dniu 6 kwietnia 2006 r. i w tym stanie termin do wniesienia wniosku o wyłączenie w trybie art. 38 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji upłynął w dniu 20 kwietnia 2006r. Tym samym , zd. organu, uchybienie terminu określonego w art. 38 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do złożenia wniosku o wyłączenie spod egzekucji rzeczy spowodowało bezskuteczność czynności, co musiało skutkować uznaniem , że wystąpiły okoliczności uzasadniające umorzenie postępowania w tym zakresie. Równocześnie organ stwierdził, że wnioskodawcy jako współmałżonkowi zobowiązanego nie przysługują środki ochrony wynikające z art. 38 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji , albowiem stosownie do treści art. 29 Ordynacji podatkowej odpowiada za zobowiązania podatkowe żony, powstałe zarówno przed, jak i po zawarciu związku małżeńskiego, a wniosek o wyłączenie spod egzekucji stosownie do treści art. 38 cyt. ustawy przysługują wyłącznie osobie nie będącej zobowiązanym.

W zażaleniu od powyższego postanowienia W. C. przytoczył ponownie swoje twierdzenia z wniosku o wyłączenie spod egzekucji, wskazując, że skierowanie egzekucji do ½ cz. działki stanowiącej jego własność narusza jego prawa. Odwołujący się kwestionował także treść wcześniejszych rozstrzygnięć Naczelnika Urzędu Skarbowego, odmawiających rozłożenia na raty zaległości stanowiących przedmiot egzekucji, a ponadto powołał się na trudną sytuację materialną swoją i żony J. C..

Po rozpatrzeniu powyższego zażalenia postanowieniem z dnia 24 lipca 2009 r. Nr [...]na podstawie art. 123 § l , 124 § l i § 2, 138 § l pkt l oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z 2000 r. Dz.U. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz na podstawie art. 17, 18, 38 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. Nr 229 poz. 1954 z 2005 r. z późn. zm.) Dyrektor Izby Skarbowej, nie dopatrując się w przebiegu postępowania i w samym zaskarżonym rozstrzygnięciu uchybień mogących skutkować koniecznością jego wyeliminowania z obrotu prawnego, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

Organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż żalący się jako odpowiadający za zobowiązania podatkowe żony zgodnie z zasadą z art. 29 Ordynacji podatkowej nie spełnia przesłanki z art. 38 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zgodnie z treścią którego uprawnionym do złożenia wniosku jest osoba nie będąca zobowiązanym, roszcząca sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną. Organ uznał także, że złożenie wniosku nastąpiło z przekroczeniem ustawowego 14-dniowego terminu , skoro zawiadomienie o opisie i oszacowaniu przedmiotowej nieruchomości W. C. odebrał w dniu 6 kwietnia 2006 r. a wniosek o wyłączenie spod egzekucji złożył w dniu 13 maja 2009 r.

W skardze od powyższego postanowienia złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie W. C. wniósł o uwzględnienie jego wniosku zarzucając, że prowadzenie egzekucji z przedmiotowej nieruchomości pozbawione jest sensu, gdyż z jej licytacji nie uzyska się nawet kwoty na pokrycie choć w ¼ cz. wysokości zadłużenia, które wynosi ok. 111000,00 zł, a wartość działki na obwieszczeniu do licytacji określono na kwotę 49600,00 zł. Skarżący podkreślił, że jego żona regularnie spłaca zadłużenie po 600,00 zł miesięcznie oraz , ze przedmiotową działkę zakupił za własne zaoszczędzone pieniądze bez udziału żony.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, przytaczając ponownie argumenty wskazane uprzednio w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Stosownie zaś do treści art. 145 § 1 pkt b/ i c/ sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla te akty w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, a także gdy stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skargę należało uwzględnić ale z innych przyczyn niż zostały w niej wskazane.

Granice nin. sprawy zostały wyznaczone treścią zaskarżonego postanowienia o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z 2000 r. Dz. U 98 poz.1071 ze zm.)tj. postanowienia o charakterze formalnym. Zgodnie treścią tego przepisu gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

Przepis ten kładzie akcent nie na przeszkodę w prowadzeniu postępowania, lecz na bezprzedmiotowość, czyli brak przedmiotu postępowania administracyjnego. Poglądy na istotę umorzenia postępowania administracyjnego są zatem uwarunkowane przez stanowisko odnośnie do samego przedmiotu postępowania administracyjnego. W piśmiennictwie na ogół przyjmuje się, że przedmiotem ogólnego postępowania administracyjnego jest sprawa administracyjna w rozumieniu art. 1 pkt 1. Prowadzi to do wniosku, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego. W pierwszym przypadku postępowanie stało się bezprzedmiotowe, bowiem przyczyna bezprzedmiotowości została wykryta w toku postępowania, w drugim natomiast dlatego, że przyczyna bezprzedmiotowości pojawiła się po wszczęciu postępowania, a przed jego zakończeniem. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury. W piśmiennictwie dzieli się te przyczyny na podmiotowe i przedmiotowe, te zaś z kolei na spowodowane "faktami naturalnymi" lub zdarzeniami prawnymi. W wyroku NSA z dnia 18 kwietnia 1995 r. SA/Łd 2424/94 (ONSA 1996, nr 2, poz. 80) wskazano, że "Z bezprzedmiotowością postępowania (art. 105 k.p.a.) mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy". Przedmiotem postępowania administracyjnego są sprawy indywidualne z zakresu prawa administracyjnego, a sprawy z zakresu prawa cywilnego, ubezpieczeń społecznych i prawa pracy tylko wtedy, gdy zostały przekazane na drogę postępowania administracyjnego przepisem ustawy. W związku z tym wszczęcie postępowania w sprawie, która nie jest sprawą administracyjną w tym szerokim znaczeniu, jak i utrata w toku postępowania charakteru sprawy administracyjnej przez sprawę rozpatrywaną przez organ administracji publicznej w tym postępowaniu, prowadzi do umorzenia postępowania, przy czym w tym drugim przypadku powodem bezprzedmiotowości postępowania jest zmiana przepisów ustawowych stanowiących podstawę żądania strony lub decyzji podejmowanej z urzędu. Postępowanie staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1, gdy jedyna strona postępowania administracyjnego utraciła przymioty, o których mowa w art. 28, lub wskutek śmierci strony w toku postępowania dotyczącego praw ściśle związanych z osobą zmarłej strony, a także gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej .Również zmiana stanu prawnego w toku postępowania administracyjnego prowadzi do umorzenia postępowania, ale przede wszystkim wówczas, gdy wymaga tego wyraźny przepis ustawowy.

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności nin. sprawy należy stwierdzić, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia , jak i uzasadnieniu poprzedzającego je postanowienia organy orzekając o umorzeniu postępowania i powołując się na przepis art 105 Kpa nie wskazały żadnej okoliczności , która prowadziłby do oceny że nin. postępowanie jest bezprzedmiotowe w rozumieniu cyt. przepisu. W istocie bowiem bezprzedmiotowość postępowania w nin. sprawie nie zachodzi.

Należy wskazać organom obu instancji na konieczność i celowość rozróżnienia między bezprzedmiotowością postępowania a bezzasadnością żądania strony. Jeśli istnieje stan faktyczny, podlegający uregulowaniu przez organ administracji państwowej, na wniosek strony, bądź z urzędu to postępowanie w takiej sprawie nie może być uznane za bezprzedmiotowe. Niespełnienie przez określony podmiot ustawowych przesłanek nie oznacza bezprzedmiotowości postępowania dającej podstawę do jego umorzenia, lecz jedynie brak podstaw do wydania decyzji pozytywnej dla strony. Brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony nie czyni postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym w rozumieniu cyt. przepisu i nie oznacza, że postępowanie takie nie powinno być prowadzone. Dopiero wynik tego postępowania pozwala na ocenę zasadności wniosku strony.

W nin. sprawie skarżący W. C. złożył wniosek o wyłączenie spod egzekucji ½ cz. nieruchomości składającej się z działek nr nr 777/8, 777/9, 778/1, 777/11 obj. KW Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w W. w trybie art. 38 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.J. z 2005 r. Dz.U.Nr 229 poz.1954 ze zm.). Zatem organy zobowiązane były do oceny i rozważenia czy skarżący spełnia ustawowe przesłanki określone w tym przepisie i do wydania orzeczenia merytorycznie rozstrzygającego sprawę. Tymczasem organy umorzyły postępowanie uznając , że jest ono bezprzedmiotowe, podczas gdy taka przesłanka , w rozumieniu art. 105 §1 Kpa, nie zachodzi. Taki kierunek wykładni omawianych przepisów przyjęty został przez sądy administracyjne wyrokach NSA z dnia 16 czerwca 2009 r. sygn. IIFSK 348/08 LEX 512824 i z dnia 18 grudnia 1998 r. sygn. SA/Bk 310/98, ale także w wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: z 2 lipca 2004 r. (I SA/Wr 1587/02) i z 20 lipca 2005 r. (I SA/Bd 299/05), a sąd w składzie rozpoznającym nin. skargę wykładnie tę w pełni aprobuje.

Ponadto należy także wskazać, że poza wnioskodawcą również osoba zobowiązana do zapłaty podatku jest stroną postępowania w przedmiocie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji. Jest ona osobą zainteresowaną z tego względu, że postępowanie o wyłączenie spod egzekucji dotyczy jej interesu prawnego. Tymczasem organy obu instancji tego nie uwzględniły i zobowiązana do zapłaty podatku żona skarżącego J. C. nie była uczestnikiem postępowania , a tym samym została naruszona zasada czynnego udziału stron z art. 10 Kpa , które to naruszenie daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145§ 1 pkt 4 Kpa.

Okoliczności podniesione w skardze odnoszące się do celowości prowadzonego postępowania egzekucyjnego z przedmiotowej nieruchomości, do źródła środków na nabycie nieruchomości do której skierowana jest egzekucja Sąd uznał za wykraczające poza granice przedmiotowej sprawy , jak już wskazano wyżej, ograniczonej do kwestii formalnej dotyczącej umorzenia postępowania administracyjnego.

Mając na uwadze przytoczone wyżej względy Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na zasadzie art. 145§1 pkt 1/ b/ i c/ i 135 p.p.s.a.

Rozpoznając ponownie sprawę organy podatkowe zobowiązane będą merytorycznie rozpoznać wniosek W. C. o wyłączenie spod egzekucji części nieruchomości , przy czym uczestnikiem tego postępowania będzie również zobowiązana do zapłaty żona skarżącego J. C..

Na zasadzie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt II sentencji wyroku , a o kosztach postępowania na zasadzie art. 200 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt III sentencji wyroku