Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1890/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 188
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 50 ust.1, art. 51 ust.1 pkt 1,2,3, art. 51 ust.4, art. 51 ust.7
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 8 lutego 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Gliniecki sędzia NSA Barbara Adamiak sędzia del. WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie oraz H. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Sz 1039/10 w sprawie ze skargi U. F. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od U. F.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 maja 2011 r., po rozpoznaniu skargi U. F., uchylił decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia [...] września 2010 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Koszalinie z dnia [...] czerwca 2010 r. w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, jednocześnie stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 757 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wyroku podano, że decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. organ pierwszej instancji nałożył na H. W. obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego wraz z niezbędnymi uzgodnieniami i opiniami, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, związanych z rozbudową budynku mieszkalnego, budową garażu, ogrodzenia od strony ulicy oraz parkanu między działkami nr [...] i [...] przy ul. [...] w K., wykonanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji Prezydenta Miasta Koszalina o pozwoleniu na budowę znak: [...] z dnia [...] września 1996r., w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem i wyznaczającej termin wykonania decyzji na dzień [...] września 2010 r. Odwołanie złożyła U. F. zarzucając, że decyzję tę oparto na ekspertyzie technicznej robót budowlanych dotyczącej zwiększenia powierzchni tarasu i jego zlokalizowaniu bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią w której stwierdzono, iż całość robót wykonana została zgodnie ze sztuką budowlaną i obowiązującymi warunkami technicznymi. Organ I instancji naruszył art. 77 § 1 kpa, gdyż właściwa ocena stanu faktycznego sprawy powinna doprowadzić do nakazania na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego wykonania przez inwestora określonych czynności lub robót budowlanych obejmujących obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas przeprowadzonych robót oraz w razie potrzeby, wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, w przedmiotowej sprawie rozbiórki części tarasu, w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, tzn. do stanu, który doprowadzi do zgodności z warunkami technicznymi, tj. 1,5 m od granicy działki. Decyzją z dnia [...] września 2010 r. Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 51

ust. 1 pkt 3 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu i określił nowy termin wykonania nałożonego obowiązku na dzień 31 stycznia 2011 r., w pozostałej zaś części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 16 marca 2010 r. przez organ I instancji wynika, że rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego dokonano ze zmianami

w porównaniu z zatwierdzonym projektem budowlanym co do ilości okien i ich usytuowania. Według projektu taras od strony ogrodu zlokalizowany został w odległości 65 cm od granicy działki nr [...]. W trakcie budowy zwiększono powierzchnię tarasu w kierunku działki nr [...], lokalizując go bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią. Garaż również wykonano ze zmianami, ponieważ w projekcie przewidziany był garaż z poddaszem użytkowym, a wykonano budynek jednokondygnacyjny bez poddasza użytkowego. Poza tym H. W. nie zawiadomiła właściwego organu o zakończeniu robót budowlanych. Organ II instancji stwierdzil, że w wypadku wykonania robót budowlanych innych niż budowa obiektu lub jego części bez pozwolenia właściwego organu stosuje się przepisy art. 50 i 51 Prawa budowlanego. W myśl z art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, w przypadkach innych niż samowolne wybudowanie obiektu budowlanego lub jego części, właściwy organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach. Natomiast zgodnie z art. 36a ust. 1 Prawa budowlanego istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę jest dopuszczalne jedynie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Artykuł 36a ust. 5 pkt 2 ustawy określa m.in., że istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego polega na zmianie charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego: kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości i liczby kondygnacji. Przeprowadzone przez organ I instancji oględziny, zdaniem organu odwoławczego, dały podstawę do ustalenia, iż roboty budowlane wykonano w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji Prezydenta Miasta Koszalina o pozwoleniu na budowę znak: [...] z dnia [...] września 1996 r. i dotyczy to parametrów garażu. Zatwierdzony projekt budowlany dotyczył garażu z poddaszem użytkowym, wybudowano zaś budynek jednokondygnacyjny, bez poddasza użytkowego. Poza tym zmieniono powierzchnię tarasu, od strony ogrodu. Zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym taras miał być zlokalizowany w odległości 65 cm od granicy działki nr 72. W trakcie wykonywania robót rozbudowano go w kierunku tej działki, lokalizując go bezpośrednio przy granicy. Tym samym zwiększono powierzchnię tarasu. Wobec stwierdzenia istotnego odstąpienia od projektu budowlanego organ I instancji postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r., na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4, ust. 2 i ust. 3 Prawa budowlanego, wstrzymał roboty budowlane wykonywane przez H. W. i nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia oceny technicznej sporządzonej przez osobę uprawnioną, dotyczącej robót budowlanych wykonanych w sposób istotnie odbiegający od decyzji o pozwoleniu na budowę, w zakresie zgodności z warunkami technicznymi, przepisami i zasadami wiedzy technicznej, a w razie stwierdzenia nieprawidłowości, zawierającej również wskazanie sposobu ich usunięcia. Inwestor w dniu 19 maja 2010 r. przedstawił ocenę techniczną sporządzoną przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane. W opinii potwierdzono wykonanie robót budowlanych zgodnie ze sztuką budowlaną. Ponadto nie wskazano żadnych robót, niezbędnych do doprowadzenia przedmiotowych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Organ odwoławczy powołując się na treść art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego wskazał też, że właściwy organ w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę nakłada decyzją, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z wykonanych robót budowlanych oraz w razie potrzeby, wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. W takiej sytuacji przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. W związku z tym decyzja organu I instancji uwzględniająca stan faktyczny sprawy i obowiązujące przepisy jest prawidłowa. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżącej, organ odwoławczy wyjaśnił, iż organ I instancji nie był uprawniony do nakazania inwestorowi rozbiórki części tarasu przed zapoznaniem się z treścią przedstawionego przez inwestora projektu budowlanego zamiennego.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Szczecinie złożyła U. F. i wniosła o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji błąd w ustaleniach faktycznych przez przyjęcie, że roboty budowlane polegające na zwiększeniu powierzchni tarasu w kierunku działki numer [...] i jego lokalizacji bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią, wykonano zgodnie z obowiązującymi warunkami technicznymi oraz naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego przez nie nałożenie na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, w zakresie dotyczącym zwiększenia powierzchni tarasu w kierunku działki nr [...] i jego lokalizacji na granicy działki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że nie znajduje podstaw do zmiany swego stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że nie budzi wątpliwości, że roboty budowlane inwestor wykonał z naruszeniem treści pozwolenia na budowę. Zakres wykonanych robót Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Koszalinie opisał w protokole z oględzin przeprowadzonych w dniu 16 marca 2010 r., wskazując, że: 1) rozbudowując budynek mieszkalny zwiększono ilość okien i usytuowanie, 2) zwiększono powierzchnię tarasu w kierunku działki nr 72 i zlokalizowano taras bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią, 3) zamiast garażu z poddaszem użytkowym wybudowano budynek jednokondygnacyjny bez poddasza użytkowego. Inwestor – H. W. nie zawiadomiła właściwego organu o zakończeniu robót budowlanych. Sąd wskazał, iż w piśmie z dnia 21 stycznia 2010 r. skierowanym do Sądu, H. W. jednoznacznie stwierdziła, że taras wykonano w 1997 roku, został on przedłużony o 65 cm w porównaniu z wielkością określoną w projekcie budowlanym. Natomiast w piśmie procesowym z dnia 26 marca 2011 r. H. W. podniosła, że w trakcie realizacji robót aby zapobiec gromadzeniu się wilgoci z wód opadowych i zamakaniu muru budynku zlikwidowała powstałą "dziurę" pomiędzy pełnym ogrodzeniem a tarasem poprzez wydłużenie tarasu o 0,65 m do granicznego ogrodzenia. Sąd wskazał, iż w toku dalszych czynności postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Koszalinie na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4, ust. 2 i ust. 3 Prawa budowlanego wstrzymał roboty budowlane, jak określono w sentencji orzeczenia "wykonywane" przez inwestora i nałożył obowiązek przedstawienia oceny technicznej. Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. organ I instancji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego nałożył na inwestora obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego wraz z niezbędnymi uzgodnieniami i opiniami. W sentencji decyzji organ stwierdził, że projekt ten powinien uwzględniać zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, związanych z rozbudową budynku mieszkalnego, budowy garażu oraz ogrodzenia, a także parkanu i umożliwić doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. W sentencji nie wskazano rozbudowy tarasu, natomiast w uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że zwiększono powierzchnię tarasu i zlokalizowano go bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią. Organ odwoławczy w związku z tym przyjął, iż z uwagi na stwierdzenie istotnego odstąpienia od projektu budowlanego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r., na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4, ust. 2 i ust. 3 Prawa budowlanego, organ I instancji prawidłowo wstrzymał wykonywane roboty budowlane i nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia w określonym terminie oceny technicznej sporządzonej przez osobę uprawnioną, dotyczącą robót budowlanych wykonanych w sposób istotnie odbiegający od decyzji o pozwoleniu na budowę, w zakresie zgodności z warunkami technicznymi, przepisami i zasadami wiedzy technicznej, a w razie stwierdzenia nieprawidłowości, zawierającej również wskazanie sposobu ich usunięcia. Organ odwoławczy wskazał, iż inwestor wywiązał się z nałożonego obowiązku i w dniu 19 maja 2010 r. przedstawił ocenę techniczną opracowaną przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w której stwierdzono, że roboty budowlane wykonanie zgodnie ze sztuką budowlaną. Autor opinii nie wskazał żadnych robót, które miałyby doprowadzić przedmiotowe roboty budowlane do stanu zgodnego z prawem. Zdaniem organu odwoławczego, w stanie faktycznym sprawy decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa w świetle art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, zgodnie z którym w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę właściwy organ nakazuje w określonym terminie sporządzenie projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z wykonanych robót budowlanych oraz w razie potrzeby, wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Sąd I instancji stwierdził, że nie zgadza się z takim stanowiskiem organu odwoławczego, ponieważ obowiązujące przepisy nie dają możliwości nałożenia obowiązku sporządzenia projektu zamiennego co do zakończonych robót w sytuacji, gdy nie będą już prowadzone żadne roboty budowlane. Z treści art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego wynika, że stosuje się go do robót budowlanych będących w toku, ponieważ decyzje o których mowa w tym przepisie są następstwem wydania przez właściwy organ postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych. Jeżeli roboty budowlane wykonywane w warunkach wskazanych w art. 50 ust. 1 zakończono przed wydaniem przez organ nadzoru budowlanego postanowienia o wstrzymaniu robót, to art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 ma odpowiednie zastosowanie na podstawie art. 51 ust. 7, zwłaszcza nie wydaje się postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku NSA z dnia 15 VI 2010 r., II OSK 1012/09, LEX nr 597095. Sąd I instancji wskazał, iż z uwagi na treść art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, w którym nie wymieniono art. 51 ust. 1 pkt 3 decyzję o nałożeniu obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego nie można wydać, gdy organ nadzoru budowlanego o istotnym odstąpieniu od zatwierdzonego projektu budowlanego albo innych warunków pozwolenia na budowę dowiedział się już po zakończeniu robót budowlanych. W piśmiennictwie wskazuje się, że jest oczywiste, że wówczas nie można wydać postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych przewidzianego w art. 50 ust. 1. Skoro zaś nie można wydać postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych, to nie można też wydać decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3. Z treści art. 51 ust. 1 wynika bowiem, że warunkiem podjęcia przewidzianych tam decyzji jest wcześniejsze wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1 ( Z. Kostka: Prawo budowlane. Komentarz, Gdańsk 2007, s. 172). Sąd I instancji stwierdził, iż skoro roboty budowlane polegające na budowie tarasu zostały już zakończone przed wielu laty to doprowadzenie ich do stanu zgodnego z projektem budowlanym (likwidacja samowoli) możliwe jest jedynie przez rozbiórkę tej części tarasu, która powstała bez uprzedniej decyzji o pozwoleniu na budowę, to zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. należało uchylić decyzje organów obu instancji.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę kasacyjną wniósł Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Szczecinie, zarzucając mu:

1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( t.j. Dz. U. z 2006 r., nr 156, poz. 1118 ze zm.) wskutek przyjęcia, że organ nie miał podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 51 ust.1 pkt 3, gdyż w przedmiotowej sprawie roboty budowlane zostały zakończone oraz art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego wskutek przyjęcia, że doprowadzenie do stanu zgodnego z projektem budowlanym możliwe jest jedynie przez rozbiórkę tej części tarasu, która powstała bez uprzedniej decyzji o pozwoleniu na budowę – co miało wpływ na wynik sprawy;

2. naruszenie przepisów postępowania przez dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego wskutek przyjęcia, że część tarasu powstała bez uprzedniej decyzji o pozwoleniu na budowę, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazując na powyższe podstawy skarżący wniósł o uchylenie w całości wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sprawy Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu tej skargi organ wskazał, iż Sąd I instancji dokonując błędnej wykładni art. 51 ust. 7 i art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, wadliwie przyjął, iż art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy nie znajduje zastosowania do robót budowlanych już zakończonych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wbrew stanowisku Sądu I instancji przyjmuje się, że przepisy art. 51 Prawa budowlanego stanowią kontynuację rozwiązań legalizacyjnych przyjętych w art. 50 ustawy, wskazującym na trzy sposoby prowadzenia postępowania legalizacyjnego. W przypadku stwierdzenia, że doszło do istotnych odstępstw od projektu budowlanego lub innych warunków winna zostać wszczęta procedura legalizacyjna na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, przy czym bez znaczenia dla stosowania tego przepisu jest okoliczność zakończenia robót budowlanych ( tak: NSA w wyrokach z dnia: 8 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 15/09; 7 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1723/07). Organ wskazał, iż Sąd I instancji błędnie ustalił stan faktyczny sprawy, przyjmując, że część tarasu została wykonana bez uprzedniej decyzji o pozwoleniu na budowę. Z decyzji Prezydenta Miasta Koszalina z dnia [...] września 1996 r. znak: [...] wynika, że pozwolenie na budowę obejmowało również rozbudowę tarasu. Skargę kasacyjna od powyższego wyroku również wniosła H. W. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając go w całości, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że z uwagi na treść art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, w którym nie wymieniono art. 51 ust. 1 pkt 3 nie wydaje się decyzji o nałożeniu obowiązku sporządzenia i przestawienia projektu budowlanego zamiennego, gdy organ nadzoru budowlanego o istotnych odstąpieniach od zatwierdzonego projektu budowlanego albo innych warunków pozwolenia na budowę dowiedział się już po zakończeniu robót budowlanych i w konsekwencji uznanie, że w takim przypadku gdy nie można wydać decyzji doprowadzenia do zgodności z projektem budowlanym, możliwe jest jedynie poprzez rozbiórkę tej części tarasu, która powstała bez uprzedniej decyzji o pozwoleniu na budowę.

W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych i kosztami opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Skarżąca w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniosła, iż nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że obwiązujące przepisy nie dają możliwości nałożenia obowiązku sporządzenia projektu zamiennego co do zakończonych robót. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 stycznia 2010 r. sygn. akt II OSK 15/09 oraz w wyroku z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1723/07 stwierdził, że art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego stosuje się zarówno do robót budowlanych dopiero wykonywanych oraz zakończonych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.

Skargi kasacyjne zasługiwały na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że inwestor – H. W. dokonała istotnych odstępstw od ustaleń i warunków określonych w decyzji Prezydenta Miasta Koszalina z dnia [...] września 1996 r. o pozwoleniu na budowę. W takiej sytuacji organy nadzoru budowlanego, jak słusznie podnoszą obie skargi kasacyjnej, zasadnie zastosowały tryb postępowania przewidziany art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane ( Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.). Przepis ten przewiduje, że w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę właściwy organ w drodze decyzji nakłada obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykowywanych robót budowlanych, oraz – w razie potrzeby – wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem. Wbrew stanowisku przyjętemu przez Sąd pierwszej instancji, powołany wyżej przepis art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego ma zastosowanie również w sytuacji, gdy roboty budowlane realizowane na podstawie pozwolenia na budowę zostały wykonane z istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. Innymi słowy, ma on zastosowanie zarówno do robót budowlanych będących w toku, jaki i do robót zakończonych. W tej kwestii, jak trafnie podniesiono w skargach kasacyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1723/07 i z dnia 8 stycznia 2010 r., II OSK 15/09 (publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl) wyraził pogląd, że w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę (art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego) organ może nałożyć obowiązek przedstawienia projektu budowlanego zamiennego oraz, w razie potrzeby, wykonania określonych czynności lub robót budowlanych prowadzących do stanu zgodnego z prawem – tak w odniesieniu do robót budowlanych wykonywanych, po uprzednim wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych postanowieniem, jak i do budowy już zakończonej. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni ten pogląd podziela, jak również przedstawioną w uzasadnieniach obu wyroków argumentację odnoszącą się do treści art. 51 ust. 7 w powiązaniu z art. 51 ust. 1 i ust. 4 Prawa budowlanego, wskazującą na podaną wyżej wykładnię art. 51 ust. 1 pkt 3 tej ustawy.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że w warunkach rozpoznawanej sprawy organy nadzoru budowlanego obu instancji prawidłowo zastosowały art. 51 ust.1 pkt 3 Prawa budowlanego, nakładając na jego podstawie na inwestora obowiązek wykonania projektu budowlanego zamiennego w związku ze stwierdzonymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego przez Prezydenta Miasta Koszalina z dnia [...] września 1996 r. Tym samym należało uznać za zgodną z prawem decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Koszalinie z dnia [...] czerwca 2010 r., jak i wydaną. w następstwie rozpatrzenia odwołania U. F., decyzję Zachodniopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2010 r.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzając wyłącznie naruszenie prawa materialnego, uwzględnił obie skargi kasacyjne poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi. Zgodnie bowiem z art. 188 p.p.s.a., jeżeli nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny może uchylić zaskarżone orzeczenie i rozpoznać skargę. Od zasądzenia kosztów odstąpiono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a,