Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 624/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6041 Profilaktyka  i   rozwiązywanie  problemów alkoholowych, ustalanie liczby punktów sprzedaży,  zasad  usytuowania miejsc
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a/
journal: Dz.U. 2007 nr 70 poz 473
law: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jedn.
article: art. 7 ,art. 75, art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 86 § 2, art. 87, art. 88, art. 98, art. 100
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz (spr.) Sędzia NSA Tadeusz Cysek Sędzia NSA Cezary Pryca Protokolant Michał Sikora po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. z dnia 5 lutego 2008 r. sygn. akt II SA/Rz 695/07 w sprawie ze skargi M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. wyrokiem z dnia 5 lutego 2008 r. o sygn. akt II SA/Rz 695/07, po rozpoznaniu skargi M. O. na decyzję S. K. O. w R. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...]; stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; zasądził na rzecz skarżącej M. O. zwrot kosztów postępowania sądowego.

Sąd oparł się na następującym stanie faktycznym sprawy. Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. Prezydent Miasta R. na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz. U. z 2002 r., Nr 147, poz. 1231 ze zm.) cofnął M. O. zezwolenie z dnia [...] czerwca 2006 r. na sprzedaż napojów alkoholowych do 4,5% zawartości alkoholu oraz piwa − przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w prowadzonym przez nią punkcie handlowym w R. przy ulicy P.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że Komenda Miejska – I Komisariat Policji w R. wnioskiem z dnia 31 stycznia 2007 r. zawiadomiła o wydaniu napoju alkoholowego w postaci 10 butelek piwa "pod zastaw" dowodu osobistego klienta w dniu 7 stycznia 2007 r. w sklepie sieci "Ż." w R. przy ulicy P., którego ajentem jest M. O. Organ wywiódł, że skarżąca wyjaśniła, iż 7 stycznia 2007 r. między godziną 17 a 18 wyszła ze sklepu, pozostawiając w nim pracownika oraz 14-letnią córkę X. O. Jeden z klientów zaproponował, że za 10 butelek piwa zostawi do następnego dnia − kiedy to ureguluje należność − swój dowód osobisty. Ponieważ klient zachowywał się arogancko, obsługująca kasę X. O., obawiając się reakcji klienta, wprowadziła kwotę należności do kasy i po wydrukowaniu paragonu umieściła go wraz z dowodem osobistym w szufladzie. Mężczyzna nie uregulował rachunku. Organ podkreślił, że o tym zdarzeniu M. O. poinformowała Policję.

Sytuację tę organ zakwalifikował jako sprzedaż napoju alkoholowego na kredyt, tj. zakup alkoholu z odroczoną płatnością. Gwarancję uiszczenia zapłaty miał stanowić pozostawiony w punkcie sprzedaży dowód osobisty klienta, co wyczerpuje znamiona czynu wymienionego w art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Art. 18 ust. 10 pkt 1 lit a/ tego samego aktu prawnego fakt stwierdzenia sprzedaży na kredyt lub pod zastaw kwalifikuje jednoznacznie jako przypadek, kiedy organ zezwalający cofa zezwolenie. W tym stanie rzeczy organ I instancji cofnął decyzją M. O. o zezwoleniu na sprzedaż napojów alkoholowych.

Po rozpatrzeniu odwołania S. K. O. w R. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, powołując się na uregulowania zawarte w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a/ ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Zdaniem S. K. O okoliczności sprawy wskazywały, że wystąpiła przesłanka wynikająca z powołanego przepisu prawa, gdyż odwołująca się nie kwestionowała stanu faktycznego ustalonego przez organ I instancji. Skład Orzekający zauważył, że kwestyjnym wydaje się skuteczne zawarcie umowy sprzedaży 10 butelek piwa przez osobę nieposiadającą pełnej zdolności do czynności prawnych w rozumieniu art. 11 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Trudno bowiem przyjąć, iż sprzedaż 10 piw stanowi czynność prawną, którą można zakwalifikować jako dotyczącą bieżących spraw życia codziennego 13-letniej dziewczynki legitymującej się tzw. ograniczoną zdolnością do czynności prawnych. Jednakże zdaniem S. K. O., w tej kwestii powinien wypowiedzieć się sąd powszechny.

Uwzględniając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. stwierdził, że jest ona uzasadniona ale nie tylko z przyczyn w niej podniesionych. Cofnięcie zezwolenia związane ze sprzedażą piwa na kredyt jest następstwem dokonania sprzedaży napoju alkoholowego bez natychmiastowego uiszczenia zapłaty i stanowi administracyjną sankcję za nieprzestrzeganie ustanowionego w art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy zakazu sprzedaży napojów alkoholowych na kredyt lub pod zastaw. Cofnięcie zezwolenia następuje w każdym przypadku ujawnienia sprzedaży na kredyt, niezależnie czy sprzedaży takiej dokonał prowadzący zakład, czy też zatrudniony przez niego pracownik. Sąd podkreślił przy tym, że nawet jednorazowe złamanie ustawowych zakazów uzasadnia cofnięcie zezwolenia. Jednakże cofnięcie zezwolenia, jako związane z czynnością sprzedaży musi być poprzedzone ustaleniem, iż do zakazanej ustawą sprzedaży istotnie doszło.

Sąd wskazał, że wobec braku definicji pojęcia "sprzedaży", użytego w przepisie art. 18 ust 10 pkt 1 lit. a/ ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi należy sięgnąć w tym zakresie do prawa cywilnego. Z treści art. 535 k.c. wynika, że sprzedaż jako czynność prawna musi być wynikiem woli obu stron, po stronie sprzedawcy − woli przeniesienia własności rzeczy na kupującego, po stronie zaś kupującego − woli jej odebrania i zapłaty ceny (w przypadku sprzedaży na kredyt w uzgodnionym ze sprzedawcą terminie). Wydanie towaru w sytuacji braku możliwości świadomego i swobodnego podjęcia decyzji i wyrażenia swej woli, a więc także w przypadku podstępu, groźby, czy wymuszenia wyklucza przyjęcie, że sprzedaż w tym rozumieniu miała miejsce. Niebudzące wątpliwości ustalenie przez organ takich okoliczności w sprawie, zwłaszcza gdy okaże się, że do wydania towaru została zmuszona osoba niepełnoletnia, posiadająca ograniczoną zdolność od czynności prawnych, w dodatku niebędąca pracownikiem i działająca poza wiedzą i wolą prowadzącego punkt sprzedaży, wyklucza − w ocenie sądu − przyjęcie, iż doszło do sprzedaży na kredyt, stanowiącej przesłankę warunkującą cofnięcie zezwolenia. W ocenie Sądu, dla rozstrzygnięcia istoty sprawy niezbędnym jest ustalenie okoliczności w jakich dokonano "sprzedaży" na kredyt i wyjaśnienie tego stanu rzeczy winno nastąpić w tym postępowaniu.

Sąd wskazał, że organy nie sprostały obowiązkom wynikającym z art. 7, 75 § 1 oraz 77 § 1 k.p.a., bowiem ustalony przez nie stan faktyczny, co sąd zauważa z urzędu, opiera się wyłącznie na wyjaśnieniach skarżącej i jej małoletniej córki, które nie pozwalają na odparcie zarzutu skargi, iż wydanie towaru wymuszone zostało na małoletniej córce skarżącej działającej w stanie zagrożenia. Uwadze organów orzekających w sprawie umknęło, że skoro w sprawie sprzedaży na kredyt toczyło się postępowanie w Komisariacie Policji w R. pod nr [...], to ustalenia w tej sprawie poczynione i sposób jej zakończenia mogą potwierdzić lub wykluczyć informacje uzyskane od skarżącej i jej córki.

Sąd podkreślił, że organy nie zwróciły także uwagi, iż w momencie, gdy nastąpiła "sprzedaż", w sklepie obecny był pracownik. Jego przesłuchanie było konieczne dla ustalenia okoliczności towarzyszących zdarzeniu, które mogły przesądzić o tym, czy spełnione zostały przesłanki zastosowania art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a/ ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Sąd wskazał, że organ ponownie prowadząc sprawę powinien podjąć czynności w celu uzupełnienia postępowania dowodowego we wskazanym kierunku i ustaliwszy stan faktyczny sprawy w sposób niebudzący wątpliwości, dokonać jego oceny w świetle obowiązujących przepisów prawa, przy uwzględnieniu poglądów prawnych sądu przedstawionych w wyroku.

W skardze kasacyjnej S. K. O. w R. zaskarżyło powyższy wyrok w całości i wniosło o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w R. do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcie o kosztach postępowania ze skargi kasacyjnej.

Jako podstawę skargi kasacyjnej wskazano naruszenie:

1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a to:

– art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 7, 75 oraz 77 k.p.a. przez nieuzasadnione przyjęcie, iż organy administracji publicznej w rozpoznawanej sprawie winny zgromadzić materiał dowodowy w zakresie prawnej skuteczności sprzedaży napojów alkoholowych na kredyt,

2) prawa materialnego przez jego błędną wykładnię (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a to:

– art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a/ ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi przez nieuzasadnione przyjęcie, iż nie została zrealizowana skuteczna prawnie sprzedaż napojów alkoholowych na kredyt,

– art. 86 § 2, 87 i 88 kodeksu cywilnego przez nieuzasadnione przyjęcie, iż obowiązkiem organów administracji jest zbadanie skuteczności woli oświadczeń stron w zakresie zawarcia umowy sprzedaży, gdy czynność prawna zawarta ewentualnie pod wpływem podstępu albo groźby jest czynnością prawną względnie nieważną i uchylenie się od jej skutków zależy od oświadczenia jednej ze stron czynności prawnej, a nie od ustalenia jej okoliczności przez organ administracji,

– art. 100 w związku z art. 98 kodeksu cywilnego przez nieuzasadnione przyjęcie, iż osoba mająca ograniczoną zdolność do czynności prawnych nie mogła sprzedać napoju alkoholowego na kredyt imieniem mocodawcy M. O.

Wnoszący skargę kasacyjną organ wskazał, że uchybieniem Sądu w zakresie prawa procesowego jest kwestionowanie ustalonego stanu faktycznego w konwencji zarzutów skargi M. O. w zakresie sprzedaży − w konsekwencji ewentualnej groźby i podstępu, kiedy w tym samym uzasadnieniu wskazano, na brak podważania przez skarżącą ustalonego przez organy administracji stanu faktycznego. Organ wskazał, że przy przyjęciu za wiarygodne zeznań córki skarżącej oraz wyjaśnień samej skarżącej − nakazywanie przeprowadzenia innych dowodów jest niecelowe. Nadto na gruncie zebranego materiału dowodowego wynika, iż zgłoszenie na Policję dotyczyło braku zapłaty − a więc niewykonania zobowiązania (a nie kradzieży), zaś przesłuchanie pracownika w relacji do faktu obsługi klientów przez córkę i umiejętności wprowadzenia ceny do programu kasy fiskalnej (logiczny fakt prowadzenia obsługi nie tylko jednorazowo), nadto z racji sugerowania ewentualnej groźby (obecność pracownika wyklucza stan obawy) − jest działaniem zbędnym. W sprawie nie ustalono, aby ktokolwiek uchylił się od oświadczenia woli. Zatem żądanie prowadzenia dowodu w zakresie ustalenia skutków oświadczenia woli jest działaniem contra lege.

Skarżący wskazał, że Sąd dokonał błędnej wykładni postanowień art. 100 k.c. − pomijając charakter i sposób działania córki skarżącej obsługującej klientów. Towar będący w sklepie stanowił własność M. O. − zatem osoby go sprzedające − pracownicy (sprzedawcy) oraz córka nie dokonują sprzedaży własnym imieniem, ale imieniem, na rzecz i z bezpośrednim skutkiem dla właściciela − przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie na sprzedaż alkoholu. Występuje tu klasyczny stosunek pełnomocnictwa − zatem dywagacje Sądu w zakresie ograniczonej zdolności do czynności prawnej − kiedy pełnomocnik nie musi mieć pełnej zdolności do czynności prawnych − należy uznać jako zbędne i niezasadne.

Organ wskazał, że stosownie do postanowień art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a/ ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi − w przypadku sprzedaży kredytowej − organ cofa zezwolenie. Istota tego zapisu odnosi się do każdej sprzedaży uznanej potocznie za kredytowaną (gdyż czynności kredytowe formalnie zastrzeżone zostały dla banków). W tej relacji wydanym wyrokiem naruszona w sposób rażący została powołana norma prawna. Stosownie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2005 r., sygn. akt II GSK 148/05, (LexPolonica nr 401109, Gazeta Prawna 2007/132 str. A5) na gruncie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a/ ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi − nawet jednorazowe złamanie zasady sprzedaży napojów alkoholowych określonej w ustawie powoduje obowiązek właściwego organu cofnięcia zezwolenia na sprzedaż tych napojów. Przyjmując przy tym fakt dokonywania sprzedaży przez osobę niepełnoletnią – przy akceptacji takiego stanu przez M. O. − zatem zawinionego stanu niezabezpieczania właściwej dystrybucji alkoholu − a w konsekwencji kredytowej sprzedaży − sankcja zastosowana przez organy administracji - stosownie do wykładni powołanej normy prawnej − była właściwa i zasadna, a zaskarżony wyrok nieprawidłowy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Wyjątkiem od tej zasady jest obowiązek wzięcia z urzędu pod uwagę jedynie okoliczności wymienionych w § 2, stanowiących podstawę nieważności postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie przesłanki nieważności postępowania nie wystąpiły. Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Kasator opierając się na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. podniósł zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. powiązany z naruszeniem art. 7, 75 oraz 77 k.p.a. oparty na twierdzeniu, iż Sąd wadliwie uznał, że organy administracji winny zgromadzić materiał dowodowy w zakresie prawnej skuteczności sprzedaży napojów alkoholowych na kredyt. Treść całości uzasadnienia skargi kasacyjnej oraz pozostałych zarzutów wskazuje, że w istocie rzeczy zarzut ten został też powiązany z zarzutem naruszenia prawa materialnego, tj. art. 86 § 2, 87 i 88 kodeksu cywilnego oraz art. 100 w zw. z art. 98 kodeksu cywilnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.).

Wobec tak sformułowanych zarzutów należy zwrócić uwagę, że zadaniem sądu administracyjnego jest między innymi ustalenie czy organy administracyjne zgromadziły niezbędny materiał dowodowy oraz czy przy ocenie zgromadzonych dowodów nie została przekroczona zasada swobodnej oceny dowodów. Jednocześnie podkreślany w orzecznictwie wymóg dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy związany jest z obowiązującą na gruncie procedury administracyjnej zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), będącej jedną z zasad naczelnych postępowania i rozumianej najogólniej rzecz ujmując, jako obowiązek "wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa" (W. Dawidowicz "Ogólne postępowanie administracyjne. Zarys systemu". Warszawa 1962, s. 108).

Zatem dla prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, które pozwoli dokonać subsumcji faktów uznanych za udowodnione pod stosowną normę prawną, a następnie do ustalenia konsekwencji prawnych tych faktów, fundamentalne znaczenie ma zasada zawarta w art. 7 k.p.a. i rozwinięta w innych przepisach (np. art. 75−86 k.p.a.), zobowiązująca organ administracyjny do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Istotne przy tym znaczenie ma ustanowiony w art. 75 § 1 k.p.a. otwarty system środków dowodowych, który może doznać ograniczenia tylko na mocy ustawy. Ocena materiału dowodowego powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Przy czym dokonanie oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy może nastąpić po przeprowadzeniu danego dowodu przy zastosowaniu w toku tej oceny reguł logiki dotyczących wnioskowania, dowodzenia, przekonywania i uzasadnienia.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości lub w części, jeśli stwierdzi inne niż dotyczące wznowienia postępowania naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z treści tego przepisu wynika, że Sąd I instancji nie ma obowiązku wykazania, że stwierdzone naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, lecz wystarczające jest uznanie, że uchybienie to mogło mieć taki wpływ. W literaturze przyjmuje się, że przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowień (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Praw. Lexis Nexis, Warszawa 2005 r.).

Zatem z uwagi na uregulowania zawarte w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. sąd administracyjny zobligowany jest ocenić czy organy administracyjne naruszyły przepisy normujące przebieg postępowania wyjaśniającego i czy naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Może się przy tym zdarzyć także tak, że naruszenie przez organy administracyjne przepisów postępowania jest wynikiem błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, odnoszących się do przedmiotu sprawy i nieprawidłowej oceny zastosowania, bądź też niezastosowania tych przepisów w decyzji organów administracyjnych. Wówczas na skutek błędnej wykładni prawa materialnego może się okazać, że organy administracyjne nie dokonały koniecznych ustaleń faktycznych, od których zależne jest zastosowanie tego prawa.

Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Mając na uwadze powyższe rozważania, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie uznał, że organy administracyjne w rozpoznawanej spawie nie dokonały koniecznych ustaleń faktycznych, od których zależne jest zastosowanie prawa materialnego.

Wbrew zarzutom kasatora, nie jest trafne stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, iż Sąd I instancji kwestionując ustalony stan faktyczny jednocześnie wskazuje na brak podważenia przez skarżącą ustalonego przez organy administracji stanu faktycznego. Otóż stwierdzenie Sądu I instancji zawarte na stronie 3 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, na które powołuje się kasator, nie odnosi się do przedstawienia w uzasadnieniu orzeczenia stanu faktycznego przyjętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, lecz jedynie do przedstawienia stanu faktycznego ustalonego przez organy administracji, które to ustalenia − w następstwie dokonanej w oparciu o art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. − Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem − nie zostały przez ten Sąd zaakceptowane, wobec stwierdzonych naruszeń prawa procesowego i prawa materialnego.

Sąd I instancji zastosował bowiem w tej sprawie technikę przedstawiania stanu sprawy polegającą na zacytowaniu ustaleń organów administracji publicznej, a następnie na sformułowaniu własnego stanowiska sprowadzającego się do odmowy akceptacji tych ustaleń.

Nie jest też trafny zarzut autora skargi kasacyjnej, iż wobec zarzutów sformułowanych w skardze skierowanej do sądu administracyjnego przez M. O., brak było podstaw do kwestionowania przez Sąd I instancji ustalonego przez organy administracyjne stanu faktycznego, a tym samym, że w sprawie miały zastosowanie art. 78 i 81 k.p.a. Należy bowiem zwrócić uwagę, że sąd administracyjny dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie jest związany granicami skargi. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu (zasada oficjalności) wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze.

Wbrew zarzutom kasatora nie można uznać, że stanowisko Sądu I instancji wskazujące na braki w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym jest błędne. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że Sąd I instancji w motywach zaskarżonego wyroku nie stwierdził, iż dotychczas zgromadzone w sprawie dowody należało uznać za wiarygodne bądź też niewiarygodne. Sąd jedynie zaakcentował, iż pełna ocena zgromadzonych dotychczas w sprawie dowodów będzie możliwa po uzupełnieniu postępowania dowodowego, albowiem dla pełnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy istotnych dla jej rozstrzygnięcia niezbędnym jest przeprowadzenie dalszych dowodów dotychczas przez organy administracyjne pominiętych. Stanowisko to w pełni zasługuje na aprobatę. Wbrew zarzutom kasatora pismo Komendy Miejskiej Policji w R., które znajduje się w aktach administracyjnych, zawierające informacje o zdarzeniu jakie miało mieć miejsce w dniu 7 stycznia 2007 r. w sklepie "Ż.", którego ajentem jest M. O., nie wskazuje żadnych szczegółów o pełnym przebiegu tegoż zdarzenia. Pismo to nie jest więc wystarczającym dowodem pozwalającym ustalić rzeczywisty przebieg zdarzeń w tym dniu w sklepie "Ż.", a w szczególności jakie było tzw. "tło i okoliczności" zdarzenia dotyczącego "nabycia" przez klienta 10 butelek piwa. Trafnie zatem zwrócił uwagę Sąd I instancji, że organy administracji powinny dopuścić dowód z akt postępowania toczącego się przed organami Policji. Bezzasadne jest też formułowanie w skardze kasacyjnej kategorycznych stwierdzeń co do oceny zachowań małoletniej córki M. O., która znajdowała się w sklepie podczas nieobecności M. O. tylko z tej przyczyny, że w sklepie w tym czasie miał być obecny też pracownik, gdy nie przeprowadzono dowodu z zeznań tegoż świadka na okoliczności dotyczące przebiegu zdarzenia. Naruszeniem art. 77 k.p.a., a w konsekwencji art. 7 k.p.a. jest bowiem, gdy organ przy ustalaniu stanu faktycznego czy też ocenie dowodów odwołuje się do dowodu, który nie był dopuszczony i przeprowadzony w sprawie.

Kasator kwestionując stanowisko Sądu I instancji co do tego, że należy ustalić czy doszło do skutecznej sprzedaży piwa na kredyt, zarzucał, iż nie jest obowiązkiem organów administracji zbadanie skuteczności woli oświadczeń stron, gdyż czynność prawna zawarta ewentualnie pod wpływem podstępu lub groźby jest czynnością prawną względnie nieważną i uchylenie się od jej skutków zależy od oświadczenia jednej ze stron czynności prawnej, a nie od ustalenia jej okoliczności przez organ administracji.

Oczywiście rację ma kasator, gdy twierdzi, że wady oświadczenia woli zostały stypizowane, stanowią odrębne instytucje prawne i nie wszystkie skutkują bezwzględną nieważnością czynności prawnej. Błąd (art. 84 k.c.), podstęp (art. 86 k.c.) lub groźba (art. 87 k.c.) są wadami oświadczenia woli powodującymi względną nieważność czynności prawnej, czyli jej wzruszalność. Możliwość uchylenia się od skutków wadliwego oświadczenia woli jest prawem podmiotowym kształtującym, którego realizacja następuje przez złożenie innej osobie stosownego oświadczenia woli na piśmie, przy czym uprawnienie to wygasa po upływie określonego terminu (art. 88 k.c.). Przepis nie stanowi, by musiało to nastąpić na drodze sądowej (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 23 listopada 1995 r., sygn. akt I ACr 483/95, opubl. "Wokanda" 1996/8/45 oraz K. Piasecki "Kodeks cywilny. Księga pierwsza. Część ogólna. Komentarz", Zakamycze 2003). Te uwagi należy mieć na względzie przy ocenie wypowiedzi Sądu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. w motywach zaskarżonego wyroku wymieniając różne formy oświadczeń woli i mając na względzie to, że podważenie skuteczności czynności prawnej dokonanej pod wpływem niektórych z nich nie musi zawsze nastąpić na drodze sądowej, zwrócił jedynie uwagę, iż na tle wydarzeń jakie miały miejsce w dniu 7 stycznia 2007 r. w sklepie "Ż." wymaga wyjaśnienia czy rzeczywiście doszło do skutecznej sprzedaży napojów alkoholowych na kredyt. To, że kasator w skardze kasacyjnej twierdzi, że nie ustalono, aby ktokolwiek uchylił się od oświadczenia woli nie oznacza, że rzeczywiście stan taki nie miał miejsca, skoro okoliczność ta nie była wyjaśniana.

Tym samym nie można przyjąć, że Sąd I instancji naruszył art. 86 § 2, 87 i 88 k.c. w zakresie przedstawionym w skardze kasacyjnej.

Wbrew zarzutom autora skargi kasacyjnej brak jest podstaw do przyjęcia, że Sąd I instancji naruszył art. 100 w zw. z art. 98 k.c. przez nieuzasadnione przyjęcie, iż osoba mająca ograniczoną zdolność do czynności prawnych nie mogła sprzedać napoju alkoholowego na kredyt imieniem mocodawcy M. O. Otóż, Sąd I instancji tej treści poglądu nie zawarł w motywach zaskarżonego wyroku. Sąd w ogóle nie odwołał się do uregulowań zawartych w art. 100 i art. 98 k.c. Sąd I instancji jedynie przykładowo wskazał, że inaczej należy ocenić działanie osoby posiadającej ograniczoną zdolność do czynności prawnej, zmuszonej do wydania towaru, niebędącej pracownikiem i działającej poza wiedzą i wolą prowadzącego punkt sprzedaży. Jednocześnie Sąd nie stwierdził, że taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Nie mógł tego uczynić, skoro przyjął, że istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności nie zostały wyjaśnione. Wymaga podkreślenia, iż Sąd I instancji wyraźnie wskazał, że ocena tego czy doszło lub nie do sprzedaży alkoholu na kredyt musi być poprzedzona dokładnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy. Tym samym za chybiony należało uznać zarzut dotyczący naruszenia art. 100 w zw. z art. 98 k.c. w zakresie sformułowanym w skardze kasacyjnej.

Zarzut naruszenia art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a/ ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi z uwagi na jego sformułowanie w petitum skargi kasacyjnej sprowadza się do oceny prawidłowości jego zastosowania przez organ administracji publicznej.

W związku z tym należy wskazać, że ocena prawidłowości zastosowania bądź też niezastosowania przez organ administracji publicznej określonego przepisu prawa materialnego musi uwzględniać model stosowania prawa, w którym konsekwencje prawne dla adresata decyzji administracyjnej ustalane są w oparciu o prawidłowo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, które pozwala organowi dokonać subsumcji faktów uznanych za udowodnione pod stosowną normę prawną. Oznacza to, że ocena w postępowaniu kasacyjnym zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie (czy też niezastosowanie) jest możliwa tylko na tle niewadliwie ustalonego stanu faktycznego, który jest objęty hipotezą normy prawnej.

W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji stwierdził brak dokonania ustaleń faktycznych istotnych dla zastosowania art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a/ ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, zatem ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny tak sformułowanego zarzutu byłaby przedwczesna.

Mając jedynie na uwadze pogląd wyrażony w uzasadnieniu powyższego zarzutu należy zauważyć, iż Sąd I instancji odwołując się właśnie do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z dnia 27 września 2005 r., sygn. akt II GSK 198/05, Zbiór Lex nr 191898; wyrok NSA z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 175/06, Zbiór Lex nr 276721) podkreślił, iż z uwagi na cel ustawy, nawet jednorazowe złamanie tych zakazów ustawy uzasadnia cofnięcie zezwolenia. Trafnie jednak podkreślił, że cofnięcie zezwolenia musi być poprzedzone ustaleniami, że do zakazanej ustawą sprzedaży istotnie doszło.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.