Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 714/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie WSA Bożena Popowska As. sąd. Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi "S. R." Sp. z o.o. w K. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie kary za przejazd pojazdem ponadnormatywnym, 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w R. na rzecz skarżącej spółki kwotę 770,10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/I.Kucznerowicz /-/M.Dybowski /-/B.Popowska KB/


UZASADNIENIE

IV SA/Po 714/04

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...].10.2001 r., nr [...], na podstawie art. 104 § 1 kpa i § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27.06.2000 r. w sprawie opłat drogowych (Dz. U. nr 51 poz. 607) w zw. z rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1.04.1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. 44, poz. 432) Dyrektor Urzędu Celnego w R. Oddział Celny w O. obciążył spółkę S. R. sp. z o.o w K. podwyższoną opłatą drogową w wysokości 3.876zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Urzędu Celnego stwierdził, że zgodnie z art. 61 ust 11 ustawy z dnia 20.06.1997 r. Prawo o ruchu drogowym przejazd pojazdem nienormatywnym jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia, którego strona nie okazała. Organ wskazał, że podwyższoną opłatę drogową nałożono na podstawie kontroli pojazdu przeprowadzonej w dniu [...].10.2001r o godz. [...] i potwierdzonej zapisem protokołu nr [...].

W odwołaniu złożonym od powyższej decyzji spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podniesiono, że nie można nakładać na podmioty gospodarcze obowiązków, z których nie mogą się wywiązać bo jest to niezgodne z art. 2 Konstytucji RP. Nadto strona stwierdziła, że ściąganie opłat za przekroczenie nacisku na osie, którego nie ma możliwości zmierzyć jest rodzajem represji karnej nie związanej z użytkowaniem dróg publicznych.

Decyzją z dnia [...].12.2001r, nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa, art. 13 ust. 2 pkt 3 i ust. 2a, art. 40b ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21.03.1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. nr 71 z 2000 r., poz. 838), § 2 ust. 2, § 9 ust. 1 pkt 2, ust. 2, ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27.06.2000 r. w sprawie opłat drogowych, Prezes Głównego Urzędu Ceł zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu stwierdzono, że pomiar odbył się przy użyciu wagi, która spełniała wymogi techniczne na dzień przeprowadzenia badania, tj. posiadała ważne świadectwo legalizacji wydane przez Obwodowy Urząd Miar w Z. oraz spełniała wymogi do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdu. Urządzenie w chwili pomiaru było sprawne technicznie. Wynik ważenia dynamicznego jest dynamicznego jest drukowany przez urządzenie elektroniczne zainstalowane na wadze. Dla zapewnienia prawidłowego wjazdu na urządzenie pomiarowe, zamontowane są specjalne oznaczenia wskazujące sposób wykonania czynności przejazdu, a wynik ważenia uzyskiwany jest za pomocą programu komputerowego. W przypadku nieprawidłowego przejazdu przez punkt kontrolny, komputer sygnalizuje tę nieprawidłowość, przerywając proces ważenia oraz komunikuje o konieczności ponownego przejazdu przez wagę. Błędne wskazanie wagi może wystąpić w przypadku niezachowania odpowiednich warunków pomiaru, co powinno być sygnalizowane przez wagę i pomiar w takim przypadku powinien być powtórzony. Jak wynika z wydruku komputerowego uzyskanego z wagi, w procesie ważenia nie miały miejsca żadne nieprawidłowości, a zatem otrzymany wynik ważenia nie może być na tej podstawie podważony. Wynik ważenia dynamicznego odzwierciedla stan faktyczny pojazdu bezpośrednio po zjechaniu z drogi publicznej, czyli wskazuje z jakim faktycznym obciążeniem osi przemieszczał się po drodze. Mając to na uwadze należy uznać, że w sprawie brak podstaw do kwestionowania prawidłowości dokonanego pomiaru. W związku z tym organ celny I instancji wymierzył opłatę drogową podwyższoną o 90%. Zgodnie z § 9 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia w sprawie opłat drogowych, wysokość opłaty ulega podwyższeniu o 90% - w przypadku przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej i nacisków osi.

Na powyższą decyzję spółka złożyła skargę.

W uzasadnieniu zarzucono tej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 107 § 1 kpa, art. 10 kpa oraz naruszenie prawa materialnego - § 9 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27.06.2000r w sprawie opłat drogowych przez jego niewłaściwe zastosowanie, gdyż pojazd skarżącej spółki nie przekroczył dopuszczalnej masy całkowitej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Postępowanie organu I instancji narusza bowiem przepis art. 10 kpa.

Przepis ten nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz obowiązek umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu zapewnia jej możliwość udziału we wszystkich czynnościach poszczególnych stadiów postępowania. Strona ma wybór środków obrony swoich interesów i może uznać za celową samą obecność przy czynnościach postępowania lub aktywny w nich udział ze zgłaszaniem inicjatyw procesowych, a może też zdać się wyłącznie na działanie organu i jego inicjatywę w tych czynnościach. W każdym jednak wypadku to organ jest zobowiązany do pełnego wyjaśnienia sprawy i zawiadamiania strony o wszystkich czynnościach, w których może ona brać udział albo w których musi wziąć udział dla ich ważności i skuteczności procesowej.

Strona od wszczęcia postępowania ma prawo do czynnego udziału w sprawie we wszystkich czynnościach związanych z jej wyjaśnieniem, a przed wydaniem decyzji musi mieć zapewnioną możliwość zapoznania się z całym materiałem zebranym w sprawie, z dowodami i z żądaniami zgłoszonymi przez strony oraz wypowiedzenia się co do kompletności i poprawności ustaleń stanu faktycznego i prawnego sprawy.

Pozbawienie strony takiej możliwości dopuszczalne jest tylko w sytuacji przewidzianej w art. 10 § 2 kpa, kiedy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Wówczas organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 cytowanego przepisu. Naruszenie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, gdy bez własnej winy nie mogły w nim brać udziału, stanowi wadę o charakterze procesowym. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że Skarżąca spółka nie była należycie reprezentowana i nie mogła wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów.

Podczas ważenia brak było osoby prawidłowo umocowanej do reprezentowania spółki. Utrwalonym jest pogląd Sądu Najwyższego wyrażony pod rządem rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 27.06.1934 kodeks handlowy - Dz. U. 57/34/502 ze zm., a pozostający aktualnym pod rządem ustawy z dnia 15.09.2000 r. kodeks spółek handlowych - Dz. U. 94/00/1037 ze zm.), że osoby obejmujące funkcje członków zarządu spółki, deklarują w szczególności dokładanie staranności sumiennego kupca (art. 292 § 2 kh) a objęcie stanowiska w danej spółce mimo braku wykształcenia lub wiadomości potrzebnych do prowadzenia jej spraw jest naruszeniem wymaganej staranności i sumienności (odpowiednio - uzasadnienie wyroku SN z 6.06.1997 r. - III CKN 65/97 OSNC 11/97/181 s. 75). Spółka wiedziała na podstawie powszechnie obowiązującego i należycie ogłoszonego prawa, że przy przekraczaniu granic RP wszystkie samochody ciężarowe poddawane są w postępowaniu administracyjnym kontroli co do przestrzegania warunków określonych przepisami ustawy o drogach publicznych. W związku z tym mogła zadbać, by w każdym samochodzie ciężarowym przekraczającym granice państwa znajdowała się osoba, posiadająca upoważnienie do reprezentowania spółki w owym postępowaniu administracyjnym. Udzielenie pełnomocnictwa na piśmie w postępowaniu administracyjnym nie jest czynnością skomplikowaną ani też kosztowną, bowiem pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych (art. 33 § 1 i § 2 kpa). Spółka mogła udzielić stosownego pełnomocnictwa zatrudnionemu u siebie kierowcy pojazdu przed wyruszeniem pojazdu w trasę. Udzielenie takiego pełnomocnictwa pozwoliłoby na pełną realizację art. 61 § 4, art. 10 §1, art. 45 w zw. z art. 40§ 2 kpa już w postępowaniu pierwszoinstancyjnym.

Organ I instancji nie zawiadomił strony o wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 kpa), nie umożliwił też Spółce wzięcia czynnego udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym (art. 10 § 1 kpa).

Brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania wynikał z istoty i specyfiki onego postępowania - w ciągu doby na dużym przejściu granicznym w O. odprawiane są setki pojazdów ciężarowych, oczekujących często w dużych kolejkach. Zarówno w interesie przewoźników, jak i właścicieli pojazdów, kierowców i służb celnych jest, by ważenie pojazdów i ich odprawa, toczyły się sprawnie. Dopełnienie wymogu doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania, przy uwzględnieniu kilkudniowego obrotu pocztowego, wiązałoby się z praktycznym paraliżem ruchu pojazdów, dokonujących transgranicznego obrotu towarowego. Obiektywnie zatem niemożliwe byłoby doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 kpa), jak i umożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego i złożenia ewentualnych wniosków dowodowych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym (art. 10 § 1 kpa).

Uchybienia te mogłyby jednak ulec sanowaniu wobec możliwości zgłaszania wniosków i prezentacji dowodów w merytorycznym postępowaniu odwoławczym.

Jednak i na tym etapie postępowania organ odwoławczy nie zapewnił stronie czynnego udziału w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji nie umożliwił stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz do zgłoszenia żądań.

Pozbawienie strony możliwości obrony jej praw w postępowaniu należy oceniać nie na danym etapie postępowania, lecz w całym postępowaniu (odpowiednio - orzeczenie SN z dnia 24.05.1949 - C 487/49 z glosą B. Dobrzańskiego i J. Niteckiego - PIP 1/50/118; 21.6.1961 - 3 CR 953/60 z glosą W. Siedleckiego - NP 1/63/117; wyrok SN z 20.01.1996 r. - II PR 371/65 - OSNC 10/66/172 z glosą B. Dobrzańskiego - NP 11/66/1444 akceptowane przez J. Gudowskiego "kpc tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo" W. Pr. 1998 t. 1 s 684 uw. 42, s. 685 uw. 52, s. 686 uw. 55).

Organ II instancji pozbawił stronę możliwości zgłaszania wniosków i prezentacji dowodów w merytorycznym postępowaniu odwoławczym w związku z tym uchybienia postępowania pierwszoinstancyjnego nie uległy sanowaniu.

Na marginesie Sąd podnosi, że decyzja organu I instancji nie wskazuje podstawy prawnej wydanej decyzji, co narusza przepis art. 107 § 1 kpa. W treści tej decyzji powołano przepisy kpa i § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27.06.2000 r. w sprawie opłat drogowych bez podania, który konkretnie ustęp i paragraf tego przepisu został zastosowany. Zawiera to natomiast decyzja organu II instancji.

Sąd uznał, że to postępowanie mogło mieć wpływ na treść wydanych decyzji i dlatego uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.)

Stosownie do treści art. 152 wyżej cytowanej ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

/-/I.Kucznerowicz /-/M.Dybowski /-/B.Popowska

KB/