Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 382/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 151 par 1 pkt 1, 150 par 1 w zw z art 145 par 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 22 ust 1
journal: Dz.U. 2012 poz 400
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst  jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Kremer, sędzia del. WSA Anna Szymańska, , Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 524/13 w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 14 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę J.K. (dalej jako "skarżący") na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] kwietnia 2013 r. w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z [...] marca 2013 r. odmówił uchylenia własnej decyzji ostatecznej z [...] sierpnia 2000 r., którą odmówiono skarżącemu przyznania uprawnień kombatanckich. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał art. 151 § 1 pkt 1, art. 150 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz art. 22 ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 400 ze zm.- dalej jako "ustawa o kombatantach").

Organ wyjaśnił, że decyzją z [...] października 1999 r. utrzymał w mocy decyzję własną z [...] sierpnia 2000 r., którą odmówił skarżącemu przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pełnienia służby w Armii Krajowej w okresie od maja 1943 r. do lipca 1944 r.

Postanowieniem z [...] stycznia 2013 r. organ wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z [...] sierpnia 2000 r. W ocenie organu I instancji, działalność skarżącego w AK nie może była pełnieniem służby. Skarżący wykonywał natomiast czynności pomocnicze na rzecz AK. Wnioskodawca posiada uprawnienia kombatanckie z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim w kwietniu 1940 r.

Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z [...] kwietnia 2013 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, uchylił własną decyzję z [...] marca 2013 r. i umorzył postępowanie przed organem I instancji wznowione postanowieniem z [...] stycznia 2013 r.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał, że w lutym 2001 r. skarżący wniósł o przyznanie uprawnień z tytułu pobytu w obozie w Łodzi w kwietniu 1940 r. Decyzją z [...] czerwca 2001 r. skarżącemu przyznano uprawnienie z wnioskowanego tytułu. Następnie w kwietniu 2009 r. do organu wpłynął kolejny wniosek skarżącego o rozszerzenie uprawnień kombatanckich o jego służbę w Armii Krajowej. Wniosek ten zakwalifikowano jako wniosek o uchylenie decyzji z [...] czerwca 2001 r., w trybie art. 155 k.p.a. Decyzją z [...] lipca 2009 r., utrzymaną w mocy decyzją z [...] października 2009 r. organ odmówił uchylenia wskazanej decyzji własnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z [...] marca 2010 r. sygn. akt II SA/Łd 957/09 oddalił skargę skarżącego na decyzję z [...] października 2009 r., a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 20 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1442/10 oddalił skargę kasacyjną skarżącego od powyższego wyroku.

Następnie 17 grudnia 2012 r. skarżący ponownie wniósł o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu służby w Armii Krajowej. Wnioskodawca złożył pisemne oświadczenie, że wnosi o wznowienie postępowania w związku z pojawieniem się nowych okoliczności w sprawie. Postanowieniem z [...] stycznia 2013 r. organ wznowił postępowanie w sprawie przyjmując za podstawę wznowienia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Organ wskazał, że postanowienie z [...] stycznia 2013 r. wydane zostało na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a dla zastosowania tego przepisu konieczne jest łączne spełnienie trzech przesłanek, tj. ujawnienie nowych, istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub dowodów, istnienie nowych okoliczności faktycznych, nowych dowodów w dniu wydania decyzji ostatecznej, a nowe okoliczności faktyczne, nowe dowody, nie były znane organowi, który wydał decyzję. Ponadto, zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał decyzję w sprawie w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności, stanowiącej podstawę wznowienia. Podstawą faktyczną wznowienia w niniejszej sprawie był wniosek skarżącego z 12 grudnia 2012 r. wraz z załączonym orzeczeniem Terenowej Komisji Lekarskiej w Łodzi z 29 grudnia 2008 r. i wyrokiem Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z 29 października 2009 r. oraz dowód z przesłuchania strony, przeprowadzonego w dniu 10 stycznia 2013 r. Organ podkreślił, że nowymi okolicznościami czy dowodami nieznanymi organowi w dacie wydania decyzji nie są takie dowody, które strona znała i mogła powołać. W ocenie organu, nie chodzi tu o "intelektualna sferę" (strona sobie przypomniała o pewnych zdarzeniach), ale o materialne ujawnienie dowodów czy okoliczności, które strona powołać nie mogła, ponieważ nie dysponowała nimi.

W ocenie organu, wznowienie postępowania w niniejszej sprawie nastąpiło pomimo uchybienia terminu do wystąpienia z wnioskiem. Skarżący nie mógł o podnoszonych okolicznościach dowiedzieć się przed upływem jednego miesiąca, ponieważ były to okoliczności mu znane.

Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że dwa spośród trzech wskazywanych przez skarżącego dowodów tj. orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Łodzi z 2008 r. oraz wyrok Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z 2009 r. znajdowały się w aktach sprawy przed dniem złożenia wniosku o wznowienie postępowania i zostały załączone przez skarżącego w postępowaniu, którego przedmiotem była zmiana decyzji w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich, prowadzona w trybie art. 155 k.p.a. Dokumenty te wydane zostały po wydaniu ostatecznej decyzji z [...] sierpnia 2000 r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu służby w AK. Nie mogły zatem stanowić podstawy wznowienia postępowania.

Ponadto Sąd I instancji wyjaśnił, że trzeci dowód w postaci załącznika do Statutu Zarządu Głównego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, nie stanowi okoliczności istotnej dla sprawy. Określa on zasady przyjmowania do Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej oraz udzielania rekomendacji w sprawie uprawnień kombatanckich, w tym także w stosunku do dzieci mających w czasie wojny powyżej 12 lat (§ 9 pkt 3). Odnosi się zatem do postępowania wewnątrzzwiązkowego, nie ma zaś znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy uprawnień kombatanckich skarżącego.

W ocenie Sądu I instancji, wznowienie postępowania w niniejszej sprawie było więc niedopuszczalne, bowiem skarżący, "pomimo nominalnego powołania podstawy wznowienia postępowania, w istocie jej nie wskazał".

Zdaniem Sądu I instancji, podnoszona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji kwestia zachowania terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania ma znaczenie drugorzędne. Niedopuszczalność wznowienia postępowania wynikała bowiem w niniejszej sprawie z oczywistego braku podstaw do wznowienia postępowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący.

Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. i w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W ocenie skarżącego, Sąd I instancji błędnie oddalił skargę, pomimo niepełnej i pobieżnej analizy materiału dowodowego, z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów. W szczególności dotyczy to załącznika do Statutu Zarządu Głównego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej i znaczenia tego dokumentu dla rozstrzygnięcia sprawy uprawnień kombatanckich skarżącego.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych i przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W świetle art. 174 p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Po pierwsze, zarzuty skargi kasacyjnej zostały błędnie sformułowane, ponieważ wojewódzki sąd administracyjny nie dokonuje analizy materiału dowodowego na podstawie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Nie może też więc przekroczyć granic swobodnej oceny dowodów, wyznaczonych treścią tych przepisów. Przepisy te stosuje organ administracji, natomiast wojewódzki sąd administracyjny dokonuje kontroli zgodności z prawem zastosowania tych przepisów procedury administracyjnej przez właściwy w sprawie organ administracji publicznej.

Po drugie, argumentacja skargi kasacyjnej sprowadza się do próby zakwestionowania dokonanej przez Sąd I instancji oceny załącznika do Statutu Zarządu Głównego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej i znaczenia tego dokumentu dla rozstrzygnięcia sprawy uprawnień kombatanckich skarżącego. Sąd I instancji dokonał oceny tego dokumentu tylko w takim zakresie, w jakim dokument ten powołany został jako podstawa wznowienia, a więc nowy dowód, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W ocenie Sądu I instancji, prawidłowa wykładnia tego przepisu powinna prowadzić do wniosku, że dokument ten w sposób oczywisty nie stanowi nowego dowodu w sprawie, a więc nie mógł stanowić podstawy wznowienia, co uzasadniało umorzenie wznowionego postępowania przez organ orzekający na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny ocenę tę podziela. Właściwy organ odmawia wznowienia postępowania nie tylko jeżeli wnioskodawca nie wskaże podstaw wznowienia, ale również jeśli wprawdzie powoła podstawę wznowienia, ale organ bez głębszej analizy prawnej może ocenić, że powołane okoliczności nie stanowią podstawy wznowienia. Jeżeli zaś dojdzie do wznowienia postępowania, pomimo braku podstaw do takiego rozstrzygnięcia, organ zobowiązany jest postępowanie umorzyć. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Nie sposób stwierdzić, że załącznik do Statutu Zarządu Głównego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, a więc dokument regulujący zasady funkcjonowania związku i wydany w 1991 r., może w jakikolwiek sposób stanowić uzupełnienie instrukcji gen. K. Sosnkowskiego z 4 grudnia 1939 r. Dokument ten nie może więc stanowić nowego dowodu w przedmiotowej sprawie w rozumieniu art. 145 § pkt 5 k.p.a. Oznacza to, że brak było podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy p.p.s.a., a zarzuty dotyczące naruszenia powyższych przepisów okazały się nieuzasadnione.

Z tych względów i na podstawie art. 184 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 461 j.t.), pełnomocnik powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.