Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 48/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 51
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędziowie : WSA Agnieszka Nawara-Dubiel WSA Paweł Darmoń Protokolant : starszy referent sądowy Katarzyna Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2020 r. sprawy ze skargi M. I. na decyzję nr [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 22 listopada 2019 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego M. I. kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

A. I. w piśmie z dnia 29 września 2008 r. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. o zbadanie legalności słupa energetycznego niskiego napięcia P - 10 oznaczonego nr [...], posadowionego przy ul. [...] w B.. Zdaniem wnioskodawcy lokalizacja słupa koliduje z dostępem do stanowiącej jego własność działki nr [...] przy ul. [...] w B..

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z 2 marca 2010r. na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071, ze zm.), dalej "K.p.a." oraz art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r., nr 156 poz. 118), dalej "P.b.", umorzył postępowanie.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że prowadził postępowanie administracyjne, w związku z wnioskiem A. I., w którym wniósł on o: "wyjaśnienie zasadności postawienia słupa energetycznego niskiego napięcia, który koliduje dostęp do działki nr [...] oraz wyjaśnienie czy został on postawiony zgodnie z dokumentacją wykonania sieci energetycznej".

Podczas oględzin w terenie 17 listopada 2008 r. stwierdzono, że na wysokości działki nr [...] na działce nr [...] zlokalizowany jest betonowy słup o przekroju prostokątnym, na którym podwieszona jest sieć elektryczna napowietrzna oraz oświetlenie uliczne. Słup zlokalizowany jest w odległości 2,35 m od krawędzi drogi, 2,60 m od granicy działki nr [...]. Organ wskazał, iż żadna z instytucji, do której zwrócił się organ, nie posiadała dokumentów (w tym planu realizacyjnego i projektu budowlanego) dotyczących realizacji inwestycji. Pozwolenie na budowę było wydane pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

Przedmiotowy słup energetyczny nr [...] posadowiony jest na działce nr [...] w obrębie 7, stanowiącej drogę - ul. [...] w B.. Do opisanej drogi przylega nieruchomość utworzona z działek nr [...] i nr [...], stanowiąca własność B. I. i A. I..

W toku prowadzonych na gruncie kilkukrotnych oględzin (między innymi 17 listopada 2008 r.), stwierdzono, że sporny słup nr [...] wchodzi w skład przebiegającej równolegle do ul. [...] napowietrznej sieci energetycznej niskiego napięcia, z którego odprowadzone są przyłącza do okolicznych budynków mieszkalnych. Ustalono, że przedmiotowy obiekt posadowiony jest na działce nr [...] w pobliżu północno-zachodniego narożnika działki nr [...] należącej między innymi do A. I.. Szczegółowe umiejscowienie obiektu w terenie względem obiektów sąsiednich zostało odwzorowane na szkicu stanowiącym załącznik do protokołu oględzin z 17 listopada 2008 r.

Organ wskazał, że przeprowadził postępowanie dowodowe ukierunkowane na poszukiwanie dokumentacji potwierdzającej legalność sieci energetycznej, w której skład zaliczał się sporny słup energetyczny, w tym wystąpił do podmiotów i instytucji, które mogły dysponować stosownym zasobem dokumentów. W oparciu o pozyskane materiały archiwalne PINB ustalił, że sieć energetyczna obejmująca sporny słup nr [...] zlokalizowana w rejonie ul. [...] w B. została zrealizowana na przełomie lat 80. i 90. XX w. w oparciu o decyzję Urzędu Miejskiego w B. z 5 lutego 1988 r. znak UAN [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego i pozwoleniu na budowę dwóch stacji [...] wraz z nawiązaniem do linii 15kV i sieci nn na os. [...] w B.. Inwestorem robót budowlanych objętych wzmiankowanym orzeczeniem był Zakład Energetyczny w T.. Postępowanie dowodowe doprowadziło również do pozyskania wydanych na rzecz inwestora orzeczeń poprzedzających decyzję o pozwoleniu na budowę, a to: wskazanie lokalizacyjne z dnia 19 stycznia 1988 r. znak UAN [...] oraz decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji z 23 stycznia 1988 r. znak UAN [...] - obie wydane przez Naczelni Miasta B.; jak również plan sytuacyjny projektowanych stacji [...] linii kablowych 15kV oraz sieci niskiego napięcia na os. [...] - datowany na październik 1987 r. (stanowiąc załącznik do protokołu rozprawy administracyjnej z dnia 18 stycznia 2010, karta nr 30 akt organu I instancji).

Odtworzenie stanu faktycznego sprawy w oparciu o pozyskane wówczas dokumenty, dało zdaniem PINB podstawę do uznania, że sporny słup został posadowiony w terenie z przesunięciem względem warunków określonych w ww. pozwoleniu na budowę. Podstawą do wnioskowania w tym zakresie był odnotowany fakt zmiany lokalizacji spornego słupa w terenie względem miejsca jego posadowienia przewidzianego w ww. planie sytuacyjnym z października 1987 r.

W tej sytuacji PINB uznał, że zachodzą przesłanki do wdrożenia postępowania naprawczego. Postanowieniem z 24 lipca 2009 r. znak [...] organ I instancji - w oparciu o art. 81c ust. 2 P.b. - zobowiązał ustalonego, aktualnego właściciela urządzeń przesyłowych zlokalizowanych na ul. [...] w B. (w tym spornego słupa nr [...]), tj. Spółkę firma C - do przedłożenia ekspertyzy technicznej przedmiotowego obiektu (akta administracyjne organu I instancji, karta nr 21). W dniu 17 listopada 2009 r. zobowiązany przedłożył żądany przez organ I instancji dokument pn. "Ocena techniczna zgodności projektu budowlanego z realizacją sieci nn przy ul. [...] w B." autorstwa K. J. (akta administracyjne organu I instancji, karta nr 23).

W toku dalszych czynności organ I instancji przeprowadził także rozprawę administracyjną 18 stycznia 2010 r. z udziałem niektórych z ustalonych stron postępowania. W toku rozprawy A. I. wskazał, że aktualna lokalizacja słupa - niezgodna z przewidzianą w decyzji o pozwoleniu na budowę sieci - uniemożliwia mu urządzenie dodatkowego wjazdu na jego posesję. Z tej przyczyny wnioskodawca domagał się przesunięcia spornego słupa z obecnego miejsca posadowienia na działce drogowej nr [...] w miejsce, w którym granica tej działka zbiega się z granicami działki nr [...], stanowiącej własność T. i M. P. oraz działki nr [...] stanowiącej własność między innymi A. I..

Podsumowując organu I instancji wskazał, że nie zostało potwierdzone, iż inwestor zrealizował inwestycję z istotnymi odstępstwami od ustaleń i warunków pozwolenia na budowę, co za tym idzie nie ma podstaw do nakazywania właścicielowi linii przebudowywania tej linii i wszczęte postępowanie należało umorzyć.

Odwołanie od tej decyzji wniósł A. I., kwestionując ustalenia organu.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 11 października 2010 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., uchylił decyzję I instancji jako przedwczesną i wydaną z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej zdefiniowanej w art. 7 i art. 77 K.p.a. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie zgromadził pełnej dokumentacji dotyczącej budowy sieci energetycznej. Wśród dokumentów przekazanych przez Enion S.A. brak zatwierdzonego planu realizacyjnego oraz projektu budowlanego. Nie ustalono też, kto był inwestorem oraz nie podjęto próby uzyskania dokumentacji powykonawczej. Wyjaśnienia tej kwestii należy dokonać na podstawie planów podziału działek z tamtego okresu, które winny znajdować się w dokumentacji geodezyjnej.

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł firma C wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła m.in., że bezzasadne są zalecenia uzupełnienia postępowania wyjaśniającego poprzez uzyskanie innych dokumentów niż te zgromadzone w okresie budowy sieci, skoro nie dysponują nimi zainteresowani oraz inne organy administracji a także Archiwum Państwowe. Wskazała, że z uwagi na przyczynę sporu trudno będzie uzyskać w sprawie zadowolenie wszystkich stron postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 24 marca 2011 r. sygn. II SA/Kr 1520/10 oddalił skargę. W uzasadnieniu ww. wyroku sąd motywując stwierdzenie zasadności kasacyjnego rozstrzygnięcia MWINB wskazał, że w uzasadnieniu decyzji nie zwrócił on uwagi na wszystkie uchybienia w postępowaniu dowodowym, których dopuścił się organ I instancji, które powinny zostać w postępowaniu wyjaśniającym uzupełnione.

Sąd stwierdził, że sprawa nie została przez organ I instancji dostatecznie wyjaśniona i wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części. W trakcie postępowania organ I instancji nie zgromadził pełnej dokumentacji dotyczącej budowy sieci energetycznej. Wśród dokumentów przekazanych przez firma C brak w szczególności zatwierdzonego planu realizacyjnego.

Sąd zarzucił, że nie uzyskano odpowiedzi od Zakładu Energetycznego T., ani nie ponawiano monitów w tej sprawie. Z kolei firma C Region Dystrybucji B. doręczył organowi plan sytuacyjny, wskazanie lokalizacyjne, decyzję o ustaleniu lokalizacji oraz decyzję o pozwoleniu na budowę. Dokumenty te jednak nie wyjaśniają istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii - jak zgodnie z pozwoleniem na budowę i zatwierdzonym planem realizacyjnym powinien być zlokalizowany słup energetyczny znajdujący się obecnie na działce nr [...].

Jako niezrozumiałe sąd uznał stanowisko organu odwoławczego w zakresie, w jakim zaleca organowi I instancji prowadzić postępowanie w celu uzyskania dokumentacji powykonawczej inwestycji oraz planu podziału działek. Dowody te bowiem nie mogą wykazać ewentualnych odstępstw od decyzji o pozwoleniu na budowę i planu realizacyjnego, a jedynie potwierdzić stan istniejący obecnie.

Sąd zalecił również rozważenie przez organy zastosowanie w sprawie art. 51 w zw. z art. 103 P.b.

Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu PINB decyzją z 25 stycznia 2012 r. znak [...], na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., umorzył w całości postępowanie "w sprawie realizacji dwóch stacji [...] wraz z nawiązaniem do linii 15 kV i sieci nn na os. [...] przy ul. [...] w B.".

W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że w celu zrealizowania zaleceń organu odwoławczego przeprowadził m.in. ponowne oględziny spornego obiektu 5 września 2011 r. Ustalono wówczas, że stan faktyczny w odniesieniu do lokalizacji słupa w terenie nie uległ zmianie. Nadto organ I instancji zwracał się o udostępnienie wszelkich dokumentów związanych z realizacją sieci energetycznej na os. [...] miedzy innymi do Spółki firma D (tj. następcy prawnego Spółki firma C w K.), jako właściciela spornego słupa i Urzędu Miejskiego w B.. Przeprowadzone poszukiwania nie dostarczyły jednak nowego materiału dowodowego w relewantnym zakresie.

W takich okolicznościach sprawy organ ponownie orzekł o umorzeniu postępowania w przedmiotowej sprawie. W konkluzji organ stwierdził, że nie zostało potwierdzone, by realizacja spornej inwestycji, a zwłaszcza posadowienie spornego słupa nr [...] na działce nr [...] w sąsiedztwie nieruchomości A. I., nastąpiła z istotnymi odstępstwami od warunków określonych w decyzji Urzędu Miejskiego w B. z 5 lutego 1988 r. znak UAN [...] o pozwoleniu na budowę. Z tej też przyczyny PINB nie znalazł podstaw do sformułowania jakichkolwiek nakazów w odniesieniu do spornej inwestycji, a w tym do nakazania jego przesunięcia w miejsce wskazane przez wnioskodawcę, w którym krzyżują się granice działek nr [...], nr [...] i nr [...].

A. I. wniósł od powyższej decyzji odwołanie.

MWINB decyzją z 2 września 2013 r. znak: [...] utrzymał w mocy decyzję I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest weryfikacja legalności budowy elementu sieci energetycznej niskiego napięcia - słupa P-10 o oznaczeniu nr [...], posadowionego na działce nr [...], stanowiącej drogę - ul. [...] w B..

Jak wynika z niekwestionowanych zdaniem organu ustaleń, sporny słup znajduje się w odległości 2,35 m od krawędzi drogi (ul. P.), 2,60 m od granicy z działką nr [...],65 m od narożnika budynku na działce nr [...], należącej m. in. do A. I.. Nadto w zasadzie bezsporną pozostaje też okoliczność, że sporny w sprawie słup nr [...] stanowi element sieci energetycznej niskiego napięcia, która została zrealizowana na przełomie lat 80. i 90. XX w. w oparciu o decyzję Urzędu Miejskiego w B. z dnia 5 lutego 1988 r. znak UAN [...]

MWINB podkreślił, że zgodnie z art. 84 i art. 84a P.b. do zadań organów nadzoru budowlanego należy miedzy innymi kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego, w związku z czym zobligowane były do zbadania legalności i prawidłowości wykonanej pod koniec lat 80. ubiegłego stulecia linii energetycznej niskiego napięcia. Zakres kontroli, wyznaczający jednocześnie przedmiot postępowania, został zaś dookreślony zarówno treścią zarzutów wnioskodawcy, podniesionych w piśmie z 29 września 2008 r., jak i sformułowanym w toku rozprawy administracyjnej przeprowadzonej 18 stycznia 2010 r. żądaniem przesunięcia słupa nr [...].

Organ wskazał, że w realiach sprawy istotnego znaczenia nabiera przede wszystkim kwestia ustalenia właściwych przepisów prawa - jako wzorca kontroli prowadzonej przez organy nadzoru budowlanego w aspekcie stwierdzenia stanu naruszenia przepisów prawa budowlanego w procesie inwestycyjnym. Ocena legalności określonej inwestycji, czyli weryfikacja czy w konkretnym przypadku mamy w ogóle do czynienia z przypadkiem samowoli budowlanej uzasadniającym ingerencję, zaistniałym przed wejściem w życie nowej ustawy, odbywa się na podstawie przepisów obowiązujących w dacie jej realizacji.

Przedmiotowa inwestycja objęta była pozwoleniem na budowę wydanym w dniu 5 lutego 1988 r., a więc w okresie obowiązywania przepisów ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. (Dz.U. z 1974 r., nr 38, poz. 229, ze zm.). Nie budzi też wątpliwości organu odwoławczego, że przedmiotowa inwestycja została zrealizowana w okresie obowiązywania tej samej ustawy. W tym stanie rzeczy istota sporu w niniejszej sprawie zasadza się na wyjaśnieniu przede wszystkim zarzutów skarżącego, czy obiekt ten został posadowiony w tożsamym miejscu z lokalizacją przewidzianą w planie realizacyjnym zatwierdzonym wzmiankowanym pozwoleniem. Stosownie bowiem do przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r., wykonywanie robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach lub w pozwoleniu na budowę stanowiło przypadek samowoli budowlanej (art. 32 ust. 2 w związku z art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy z 1974 r.).

Zdaniem organu odwoławczego zmiana lokalizacji słupa energetycznego, jako elementu większej inwestycji w postaci sieci energetycznej, stanowiłaby przykład istotnego odstępstwa od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę. Realizacja inwestycji objętej pozwoleniem na budowę miała następować zgodnie z zatwierdzonym planem realizacyjnym, o czym stanowiła między innymi expressis verbis rozważana w sprawie decyzja z 5 lutego 1988 r. Elementem części graficznej planu realizacyjnego było miedzy innymi "usytuowanie i obrysy oraz układy projektowanych obiektów budowlanych, ze wskazaniem charakterystycznych elementów, wymiarów, rzędnych i wzajemnych odległości tych obiektów oraz ich przeznaczenia" (o czym stanowił § 13 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno–budowlanego (Dz.U. z 1975 r., nr 8, poz. 48, ze zm.).

Mając to na uwadze, prowadzenie robót niezgodnie z warunkami przewidzianymi w zatwierdzonym planie realizacyjnym należało uznać za istotne odstępstwo od warunków określonych w pozwoleniu na budowę. Stwierdzenie tego rodzaju naruszenia dawało właściwym organom podstawę między innymi do wstrzymania prowadzonych robót budowlanych (art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.), a następnie wdrożenie procedury określonej w art. 37 i art. 40 ustawy z 1974 r. zmierzającej do likwidacji skutków stwierdzonej samowoli. Usunięcie skutków naruszenia prawa w tym zakresie mogło następować bądź to poprzez nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego, bądź to poprzez nakazanie określonemu adresatowi wykonanie zmian i przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami.

Powyższe rozważania organ odwoławczy uzupełnił o stwierdzenie, że wobec utraty mocy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. i wejścia w życie aktualnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane z 1994 r., likwidacja skutków stwierdzonej samowoli budowlanej, polegającej na istotnym odstąpieniu od warunków określonych w przepisach bądź warunkach określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę - obowiązujących pod reżimem ustawy poprzedniej z 1974 r., następowałaby w oparciu o tzw. procedurę naprawczą uregulowaną w art. 50-51 ustawy Prawo budowlane z 1994 r.

Przenosząc powyższe rozważania ogólne na grunt niniejszej sprawy organ odwoławczy podzielił pogląd organu I instancji, że brak jest dostatecznych podstaw do uznania, że inwestycja, obejmująca realizację dwóch stacji [...] wraz z nawiązaniem do linii 15kV i sieci osiedla [...] przy ul. [...] w B., której elementem był sporny słup energetyczny oznaczony jako nr [...], została zrealizowana z istotnym odstępstwem od warunków określonych w pozwoleniu na budowę z dnia 5 lutego 1988 r. znak UAN [...]

Organ II instancji wyjaśnił, że porównanie zaplanowanego w planie sytuacyjnym z października 1987 r. miejsca posadowienia spornego słupa względem obecnej lokalizacji obiektu w terenie wykazało niezgodność. Słup nr [...] został bowiem przesunięty względem lokalizacji określonej w omawianym planie sytuacyjnym. Okoliczność ta została przedstawiona przez geodetę Z. Ś. na kopii mapy zasadniczej załączonej do oceny technicznej z 2009 r. autorstwa K. J., złożonej do akt Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego przez właściciela sieci (akta organu I instancji, karta nr 23).

Jednakże wskazano, że wzmiankowany plan sytuacyjny należało odróżnić od planu realizacyjnego. Dopiero ten ostatni stanowił przedmiot akceptacji organu udzielającego pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji i jednocześnie - zgodnie z treścią decyzji - integralną część pozwolenia na budowę (akta organu II instancji, karta nr 91). Z tej przyczyny pozbawione podstaw jest utożsamianie tych dwóch różnych opracowań, z których treść jednego pozostaje dotychczas nieustalona. Jak słusznie wskazał organ I instancji nie można bowiem wykluczyć, że ustalenia zawarte w zatwierdzonym w decyzji o pozwoleniu na budowę planie realizacyjnym różniły się co do usytuowania planowanych obiektów budowlanych (w tym spornego słupa nr [...]) względem rozwiązań przyjętych w planie sytuacyjnym.

Plan sytuacyjny z października 1987 r. nie odzwierciedlał wiernie planowanej, a zrealizowanej w późniejszym okresie zabudowy.

Według stanu ujawnionego w planie realizacyjnym zagospodarowania działki nr [...] i nr [...] obowiązywał wówczas inny projekt zabudowy tej części osiedla niż uwidoczniony jeszcze w planie sytuacyjnym z października 1987 r. Wskazuje na to zwłaszcza porównanie położenia i wzajemnej konfiguracji planowanych tamże budynków. Skoro zaś określona lokalizacja słupów energetycznych miała nawiązywać do planowanej zabudowy os. [...], to nie można a limine wykluczyć, że zmiana umiejscowienia budynków mogła rzutować również na zmianę umiejscowienia słupów energetycznych, obsługujących przecież także przyłącza do okolicznych zabudowań.

Zdaniem organu brak też dostatecznych podstaw do uznania, że omawiany plan sytuacyjny stanowił opracowanie w zakresie lokalizacji przedmiotowej inwestycji objętej wskazaniem lokalizacyjnym z 19 stycznia 1988 r. znak UAN [...] (akta organu II instancji, karta nr [...]) o ustaleniu lokalizacji inwestycji z 23 stycznia 1988 r. znak UAN [...] (akta organu II instancji, karta nr 93) - wydanych przez Naczelnika Miasta B.. Wzmiankowane orzeczenia poprzedzały w toku przygotowania procesu inwestycyjnego decyzję o pozwoleniu na budowę z 5 lutego 1988 r. W tej sytuacji wywodzenie, że ujawniony na planie sytuacyjnym przebieg sieci w terenie i umiejscowienie poszczególnych słupów odpowiadało planowi realizacyjnemu objętemu decyzją o pozwoleniu na budowę stanowiłoby daleko idące, niczym nieuprawnione uproszczenie. Konstruowanie stanu faktycznego na tak poczynionych założeniach nie podlegałoby ochronie w ramach obowiązującej organy administracji publicznej zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.).

Dyskwalifikacja jednoznacznej przydatności dowodowej opisanego wyżej planu sytuacyjnego z października 1987 r., przy braku innych korespondujących z nim dowodów, zmusiła organy nadzoru budowlanego obu instancji do prowadzenia szeroko zakrojonych poszukiwań materiałów źródłowych dokumentujących ustalone w niniejszej sprawie poszczególne stadia procesu inwestycyjnego prowadzonego przez Urząd Miejski w B. pod sygnaturą UAN [...], a to: wskazania lokalizacyjnego, decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji i wreszcie decyzji o pozwoleniu na budowę. Przedmiotem poszukiwań były przede wszystkim załączniki graficzne, stanowiące integralne części pozyskanych przez organ I instancji wcześniej rozstrzygnięć, a przede wszystkim plan realizacyjny zatwierdzony decyzją o pozwoleniu na budowę. Wyniki kwerendy dały rezultat negatywny.

Samowoli budowlanej, bez względu na jej postać, nie może domniemywać.

Organ odwoławczy podkreślił, że przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. obowiązującej w toku realizacji spornej inwestycji nie przewidywały obowiązku przechowywania przez właściciela obiektu budowlanego dokumentacji związanej z realizacją obiektu, jak to czyni obecnie obowiązujący art. 63 P.b. Z tej przyczyny nie można czynić zarzutu Spółce firma D w K. jako obecnemu właścicielowi samej sieci, jak i wchodzących w jej skład urządzeń przesyłowych, że nie dysponuje pełną dokumentacją procesu budowy spornej inwestycji. Organy obu instancji wyczerpały możliwe środki dowodowe. Z racji upływu czasu i specyfiki inwestycji prowadzenie dowodów z przesłuchania ewentualnych świadków byłoby niecelowe. Oświadczenia stron postępowania w zakresie zgodności zrealizowanej budowy z warunkami pozwolenia na budowę były całkowicie sprzeczne.

A. I. wraz z żoną byli inwestorami budynku mieszkalnego budowanego na działkach nr [...] i nr [...], który miał powstać w okresie zbliżonym do realizacji spornego odcinka sieci. Określona lokalizacja zabudowań na gruncie A.. I., a zwłaszcza urządzenie dotychczasowego wjazdu na posesję korespondują z lokalizacją istniejących w otoczeniu słupów energetycznych w ten sposób, że obiekty te nie kolidują ze sobą. A.. I. nie podnosił przy tym w toku postępowania, aby w okresie budowy przez siebie budynku mieszkalnego lub też w okresie sadowienia spornych słupów zgłaszał jakiekolwiek zastrzeżenia co do zgodności ich lokalizacji z pozwoleniem na budowę.

Biorąc pod uwagę powyższe MWINB uznał, że brak było podstaw do podejmowania czynności naprawczych w sprawie, dlatego postepowanie było bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 K.p.a.

Z powyższą decyzją nie zgodził się A. I. zaskarżając ją do WSA w Krakowie. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 105 § 1 K.p.a. oraz naruszenie prawa procesowego poprzez naruszenie: art. 7, art. 11 i art. 107 K.p.a. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji PINB oraz nakazanie Spółce firma C usunięcia kolizji słupa nr [...] i doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami.

W uzasadnieniu skargi skarżący podał m.in., że w sprawie nie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania określona w art. 105 § 1 K.p.a. zarówno ze względu na przedmiot jak i podmiot postępowania. Organy poprzez przeprowadzone postępowanie dowodowe nie znalazły podstaw do uznania, iż inwestor zalegalizował linię energetyczną lub legalnie ją pobudował. Brakuje więc dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Organ nadzoru budowlanego całkowicie zignorował ustalenia geodety Z. Ś., że "Słup nr [...] został, bowiem przesunięty względem lokalizacji określonej w omawianym planie sytuacyjnym".

Skarżący podniósł, że plan sytuacyjny z 27 lipca 1987 r. wskazuje podział działek bez linii energetycznej nn oraz brak zabudowań). W późniejszym planie po wykonaniu linii energetycznej nn widnieje, że słup nr [...] powoduje kolizję i jest posadowiony na prywatnej działce nr [...], a linia energetyczna przebiega przez tę działkę uniemożliwiając budowę domu (słup został przesunięty na działkę drogową nr [...]). Podobnie jest ze słupem nr [...], który również powoduję kolizję uniemożliwiając wjazd do garażu na działkę nr [...] (słup został przesunięty na granicę działki nr [...] i nr [...] oraz drogowej nr [...]). Oznaczone jest to na kopii mapy zasadniczej z 1 lutego 2012 r. dołączonej do akt sprawy. Tak, więc tylko słupy nr [...] i nr [...] zostały posadowione zgodnie z projektem i nie powodują kolizji. Obecnie jeszcze słup nr [...] powoduje kolizję, gdyż uniemożliwia wjazd na działkę nr [...] (możliwy jest tylko wjazd na działkę nr [...]) i jest posadowiony niezgodnie z przepisami. Nie ma żadnych przeciwwskazań technicznych do lokalizacji słupa zgodnie z projektem. Również przepisy K.c. przewidują doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem i umożliwienie wykonania wjazdu na działkę nr [...].

WSA w Krakowie wyrokiem z 14 lutego 2014 r. sygn. II SA/Kr 1442/13 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję PINB. W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że w sprawie miało miejsce naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jako istotę sprawy sąd wskazał ocenę, czy organy administracji trafnie uznały, że nie ma możliwości nakazania rozbiórki wybudowanego słupa energetycznego nr [...] na działce nr [...] stanowiącej drogę publiczną - ul. [...] w B..

Sąd wskazał, że zastanawiająca jest w sprawie okoliczność, że w toku postępowania dowodowego odnaleziono w istocie wszystkie istotne dokumenty związane z realizacją przedmiotowej inwestycji poza jednym – najistotniejszym – załącznikiem graficznym nr 1 do pozwolenia na budowę z 5 lutego 1988 r. Nie ma również, o co w sposób wyraźny nie zwracały się organy do Spółki firma D inwentaryzacji powykonawczej wykonania ww. inwestycji, mimo że taka inwentaryzacja powinna być sporządzona. Był to obowiązek nałożony w decyzji z 5 lutego 1988 r.

Sąd stwierdził, że nawet jednak i bez tego załącznika zgromadzony materiał dowodowy pozwala na ustalenie prawidłowości umiejscowienia słupa energetycznego nr [...] względem planu realizacyjnego objętego pozwoleniem na budowę. Organy administracji zanegowały uznanie, że mapy lub rysunki sporządzone dla celu uzyskania wskazań lokalizacyjnych dla tej inwestycji, mogły w sposób wiążący wyznaczyć miejsce lokalizowania słupa energetycznego nr [...]. To stanowisko nie jest prawidłowe co najmniej z dwóch powodów.

Po pierwsze, z akt sprawy wynika, że uzgodniono 6 października 1987 r. dokumentację projektową dla budowy ww. inwestycji. Do tego uzgodnienia została sporządzona mapa sytuacyjna (plan sytuacyjny projektowanych stacji MSTw-20/630, linii kablowych 15 kV oraz sieci niskiego napięcia). Z tej mapy da się ustalić projektowane miejsce posadowienia słupa energetycznego nr [...]. Następnie uzyskano dla przedmiotowej inwestycji wskazania lokalizacyjne, wydane 19 stycznia 1988 r. Pozwolenie zaś na budowę wydano 5 lutego 1988 r. Już chociażby porównanie dat wydawania poszczególnych aktów w tej sprawie prowadzi do wniosku, że plan sytuacyjny uzgodniony z szeregiem różnych podmiotów stanowił podstawę do udzielenia wskazań lokalizacyjnych i wydania pozwolenia na budowę.

Po drugie, uzgodnienie dokumentacji projektowej z 6 października 1987 r. miało charakter wiążący dla inwestora. Zgodnie z pkt 2 tych wskazań, wszelkie odstępstwa od uzgodnionej dokumentacji wymagały dodatkowego uzgodnienia w Zespole Uzgadniania Dokumentacji Projektowej. Z żadnego dokumentu nie wynika, aby jakiekolwiek inne uzgodnienia lub zmiana dokonanych uzgodnień miała miejsce. Tym samym skoro z akt nie wynika, aby zmieniono uzgodnienie planu inwestycji, a z tego planu można wywnioskować posadowienie słupa energetycznego nr [...] – to zgodnie z logiką zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie można przyjmować, że miała miejsce w późniejszym okresie jakakolwiek zmiana. Skoro tak, to także nie można zakładać, że Kierownik Wydziału w Urzędzie Miejskim w B. wydając w lutym 1989 r. pozwolenie na budowę świadomie wydał taką decyzję wbrew wcześniej uzgodnionej dokumentacji. Dopóki w żadnym trybie nie nastąpiło zakwestionowanie prawidłowości decyzji z 5 lutego 1988 r., to korzysta ona z domniemania prawidłowości, a więc i z tego, że zatwierdzono nią plan realizacyjny jest zgodny z wcześniej uzgodnioną dokumentacją. Na identyczność przebiegu linii energetycznej może wskazywać także i ta okoliczność, że z zebranych w aktach sprawy załączników do pozwolenia na budowę (z wyjątkiem planu realizacyjnego w skali 1:500) wprost wynika, że załączniki te były kopiami załączników graficznych przygotowywanych do uzgadniania dokumentacji projektowej i zarazem zawierających te uzgodnienia. Nie można pominąć i tej okoliczności, że sama Spółka firma D nie neguje okoliczności przesunięcia posadowienia poszczególnych słupów energetycznych na tej trasie (np. pismo z daty 18 października 2012 r., akta administracyjne organu II instancji, karta nr 51).

Sąd podsumował, że ww. okoliczności potwierdzają, że nawet mimo braku odszukania dokumentu w postaci planu realizacyjnego w skali 1:500 jako załącznika do pozwolenia na budowę z 5 lutego 1988 r., przebieg linii energetycznej i usytuowanie słupów energetycznych były identyczne w tym załączniku, jak i uzgodnionej wcześniej dokumentacji (uzgodnionej na potrzeby wydania pozwolenia na budowę).

Sąd nie zgodził się również z organami, że przedłożone przez A.. I. zatwierdzenie planu realizacyjnego z 31 grudnia 1988 r. wraz z załącznikiem graficznym potwierdzają, że zatwierdzony 5 lutego 1988 r. plan realizacyjny nie musiał być zgodny z wcześniejszymi wskazaniami sytuacyjnymi lub uzgodnioną dokumentacją. Z planu sytuacyjnego z października 1987 r. wynika, że słup energetyczny miał być usytuowany na granicy działek [...], zapewne po to, aby w możliwie najmniejszym stopniu kolidowało to z możliwością zagospodarowania obu działek. Plan sytuacyjny nie pozwalał na przesuwanie miejsca usytuowania słupa energetycznego nr [...], bo wówczas każde jego przesunięcie musiałoby wiązać się z niedogodnością do zagospodarowania działki nr [...] lub [...] w sposób wynikający z planu sytuacyjnego z października 1987 r. Sąd stwierdził, że wydane w tej sprawie decyzje są przedwczesne i oparte o domniemanie legalności posadowienia słupa energetycznego nr [...] tylko z tego powodu, że nie odnaleziono jednego załącznika do pozwolenia na budowę.

W ocenie Sądu w przypadku ustalenia, że słup energetyczny nie jest posadowiony w miejscu wyznaczonym w planie realizacyjnym stanowiącym załącznik do pozwolenia na budowę, ale przesunięty o niewielką odległość w inną stronę tym niemniej zgodnie z przebiegiem trasy linii energetycznej - to takie odstępstwo nie jest odstępstwem istotnym i nawet bez uchylania pozwolenia na budowę może nastąpić dostosowanie posadowienia tego słupa do wydanego pozwolenia na budowę w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 P.b. Sąd stwierdził też, że nie ma znaczenia w sprawie stan techniczny słupa energetycznego nr [...]. Końcowo Sąd nakazał organowi I instancji podjąć czynności celem uzupełnienia materiału dowodowego poprzez poszukiwanie inwentaryzacji powykonawczej przedmiotowej inwestycji (objętej pozwoleniem na budowę z 5 lutego 1988 r.), załącznika graficznego stanowiącego plan realizacyjny do pozwolenia na budowę z daty 5 lutego 1988 r. oraz poprzez ponowne poszukiwanie w Archiwum Urzędu Miejskiego w B. dokumentów dotyczących tej sprawy i nie będących w posiadaniu organów (początkowo takich dokumentów nie odnaleziono, ale przy piśmie z daty 20 lutego 2013 r. dołączono dość istotny ich zbiór).

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania PINB decyzją z 2 września 2014 r. znak: [...], na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b., nakazał właścicielowi sieci firma D dostosowanie posadowienia słupa energetycznego nr [...] oraz słupa nr [...] na działce [...] w B. przy ul. [...] do udzielonego decyzją z 5 lutego 1988 r. znak: UAN [...] pozwolenia na budowę poprzez przestawienie słupów w miejsce określone na planie sytuacyjnym z października 1987 r. zgodnie z załącznikiem graficznym nr 1 i 2 w terminie do 30 września 2015 r.

Od powyższej decyzji odwołania złożyli firma D z siedzibą w K. oraz A. I..

MWINB decyzją z 27 lutego 2015 r., znak [...] uchylił zaskarżoną decyzję i na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 oraz art. 80 ust. 2 pkt. 2 i art. 83 ust. 2 P.b. nakazał właścicielowi firma D z siedzibą w K. dostosowanie posadowienia elementu sieci energetycznej niskiego napięcia (urządzenia przesyłowego) słupa P-10 o oznaczeniu nr [...] zlokalizowanego na działce nr ewid.[...] w B. przy ul. [...] do udzielonego decyzją Urzędu Miejskiego w B. z 5 lutego 1988 r. znak UAN [...] pozwolenia na budowę dwóch stacji [...] wraz z nawiązaniem do linii 15kV i sieci niskiego napięcia na os. [...] w B., poprzez przestawienie ww. słupa nr [...] w miejsce określone na planie sytuacyjnym z października 1987 r. zgodnie z załącznikiem graficznym nr 1 i 2 do decyzji - w terminie do dnia 30 listopada 2015 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zobligowany był w pierwszej kolejności do zweryfikowania, czy zaskarżona decyzja PINB w B. jest zgodna z oceną prawną i zaleceniami, co do prowadzonego postępowania, które zostały zawarte w uzasadnieniu wyroków WSA w Krakowie zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.".

W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja PINB w B. jest prawidłowa w części orzeczenia dotyczącego słupa energetycznego nr [...]. Natomiast słup energetyczny nr [...] nie był przedmiotem postępowania naprawczego, dlatego zaskarżona decyzja nie mogła się ostać w brzmieniu zakreślonym przez organ I instancji i musiała ulec reformacji. Organ odwoławczy wskazał, że w toku ponownie prowadzonego postępowania PINB zgodnie z zaleceniami WSA w Krakowie prowadził poszukiwania dokumentów wskazanych w uzasadnieniu wyroku, jednak dały one rezultat negatywny. Dalej MWINB powołując się na fragment uzasadnienia wyroku WSA w Krakowie z 14 lutego 2014 r., sygn. II SA/Kr 1442/13, wskazał, że znajdujący się w zgromadzonym materiale dowodowym plan sytuacyjny z października 1987 r. jest dokumentem wystarczającym do wskazania prawidłowej lokalizacji słupa nr [...], gdyż w dokumentacji przebieg linii energetycznej i usytuowanie słupów energetycznych były identyczne w tym załączniku, jak i uzgodnionej wcześniej dokumentacji. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy uznał, że lokalizacja słupa nr [...] w stanie faktycznym różni się od lokalizacji słupa wskazanego na planie sytuacyjnym z października 1987 r., wobec czego PINB prawidłowo zastosował się do wytycznych WSA w Krakowie. Dalej MWINB wskazał, że w zgromadzonym materiale odwodowym brak jest podstaw do stwierdzenia, iż doszło do naruszenia prawa, którego usunięcie możliwe jest jedynie poprzez zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b., wobec czego zasadnym było wdrożenie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. MWINB podkreślił również, że analiza planu sytuacyjnego projektowanych dwóch stacji MSTW-20/630 wraz z nawiązaniem do linii 15kV i sieci nn na os. [...] w B. na odcinku obejmującym słupy od nr [...] do 5 oraz kopii mapy zasadniczej zaktualizowanej w obrębie działek [...] skala 1:500 z dnia 23 sierpnia 2000 r. (sekcja: [...]) wykazuje rozbieżności pomiędzy usytuowaniem poszczególnych słupów energetycznych, nie tylko słupa nr [...]. Pomimo powyższego wskazano, iż przedmiotem niniejszego postępowania, który był weryfikowany dwukrotnie przez WSA w Krakowie, był jedynie słup nr [...].

Powyższą decyzję zaskarżyła do WSA w Krakowie firma D. z siedzibą w K., wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku art. 51 ust. 7 i art. 80 ust. 2 pkt 1 oraz art. 83 ust. 1 P.b. poprzez uznanie, że w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające jego zastosowanie, z uwagi na uprzednie niewydanie przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1 ustawy, a przepis ten w ocenie strony skarżącej nie może mieć zastosowania do robót budowlanych zakończonych, jak również naruszenie przepisów postępowania, w szczególności przepisów art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a., poprzez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że zebrany przez organ l instancji materiał dowodowy nie może uzasadniać ustalenia, że w planie realizacyjnym w skali 1:500, jako załączniku do pozwolenia na budowę z 5 lutego 1988 r., przebieg linii energetycznej i usytuowanie słupów energetycznych były identyczne w tym załączniku, jak i uzgodnionej wcześniej dokumentacji (uzgodnionej dla potrzeb wydania pozwolenia na budowę), skoro mogło być zupełnie odwrotnie, bowiem w efekcie tego ustalenia opartego na przypuszczeniach, doszło do wydania zaskarżonego nakazu, którego wykonalność jest co najmniej wątpliwa zarówno z przyczyn technicznych, jak i prawnych, wskutek czego może być obarczony wadą, o jakiej mowa w przepisie art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a., tj. skarżony nakaz był niewykonalny w dniu jego wydania i jego niewykonalność ma charakter trwały.

WSA w Krakowie wyrokiem z 7 lipca 2015 r., sygn. II SA/Kr [...] oddalił skargę firma D z siedzibą w K.. W uzasadnieniu wyroku Sąd wyjaśnił, że organy obu instancji zastosowały się do oceny prawnej i wiążących wskazań wynikających z wyroków WSA w Krakowie z 14 lutego 2014 II SA/Kr 1442/13 i z 24 marca 2011 r. II SA/Kr 1520/10, stosownie do wymogów art. 153 P.p.s.a., a znaczna część skargi stanowi polemikę z oceną prawną przedstawioną w prawomocnym wyroku WSA w Krakowie z 14 lutego 2014 r. II SA/Kr 1442/13. W świetle art. 153 P.p.s.a. kwestionowanie wskazań Sądu zawartych w tym wyroku na obecnym etapie postępowania nie jest dopuszczalne, a polemizowanie z nimi nie może odnieść skutku. Sąd wskazał, że realizacja robót budowlanych miała miejsce przed wejściem w życie obowiązującej obecnie ustawy Prawo budowlane z 1994 r., a z art. 103 P.b. wynika, że do robót budowlanych wykonanych przed jej wejściem w życie stosuje się przepisy dotychczasowe tylko w zakresie robót wykonanych bez pozwolenia na budowę. W niniejszej sprawie inwestor dysponował pozwoleniem na budowę, jednakże przeprowadził roboty niezgodnie z treścią tego pozwolenia. Prawidłowo zatem zastosowano procedurę przewidzianą w art. 51 P.b. Zarzut skargi, że prowadzone postępowanie winno ulec umorzeniu z uwagi na zakończenie budowy obiektu przed dniem wejścia w życie P.b. z 1994 r. jest bezzasadny. Dodatkowo, wstrzymanie robót budowlanych na podstawie art. 50 ust. 1 P.b. może mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy roboty te są wykonywane w dacie wydania postanowienia o ich wstrzymaniu. Natomiast, gdy roboty zostały wykonane i nie są prowadzone, powinien mieć zastosowanie art. 51 ust. 7 P.b. W takiej sytuacji wstrzymanie robót budowlanych byłoby bezprzedmiotowe. Konsekwencją takiego stanowiska jest przyjęcie, że wydanie decyzji w oparciu o art. 51 ust. 1 P.b. nie jest ograniczone terminem.

Sąd przypomniał, że dwukrotnie orzekając w sprawie WSA w Krakowie opowiedział się przeciwko umorzeniu postępowania administracyjnego, stwierdzając co najmniej przedwczesność takiego rozstrzygnięcia. Z mapy sytuacyjnej można było w sposób nie budzący wątpliwości ustalić projektowane miejsce posadowienia słupa energetycznego nr [...]. W ocenie Sądu zarzut, że obowiązek wynikający z decyzji jest niewykonalny, jest gołosłowny i nie został poparty racjonalnymi argumentami, które mogą podlegać weryfikacji. Sam argument możliwych komplikacji i kosztownej przebudowy nie ma znaczenia dla zasadności zastosowanej procedury legalizacyjnej i doprowadzenia do zgodności z prawem. Ponadto, jeżeli firma D uważał, że wykonalność orzeczonej nakazu winna była zostać zbadana przed wydaniem decyzji, to powinien przed jej wydaniem podnosić tę okoliczność w postępowaniu administracyjnym. Tymczasem argument o rzekomej niewykonalności decyzji został podniesiony dopiero w skardze do sądu administracyjnego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego, firma D z siedzibą w K.. Powtórzyła zarzuty sformułowane w skardze do WSA. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m.in., że przy uwzględnieniu określonego stanu faktycznego, jaki występuje w dniu wydania zaskarżonego nakazu, jest on w zasadzie niewykonalny. Wskutek posadowienia innych urządzeń infrastruktury technicznej w tym miejscu - sieci wodociągowej - oraz zjazdu do posesji. Nadto zaś nie można pominąć, że doprowadzenie do stanu zgodnego z dokumentacją techniczną spowoduje, że słupy znajdą się bezpośrednio przy części jezdnej drogi, stwarzając związane z tym zagrożenie. Przeniesienie słupa P-10 o oznaczeniu 3 w sposób określony w decyzji spowoduje jego posadowienie na sieci wodociągowej przebiegającej w tym miejscu i granicy jezdni, co wynika z map uwzględniających uzbrojenie terenu. Będzie to jednocześnie skutkować naruszeniem innych pozwoleń i zezwoleń, jak chociażby wydanych na wykonanie zjazdu, sytuowania urządzeń infrastruktury poprzez niezachowanie wymaganych odległości, czy wreszcie norm drogowych.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 14 czerwca 2017 r. sygn. II OSK 2626/15 uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz uchylił decyzję MWINB nr [...] z 27 lutego 2015 r. znak: [...] oraz poprzedzającą ją decyzję PINB z 2 września 2014 r. znak: [...]

W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że zarzut naruszenia przepisów postępowania nie zasługuje na uwzględnienie. Autor skargi kasacyjnej upatrywał naruszenia przepisów postępowania w nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym - błędnym ustaleniu, że w planie realizacyjnym będącym załącznikiem do pozwolenia na budowę z 5 lutego 1988 r. przebieg linii energetycznej i usytuowanie słupów energetycznych były identyczne, jak w uzgodnionej wcześniej dokumentacji (uzgodnionej dla potrzeb wydania pozwolenia na budowę). Tymczasem powyższa okoliczność została przesądzona przez WSA w Krakowie w prawomocnym wyroku z 14 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1442/13. firma D z siedzibą w K. nie kwestionował ww. wyroku i ustaleń w nim zawartych, wobec czego organy administracji i sądy ponownie orzekając w sprawie na podstawie art. 153 P.p.s.a. związane były powyższymi ustaleniami.

NSA za usprawiedliwioną uznał natomiast podstawę kasacyjną dotyczącą naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku art. 51 ust. 7 P.b. NSA podkreślił, że zasadniczy obowiązek organu nadzoru budowlanego w postępowaniu naprawczym, o którym mowa w art. 50 i art. 51 P.b. polega na rozstrzygnięciu o tym, co należy uczynić, aby określone roboty budowlane (obiekt budowlany), w przypadkach wskazanych w art. 50 P.b., doprowadzić do stanu zgodnego z prawem. Rozstrzygnięcie to organ nadzoru budowlanego wydaje w stosunku do inwestora, który na skutek różnych zdarzeń, znalazł się w sytuacji odbiegającej od typowego i prawidłowego toku realizowania zamierzenia inwestycyjnego, a polegający na tym, że zamierzenie inwestycyjne nie jest zgodne z obowiązującym pozwoleniem na budowę i zatwierdzonym projektem budowlanym. Zagadnieniem powodującym wszczęcie niniejszej sprawy było usytuowanie słupa nr [...] na działce [...] w B.. Tym samym, aby możliwe było dokonanie oceny trafności, co do zastosowania regulacji przewidzianych w art. 51 P.b., koniecznym było dokonanie ustaleń pozwalających na stwierdzenie czy przeprowadzone na podstawie pozwolenia na budowę udzielonego decyzją z 5 lutego 1988 r. roboty budowlane, wykonane zostały w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę czy też zaistniałe od tych warunków odstępstwa są w świetle prawa dopuszczalne. Powyższa kwestia w zaskarżonym wyroku nie została poddana analizie, nie została poddana analizie również w decyzji MWINB z 27 lutego 2015 r. oraz decyzji organu I instancji.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania PINB decyzją z 14 listopada 2017 r., nr [...], znak: [...], umorzył w całości postępowanie w sprawie realizacji 2-ch stacji MSTW-20/630 wraz z nawiązaniem do linii 15 kV i sieci n.n. na oś. [...] przy ul. [...] w B.. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że sporny obiekt został wykonany w oparciu o wydane pozwolenie na budowę, a odstępstwo od niego nie było istotne, w efekcie nie skutkujące koniecznością przeprowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 50-51 P.b. Wskazał też, że zgodnie z oględzinami z 25 września 2017 r. stan uległ zmianie, bowiem w ogrodzeniu A.. I. od strony chodnika miejskiego została zamontowana brama przesuwna o szerokości 4,65 m na wysokości słupa.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył A. I. zarzucając ponowne oparcie się przez organ na nierzetelnej ocenie technicznej, pomijającej wiele elementów wykonanego obiektu, w szczególności co do zlokalizowania go, co stanowi istotne odstępstwo od warunków pozwolenia na budowę.

MWINB decyzją z 7 czerwca 2018 r. nr [...] znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 P.b., utrzymał decyzję I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał m.in, że mimo wywiązania się przez organy nadzoru z zaleceń zawartych w wyrokach WSA w Krakowie, poszukiwana dokumentacja nie została odnaleziona. Niemniej brak odnalezienia planu realizacyjnego stanowiącego załącznik do decyzji Urzędu Miejskiego w B. z dnia 5 lutego 1988 r. znak UAN [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego i pozwoleniu na budowę dwóch stacji [...] wraz z nawiązaniem do linii 15kV i sieci nn na os. [...] w B. oraz dziennika budowy i inwentaryzacji powykonawczej inwestycji, nie może stanowić o prawidłowości usytuowania słupa nr [...], a tym samym o uznaniu prowadzonego postępowania za bezprzedmiotowe. Na obecnym etapie postępowania bezspornym (zgodnym ze stanowiskiem orzekających w sprawie sądów administracyjnych) jest zatem, iż znajdujący się w zgromadzonym materiale dowodowym plan sytuacyjny z października 1987 r. jest dokumentem wystarczającym do wskazania prawidłowej lokalizacji przedmiotowego słupa nr [...] i do stwierdzenia, iż jego lokalizacja różni się od jego lokalizacji określonej na planie sytuacyjnym z października 1987 r. Z porównania ww. planu sytuacyjnego z października 1987 r. z obecną lokalizacją słupa nr [...] wynika, iż został on przesunięty w obrębie działki ewid. nr [...] w kierunku południowo-wschodnim w stronę działki ewid. nr [...] w B.. Dalej organ odwoławczy wskazał, że słup energetyczny nie jest posadowiony w miejscu wyznaczonym w planie realizacyjnym stanowiącym załącznik do pozwolenia na budowę, ale przesunięty o niewielką odległość w inną stronę, niemniej zgodnie z przebiegiem trasy linii energetycznej – zatem to odstępstwo nie jest istotne. Charakterystycznym parametrem obiektu liniowego, jakim bez wątpienia jest przedmiotowa sieć energetyczna, jest długość. W niniejszej sprawie zmiana lokalizacji słupa nie pociągnęła za sobą natomiast zmiany długości samej sieci, a zatem zmianie nie uległy charakterystyczne parametry obiektu.

A. I. wniósł na powyższą decyzję skargę do WSA w Krakowie, zarzucając:

- niewykonanie wyroku sygn. akt II SA/Kr 1520/10, tj. organ nie zebrał nakazanego materiału dowodowego, na który powołuje się K. J. pracownik firma D w swojej "Ocenie technicznej zgodności projektu budowlanego z realizacją sieci nn przy ul. [...] w B.",

- niewykonanie wyroku sygn. akt II SA/Kr [...], a konkretnie stwierdzenia, że "Z planu sytuacyjnego z października 1987 r., wynika, że słup energetyczny miał być usytuowany na granicy działek [...] (...) Oznacza to, że tym bardziej zatwierdzony plan sytuacyjny nie pozwalał na przesunięcie miejsca słupa energetycznego nr [...], bo wówczas każde jego przesunięcie musiałoby wiązać się z niedogodnością do zagospodarowania działki nr [...] lub [...] w sposób wynikający z planu sytuacyjnego z października 1987 r.",

- niewykonanie wyroku NSA sygn. II OSK 2626/15 z 14 czerwca 2017 r., tj. brak dokonania ustaleń pozwalających na stwierdzenie czy przeprowadzone na podstawie pozwolenie na budowę udzielonego decyzją z dnia 5 lutego 1988 r., roboty budowlane, wykonane zostały w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków w pozwoleniu na budowę.

WSA w Krakowie wyrokiem z 4 grudnia 2018 r. sygn. II SA/Kr 1028/18 uchylił decyzję MWINB i poprzedzającą ją decyzję PINB. W uzasadnieniu ww. wyroku sąd wskazał, powołując się na art. 153 i art. 193 P.p.s.a., że NSA jednoznacznie przesądził, iż aby możliwe było dokonanie oceny trafności, co do zastosowania regulacji przewidzianych w art. 51 P.b., koniecznym było dokonanie ustaleń pozwalających na stwierdzenie czy przeprowadzone na podstawie pozwolenia na budowę udzielonego decyzją z dnia 5 lutego 1988 r. roboty budowlane, wykonane zostały w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę czy też zaistniałe od tych warunków odstępstwa są w świetle prawa dopuszczalne. Koniecznym warunkiem, aby możliwe było dokonanie oceny stopnia odstępstwa wykonanych robót, jest w przedmiotowym wypadku ustalenie, z jednej strony gdzie stoi słup, co do którego A.. I. podnosi, że jest usytuowany niezgodnie z projektem, a z drugiej strony ustalenie, gdzie zgodnie z dokumentacją projektu powinien on być usytuowany. Tymczasem zdaniem sądu organ ustalił jedynie gdzie sporny słup stoi. Brak natomiast jakichkolwiek ustaleń gdzie zgodnie z dokumentacją projektową stać on powinien. Brak tych ustaleń uniemożliwia dokonanie oceny rodzaju odstępstwa, bo skoro nie wiadomo gdzie słup miał stać, to nie można wyrażać ocen, że przesunięty został nieznacznie i w związku z tym odstępstwo jest nieistotne. Brak też podstaw aby przy tych ustaleniach uwzględniać jako wiążące stanowisko A.. I., że jego zdaniem słup został przesunięty o 3 metry. Zadaniem organu było bowiem dokonanie jednoznacznych ustaleń, a nie odwoływanie się do sugestii strony postępowania.

Sąd stwierdził też, że organ I instancji w swoich ustaleniach wskazał, że: "Zamiast jednego słupa usytuowanego centralnie na wysokości działki nr [...], wykonano dwa słupy na wysokości obu tych działek przy granicy działek, z tym że słup na wysokości działki nr [...] został bardziej odsunięty od granicy" (strona 4 decyzji organu I instancji), natomiast organ II instancji stwierdził, że: "Z porównania w/w planu sytuacyjnego z października 1987 r. z obecną lokalizacją słupa nr [...] wynika, iż został on przesunięty w obrębie działki ewid. Nr [...] w kierunku południowo-wschodnim w stronę działki ewid. Nr [...] w B.". Sąd stwierdził, że czym innym jest przesunięcie słupa, a czym innym wybudowanie dwóch słupów zamiast jednego. Dlatego Sąd w ponownym postępowaniu nakazał dokładne ustalenie, gdzie przedmiotowy słup miał stać zgodnie z dokumentacją projektową, a także czy zamiast niego wybudowano jeden, czy dwa słupy oraz w jakiej dokładnie odległości i kierunku (kierunkach) od lokalizacji wynikającej z dokumentacji projektowej, wybudowano faktycznie słup, czy też słupy. Dopiero wtedy należy dokonać oceny, czy przedmiotowe roboty budowlane wykonane zostały w sposób istotnie, czy też nieistotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę.

Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu PINB decyzją z 17 czerwca 2019 r., znak: [...] nr [...] umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie realizacji 2-óch stacji MSTW-20/630 wraz z nawiązaniem do linii 15 kV i sieci n.n. na [...] przy ul. [...] w B..

W uzasadnieniu decyzji organ zauważył, że przedmiotowa sieć nn została zrealizowana przed dwudziestoma laty i przez ten okres nie zgłaszano żadnych zastrzeżeń, co do przebiegu tej linii, czy wykonania jej niezgodnie z warunkami technicznymi. A. I. wystąpił z wnioskiem o zbadanie "postawienia słupa zgodnie z dokumentacją" dopiero w roku 2008. Jak wynika z dowodów zgromadzonych przez organ było to związane z zamiarem A. I. wykonania drugiego zjazdu z prawej strony budynku mieszkalnego. Budowa tego zjazdu koliduje jednak z istniejącym słupem energetycznym przedmiotowej linii. B. I. zawarła porozumienie z firma C w sprawie usunięcia kolizji, jednakże z treści porozumienia wynikał obowiązek poniesienia przez inwestora części kosztów wykonania przebudowy linii i przesunięcia słupa. Koszty te musiałaby ponieść B. I.. Zgłoszone w ramach tego postępowania żądanie A. I. zmierzało więc do wykonania przesunięcia słupa i usunięcia kolizji z drugim zjazdem na działkę, bez ponoszenia kosztów tych prac, na podstawie nakazu organu nadzoru budowlanego wydanego obecnemu właścicielowi sieci. Pozwolenie na budowę było wydane pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1974 r.

Następnie organ I instancji wskazał, że zebrane przez organ dokumenty tj. pozwolenie na budowę, decyzja lokalizacyjna, uzgodnienie w ZUD i plan sytuacyjny stanowią całą dokumentację, jaka pozostała po realizacji inwestycji. Zgodnie z zaleceniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku WSA w Krakowie z 14 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 1442/13 organ już uprzednio ponownie zwrócił się do Urzędu Miejskiego w B. o przekazanie dokumentacji dotyczącej budowy sieci energetycznej przy ul. [...].

W związku ze znacznym upływem czasu pomiędzy budową sieci, a pismem A. I. o skontrolowanie zgodności z prawem realizacji inwestycji, dokumentacja pozostała po procesie inwestycyjnym może nie być kompletna. Nadzór budowlany może zgromadzić tylko takie dokumenty, które do tego czasu nie zostały zniszczone, bądź zagubione. Strona, która domaga się kontroli inwestycji wykonanej ponad 20 lat temu musi uwzględniać te okoliczności. Organ dalej wskazał, że rozpatrując niniejszą sprawę należy pamiętać, że pozwolenie na budowę było wydane w okresie obowiązywania poprzedniej ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Również prowadzenie robót budowlanych i zakończenie inwestycji przypadło na okres przed dniem 1 stycznia 1995 r. Dlatego oceniając prawidłowość prowadzenia robót budowlanych należy mieć na uwadze regulacje obowiązujące w tamtym okresie.

Dalej organ I instancji podał, że zachowanie procedury związanej z uzyskaniem pozwolenia na budowę podlega ocenie w trybie art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r., zgodnie z którym roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Na wybudowanie sieci nn inwestor zobowiązany był uzyskać pozwolenie na budowę. Jest w sprawie niewątpliwe, że takie pozwolenie uzyskał decyzją z 5 lutego 1988 r. Decyzja ta była poprzedzona decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji wydaną przez Naczelnika Miasta B.. Sieć została wybudowana w latach 1989-1990 r. i od tego czasu jest użytkowana.

Pozwolenie na budowę zostało udzielone Zakładowi Energetycznemu w T., a zatem ten podmiot należy uznać za inwestora. Jednocześnie należy zauważyć, że po przekształceniach w sektorze energetycznym Zakład Energetyczny T. uległ połączeniu m.in. z Zakładem Energetycznym K. i powstała spółka firma C Dnia 1 września 2011 r. nastąpiło połączenie spółki firma C z siedzibą w K. ze spółką firma E z siedzibą we W.. Połączony podmiot działa pod firmą firma D Prawo budowlane z 1974 r. inaczej, niż obecnie obowiązująca ustawa, regulowało kwestię realizacji inwestycji niezgodnie z warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę. Zgodnie z art. 32 ust. 2 tej ustawy właściwy terenowy organ administracji państwowej mógł orzec o utracie ważności pozwolenia na budowę w wypadku samowolnego odstąpienia od istotnych warunków pozwolenia oraz w zależności od rodzaju i zakresu dokonanej samowoli - wydać decyzję na podstawie art. 37 lub 40. W niniejszej sprawie nie stwierdzono, by takie decyzje zostały w tamtym okresie wydane.

Następnie organ I instancji wskazał, że po zakończeniu robót budowlanych zgodnie z art. 41 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. inwestor zawiadamiał właściwy organ o oddaniu obiektu do użytku. Organ przywołał treść § 32 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego. Wskazał, że w decyzji o pozwoleniu na budowę z 5 lutego 1988 r. nie nałożono obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu. Zobowiązano jedynie inwestora do wykonania inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej i przekazania jej do OPGK B..

Dalej organ uzasadnił, że zgodnie z art. 103 ust. 2 przepisów przejściowych P.b. należało dokonać oceny, czy inwestycja została zrealizowana zgodnie z zatwierdzonym pozwoleniem na budowę planem realizacyjnym, w oparciu o art. 51 ust. 1 P.b.

Następnie organ doprecyzował, że zastosowanie przepisów ustawy z 1974 r. ma miejsce do oceny, czy inwestycja była realizowana zgodnie z przepisami prawa, bowiem pozwolenie na budowę zostało wydane w okresie obowiązywania tej ustawy i również w tym okresie były realizowane roboty. Stwierdzenie czy było wymagane pozwolenie na budowę, oraz jakie obowiązki ciążyły na inwestorze w związku z zakończeniem budowy wymaga odniesienia się do prawa budowlanego obowiązującego w tamtym okresie.

Dalej organ wskazał, że odstąpienie dokonane przy realizacji sieci energetycznej na ul. [...] tj. nieznaczna zmiana posadowienia słupa energetycznego w przebiegu trasy linii, nie jest istotnym odstąpieniem. Skoro działanie inwestora mieściło się w granicach prawa, w tym uzyskanego pozwolenia na budowę sieci, organ nie może nakładać na niego żadnych nakazów, także dotyczących zmiany posadowienia jednego ze słupów tej sieci.

Odnosząc się do wskazań WSA w Krakowie w wyroku z 4 grudnia 2018 r. sygn. II SA/Kr 1028/18, że: "Brak natomiast jakichkolwiek ustaleń gdzie zgodnie z dokumentacją projektową stać on powinien" oraz "Brak też podstaw aby przy tych ustaleniach uwzględniać jako wiążące stanowisko skarżącego, że jego zdaniem słup został przesunięty o 3 metry", organ I instancji wskazał, że podstawą do określenia lokalizacji słupa "zgodnie z dokumentacją projektem" był plan sytuacyjny z października 1987 r. Fragment tego planu, obejmującego odcinek ul. [...], był załącznikiem do decyzji PINB z 2 września 2014 r. i decyzji MWINB z 27 lutego 2015. Obie te decyzje nakazywały przesunięcie spornego słupa w miejsce uwidocznione na planie sytuacyjnym ponieważ, jak przyjęto za stanowiskiem WSA w Krakowie z 14 lutego 2014 r. cyt.: "z tego planu można wnioskować posadowienie słupa energetycznego nr [...]". Ten plan stanowi właśnie ową dokumentację projektową pokazującą gdzie sporny słup stać powinien. Do wyżej wymienionych decyzji została dołączona, jako załącznik, również kopia mapy zasadniczej, na której geodeta uprawniony Z. Ś. dokonał porównania lokalizacji słupów w obrębie ul. [...] na podstawie planu sytuacyjnego (dokumentacji projektowej) - czerwone kółeczka i faktycznego położenia - kółeczka zamalowane kolorem żółtym. Ta dokumentacja pokazuje zarówno gdzie słup stać powinien, jak i gdzie obecnie stoi.

Odnosząc się do zastrzeżenia Sądu, że "Czym innym jest natomiast przesunięcie słupa, a czym innym wybudowanie dwóch słupów zamiast jednego" organ I instancji stwierdził, że organy obu instancji użyły innych sformułowań, by opisać stan projektowany i stan faktyczny. Linia przebiegająca wzdłuż ul. [...] składa się z 5 słupów energetycznych. Żądanie wnioskodawcy dotyczyło przesunięcia tylko jednego z nich. Jeśli spojrzy się na wspomnianą kopię mapy zasadniczej z porównaniem lokalizacji słupów energetycznych projektowanych i istniejących, sporządzonym przez uprawnionego geodetę, widać że na wysokości działki nr [...] projektowany był jeden słup energetyczny. Kolejny słup w ciągu linii projektowany był na granicy między działkami nr [...] Faktyczny, obecny przebieg linii energetycznej obejmuje słup energetyczny w niewielkiej odległości od granicy działek nr [...] i [...] - obecnie dz. nr [...] (na wysokości dz. nr [...]) oraz kolejny słup również w niewielkiej odległości od granicy działek nr [...] (na wysokości dz. nr [...]).

Organ I instancji podkreślił, że słupy energetyczne stanowią część jednego obiektu budowlanego, jakim jest sieć energetyczna. W obrębie sieci słupy nie mogą być dowolnie przesuwane. Na słupach zawieszony jest kabel energetyczny. Dlatego rozstaw słupów musi zapewniać właściwe podtrzymanie tego kabla i niedopuszczenie do jego uszkodzenia, szczególnie przy niekorzystnych warunkach atmosferycznych. Dlatego z reguły zmiana położenia jednego słupa pociąga za sobą zmianę położenia kolejnego. Wnioskodawca domagał się wyłącznie przesunięcia słupa nr [...], mimo iż pozostałe słupy, w stosunku do projektowanego na planie sytuacyjnym położenia, również zostały przesunięte. Jak wspomniano wyżej wynika to z warunków technicznych budowy sieci energetycznych.

Przywołując treść art. 36a P.b. organ wskazał, że zarówno w świetle regulacji obowiązujących w dacie budowy sieci, jak i obecnie, przesunięcie posadowienia słupa bez zmiany przebiegu sieci i jego charakterystycznego parametru jakim jest długość, nie stanowi odstępstwa istotnego.

Na koniec uzasadnienia, ustosunkowując się do zawartego w piśmie z 21 maja 2019 r. zarzutu M. I., że cyt.: "(...) osoby nie żyjące już od kilku lat widnieją na zawiadomieniu" organ wyjaśnił, iż doręczając korespondencję listonosz nie wskazał, że adresaci pism organu zmarli. Korespondencja została odebrana osobiście, bądź zgodnie z art. 44 § 4 K.p.a. (awizo) oraz wskazał, iż organ nie ma wiedzy, by którakolwiek ze stron postępowania nie żyła.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył M. I. (syn A. I., od 2018 r. właściciel nieruchomości złożonej z działek nr [...]).

MWINB decyzją nr [...] z 22 listopada 2019 r. znak: [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, na podstawie art 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 123 i art. 104 K.p.a. oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 P.b.

W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji przy wydaniu skarżonej decyzji uwzględnił wszystkie zalecenia zawarte w wyrokach sądów administracyjnych, a zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z prawem.

Organ odwoławczy powtórzył ustalenia dokonane przez PINB stwierdzając, że jego zdaniem organ I instancji prawidłowo ocenił stopień odstępstwa wykonanych robót, a przy ocenie tej, kierował się wyrokiem NSA z 14 czerwca 2017 r., sygn. II OSK 2626/15.

Kolejno w uzasadnieniu MWINB przywołał art. 36a ust. 5 P.b. i wskazał, że konsekwencje materialno i formalnoprawne związane są wyłącznie z odstąpieniem istotnym, które jest dopuszczalne po uzyskaniu przez inwestora decyzji o zmianie pozwolenia na budowę, a dokonane bez wymaganego pozwolenia - skutkują koniecznością przeprowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 50-51 P.b. Z odstępstwami nieistotnymi w aktualnych warunkach prawnych nie wiąże się natomiast żadnych skutków. Natomiast to, czy w danym przypadku odstąpienie od projektu zostanie uznane za istotne odstąpienie, zależy od okoliczności sprawy i winien decydować całokształt okoliczności konkretnego przypadku.

MWINB podkreślił, że ocena, czy istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę ma miejsce i w jakim zakresie, należy do organu nadzoru budowlanego, który jest związany treścią art. 36a ust. 5 i ust. 5a P.b., nie będąc przy tym związanym oceną charakteru odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego dokonaną przez kierownika budowy i projektanta. Następnie organ II instancji przywołał treść art. 3 pkt 6 i pkt 7a P.b. wyjaśniając pojęcia budowy i przebudowy.

Dalej organ opisał zmiany dokonane przy realizacji przedmiotowej inwestycji w porównaniu do planu sytuacyjnego z 1987 r., wskazując, że pierwotnie przebieg linii napowietrznej NN przebiegał w innej trasie niż obecnie. Zgodnie bowiem z planem sytuacyjnym z 1987 r. słup nr [...] był słupem podwójnym zaprojektowanym na działce nr [...]. Jednocześnie zgodnie z planem sytuacyjnym z 1987 r. napowietrzna linia NN od podwójnego słupa nr [...] do słupa nr [...], zaprojektowanego na działce nr [...] przebiega przez działkę nr [...] w sposób ukośny (pod kątem) w stosunku do dalszego przebiegu tej linii poprzez słupy nr [...] i 5. (vide kopia mapy zasadniczej z 23 sierpnia 2000 r. zawarta w Opinii technicznej z 2009 r., kopia części planu zagospodarowania osiedla [...] - załączniki do pisma firma C Rejon Dystrybucji B. - k. nr [...] akt PINB).

Niemniej jednak wskazana zmiana przebiegu odcinka linii nn. od słupa nr [...] do słupa nr [...] wraz z wymianą słupa nr [...] i jego usytuowania nastąpiła po realizacji inwestycji objętej pozwoleniem z 1988r. Z materiału dowodowego, w tym wskazanego powyżej wynika, że pierwotnie słup nr [...] zostały zaprojektowane w przestrzeni pasa drogowego działki [...] w obszarze znajdującym się pomiędzy jezdnią i granicą działki drogowej nr [...] z działkami nr [...]. Obecnie słup nr [...] to słup strunobetonowy o przekroju okrągłym, umiejscowiony w obrębie działki drogowej nr [...], umiejscowiony odmiennie od podwójnego słupa nr [...], zaprojektowanego wg. mapy sytuacyjnej z 1978 r. na działce [...] (vide kopia mapy zasadniczej z marca 2010 r.).

Analiza i porównanie mapy sytuacyjnej z 1987 r. z kopią mapy zasadniczej z marca 2010 r., jak również materiał zdjęciowy wykazuje, że pierwotnie zaprojektowane słupy nr [...] znajdowały się w linii prostej, wzdłuż środka pasa zieleni (na działce [...]) pomiędzy jezdnią a granicą działek nr [...] Zgodnie z planem sytuacyjnym z 1978 r. przedmiotowy słup nr [...] miał znajdować się na działce nr [...] na przedłużeniu granicy pomiędzy działkami nr [...] (w pasie zieleni pomiędzy jezdnią a granicą z działką [...]). Zostało to także wskazane przez geodetę Z. Ś. na kopi mapy zasadniczej (załącznik do Oceny Technicznej z 2009 r.). Obecnie, na co wskazuje materiał dowodowy i pomiary wykonane przez PINB, słup nr [...] znajduje się przy granicy z działką nr [...] zlokalizowany jest w odległości 2,35 m od krawędzi drogi, 2,60 m od granicy dz. nr [...] m od narożnika budynku w najmniejszej odległości. Słup nr [...] w dalszym ciągu znajduje się na działce drogowej nr [...]. Plan sytuacyjny z 1987 r. został opracowany w skali 1:1000. W swoim zakresie wskazuje usytuowanie projektowanych słupów w tym nr [...] w przestrzeni projektowanych ulic i dróg bez wskazania odległości od ich granic a także granic działek.

Jako okoliczność przemawiającą za wypełnieniem przez inwestora wymogów prawa, obowiązującego w czasie powstania przedmiotowej linii energetycznej, organ II instancji wskazał treść rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie rodzajów i zakresu opracowań geodezyjno-kartograficznych i czynności geodezyjnych obowiązujących w budownictwie, w szczególności § 18.1 i § 20 tego rozporządzenia. Mianowicie inwestor, będący jednostką gospodarki uspołecznionej, po zakończeniu budowy poszczególnych obiektów budowlanych jest obowiązany zapewnić sporządzenie powykonawczych pomiarów inwentaryzacyjnych w celu zebrania odpowiednich danych geodezyjnych dotyczących zagospodarowanego terenu. Następnie na podstawie tych pomiarów sporządzana była mapa. Tak sporządzona mapa, jak wynika z przytoczonych przepisów rozporządzenia, była podstawą do naniesienia zmian w mapach ewidencyjnych będących w zasobach organów państwowych. W aktach sprawy znak: [...] tom - I, jako załącznik do Opracowania Ocena techniczna zalega wyrys z map ewidencyjnych datowany na 23 sierpnia 2000 r., na którym widoczna jest przedmiotowa linia energetyczna nn przebiegająca przez działkę o nr [...] (ul. W. P.) i [...]. Wykazana zmiana lokalizacji przedmiotowego słupa nr [...] nie pociągnęła za sobą istotnych zmian długości sieci. Zatem nie uległy zmianie charakterystyczne parametry sieci energetycznej, w której skład zaliczał się sporny słup energetyczny nr [...]. Sporny słup energetyczny numer [...], objęty treścią decyzji o pozwoleniu na budowę, wykonany został na terenie tej samej nieruchomości gruntowej (działka nr [...]), także w tym samym obszarze działki, na której został zaplanowany. Nieznaczne przesunięcie przedmiotowego słupa nr [...] nie wpłynęło na istotną zmianę zagospodarowaniem terenu - zakres (zawartość) zagospodarowania pozostaje niezmieniony, ponieważ wykonano te same elementy, które zatwierdzono w projekcie budowlanym.

MWINB wskazał także, że przesunięcie przedmiotowego słupa nie narusza interesów osób trzecich. Latarnia zamontowana na przedmiotowym słupie jest elementem niezależnym od niego samego i może istnieć niezależnie w tym miejscu, zawieszona na innej niż słup energetyczny konstrukcji podtrzymującej. Jednocześnie kwestia sposobu oświetlania tak ulicy jak i budynku mieszkalnego nie leży w zakresie prawa budowlanego. W niniejszej sprawie nie stwierdzono również, aby lokalizacja przedmiotowego słupa nr [...] pozostawała w sprzeczności z przepisami techniczno-budowalnymi czy naruszała przepisy o planowaniu przestrzennym.

Odnosząc się do zarzutów odwołania MWINB wskazał, że zarzut dotyczący podania przez PINB nieprawidłowej odległości słupa od granicy działki nr [...] jest nietrafny. W protokole z 17 listopada 2008 r. wskazano odległość 2,65 od granicy, jednakże z załącznika do protokołu wynika, że pomiaru dokonano od ogrodzenia pomiędzy działkami nr [...] a [...] uznając, że ogrodzenie to usytuowane jest w granicy. Stwierdził także, że z materiału dowodowego wynika fakt dokonania przesunięcia tego ogrodzenia w późniejszym czasie, co zostało potwierdzone w protokole z 25 września 2017 r. Niemniej jednak, należy podkreślić, że wskazany przez skarżącego dokumenty tj. szkic sytuacyjny i opinia biegłego geodety z 2016 r. potwierdzają jedynie wyznaczenie granicy pomiędzy działkami nr [...], co nie jest równoznaczne z twierdzeniem skarżącego cyt. "[...] wskazuje dokładnie prawidłowe miejsce posadowienia słupa nr [...] według załącznika nr [...] z października 1978 r."

Organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotowy słup energetyczny nr [...] nie został usytuowany na działce skarżącego. Także lokalizacja słupa nr [...] umożliwia skarżącemu wjazd na działkę [...]. Ponadto, plan realizacyjny z 1989 r. dla działki nr [...], stanowiący załącznik do pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego dla B. i A. I., nie wskazuje na planowanie wyjazdu z działki nr [...] na działkę drogową.

Decyzją nr [...]/08 z 18 lutego 2009 r. Burmistrz B. wyraził zgodę na lokalizację zjazdu indywidualnego z drogi miejskiej ul. [...] (działka nr [...]) na działkę nr [...], wskazując w pkt. 6 i 8, że sposób zabezpieczenia istniejących urządzeń obcych w obrębie zjazdu należy uzgodnić z ich właścicielem a w przypadku kolizji zjazdu z istniejącymi urządzeniami i obiektami infrastruktury technicznej nie związanej z gospodarką drogową inwestor na swój koszt dokona przełożenia lub zabezpieczenia ww. urządzeń lub obiektów. W tym przedmiocie wcześniejszym pismem firma F z 27 sierpnia 2008 r. B. i A. I. otrzymali zgodę na przebudowę odcinka linii elektroenergetycznej nn., z którym kolidował wykonany obecnie zjazd. Jednocześnie firma F przedłożyła wnioskodawcom Porozumienie w sprawie likwidacji kolizji wraz z warunkami przebudowy sieci elektroenergetycznej.

M. I. wniósł na powyższą decyzję MWINB z 22 listopada 2019 r. skargę do WSA w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

- niewykonanie wyroku sygn. II SA/Kr 1442/13 z 11 kwietnia 2014 r.,

- niewykonanie wyroku sygn. II OSK 2626/15 z 14 czerwca 2017 r., ze wskazaniem, że organ wydał decyzję z błędem prawnym polegającym na braku powołania art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b.,

- niewykonanie wyroku z 4 grudnia 2018 r. sygn. II SA/Kr 1028/18.

W uzasadnieniu zarzutów skarżący powtórzył i rozwinął prezentowaną wcześniej argumentację.

Na podstawie tych zarzutów skarżący wniósł o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji,

- usunięcie kolizji słupa nr [...] i doprowadzenie do posadowienia tego słupa zgodnie z wydanym pozwoleniem na budowę i projektem zaprzestanie naruszeń prawa,

- zobowiązanie organu do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie trzydziestu dni od daty doręczenia akt organowi,

- stwierdzenie, że organ dopuścił się niewykonania wyroku i przewlekłości postępowania oraz niszczenia kopii mapy zasadniczej skala 1:500 ark.0541 z 1995-03-04 z oznaczoną lokalizacją słupów linii nn, której organ nie potrafił odnaleźć, co nakazał Sąd wyrokiem z dnia 24 marca 2011 roku sygn. akt II SA/Kr 1520/10),

- wymierzenie organowi znak: [...] oraz znak: [...] grzywny z tytułu niewykonania wyroku i przewlekłości postępowania; na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U z 2011 r. Nr 34, poz 173) wymierzenie grzywny w maksymalnej wysokości,

- w związku z art. 149 P.p.s.a. orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

- zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

Skarżący zarzucił, że kopia mapy zasadniczej skala 1:500 ark.0541 z 1995-03-04r.; z oznaczoną lokalizacją słupów linii nn, nawiązującą do załącznika nr 2 z dnia 2000-08-23r. oraz kopia mapy zasadniczej skala 1:500 z dnia 2010-03-12 r. pokazują różne lokalizacje słupów i tak słup nr [...] posadowiony był na dz. nr [...] obecnie znajduje się na dz. nr [...] i przesunięty został o około 6 metrów.

Słup nr [...] posadowiony był na wysokości dz. nr [...] przy dz. nr [...] obecnie znajduje się na granicy dz. nr [...] i dz nr [...] przesunięty został o około 12 m. W żadnym wypadku zakład energetyczny nie przedstawił projektu zastępczego budowy sieci energetycznej (jak jest to istotne pokazuje tragedia jaka zdarzyła się w S.). Według projektu załącznika nr 1 rozmieszczenie słupów było następujące: słup nr [...] – 31 m - słup nr [...] – 17 m - słup nr [...] -14 m - słup nr [...] – 17 m - słup nr [...], a jest zupełnie inne (w decyzji organ nie podał jakie są obecnie odległości między słupami, czyli jakie jest odstępstwo, ale podał numery i symbole słupów energetycznych). Sieć energetyczna nn składająca się z 5 słupów na wysokości słupa nr [...] była załamana, a obecnie przebiega w linii prostej i nadal jest to 5 słupów. Co prawda warunki techniczne dopuszczały takie przesunięcie (norma: PN-E05100, N SEP-E-003 odległość min 4m max 50m między słupami), ale naruszało to projekt i pozwolenie na budowę i wedle orzecznictwa administracyjnego jest istotnym odstępstwem. Skarżący przywołał na poparcie swojej tezy wyrok WSA w Gliwicach sygn. II SA/Gl 1199/15 wskazując, że nie ma znaczenia, czy sama sieć spełnia wymagania techniczne oraz, że jej przesunięcie nastąpiło w ramach jednej działki. Nie ma także znaczenie przyczyna przesunięcia, istotny jest sam fakt naruszenia przepisów. Podsumował, że organ powinien wydać decyzję nakazującą dopasowanie posadowienie słupa nr [...] do wydanego pozwolenia na budowę i projektu budowlanego, ponieważ przesunięcie posadowienia słupa o 2,6 m czy 3,0 m jest istotnym naruszeniem przepisów, a nie poprzez umorzenie postępowania legalizować naruszenie prawa.

Zarzucił, że organ nie rozstrzygnął, czy został postawiony dodatkowy słup, czy sieć energetyczna nn składa się z 4 słupów czy 5 słupów jak w projekcie i pozwoleniu na budowę. Organ nie rozstrzygnął, czy sieć energetyczna nn nie zmieniła kierunku i przebiega w linii prostej, czy jest załamana na słupie nr [...] jak w projekcie i pozwoleniu na budowę. Organ nie rozstrzygnął, czy sieć energetyczna nn nie została przesunięta nie podaje odległości między słupami (choć taki pomiar inspektorzy organu dokonują i podają nr słupów z opisem technicznym słupa) jak w projekcie i pozwoleniu na budowę. Organ nie rozstrzygnął, czy sieć energetyczna nn została wybudowana zgodnie z projektem budowlanym i pozwoleniem na budowę, czy firma D dostarczył projekt zastępczy do pozwolenia na budowę lub inną dokumentację pozwalającą na odstępstwa od projektu.

Końcowo skarżący przywołał rozstrzygnięcia WSA w Krakowie w przedmiocie niewykonania przez PINB wyroku WSA w Krakowie z 14 lutego 2014 roku w sprawie II SA/Kr 1442/13, bezczynności PINB, przewlekłego prowadzenia postępowania przez MWINB oraz stwierdzenia bezczynności MWINB przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z 29 kwietnia 2020 r. skarżący podniósł, że działka nr [...] została nabyta jako wolna od obciążeń działka budowlana z dostępem do ulicy [...]. Wskazał, że warunki techniczne dopuszczają odstępy między słupami (norma: PN-E05100, N SEP-E-003) odległość min 4 m, max 50 m. Z kolei w piśmie procesowym z 13 czerwca 2020 r. skarżący wskazał, że sporny słup nr [...] stoi 3 m a nie 2,6 m od granicy działki nr [...]. Z kolei słup nr [...] stoi 0,37 m od działki nr [...] i to jest nieistotne odstępstwo od projektu budowlanego.

Na rozprawie 14 lipca 2020 r. pełnomocnik skarżącego stwierdził, że jest on właścicielem dwóch działek. Do jednej z nich jest bezkolizyjny dostęp i wjazd, a do drugiej działki nie ma wjazdu przez to, że stoi słup. Słup nr [...] stoi prawidłowo, a słup nr [...] powinien być przesunięty w stronę słupa nr [...] o 3 m, zgodnie z pozwoleniem na budowę, na granicę działek nr [...]

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 §1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowym jest decyzja MWINB nr [...] z 22 listopada 2019 r. znak: [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o umorzeniu postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 51 P.b. Kluczową w niniejszej sprawie jest ocena, czy zaszła wskazana przez organy bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego.

Sąd stwierdził, że dokonana przez organy ww. ocena jest, w okolicznościach kontrolowanej sprawy nieprawidłowa, co prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji organu odwoławczego.

Na wstępie należy wskazać, że co do stwierdzonej przez organy bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w doktrynie oraz orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 K.p.a. Jak trafnie wskazały organy, przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury – i generalnie dzieli się te przyczyny na podmiotowe i przedmiotowe. Z bezprzedmiotowością postępowania określoną w art. 105 K.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Natomiast wbrew stanowisku organów, w kwestii bezprzedmiotowości istotne jest również, że ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją, art. 105 § 1 K.p.a. przewidujący tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, nie może być interpretowany rozszerzająco. Przepis ten ma bowiem zastosowanie tylko w tych sytuacjach, w których w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Oznacza to, że postępowanie administracyjne, inaczej niż postępowanie cywilne, staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. tylko wtedy, gdy brak jest sprawy administracyjnej, która może być załatwiona decyzją, nie zaś wtedy, gdy wydanie decyzji staje się zbędne (por. wyrok SN z 20 stycznia 2011 r., sygn. III SK 20/10, LEX nr 794506, wyrok SN z 9 listopada 1995 r., III ARN 50/95, OSNAPiUS 1996/11, poz. 150).

Należy wskazać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony nie czyni postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. i nie oznacza, że postępowanie takie nie powinno być prowadzone. Dopiero wynik tego postępowania pozwala na ocenę zasadności wniosku strony. Brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a., lecz oznacza jedynie bezzasadność żądania strony (por. wyrok NSA z 16 stycznia 1992 r., sygn. I SA 1289/91, ONSA 1992, nr 1, poz. 17; wyrok NSA z 20 października 2010 r., sygn. II OSK 79/10, LEX nr 746913).

W niniejszej sprawie organy naruszyły powyżej opisane zasady, również z uwagi na stwierdzenie bezprzedmiotowości postępowania wobec błędnych ustaleń istotnych okoliczności sprawy.

Przed oceną dokonanych w sprawie przez organy ustaleń należy wyjaśnić, że orzekanie w niniejszej sprawie odbywa się w warunkach związania, o których mowa w art. 153 P.p.s.a., ponieważ niniejszy wyrok jest poprzedzony prawomocnymi wyrokami WSA w Krakowie z 24 marca 2011 r. sygn. II SA/Kr 1520/10, z 14 lutego 2014 r. sygn. II SA/Kr 1442/13, z 4 grudnia 2018 r. sygn. II SA/Kr 1028/18 oraz NSA z 14 czerwca 2017 r. sygn. II OSK 2626/15. Zatem na wynik niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego mają wpływ ustalone wcześniej przez sądy kierunki badania sprawy i wyrażone stanowisko. Sąd obecnie rozpoznający sprawę w pierwszej kolejności ma obowiązek ocenić, czy organ administracji dostosował się do wskazań ww. wyroków. Zgodnie bowiem z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, ponieważ są nimi związane. W orzecznictwie NSA podkreśla się, że ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2000 r., sygn. I SA/Ka 2408/98, wyrok WSA w Olsztynie z 16 czerwca 2009 r., sygn. II SA/Ol 443/09, powołane orzeczenia dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Zarówno organ administracji jak i sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Od tej oceny zarówno organ administracji, jak i sąd, może odstąpić jedynie w przypadku zmiany stanu faktycznego sprawy.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, miał na względzie wyżej przytoczone przepisy prawa oraz poglądy judykatury stanowiące wyjaśnienie podstaw prawnych orzeczenia i zakresu kontroli skarżonego aktu. Sąd stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające związanie oceną prawną i wskazaniami zawartymi w zapadłym w sprawie wyroku WSA w Krakowie, ponieważ nie doszło do wzruszenia tego wyroku w trybie przewidzianym prawem. Nie nastąpiła również zmiana mającego zastosowanie w sprawie stanu prawnego.

Kontrolując legalność zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji Sąd stwierdził, że organy nadzoru budowlanego – w uwzględnieniu wskazań Sądu wyrażonych we wcześniejszych wyrokach - na mocy art. 153 P.p.s.a. dokonały ustaleń okoliczności faktycznych. Jednak tut. Sąd kwestionuje konkluzję organu odwoławczego, a w konsekwencji podjęte rozstrzygnięcie.

W niniejszej sprawie trzeba mieć na uwadze, że postępowanie toczy się od 2008 r. (ponad 11 lat). Zaskarżona decyzja jest piątą decyzją wydaną przez MWINB w sprawie. Jak słusznie wskazał organ, jest oczywiste, że w związku ze znacznym upływem czasu od budowy sieci (lata 1989-1990), istnieją realne problemy w zgromadzeniu kompletnej dokumentacji procesu inwestycyjnego, co muszą uwzględnić strony, organy, a także Sąd.

Należy wskazać, że sądy w wydanych wcześniej wyrokach w sprawie przesądziły, a organy w wydanych po raz piąty decyzjach prawidłowo uwzględniły, że:

1. zastosowanie w sprawie ma art. 51 P.b., a orzeczenie przewidzianych w tym przepisie nakazów w realiach niniejszej sprawy możliwe jest tylko w przypadku stwierdzenia istotnych odstępstw od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę z 19 stycznia 1988 r.;

2. przedmiotem postępowania jest weryfikacja legalności budowy elementu sieci energetycznej niskiego napięcia - słupa P-10 o oznaczeniu nr [...], posadowionego na działce nr [...], stanowiącej drogę - ul. [...] w B., polegająca na ocenie, czy zaistniałe odstępstwa od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę cechują się przymiotem istotności,

3. z mapy (planu) sytuacyjnej projektowanych stacji MSTw-20/630, linii kablowych 15 kV oraz sieci niskiego napięcia uzgodnionej 6 października 1987 r. da się ustalić projektowane miejsce posadowienia słupa energetycznego nr [...] - usytuowanie na granicy działek [...], po to, aby w możliwie najmniejszym stopniu słup kolidował z możliwością zagospodarowania obu działek,

4. WSA w Krakowie wyrokiem z 4 grudnia 2018 r. sygn. II SA/Kr 1028/18 stwierdził, że organ ustalił, gdzie sporny słup stoi; z wielu protokołów dokonywanych w sprawie na przestrzeni lat oględzin, a także ze zgromadzonej dokumentacji (map, szkiców i fotografii) wynika jednoznacznie i niewątpliwie, że przedmiotowy słup niskiego napięcia P-10 nr [...], będący częścią napowietrznej sieci energetycznej (na ul. [...] składającej się z pięciu słupów, w linii równolegle do drogi), zlokalizowany jest na działce drogowej nr [...] w odległości 2,35 m od krawędzi drogi i 2,6 m od granicy dz. nr [...] (a nie 3 m jak podnosi skarżący).

Jak słusznie wskazały organy, zarówno zamierzona pierwotna lokalizacja słupa nr [...] jak i jego rzeczywiste posadowienie zostało jednoznacznie wskazane na kopii mapy zasadniczej, załączonej do decyzji PINB z 2 września 2014 r. i MWINB z 27 lutego 2015 r., na której geodeta uprawniony Z. Ś. dokonał porównania lokalizacji słupów w obrębie ul. [...] na podstawie planu sytuacyjnego (dokumentacji projektowej) i faktycznego położenia. Ta dokumentacja pokazuje zarówno gdzie słup stać powinien, jak i gdzie obecnie stoi.

Dlatego trzeba stwierdzić, że organy - wypełniając wytyczne sformułowane w wyroku WSA w Krakowie z 4 grudnia 2018 r., sygn. II SA/Kr 1028/18 - dokładnie ustaliły, gdzie przedmiotowy słup nr [...] miał stać zgodnie z dokumentacją projektową oraz że zamiast tego wybudowano słup w innym miejscu, niż wynikająca z dokumentacji projektowej.

Organom pozostała zatem jedynie ocena, czy przesunięcie słupa nr [...] o 2,6 m od zamierzonej w projekcie budowlanym lokalizacji w kierunku południowo-wschodnim w stronę stojącego prawidłowo słupa nr [...] – w sposób kolidujący z zamierzonym przez właściciela działki [...] wjazdem - stanowi istotne, czy też nieistotne odstępstwo od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę.

Z oceną prawną dokonaną przez organy Sąd w niniejszej sprawie się nie zgadza. Sąd podziela stanowisko organów, że całość linii energetycznej przy ul. [...], uwzględniając jej przebieg, a nie lokalizację poszczególnych słupów, została zrealizowana bez istotnych odstępstw od pozwolenia na budowę. Organ I instancji prawidłowo przywołał w tym zakresie relewantne przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno–budowlanego.

Niewątpliwie jednak przy realizacji inwestycji zmieniono lokalizację (przesunięto) co najmniej części słupów, co stwierdził WSA w Krakowie w wyroku z 14 lutego 2014 r. sygn. II SA/Kr 1442/13, a także potwierdziła firma D (np. pismo z 18 października 2012 r.). Przesunięcie słupów nastąpiło zarówno przez zmianę odległości pomiędzy nimi, jak również przez odsunięcie nieco całej linii od jezdni.

Rację ma organ I instancji, że słupy energetyczne stanowią część jednego obiektu budowlanego, jakim jest sieć energetyczna, a w obrębie sieci słupy nie mogą być dowolnie przesuwane. Właściwy rozstaw słupów musi zapewniać podtrzymanie kabla i niedopuszczenie do jego uszkodzenia, szczególnie przy niekorzystnych warunkach atmosferycznych.

Z powyższego nie wynika jednak, by w niniejszej sprawie zmiana położenia słupa nr [...] musiała pociągać za sobą zmianę położenia słupów sąsiednich, mimo iż pozostałe słupy, w stosunku do projektowanego na planie sytuacyjnym położenia, również zostały przesunięte.

Sąd nie podziela stanowiska, że przesunięcie posadowienia słupa bez zmiany przebiegu sieci i jego charakterystycznego parametru jakim jest długość, w każdym przypadku, bez względu na uwarunkowania i okoliczności konkretnej sprawy, nie stanowi odstępstwa istotnego.

Kwestia oceny, czy odstępstwo jest istotne czy też nie, musi odnosić się do zindywidualizowanej sprawy administracyjnej. Choć powołany przez organy art. 36a P.b. oczywiście nie obowiązywał w chwili prowadzenia inwestycji, to jego treść może być pomocna w kwestii odróżnienia odstępstw istotnych od nieistotnych.

Mianowicie, zgodnie z art. 36a ust. 5 P.b., istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę stanowi odstąpienie w zakresie:

1) projektu zagospodarowania działki lub terenu, z wyjątkiem urządzeń budowlanych oraz obiektów małej architektury;

2) charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego: kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości i liczby kondygnacji obiektu budowlanego, z zastrzeżeniem ust. 5a;

3) zapewnienia warunków niezbędnych do korzystania z obiektu budowlanego przez osoby niepełnosprawne, o których mowa w art. 1 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r., w tym osoby starsze;

4) zmiany zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części;

5) ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, innych aktów prawa miejscowego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu;

6) wymagającym uzyskania lub zmiany uzgodnień lub pozwoleń, które są wymagane do uzyskania pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia:

a) budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, lub

b) przebudowy, o której mowa w art. 29 ust. 2 pkt 1b.

Z kolei stosownie do ust. 5a art. 36a nie jest istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę zmiana wysokości, szerokości lub długości obiektu budowlanego niebędącego obiektem liniowym, jeżeli odstąpienie łącznie spełnia następujące warunki:

1) nie przekracza 2% wysokości, szerokości lub długości obiektu budowlanego określonych w projekcie budowlanym;

2) nie zwiększa obszaru oddziaływania obiektu;

3) nie mieści się w zakresie odstępstw, o których mowa w ust. 5 pkt 3-6, z wyjątkiem odstępstwa od projektowanych warunków ochrony przeciwpożarowej, jeżeli odstępstwo zostało uzgodnione z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych;

4) nie narusza przepisów techniczno-budowlanych.

Kwalifikacja stopnia odstąpienia musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, przy uwzględnieniu charakteru inwestycji i wartości wyrażonych w art. 4, art. 5 i art. 9 P.b. O zakwalifikowaniu zmian jako istotnych decyduje bowiem specyfika planowanej przez niego inwestycji oraz zakres i rodzaj odstępstwa (por. wyrok NSA z 28 listopada 2012 r., sygn. II OSK 1375/11).

Należy podkreślić, że jak wskazał WSA w Krakowie w wyroku z 14 lutego 2014 r. sygn. II SA/Kr 1442/13, bez uchylania pozwolenia na budowę może nastąpić dostosowanie posadowienia słupa nr [...] do wydanego pozwolenia na budowę.

Warto nadmienić, że celem powstania przedmiotowej linii nn było zapewnienie elektryfikacji nieruchomości położonych po obu stronach ul. [...]. Zatem realizacja inwestycji, w tym ulokowanie w konkretnych miejscach słupów energetycznych, miały i mają nadal na celu zapewnienie możliwości prawidłowego zagospodarowania i użytkowania działek położonych przy tej ulicy. Konsekwencją tego, przy wzięciu pod uwagę budowlanego przeznaczenia ww. działek, było prawidłowe zaprojektowanie słupów energetycznych przy granicach działek, aby nie kolidowały z możliwie swobodnym ich zagospodarowaniem.

Trzeba tu zauważyć, że stosunkowo częstą sytuacją jest stosowanie pewnych odstępstw od planowanej lokalizacji inwestycji, również w przypadku inwestycji liniowych, które mogą przybrać postać niewielkich zmian usytuowania linii czy posadowienia słupów. Wynika to z okoliczności wyłaniających się w trakcie realizacji, a niewziętych pod uwagę przy jej planowaniu. Również w przypadku nakazania następcy prawnemu inwestora doprowadzenia położenia słupa do stanu zgodnego z prawem, nie można abstrahować od istniejącego stanu rzeczy, w tym zastanego, ale niekwestionowanego przez żadną ze stron oddalenia linii od krawędzi jezdni, występowania w pobliżu innych urządzeń infrastruktury technicznej (np.: sieci wodociągowej), czy zachowanie wymaganych odległości i norm drogowych.

Wbrew stanowisku właściciela sieci, okoliczności sprawy nie wskazują przy tym, by przesunięcie słupa nr [...] w sposób umożliwiający prawidłowe, normalne korzystanie z działki nr [...], miałoby być niemożliwe z powodu warunków technicznych budowy i utrzymania sieci energetycznych. Należy zauważyć, że pozostałe słupy również były przesunięte, a wzajemne odległości między nimi się różnią, co nie przeszkadza w prawidłowej eksploatacji sieci.

Podnoszony przez organy fakt, że przez dwadzieścia lat od realizacji przedmiotowej linii nie zgłaszano żadnych zastrzeżeń co do jej przebiegu czy lokalizacji poszczególnych słupów, nie może przynieść skutku w postaci stwierdzenia, że postawienie słupa nr [...] nie jest istotnie niezgodne z zaplanowaną w pozwoleniu na budowę jego lokalizacją.

Podobnie nie ma wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy fakt, że plan realizacyjny z 1989 r. dla działki nr [...], stanowiący załącznik do pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego dla B. i A. I., nie wskazuje na planowanie wyjazdu z działki nr [...] na działkę drogową, a także że decyzją nr [...] z 18 lutego 2009 r. Burmistrz B. wyraził zgodę na lokalizację zjazdu indywidualnego z drogi miejskiej, pod sformułowanymi w tej decyzji warunkami.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że wskazane wyżej uchybienia przepisom art. 51 P.b. i art. 105 K.p.a. mogły mieć i miały istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego też Sąd orzekł jak w pkt I sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., uchylając zaskarżoną decyzję organu odwoławczego. Brak było podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji, bowiem Sąd stwierdził, że organy w sferze gromadzenia materiału dowodowego i ustalenia stanu faktycznego wykonały wszystkie zalecenia sformułowane w poprzednich wyrokach, co oznacza brak naruszenia art. 153 P.p.s.a.. Ponieważ nie do zaakceptowania jest stanowisko organów o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, zatem orzeczenie o jego umorzeniu na podstawie art. 105 K.p.a., zdaniem Sądu, nie mogło się ostać.

Rzeczą organu odwoławczego, będącego organem ponownie merytorycznie rozstrzygającym sprawę, będzie rozstrzygnięcie kwestii nakazu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem istotnego odstępstwa, polegającego na nieprawidłowym posadowieniu słupa nr [...].

Na koniec, odnosząc się do wniosków skarżącego zawartych w skardze Sąd wskazuje, że uchylając decyzję (w sprawie ze skargi na decyzję organu administracji) sąd nie może zobowiązać organu do wydania aktu w terminie 30 dni, tak jak może to uczynić w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność organu, czy przewlekłe prowadzenie postępowania. Podobnie, od 2015 r. (nowelizacja art. 154 P.p.s.a.) sąd nie może orzekać w przedmiocie niewykonania wyroku uchylającego decyzję (a jedynie uwzględniającego skargę na bezczynność, lub przewlekłe prowadzenie postępowania). Brak jest też podstaw do wymierzenia z tego tytułu grzywny organowi. Nie ma też w niniejszej sprawie podstaw prawnych do orzekania przez sąd w przedmiocie odpowiedzialności funkcjonariuszy oraz domniemanego niszczenia dokumentacji (kopii mapy zasadniczej).

O kosztach postępowania sądowego orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. Zasądzoną od organu na rzecz skarżącego kwotę 500 zł stanowi uiszczony wpis od skargi.