Wyrok NSA oz. w Krakowie, sygn. akt II SAB/Kr 58/00
NSA oz. w Krakowie
Data orzeczenia: 2001-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 626  Ustrój samorządu terytorialnego, w tym referendum gminne
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 1995 nr 74 poz. 368
law: Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
article: art. 61 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Teza: Udostępniając informacje o działaniu gminy /w konsekwencji respektowania uprawnienia z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP/ bądź odmawiając zainteresowanemu dostępu do dokumentów urzędowych Wójt Gminy podejmuje czynności bądź dopuszcza się bezczynności w sprawie z zakresu administracji publicznej dotyczącej uznania uprawnienia wynikającego z przepisów prawa, w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

TEZY

Udostępniając informacje o działaniu gminy /w konsekwencji respektowania uprawnienia z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP/ bądź odmawiając zainteresowanemu dostępu do dokumentów urzędowych Wójt Gminy podejmuje czynności bądź dopuszcza się bezczynności w sprawie z zakresu administracji publicznej dotyczącej uznania uprawnienia wynikającego z przepisów prawa, w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Jana W. na bezczynność Wójta Gminy N.-S. w przedmiocie udostępnienia informacji o zarobkach członków Zarządu Gminy - skargę oddala.


UZASADNIENIE

I. Pismem z dnia 29 września 1999 r. Skarżący Jan W. zażądał od Przewodniczącej Rady Gminy w N.-S. przesiania na piśmie informacji o wysokości wynagrodzenia (...) Wójta Gminy oraz wysokości wypłaconych diet w miesiącu wrześniu Członkowi Zarządu.

Przewodnicząca Rady Gminy pismem z dnia 2 listopada 1999 r. odmówiła spełnienia żądania. Nie zakwestionowała prawa Jana W. do otrzymania żądanej informacji, ani tym bardziej - nie zakwestionowała zasady jawności działania władz gminnych. Uznała natomiast, że Gmina nie ma obowiązku podawania informacji tego rodzaju na każcie żądanie poszczególnych mieszkańców Gminy. Informacja taka została podana do publicznej wiadomości na sesji Rady Gminy w dniu 6.08.1999 r., odbytej w Domu Kultury w R.

Taka odpowiedź nie zadowoliła Jana W., ponowił swe żądanie w pismach z dnia 20 kwietnia 2000 r. oraz 15 maja 2000 r.

Przewodnicząca Rady Gminy w piśmie z dnia 28 kwietnia 2000 r. podtrzymała swe wcześniejsze stanowisko. Informację o wynagrodzeniach członków Zarządu Gminy opublikowano w dniu 28 kwietnia 2000 r. Dane takie są cały czas dostępne w księgowości Urzędu Gminy.

II. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Jan W. zarzucił Przewodniczącej Rady Gminy w N.-S. bezczynność polegającą na nieprzesłaniu na piśmie żądanej informacji. Skarżący nie przeczy faktowi otrzymaniu odpowiedzi, ale uważa nie było to należyte zaspokojenie jego uprawnienia, mającego oparcie w art. 61 Konstytucji RP.

Odpowiadając na skargę Wójt Gminy wniósł ojej oddalenie. W uzasadnieniu Wójt Gminy wskazał, że Gmina dwukrotnie udzieliła wyjaśnień Janowi W., żądane dane są jawne i dostępne są dla każdego mieszańca Gminy w księgowości Urzędu Gminy. Były publikowane w prasie i okresowo przekazywane są radnym.

Rozpoznając skargę Jana W., Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

A. Skarga dotyczy sprawy objętej kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargi na bezczynność organów. polegającą na niewydaniu decyzji administracyjnej lub postanowienia /art. 17 w zw. z art. 16 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o NSA/: ta podstawa skargi i orzekania oczywiście nie ma w niniejszej sprawie zastosowania, gdyż Skarżący chciał otrzymać informacje, a nie - akty administracyjne /decyzje czy postanowienia/. Dlatego należało rozważyć czy podstawą skargi może być art. 17 w zw. z art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o NSA Sąd rozpoznaje skargi na bezczynność organów w przypadkach innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących przyznaniu. stwierdzenia albo uznaniu upragnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.

"Ratio legis tego postanowienia rozszerzającego kontrola NSA poza sferę decyzji i postanowień, będących tradycyjnie przedmiotem kontroli sądu administracyjnego, jest umożliwienie sądowej kontroli również takich działań administracji publicznej, które nie są podejmowane w sformalizowanych postępowaniach /jurysdykcyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym/, zapewniających ich uczestnikom określone gwarancje procesowe, a dotyczą praw i obowiązków obywateli i innych podmiotów w sferze publicznoprawnej, w stosunkach z organami administracji publicznej oraz w zakresie zadań realizowanych przez te organy oraz inne /państwowe i niepaństwowe/ jednostki organizacyjne, poprzez które państwo realizuje swoje zadania. /Tadeusz Woś - Postępowanie sądowoadministracyjne, WP PWN 1999, str. 59/. Bez wątpienia obie skargi spełniają powyższe wymogi.

Odmowa udostępnienia dokumentacji nie jest czynnością podejmowaną w sformalizowanym postępowaniu administracyjnym. Spór o to czy organ publiczny respektuje konstytucyjne prawo do informacji uzasadnia poszukiwanie w art. 17 w zw. z art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o NSA podstawy prawnej orzekania w niniejszej sprawie. czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa}.

"Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o NSA zakresem tego przepisu objęte są (...) akty i czynności z zakresu administracji publicznej", a zgodnie z art. 20 ust. 3 ustawy o NSA zakresem zaskarżalności określonym w tej ustawie, a wiec również w art. 16 ust. 1 pkt 4, objęte mogą być tylko takie akty i czynności, które nie mają charakteru cywilnoprawnego." /T. Woś. op. cit., str. 60/ Nie może ulegać żadnej wątpliwości, że brak udostępnienia informacji urzędowych przez władze publiczne nie jest brakiem czynności prawa cywilnego, lecz - czynności prawa publicznego. Udostępnienie informacji, jak i jej odmowa musza być oceniane z punktu widzenia zgodności z art. 61 Konstytucji RP, określającym publicznoprawne uprawnienie obywatela do otrzymania informacji o działaniu władz publicznych. Dlatego zasadne jest przyjęcie, że przedmiotem skargi Jana W. jest brak czynności mającej charakter stricte publicznoprawny.

Udostępniając informacje o działaniu gminy /w konsekwencji respektowania uprawnienia z art. 61 ust. ł Konstytucji RP/ bądź odmawiając zainteresowanemu dostępu do dokumentów urzędowych Wójt Gminy podejmuje czynności bądź dopuszcza się bezczynności w sprawie z zakresu administracji publicznej dotyczącej uznania uprawnienia wynikającego z przepisu prawa, w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o NSA. Skarżącemu przysługuje roszczenie publicznoprawne pod adresem organów Gminy, które powinno było być zaspokojone przez organy Gminy bez dodatkowych czynności prawnych.

Ponieważ zaskarżone zostało postępowanie władz gminy, więc nie wymaga dowodu ustalenie, że przedmiotem skargi są czynności publiczne w znaczeniu podmiotowym.

W konsekwencji Sąd przyjął, że zachodzi dopuszczalność wniesienia skargi przez Jana W. na bezczynność Wójta Gminy polegającą na braku żądanego przez stronę udostępnienia dokumentacji urzędowej.

Jan W. domaga się ustalenia przez Sąd, że Skarżący dysponuje konstytucyjnym prawem do otrzymania pocztą informacji o zarobkach członków zarządu gminy. Gmina odmawia bowiem przesłania informacji twierdząc, że prawo do informacji nie obejmuje prawa otrzymania listownie na każde żądanie każdego zainteresowanego mieszkańca gminy informacji jawnej, ogólnie dostępnej.

Gmina nie kwestionuje więc jawności danych interesujących Skarżącego Jana W. Natomiast strony odmiennie interpretują tryb realizacji tego uprawnienia, tj. zakres uprawnień, jakie przysługują Skarżącemu. W rozumieniu Skarżącego obowiązek udostępniania informacji obejmuje również obowiązek dostarczenia ich listownie na adres zainteresowanego.

Przede wszystkim należy podkreślić, że w niniejszej sprawie gmina nie była bezczynna, albowiem nieomal bezzwłocznie udzielała odpowiedzi.

Czy zainteresowany mieszkaniec czyli wyborca, podatnik i członek wspólnoty samorządowej ma prawo domagać się dostarczenia mu listownie informacji powszechnie dostępnych tj. opublikowanych w prasie, przekazywanej radnym i dostępnych na bieżąco w księgowości? Nie ma podstaw prawnych do nakładania takiego obciążenia na organy gminy. Art. 61 ust. 4. Konstytucji RP przewiduje, że tryb udzielania informacji (...) określają ustawy. Działając na podstawie ustawy o samorządzie gminnym, Rada Gminy ustaliła statut gminy, a w nim zasady obsługi stron, które mają zastosowanie do trybu zapoznawania się z dokumentacją urzędową. Dlatego obywatel nie ma uprawnienia publicznoprawnego do jednostronnego wiążącego określania formy realizacji przez gminę jego konstytucyjnego prawa do informacji. Z tego względu Sąd oddalił skargę na bezczynność organów gminy.

B. Po rozpoznaniu skargi Jana W. na bezczynność Wójta Gminy N.-S., polegającej na odmowie przekazania listownie informacji o zarobkach członków zarządu gminy- Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby Wójt Gminy dopuścił się bezczynności lub innego naruszenia konstytucyjnego prawa Jana W. do informacji o działaniach organów gminy.

W tej sytuacji należało skargę oddalić, stosownie do art. 27 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74. poz. 368 ze zm./.