Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 923/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-10-13 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy co do całości wniosku
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 2; art. 246 par. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 13 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. z/s w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2007 r. i odsetek za zwłokę postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Skarżąca spółka, prowadząca działalność w zakresie sprzedaży metali i rud metali, wniosła o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że jako strona postępowania konsekwentnie nie zgadza się ze stanowiskiem organu kontroli skarbowej od 2009 r. Spółka posiada zarząd jednoosobowy. Prezes zarządu co najmniej od 2013 r. jest chory – cierpi na chorobę psychiczną, która wyłącza możliwość zastępowania spółki w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przygotowanie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest czynnością zawiłą, wymagającą szczególnej wiedzy prawniczej. Na tym etapie prezes zarządu nie jest w stanie samodzielnie podjąć prawidłowych działań zmierzających do ochrony interesów prawnych spółki.

W oświadczeniu o majątku i dochodach strona podała, że kapitał zakładowy spółki wynosi 52.000 zł, wartość środków trwałych 0 zł, zaś co do zysku lub straty za ostatni rok – na dzień złożenia wniosku bilans nie był sporządzony. Saldo rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiło 0 zł.

Na wezwanie, skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), przedłożone zostały wydruki historii rachunku bankowego z zerowym saldem, deklaracje VAT-7 za maj, czerwiec i lipiec 2016 r., zeznanie podatkowe za 2014 r. oraz umowa spółki. Wszystkie dokumenty wykazują wartości zerowe. Na deklaracjach VAT-7 zadeklarowana jest nadwyżka w VAT w kwocie 27.604 zł, która przenoszona jest co miesiąc na następny okres rozliczeniowy. Umowa spółki nie jest opatrzona datą ani miejscem jej zawarcia, a zgodnie z jej zapisami jedynym wspólnikiem i członkiem zarządu jest A. W. Strona wyjaśniła, że bilans za lata 2014 i 2015 nie został sporządzony, a umowa spółki nie była aktualizowana. Kluczowe dane zawarte w KRS są aktualne.

W ocenie referendarza sądowego, przedstawione oświadczenia nie dają podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku.

Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 2 i art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a wiec w zakresie całkowitym, w przypadku osób prawnych może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.

Zwrócić należy uwagę, że powyższa regulacja przewiduje, iż to wnioskodawca ma obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających jego żądanie. Wskazuje również na to treść art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jednocześnie podkreślić trzeba, że wykazanie oznacza więcej niż tylko uprawdopodobnienie przesłanek przyznania prawa pomocy – wnioskodawca winien w miarę możliwości udowodnić, udokumentować fakty, na które się powołuje. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia bowiem sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (zob. postanowienie NSA z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II GZ 324/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanego wniosku wskazać należy, że strona wprawdzie nadesłała dokumenty finansowe, z których jednak niewiele wynika i trudno na ich podstawie ocenić możliwości płatnicze spółki. W istocie wynika z nich, że spółka od 2015 r. nie dokonuje żadnych dostaw, w 2014 r. nie uzyskała przychodu, nie ponosząc też kosztów jego uzyskania.

Nie jest jednak możliwa jakakolwiek ocena kondycji finansowej i majątkowej spółki ze względu na brak bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2015 r. oraz za rok bieżący. Strona nie podjęła nawet próby wyjaśnień dlaczego powyższe dokumenty finansowe nie zostały sporządzone. Natomiast co do zasady, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, podmioty takie, jak spółka z o.o., obowiązane są sporządzić bilans oraz rachunek zysków i strat w terminie 3 miesięcy od dnia bilansowego. Tak sporządzona dokumentacja winna być też złożona do urzędu skarbowego po jej zatwierdzeniu, zgodnie z przepisami regulujących podatek dochodowy od osób prawnych.

Przedłożone zostały wprawdzie deklaracje VAT-7 za poszczególne miesiące bieżącego roku, ale wynikać z nich może tylko to, że spółka nie prowadzi działalności gospodarczej. Nie stanowią jednak odzwierciedlenia jej sytuacji majątkowej.

Zwrócić należy uwagę, że art. 246 § 2 p.p.s.a. stanowi o niewystarczających środkach na pokrycie kosztów postępowania. Użyte pojęcie "środków" nie obejmuje wyłącznie posiadanych środków pieniężnych. Chodzi tutaj o ogólny stan majątkowy wnioskodawcy, który daje podstawę oceny możliwości zgromadzenia środków na pokrycie kosztów swego udziału w sprawie.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się nawet, że poza stanem posiadania, dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy istotna też jest jego zdolność do zgromadzenia środków na pokrycie kosztów swego udziału w sprawie (przykładowo: postanowienia NSA z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II OZ 107/14, publ. LEX nr 1452885, z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 1535/13, publ. LEX 1450453 i z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 821/14, publ. LEX nr 1479183).

Wnioskodawca będący osobą prawną nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjął wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienie NSA z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt I GZ 390/14, publ. LEX nr 1550605).

Przedstawiona wyżej wykładnia przepisów regulujących przesłanki przyznania prawa pomocy, dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny, uzasadniała żądanie nadesłania – poza bilansem oraz rachunku zysków i strat – także umowy spółki w aktualnym brzmieniu, gdyż to w umowie może być przewidziane zobowiązanie wspólników spółki do dopłat (art. 177 § 1 Kodeksu spółek handlowych). Przedłożona umowa, jakkolwiek nie przewiduje tego w swoich postanowieniach, nie mogła być jednak uznana za wiarygodną. Przede wszystkim umowa spółki z o.o. powinna być sporządzona w formie aktu notarialnego, co nakazuje przepis art. 157 § 2 Kodeksu spółek handlowych. Po drugie, nadesłana kopia nie zawiera ani daty, ani miejsca zawarcia umowy, ani też nie jest opatrzona jakimkolwiek podpisem.

Końcowo wyjaśnienia wymaga, iż fakt zmagania się z chorobą psychiczną przez prezesa zarządu, który jest jedynym uprawnionym do reprezentacji spółki, nie może stanowić uzasadnienia dla przyznania profesjonalnego pełnomocnika. Jedynym kryterium przewidzianym przepisami regulującymi instytucję prawa pomocy, są możliwości płatnicze wnioskodawcy. Na marginesie zaś zauważyć wypada, że skarga na decyzję wskazaną we wniosku została już sporządzona (w sposób profesjonalny) i podpisana przez P. K. jako prezesa zarządu.

Dodać też wypada fakt znany z urzędu, że w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 343/16, w której spółka jest również stroną skarżącą, uiszczony został wpis sądowy w wysokości 2.720 zł w wyniku odmowy przyznania prawa pomocy postanowieniem z dnia 27 czerwca 2016 r., które zapadło w oparciu o niemal taki sam stan faktyczny i zostało utrzymane w mocy przez tutejszy Sąd postanowieniem wydanym 12 września 2016 r.

W świetle powyższych uwag, zdaniem referendarza skarżąca spółka nie wykazała należycie zasadności przedmiotowego wniosku.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 art. 246 § 2 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji postanowienia.