Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 540/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 165
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 10 października 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), Sędzia NSA Teresa Rutkowska, , Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2019 roku sprawy ze skargi W. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 201 ze zm.) oraz art. Art. 2 ust. 3 i 4, art. 4, art. 8, art. 14 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 165), dalej u.g.h., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia W.W. kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie, poza kasynem gry w wysokości 12 000 zł.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

W dniu 25 września 2015 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego II w Ł. przeprowadzili kontrolę w lokalu mieszczącym się w K., przy ul. A. 27 w zakresie przestrzegania przepisów dotyczących urządzania i prowadzenia gier na automatach. Podczas kontroli w lokalu znajdowało się jedno urządzenie włączone do sieci elektrycznej i udostępnione dla graczy o nazwie Admiral Interactive Games o nr [...]. W związku z podejrzeniem, że w kontrolowanym lokalu urządzane są gry hazardowe na ww. automacie w rozumieniu u.g.h., w ramach czynności kontrolnych przeprowadzono eksperyment w wyniku którego stwierdzono, że urządzenie eksploatowane jest w celach komercyjnych, ponieważ aby uruchomić urządzenie należy zasilić urządzenie środkami pieniężnymi. Gry na urządzeniu zawierały element losowości. Grający nie miał wpływu na wynik gry, a jego zdolność percepcji i sprawność nie dawały gwarancji wpłynięcia w pożądany sposób na wynik gry, o odpowiedniej konfiguracji bębnów i kart decydował mechanizm urządzenia, a nie działanie gracza. Wynik gry był nieprzewidywalny dla grającego. Urządzenie umożliwiało uzyskanie wygranej rzeczowej polegającej na możliwości przedłużenia gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w kolejnej grze. Kontrolę przeprowadzono w obecności W.W., który nie posiadał zezwolenia na urządzanie i prowadzenie gier hazardowych.

Ustalenia kontroli zostały udokumentowane w sporządzonym w dniu 29 września 2015 r. protokole kontroli.

Postanowieniem z dnia 1 marca 2016 r. Naczelnik Urzędu Celnego w II Ł. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z urządzaniem gier na automacie, poza kasynem gry.

Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2017 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. dopuścił jako dowód w sprawie protokół kontroli z dnia 29 września 2015 r. wraz z załącznikami, umowę najmu nr [...] z dnia 7 maja 2015 r., protokół oględzin automatu z dnia 25 września 2019 r., opinię biegłego sądowego z dnia 18 czerwca 2016 r. oraz akta postępowania i protokoły kontroli przeprowadzonych w ww. lokalu z dnia 13 stycznia 2015r., 25 lutego 2015 r., 22 kwietnia 2015 r.

Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. wymierzył W.W. karę pieniężną w wysokości 12 000 zł z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.

Od powyższej decyzji W.W. złożył odwołanie, w którym wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji podniósł, że podczas kontroli funkcjonariusze popełnili szereg błędów, tj. nie wyjaśnili jaki był jego rzeczywisty udział lub jego brak w organizowaniu gier hazardowych. Podał, że podczas kontroli w lokalu było kilku grających i żadna z tych osób nie została przesłuchana na okoliczność udziału skarżącego w organizowaniu (obsługiwaniu) urządzenia. Nie otworzono w trakcie kontroli urządzenia w celu stwierdzenia, czy urządzenie, które zostało dzień wcześniej wstawione do lokalu było w ogóle eksploatowane. Nie zażądano też zapisów z monitoringu lokalu. Skarżący podkreślił, że zarówno on, jak i jego pracownicy nie posiadali kluczy do urządzenia, nie dokonywali żadnych napraw i konserwacji urządzenia i nie utrzymywali porządku i czystości na dzierżawionej powierzchni lokalu. Wbrew również twierdzeniom organu nie dokonywali żadnych wypłat z urządzenia. Skarżący podkreślił, że nie miał świadomości, że jego postępowanie jest karalne, automaty które posiadał dzierżawca w odróżnieniu od innych urządzeń znajdujących w okolicy lokalu nie wypłacały środków pieniężnych, a obowiązujące wówczas niejednoznaczne przepisy prawa i orzecznictwo sądów nie przesądzały, że prowadzona działalność jest nielegalna. Na potwierdzenie powyższych okoliczności skarżący przedstawił kopie postanowienia o umorzeniu dochodzenia z dnia 13 maja 2015 r. oraz postanowienie o umorzeniu postępowania z dnia 25 stycznia 2018 r. wydane w takiej samej sprawie.

W piśmie z dnia 28 stycznia 2019 r. skarżący powołując się na wyrok WSA w Łodzi z dnia 27 listopada 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 742/18 wydany w tożsamej (identycznej) sprawie wniósł o wnikliwe rozpatrzenie sprawy. Podtrzymał argumentację przedstawioną w odwołaniu.

Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy wskazał, że na podstawie art. 1 pkt 67 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 88), dalej ustawa nowelizująca, z dniem 1 kwietnia 2017 r. został zmieniony art. 89 u.g.h. W wyniku zmiany rozszerzono katalog podmiotów podlegających karze pieniężnej za naruszenie przepisów regulujących rynek gier hazardowych, oraz zwiększono wysokość nakładanych kar. Organ odwoławczy podniósł, że przepis - art. 89 ustawy o grach hazardowych należy do przepisów prawa materialnego. W orzecznictwie podkreśla się, że zgodnie z zasadą lex retro non agit, do zdarzeń prawnych zaistniałych w określonym czasie stosuje się przepisy prawa wówczas obowiązujące. Tym samym późniejsze przepisy nowelizujące określone regulacje prawne nie znajdują do nich zastosowania. Zgodnie z poglądem ugruntowanym zarówno w orzecznictwie sądowym, jak i w doktrynie prawa podatkowego, zasadą jest stosowanie tych przepisów materialnego prawa podatkowego, które obowiązywały w momencie powstania obowiązku podatkowego. Powyższa zasada oznacza, że wszelkie obowiązki i prawa podatnika związane z powstaniem po jego stronie obowiązku powinny być oceniane według przepisów obowiązujących w momencie powstania tego obowiązku, chociażby w późniejszym czasie przepisy te ulegały zmianie. Okoliczności niniejszej sprawy, zdaniem organu wypełniają znamiona przepisu, penalizującego zachowanie sprawcy deliktu administracyjnego ustawy o grach hazardowych w brzmieniu obowiązującym do 31 marca 2017 r., jak również od 1 kwietnia 2017 r. Działanie sprawcy deliktu administracyjnego było i jest nadal zabronione, przy czym wysokość wymierzonej kary, na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 31 marca 2017 r., jest korzystniejsza dla strony, a zatem organ zobowiązany jest do stosowania przepisów dotyczących kary pieniężnej, które obowiązywały w dniu stwierdzenia działania niezgodnego z prawem.

Dalej Dyrektor IAS w Ł. wyjaśnił, że stosownie do treści art. 2 ust. 3 u.g.h. grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. W myśl art. 2 ust. 5 u.g.h. grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy. Zgodnie z art. 3 u.g.h. urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach jest dozwolone wyłącznie na zasadach określonych w ustawie. Urządzanie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry (art. 14 ust. 1 u.g.h.). Stosownie do treści art. 89 ust. 1 pkt 2 ug.h., karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 2 – wynosi 12 000 zł od każdego automatu (art. 89 ust. 2 u.g.h.).

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. podzielił stanowisko organu I instancji, że poddane kontroli urządzenie umożliwiało gry na automatach w rozumieniu u.g.h. Wskazują na to ustalenia i wnioski z przeprowadzonego eksperymentu zawarte w protokole kontroli z dnia 29 września 2015 r. oraz opinia biegłego sądowego sporządzona w dniu 18 czerwca 2016 r.

Organy celne przeprowadzając postępowanie dowodowe w oparciu o unormowania zawarte w Ordynacji podatkowej są uprawnione, w sytuacji jaka zaistniała w niniejszej sprawie, do samodzielnego dokonywania ustaleń, czy dana gra jest grą na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h. Zbiór środków dowodowych pozostających na gruncie Ordynacji podatkowej w dyspozycji organów celnych uzupełniła ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2009 r., nr 168, poz. 1323 ze zm.) dopuszczając w art. 32 ust. 1 pkt 13 możliwość przeprowadzenia w uzasadnionych przypadkach w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie, gry na automacie o niskich wygranych lub gry na innym urządzeniu. Wyniki eksperymentu podlegają ocenie na tych samych zasadach jak inne dowody, z tym że ma on charakter dowodu bezpośredniego i niejednokrotnie znacznie lepiej odzwierciedla stan automatu, jego cechy i możliwości prowadzenia gier o charakterze losowym, a nie np. zręcznościowym, aniżeli opinia sporządzona wyłącznie na podstawie dokumentacji charakteryzującej urządzenie (opis producenta), bez równoczesnego stwierdzenia na konkretnym automacie, jak opisane cechy urządzenia mają się do jego rzeczywistego funkcjonowania w konkretnych okolicznościach i w jaki sposób jest faktycznie wykorzystywany.

Organ odwoławczy podniósł, że przepisy u.g.h. nie definiują pojęcia "urządzanie gier". W języku potocznym pojęcie "urządzanie" rozumiane jest jako synonim pojęć takich jak "utworzyć, uporządkować zagospodarować", "zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994). W tym kontekście "urządzanie gier" obejmuje niewątpliwie podejmowanie działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów), w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. Natomiast urządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h., to podmiot realizujący (wykonujący) te działania, czynności. Uznać należy, że w praktyce - w odniesieniu do takiej działalności, jak urządzanie gier na automatach — obejmuje ona w szczególności zachowania aktywne polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiające ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych (w stosunku do automatów, o których mowa w art. 2 ust. 3 u.g.h,), związane z obsługą urządzeń czy zatrudnieniem odpowiedniego personelu, jego przeszkolenie. Podmiot realizujący (wykonujący) te działania, może być uznany za urządzającego gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h.

Odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego organ podkreślił, że sankcja z art 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 2 u.g.h. może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot, w sytuacji gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie. Wynika to z szerokiego zakresu definicji podmiotu "urządzającego gry na automatach", jaką należy przyjąć na potrzeby tego rodzaju postępowań. Wykładnia tego pojęcia, umożliwiająca nakładanie kar administracyjnych na więcej niż jeden podmiot, jest niezbędna, jeżeli system kontroli i skuteczność przewidzianych przez ustawodawcę sankcji ma mieć realny charakter, zwłaszcza z perspektywy eliminowania sytuacji obejścia, bądź nadużycia prawa przez podmioty uczestniczące w działalności hazardowej. Nie do pogodzenia bowiem z zasadą skuteczności stanowionego prawa byłaby taka wykładnia przepisów u.g.h., która w istocie pozostawiałaby bez kontroli i sankcji np. sytuacje tworzenia pozorów urządzania gier na automatach przez jeden podmiot, a więc też jego nominalnej odpowiedzialności, podczas gdy w rzeczywistości gry na automacie urządzane byłyby również na rachunek innego podmiotu jako element wspólnego przedsięwzięcia.

Z załączonej do akt sprawy umowy najmu powierzchni użytkowej zawartej w dniu 7 maja 2015 r. pomiędzy B. Sp. z o.o. z siedzibą w K., a P.H.U. C. W.W., wynika że skarżący był wynajmującym część powierzchni, tj. 25 m2 lokalu znajdującego się w K. przy ul. A. 27. Czynsz dzierżawny został ustalony w wysokości 500 zł miesięcznie. Na wynajętej powierzchni najemca czyli spółka B. Sp z o.o. organizowała gry na automatach, do których tytuł prawny posiadała D. Sp. z o.o., co wynika z załączonego w poczet materiału dowodowego zgłoszenia interwencji z dnia 6 czerwca 2016 r.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wskazał, że organ I instancji poddał analizie wszystkie okoliczności faktyczne związane z zawarciem przez skarżącego umowy najmu powierzchni lokalu. Wydanie decyzji poprzedziła nie tylko kontrola przeprowadzona w dniu 25 września 2015 r., ale fakty, które organowi I instancji już były wcześniej znane, tj. kontrole przeprowadzone w tym samym lokalu w dniach 12 stycznia 2015 r., 24 lutego 2015 r. i 22 kwietnia 2015r.

Ponadto wbrew twierdzeniom skarżącego znane mu były przepisy ustawy o grach hazardowych, gdyż jest stroną licznych postępowań toczących się przed organami skarbowymi w sprawach dotyczących wymiaru kar pieniężnych za urządzanie gier hazardowych poza kasynem gry co oznacza, że jest i był świadomy ograniczeń, zakazów oraz wymogów jakie wynikają z przepisów u.g.h. W postępowaniach prowadzonych przez organ I instancji zachowany jest identyczny proceder tzn. odwołujący występuje jako wynajmujący powierzchnię lokali, którą następnie wynajmuje pod nielegalną działalność. Potwierdził to sam skarżący w piśmie z dnia 28 stycznia 2019 r. wskazując, że cyt. "wszystkie sprawy jakie toczą się przeciwko niemu są identyczne. Wydzierżawiał powierzchnię pod maszyny P. na podstawie tej samej umowy. Celnicy wchodzą, zabierają maszyny, piszą protokół, nie przesłuchują świadków, pracownic, tylko raz to zrobiono, nie zabezpieczają monitoringu. Wszystkie sprawy są identyczne (...)".

Powyższe okoliczności wskazują zatem, zdaniem organu na czerpanie przez skarżącego stałych korzyści z procederu urządzania gier na automatach i nie ma wątpliwości, że skarżący we współpracy z dysponentem automatów urządzał gry hazardowe w lokalu położonym w K. przy ul. A. 27. Wskazane powyżej okoliczności świadczą, że udział strony w nielegalnej działalności miał charakter świadomy, zamierzony i nie ograniczał się wyłącznie do wynajmowania powierzchni w lokalu.

W przedstawionym stanie faktycznym i prawnym organ I instancji zasadnie uznał stronę za urządzającego gry na automatach w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. i nałożył karę pieniężną. Za urządzającego gry należy bowiem uznać zarówno podmiot, który będąc właścicielem automatów - stwarza warunki umożliwiające udział w grze hazardowej z wykorzystaniem automatów, jak i osobę dysponującą lokalem, która zawierając umowę dzierżawy (najmu) zobowiązuje się do działań z umożliwieniem takiej gry związanych. Zapewnienie możliwości gry wymaga podjęcia wielu różnych działań, w tym udostępnienia lokalu, w którym gry mogą być prowadzone, stworzenia w nim odpowiednich warunków dla graczy, zapewnienia źródeł energii elektrycznej do zasilania automatów. W tym konkretnym przypadku powierzchnia lokalu wydzierżawiona przez dysponenta automatu nie była w szczególny sposób wyodrębniona z lokalu, w którym działalność gospodarczą prowadził skarżący, który decydował m.in. o godzinach otwarcia lokalu, udostępniając (lub nie) dostęp do urządzenia.

Organ odwoławczy podkreślił również, że niniejsze postępowanie nie jest jedynym, jakie toczy w tym samym przedmiocie wobec skarżącego. Załączona natomiast do akt sprawy decyzja Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. z dnia 25 stycznia 2018 r. oraz wyrok WSA w Łodzi z dnia 27 listopada 2018 sygn. akt III SA/Łd 742/18 pozostają bez wpływu na przedmiotowe rozstrzygnięcie, gdyż wydane zostały w oparciu o postępowania zakończone innymi decyzjami, niż decyzja z dnia 22 sierpnia 2018 r. od której zostało wniesione odwołanie. Natomiast postanowienie Urzędu Celnego II w Ł. z dnia 13 maja 2016 r. o umorzeniu dochodzenia jest postępowaniem odrębnym, niezależnym od postępowania prowadzonego przez Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zarzucił:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. poprzez błędną wykładnię pojęcia "urządzającego gry", jako obejmującego również podmiot, którego czynności sprowadzały się wyłącznie do wynajęcia powierzchni lokalu podmiotowi eksploatującemu automat do gier, bez dokonywania żadnych innych czynności wykraczających poza zwykłe czynności związane ze zobowiązaniem ciążącym na stronie umowy najmu, a tym samym niezasadne objęcie skarżącego zakresem podmiotowym normy art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. i niezasadne nałożenie na skarżącego kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry,

2) art. 187 § 1 i art. 122 O.p. przez naruszenie fundamentalnej zasady prawdy obiektywnej polegające na nie podjęciu wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności w zakresie ustalenia faktycznych czynności wykonywanych przez skarżącego w stosunku do automatu do gier, nie sprawdzeniu nagrań z monitoringu lokalu, nie przesłuchaniu pracowników i klientów lokalu, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego uznania, że skarżący jest podmiotem urządzającym gry na automatach poza kasynem gry, w sytuacji gdy był jedynie wynajmującym powierzchnię w lokalu.

W oparciu o postawione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego z dnia 22 sierpnia 2018 r.

W uzasadnieniu skargi odwołując się do poglądów przedstawionych w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący podkreślił, że w przypadku wielości podmiotów urządzających oraz istnienia współuczestnictwa w tym zakresie (np. właściciela automatu i właściciela lokalu, którzy na podstawie pisemnej lub ustnej umowy dokonują podziału zadań i funkcji związanych z procesem organizacji gier) konieczne jest, aby organy orzekające o odpowiedzialności tego rodzaju podmiotów opierały swoje orzeczenia na niewątpliwych ustaleniach faktycznych, które świadczą o istnieniu pomiędzy podmiotami współurządzającymi porozumienia w zakresie podziału zadań i funkcji w procesie urządzania gier.

Jeżeli nie można wprost przypisać cechy urządzającego gry na automacie, organy prowadzące postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej powinny dokładnie wyjaśnić udział danego podmiotu w tego rodzaju przedsięwzięciu. W celu ustalenia odpowiedzialności takiego podmiotu istotne jest udowodnienie, że wykonywał on konkretne czynności pozwalające na przypisanie mu cechy urządzającego gry na automatach. Ustalenia te muszą z kolei wynikać z ustaleń faktycznych, będących pochodną wyczerpującego i pełnego materiału dowodowego, o których można by wnioskować na podstawie konkretnych elementów stanu faktycznego, które w sposób jednoznaczny można stwierdzić.

W niniejszej sprawie, organy nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego w powyższym zakresie, a poczynione ustalenia faktyczne nie znajdują oparcia w zebranym materiale dowodowym, co czyni zasadnym zarzut naruszenia art. 122 i art. 187 § 1 O.p. Nie było żadnego podziału zadań i funkcji pomiędzy właścicielem urządzenia i skarżącym jako wynajmującym powierzchnię - nie można zatem mówić o współuczestnictwie skarżącego w organizowaniu gier. Skarżący nie przejawiał jakichkolwiek form aktywności w zakresie urządzania gier. Jedyną czynnością podjętą przez skarżącego było zawarcie umowy najmu powierzchni lokalu, która wskazywała wielkość wynajmowanej powierzchni. Czynsz, który otrzymywał z tytułu umowy najmu skarżący był adekwatny do powierzchni wynajmowanego lokalu. Wysokość czynszu nie była zależna od ilości osób korzystających z urządzenia oraz ilości urządzonych gier. Skarżący nie partycypował w zyskach z gier. Osiągał korzyść tylko i wyłącznie z najmu powierzchni lokalu i nie ponosił ryzyka ekonomicznego związanego z urządzaniem gier.

Sam natomiast fakt wynajmowania lokalu w którym zainstalowano automaty do gier i pobierano czynsz dzierżawny, w stałej wysokości niezależnej od przychodów z urządzanych gier nie może automatycznie przesądzać o udziale w urządzaniu gier na automacie.

Skarżący wskazał, że urządzanie gier hazardowych to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze. Założeniem prawodawcy było skumulowanie tych wszystkich działań w rękach jednego podmiotu, posiadającego koncesję na prowadzenie kasyna gry.

Skarżący stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy budzi wątpliwości w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia i nie stanowił podstawy do stwierdzenia, że skarżący – jako wynajmujący część powierzchni w lokalu był podmiotem urządzającym gry na automacie. Takie ustalenia nie znajdują oparcia w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji

Skarbowej w Ł. podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r., jak i poprzedzająca ją decyzja Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry, wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Na wstępie wyjaśnić należy, że z dniem 1 kwietnia 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 88). W niniejszej sprawie podstawę prawną decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017 r. pomimo, że decyzje zarówno organu I jak i II instancji wydane zostały po wejściu w życie ustawy zmieniającej ustawę o grach hazardowych, która znacząco zmieniła brzmienie art. 89 u.g.h., a w szczególności wysokość kar pieniężnych. W pierwszej kolejności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy jest więc ustalenie, czy dopuszczalne było nałożenie na skarżącego kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry w sytuacji, kiedy w dacie prowadzenia postępowania administracyjnego (wcześniej kontroli) i stwierdzenia naruszenia przez stronę przepisów prawa obowiązywały przepisy przewidujące wprost sankcję za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, natomiast w chwili wydawania decyzji przez organ I i II instancji art. 89 u.g.h. miał już inne brzmienie, a jednocześnie ustawodawca nie wprowadził w tym zakresie przepisów przejściowych.

Zdaniem sądu, w rozpoznawanej sprawie ocena zachowania podmiotu urządzającego gry hazardowe z naruszeniem przepisów prawa, tak jak przyjęły organy, winna odbywać się w oparciu o przepisy obowiązujące w okresie objętym kontrolą w sytuacji, gdy zachowanie skarżącego polegające na urządzaniu gier w lokalu bez wymaganej przez ustawodawcę przepisami u.g.h. koncesji, a więc poza kasynem gry, nadal podlega penalizacji w znowelizowanym art. 89 ust. 1 pkt 1, tyle, że zagrożone jest surowszą karą.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 października 2012 r., sygn. II GSK 1354/11 dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl stwierdził, że zasada bezpośredniego działania nowego prawa polega na tym, że nowe przepisy należy stosować do wszelkich stosunków prawnych i zdarzeń, które powstaną po ich wejściu w życie, jak również tych, które powstały wcześniej, ale nadal - pod ich rządami - trwają. Stosowanie nowego prawa do stosunków prawnych i zdarzeń, które zostały w pełni ukształtowane w trakcie obowiązywania poprzedniej regulacji, jest zaś możliwe jedynie wtedy, gdy ustawodawca wprowadził stosowne przepisy przejściowe, czego nie uczynił odnośnie regulacji zawartej w art. 89 u.g.h. Co do zasady więc, w sytuacjach, kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w tej kwestii w przepisach przejściowych należy przyjąć, że nowa ustawa ma z pewnością zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie, jak i do tych, które miały miejsce wcześniej ale trwają dalej - po wejściu w życie nowej ustawy.

Z akt sprawy wynika, że taka sytuacja nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, gdyż stwierdzone przez organ naruszenie przepisów u.g.h. zakończyło się w dniu kontroli, tj. w dniu 25 września 2015 r., w którym zatrzymano automat do gier. Przyjęcie więc stanowiska, że w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy nowej ustawy, które weszły w życie od dnia 1 kwietnia 2017 r., prowadziłoby do naruszenia zasady lex retro non agit, która jest podstawową zasadą państwa prawa, którą można wyprowadzić z art. 2 Konstytucji RP. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie, stan prawny i faktyczny dotyczący naruszenia przez skarżącego zasad prowadzenia gier hazardowych został ukształtowany w całości przed wejściem w życie zmiany ustawy o grach hazardowych, zastosowanie w sprawie, tak jak przyjął organ, miały przepisy ustawy o grach hazardowych w brzmieniu obowiązującym przed zmianą.

Ponadto z porównania brzmienia art. 89 sprzed i po zmianie przepisów wynika, że dotychczas obowiązujący art. 89 u.g.h. w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy jest względniejszy dla strony skarżącej, gdyż przewiduje w ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 1 u.g.h., że urządzający gry na automatach poza kasynem gry podlegają karze pieniężnej w wysokości 12 000 zł od każdego automatu, podczas gdy znowelizowany przepis art. 89 ust. 1 pkt 1 (zawierający zachowanie spenalizowane w dotychczas obowiązującym art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.) stanowi, że urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia - podlegają karze pieniężnej w wysokości 100 000 zł od każdego automatu, stosownie do art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a znowelizowanej ustawy.

Jak wskazał w jednym z orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny co do stosowania prawa względniejszego, w przypadku zmiany przepisów o charakterze materialnoprawnym, stanowiącego konsekwencję obowiązywania konstytucyjnej zasady ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa – (...) dokonując tzw. wykładni prokonstytucyjnej prawa, mającej na celu przestrzeganie zasady ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa, należy stwierdzić, że w sytuacji gdy ustawodawca nie przewidział regulacji intertemporalnej uwzględniającej uprawnienia podatników na podstawie dawnej ustawy, zaistniałą kolizję ustaw w czasie należy rozwiązać z uwzględnieniem art. 2 Konstytucji, w ten sposób, że należy stosować normę nową, chyba że norma poprzednio obowiązująca jest względniejsza (korzystniejsza) dla podatnika. Innymi słowy, regułą jest stosowanie ustawy (normy) nowej (jeśli nie pogarsza ona sytuacji prawnej) podatnika, wyjątkiem zaś – stosowanie ustawy (normy) poprzedniej (jeśli w świetle jej przepisów sytuacja prawna podatnika jest wówczas korzystniejsza) (por. wyroki NSA z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1691/12, z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt I FSK 1996/11).

Porównując sankcje wynikające z ustawy u.g.h. w brzmieniu poprzednio obowiązującym oraz nowym nie budzi wątpliwości, że na gruncie dotychczasowych przepisów sankcja za urządzanie gier poza kasynem bez koncesji jest korzystniejsza w stosunku do sankcji przewidzianej znowelizowanym przepisem art. 89, a zatem prawidłowo organ zastosował w tym zakresie dotychczas obowiązujące przepisy u.g.h., tj. art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 pkt 2 u.g.h. Rozstrzyganie przez organ administracji sprawy w oparciu o "stare" przepisy jest uzasadnione też faktem, że przedmiotem sprawy jest nałożenie sankcji administracyjnej o charakterze represyjnym. Z uwagi na gwarancyjną funkcję prawa represyjnego można wnioskować, że podmiot naruszający prawo mógł - w oparciu o zasadę zaufania do państwa i stanowionego przezeń prawa - oczekiwać zastosowania wobec niego sankcji w oparciu o przepisy obowiązujące w czasie, gdy dopuścił się naruszenia prawa.

W konsekwencji należy przyjąć, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo zastosował w niniejszej sprawie - obowiązujący w dacie stwierdzenia naruszenia prawa przez skarżącego - art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. stanowiący, że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry oraz, że wysokość tej kary wynosi 12 000 zł od każdego automatu.

Przechodząc do kolejnego etapu oceny zasadności skargi w pierwszej kolejności należy wskazać, że tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny pozwala na ocenę prawidłowości zastosowania przez organ przepisów prawa materialnego.

Zdaniem sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie budził wątpliwości w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy i dał podstawę do stwierdzenia, że skarżący prowadząc działalność gospodarczą pod nazwą P.H.U. C. był osobą urządzającą gry na automacie wspólnie z podmiotem, który był dysponentem urządzenia znajdującym się w jego lokalu w dniu kontroli. Takie ustalenia znajdują oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie.

W wyniku przeprowadzonej w dniu 25 września 2015 r. kontroli w lokalu przy ul. A. 27 w K., należącym do skarżącego ustalono, że w chwili kontroli w lokalu znajdowało się jedno urządzenie do gier o nazwie Admiral Interactive Games nr [...]. Oględziny zewnętrzne wykazały, że urządzenie składało się dwóch zasadniczych części: części górnej i dolnej. W części górnej znajdowała się naklejka informacyjna z napisem w języku angielskim, a poniżej podświetlany panel z napisem "ADMIRAL INTERACTIVE GAMES HOT –SPOT" oraz naklejka z napisem "D. Sp. z o.o." i nr kontaktowym do ww. firmy oraz pięć przycisków umożliwiających wybór gry. Pod panelem znajdował się monitor, na którym wyświetlał się przebieg gry. Pod ekranem umieszczona był konsola sterująca, na której znajdowały się cztery przyciski, czytnik kart oraz akceptor monet i banknotów. W dolnej części znajdowały się drzwi z zamkiem oraz kuweta na wypłaty. Pod kuwetą znajdowała się podstawa urządzenia i drzwi z zamkiem. Natomiast na bocznej lewej ścianie zamontowane były trzy zamki z zasuwą. Z tyłu urządzenia znajdował się zamek, otwór po zamku, uchwyty do transportu, tabliczka znamionowa z danymi technicznymi urządzenia oraz gniazdo z kablem zasilającym.

W ramach czynności kontrolnych przeprowadzono eksperyment na ww. urządzeniu, w wyniku którego w konkluzji stwierdzono, że urządzenie eksploatowane jest w celach komercyjnych, ponieważ aby uruchomić urządzenie należało zasilić urządzenie środkami pieniężnymi. Gry na urządzeniu miały charakter losowy, gracz nie miał wpływu na wynik gry, a jego zdolność percepcji i sprawność nie dawały gwarancji wpłynięcia w pożądany sposób na wynik gry. O odpowiedniej konfiguracji bębnów decydował mechanizm urządzenia, a nie działanie gracza. Wynik gier był nieprzewidywalny dla grającego. Ustalono, że urządzenie umożliwiało uzyskanie wygranej o charakterze rzeczowym polegającej na możliwości przedłużenia gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w kolejnej grze.

W toku kontroli zabezpieczono umowę najmu Nr [...] zawartą w dniu 7 maja 2015 r. pomiędzy P.H.U. C. reprezentowaną przez W.W., zwanym wynajmującym a B. Spółką z o.o. z siedzibą w K., reprezentowaną przez J.M., zwaną najemcą. Zgodnie z § 2 umowy wynajmujący oddał w najem wynajmującemu część powierzchni w lokalu, tj. 25 m2 . Umowa została zawarta na okres 12 miesięcy. Po upływie okresu najmu, umowa przedłuża się o dalsze 12 miesięcy bez konieczności składania dodatkowych oświadczeń, o ile nie zostanie rozwiązana przez najemcę na miesiąc przed upływem okresu najmu. Stosownie do treści § 4 umowy, najemca na powierzchni będącej przedmiotem umowy najmu będzie prowadził działalność gospodarczą. Wynajmujący udzielił najemcy zgody na podnajem lub zawarcie innej umowy dotyczącej korzystania z przedmiotu najmu lub jego części osobom trzecim.

Z tytułu zawartej umowy najmu wynajmujący otrzymywał czynsz w wysokości 500 zł brutto, płatny miesięcznie w terminie do dnia 10 każdego miesiąca po otrzymaniu przez najemcę faktury VAT, wystawionej przez wynajmującego. Czynsz płatny był na konto wynajmującego podane na fakturze VAT lub do rąk osoby upoważnionej. Strony umowy ustaliły, że niezależnie od opłat czynszowych wynajmującemu najemca będzie płacił opłaty za korzystanie z mediów dostarczanych do lokalu określając w § 5 umowy, sposoby rozliczania opłat za media.

Do obowiązków najemcy należało utrzymanie porządku i czystości oraz bezpieczeństwa na będącej przedmiotem umowy najmu powierzchni i jej bezpośrednim otoczeniu. Utrzymanie czystości dotyczyło także usuwania zanieczyszczeń w ten sposób by zapewnić czystość i porządek oraz swobodne wejście i wjazd na teren przedmiotu najmu. Najemca w ramach zawartej umowy był uprawniony do umieszczania reklam, szyldu zawierającego logo firmy i znaki towarowe najemcy na ścianach budynku będącego przedmiotem umowy najmu lub w bezpośrednim sąsiedztwie, w szczególności oznaczeń reklamowych i tablic reklamowych – na własny koszt, a opłata z tego tytułu zawarta jest w kwocie czynszu. Ponadto najemca przez cały czas trwania umowy mógł wykonywać na własny koszt prace remontowe w przedmiocie najmu, które okażą się potrzebne dla prowadzenia działalności.

Okoliczności przedmiotowej sprawy potwierdzają, zdaniem sądu, stanowisko organu, że skarżący brał udział w urządzaniu gier. Świadczy o tym, w szczególności fakt, że skarżący, jako właściciel lokalu, w którym prowadził własną działalność gospodarczą zapewniał klientom lokalu swobodny dostęp do urządzenia w godzinach otwarcia lokalu. Pomimo twierdzeń skarżącego, że jego czynności sprowadzały się wyłącznie do wynajęcia powierzchni lokalu podmiotowi eksploatującemu automat do gier i nie przyjął na siebie żadnych obowiązków związanych z funkcjonowaniem automatu, istotny jest fakt, że to skarżący stworzył techniczne i organizacyjne warunki umożlwiające sprawne i niezakłócone funkcjonowanie urządzenia używanego do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych, takich jak samo udostępnienie powierzchni w lokalu - w tym wypadku aż 25 m2 - pod zainstalowanie urządzenia, zapewnienie ciągłości dostępu energii elektrycznej, otwieraniu i zamykaniu lokalu, a przez to organizacji czasu urządzania gier na automacie.

Zdaniem sądu, bez zgody wynajmującego na wstawienie do lokalu urządzenia, urządzanie gier na automatach w rozumieniu art. 89 ust.1 pkt 2 u.g.h,. przez dysponenta automatu nie byłoby w ogóle możliwe. Warunkiem niezbędnym do urządzania gier na automatach o niskich wygranych jest postawienie automatu w miejscu ogólnodostępnym dla nieograniczonej ilości potencjalnych graczy. Podmiot, który w swoim lokalu, w którym prowadzi własną działalność handlową, usługową, czy gastronomiczną umożliwia postawienie automatu do gier w celu czerpania z tego faktu korzyści materialnych w różnej formie i współpracuje z dysponentem urządzeń, w celu zapewnienia niezakłóconego działania urządzenia poprzez udostępnienie powierzchni lokalu pod zainstalowane urządzenia, zapewnienie ciągłości dostępu energii elektrycznej, otwieraniu i zamykaniu lokalu, organizacji czasu pracy lokalu, a przez to organizacji czasu urządzania gier na automacie - współuczestniczy w urządzaniu gier na automatach. Można mówić w takim przypadku o współdziałaniu obu podmiotów, w celu uzyskania określonych korzyści majątkowych, w tym przypadku jednak nielegalnych.

Powyższe ustalenia stanowią, w ocenie sądu podstawy do tego, aby uznać skarżącego za biorącego udział we wspólnym przedsięwzięciu polegającym na zorganizowaniu miejsca, w którym mogą być prowadzone gry na automatach. Dodatkowo określenie czynszu z tytułu najmu w wysokości 500 zł brutto miesięcznie, w ramach którego zawarta była również opłata za umieszczanie przez najemcę reklam, szyldu zawierającego logo firmy i znaki towarowe na ścianach budynku będącego przedmiotem umowy najmu lub w bezpośrednim sąsiedztwie wskazuje, że w istocie skarżący wspólnie z dysponentem automatu współuczestniczył w organizowaniu gier i czerpał dochody z tej działalności. W świetle przedstawionych okoliczności faktycznych trafnie organ ocenił, że nie mamy w takim przypadku do czynienia z typową umową najmu części powierzchni lokalu, lecz ze współpracą w dziedzinie urządzania gier na automacie.

Istotnie przepisy u.g.h. nie definiują pojęcia "urządzanie gier". Należy w tym zakresie, tak jak przyjęły organy, odwołać się do znaczenia słowa urządzać w potocznym języku. "Urządzić" to m.in. zorganizować jakąś imprezę, jakieś przedsięwzięcie. Pojęcie "urządzanie" rozumiane jest jako synonim pojęć takich jak "utworzyć, uporządkować zagospodarować", "zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994). W tym kontekście "urządzanie gier" obejmuje niewątpliwie podejmowanie (aktywnych) działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów), w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. Urządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h., to podmiot realizujący (wykonujący) te działania, czynności. Uznać należy, że w praktyce w odniesieniu do takiej działalności jak urządzanie gier na automatach obejmuje ono w szczególności zachowania aktywne polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowania go do danego rodzaju działalności, nadzór i utrzymywanie automatów w stanie aktywności, umożliwiające ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych (w stosunku do automatów o jakich mowa w art. 2 ust. 3 u.g.h.), związane z obsługą urządzeń czy zatrudnieniem odpowiedniego przeszkolonego personelu (jego szkolenie), ale także umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy.

Zdaniem sądu dokonana przez organy subsumcja zachowania skarżącego pod regulację wynikającą z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest prawidłowa. Sąd podziela prezentowany już w orzecznictwie pogląd, że "istotny jest fakt stworzenia technicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie urządzenia i używanie go do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych, takich jak udostępnienie powierzchni lokalu pod zainstalowane urządzenia, zapewnieniu ciągłości dostępu energii elektrycznej, otwieraniu i zamykaniu lokalu, a przez to organizacji czasu urządzania gier na automatach" (por. wyroki NSA: z 14 marca 2019 r. sygn. akt II GSK 125/17, z 13 kwietnia 2018 r. o sygn. akt: II GSK 420/18 i II GSK 429/18; opubl. w CBOSA). Taka natomiast sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela również stanowisko prezentowane w orzecznictwie, a zacytowane przez organ odwoławczy, że sankcja z art 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 2 u.g.h. może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot, w sytuacji gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie. Wynika to z szerokiego zakresu definicji podmiotu "urządzającego gry na automatach", jaką należy przyjąć na potrzeby tego rodzaju postępowań. Wykładnia tego pojęcia, umożliwiająca nakładanie kar administracyjnych na więcej niż jeden podmiot, jest niezbędna, jeżeli system kontroli i skuteczność przewidzianych przez ustawodawcę sankcji ma mieć realny charakter, zwłaszcza z perspektywy eliminowania sytuacji obejścia, bądź nadużycia prawa przez podmioty uczestniczące w działalności hazardowej. Nie do pogodzenia bowiem z zasadą skuteczności stanowionego prawa byłaby taka wykładnia przepisów u.g.h., która w istocie pozostawiałaby bez kontroli i sankcji np. sytuacje tworzenia pozorów urządzania gier na automatach przez jeden podmiot, a więc też jego nominalnej odpowiedzialności, podczas gdy w rzeczywistości gry na automacie urządzane byłyby również na rachunek innego podmiotu jako element wspólnego przedsięwzięcia".

Weryfikując prawidłowość poczynionych ustaleń, sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania wartości dowodów, w oparciu o które organ przyjął ustalenia stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji.

Nieuzasadniony jest także zarzut dotyczący naruszenia art. 122 i art. 187 § 1 O.p. Wbrew bowiem twierdzeniu skarżącego, organy w sposób dostateczny wyjaśniły i wykazały w uzasadnieniu obu decyzji, jakie zebrane dowody (i poczynione na ich podstawie ustalenia) przesądziły o zakwalifikowaniu stanu faktycznego do określonej normy prawnej, wykazując, że zachowanie skarżącego wyczerpało ustawowe znamiona deliktu administracyjnego przewidzianego w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., a tym samym podlegało karze pieniężnej stosownie do treści art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h.

Należy podkreślić, że poprzez wyrażenie zgody na zainstalowanie automatu do gier w swoim lokalu, otwieranie i zamykanie lokalu dla klientów - w tym także dla osób grających na automacie, zapewnienie ciągłości dostępu energii elektrycznej, organizację czasu pracy lokalu, a przez to organizację czasu urządzania gier na automacie, skarżący był urządzającym gry na automacie poza kasynem gry. Bez zgody skarżącego na wstawienie do lokalu ww. automatu do gier, urządzanie gier na automacie, w rozumieniu art. 89 ust.1 pkt 2 u.g.h, przez dysponenta automatu nie byłoby w ogóle możliwe. Warunkiem niezbędnym do urządzania gier na automacie o niskich wygranych jest postawienie automatu w miejscu ogólnodostępnym dla nieograniczonej ilości potencjalnych graczy. Podmiot natomiast, który w swoim lokalu, w którym prowadzi własną działalność umożliwia postawienie automatu do gier w celu czerpania z tego faktu korzyści materialnych w różnej formie, współpracuje z dysponentem urządzenia, w celu zapewnienia jego niezakłóconego działania, a więc zapewnia warunki techniczne i organizacyjne aby gry mogły być prowadzone - współuczestniczy w urządzaniu gier na automatach.

Ponadto należy wskazać, na co również słusznie zwróciły uwagę organy, że skarżący posiadał wiedzę w związku z kolejną, co najmniej czwartą kontrolą, że gry urządzane na ujawnionym w lokalu automacie są nielegalne i nie podjął żadnych działań celem odstąpienia od udziału w nielegalnym procederze. Takie zachowanie wskazuje na zaangażowanie skarżącego w działalność w zakresie urządzania gier na automatach wbrew przepisom u.g.h. Z akt sprawy wynika, że przeprowadzona w dniu 25 września 2015 r. kontrola nie była pierwszą z przeprowadzonych w lokalu (wcześniejsze kontrole miały miejsce w dniu 12 stycznia 2015 r., 24 lutego 2015 r. i w dniu 22 kwietnia 2015 r.), gdzie skarżący prowadzi działalność gospodarczą i która obejmowała funkcjonowanie automatów do gier hazardowych, na zasadach opisanych w przedmiotowej sprawie. Dowodzi to zatem, że skarżący zdawał sobie sprawę z urządzania nielegalnych gier na automatach poza kasynem gry i z tego rodzaju działalności uczynił sobie stałe źródło dochodu. Prawidłowości tego stanowiska nie podważa sporządzona przez strony bardzo lakoniczna umowa najmu niewskazująca na konkretne działania skarżącego w sferze urządzania gier na automatach. Wbrew bowiem argumentom skarżącego całokształt okoliczności przedmiotowej sprawy wskazuje, że organy wyciągnęły uprawnione wnioski odnośnie uznania skarżącego za urządzającego nielegalne gry na automacie przyjmując szeroki zakres definicji podmiotu "urządzającego gry na automatach", w perspektywie eliminowania sytuacji obejścia, bądź nadużycia prawa przez podmioty uczestniczące w działalności hazardowej.

Podniesiona natomiast w skardze okoliczność, że w analogicznej sprawie o sygn. akt III SA/Łd 742/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 27 listopada 2018 r. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry nie ma żadnego wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Zgodnie z art. 133 zd. 1 p.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Orzekanie na podstawie akt sprawy oznacza, że sąd w procesie kontroli sądowoadministracyjnej bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem - co do zasady - materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania przed tym organem. Każda sprawa podlega odrębnej ocenie i rozstrzygnięciu oraz w przypadku wniesienia od nich środka zaskarżenia odrębnej kontroli instancyjnej. W niniejszej sprawie sąd, dokonując oceny zasadności skargi oparł się na okolicznościach faktycznych, jakie zostały przedstawione w aktach niniejszej sprawy. Ocena ta zaś doprowadziła do przedstawionych powyżej wniosków.

W konsekwencji, sąd nie znalazł zatem podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja, jaki i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

bg