Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1241/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par 19 ust. 2; par 18 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2015 poz 415
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2020 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w pomniejszonej wysokości: 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie na rzecz A. S. kwotę 370 zł (trzysta siedemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 4 maja 2018 r. A.S. (dalej: "Skarżąca", "Strona"), działając na podstawie § 19 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415 ze zm., dalej: "rozporządzenie RŚK"), zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. (dalej: "Kierownik Biura") o przyznanie płatności na rok 2018. Zadeklarowała wariant 4.7. "Ekstensywne użytkowanie na obszarach specjalnej ochrony ptaków (OSO) – 5,37 ha.

Decyzją z [...] marca 2019 r. nr [...] Kierownik Biura przyznał

płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2017 Wariant: 4.7 Ekstensywne

użytkowanie na obszarach specjalnej ochrony ptaków (OSO) w wysokości 2 406,00 zł

wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 540,00 zł ze względu na

stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu

zmniejszenia oraz ustalił obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowoklimatycznym

stanowiący powierzchnię 4,91 ha.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Skarżąca złożyła odwołanie. Zdaniem

Skarżącej w sprawie nie został zastosowany obowiązujący przepis § 6 ust.3

rozporządzenia MRiRW wprowadzony zmianą z 12 kwietnia 2017 r. do rozporządzenia

z 18 kwietnia 2015 r. , zgodnie z którym pomimo że w drugim lub kolejnym roku

realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego:

1) nie są spełnione warunki przyznania płatności rolno-środowiskowoklimatycznej lub

2) rolnik lub zarządca nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności

rolno-środowiskowo- klimatycznej w ramach danego pakietu lub danego wariantu, lub

3) rolnik lub zarządca nie złożył, na formularzu udostępnionym przez

Agencję, informacji o gruntach lub zwierzętach oraz o pakiecie lub wariancierealizowanym na tych gruntach

lub w odniesieniu do tych zwierząt, wskazując

położenie tych gruntów i ich powierzchnię

- uznaje się, że rolnik lub zarządca kontynuuje realizację podjętego

zobowiązania rolno-środowiskowo- klimatycznego, jeżeli grunty lub zwierzęta objęte

tym zobowiązaniem znajdują się w jego posiadaniu.

Strona wskazała, że rozporządzenie zmieniające z 12 kwietnia 2017 r. weszło w

życie w dniu 21 kwietnia 2017 r. i przepis ten znajduje zatem zastosowanie wobec

wniosku złożonego w dniu 4 maja 2018 r.

Zdaniem Skarżącej, ustalenie przez organ ARiMR powierzchni zobowiązania w

roku 2016 również nie było właściwe.

W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor [...] Oddziału

Regionalnego ARiMR w [...] (dalej: "Dyrektor Oddziału") decyzją z [...] maja 2019

r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji uznając jej słuszność pod

względem faktycznym i prawnym.

Organ odwoławczy zauważył, że w decyzji z [...] marca 2019 r. organ I instancji nie

zawarł w uzasadnieniu nie wskazał z jakiego powodu odmówił przyznania

wnioskodawcy przyznania kwoty kosztów przeznaczonej na refundację kosztów

transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej.

Sanując ten błąd organ II instancji wskazał, że zgodnie z § 18 ust.1 pkt 1

rozporządzenia MRiRW rolnikowi lub zarządcy może zostać przyznana kwota

przeznaczona na refundację kosztów transakcyjnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit

drugi lit. e rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "kosztami transakcyjnymi",

poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej dla siedlisk

przyrodniczych lub siedlisk lęgowych ptaków położonych na trwałych użytkach

zielonych lub obszarach przyrodniczych, zadeklarowanych we wniosku o przyznanie

pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, objętych obszarem

zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b rozporządzenia nr

640/2014 - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 i 5, z wyłączeniem

wariantu 4.7.

Biorąc pod uwagę powyższe Dyrektor Oddziału stwierdził, iż odmowa przyznania

kwoty kosztów transakcyjnych wnioskodawcy wynika zatem wprost z obowiązującego

przepisu prawa.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy powołał przepisy określające

warunki przyznania płatności RŚK. Wskazano, że dla spraw, w których zobowiązanie

zostało podjęte w roku 2015, w kolejnym roku realizacji programu, w sytuacji gdy nie

zostały spełnione warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, rolnik

kontynuuje zobowiązanie jedynie odnośnie powierzchni, która te warunki spełniała w

roku 2016. W sprawie o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za rok

2016 dla Skarżącej, w taki sposób zostało ustalone zobowiązanie w ramach wariantu -

4.7, które wynosiło 4,91 ha.

Powierzchnia zobowiązania w roku 2016 została ustalona w decyzji nr [...] z [...] kwietnia 2018 r., która

została następnie utrzymana w mocy decyzją

organu odwoławczego nr [...] z [...] czerwca 2018 r. Sprawa toczy się przed

Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w związku z wniesioną przez Stronę skargą na

decyzję nr [...]. Tym niemniej powierzchnia zobowiązania ustalona przez

organy ARiMR w roku 2016, wynosi obecnie 4,91 ha i tylko taka powierzchnia może być

deklarowana do przyznania płatności w kolejnych latach realizacji zobowiązania.

Zobowiązanie to zostało ustalone w myśl przepisu § 5 ust. 5 rozporządzenia

RŚK, tj. według powierzchni, która spełniała warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowo-klimatycznej

w tym roku. Organ podniósł, że przepis § 5 ust. 5

rozporządzenia RŚK w brzmieniu nadanym rozporządzeniem MRiRW z 12 kwietnia

2017 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu

przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego

Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2017 r., poz.

807) stanowi, że pomimo że w drugim lub kolejnym roku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowoklimatycznego:

1) nie są spełnione warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej lub

2) rolnik lub zarządca nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowo-klimatycznej w

ramach danego pakietu lub danego wariantu, lub

3) rolnik lub zarządca nie złożył, na formularzu udostępnionym przez Agencję,

informacji o gruntach lub zwierzętach oraz o pakiecie lub wariancie realizowanym na

tych gruntach lub w odniesieniu do tych zwierząt, wskazując położenie tych gruntów i

ich powierzchnię

- uznaje się, że rolnik lub zarządca kontynuuje realizację podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowoklimatycznego,

jeżeli grunty lub zwierzęta objęte tym zobowiązaniem

znajdują się w jego posiadaniu.

Dyrektor Oddziału wyjaśnił, że podjęte przez rolnika zobowiązanie zostało

natomiast ustalone w rozpatrywanym przypadku na podstawie obowiązującego

wówczas (dla sprawy z roku 2016) przepisu § 5 ust. 5 rozporządzenia RŚK z dnia 18

marca 2015 r., tj. do powierzchni spełniającej warunki przyznania płatności i taka

powierzchnia zobowiązania stanowi podstawę do weryfikacji wniosków składanych

przez rolnika w kolejnych latach realizacji programu.

Przepis § 5 ust. 5 rozporządzenia RŚK dla wniosków składanych w kolejnych

latach oznacza, że nawet w przypadku niespełnienia warunków przyznania płatności w

roku 2017 i następnych latach realizacji programu, powierzchnia zobowiązania nie

będzie zmieniona i pozostaje nadal taka jak ustalona wcześniej dla tego rolnika. W

rozpatrywanym przypadku powierzchnia zobowiązania rolno-środowiskowoklimatycznego to obszar

spełniający warunki przyznania płatności w roku 2016.

Przepisów obowiązujących od 2018 roku nie można natomiast zastosować do

spraw z roku 2016. W sprawie za rok 2016 w prawomocnej decyzji wydanej na

podstawie obowiązujących na dzień wydania tej decyzji przepisów prawa, ustalono

poziom zobowiązania ekologicznego, który jest w takim przypadku wiążący.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca

wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W motywach skargi wskazała, że dla

rozpoznawanej sprawy najistotniejsze znaczenie ma zmiana rozporządzenia RŚK

wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 kwietnia

2017 r. Według przepisu § 3 zmiany wprowadzone tym rozporządzeniem stosuje się do

spraw wszczętych po dniu 14 marca 2017 r. Przepis ten bezpośrednio odnosi się zatem

do przedstawianej sprawy, gdyż wniosek Strony złożony został 4 maja 2018 r.

Zdaniem strony skarżącej, rozporządzenie zmieniające z dnia 12 kwietnia 2017 r.

m. in. nadaje nową treść przepisom § 6 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 tego paragrafu

rozporządzenia z dnia 18 marca 2015 r. Według tej zmiany zobowiązanie ekologiczne

obejmuje użytki rolne zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności

ekologicznej w ramach danego pakietu (§ 6 ust. 1 pkt 1), a według ust. 3 tego

paragrafu, jeżeli m. in., pomimo że w drugim lub w kolejnym roku realizacji

zobowiązania ekologicznego nie są spełnione warunki przyznania płatności

ekologicznej, uznaje się, że rolnik kontynuuje realizację podjętego zobowiązania

ekologicznego, jeżeli grunty objęte tym zobowiązaniem znajdują się w jego posiadaniu.

W opinii Skarżącej, zmiana ta w każdym szczególe odnosi się do przedstawianej

sprawy, gdyż strona skarżąca pierwsze zobowiązanie ekologiczne (w nowej edycji)

podjęła w roku 2015 r., a rok 2018 był czwartym rokiem realizacji tego zobowiązania.

Pierwsze zobowiązanie ekologiczne dotyczyło użytków rolnych o areale 5,37 ha i

obejmowało działkę rolną nr [...] o powierzchni 0,45 ha we wsi M..

Posiadanie tej działki przez Skarżącą w roku 2017 nie podlegało żadnemu

zakwestionowaniu.

Błąd Agencji w tej sprawie polega na zastosowaniu do roku 2018 decyzji Agencji,

dotyczącej roku 2016, a polegającej na jednostronnym wyłączeniu z zobowiązania

A. S. wymienionej działki nr [...] o areale 0,45 ha. Skarżąca program

rolno-środowiskowy na działce nr [...] prowadzi od 2010 roku.

Skarżąca zauważyła również, iż sprawa dotycząca dopłaty rolno-środowiskowoklimatyczne, nie tylko na rok

2018, ale również na rok 2017, powinna zostać

rozpatrzona na podstawie przepisów zmienionych. Bowiem, według § 2 pkt 1

rozporządzenia zmieniającego, przepisy w poprzednim brzmieniu stosuje się do spraw

niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem 15 marca 2017 r. Zaś odnośna

decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego nr [...] nosi datę [...]

grudnia 2018 r. Podniosła, że skarga na tę decyzja zawisła przed Wojewódzkim Sądem

Administracyjnym w Warszawie pod sygnaturą akt V SA/Wa 174/19.

Jej zdaniem taka sama sytuacja zachodzi, jeżeli chodzi o sprawę płatności rolnośrodowiskowo-klimatycznej

na rok 2016, gdyż decyzja ostateczna w tej sprawie -

decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego nr [...] nosi datę [...]

czerwca 2018 r. Skarga na powyższą decyzję została zarejestrowana pod sygnaturą akt

V SA/Wa 1400/18.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału wniósł o jej oddalenie, podtrzymując

swoje stanowisko oraz argumentację w sprawie zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Na wstępie należy wyjaśnić, że w świetle art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. -

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze

zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji

publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie

kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Zatem, aby

stwierdzić, że wystąpiło naruszenie prawa prowadzące do uchylenia zaskarżonego aktu

lub stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. sąd musi

w pierwszej kolejności ustalić treść obowiązujących norm prawnych mających

zastosowanie w sprawie i wywieść z nich określone prawa i obowiązki, następnie ustalić

zakres niezbędnych okoliczności faktycznych, które należy wykazać w ramach

postępowania dowodowego i w końcu ocenić prawidłowość dokonanej przez organy

subsumcji ustalonych faktów do hipotetycznego stanu prawnego. Oznacza to, że

niewłaściwe zastosowanie przepisów materialnoprawnych każdorazowo pozostaje w

ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy opartymi o właściwie ustaloną

hipotezę badanej normy prawnej.

Przystępując do kontroli zaskarżonej decyzji należy podnieść, że jej

materialnoprawną podstawę stanowiły przepisy ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu

rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na

rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich

na lata 2014-2020.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 4 ustawy o wspieraniu, z zastrzeżeniem zasad

i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w

sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy

Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Stosownie natomiast do art. 27 ust. 1 tej ustawy, w postępowaniach, o których mowa w

ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest

obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udzielić

stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i

prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących

przedmiotem postępowania; 4) zapewnić stronom, na ich żądanie, czynny udział w

każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwić im

wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;

przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje

się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1,

są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności

sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu

spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 27 ust. 2 ustawy o

wspieraniu).

W świetle przytoczonych przepisów stwierdzić należy, że ustawa o płatnościach

zawiera szczególną, w stosunku do przepisów k.p.a., regulację dotyczącą prowadzenia

przez organ postępowania dowodowego, ograniczającą jego obowiązki w tym zakresie.

Na gruncie powołanej regulacji ustawodawca zdecydował się bowiem na odejście od

zasady prawdy obiektywnej - wyrażonej w części drugiej art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. -

nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych

do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na

względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zrezygnował z zasady

postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązek organów - na tle

tej ustawy - został ograniczony do rozpatrzenia materiału dowodowego, wskazanego

we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i uczestników

postępowania. Oznacza to w konsekwencji, że prowadzący postępowanie organ nie jest

obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy

(tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności). Jest jedynie obowiązany

do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ciężar dowodu co do

faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa jednak na stronie. Niemniej

jednak organ administracji publicznej nie jest zwolniony z obowiązku dokonywania

ustaleń zgodnych z prawdą.

Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w tym szczególnym trybie

organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały

materiał dowodowy. Rozpatrzenie materiału dowodowego następuje w ramach zasady

swobodnej oceny dowodów. Według z art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej

ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została

udowodniona. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego rozumieć należy

uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i

uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu

poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności.

W myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną

przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia

Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w

sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz

Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr

1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej

"rozporządzeniem nr 1305/2013", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie

ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o

przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w

art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia

delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego

rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie

wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz

Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz.

Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu,

zwane dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym";

3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach

określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Zgodnie z § 11 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, w

przypadku pakietu 4 i 5, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się, jeżeli

łączna powierzchnia posiadanych przez:

a) rolnika użytków rolnych lub obszarów przyrodniczych wynosi co najmniej 1 ha,

b) zarządcę obszarów przyrodniczych wynosi co najmniej 1 ha.

Zatem warunkiem ubiegania się o płatność jest posiadanie przez rolnika użytków

rolnych lub obszarów przyrodniczych o powierzchni co najmniej 1 ha.

W rozpoznawanej sprawie organ przyznał Stronie płatności wg powierzchni

gruntów ustalonej w decyzji z Dyrektora Oddziału z [...] czerwca 2018 r. nr [...]

w sprawie płatności za rok 2016.

Wyrokiem z 6 sierpnia 2019 r. sygn. akt V SA/WA 1400/18 Wojewódzki Sąd

Administracyjny w Warszawie uchylił ww. decyzję organu z [...] czerwca 2018 r. nr

[...] . W uzasadnieniu Sąd wskazał m.in., że ustawodawca w przepisach

regulujących warunki i tryb przyznawania pomocy posługuje się pojęciem posiadania w

cywilnoprawnym znaczeniu, rozróżniając posiadanie samoistne i zależne w rozumieniu

przepisów art. 336-352 k.c. W orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowany

został pogląd, że ustawodawca, wskazując na posiadanie jako ustawową przesłankę

warunkującą rozpoznanie wniosku, odnosi to pojęcie do posiadania w rozumieniu

przepisów kodeksu cywilnego. Jednak poza posiadaniem ustawodawca wymaga

utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami, co wyraźnie wskazuje na faktyczne,

rzeczywiste posiadanie (władanie) gruntami rolnymi w dniu 31 maja roku, w którym jest

składany wniosek. Wymóg posiadania przez wnioskodawcę tytułu prawnego do gruntów

nie został sformułowany w żadnym przepisie tej ustawy. Dla przyznania płatności

istotne jest, czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem przy spełnieniu wymogów

kwalifikacyjnych z ustawy. Wnioskodawca nie musi zatem wykazać, że przysługuje mu

prawo do gruntu, a jedynie, że faktycznie posiada wnioskowane grunty i utrzymuje je

zgodnie z normami. Uprawnionym do płatności jest zatem:

- właściciel gruntu, gdy grunt nie jest oddany w posiadanie zależne i jest we władaniu

właściciela,

- dzierżawca gruntu rolnego,

- posiadacz samoistny i zależny bez tytułu prawnego (bez względu na jego dobrą czy

złą wiarę).

Celem uniknięcia wątpliwości odnośnie podmiotu uprawnionego do płatności

ustawodawca w cyt. ustawie uregulował problem zbiegu tytułów do wystąpienia o

płatność w art. 20 ust. 1-4 ustawy. Z regulacji zawartych w tym przepisie wynika prymat

posiadania zależnego nad posiadaniem samoistnym w sytuacji, gdy działki rolne

przewidziane do płatności stanowią jednocześnie przedmiot posiadania samoistnego i

posiadania zależnego.

I tak, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego

lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi

przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, pomoc przysługuje

posiadaczowi zależnemu gruntu (art. 20 ust. 1), a zatem rolnikowi, który faktycznie

uprawia zgłoszone i kwalifikujące się do płatności grunty rolne i który odpowiada za ich

utrzymanie zgodnie z normami.

Zgodnie zaś z regulacją zawartą w art. 20 ust. 2, jeżeli warunkiem przyznania

pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do

powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot współposiadania rozumianego jako

faktyczne wspólne prowadzenie działalności rolniczej, wnioskodawca powinien do

wniosku o przyznanie pomocy dołączyć pisemną zgodę współposiadaczy, co do osoby,

której przysługuje pomoc. Zatem tylko jeden ze współposiadaczy składa wniosek i

oświadcza o spełnianiu warunków, w tym w szczególności, że posiada grunty rolne.

Zgoda ta nie jest wymagana, jeżeli miałaby pochodzić od współposiadacza będącego

małżonkiem wnioskodawcy.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Skarżąca w toku postępowania

wyjaśniającego w sprawie płatności przedstawiła ugodę zawartą przed Sądem

Rejonowym w [...] (sygn. akt [...]), na mocy której M. W.

wyraził zgodę na złożenie przez Skarżącą wniosku o przyznanie płatności za rok 2016 i

jednocześnie cofnął swój wniosek o przyznanie mu tych płatności. O cofnięciu swojego

wniosku poinformował organ. Skarżąca konsekwentnie podnosiła, że jest jedynym

wnioskodawcą w sprawie dopłat. Wskazywała, że grunty rolne zgłoszone we wniosku o

dopłaty na rok 2016 znajdują się wyłącznie we współposiadaniu samoistnym

(współwłasności) jej i jej byłego męża M. W.. Wniosek dotyczył

dokładnie tych samych działek rolnych, co do których Skarżąca składała wnioski o

dopłaty nieprzerwanie od 2010 r. Skarżąca podkreślała, że razem z M. W. są współposiadaczami

samoistnymi. Oboje są osobami uprawnionymi

do otrzymania dopłat. Oboje są rolnikami spełniającymi warunki z art. 14 ustawy o

wspieraniu (posiadają numer ewidencyjny i powierzchnię nie mniejszą niż 1 ha). Oboje

też byli uprawnieni do złożenia wniosków o dopłaty na rok 2016. Cofnięcie wniosku

przez M. W. oznaczało, że spór pomiędzy współwłaścicielami

przestał istnieć.

Powyższych okoliczności organy w ogóle nie wzięły pod uwagę.

Przeprowadzono natomiast obszerne postępowanie wyjaśniające i dowodowe w celu

ustalenia, kto faktycznie użytkował zadeklarowane grunty w roku 2016. Było to działanie

nieprawidłowe i bezpodstawne w sytuacji kiedy było i jest to nadal gospodarstwo byłych

małżonków, współposiadaczy samoistnych, których zakresu posiadania nie da się

ustalić.

Sąd zauważa również, iż w sprawie o przyznanie płatności na rok 2017 wyrokiem

z 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 174/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w

Warszawie uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w

[...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] prezentując podobną argumentację

jak w rozpatrywanej sprawie.

Biorąc pod uwagę powyższe skład rozpoznający niniejszą sprawę musiał

uwzględnić rozpatrując sprawę płatności na rok 2018 ww. orzeczenia tutejszego Sądu

zapadłe w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na lata

2016 i 2017.

Podsumowując, w ocenie sądu, organy w niedostateczny sposób wyjaśniły stan

faktyczny sprawy i w konsekwencji w sposób niedostatecznie wyczerpujący rozpatrzyły

zgromadzony materiał dowodowy. W konsekwencji uzasadnienie zaskarżonej decyzji

nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a., bowiem powinno ono

zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy gdyby

fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę.

W tych okolicznościach można uznać, że organ prowadził postępowanie w

sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.).

Wskazania do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań sądu.

Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien rozważyć również zawieszenie

kontrolowanego postępowania administracyjnego do czasu zapadnięcia prawomocnych

rozstrzygnięć w postępowaniu sądowo-administracyjnym ze skarg kasacyjnych

Dyrektora Oddziału na ww. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w

Warszawie z dnia 6 sierpnia 2019 r. sygn. akt V SA/WA 1400/18 oraz sygn. akt V

SA/Wa 174/19.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a i c p.p.s.a

uchylono zaskarżoną decyzję.

O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną

tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę składają się: wpis stosunkowy od skargi w

wysokości 100 zł oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 270 zł (§

14 ust. 1 pkt 1 litera a w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22

października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r.

poz. 265).