Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 471/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Sejmik Województwa
Treść wyniku: *Stwierdzono, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo
Powołane przepisy: article: 30 c ust. 3, 30 b ust. 4, art. 20 ust. 3 i 3 a, art. 5 pkt 11, art. 26 ust. 2, art. 31 ust. 1, art. 28 ust. 1 pkt 3, art. 29 ust. 1, pkt 6 art. 29,
journal: Dz.U. 2009 nr 84 poz 712
law: Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 210 poz 25
law: ROZPORZĄDZENIE RADY (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu  Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędziowie: Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Sędzia WSA Marcin Miemiec Protokolant: Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 września 2013 r. sprawy ze skargi Z. B., D. B., J. B. - Zakład A s.c. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa D. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia odwołania I. Stwierdza, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Zarząd Województwa D.; II. Zasadza od Marszałka Województwa D. na rzecz strony skarżącej [...] ([...]) złotych kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem Dyrektora D. Instytucji Pośredniczącej (DIP) z dnia [...].03.20.13 r. (znak [...]) poinformowano skarżących jako wnioskodawców - o negatywnym wyniku oceny merytorycznej projektu nr [...] pt: "[...]". Uzasadnieniem negatywnej oceny merytorycznej było niespełnienie kluczowego kryterium sektorowego oceny projektu, zawartego w "Kryteriach wyboru operacji finansowanych w ramach RPO WD na lata 2007-2013" zatwierdzonych przez Komitet Monitorujący RPO WD, tj. Kryterium sektorowego "Tworzenie/rozwój działów B+R" oraz nieuzyskanie wymaganego minimum 25% punktów możliwych do zdobycia na podstawie oceny kryteriów sektorowych.

W odwołaniu skarżący wnieśli o przeprowadzenie ponownej weryfikacji prawidłowości dokonanej oceny oraz odnieśli się do wyników przeprowadzonej oceny merytorycznej, zarówno w zakresie kluczowego, jak i dodatkowych kryteriów sektorowych.

Instytucja Zarządzająca – Zarząd Województwa D. (IŻ RPO WD), rozstrzygnięciem odwoławczym z dnia [...] maja 2013 r. (nr [...]), wydanym na podstawie art. 60 rozporządzenia Rady (WE) nr 1.083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. Urz. UE t 210 z 31.07.2006, s. 25, z późn. zm.) oraz art. 25 pkt 1 w związku z art. 26 ust. 1 pkt 1 i pkt 8 oraz art. 30b ust. 4 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712 z późn. zm.), pkt 1.5,2 Szczegółowego Opisu Priorytetów Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa D. na lata 2007-2013 (także: Uszczegółowienie RPO WD), nie uwzględniła odwołania. W uzasadnieniu, IZ RPO WD stwierdziła, że oceny dokonano na podstawie obowiązujących przepisów, procedur i zasad właściwych dla naboru wniosków realizowanych w trybie konkursowym w ramach RPO WD, określonych m.in. w Uszczegółowieniu RPO WD, Instrukcji wypełniania wniosku o dofinansowanie (dalej; Instrukcja). Dlatego decyzję dotyczącą negatywnej oceny merytorycznej przedmiotowego projektu należy uznać za wydaną prawidłowo pod względem proceduralnym.

Odnośnie kluczowego kryterium sektorowego: Tworzenie/rozwój działów B+R (Czy w wyniku realizacji projektu nastąpi uruchomienie nowego działu naukowo-badawczego w przedsiębiorstwie i/lub modernizacja istniejącego działu naukowo-badawczego w przedsiębiorstwie?). Wskazano w uzasadnieniu, że oceniający stwierdzili mim że "w wyniku realizacji projektu nie nastąpi uruchomienie nowego działu naukowo - badawczego [.,.] dojdzie jedynie do zakupu urządzenia, będącego swoistym elementem działu badania jakości. Właściwości urządzenia pozwalają na dokonanie pomiarów produkowanych elementów, co pozwoli zmniejszyć ilość powstających przy produkcji braków" oraz że "analiza opisu zakresu prac działu badawczo-rozwojowego skłania do wniosku, że de facto Wnioskodawca nie ma zamiaru jego stworzenia, a uzupełnienia linii technologicznej o dodatkowe urządzenie do kontroli procesu produkcyjnego. Wnioskodawca planuje zakupić nowe urządzenie, tj. multisensorową maszynę pomiarową oraz zatrudnić 1 pracownika do obsługi tego urządzenia. Jak wynika z opisu projektu, urządzenie będzie wykorzystywane do opracowania nowych produktów i ulepszenia obecnych procesów (pomiar wszystkich etapów procesów)".

Odnośnie zarzutu skarżących, że "[...] celem działu B+R (szczególnie w małym przedsiębiorstwie produkcyjnym) jest eliminacja braków i usprawnienie produkcji". Podniesiono, że stanowisko to jest niezgodne z zamieszczonym w pkt IV, 3 Instrukcji wypełniania wniosku o dofinansowanie (str. 22), wyjaśnieniem zagadnienia działalności badawczo-rozwojowej.

Wskazano, że zgodnie z powyższa Instrukcją, działalność badawczo-rozwojowa dotyczyć może badań przemysłowych, eksperymentalnych prac rozwojowych oraz powiązanych z nimi badań podstawowych. Jako badanie podstawowe, zgodnie z przywołaną Instrukcją wypełniania wniosku o dofinansowanie, należy rozumieć "prace eksperymentalne lub teoretyczne podejmowane przede wszystkim w celu zdobycia nowej wiedzy o podstawach zjawisk i obserwowalnych faktów bez nastawienia na bezpośrednie zastosowanie praktyczne". Natomiast badania przemysłowe oznaczają "badania planowane lub badania krytyczne mające na celu zdobycie nowej wiedzy oraz umiejętności celem opracowania nowych produktów, procesów lub usług, lub też wprowadzenia znaczących ulepszeń do istniejących produktów, procesów łub usług. Uwzględnia się tu tworzenie elementów składowych systemów złożonych, co jest niezbędne do badań przemysłowych, szczególnie do walidacji technologii genetycznych, z wyjątkiem prototypów". Z kolei eksperymentalne prace rozwojowe wyjaśniono jako "zdobywanie, łączenie, kształtowanie i wykorzystywanie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności z dziedziny nauki, technologii i biznesu oraz innej stosownej wiedzy l umiejętności na potrzeby planowania lub projektowania nowych, zmienionych lub ulepszonych produktów, procesów lub usług. Mogą także obejmować inne czynności mające na celu definiowanie pojęciowe, planowanie oraz dokumentowanie nowych produktów, procesów lub usług, takie jak: tworzenie projektów, rysunków, planów oraz innej dokumentacji, opracowywanie prototypów i projektów pilotażowych". W definicji badań przemysłowych wyraźnie wskazano, że powinny one prowadzić do "wprowadzenia znaczących ulepszeń do istniejących produktów, procesów lub usług". Natomiast eksperymentalne prace rozwojowe nie mogą obejmować okresowych zmian wprowadzanych do produktów, linii produkcyjnych, procesów wytwórczych, istniejących usług oraz innych operacji w toku, nawet jeśli takie zmiany mają charakter ulepszeń.

W tym kontekście wskazano w uzasadnieniu, że zgodnie z opisem zamieszczonym w pkt IV.3 wniosku o dofinansowanie, skarżący zamierzają prowadzić badania przemysłowe (obejmujące badania produktów i badania procesów wytwórczych oraz w dalszej perspektywie badania procesów technologicznych) oraz eksperymentalne prace rozwojowe. We wniosku odnośnie badania procesów wytwórczych, zapisano iż "w związku z tym, że na każdym etapie procesu, produkt będzie sprawdzany dzięki zastosowaniu urządzenia pomiarowego zostaną wyeliminowane ewentualne braki i błędy procesu", W zakresie badania produktów wskazano, że "(...) stworzone produkty będą mogły być od razu poddane kontroli. Pomiar w zakładzie Wnioskodawcy zapewni oszczędność czasu związaną z natychmiastowym badaniem produktów (.,.)".

W świetle powyższego, zdaniem IZ, zarówno zapisy wniosku o dofinansowanie, jak i wskazane zadania nie mają nic wspólnego ze wskazanymi w definicji badań przemysłowych "badaniami planowanymi lub badaniami krytycznymi mającymi na celu zdobycie nowej wiedzy oraz umiejętności". Wskazane przez skarżących zadania dotyczące bieżącej kontroli jakości wytwarzanych produktów należałoby raczej przypisać działowi kontroli produkcji, a nie nowo tworzonemu działowi B+R.

Podniesiono w tym miejscu w uzasadnieniu rozstrzygnięcia odwołania, że w ramach realizacji wcześniejszego projektu zakupiono w przedsiębiorstwie m.in. maszynę pomiarową CONTURA G2 firmy Zeiss, Natomiast w ramach przedmiotowego projektu skarżący zamierzają zakupić "muitisensorową maszynę pomiarową", którą jest urządzeniem O-INSPECT 322, również firmy Zeiss. Urządzenie CONTURA G2 jest konstrukcją ramową, w odróżnieniu od kompaktowej O-INSPECT 322. Pomimo, że wnioskodawcy posiadają w swoim parku maszynowym urządzenie droższe i o szerszym spektrum możliwości, dotychczas nie utworzono działu B+R.

Odnosząc się do argumentu odwołania, o możliwości wykorzystania potencjału, jaki daje wdrożenie dwóch nowych technologii (obróbki na twardo, wykorzystania grafenu w produkcji kół zębatych), i związane z tym ulepszenia, wdrożenia nowych produktów, podniesiono, że na podstawie informacji zawartych we wniosku o dofinansowanie nie można jednoznacznie stwierdzić jakie będzie badawcze powiązanie pomiędzy planowaną do zakupu maszyną pomiarową, a wdrażaną w przedsiębiorstwie nową technologią.

Odnośnie argumentu skarżących o braku znajomości przez oceniających procesów produkcyjnych kół zębatych w obróbce na twardo i zastosowaniu grafem w tejże produkcji. Podniesiono w uzasadnieniu rozstrzygnięcia odwołania, że oceniający dokonują weryfikacji wniosku o dofinansowanie w oparciu o zawarte w nim informacje. Ocena projektu nie wykracza poza założenia realizacji przedsięwzięcia przedstawione przez Wnioskodawców w dokumentacji aplikacyjnej. Jeżeli projekt zakłada wprowadzenie innowacyjnych nietypowych rozwiązań bądź charakteryzuje się dużym stopniem złożoności, minima wskazane w Instrukcji powinny zostać poszerzone o elementy uwzględniające specyfikę branży, zastosowanych rozwiązań technologicznych. Podniesiono, że oceniający eksperci dokonali oceny w sposób niezależny i bezstronny.

W dalszej części uzasadnienia odniesiono się do oceny dodatkowych kryteriów sektorowych.

I tak, w zakresie kryterium kluczowych dziedzin działalności B+R, Czy w wyniku realizacji projektu Wnioskodawca będzie prowadził działalność badawczo-rozwojową w jednej z kluczowych dziedzin tematycznych (tj. info, techno, bio). Podniesiono, że nie przyznanie punktów za to kryterium jest uzasadnione. W przypadku nie wykazania uruchomienia/modernizacji działu B+R w przedsiębiorstwie, nie jest możliwe dokonanie oceny planowanej działalności badawczo-rozwojowej i przyznanie punktów w ramach tego dodatkowego kryterium.

W zakresie dodatkowego kryterium sektorowego - Współpraca w zakresie realizowanego projektu (Czy Wnioskodawca posiada porozumienie o współpracy w zakresie realizowanego projektu z jednostkami naukowymi, konsorcjami oraz sieciami naukowymi, podmiotami działającymi na rzecz nauki, itp.?). Uznano nie przyznanie punktów za to kryterium za uzasadnione.

Współpraca bowiem, jaką deklarują wnioskodawcy z W. Radą Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych NOT na podstawie porozumienia z dnia [...] lutego 2012 r. wraz z aneksem z dnia [...] listopada 2012 r. w zakresie projektu obróbki "na twardo", będzie ograniczała się do doradztwa w zakresie zakupu konkretnego urządzenia, a pozostałe formy współpracy będą miały charakter czysto deklaratoryjny. W odniesieniu zaś do ocenianego projektu "przeprowadzenie analizy rynku maszyn i urządzeń niezbędnych do wdrożenia produkcji" oraz "rekomendacja" NOT w zakresie zakupu odpowiednich środków trwałych nie będą miały miejsca, bowiem wnioskodawcy zaplanowali już zakup konkretnego urządzenia.

Odnośnie kryterium - Zatrudnienie pracowników badawczych, ilu pracowników badawczych Wnioskodawca zatrudni w wyniku realizacji projektu (tj. bezpośredni po jego zakończeniu). Także nie przyznanie punktów było uzasadnione. Pracownik, którego wnioskodawcy zamierzają zatrudnić nie jest pracownikiem badawczym lecz w istocie ma obsługiwać zakupioną maszynę pomiarową - wykonywać zadania z zakresu kontroli produkcji a nie badań i rozwoju. Wnioskodawcy we wniosku w sposób niewystarczający odnieśli się do kwalifikacji pracownika jakiego zamierzają zatrudnić, nie wskazując w szczególności jakim doświadczeniem i wiedzą techniczną powinien się charakteryzować oraz innych kryteriów wyborów kandydatów.

W skardze wniesiono o jej uwzględnianie i przywrócenie wniosku do ponownej oceny merytorycznej.

W uzasadnieniu – w zakresie kluczowego kryterium sektorowego - podniesiono, że celem działu B+R (szczególnie w małym przedsiębiorstwie produkcyjnym) jest eliminacja braków i usprawnienie produkcji. Natomiast głównym celem projektu jest przystosowanie przedsiębiorstwa do możliwości wykorzystania potencjału, jaki będzie posiadało w wyniku wdrożenia dwóch innowacyjnych technologii - "obróbki na twardo" oraz zastosowania grafenu w produkcji kół zębatych. Wskazano, że aby rozwijać te technologie skarżący będą musieli dokładnie przeanalizować procesy produkcyjne z ich zastosowaniem. W tym celu planują zatrudnić pracownika i zakupić multisensorową maszynę pomiarową i na ich bazie otworzyć dział B+R zajmujący się analizą nowych technologii, nowych procesów produkcyjnych oraz na ich bazie opracowywaniem nowych rozwiązań i koncepcji. Wnioskodawcy nie będą więc badać jakości produktu, gdyż nie ma takiej potrzeby, aktualne zasoby pozwalają na takie działanie. Wnioskodawcy będą podejmowali pracę analityczne w nowopowstałym wyodrębnionym dziale badawczo- rozwojowym, co deklarują w wniosku o dofinansowanie i co jest zgodne z wytycznymi do przedmiotowego konkursu.

Powołując sie na wcześniej już wskazaną Instrukcję, w zakresie rozumienia działu badawczo – rozwojowego poniesiono, że wniosek spełnia zawarte tam założenia (punkt IV Realizacja projektu). Wskazano tam bowiem, że w najbliższym czasie "A" S.C. dokona wdrożenia technologii obróbki "na twardo", w wyniku której wdroży nowe produkty (Projekt pt. "Wprowadzenie na rynek nowego produktu dzięki wdrożeniu w przedsiębiorstwie innowacyjnej technologii" realizowany w ramach RPO WD na lata 2007-2013, działanie 1.1.Al) oraz skupi swoją działalność na zastosowaniu grafenu w pokryciach kół zębatych i łożysk ślizgowych (projekt pt. "[...]" realizowany w konsorcjum naukowym pod przewodnictwem Przemysłowego Instytutu Automatyki i Pomiarów w ramach konkursu Programu GRAFTECH). Tak daleko idące rozwiązania z zakresu nowych technologii wymagają od Wnioskodawców by posiadali swój własny dział badawczo-rozwojowy i mogli na bieżąco kontrolować i analizować nowe rozwiązania i nowe procesy technologiczne. W utworzeniu takiego działu Wnioskodawcy upatrują swoją dużą szansę, szczególnie mając na uwadze rozwój powyższych technologii. Prace badawcze i analiza zastosowań nowych technologii pozwoli Wnioskodawcom na lepsze wykorzystanie zasobów, ciągłe udoskonalanie produktów. To znaczy, że badanie produktów na każdym etapie ich wytwarzania dostarczy przedsiębiorstwu wiedzy niezbędnej do ulepszenia procesu wytwórczego. Dzięki obszernej specyfikacji, przedsiębiorstwo będzie w stanie dostrzec przyczyny błędów procesu produkcyjnego, wprowadzić nowe rozwiązania oraz ulepszyć aktualne, co w rezultacie wprowadzi nową wiedzę do przedsiębiorstwa. Pokreślono dodatkowo, że ich wniosek opiera się na zastosowaniu nowych technologii a ich wprowadzenie wymaga stworzenia działu B+R .

Podniesiono dalej w skardze, że "Dzięki funkcjonalności aparatury badawczej, którą planuje zakupić (urządzenie będzie zintegrowane z aktualnie wykorzystywanym oprogramowaniem oraz da możliwość pracy nad drobnymi elementami) możliwe będzie projektowanie nowych rozwiązań, dopasowanych do potrzeb klienta oraz ewentualnie ich testowa produkcja przy wykorzystaniu posiadanych maszyn, a następnie analiza pozwalająca sprawdzić czy produkt spełnia założenia i odpowiednie normy".

Wskazano, że zastosowanie nowoczesnych maszyn, wdrażających nowe technologie, nie wymaga dodatkowej aparatury kontrolnej. Dzięki zakupowi nowej –przedmiotowej aparatury - wnioskodawcy zamierzają pozyskać nową wiedzę i stworzyć spektrum możliwości zastosowania nowych technologii, co na pewno nie ogranicza się do kontroli procesu produkcyjnego. Ponadto prowadzone badania przemysłowe będą dotyczyć badań produktów, w wyniku których będzie możliwe stworzenie nowych wyrobów.

W uzasadnieniu skargi podniesiono także, że dołączono do wniosku o dofinansowanie aneks do porozumienia o współpracy z określonymi organizacjami poszerzający zakres poprzedniej współpracy, o współpracę w ramach przedmiotowego projektu. Nie dołączono dotychczasowych wyników współpracy, gdyż współpraca ta dotyczyła projektu, który realizowany jest w ramach innego programu. Przedmiotowy projekt nie został jeszcze rozpoczęty, zostanie zrealizowany jednoetapowo, w związku z czym nie można przedstawić jeszcze wyników współpracy. Aktualnie wnioskodawcy przygotowują się do rozpoczęcia procedury wyboru dostawcy i dopiero na tym etapie będą widoczne pierwsze efekty porozumienia.

Ponadto wskazano w uzasadnieniu, że w ramach wnioskowanego projektu nastąpi zatrudnienie jednego pracownika do nowopowstałego działu B+R. Pracownik będzie zatrudniony do obsługi zakupionej aparatury badawczej oraz prowadzenia prac badawczo-rozwojowych z zakresu obróbki "na twardo", zastosowania grafenu w pokryciach kół zębatych oraz ulepszania pozostałych procesów technologicznych w przedsiębiorstwie, jak również samych produktów.

Wskazano, że obecnie posiadane urządzenie nie jest w stanie pracować w takim zakresie wymiarowym, aby można było osiągać wszystkie zamierzone cele projektu, dlatego powstała konieczność zakupu nowej maszyny spełniającej wymogi zapotrzebowania sprzętowego opisanego we wniosku.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Zgodnie z art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Akty poddane kontroli sądów administracyjnych zostały wymienione w § 2, natomiast po myśli § 3 sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Taką ustawą szczególną jest ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz.U. 2009 r. nr 84, poz.712 ze zm., zwanej dalej "ustawą" lub "uzppr"), której artykuł 30c ust. 1 stanowi, że po wyczerpaniu środków odwoławczych przewidzianych w systemie realizacji programu operacyjnego i po otrzymaniu informacji o negatywnym wyniku procedury odwoławczej przewidzianej w systemie realizacji programu operacyjnego, o której mowa w art. 30b ust. 4, wnioskodawca może w tym zakresie wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego, na zasadach określonych w art. 30c ustawy. Według art. 30c ust. 3 ustawy, w wyniku rozpatrzenia skargi sąd administracyjny może: uwzględnić skargę, stwierdzając, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję zarządzającą lub pośredniczącą; oddalić skargę w przypadku jej nieuwzględnienia; umorzyć postępowanie w sprawie, jeżeli z jakichkolwiek względów jest ono bezprzedmiotowe.

Należy zaznaczyć, że sądowa kontrola legalności oceny projektu przeprowadzona przez właściwą instytucję w ramach ogłoszonego konkursu, generalnie ujmując, sprowadza się do prawidłowości stosowania prawa przez tę instytucję, określonego w regulacjach prawa europejskiego, przepisach ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz przepisach wykonawczych, jak też w programie operacyjnym (art. 20 ust. 3 i 3a ustawy), a nadto regulacji zawartych w systemie realizacji programu operacyjnego (art. 5 pkt 11 ustawy), którymi są zasady i procedury obowiązujące instytucje uczestniczące w realizacji strategii rozwoju oraz programów, obejmujące zarządzanie, monitoring, ewaluację, kontrolę i sprawozdawczość oraz sposób koordynacji działań tych instytucji. W systemie realizacji mieszczą się zatem wydane przez właściwe instytucje zarządzające lub pośredniczące dokumenty określające owe zasady i procedury, stanowiąc szeroko rozumianą dokumentację konkursową. Jakkolwiek przepis art. 5 pkt 11 ustawy Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodny z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że dopuszcza uregulowanie praw i obowiązków wnioskodawców w trakcie naboru projektów finansowanych z programu operacyjnego poza systemem źródeł powszechnie obowiązującego prawa, niemniej odroczył termin utraty mocy obowiązującej o okres osiemnastu miesięcy, podając w uzasadnieniu, że jest to czas konieczny dla stworzenia nowych regulacji, które określą sytuację uczestników konkursów w programach operacyjnych na kolejne okresy programowania (wyrok TK z 12 grudnia 2011 r. sygn. P 1/11).

W świetle art. 26 ust. 2 ustawy instytucja zarządzająca, wykonując zadania, o których mowa w ust. 1, powinna uwzględniać zasadę równego dostępu do pomocy wszystkich kategorii beneficjentów w ramach programu oraz zapewnić przejrzystość reguł stosowanych przy ocenie projektów. Z brzmienia art. 31 ust.1 ustawy wnosić dodatkowo trzeba, że ocena projektu dokonywana przez właściwą instytucję ma być bezstronna i rzetelna. Na podstawie art. 29 ust. 1 instytucja zarządzająca, instytucja pośrednicząca lub instytucja wdrażająca, w celu wyłonienia projektów do dofinansowania w trybie, o którym mowa w art. 28 ust. 1 pkt 3, ogłasza konkurs na swojej stronie internetowej, przy czym ogłoszenie zawiera informacje obejmujące również kryteria wyboru projektów (pkt 6 art. 29 ustawy).

Ocena wniosku skarżących o dofinansowanie projektu nr [...] pt. "Utworzenie działu B+R w przedsiębiorstwie "A" S.C. szansą rozwoju i uzyskania przewagi konkurencyjnej", została przeprowadzona na podstawie rozporządzenia rozporządzeniem Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającym przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. Urz. UE. L. 210 z 31.07 2006, s. 25 z póz. zm.), oraz ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712 z późn. zm.), a także w oparciu o procedury i zasady właściwe dla konkursu o dofinansowanie projektów w ramach RPO WD na lata 2007-2013, Priorytet 1: Wzrost konkurencyjności d. przedsiębiorstw, Działanie 1.1: Inwestycje dla przedsiębiorstw, Schemat 1.1.C: Dotacje inwestycyjne dla przedsiębiorstw związane z prowadzeniem działalności badawczo-rozwojowej, określone w ogłoszeniu o naborze w trybie konkursowym. W tym postanowień Szczegółowego Opisu Priorytetów RPO WD na lata 2007-2013, przyjętego uchwałą nr [...] Zarządu Województwa D. z dnia [...].08.12r. (obowiązującego w dniu ogłoszenia naboru, dalej; Uszczegółowieniem RPO WD. Postanowień Wytycznych dla wnioskodawców w ramach RPO 2007-2013 dla Działania 1.1 " Inwestycje dla przedsiębiorstw", Schemat 1.1.C "Dotacje inwestycyjne dla przedsiębiorstw związane z prowadzeniem działalności badawczo-rozwojowej". Postanowień instrukcji wypełniania wniosku o dofinansowanie (dalej: Instrukcja).

Jak wynika z opisu projektu (pkt IV.1 wniosku o dofinansowanie, s.16) głównym celem projektu - zgłoszonym w ramach przedmiotowego wniosku o dofinansowanie - jest utworzenie działu badawczo –rozwojowego przez zakup innowacyjnego urządzenia pomiarowego i utworzenie stanowiska pracy w dziale B+R.

Istotnym zagadnieniem w przedmiotowej sprawie jest, czy w wyniku realizacji tego projektu można mówić o działalność badawczo-rozwojowej prowadzącej do uruchomienia działu naukowo-badawczego w przedsiębiorstwie skarżących. T.j., czy zamierzony projekt przewiduje zadania wiążące się z działalnością badawczo-rozwojową prowadzącą (w wyniku ich realizacji) do uruchomienia działu naukowo-badawczego w przedsiębiorstwie.

Zdaniem IZ, zamierzone w ramach przedłożonego projektu zadania nie mają nic wspólnego ze wskazanymi w działalności badawczo - rozwojowej. Wskazane przez skarżących zadania dotyczą bieżącej kontroli jakości wytwarzanych produktów, należy je więcj przypisać działowi kontroli produkcji, a nie nowo tworzonemu działowi B+R. Skarżący temu zaprzeczają.

Idzie więc w szczególności w sprawie o zbadanie, czy przeprowadzona ocena - w świetle obwiązujących przepisów i regulacji właściwej dla naboru przedmiotowego wniosku do dofinansowanie - została dokonana przez oceniających w sposób bezstronny i rzetelny. Organy oceniające, przy analizie wniosku skarżących odnoście ujęcia działalności badawczo – rozwojowej, utworzenia działu badawczo – rozwojowego, powołały się na wskazaną wcześniej Instrukcję. Powstaje wiec kwestia, czy ocena przeprowadzona przez oceniających w oparciu o zapisy tej Instrukcji w zakresie rozumienia działalności badawczo – rozwojowej (B+ R), rozumienia działu badawczo – rozwojowego, z punktu widzenia czy zamierzony projekt wiąże się z działalnością badawczo-rozwojową prowadzącą (w wyniku jej realizacji) do uruchomienia działu naukowo-badawczego w przedsiębiorstwie, była bezstronna i rzetelna.

Zgodnie z wskazaną "Instrukcją"( IV. Realizacja projektu), działalność badawczo-rozwojowa dotyczyć może badań przemysłowych, eksperymentalnych prac rozwojowych oraz powiązanych z nimi badań podstawowych. Nie otrzymają punktów projekty w których utworzenie lub modernizacja działu B+R ma służyć prowadzeniu wyłącznie badań podstawowych.

Jak wynika z akt sprawy, (opisu zamieszczonego w pkt IV.3 wniosku o dofinansowanie), działalność badawczo- rozwojowa w przedsiębiorstwie skarżących dotyczyć będzie badań przemysłowych oraz eksperymentalnych prac rozwojowych.

Natomiast stosownie do wskazanej Instrukcji, badania przemysłowe oznaczają badania planowane lub badania krytyczne mające na celu zdobycie nowej wiedzy oraz umiejętności celem opracowania nowych produktów, procesów lub usług, lub też wprowadzenia znaczących ulepszeń do istniejących produktów, procesów lub usług. Uwzględnia się tu tworzenie elementów składowych systemów złożonych, co jest niezbędne do badań przemysłowych, szczególnie do walidacji technologii generycznych, z wyjątkiem prototypów.

Z powyższego wynika, że badania przemysłowe to nie tylko badania mające na celu zdobycie nowej wiedzy oraz umiejętności celem opracowania nowych produktów, procesów lub usług, ale także mające na celu wprowadzenie znaczących ulepszeń do istniejących produktów, procesów lub usług.

Czyli, nie zaliczenie określonych działań - w ramach zgłoszonego projektu - jako badań przemysłowych wiąże się z uznaniem nie tylko, że nie są to badania planowane lub badania krytyczne mające na celu zdobycie nowej wiedzy oraz umiejętności celem opracowania nowych produktów, procesów lub usług, ale także, że nie są to badania, które w ramach realizacji zgłoszonego projektu, będą służyły zdobyciu wiedzy, umiejętności dla wprowadzenia znacznych ulepszeń do istniejących produktów, procesów lub usług.

Natomiast eksperymentalne prace rozwojowe (zgodnie z Instrukcją) oznaczają zdobywanie, łączenie, kształtowanie i wykorzystywanie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności z dziedziny nauki, technologii i biznesu oraz innej stosownej wiedzy i umiejętności na potrzeby planowania lub projektowania nowych, zmienionych lub ulepszonych produktów, procesów lub usług. Mogą także obejmować inne czynności mające na celu definiowanie pojęciowe, planowanie oraz dokumentowanie nowych produktów, procesów lub usług, takie jak: tworzenie projektów, rysunków, planów oraz innej dokumentacji, opracowywanie prototypów i projektów pilotażowych. Eksperymentalne prace rozwojowe nie obejmują rutynowych i okresowych zmian wprowadzanych do produktów, linii produkcyjnych, procesów wytwórczych, istniejących usług oraz innych operacji w toku, nawet jeśli takie zmiany mają charakter ulepszeń.

Z powyższego wynika, że eksperymentalne prace rozwojowe to działania min. wykorzystujące wiedzę i umiejętności na potrzeby planowania lub projektowania nowych, zmienionych lub ulepszonych produktów, procesów lub usług. A także inne czynności mające na celu planowanie, dokumentowanie nowych produktów, procesów lub usług. Z tym, że te prace nie mogą obejmować rutynowych i okresowych zmian wprowadzanych do produktów, linii produkcyjnych, procesów wytwórczych, istniejących usług oraz innych operacji w toku, nawet jeśli takie zmiany mają charakter ulepszeń.

Wskazuje to, że nie zaliczenie określonych prac do tej kategorii działalności badawczo-rozwojowej wiążąc się z uznaniem, że realizacja zgłoszonego projektu będzie oznaczała wprowadzenie rutynowych i okresowych zmian do produktów, linii produkcyjnych, procesów wytwórczych, istniejących usług, że nie obejmuje planowania, dokumentowanie nowych produktów, procesów.

Jak wynika z akt sprawy, (opisu zamieszczonego w pkt IV.3 wniosku skarżących o dofinansowanie), badania przemysłowe będą miały związek z opracowaniem nowych produktów, jak i ulepszeniem obecnych procesów, produktów. Badania te będą sklasyfikowane w dwóch grupach: 1. Badania procesów wytwórczych – polegające na tym, że na każdym etapie procesu, produkt będzie sprawdzany dzięki zastosowaniu urządzenia pomiarowego, przeto wyeliminowane zostaną ewentualne braki i błędy procesu, a tym samym zachowana zostanie ciągłość procesu a przeto możliwość tworzenia nowych koncepcji, rozwiązań i ich weryfikacja. 2. Badań produktów, w wyniku których będzie możliwe stworzenie nowych wyrobów. I od razu poddanie ich kontroli. Pomiar w zakładzie zaoszczędzi czas w stosunku do konieczność badania poza przedsiębiorstwem

Jak zapisano we wniosku, badania przemysłowe obejmować będą także w dalszej perspektywie badania procesów technologicznych. Tj. badania kół zębatych tworzonych metodą obróbki na twardo oraz wyrobów w których zostaną wykorzystane pokrycia grafenowe. Związane to jest z nowymi projektami, których realizacja dopiero nastąpi, a na które także skarżący otrzymali dofinansowanie.

Gdy idzie o realizację eksperymentalnych prac rozwojowych, zapisano we wniosku o dofinansowanie, że będą one skupiać się w dużej mierze na wykorzystaniu zdobywanej w przyszłości nowej wiedzy uzyskanej w ramach projektowania nowych produktów, modernizacji procesów przedsiębiorstwa. Dzięki tej wiedzy przedsiębiorstwo będzie się mogło rozwijać i być konkurencyjne. Będzie mogła powstać dokumentacja dotycząca specyfikacji pomiarów wytwarzanych produktów, jak również będzie możliwe tworzenie projektów pilotażowych na podstawie których nastąpi modernizacja procesu lub produktu.

Jak wynika z powyższego opisu wniosku o dofinansowanie, podejmowane – z wykorzystaniem zaplanowanego urządzenia pomiarowego - prace, działania, mają mieć związek z produktami, procesami realizowanymi w przedsiębiorstwie skarżących. Mają na celu zdobycie wiedzy, umiejętności dla wprowadzenia znacznych ulepszeń do istniejących produktów, procesów lub usług, dla podejmowania czynności w zakresie planowanie, dokumentowanie nowych produktów, procesów lub usług, czemu ma służyć dokonywanie pomiarów nowa maszyną na wszystkich etapach procesu. Wskazuje to, że zaplanowane badania przemysłowe jak i eksperymentalne prace rozwojowe odpowiadają zakresowi wskazanemu w definicji tych badań w Instrukcji, na którą powołują się oceniający.

Oceniając negatywnie projekt IŻ wskazała, że skarżący zamierzają prowadzić badania przemysłowe (obejmujące badania produktów i badania procesów wytwórczych oraz w dalszej perspektywie badania procesów technologicznych) oraz eksperymentalne prace rozwojowe. Podniosła jednak, że we wniosku o dofinansowanie odnośnie badania procesów wytwórczych, zapisano iż "w związku z tym, że na każdym etapie procesu, produkt będzie sprawdzany dzięki zastosowaniu urządzenia pomiarowego zostaną wyeliminowane ewentualne braki i błędy procesu". W zakresie badania produktów wskazano, że "(...) stworzone produkty będą mogły być od razu poddane kontroli. Pomiar w zakładzie Wnioskodawcy zapewni oszczędność czasu związaną z natychmiastowym badaniem produktów (...)". W tym stanie IŻ stwierdziła, że te zapisy wniosku o dofinansowanie, jak i wskazane zadania nie mające nic wspólnego z definicją badań przemysłowych, jako badań planowych lub badań krytycznych mających na celu zdobycie nowej wiedzy oraz umiejętności. Jej zdaniem, wskazane przez skarżących zadania dotyczą bieżącej kontroli jakości wytwarzanych produktów, należy je więcj przypisać działowi kontroli produkcji, a nie nowo tworzonemu działowi B+R.

Zdaniem Sądu, powyższe uzasadnienie stanowiska negatywnego, wskazuje że ta ocena odnosi się do wskazanego w Instrukcji zakresu badań przemysłowych - rozumianego jako badania mających na celu zdobycie nowej wiedzy oraz umiejętności dla opracowania nowych produktów, procesów lub usług. Nie odnosi się (nie uwzględnia), zakresu tych badań rozumianych jako badań mających na celu zdobycie wiedzy, umiejętności dla wprowadzenia ulepszeń do istniejących produktów, procesów lub usług. Nie wskazano w uzasadnieniu dlaczego w rozpatrywanym przypadku nie można mówić o realizacji tych zadań. Nie rozważno, czy te zaplanowane działania wiążą się, czy też nie z wprowadzeniem znaczących ulepszeń do istniejących produktów, procesów lub usług.

W uzasadnieniu stanowiska negatywnego, odnośnie wskazanych eksperymentalnych prac rozwojowych, IŻ nie odniosła się do okoliczności, że przewidziane we wniosku prace mogą obejmować czynności mające na celu planowanie, dokumentowanie nowych produktów, procesów, poprzez tworzenie min. dokumentacji, a więc do działań kwalifikowanych w Instrukcji do tej kategorii działalności badawczo – rozwojowej.

W konsekwencji – wobec pominięcia przy dokonanej ocenie tych wskazanych w Instrukcji zakresów rozumienia działalności badawczo-rozwojowej - nie można jednoznacznie uczynić jak chce organ oceniający, że w istocie projekt nie zakłada prowadzenia w ogóle działalności badawczo-rozwojowej, ale jedynie kontrolę jakości produkcji przeprowadzenia przy użyciu zakupionej multisensorowej maszyny pomiarowej, która obsługiwać będzie zatrudniony pracownik. W konsekwencji jest przedwczesne jednoznaczne stwierdzenie, że projekt nie doprowadzi do utworzenia działu B+R.

Zgodnie z Instrukcją (IV. Realizacja projektu, 2. Tworzenie/rozwój działów B+R), dział B+R rozumiany jest jako samodzielny dział badawczo – rozwojowy, laboratorium lub dział technologiczno – konstrukcyjny wykazany w odpowiednim regulaminie organizacyjnym/ statucie przedsiębiorstwa. Dział badawczo-rozwojowy jest wyodrębnioną jednostką przedsiębiorstwa, której cele statutowe przewidują udział w doskonaleniu procesu produkcyjnego i/lub doskonaleniu wyrobu i/lub tworzeniu nowych produktów. Prace prowadzone w dziale badawczo-rozwojowym obejmują tworzenie nowej wiedzy mającej zastosowanie w praktyce – zweryfikowanej i udokumentowanej rezultatami eksperymentów, testów, symulacji, modelami matematycznymi. Wiedza ta dopiero w połączeniu z projektowaniem daje rozwój w postaci konkretnych udoskonalonych produktów, procesów, usług.

Do zadań działu badawczo- rozwojowego mogą należeć min.:

• tworzenie prototypów i wzorców produktów;

• badania produktu w celu ustalenia optymalnych parametrów procesu, redukcji zanieczyszczeń produkcyjnych, redukcji ilości zatrzymań maszyn oraz zwiększenia wydajności produkcji; działania mające na celu zmniejszenie ilości błędów podczas dalszego użytkowania produktu u klienta (np. we współpracy z Działem marketingu i/lub klientem);

• prowadzanie badań wytrzymałościowych w celach udoskonalania produktu i procesu;

• współpraca z zewnętrznymi jednostkami badawczo-rozwojowymi bądź instytutami badawczymi lub jednostkami naukowymi w zakresie wykonywania badań i wyborze optymalnej technologii;

• usługowe prowadzenie badań dla klienta w celu optymalizacji jego procesu i/lub wyrobu.

Z powyższego wynika, że dział B+R to wyodrębniona jednostka organizacyjna w przedsiębiorstwie, której cele statutowe przewidują udział w doskonaleniu procesu produkcyjnego lub doskonaleniu wyrobu lub tworzeniu nowych produktów. Jednostka realizująca - w oparciu o uzyskaną nową wiedzę mającą zastosowanie w praktyce - zadań w zakresie min. badania produktu w celu ustalenia optymalnych parametrów procesu, redukcji zanieczyszczeń produkcyjnych, redukcji ilości zatrzymań maszyn oraz zwiększenia wydajności produkcji; działania mające na celu zmniejszenie ilości błędów podczas dalszego użytkowania produktu u klienta.

Przyjęcie, że realizacja zgłoszonego projektu nie doprowadzi do utworzenia działu B+R wymaga wykazania, że nie powstanie wyodrębniona jednostka w przedsiębiorstwie realizująca: zadania w zakresie min. badania produktu w celu ustalenia optymalnych parametrów procesu, redukcji zanieczyszczeń produkcyjnych, redukcji ilości zatrzymań maszyn oraz zwiększenia wydajności produkcji; działania mające na celu zmniejszenie ilości błędów podczas dalszego użytkowania produktu, w celu doskonaleniu procesu produkcyjnego, lub doskonaleniu wyrobu, lub tworzeniu nowych produktów.

Skarżący w opisie wniosku, w odwołaniu jak i skardze podnosili, że głównym celem projektu, jest przystosowanie przedsiębiorstwa do możliwości wykorzystania potencjału, jaki będzie posiadało w wyniku wdrożenia dwóch innowacyjnych technologii - "obróbki na twardo" oraz zastosowania grafenu w produkcji kół zębatych. Wskazali, że aby rozwijać tę technologie konieczne jest dokładne przeanalizowanie procesów produkcyjnych z ich zastosowaniem, temu celowi ma służyć planowany zakup multisensorową maszynę pomiarową, zatrudnienie pracownika i na ich bazie otworzenie dział B+R zajmującego się analizą nowych technologii, nowych procesów produkcyjnych, wypracowaniem w oparciu o uzyskanie wyniki nowych rozwiązań i koncepcji. Wskazali, że wnioskodawcy nie będą badać jakości produktu, gdyż nie ma takiej potrzeby, aktualne zasoby pozwalają na takie działanie. Wnioskodawcy będą podejmować pracę analityczne w nowopowstałym wyodrębnionym dziale badawczo- rozwojowym.

Zgodnie z zapisami wniosku (pkt IV Realizacja projektu, Opis projektu) "W najbliższym czasie "A" S.C. dokona wdrożenia technologii obróbki "na twardo", w wyniku której wdroży nowe produkty (Projekt pt. "Wprowadzenie na rynek nowego produktu dzięki wdrożeniu w przedsiębiorstwie innowacyjnej technologii" realizowanych w ramach RPO WD na lata 2007-2013, działanie 1.1.Al) oraz skupi swoją działalność na zastosowaniu grafenu w pokryciach kół zębatych i łożysk ślizgowych (projekt pt. "Grafenowe pokrycia specjalnych kół zębatych i łożysk ślizgowych" realizowany w konsorcjum naukowym pod przewodnictwem Przemysłowego Instytutu Automatyki i Pomiarów w ramach konkursu Programu GRAFTECH). Tak daleko idące rozwiązania z zakresu nowych technologii wymagają od Wnioskodawcy by posiadał swój własny dział badawczo-rozwojowy i mógł na bieżąco kontrolować i analizować nowe rozwiązania i nowe procesy technologiczne. W utworzeniu takiego działu Wnioskodawca upatruje swoją dużą szansę, szczególnie mając na uwadze rozwój powyższych technologii. Prace badawcze i analiza zastosowań nowych technologii pozwoli Wnioskodawcy na lepsze wykorzystanie zasobów, ciągłe udoskonalanie produktów.(...) To znaczy, że badanie produktów na każdym etapie ich wytwarzania dostarczy przedsiębiorstwu wiedzy niezbędnej do ulepszenia procesu wytwórczego. Dzięki obszernej specyfikacji, przedsiębiorstwo będzie w stanie dostrzec przyczyny błędów procesu produkcyjnego, wprowadzić nowe rozwiązania oraz ulepszyć aktualne, co w rezultacie wprowadzi nową wiedzę do przedsiębiorstwa".

Opis ten wskazuje na istnienie badawczego powiązania pomiędzy planowaną do zakupu maszyną, a wdrażaną w przedsiębiorstwie skarżących nową technologią, w zakresie możliwością udoskonalenia, czy ulepszenia oferowanych produktów, procesów technologicznych. Ponadto należy wskazać, o czym była mowa wcześniej, że zadania wskazane we wniosku o dofinansowanie w zakresie badań przemysłowych obejmujące także badania mające na celu zdobycie wiedzy, umiejętności dla wprowadzenia ulepszeń do istniejących produktów, procesów lub usług, a w zakresie eksperymentalnych prac rozwojowych obejmujące także czynności mających na celu planowanie, dokumentowanie nowych produktów, procesów, poprzez tworzenie min. dokumentacji, objęte są zakresem działania badawczo – rozwojowego wskazanym w Instrukcji.

Mając powyższe na względzie, jako przedwczesne należy przyjąć uznanie przez organ oceniający, że na podstawie informacji zawartych we wniosku nie można ocenić tych zamierzonych działań z punktu widzenia służenia znacznemu ulepszeniu istniejących produktów, procesów lub usług. W konsekwencji, jednoznaczne stwierdzenie oceniających, że projekt nie zakłada i nie doprowadzi do utworzenia działu B+R przy użyciu zakupionej multisensorowej maszyny pomiarowej, jest także przedwczesny. Wskazuje to, że ocena kluczowego kryterium nie została przeprowadzona w sposób obiektywny i rzetelny.

Tym samym należy uznać jako przedwczesne nie przyznanie punktów w ramach oceny dodatkowego kryterium sektorowego: Kluczowe dziedziny działalności B + R, Czy w wyniku realizacji projektu wnioskodawca będzie prowadził działalności badawczo – rozwojowa w jednej z kluczowych dziedzin tematycznych (tj. info, techno, bio). Nie przyznania punktów na zasadzie, że skoro w konsekwencji nie prowadzenia działalności badawczo-rozwojowej nie zostanie uruchomiany dział B+R w przedsiębiorstwie skarżących, nie jest możliwa ocena pozytywna tego kryterium.

Podobnie, dokonana na tej samej zasadzie, przedwczesna jest ocena w odniesieniu do kryterium: Zatrudnienie pracowników badawczych (ilu pracowników badawczych wnioskodawca zatrudni w wyniku realizacji projektu, tj. bezpośrednio po jego zakończeniu).

W efekcie tych zastrzeżeń, bez znaczenia pozostaje ocena spełnienia ostatniego z kryteriów dodatkowych.

W tym stanie, wobec stwierdzenia, że w rozpoznawanym przypadku ocena projektu skarżącego został przeprowadzona w sposób naruszający prawo, Sąd był zobligowany uwzględnić skargę i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Zarząd Województwa D. (Instytucji Zarządzającej).

Rozpatrując ponownie sprawę należy przesądzić – w sposób nie budzący wątpliwości – zagadnienie, spełnienia lub nie kluczowego kryterium sektorowego i w zależności od wyniku tej oceny, dokonać analizy wskazanych kryteriów dodatkowych.

Z przedstawionych względów Sąd uwzględnił skargę i na podstawie art. 30c ust. 3 pkt. 1 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, orzekł jak w sentencji wyroku.