Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1354/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy: article: art 9e  , ust 2 , art 98 ust 1 pkt 2  art 9zc
journal: Dz.U. 1996 nr 132 poz 622
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
article: art 7 , art 8 , art 11 , art 15 , art 75 -77 , art 80 , art 107 , art 136 , art 189 f
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art 145 par 1 pkt 1 lit c , art 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Nawara – Dubiel Sędzia WSA Jacek Bursa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi [...] Przedsiębiorstwa Gospodarki Odpadami Sp. z o.o. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 12 września 2022 r. znak SKO/Oś/4170/100/2022 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za mieszanie odpadów komunalnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz [...] Przedsiębiorstwa Gospodarki Odpadami Sp. z o.o. w K. 897 zł (osiemset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Krakowa decyzją z 27 stycznia 2022 r., znak: GK-03.3160.1.3.2020, nałożył na Małopolskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Odpadami sp. z o.o. z Siedzibą w K. (dalej: "M. sp. z o.o.", "Spółka", "skarżąca") karę pieniężną w wysokości 10 000 zł w związku z mieszaniem selektywnie zebranych odpadów komunalnych różnych rodzajów ze sobą podczas odbioru tych odpadów 1 października 2019 r. z nieruchomości przy ul. [...] w K. (na wysokości kamienicy nr [...]).

Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 9e ust. 2 i art. 9x ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2021 r., poz. 888 ze zm., obecnie Dz.U. z 2022 r. poz. 2519 ze zm.) dalej: "u.c.p.g.".

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił przebieg postępowania w sprawie, przywołał czynności dowodowe przeprowadzone w sprawie oraz dokonane na ich podstawie ustalenia. W szczególności organ wskazał, że w dniu 1 października 2019 r. pracownik Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Miasta Krakowa ujawnił na stronie internetowej [...] film, na którym widać moment mieszania selektywnie zebranych odpadów komunalnych różnych rodzajów ze sobą (z pojemnika niebieskiego - papier i żółtego - tworzywa sztuczne) przez pracowników firmy odbierającej odpady komunalne podczas odbioru tych odpadów 1 października 2019 r. z nieruchomości przy ul. [...] w K. na wysokości kamienicy nr [...].

W dniu 30 września 2020 r. pozyskał film od [...], następnie zaś w dniu 1 października 2020 r. organ zawiadomił M. sp. z o.o. w K. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej w związku z mieszaniem selektywnie zebranych odpadów komunalnych różnych rodzajów ze sobą (z pojemnika niebieskiego - papier i żółtego - tworzywa sztuczne) przez pracowników M. Sp. z o.o. podczas odbioru tych odpadów w dniu 1 października 2019 r. z nieruchomości przy ul. [...] w K. na wysokości kamienicy nr [...]. Pismem z dnia 6 listopada 2020 r. wezwano Spółkę do złożenia na piśmie wyjaśnień w postępowaniu, zaś w związku z brakiem odpowiedzi na wezwanie, kolejnym pismem z dnia 21 stycznia 2021 r. wezwano ponownie Spółkę do przedłożenia wyjaśnień w sprawie.

W dniu 28 lipca 2021 r. przesłuchano jako świadków w sprawie członków załogi śmieciarki, która w dniu 1 października 2019 r. odbierała odpady komunalne selektywnie zbierane z nieruchomości przy ul. [...] w K., tj. pracowników M. sp. z o.o. w K.: p. G. K. oraz p. Ł. B.. Następnie przeprowadzono dowód z przesłuchania członka zarządu Spółki, p. R. K. - W. Zarządu M. sp. z o.o.

Dokonując oceny całości sprawy organ I instancji wskazał, że zastosowanie w sprawie w szczególności znajduje art. 9e ust. 2 u.c.p.g. Zaznaczono, że nałożenie kary musi zostać poprzedzone ustaleniem, że przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości dopuścił się naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 9e ust. 2 u.c.p.g." (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 31 marca 2021 r. II SA/Łd 23/21).

Organ I instancji wyjaśnił, iż deliktem administracyjnym określonym w art. 9e ust. 2 u.c.p.g. jest mieszanie przez podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości selektywnie zebranych odpadów komunalnych rożnych rodzajów ze sobą. Jest to przepis sankcyjny w stosunku do regulacji zamieszczonej w art. 9e ust. 2 u.c.p.g., który takiej praktyki zakazuje. Przepis ten nie zakłada ciągłości, a zatem nawet jednorazowe zmieszanie selektywnie zebranych odpadów komunalnych rożnych rodzajów ze sobą wyczerpuje znamiona deliktu administracyjnego.

Odnosząc się do przeprowadzonego postępowania dowodowego, organ I instancji ustalił, że na ujawnionym na stronie internetowej [...] widać, jak samochód M. Sp. z o.o. - [...], numer boczny [...]. zeznania świadków p. G. K. i p. Ł. B.), tzw. śmieciarka, bez podziału na komory dla poszczególnych rodzajów odpadów komunalnych stoi na ulicy [...] na wysokości kamienicy nr [...]; najpierw do komory śmieciarki opróżniane są podpięte już do mechanizmu zrzutowego śmieciarki dwa pojemniki niebieskie, a następnie jeden z pracowników obsługujących ten samochód opróżnia do tej samej śmieciarki dwa pojemniki koloru żółtego. Pomiędzy samochodami zaparkowanymi na wysokości kamienicy przy ul. [...] stoją kolejne pojemniki przygotowane do opróżnienia - jeden żółty i dwa niebieskie. Organ wskazał, iż z zeznań świadków wynika, że Spółka nie zgłosiła zamawiającemu jakoby stwierdziła nieprawidłowości w segregacji odpadów przez właścicieli (mieszkańców) przedmiotowej nieruchomości, mimo, że taki obowiązek nakładała na nią zawarta umowa. Organ I instancji stwierdził, że analiza filmu oraz zeznania świadka, p. Ł. B., wskazują, iż pracownicy firmy mieli świadomość, że ich czynności zostały udokumentowane na materiale filmowym.

W konsekwencji, zdaniem organu I instancji, nie ulegało wątpliwości, iż M. Sp. z o.o. jako przedsiębiorąca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, dokonało mieszania selektywnie zebranych odpadów komunalnych różnych rodzajów ze sobą. Jednocześnie organ I instancji nie uwzględnił zeznań pracowników firmy jako wiarygodnych, bowiem w ocenie organu w świetle materiału dowodowego (filmu) ich stwierdzenie o wadliwej segregacji odpadów nie znajduje uzasadnienia. Wobec powyższych ustaleń organ I instancji stwierdził, że zaistniały przesłanki określone w art. 9x ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. uzasadniające nałożenie kary pieniężnej na przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który dokonywał mieszania selektywnie zebranych odpadów komunalnych różnych rodzajów ze sobą. Ponadto organ zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie doszło do zmieszania selektywnie zebranych odpadów komunalnych różnych rodzajów ze sobą i działanie to jest deliktem administracyjnym polegającym zarówno na naruszeniu zasad segregacji odpadów, jak naruszeniem zasady zapisanej przez ustawodawcę w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g.

Odnosząc się następnie do regulacji zawartej w art. 189f § 1 k.p.a. organ I instancji wyjaśnił, że analiza przesłanek z tego przepisu wskazuje zdaniem organu na brak podstaw do odstąpienia od nałożenia kary i brak wątpliwości co do wagi naruszenia prawa.

Zdaniem organu I instancji w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., uprawniające organ administracji publicznej do odstąpienia w drodze decyzji od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu. Odnośnie art. 189 f § 1 pkt 1 k.p.a. organ stwierdził, że waga naruszenia prawa nie jest znikoma, a ponadto nie można uznać, iż strona postępowania zaprzestała naruszenia prawa. Z brzmienia tego przepisu wynika bowiem, iż przesłanka zaprzestania naruszenia prawa ma zastosowanie do naruszeń o charakterze ciągłym, trwałym lub powtarzającym się. Przepis ten nie ma natomiast zastosowania do zachowania osoby polegającego na jednorazowym naruszeniu obowiązku lub zakazu. Z kolei ustalenia poczynione w przedmiotowym postępowaniu w ocenie Organu I instancji pozwoliły przyjąć, że waga stwierdzonego naruszenia prawa nie jest znikoma.

Mieszanie odpadów komunalnych podlegających selektywnej zbiórce przez ich odbiorcę od właścicieli nieruchomości nie jest dopuszczalne nawet w minimalnym zakresie (wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 lipca 2020 r., I SA/Kr 548/19, wyr. NSA z dnia 6 kwietnia 2018 r., II FSK 872/16, CBOSA).

W konsekwencji organ I instancji przyjął, że biorąc pod uwagę kwestie ujęte przez prawodawcę w art. 9zc u.c.p.g., wysokość kary pieniężnej ustalono w wymiarze najmniejszym, jaki przewiduje przepis prawa.

Odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z 27 stycznia 2022 r., znak: GK-03.3160.1.3.2020, złożyła spółka [...] Przedsiębiorstwo Gospodarki Odpadami sp. z o.o. z siedzibą w K. .

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

- naruszenie przepisów postępowania, a to art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. – poprzez uznanie za udowodniony faktu, iż odpady znajdujące się w pojemnikach koloru niebieskiego (przeznaczonych do zbierania odpadów z papieru, w tym tektury, odpadów opakowaniowych z papieru i odpadów opakowaniowych z tektury) oraz w pojemnikach koloru żółtego (przeznaczonych do zbierania odpadów tworzyw sztucznych, w tym odpadów opakowaniowych tworzyw sztucznych oraz odpadów opakowaniowych wielomateriałowych) pochodzących z nieruchomości położonej przy ul. [...] w K. w dniu 1 października 2019 r. były odpowiednio posegregowane, a w konsekwencji uznanie, iż Spółka ponosi odpowiedzialność na podstawie art. 9e ust. 2 i art. 9x ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. – podczas gdy, jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, treści zalegających w aktach postępowania przed organem I instancji dokumentów, w szczególności protokołów przesłuchań pracowników M. , którzy to jako jedyni widzieli zawartość wystawionych pojemników koloru niebieskiego i żółtego, dowodzą tego, iż w przypadku odpadów odbieranych w dniu 1 października 2019 r. z nieruchomości przy ul. [...] K. miano do czynienia ze zgromadzeniem (na skutek nieprawidłowej segregacji przez mieszkańców) w pojemnikach zarówno koloru niebieskiego, jak i w pojemnikach koloru żółtego, odpadów charakteryzujących się ponowną charakterystyką i morfologią, tj. w obu pojemnikach znajdowały się już wymieszane frakcje odpadów papieru, tworzyw sztucznych i metalu;

- naruszenie przepisów postępowania, a to art. 77 § 4 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. – poprzez całkowite pominięcie przez organ I instancji podczas gromadzenia materiału dowodowego w sprawie oraz podczas czynienia ustaleń faktycznych stanowiących podstawę wydania przez organ I instancji rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji faktów znanych organowi z urzędu, a mianowicie

1)faktów objętych materiałem dowodowym zgromadzonym w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Prezydenta Miasta Krakowa (Urząd Miasta Krakowa Wydział Gospodarki Komunalnej) o sygn. akt GK-03.3160.1.1.2019, w którym w dniu 17 września 2020 r. wydano decyzję o odstąpieniu od wymierzenia kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu, a w której to sprawie organ I instancji powziął wiadomość (z pism i dowodów z dokumentów przedłożonych przez uczestnika, którym również było M. sp. z o.o.), że M. sp. z o.o. od października 2019 r. podjęło szereg działań w swoim przedsiębiorstwie, które miały na celu całkowite wyeliminowanie ryzyka wystąpienia niepożądanego mieszania odpadów w przyszłości – w szczególności:

- zarządzeniem nr 1/19/2019 Prezesa Zarządu M. sp. z o.o. z dnia 21 października 2019 r. została wprowadzona w Spółce "Procedura przeciwdziałania mieszaniu odpadów, co do których obowiązuje zakaz mieszania podczas świadczenia usług odbioru i transportu odpadów realizowanych przez M. sp. z o.o. z siedzibą w K.", a Zarząd Spółki, kierownicy jednostek organizacyjnych Spółki oraz dyspozytorzy dbają na bieżąco o przestrzeganie jej postanowień przez pracowników Spółki wykonujących czynności bezpośrednio związane z odbiorem i transportem odpadów;

- pracownicy M. sp. z o.o. zatrudnieni na stanowiskach pracy: kierowca oraz ładowacz nieczystości stałych zostali ponownie przeszkoleni z zasad odbioru odpadów oraz objęci wzmożonym nadzorem ze strony przełożonych;

- wszyscy pracownicy M. sp. z o.o. zajmujący się odbiorem odpadów podpisali oświadczenia w przedmiocie obowiązków związanych z przestrzeganiem zakazu mieszania odpadów;

2) faktów powszechnie znanych, będących jednocześnie faktami znanymi organowi z urzędu (w ramach kompetencji organu związanych z gospodarką odpadami na terenie Gminy Miejskiej Kraków oraz z uwagi na to, że fakty te zostały również podniesione w postępowaniu administracyjnym, znak: GK-03.3160.1.1.2019), czyli okoliczności, iż:

- odnośnie do linii sortowniczych używanych w instalacji, do której dostarczane są odpady komunalne odebrane na terenie miasta Krakowa w ramach gminnego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi (zgodnie z treścią obowiązujących w okresie od 1 kwietnia 2019 do 31 marca 2019 r.: Umowy nr [...], Umowy nr [...], Umowy nr [...], Umowy nr [...], Umowy nr [...], Umowy nr [...], Umowy nr [...], Umowy nr [...], Umowy nr [...], Umowy nr [...]) – instalacją tą jest, wskazana w treści SIWZ, instalacja komunalna prowadzona przez Zamawiającego: Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania sp. z o.o. z siedzibą w K. – Zarządzającego Systemem Oczyszczania K., znajdująca się na terenie Centrum Ekologicznego ". " w K. przy ul. [...], tj. Zakład Segregacji Odpadów – Sortownia Odpadów ". ") – linie sortownicze, w które jest wyposażona pozwalają na łatwe i bezstratne oddzielenie odpadów w postaci tworzyw sztucznych od odpadów w postaci papieru, bez szkody dla osiągania poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami, a bardzo nowoczesna technologia i zasady działania tamt. linii sortowniczych nie mogą nawet hipotetycznie prowadzić do powstania jakichkolwiek fizycznych nieprawidłowości w systemie zbiórki i zagospodarowania odpadów komunalnych;

- w niedawnej przeszłości tj. do końca marca 2019 r. odpady w postaci papieru i tektury, tworzyw sztucznych, metali i opakowań wielomateriałowych zbierane były przez właścicieli nieruchomości w zabudowie wielorodzinnej na terenie Gminy Miejskiej Kraków łącznie do jednego żółtego pojemnika i odbierane oraz dostarczane do RIPOK łącznie (zob. art. 5 ust. 1 lit. a Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Miejskiej Kraków – stanowiącego Załącznik do uchwały nr XLVII/846/16 Rady Miasta Krakowa z dnia 8 czerwca 2016 r. – obowiązującego w okresie od 1 sierpnia 2016 r. do 31 marca 2019 r);

- a fakty te mają istotne znaczenie dla okoliczności sprawy, zwłaszcza oceny, czy w stanie faktycznym sprawy rzeczywiście doszło do realizacji przez uczestnika czynności określonych w art. 9e u.c.p.g. (bowiem na nagraniach, którymi dysponuje organ, widoczne jest jedynie, że pracownicy Spółki załadowują do śmieciarki odpady znajdujące się w niebieskich i żółtych pojemnikach, natomiast organ nie ustalił, czy frakcje odpadów znajdujące się w pojemnikach nie były zanieczyszczone, przemieszane ze sobą, stanowiąc w istocie odpady o takiej samej charakterystyce, tj. "inne niewymienione frakcje zbierane w sposób selektywny" o kodzie 20 01 99 lub "zmieszane odpady opakowaniowe" o kodzie 15 01 06) oraz ustawowych przesłanek nakładania i wymierzania administracyjnej kary pieniężnej nałożonej zaskarżoną decyzją.

Ewentualnie, w przypadku uznania przez organ odwoławczy, iż ww. zarzuty nie są zasadne, odwołująca się zarzuciła zaskarżonej decyzji:

- naruszenie prawa materialnego – a to art. 9x ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 9e ust. 2 u.c.p.g. w zw. z art. 189b k.p.a. – poprzez wymierzenie odwołującej się administracyjnej kary pieniężnej pomimo tego, że w stanie faktycznym sprawy nie zostało dowiedzione przez organ I instancji, że faktycznie w okolicznościach niniejszej sprawy doszło do naruszenia przez odwołującą się zakazu, o którym stanowi art. 9e u.c.p.g. i aktualizacji przesłanek warunkujących nałożenie administracyjnej kary pieniężnej na podstawie ww. przepisów – albowiem norma prawna wynikającego z powołanego przepisu zabrania mieszania "selektywnie zebranych odpadów komunalnych różnych rodzajów ze sobą w znaczeniu materialnym, to znaczy, że musi dojść do zmieszania odpadów, które faktycznie, fizycznie są odpadami różnego rodzaju – prawidłowo zrekonstruowana norma prawna nie zakazuje "wysypywania do skrzyni załadunkowej jednego pojazdu odpadów zgromadzonych w pojemnikach koloru niebieskiego i żółtego", lecz właśnie zmieszania odpadów, które faktycznie, fizycznie i morfologicznie stanowią odpady różnych rodzajów. Do bytu naruszenia konieczne jest zatem ustalenie, że rzeczywiście w pojemnikach koloru niebieskiego i żółtego znajdowały się odpady różnych rodzajów – czego zabrakło w niniejszej sprawie i czego Spółka nigdy nie przyznała – a zatem brak podstaw do stwierdzenia, że M. sp. z o.o. faktycznie dopuściło się czynności zmieszania odpadów segregowanych różnych rodzajów albo odpadów segregowanych różnych frakcji. Nie zostało w żaden sposób stwierdzone przez organ I instancji, że w ww. pojemnikach na pewno znajdowały się prawidłowo posegregowane odpady, a nie odpady tego samego rodzaju, tj. np. odpady kwalifikowane do rodzaju "Inne niewymienione frakcje zbierane w sposób selektywny" o kodzie 20 01 99 (postanowienia Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia oraz Załącznika nr 1 do SIWZ wyraźnie przewidują, że w pojemnikach na odpady segregowane gromadzone są również odpady o kodzie 20 01 99, a odbiór tych odpadów jest również objęty przedmiotem zamówienia publicznego).

Ewentualnie, w przypadku uznania przez organ odwoławczy, iż ww. zarzut nie jest zasadny, odwołująca się zarzuciła zaskarżonej decyzji:

- naruszenie prawa materialnego – a to przepisów art. 9x ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. oraz art. 189f § 1 pkt 1 i art. 189f § 2 pkt 1 k.p.a. – poprzez wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej w kwocie 10 000 zł, podczas gdy prawidłowe zastosowanie ustawowych dyrektyw wymiaru administracyjnej kary pieniężnej winno skutkować odstąpieniem przez organ od nałożenia kary administracyjnej i poprzestaniem na pouczeniu na podst. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. albo art. 189f § 2 pkt 1 k.p.a. – w szczególności z uwagi na to, że faktycznie nie doszło do powstania jakiegokolwiek zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz dla środowiska, a odwołująca się od października 2019 r. wdrożyła szereg czynności naprawczych.

- naruszenie prawa materialnego – a to przepisów art. 189f k.p.a. poprzez wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej w kwocie 10 000 zł i nierozpatrzenie możliwości odstąpienia od wymierzenia kary na zasadach przewidzianych w tych przepisach, podczas gdy prawidłowe zastosowanie ustawowych dyrektyw wymiaru administracyjnej kary pieniężnej winno skutkować odstąpieniem przez organ od nałożenia kary administracyjnej i poprzestaniem na pouczeniu, tym bardziej, iż w ocenie odwołującej się w stanie faktycznym sprawy nie doszło do powstania jakiegokolwiek zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz dla środowiska.

Wskazując na ww. zarzuty I-II, odwołująca się wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wskazując na zarzut podniesiony w pkt III, odwołująca się wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości. Z kolei wskazując na zarzut podniesiony w pkt IV, odwołująca się wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i wydanie w to miejsce decyzji o odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i (cyt.) "wyrzeczenie na podstawie art. 189f § 2 pkt 2 k.p.a.".

Nadto odwołująca się wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie przez organ odwoławczy dowodu z akt postępowania administracyjnego prowadzonego przez Prezydenta Miasta Krakowa (Wydział Gospodarki Komunalnej Urzędu Miasta Krakowa) do sygn. akt GK-03.3160.1.1.2019 w zakresie w zakresie wymienionych dokumentów.

Odwołująca się wniosła także o uwzględnienie odwołania przez Prezydenta Miasta Krakowa w trybie tzw. autokontroli, a w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku i przekazania sprawy do organu wyższej instancji, o wyznaczenie i przeprowadzenie rozprawy administracyjnej.

W obszernym uzasadnieniu odwołania przedstawiono zbieżną z treścią petitum argumentację dla ww. zarzutów.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 12 września 2022r., znak SKO.OŚ/4170/100/2022, po rozpatrzeniu odwołania M. sp. z o.o. w K., działając na podstawie art. 9e ust. 2, art. 9x ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało decyzję I instancji w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powtórzył zarzuty odwołania, i wskazał, że postępowanie jest prowadzone na podstawie przepisów ustawy o czystości i porządku w gminach.

Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 9e u.c.p.g.:

1. Podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do przekazywania odebranych od właścicieli nieruchomości:

1) selektywnie zebranych odpadów komunalnych bezpośrednio lub za pośrednictwem innego zbierającego odpady do instalacji odzysku lub unieszkodliwiania odpadów, zgodnie z hierarchią sposobów postępowania z odpadami, o której mowa w art. 17 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 699 z późn. zm.);

2) niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych bezpośrednio do instalacji komunalnej.

Natomiast jak stanowi art. 9e ust. 2 u.c.p.g., zakazuje się mieszania selektywnie zebranych odpadów komunalnych z niesegregowanymi (zmieszanymi) odpadami komunalnymi odbieranymi od właścicieli nieruchomości oraz selektywnie zebranych odpadów komunalnych różnych rodzajów ze sobą.

Z kolei zgodnie z art. 9ea pkt 1 cyt. ustawy, podmiot prowadzący punkt selektywnego zbierania odpadów komunalnych jest obowiązany do przekazywania, bezpośrednio lub za pośrednictwem innego zbierającego odpady, selektywnie zebranych odpadów komunalnych do instalacji odzysku lub unieszkodliwiania odpadów, zgodnie z hierarchią sposobów postępowania z odpadami, o której mowa w art. 17 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.

Natomiast jak stanowi art. 9x ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy, przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który miesza selektywnie zebrane odpady komunalne z niesegregowanymi (zmieszanymi) odpadami komunalnymi lub selektywnie zebrane odpady różnych rodzajów ze sobą - podlega karze pieniężnej w wysokości od 10 000 zł do 50 000 zł. Dodać również należy, że w myśl art. 9zc ust. 1 w/w ustawy, przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, o których mowa w art. 9x ust. 1 pkt 2-4, art. 9xa pkt 2, art. 9xaa pkt 1, 9xb ust. 1 pkt 1, art. 9y ust. 1 pkt 2-4 i art. 9z ust. 1 pkt 2 i ust. 4, właściwy organ bierze pod uwagę stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia oraz dotychczasowa działalność podmiotu.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy powtórzył ustalenia i stanowisko organu I instancji. W szczególności organ odwoławczy wskazał, iż podstawą wszczęcia postępowania z urzędu przez organ I instancji było uzyskanie informacji wynikających z ujawnienia na stronie internetowej [...] filmu, na którym uwidoczniono mieszanie selektywnie zebranych odpadów komunalnych różnych rodzajów ze sobą (z pojemnika niebieskiego - papier i żółtego - tworzywa sztuczne) przez pracowników firmy odbierającej odpady komunalne podczas odbioru tych odpadów w dniu 1 października 2019 r. z nieruchomości przy ul. [...] w K. na wysokości kamienicy nr [...]. Stąd też zawiadomieniem z tej samej daty, tj. z dnia 1 października 2019 r., Organ I instancji powiadomił M. Sp. z o.o. w K. o wszczęciu postępowania w sprawie.

Organ odwoławczy wskazał, iż - jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego - w toku postępowania organ I instancji w szczególności przesłuchał jako świadków członków załogi pojazdu dostosowanego do odbioru odpadów, który w dniu 11 października 2019 r. odbierał odpady komunalne selektywnie zbierane z nieruchomości przy ul. [...] w K., tj. pracowników M. Sp. z o.o. w K. – p. G. K. oraz p. Ł. B.. P. K. potwierdził, że w dniu 11 października 2019 r. będąc pracownikiem M. sp. z o.o. w K., był odpowiedzialny za brygadę - kierowcę i drugiego ładowacza. Jak wyjaśnił, odpady komunalne w dniu 1 października 2019 r. były odbierane z nieruchomości przy ul. [...] w K. (tj. odpady były wystawiane przed posesją); w tym dniu zgodnie z harmonogramem z nieruchomości przy ul. [...] w K. miały zostać odebrane tworzywa - "Pojemnik żółty - tworzywa". Wskazał również, że odpady były odbierane śmieciarką o numerze bocznym [...] - V.. P. K. wyjaśnił nadto, że w miejscu przeznaczonym do gromadzenia odpadów z nieruchomości przy ul. [...] w K., pojemniki na odpady komunalne były poprawnie oznaczone, przy czym "śmieci były wymieszane - w żółtym pojemniku było troszkę papieru, a w niebieskim było troszkę tworzyw". Świadek zaznaczył, iż jako osoba odpowiedzialna za rejon i brygadę zauważył, że odpady są zmieszane i zadzwonił do dyspozytora; natomiast dyspozytor polecił zabrać oba rodzaje pojemników. Wobec tego zabrano oba rodzaje pojemników, pomimo iż w żółtym znajdował się papier, a w niebieskim tworzywa, czyli odpady były wymieszane. Jednocześnie świadek zauważył, że był to okres, kiedy pojemnik niebieski dopiero "wchodził w życie jako na papier", więc być może mieszkańcy jeszcze nie przykładali wagi do tego, co do niego wrzucają, ponieważ ,,nie było tak, że w ciągu jednego dnia te niebieskie pojemniki pojawiły się wszędzie, tylko były wstawiane sukcesywnie".

Nadto organ odwoławczy podniósł, iż świadek wyjaśnił też, jak wygląda proces weryfikacji odpadów w pojemnikach, wskazując, że przed odebraniem odpadów z pojemników sprawdza się, co znajduje się w pojemnikach - wzrokowo i poprzez wagę. Tak więc w przypadku stwierdzenia, że w pojemnikach znajdują się odpady innych frakcji niż te, na które przeznaczony jest pojemnik, z reguły dzwoni się do dyspozytora z informacją, że na danej posesji nie są segregowane odpady. Świadek wyjaśnił, że zgodnie z grafikiem wiedział, jakie rodzaje odpadów komunalnych należy odebrać w dniu 1 października 2019 r. r. oraz jaka jest trasa w tym dniu (jak podał, z tego, co pamięta, ul. [...] ma odbiór odpadów z żółtego pojemnika we wtorek i piątek i tak też było w dniu 1 października 2019 r.). Zaznaczył również, że podczas zebrań pracowniczych był powiadamiany, iż nie można mieszać odpadów komunalnych oraz również o tym, co należy zrobić w przypadku stwierdzenia, że odpady zebrane w pojemnikach są zmieszane i komu należy to zgłaszać.

Następnie organ odwoławczy przytoczył zeznania świadka Ł. B., który wyjaśnił, że w dniu 1 października 2019 r. były odbierane odpady komunalne z nieruchomości przy ul. [...] w K. i w tej dacie miały zostać odebrane ze wskazanej nieruchomości tworzywa sztuczne. Potwierdził, że odpady były wtedy odbierane śmieciarką marki V. , numer boczny [...] W miejscu przeznaczonym do gromadzenia odpadów komunalnych z nieruchomości przy ul. [...] w K., pojemniki na odpady komunalne były poprawnie oznaczone i w dniu 1 października 2019 r. z tej nieruchomości były odbierane tworzywa sztuczne tj. żółte pojemniki, jednak - jak oświadczył świadek - w pojemnikach niebieskich również były tworzywa sztuczne; "wszystko było wymieszane". Świadek wyjaśnił również, że przed odebraniem odpadów z pojemników z wiaty śmietnikowej pracownicy M. sp. z o.o. sprawdzają, jaki rodzaj odpadów w nich się znajduje i jeśli w wyniku sprawdzenia zawartości pojemników stwierdzą, że znajdują się w nich odpady komunalne innych frakcji niż te, na które przeznaczony jest pojemnik, kontaktują się z dyspozytorem. Jednocześnie zaznaczył, że z harmonogramu odbioru odpadów komunalnych wiedział, jakie rodzaje odpadów komunalnych należało odebrać w dniu 1 października 2019 r. oraz jaka była trasa pojazdu. Świadek podał, że w dniu 1 października 2019 r. nie sprawdzał zawartości pojemników z ul. [...], ponieważ robił to kolega, który poinformował, iż zgłosił do dyspozytora, że w pojemnikach znajdują się zmieszane odpady różnych frakcji selektywnie zbieranych, otrzymując dyspozycję, ażeby odebrać odpady zarówno z pojemników żółtych, jak i z niebieskich. Nadto wyjaśnił, że był powiadamiany podczas zebrań pracowniczych, iż nie można mieszać odpadów, jak też o tym, co należy zrobić w przypadku stwierdzenia, że odpady zebrane w pojemnikach są zmieszane i komu należy to zgłaszać (tj. do dyspozytora), który podejmuje decyzję.

Organ odwoławczy stwierdził także, że w toku postępowania dopuszczono oraz przeprowadzono dowód z przesłuchania Wiceprezesa Zarządu Spółki M. Sp. z o.o. p. R. K.. Jak wyjaśnił ww. świadek, odbiór odpadów w dniu 1 października 2019 r. z terenu nieruchomości przy ul. [...] w K. był zgłaszany dyspozytorowi tj. nieprawidłowa segregacja była zgłaszana przez pracownika - bowiem w pojemniku niebieskim znajdowały się odpady z tworzyw sztucznych i plastiku. Świadek dodał, że od dnia 1 kwietnia 2019 r. obowiązywały zmiany w zasadach segregacji odpadów na terenie Gminy Miejskiej Kraków i pracownicy byli informowani przez Zarząd Spółki i kierownictwo o konieczności zgłaszania wszelkich nieprawidłowości jeszcze przed tą datą (pracownicy byli informowani, że takie zmiany w systemie mają nastąpić). Świadek wyjaśnił, iż przed odebraniem odpadów z pojemników wystawionych do odbioru pracownicy M. sp. z o.o. mają obowiązek sprawdzić, jaki rodzaj odpadów w nich się znajduje i jeśli są jakieś nieprawidłowości, mają je zgłosić do dyspozytora, bądź też kierownika. Świadek dodał, że w Spółce przed dniem 1 października 2019 r. oraz po tym dniu podjęto szereg działań mających na celu zapobieganie przypadkom niedozwolonego mieszania odpadów tj. przed wejściem w życie zmian w segregacji odpadów, pracownicy byli informowani o zmianach na odprawach, które odbywały się średnio dwa razy w miesiącu oraz byli powiadamiani o wejściu w życie nowego systemu odbioru, jak również o tym, że należy odbierać dany kolor pojemnika z danym odpadem; natomiast w momencie zauważenia zmieszania odpadów, należy taką sytuację zgłosić do dyspozytora bądź kierownika jednostki. Jak podał świadek, w celu uściślenia formalnego, w dniu 21.10.2019 r. wprowadzona została zarządzeniem Prezesa Zarządu Spółki procedura przeciwdziałania mieszaniu odpadów, w której zawarto wszelkiego rodzaju procedury i zasady odbierania odpadów, kwestie dotyczące mieszania odpadów oraz kary, jakie grożą pracownikom za zmieszanie odpadów.

Organ odwoławczy powtórzył przytaczane powyżej ustalenia faktyczne organu I instancji, na podstawie których organ ten stwierdził, że zaistniały przesłanki określone w art. 9x ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., uzasadniające nałożenie kary pieniężnej na przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który dokonywał mieszania selektywnie zebranych odpadów komunalnych różnych rodzajów ze sobą, nie znajdując podstaw do odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu.

Mając na uwadze materiał dowodowy zebrany w sprawie organ odwoławczy stwierdził, iż przychyla się do stanowiska zajętego przez organ I instancji. W szczególności organ odwoławczy wskazał, iż z dokonanej przez organ I instancji analizy powoływanego filmu wynika, że do jednego pojazdu odbierającego odpady komunalne z nieruchomości przy ul. [...] w K. w dniu 1 października 2019 r. zostały przyjęte zarówno odpady z pojemników niebieskich, jak i z pojemników żółtych. Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, iż nie ulega wątpliwości, że zeznania świadków pp. B. i K. potwierdzają, że w dniu 1 października 2019 r. z terenu przedmiotowej nieruchomości przy ul. [...] odbierane były odpady jednym pojazdem służącym do odbioru odpadów, do którego przewidziano odbiór w tym dniu - zgodnie z harmonogramem odbioru odpadów - odpady z tworzyw sztucznych. Jak bowiem oświadczył G. K., tak wynikało z harmonogramu odbioru odpadów w dniu 1 października 2019 r. Tak samo oświadczył również Ł. B. wyjaśniając, iż zgodnie z harmonogramem odbioru odpadów, w dniu 1 października 2019 r. z nieruchomości przy ul. [...] miały być odbierane odpady z tworzyw sztucznych, a więc pojemniki żółte.

Organ odwoławczy stwierdził następnie, iż jak wynika z protokołów przesłuchania ww. świadków, zarówno G. K., jak i Ł. B. jednomyślnie potwierdzili, że nieruchomość ujawniona na filmie, z której odbywa się odbiór odpadów, to nieruchomość przy ul. [...] w K.. Zatem w ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy zebrany w postępowaniu bezspornie wskazuje na to, iż doszło do zmieszania odpadów selektywnie zbieranych w dniu 1 października 2019 r. przy ul. [...] w K. przez podmiot odbierający odpady komunalne.

Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, że gdyby nawet przyjąć - jak zeznali świadkowie pp. K. i Ł. B. - że w pojemnikach niebieskich i żółtych znajdowały się odpady już zmieszane przez samych mieszkańców, to należało zastosować procedurę przewidzianą w takim przypadku przy odbiorze odpadów, tj. w szczególności powiadomić o tym Zamawiającego. W takim przypadku nawet ewentualne zmieszanie odpadów w poszczególnych pojemnikach przez mieszkańców, nie uzasadnia odbioru odpadów z pojemników innych (tj. innego koloru), niż przewidziane do odbioru w danym dniu. Co do zasady bowiem w pojemnikach innych, aniżeli żółte - nawet jeśli znajdą się tam faktycznie pojedyncze odpady z tworzyw sztucznych, to bez wątpienia nie można przyjąć, że będą tam wyłącznie odpady jednego rodzaju, skoro zasadniczo pojemnik taki (np. niebieski) jest przeznaczony na innego rodzaju odpady segregowane. Takie zresztą wnioski wynikają z protokołu przesłuchania świadków.

Konkludując wyżej opisaną część uzasadnienia, organ odwoławczy stwierdził, że w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy zaistniały przesłanki z art. 9x ust. 1 pkt 2 u.c.p.g.; następnie organ odwoławczy przeszedł do ustaleń i oceny kwestii dot. konieczności weryfikacji sprawy pod kątem zastosowania przepisów Działu IVa k.p.a. administracyjnego dotyczącego administracyjnych kar pieniężnych.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 189a § 1 k.p.a., w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu. Z kolei w myśl art. 189a § 2 k.p.a., w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych m.in. przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej (pkt 1) czy odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia (pkt 2), przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się.

Organ odwoławczy wskazał, iż w rozpatrywanej sprawie organ I instancji doszedł do przekonania, że nie zachodzą podstawy do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu określonym w art. 189f k.p.a. W tym zakresie organ odwoławczy przychylił się do oceny i stanowiska zajętego przez organ I instancji, wskazując, iż przesłanki art. 189f k.p.a. nie zostały spełnione.

Organ odwoławczy wskazał w szczególności, iż oczekiwania społeczne co do respektowania zasad segregowania odpadów komunalnych oraz związanej z tym ochrony środowiska, opierają się w szczególności na właściwym w tym zakresie działaniu podmiotów profesjonalnie trudniących się odbiorem odpadów i dochowywaniem zwłaszcza przez te podmioty warunków prawidłowego odbioru odpadów oraz zachowania zasad ich segregowania. Na tym w ocenie organu odwoławczego polega również działalność edukacyjna Gminy kierowana do jej mieszkańców, polegająca właśnie na gwarancji działania w zaufaniu do firm odbierających odpady komunalne, że dochowują należycie warunków prawidłowego odbioru odpadów oraz zasad ich segregowania.

Organ odwoławczy wskazał, iż do warunków prawidłowego odbioru odpadów należy również zaliczyć stosowanie przez podmioty trudniące się odbiorem odpadów określonych procedur, przewidzianych przez przepisy, jak też przez umowy, które w sytuacji stwierdzenia nieprawidłowej segregacji odpadów także przez samych mieszkańców, winny zostać zastosowane.

Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że nałożona na Spółkę kara pieniężna uwzględnia wszystkie wymagające zbadania i oceny okoliczności, jak też wagę naruszenia oraz skutki, jakie to naruszenie wywołało bądź mogło wywołać.

Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że kara pieniężna podlega w tym przypadku miarkowaniu (art. 9x ust. 1 pkt 2 u.c.p.g.), a organ I instancji zastosował karę w najniższym możliwym wymiarze.

Małopolskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Odpadami Sp. z o.o. w K. wniosło na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie

z dnia 12 września 2022 r. znak SKO/Oś/4170/100/2021, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w całości i umorzenie postępowania oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm prawem przepisanych.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:

I. Naruszenie przepisów postępowania art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nieodniesienie się przez organ do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącą w Odwołaniu, a jedynie lakoniczne i pobieżne uzasadnienie swojego stanowiska, co prowadzi do naruszenia prawa w stopniu mającym znaczny wpływ na wynik sprawy, a to z kolei winno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

II. Naruszenie przepisów postępowania art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez uznanie, że odpady znajdujące się we wiatach śmietnikowych nieruchomości przy ul. [...], znajdujące się w pojemnikach koloru niebieskiego (przeznaczonych do zbierania odpadów z papieru, w tym tektury, odpadów opakowaniowych z papieru i odpadów opakowaniowych z tektury) oraz w pojemnikach koloru żółtego (przeznaczonych do zbierania odpadów tworzyw sztucznych, w tym odpadów opakowaniowych tworzyw sztucznych, oraz odpadów opakowaniowych wielomateriałowych) pochodzących z nieruchomości położonej przy ul. [...] w K. w dniu 1 października 2019 były odpowiednio posegregowane, a w konsekwencji uznanie, iż skarżąca ponosi odpowiedzialność na podstawie art. 9e ust 2 i art. 9x ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. - podczas gdy, jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, treści zalegających w aktach postępowania dokumentów, w szczególności protokołów przesłuchań pracowników M. , którzy to jako jedyni widzieli zawartość wystawionych pojemników na odpady koloru niebieskiego i żółtego, dowodzą tego, iż w przypadku odpadów odbieranych w dniu 1 października 2019 roku z nieruchomości przy ul. [...] w K. miano do czynienia ze zgromadzeniem (na skutek nieprawidłowej segregacji przez mieszkańców) w pojemnikach zarówno koloru niebieskiego, jak i pojemnikach koloru żółtego odpadów cechujących się podobną charakterystyką i morfologią, tzn. w obu pojemnikach znajdowały się już wymieszane frakcje odpadów papieru, tworzyw sztucznych i metalu.

III. Naruszenie przepisów postępowania tj. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a.:

1. poprzez uznanie, że skarżąca nie zaprzestała naruszenia prawa w przedmiocie mieszania selektywnie zebranych odpadów komunalnych, podczas gdy skarżąca od miesiąca października 2019 roku podjęła szereg działań w swoim przedsiębiorstwie, które miały na celu całkowite wyeliminowanie ryzyka wystąpienia niepożądanego mieszania odpadów w przyszłości:

• zarządzeniem nr 1/10/2019 Prezesa Zarządu M. sp. z o.o. z siedzibą w K. z dnia 21 października 2019 roku została wprowadzona w Spółce Procedura przeciwdziałania mieszaniu odpadów, co do których obowiązuje zakaz mieszania podczas świadczenia usług odbioru i transportu odpadów realizowanych przez Małopolskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Odpadami Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K., a Zarząd Spółki, kierownicy jednostek organizacyjnych Spółki (dyrektorzy, kierownicy, zastępcy kierowników) oraz dyspozytorzy dbają na bieżąco o przestrzeganie jej postanowień przez pracowników Spółki wykonujących czynności bezpośrednio związane z odbiorem i transportem odpadów.

• pracownicy M. sp. z o.o. zatrudnieni na stanowiskach pracy: kierowca oraz ładowacz nieczystości stałych zostali ponownie przeszkoleni z zasad odbioru odpadów oraz objęci wzmożonym nadzorem ze strony przełożonych;

• wszyscy pracownicy M. sp. z o.o. zajmujący się odbiorem odpadów podpisali również oświadczenia w przedmiocie obowiązków związanych z przestrzeganiem zakazu mieszania odpadów;

2. poprzez uznanie, że waga popełnionego czynu przez skarżącą nie jest znikoma, co w ocenie organu zostało udowodnione na etapie postępowania, podczas gdy: organy nie wzięły pod uwagę okoliczności, że linie sortownicze używane w instalacji, do której dostarczane są odpady komunalne odebrane na terenie miasta Krakowa pozwalają na łatwe i bezstratne oddzielenie odpadów w postaci tworzyw sztucznych od odpadów w postaci papieru bez szkody dla osiągania poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami.

IV. Naruszenie prawa materialnego tj. art. 9 x ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 9e ust. 2 u.c.p.g. w zw. z art. 189b k.p.a., poprzez wymierzenie skarżącej administracyjnej kary pieniężnej podczas gdy organ nie wykazał, że w niniejszej sprawie doszło do spełnienia przesłanek wynikających z ww. przepisu, które warunkowałyby nałożenie kary pieniężnej; ponieważ do bytu naruszania konieczne jest zatem ustalenie, że rzeczywiście w pojemnikach koloru niebieskiego i żółtego znajdowały się odpady różnych rodzajów - czego jak wskazano powyżej zabrakło w niniejszej sprawie i czego strona nigdy nie przyznała.

W obszernym uzasadnieniu zarzutów skarżąca umotywowała swoje stanowisko w sprawie, przywołując na jego poparcie szereg wyroków sądów administracyjnych. Skarżąca przedstawiła dotychczasowy stan faktyczny sprawy. Następnie wskazała, że organ odwoławczy w treści decyzji nie ustosunkował się do wszystkich podniesionych odwołaniu zarzutów, zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Organ nie wskazał bowiem, które fakty w sprawie uznaje za udowodnione, a także nie przedstawił dowodów, a na których oparł treść rozstrzygnięcia decyzji. Organ zupełnie pominął i nie odniósł się do zarzutów dot. zaprzestania naruszeń w przedmiocie segregowania przedmiocie mieszania selektywnie zebranych odpadów. Skarżąca wskazała, iż organ prowadząc postępowanie zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków, które zmierzają do dokładnego, należytego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu sprawy i poczynienia wyczerpujących ustaleń faktycznych, które konieczne są do wydania prawidłowej decyzji, co wynika z art. 77 § 1 k.p.a. Zdaniem skarżącej obowiązek organu w przedmiotowej sprawie polegał na ustaleniu, czy w danym stanie faktycznym doszło do ziszczenia się przesłanek skutkujących nałożenie administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 9x ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 9e ust. 2 u.c.p.g. Choć ukaranie administracyjną karą pieniężną jest niezależne od winy ukaranego - to jednak z uwagi na to, iż sprawa dotyczy nałożenia dolegliwej sankcji o charakterze majątkowym, konieczne jest udowodnienie przez organ nakładający karę okoliczności uzasadniających ukaranie. Okoliczności te winny być połączone z wszechstronnym wyjaśnieniem całokształtu sprawy, w tym również w przedmiocie tego, czy istnieją okoliczności przemawiające na korzyść podmiotu podlegającemu ukaraniu. Organ żadnej z ww. okoliczności nie udowodnił. Skarżąca podniosła, że organy swoje rozstrzygnięcia oparły na niezweryfikowanym pod kątem wiarygodności fakcie co do rzekomego mieszania odpadów przez pracowników skarżącej w dniu 1 października 2019 roku, na podstawie samego nagrania wykonanego ze znacznej odległości. Trudno jednak uznać za wystarczające do ustalenia tego faktu samo nagranie na które powołuje się organ, którego jakość jest wątpliwa. Zasady doświadczenia życiowego wskazują, iż celem jednoznacznego stwierdzenia, co znajduje się w pojemnikach na odpady, należy zajrzeć do ich wnętrza, a być może również dokonać kontroli manualnej lub poprzez wysypanie odpadów na nieprzepuszczalną nawierzchnię celem przeprowadzenia ich dokładnych oględzin. Nie jest wystarczające zaobserwowanie, że do samochodu ciężarowego specjalistycznego przeznaczonego do bezpylnego wywozu odpadów (są wysypywane niedookreślone odpady, które były zgromadzone w pojemniku koloru niebieskiego albo żółtego. Nie istnieje też żadne domniemanie prawne ani faktyczne, które pozwalałoby na przyjęcie, że odpady znajdujące się w pojemniku danego koloru posiadają morfologię zgodą z przepisami prawa regulującymi sposób selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Skarżąca wskazała, iż złożone w trakcie postępowania administracyjnego, zeznania świadków: G. K. i Ł. B. (v. protokoły przesłuchania ww. świadków z dnia 28 lipca 2021 roku) stanowczo przeczą ustaleniom organu I instancji. Zeznania ww. świadków - spójne, logiczne, wiarygodne i wzajemnie się dopełniające - dowodzą tego, iż w przypadku odpadów odbieranych w dniu 1 października 2019 roku z nieruchomości przy ul. [...] w K. miano do czynienia ze zgromadzeniem (na skutek nieprawidłowej segregacji przez mieszkańców) w pojemnikach zarówno koloru niebieskiego, jak i pojemnikach koloru żółtego odpadów cechujących się podobną charakterystyką i morfologią, tzn. w obu pojemnikach znajdowały się już wymieszane frakcje odpadów papieru, tworzyw sztucznych i metalu. Jak to zostało wskazane powyżej - zostało to w istocie stwierdzone, iż w ww. pojemnikach znajdowały się nieprawidłowo posegregowane odpady, tj. np. odpady kwalifikowane do rodzaju: "Inne niewymienione frakcje zbierane w sposób selektywny" o kodzie 20 01 99 albo do rodzaju "Zmieszane odpady opakowaniowe o kodzie" 15 01 06. Skarżąca wskazała, że postanowienia obowiązujących w dacie 1 października 2019 roku, Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia oraz Załącznika nr 1 do SIWZ - Opisu Przedmiotu Zamówienia, regulujące sposób świadczenia przez M. sp. z o.o. usługi objętej przedmiotem sprawy (sporządzone w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego na: Odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości położonych w sektorach od I do V na terenie Gminy Miejskiej Kraków i ich transport do instalacji przetwarzania odpadów, nr sprawy: [...], opublikowane na stronie BIP zamawiającego: [...] wyraźnie przewidują, że w pojemnikach na odpady segregowane gromadzone są również odpady o kodzie 20 01 99 (zob. m.in. pkt 3.4.2 na stronie 3 i 4 SIWZ oraz analogiczne postanowienia zawarte passim w dalszej części SIWZ oraz w OPZ), a odbiór tych odpadów jest również objęty przedmiotem zamówienia publicznego. Skarżąca podniosła, że brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, że M. sp. z o.o. faktycznie dopuściło się czynności zmieszania odpadów segregowanych różnych rodzajów (zgodnie z nomenklaturą art. 9e ust. 2 i art. 9x ust. 1 pkt 2 ucpg) albo odpadów segregowanych różnych frakcji (zgodnie z nomenklaturą rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 29 grudnia 2016 r. w sprawie szczegółowego sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów, t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2028).

Skarżąca wskazała również, że zarówno organ II instancji, jak również organ I instancji, w ogóle pominęły fakty dotyczące tego, że już po zdarzeniu stanowiącym podstawę nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w niniejszej sprawie (które miało miejsce 1 października 2019 roku) - a mianowicie począwszy od października 2019 roku skarżąca podjęła szereg czynności naprawczych które mogłyby przemawiać m.in. na rzecz zastosowania w sprawie dyspozycji art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. (v. zarządzenie nr 1/10/2019 Prezesa Zarządu Małopolskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Odpadami Sp. z o.o. z siedzibą w K. z dnia 21 października 2019 roku na mocy którego została wprowadzona w Spółce "Procedura przeciwdziałania mieszaniu odpadów, co do których obowiązuje zakaz mieszania podczas świadczenia usług odbioru i transportu odpadów realizowanych przez Małopolskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Odpadami Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K.", a Zarząd Spółki, kierownicy jednostek organizacyjnych Spółki (dyrektorzy, kierownicy, zastępcy kierowników) oraz dyspozytorzy dbają na bieżąco o przestrzeganie jej postanowień przez pracowników Spółki wykonujących czynności bezpośrednio związane z odbiorem i transportem odpadów). Skarżąca ponownie zaznaczyła, iż pracownicy zatrudnieni na stanowiskach pracy: kierowca oraz ładowacz nieczystości stałych zostali ponownie przeszkoleni z zasad odbioru odpadów oraz objęci wzmożonym nadzorem ze strony przełożonych, a także wszyscy pracownicy Skarżącej zajmujący się odbiorem odpadów podpisali również oświadczenia w przedmiocie obowiązków związanych z przestrzeganiem zakazu mieszania odpadów. Skarżąca wskazała, że jest podmiotem, który nie był dotąd karany za naruszenie przepisów dotyczących ochrony środowiska, w tym normujących postępowanie z odpadami – przywiązuje bowiem ogromną wagę do prawidłowego i zgodnego ze wszystkimi przepisami prawa prowadzenia działalności w zakresie odbioru i transportu odpadów; posiada nowoczesny sprzęt i dobrze przeszkoloną załogę; przestrzega wysokich standardów sanitarnych. Posiada także wszelkie wymagane przepisami prawa pozwolenia i zezwolenia oraz wpisy do rejestrów działalności regulowanej konieczne do prowadzenia jego działalności. Skarżąca skonkludowała, iż stwierdzone przez organ uchybienia miały charakter incydentalny, a dotychczasowe postępowanie skarżącej daje gwarancję, iż nie powtórzą się one w przyszłości. Skarżąca podniosła również, że podtrzymanie zaskarżonej decyzji organu I instancji nakładającej administracyjną karę pieniężną jest nieuzasadnione w stanie faktycznym sprawy - zwłaszcza wziąwszy pod uwagę skalę, skutki oraz szkodliwość naruszenia, za które skarżąca została ukarana. Działalność skarżącej nie doprowadziła bowiem do powstania jakiegokolwiek zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi lub dla środowiska ani nawet do wystąpienia jakiegokolwiek potencjalnego narażenia wystąpieniem tego rodzaju zagrożeń. Również skala naruszenia oraz okres jego trwania były minimalne oraz nie cechowały się społeczną szkodliwością. Skarżąca wskazała, że nie zostały ponadto zagrożone żadne ustawowe cele gospodarki odpadami. Mieszanie ze sobą różnych frakcji odpadów selektywnie zbieranych w postaci papieru, metali i tworzyw sztucznych nie prowadzi faktycznie do powstania jakichkolwiek negatywnych następstw dotyczących technologii przetwarzania tych odpadów. Wszystkie odpady odebrane od właścicieli nieruchomości na terenie Gminy Miejskiej Kraków są dostarczane do instalacji komunalnej wchodzącej w skład Centrum Ekologicznego ". ", która posiada jedne z najnowocześniejszych w Europie linie technologiczne umożliwiające bezstratne rozsortowanie tych odpadów. Skarżąca podniosła, iż organy obu instancji miały możliwość skorzystania z dowodu z opinii biegłego, jeżeli same nie posiadały takich specjalnych informacji, lub ewentualnie zwrócić się o udzielenie odpowiedniej informacji do podmiotu prowadzącego instalację, czyli skarżącej. Ponadto negatywne efekty natury technicznej wystąpiłyby właściwie tylko w razie zmieszania odpadów zbieranych selektywnie ze zmieszanymi (niesegregowanymi) odpadami komunalnymi, które gromadzone są pojemnikach koloru czarnego, jednakże taka sytuacja nie miała miejsca. Skarżąca wskazała, że wszystkie odpady pozyskiwane z pojemników żółtych i pojemników niebieskich dostarczane są do tej samej instalacji, gdzie poddawane są dodatkowej ostatecznej segregacji na taśmie sortowni. Fakt odbioru pojemników żółtych i niebieskich w praktyce nie ma wpływu na jakość segregacji. Wbrew potocznym odczuciom mieszkańców miasta Krakowa, nie jest więc tak, że każda frakcja zostaje po odbiorze dostarczona do zupełnie innej instalacji. W praktyce podział na pojemniki żółte i niebieskie nie stanowi ostatecznej selekcji "u źródła", i nie jest, w okolicznościach związanych z gospodarowaniem odpadami komunalnymi odebranymi z terenu Gminy Miasto Kraków, warunkiem koniecznym do późniejszego prawidłowego posortowania w instalacji. Niejednokrotnie zresztą na terenie miasta Krakowa ma miejsce sytuacja, iż w pojemnikach żółtych i niebieskich umieszczane są odpady co prawda należące do grupy odpadów segregowanych, ale o zawartości, strukturze i morfologii takiej samej zarówno w pojemnikach żółtych, jak i niebieskich.

Skarżąca oceniła, że organy w przedmiotowej sprawie nie wykazały zatem, by szkodliwość ewentualnego naruszenia przez skarżącą zakazu mieszania selektywnie zebranych odpadów miała stopień większy niż znikomy. Organy niewystarczająco wykazały należyte wzięcie pod uwagę przy wymierzaniu kary stopnia szkodliwości czynu, zakresu naruszenia oraz dotychczasowej działalności podmiotu. W szczególności organy nie uzasadniły przekonywująco stwierdzenia, że zmieszanie przez skarżącą w niniejszej sprawie selektywnie zebranych odpadów komunalnych różnych frakcji ze sobą (o ile miało to miejsce) powoduje, że w istocie cele gospodarki odpadami nie mogą zostać osiągnięte.

Skarżąca podniosła, że zarzut obrazy prawa materialnego jest uzasadniony tym, iż organy obu instancji zaniechały zgromadzenia dostatecznego materiału dowodowego. Powyższe uniemożliwiło wykazanie przez organy w sposób niewątpliwy wystąpienia w stanie faktycznym niniejszej sprawy podstaw do ukarania skarżącej administracyjną karą pieniężną. Brak dowiedzenia przez organy zaistnienia wszystkich przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej stanowi, zdaniem skarżącej, bardzo poważne uchybienie i przeczy zasadzie praworządności. Podstawa faktyczna i prawna, umożliwiająca organowi administracji rozstrzygnięcie o publicznej o nałożeniu na stronę kary administracyjnej, musi być niewątpliwa i udowodniona w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. W orzecznictwie i doktrynie wielokrotnie podkreślano, że pomimo tego, iż administracyjne kary pieniężne nie mają charakteru sankcji karnych, to zakresie w jakim dochodzi do wymierzenia przedsiębiorcy takiej kary, nakazane jest odpowiednie stosowanie gwarancji przewidzianych dla odpowiedzialności karnej.

SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie wskazując, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wykazano przyczyny przyjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77, art. 75 i art. 80 k.p.a. organ odwoławczy wyjaśnił, że oceny ustaleń i zebranego materiału dowodowego sprawy przedstawił on w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że materiał dowodowy sprawy nie wykazuje żadnych braków, tak więc okoliczności istotne dla sprawy nie zostały pominięte, ani też nie zostały nienależycie ustalone. W przedmiocie zarzutów skargi dotyczących braku odniesienia się przez organ odwoławczy do wszystkich zarzutów skarżącej podniesionych w odwołaniu, SKO wyjaśniło, iż organ odwoławczy rozpoznaje w postępowaniu odwoławczym całość sprawy, co też miało miejsce w zaskarżonej decyzji, a co równocześnie stanowi także odniesienie się do zarzutów odwołania.

Odnośnie zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 9x ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 9e ust. 2 u.c.p.g., jak również w powiązaniu z art. 189b k.p.a., organ odwoławczy wskazał, iż wykładnia przedstawiona w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji jest prawidłowa, zaś odmienne stanowisko skarżącej w tym przedmiocie nie oznacza błędnego zastosowania przez organ odwoławczy, a wcześniej przez organ I instancji, przepisów prawa materialnego. Organ odwoławczy podkreślił, że w odpowiedzi na skargę nie można dokonywać ponownego rozpatrzenia sprawy rozstrzygniętej już decyzją ostateczną niejako w kolejnej instancji, w tym poprzez merytoryczną ocenę szeregu zarzutów odnoszących się do zastosowanej wykładni oraz do stanu faktycznego sprawy, bowiem te zostały już przedstawione w kwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Od 16 maja 2022 r. obowiązujący dotąd stan epidemii został zastąpiony stanem zagrożenia epidemicznego. Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.; dalej: ustawa o COVID), w brzmieniu obowiązującym od dnia 2 lipca 2021 r. przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uznał rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3).

W niniejszej sprawie Przewodniczący II Wydziału WSA w Krakowie zarządzeniem z 17 stycznia 2023 r. k. 52, wyznaczył na dzień 24 stycznia 2023 r. posiedzenie niejawne Sądu w składzie trzech sędziów. Skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów umożliwiło jej rozstrzygnięcie bez szkody dla wyjaśnienia sprawy. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji skarżących, skarżonego organu, ani pozostałych stron, bowiem podnoszone przez nich argumenty są rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz skargę, odpowiedź na skargę i inne pisma procesowe. Z tych względów Sąd rozpoznał na podstawie cytowanego powyżej art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne w trybie wyżej opisanym, poprzedzone było próbą uzyskania od stron potwierdzenia istnienia technicznych możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 28 grudnia 2022 r., k. 34). Jednak nie uzyskano od wszystkich stron postępowania potwierdzenia posiadania ww. technicznych możliwości.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie z powodu naruszenia przez organ przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 9x ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., zgodnie z którym przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który miesza selektywnie zebrane odpady komunalne z niesegregowanymi (zmieszanymi) odpadami komunalnymi lub selektywnie zebrane odpady różnych rodzajów ze sobą - podlega karze pieniężnej w wysokości od 10 000 zł do 50 000 zł.

Bezsporne w sprawie było, że w dniu 1 października 2019 r. pracownicy skarżącej odbierając odpady z nieruchomości przy ul. [...] w K. na wysokości kamienicy nr [...] opróżnili do jednej śmieciarki (samochodu przeznaczonego do odbioru odpadów o wskazanym w decyzji numerze rejestracyjnym i numerze bocznym) zarówno pojemniki niebieskie przeznaczone do selektywnego zbierania odpadów komunalnych papieru i tektury oznaczone napisem "Papier", jak i pojemniki żółte przeznaczone do selektywnego zbierania odpadów komunalnych metali, tworzyw sztucznych i opakowań wielomateriałowych oznaczone napisem "Metale i tworzywa sztuczne".

Nie było również sporne, że pracownicy Wydziału Gospodarki Komunalnej UMK w K. (ani nikt inny) nie dokonali sprawdzenia całości zawartości pojemników przeznaczonych do gromadzenia odpadów.

Organ wskazuje, że w dniu 1 października 2019 r. pracownik Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Miasta Krakowa ujawnił na stronie internetowej [...], na którym widać moment mieszania selektywnie zebranych odpadów komunalnych różnych rodzajów ze sobą (z pojemnika niebieskiego - papier i żółtego - tworzywa sztuczne) przez pracowników firmy odbierającej odpady komunalne podczas odbioru tych odpadów 1 października 2019 r. z nieruchomości przy ul. [...] w K. na wysokości kamienicy nr [...].

Po pierwsze Sąd akcentuje, że w aktach administracyjnych brak jakiegokolwiek nośnika z zapisem ww. filmu "Segregacja śmieci to fikcja! Wszystkie kubły do jednej śmieciarki", autorstwa J. K..

Po drugie podjęta przez Sąd próba zapoznania się z ww. filmem na stronie internetowej poprzez link wskazany w aktach administracyjnych na k. 6 i innych nie przyniósł oczekiwanego rezultatu, bowiem filmu: "Segregacja śmieci to fikcja! Wszystkie kubły do jednej śmieciarki", autorstwa J. K., nie jest obecnie dostępny pod linkiem: [...], nawet jeśli – jak twierdzi organ – dnia 1 października 2019 r. został zamieszczony na stronie internetowej Super Expressu, w dziale "K.".

Tak więc Sąd nie miał możliwości zapoznania się z ww. filmem, który był podstawą wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia na przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne kary pieniężnej na podstawie art. 9x ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2020 r. poz. 1439).

Podjęte przez Sąd starania odnalezienia zapisu tego filmu pod jakimś innym linkiem w internecie także okazały się bezskuteczne, żaden inny link nie ujawnił się, zatem zapis filmu nie został przez Sąd odnaleziony.

Zatem Sąd miał możliwość badania legalności zaskarżonego aktu jedynie w oparciu o zawartość akt administracyjnych, nie zawierających zapisu filmu.

Ponadto Sąd podkreśla, że w aktach administracyjnych brak jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego stanowisko organów, że odpady komunalne odebrane przez pracowników firmy odbierającej dnia 1 października 2019 r. z nieruchomości przy ul. [...] w K. na wysokości kamienicy nr [...] zostały uprzednio zebrane selektywnie.

W żaden sposób nie przesądza takiego selektywnego sposoby ich zebrania fakt, że odpady te znajdowały się w pojemnikach różnego koloru – niebieskich i żółtych.

Fakt mieszania selektywnie zebranych odpadów komunalnych różnych rodzajów ze sobą (z pojemnika niebieskiego - papier i żółtego - tworzywa sztuczne) przez pracowników firmy odbierającej odpady komunalne nie został udowodniony, nawet jeśli hipotetycznie przyjąć, że na filmie widać (czego Sąd nie miał możliwości zweryfikować, wobec braku zapisu filmu), że pojemniki żółte i niebieskie zostały opróżnione do jednej śmieciarki.

Brak zatem podstawy do stwierdzenia selektywnego zebrania odpadów, które następnie zostały zmieszane.

Skarżąca zarzuciła przede wszystkim naruszenie przepisów postępowania, przez niewłaściwe zebranie i ocenę materiału dowodowego w sprawie. Stanowisko skarżącej w tym względzie jest zasadne. Uzasadniona jest również w pełni skarga Spółki w części dotyczącej zarzutu nierozpoznania zarzutów odwołania przez organ II instancji.

Sąd wskazuje, że organ II instancji w istocie nie dokonał ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy, naruszając art. 15 K.p.a. Nie tylko nie odniósł się do zarzutów i argumentacji odwołania, ale też tekst uzasadnienia decyzji Kolegium stanowi w zasadzie powtórzenie uzasadnienia decyzji I instancji. Brak jest w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji własnej oceny organu odwoławczego okoliczności mających znaczenie w sprawie, która nie stanowiłaby skopiowania stanowiska organu I instancji. Takie postępowanie jest wadliwe, bowiem sprawia, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego staje się zupełnie iluzoryczna i pozorna. Organ II instancji jest instancją merytoryczną, czyli od nowa rozpatruje i załatwia sprawę, a nie jedynie ocenia zasadność odwołania (art. 15, art. 136, art. 138 § 1 K.p.a.). Już samo to istotne uchybienie stanowi samodzielną podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji.

Przechodząc natomiast do kwestii oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w sprawie, Sąd podziela stanowisko skarżącej, że obowiązkiem organu administracji publicznej jest wyczerpujące zbadanie okoliczności faktycznych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co jest niezbędnym elementem zastosowania normy prawa materialnego. Zgodnie bowiem z art. 77 K.p.a., organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, a więc podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i następnie go rozpatrzyć. Dokładne ustalenie stanu faktycznego jest możliwe tylko na podstawie wszystkich istotnych dowodów i przez wyjaśnienie wszystkich nasuwających się w sprawie wątpliwości. Jak stanowi art. 80 K.p.a., organ administracji ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny, co powinno mieć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

Ponadto, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym, organ ma obowiązek uzasadniania decyzji w sposób zgodny z zasadą przekonywania (art. 11 K.p.a.) oraz z wyrażoną w art. 8 K.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli. Strona powinna wiedzieć, na jakiej podstawie faktycznej i prawnej została wydana decyzja w jej sprawie. Organ w ramach uzasadnienia faktycznego decyzji powinien w szczególności wskazać fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny odmówienia innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej. Organ powinien zająć stanowisko wobec całego materiału procesowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje stanowisko, a w szczególności uzasadnić, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za prawdziwe. Natomiast w ramach uzasadnienia prawnego decyzji organ powinien wyjaśnić podstawy prawne decyzji z przytoczeniem przepisów prawa, co powinno polegać na przytoczeniu właściwych przepisów prawa oraz na wszechstronnym ich wyjaśnieniu (por. wyrok NSA z 14 października 2021 r., sygn. I GSK 502/21 - wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych powoływane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd w pełni podziela zarzuty skarżącej, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji nie przeprowadził w sposób prawidłowy postępowania dowodowego, bowiem - jak wynika z uzasadnienia decyzji - okoliczność mieszania przez pracowników skarżącej odpadów komunalnych selektywnie zebranych organ przyjął na podstawie materiału video - zapisu filmu, w sytuacji, gdy przesłuchani świadkowie zeznali, że odpady były zmieszane.

Jak wynika z materiału dowodowego zebranego w sprawie, w toku postępowania organ I instancji przesłuchał jako świadków członków załogi pojazdu dostosowanego do odbioru odpadów, który w dniu 1 października 2019 r. odbierał odpady komunalne z nieruchomości przy ul. [...] w K., tj. pracowników M. Sp. z o.o. w K. - G. K. oraz Ł. B..

G. K. potwierdził, że w dniu 1 października 2019 r. były odbierane odpady z nieruchomości przy ul. [...] w K. (tj. odpady były wystawiane przed posesją). W miejscu przeznaczonym do gromadzenia odpadów z nieruchomości przy ul. [...] w K., pojemniki na odpady komunalne były poprawnie oznaczone, przy czym "śmieci były wymieszane - w żółtym pojemniku było troszkę papieru, a w niebieskim było troszkę tworzyw". G. K. zaznaczył, że jako osoba odpowiedzialna za rejon i brygadę zauważył, że odpady są zmieszane i zadzwonił do dyspozytora, który polecił zabrać oba rodzaje pojemników. Wobec tego zabrano oba rodzaje pojemników, pomimo że w żółtym znajdował się papier, a w niebieskim tworzywa, czyli odpady były wymieszane. Świadek wyjaśnił też, jak wygląda proces weryfikacji odpadów w pojemnikach wskazując, że przed odebraniem odpadów z pojemników sprawdza się, co znajduje się w pojemnikach - wzrokowo i poprzez wagę (podczas ciągnięcia pojemnika jego waga może wskazywać na rodzaj odpadów w nim umieszczonych). W przypadku stwierdzenia, że w pojemnikach znajdują się odpady innych frakcji niż te, na które przeznaczony jest pojemnik, z reguły dzwoni się do dyspozytora z informacją, że na danej posesji nie są segregowane odpady.

Świadek Ł. B. wyjaśnił, że w dniu 1 października 2019 r. były odbierane odpady komunalne z nieruchomości przy ul. [...] w K., pojemniki na odpady komunalne były poprawnie oznaczone, "wszystko było wymieszane".

Wobec tego, zdaniem Sądu, organ I instancji nie pozyskał dowodów dla ustalenia faktu, że doszło do mieszania selektywnie zebranych odpadów komunalnych z innymi selektywnie zebranymi odpadami o innym kodzie. W oparciu o zgromadzony przez organ I instancji i zaoferowany materiał dowodowy nie da się wykluczyć, że doszło jedynie do nieprawidłowości w ich odbiorze, a zmieszanie odpadów komunalnych nastąpiło w wyniku działań mieszkańców nieruchomości.

Zdaniem Sądu powyżej sformułowanej tezy organów nie dowodzi w żadnym wypadku materiał dowodowy zebrany w sprawie, a z całą pewnością materiał dowodowy zaoferowany Sądowi.

Z pewnością przeprowadzone przez organ I instancji, a zaakceptowane w całości, bez uwag, przez organ odwoławczy, czynności w postępowaniu administracyjnym, nie wyczerpują też przesłanek i obowiązków, które wynikają dla organów z art. 7 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W niniejszej sprawie zabrakło bowiem przeprowadzenia postępowania dowodowego w pełnym zakresie, z którego wynikałby fakt selektywnego zebrania odpadów przed ich odbiorem przez pracowników skarżącej.

Należy podkreślić przy tym, że zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Tylko zupełny materiał dowodowy daje podstawę do merytorycznej oceny sprawy.

Zdaniem Sądu zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich faktów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Czynności procesowe przeprowadzane przez organ powinny zmierzać do wykazania przy pomocy wszelkich dostępnych dowodów, że przy odbiorze odpadów zmieszano selektywnie zebrane odpady. Oczywiście przepisy prawa nie wykluczają pozyskania dowodów w postaci filmów czy zdjęć, a nawet tego typu dokumentacja może okazać się przydatna i wartościowa dla oceny zaistnienia bądź nie, przesłanek mających zastosowanie w sprawie przepisów.

W niniejszej sprawie brak zapisu filmu, a inne pozyskane dowody nie dowodzą selektywnego zebrania odpadów do pojemników.

Podsumowując, mając na względzie istotne wady, którymi było obarczone postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy w przedmiotowej sprawie Sąd uznał, że bez ich usunięcia i bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób zupełny, nie jest możliwe ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy.

Organy w sprawie niniejszej nie dążyły do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 K.p.a.), nie przeprowadziły istotnych dla wyjaśnienia sprawy dowodów (art. 75 § 1 i art. 77 § 1 K.p.a.), pominęły przy ocenie zgromadzonego materiału dowody przeciwne wobec tezy organu (art. 80 K.p.a.), pominęły również rozważenie znaczenia art. 81a § 1 K.p.a. dla załatwienia sprawy, co skutkowało sporządzeniem uzasadnienia niespełniającego wymogów art. 107 § 3 K.p.a. W tym stanie rzeczy ustosunkowywanie się przez Sąd do pozostałych argumentów skargi, mających charakter merytoryczny, byłoby na obecnym etapie postępowania przedwczesne.

Rozpatrując sprawę ponownie organy powinny wziąć pod uwagę, na podstawie art. 153 P.p.s.a., ocenę prawną i wskazania co do postępowania dowodowego wyrażone w niniejszym wyroku. W szczególności organ, przed wymierzeniem skarżącej ewentualnej kary pieniężnej, winien – o czym była mowa wyżej - uzupełnić postępowanie dowodowe nakierowane na ustalenie kwestii selektywnego zebrania odpadów w pojemnikach. W przypadku stwierdzenia tego faktu organ winien również odnieść się do wniosków i zarzutów skarżącej, w szczególności dotyczących rzeczywistych skutków i stopnia szkodliwości potencjalnego zmieszania części frakcji, wobec specyfiki i praktyki działania Zakładu Segregacji Odpadów - Sortownia Odpadów "[...]", także w kontekście możliwego zastosowania art. 189 f K.p.a., w tym § pkt 1 tego przepisu.

Sąd wskazuje, że niezależnie od omówionych wyżej wad postępowania administracyjnego i zaskarżonych decyzji, jako niewystarczające należy również ocenić ustalenia i rozważania organów w przedmiocie ewentualnego zastosowania normy art. 189 f § 1 pkt 1 K.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Mając świadomość, że w orzecznictwie brak jest jednolitego stanowiska o możliwości stosowania powołanego przepisu w sprawach dotyczących kar pieniężnych wymierzanych na podstawie u.c.p.g. (o braku możliwości zastosowania - wyrok NSA z 17 lipca 2019 r., sygn. II OSK 1774/18, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 13 lutego 2019 r., sygn. II SA/Go 924/18; w zakresie dopuszczenia stosowania - np. wyrok WSA w Warszawie z 13 marca 2020 r. sygn. IV SA/Wa 2529/19, wyrok WSA w Łodzi z 31 marca 2021 r. sygn. II SA/Łd 23/21), Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie opowiada się za drugim z ww. poglądów i stwierdza, że w niniejszej sprawie organy słusznie rozważały zastosowanie tego przepisu, ale nie wykazały, by szkodliwość ewentualnego naruszenia przez skarżącą zakazu mieszania selektywnie zebranych odpadów miała stopień większy niż znikomy. Organy niewystarczająco wykazały należyte wzięcie pod uwagę przy wymierzaniu kary stopnia szkodliwości czynu, zakresu naruszenia oraz dotychczasowej działalności podmiotu (art. 9zc ust. 1 u.c.p.g.). W szczególności nie uzasadniły przekonywująco stwierdzenia, że zmieszanie przez skarżącą w niniejszej sprawie selektywnie zebranych odpadów komunalnych różnych frakcji ze sobą powoduje, że w istocie cele gospodarki odpadami nie mogą zostać osiągnięte.

Na marginesie warto wskazać, że art. 9x u.c.p.g. określa delikty, z popełnieniem których wiąże się nałożenie kary na podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości. Ustawodawca zdecydował, że jednym z tych deliktów będzie mieszanie przez przedsiębiorcę odpadów zebranych selektywnie i odpadów zmieszanych. Wobec tego co do zasady każde mieszkanie odpadów, nawet w niewielkim zakresie, nie jest w świetle ustawy dopuszczalne, z uwagi na zasadnicze, ekologiczne i gospodarcze cele ustawy.

Z drugiej strony, warto wskazać, że zgodnie z art. 6ka u.c.p.g. w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Przepis ten stanowi swego rodzaju możliwość dyscyplinowania właścicieli nieruchomości do stosownego sortowania odpadów, zgodnie z zasadami gospodarki odpadami i ich odbioru (art. 5 ust. 1 pkt 3 u.c.p.g., zgodnie z którym właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1 u.c.p.g.).

W tego typu sprawach nie można też abstrahować od powszechnie znanych realiów, dotyczących pewnych oczywistych, praktycznych problemów z bezwzględnym egzekwowaniem od mieszkańców segregacji odpadów, szczególnie w przypadku budynków wielomieszkaniowych, co powinny mieć na względzie organy sprawujące na podstawie art. 9u u.c.p.g. kontrolę przestrzegania i stosowania przepisów ustawy. Sąd podziela przy tym w pełni troskę organów dotyczącą koniecznej akceptacji społecznej i stosowania procedur gospodarki odpadami komunalnymi zbieranymi selektywnie. W związku z tym niewątpliwie występuje potrzeba prowadzenia akcji podnoszenia świadomości społecznej z wykorzystaniem dostępnych metod i środków. Przypadki mieszania różnych frakcji zebranych selektywnie odpadów komunalnych ze sobą przez podmiot odbierający odpady komunalne tego typu, zniechęcające mieszkańców do segregowania odpadów, powinny być eliminowane, co istotnie mieści się w celach i kompetencjach organów gminy.

Warto też zwrócić uwagę, że wskazywane przez skarżącą podjęte przez nią działania, takie jak wprowadzenie odpowiedniej procedury, szkolenia i pouczenia pracowników, jakkolwiek nie mogą mieć wpływu na kwalifikację jako naruszającego prawo ewentualnego zaistniałego i udowodnionego przez organ (czego w niniejszej sprawie zabrakło) faktu zmieszania odpadów selektywnie zebranych. Mogą natomiast mieć znaczenie przy badaniu spełnienia przesłanek do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu.

Ze wskazanych powyżej względów należało, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., zaskarżoną decyzję wyeliminować z obrotu prawnego, jako naruszającą przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd uchylił także wadliwą decyzję I instancji, orzekając jak w pkt I sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono w pkt II sentencji na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na wysokość zasądzonych kosztów postępowania składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 400 zł, opłata skarbowa za pełnomocnictwo w kwocie 17 zł oraz wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 480 zł, wynikające z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265).