Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 644/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.10 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie NSA Jolanta Sikorska (spr.) NSA Marek Stojanowski Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Spółki z o.o. - R. Spółka Komandytowa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 października 2006 r. sygn. akt II SA/Gl 56/06 w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. - R. Spółka Komandytowa na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 października 2006r. sygn. akt II SA/GL 56/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu skargi [...] Sp. z o.o. - R. Spółka Komandytowa na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...], którą to decyzją organ ten po rozpatrzeniu odwołania T. i L. W. od decyzji Starosty R. z dnia [...] nr [...] orzekającej o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, oddalił skargę.

W uzasadnieniu podał, że jak wynika z akt sprawy, T. W. była właścicielką działki nr [...] o pow. [...] ha położonej w R., wpisanej do księgi wieczystej nr [...], którą to działkę zbyła na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym z dnia [...] października 1979 r. rep. A nr [...] w R. na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Celem nabycia działki przez Skarb Państwa był zamiar przeznaczenia jej na zieleniec. Działka ta została następnie podzielona na działki oznaczone numerami [...] i [...], z których następnie wyodrębniono działki nr [...] i nr [...]. T. W. i L. W. są spadkobiercami zmarłej T. W., co wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] maja 1998r. sygn. [...].

Umową z dnia [...] marca 1997 r. Gmina R. sprzedała [...] Spółka z o.o. w Warszawie m. in. działkę nr [...]. Prawomocnym wyrokiem z dnia [...] września 2001r. sygn. [...] Sąd Okręgowy w G. stwierdził nieważność powyższej umowy w części dotyczącej sprzedaży działki nr [...] z uwagi na zawarcie jej z naruszeniem art. 23 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991r. Nr 30, poz. 127) z powodu niezapełnienia przez gminę spadkobiercom poprzedniej właścicielki pierwszeństwa w nabyciu działki. W dniu 8 marca 2004r. na podstawie powołanego wyżej wyroku Sądu z dnia 27 września 2001r. wpisano do księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości Gminę Miasta R. jako właściciela.

W związku z wynikiem postępowania przed sądem powszechnym wnioskiem z dnia 11 sierpnia 2003r. T. W. i L. W. wystąpili do Prezydenta Miasta R. o zwrot działki nr [...]. Po złożeniu wniosku postępowanie w sprawie prowadzone było przed Prezydentem Miasta R.. Następnie postanowieniem z dnia [...] września 2004r. Wojewoda Ś., po rozpatrzeniu wniosku pełnomocnika wnioskodawców z dnia 10 czerwca 2004r. o wyłączenie od rozpoznania sprawy Prezydenta Miasta z powodu braku bezstronności w rozpoznaniu sprawy w związku z tym, że sprawa dotyczy interesu gminy, wyznaczył do rozpoznania sprawy Starostę R. jako organ właściwy. Starosta R. zawiadomił o wszczęciu postępowania pismem z 2 września 2004r. i wyznaczył termin przeprowadzenia rozprawy. Na rozprawie w dniu [...] października 2004r. [...] Spółka z o.o w W. wystąpiła z wnioskiem o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu podając, że jest posiadaczem oraz byłym właścicielem działki i wniosła o odroczenie terminu rozprawy w celu możliwości zapoznania się z materiałem sprawy. Następnie wnioskiem z dnia 29 listopada 2004r. zażądała doręczenia uwierzytelnionego odpisu akt sprawy, wyznaczenia kolejnej rozprawy nie wcześniej niż 30 dni od doręczenia żądanych dokumentów i wezwanie na termin każdorazowo nie więcej niż dwóch świadków. Na rozprawie w dniu 2 listopada 2004r. pełnomocnik wnioskodawców negował interes prawny Spółki w prowadzonym postępowaniu. Stanowisko w tej sprawie Spółka zajęła 26 stycznia 2005r. Posiadanie przymiotu strony uzasadniała skutkami ewentualnego rozstrzygnięcia o zwrocie nieruchomości Spółce jako właścicielowi sąsiednich nieruchomości i podmiotowi uprawnionemu do żądania zwrotu poniesionych nakładów. Na rozprawie w dniu 29 listopada 2004r. organ powiadomił strony o konieczności sporządzenia operatu szacunkowego w celu ustalenia wartości zwracanej nieruchomości. Jednocześnie poinformował strony o braku środków na ten cel i konieczności wobec tego wstrzymania działań organu do czasu uzyskania środków finansowych, co miało nastąpić na początku kolejnego roku kalendarzowego. Między 29 listopada 2004r. a 21 kwietnia 2005r. nie były prowadzone żadne czynności w sprawie. Pismem z dnia 21 kwietnia 2005r. Starosta R. powiadomił pełnomocnika wnioskodawców o otrzymanym wyroku Sądu Okręgowego w G. Ośrodek Zamiejscowy w R. z dnia [...] stycznia 2005r. sygn. akt [...], którym to wyrokiem Sąd zobowiązał Gminę R. do przeniesienia na [...] z o.o. w Warszawie prawa własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. Organ poinformował pełnomocnika wnioskodawców o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w terminie 14 dni.

W dniu 28 kwietnia 2005r. okazano pełnomocnikowi wnioskodawców w/w wyrok Sądu oraz akt notarialny z dnia [...] marca 2005r. rep. A [...] sporządzony w Kancelarii Notarialnej A. G. w R., którym Gmina R. sprzedała Spółce działkę nr [...]. W § 5 ust. 2 umowy sprzedaży Prezydent Miasta R. oświadczył, że w przypadku dochodzenia w przyszłości roszczeń przez osoby trzecie wobec nieruchomości z tytułu naruszenia przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, Gmina zobowiązuje się przejąć zobowiązania wobec osób trzecich z tego tytułu tak, aby Spółka nie poniosła z tego tytułu szkody. W księdze wieczystej nr [...] dokonano w dniu 31 marca 2005r. wpisu prawa własności działki na rzecz [...] Spółki z o.o. w W.. Pełnomocnik wnioskodawców do protokołu z dnia 28 kwietnia 2005r. oświadczył, że w terminie 14 dni zajmie stanowisko w sprawie. Pismem z dnia 12 maja 2005r. zwrócił się o przedłużenie tego terminu o dwa tygodnie podając, że po ujawnieniu nowych okoliczności sprawy zajęcie stanowiska wymaga rozstrzygnięcia zagadnień prawnych i uzyskania w tym zakresie ekspertyz.

Decyzją z dnia [...] Starosta R. orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nr [...]. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami w dniu 12 stycznia 2005r. zlecono uprawnionemu rzeczoznawcy sporządzenie operatu szacunkowego, który to operat został sporządzony i złożony do akt sprawy 20 kwietnia 2005r. W dniu 19 kwietnia 2005r. Prezydent Miasta R. poinformował o treści prawomocnego wyroku z dnia [...] stycznia 2005r. sygn. akt [...] i zawartej w jego wykonaniu umowie sprzedaży z dnia 2 marca 2005r. Organ podał, że pełnomocnik wnioskodawców zwrócił się o przedłużenie terminu do zajęcia stanowiska w sprawie, jednakże w dniu 19 maja 2005r. wpłynęło do organu postanowienie Sądu Rejonowego w R. z dnia 13 maja 2005r. sygn. Dz. Kw [...] KW [...], którym oddalono wniosek T. W. o wpisanie w księdze wieczystej roszczenia o zwrot nieruchomości. Wobec otrzymania tego dokumentu organ postanowił nie czekać na złożenie pisemnego oświadczenia pełnomocnika, lecz wydać decyzję umarzającą postępowanie z uwagi na to, że w dacie wydawania decyzji nieruchomość objęta wnioskiem nie stanowiła już własności Gminy Miasta R., lecz należała do [...] Spółka z o.o. w Warszawie.

W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik wnioskodawców wniósł o jej uchylenie i umożliwienie podjęcia działań w celu zawieszenia postępowania w związku z procesem o unieważnienie czynności dokonanych przez Gminę oraz Spółkę. Niedopuszczalnym zdaniem pełnomocnika wnioskodawców jest, aby organ, który przez osiem miesięcy prowadził sprawę, nie przedłużył stronom terminu do wypowiedzenia się co do materiału sprawy.

Zaskarżoną przez [...] Sp. z o.o. - R. Spółka Komandytowa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] Wojewoda Ś. uchylił decyzję organu l instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu podał, że organ l instancji umożliwił stronom zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem, jednakże strony nie wypowiedziały się co do niego. Starosta wydał decyzję przed zajęciem stanowiska przez pełnomocnika wnioskodawców, co w ocenie tego organu narusza art. 10 k.p.a. Wskazał, że okoliczność nie może zostać udowodniona, jeżeli strona nie miała możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów. Zwrócił również uwagę na wady zebranego materiału dowodowego w części przeprowadzonych zmian gruntowych. Podał, że nieruchomość ma założoną księgę wieczystą wobec czego w zasobie geodezyjnym winny znajdować się dokumenty stanowiące podstawę jej wydzielenia.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na tę decyzję [...] Spółka z.o.o - R. Spółka Komandytowa, która to Spółka powstała na skutek przekształcenia Spółki [...], wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji. Zarzuciła naruszenie art. 10 k.p.a. przez przyjęcie, że nie zapewniono stronie czynnego udziału w postępowaniu. Podniosła, że Starosta R. zawiadomił wnioskodawców o możliwości zapoznania się z materiałem sprawy, z której to możliwości pełnomocnik wnioskodawców skorzystał i sam zobowiązał się do zajęcia stanowiska w terminie 14 dni, który to termin upłynął bezskutecznie 12 maja 2005r. Nieuwzględnienie wniosku o przedłużenie tego terminu nie może w ocenie skarżącej Spółki stanowić o naruszeniu art. 10 k.p.a. bowiem nie spowodowało niemożliwości wypowiedzenia się strony, co do zebranego materiału.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zaskarżonym do Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrokiem z dnia 18 października 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę. W uzasadnieniu podał, że jedną z zasad wiązanych z ideą państwa praworządnego jest uznanie prawa strony do rzetelnego procesu, która to zasada wiąże nie tylko prawodawcę zobowiązanego do zapewnienia w rozwiązaniach prawnych odpowiednich instytucji gwarantujących jej realizację, ale także organy prowadzące postępowanie. W tym przypadku związanie to polega na obowiązku realizacji instytucji przewidzianych przepisami prawa. Jakkolwiek zasada ta ma charakter instrumentalny, to jednak wartości jakie ma gwarantować nie mają charakteru instrumentalnego. Jej realizacja ma służyć osiągnięciu takich wartości zasadniczych dla systemu prawa i idei państwa prawnego jak legalność, sprawiedliwość, równość stron. W przepisach regulujących postępowanie przed różnymi organami, w tym przed organami administracji, przewidziane są warunki prowadzenia rzetelnego postępowania. Podstawowym warunkiem postępowania jest zasada uczestniczenia w nim osoby, której rozstrzygnięcie ma dotyczyć. Wstępnym, jakkolwiek koniecznym, lecz niewystarczającym warunkiem uczestniczenia w postępowaniu jest uzyskanie informacji o prowadzeniu postępowania. Organy państwa są obowiązane zapewnić stronom postępowania możliwość czynnego w nim uczestnictwa na wszystkich etapach przez umożliwienie brania udziału w czynnościach, składania wniosków, wyrażania swojego stanowiska, czemu służy cały szereg regulacji szczegółowych związanych z trybem wszczęcia postępowania, doręczeniami, sposobem prowadzenia postępowania dowodowego. Ocena, czy przeprowadzone postępowanie odpowiada prawnym standardom odnieść należy do konkretnego przypadku. Zasada rzetelnego postępowania realizowana jest na drodze konkretnych działań organu w indywidualnym przypadku.

Sąd I instancji zauważył, że w niniejszej sprawie organ odwoławczy uchylił decyzję organu l instancji, motywując to koniecznością uzupełnienia materiału dowodowego oraz zaniechaniem ze strony organu I instancji, polegającym na zignorowaniu wniosku strony o przedłużenie terminu do wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. W ocenie tego Sądu nie ulega wątpliwości, że w dacie zawiadomienia strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji, strona uzyskała informacje zupełnie nowe i zaskakujące. Niewątpliwie pozostałe strony postępowania miały znacznie wcześniej świadomość prowadzenia określonych działań poza wiedzą wnioskodawców. Sąd ten podkreślił, że skarżąca Spółka na etapie postępowania przed organem korzystała z gwarancji procesowych, składała wnioski co do przebiegu postępowania, argumentując to koniecznością wnikliwego zapoznania się z materiałami i prawem do ochrony swych interesów, jakkolwiek na ówczesnym etapie postępowania nie została rozstrzygnięta kwestia jej legitymacji procesowej i interesu prawnego w prowadzonym postępowaniu. Brak zatem uzasadnionych racji, aby uznać, że żądanie pełnomocnika wnioskodawców o przedłużenie terminu do zajęcia stanowiska nie mogło być uwzględnione. Sąd podkreślił, że w odróżnieniu od skarżącej Spółki, wnioskodawcy nie korzystali z usług kwalifikowanego pełnomocnika.

W okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie można zdaniem Sądu I instancji uznać, że nie doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. Wnioskodawcy zostali bowiem poinformowani o prawie do wypowiedzenia się w sprawie, jednakże z prawa tego nie skorzystali bez winy organu. Wniosek pełnomocnika wnioskodawców o przedłużenie wyznaczonego terminu jest dowodem na wolę skorzystania z przysługującego prawa. Terminy wyznaczone przez organ administracji mogą być na wniosek strony przez organ skrócone lub przedłużone. Nieuwzględnienie przez organ takiego wniosku nie znajduje w ocenie Sądu I instancji w niniejszej sprawie uzasadnienia. Nie zostało stwierdzone ziszczenie się przesłanek z art. 10 § 2 k.p.a. Nieuwzględnienie wniosku godzi natomiast w zasadę równości stron postępowania.

Sąd I instancji zauważył, że organ odwoławczy przekazał sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Zastosowanie tego przepisu jest uzasadnione koniecznością ochrony zasady dwuinstancyjności postępowania i brakiem możliwości usunięcia stwierdzonych uchybień we własnym zakresie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła [...] Sp. z o.o. - R. Spółka Komandytowa, zaskarżając wyrok w całości. Powołując się na przepis art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, polegające na obrazie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w/w ustawy przez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przez Wojewodę Ś. przepisu art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że nie zapewniono stronie (wnioskodawcy) możliwości czynnego udziału w postępowaniu.

Powołując się na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania.

W motywach skargi kasacyjnej skarżąca Spółka nie podzieliła stanowiska Sądu I instancji odnośnie naruszenia w postępowaniu administracyjnym przed organem I instancji przepisu art. 10 § 1 k.p.a. Zarzuciła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny pomimo naruszenia przez Wojewodę Ś. przepisu art. 10 § 1 k.p.a. przez jego błędną wykładnię, nie uwzględnił skargi skarżącej Spółki na decyzję Wojewody Ś., czym naruszył przepis 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Starosta R. w piśmie z dnia 21 kwietnia 2005r., doręczonym pełnomocnikowi wnioskodawców w dniu 25 kwietnia 2005r., poinformował wnioskodawców o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Protokół rozprawy z dnia 28 kwietnia 2005r. potwierdza, że pełnomocnik wnioskodawców - J. S. zapoznał się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i dobrowolnie zobowiązał się, że w terminie 14 dni zajmie stanowisko w sprawie, co zostało zaprotokołowane. Termin ten upłynął w dniu 12 maja 2005r., jednakże w tym dniu wnioskodawcy nie złożyli końcowego oświadczenia.

Podkreślono, że organ I instancji nie narzucił wnioskodawcy żadnego terminu w celu złożenia końcowego oświadczenia. Pozostawił to wolnemu wyborowi pełnomocnikowi wnioskodawcy, który bezpośrednio po zapoznaniu się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym wniósł o wyznaczenie 14-dniowego terminu na zajęcie stanowiska. Pełnomocnik wnioskodawców bez winy organu I instancji nie skorzystał z przysługującego mu prawa do złożenia końcowego oświadczenia w sprawie.

Podniesiono także, że Starosta R. nie wydał decyzji bezpośrednio po upływie terminu do złożenia przez wnioskodawców końcowego oświadczenia w sprawie, który to termin upłynął w dniu 12 maja 2005r. Nie wydał również decyzji w dniu 16 maja 2005r. i zaraz po upływie tego terminu, w którym to dniu otrzymał od pełnomocnika wnioskodawców pismo z wnioskiem o przedłużenie terminu do złożenia końcowego oświadczenia w sprawie o kolejne 14 dni. Powodem wydania przez Starostę R. decyzji był fakt otrzymania w dniu 19 maja 2005r. postanowienia Sądu Rejonowego w R. oddalającego wniosek wnioskodawców o wpisanie w księdze wieczystej Kw nr [...] roszczenia o zwrot działki nr [...]. Dopiero otrzymanie tego postanowienia Sądu Rejonowego w R. w aspekcie zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w G. Ośrodek Zamiejscowy w R. z dnia [...] stycznia 2005r. oraz aktu notarialnego z dnia [...] marca 2005r., na podstawie którego Gmina R. sprzedała skarżącej Spółce działkę nr [...] zadecydowało, że organ l instancji wydał decyzję umarzającą postępowanie w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Zdaniem skarżącej Spółki, w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego Starosta R. słusznie stwierdził, że nieruchomość będąca przedmiotem postępowania nie była własnością Gminy R., lecz [...] Spółka z o.o. - R. Spółka Komandytowa, co zgodnie z art. 105 k.p.a. powodowało, że postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć. W tej sytuacji wobec zaistnienia negatywnej przesłanki do kontynuowania postępowania, wniosek pełnomocnika wnioskodawców o przedłużenie terminu do zajęcia stanowiska zmierzał wyłącznie do przedłużania postępowania.

Z powyższych względów, stanowisko Sądu I instancji odnośnie naruszenia przez Starostę R. art. 10 k.p.a. jest zdaniem skarżącej Spółki niezasadne.

W ocenie skarżącej w postępowaniu przed organem l instancji nie została naruszona zasada zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu wynikająca z art. 10 k.p.a., gdyż organ l instancji zagwarantował wnioskodawcy wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego poprzez powiadomienie pismem z dnia 21 kwietnia 2005r. pełnomocnika wnioskodawców o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie z czego pełnomocnik wnioskodawców skorzystał w dniu 28 kwietnia 2005r. oraz poprzez udzielenie, zgodnie z wnioskiem pełnomocnika wnioskodawców, 14 dniowego terminu na złożenia końcowego oświadczenia w sprawie. Realizacja prawa do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego zależy od woli strony. Prawo to podlega ograniczeniu czasowemu mającemu na celu zapobieżenie przedłużaniu postępowania. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz piśmiennictwo podniesiono, że w świetle art. 10 § 1 k.p.a. strona ma prawo i powinna wypowiedzieć się co do zebranych dowodów w wyznaczonym terminie, zaś organ administracji ma obowiązek wstrzymania się od wydania decyzji, ale tylko do czasu złożenia tego oświadczenia w wyznaczonym terminie. Naruszenie przepisu art. 10 § 1 k.p.a. ma miejsce dopiero wtedy, gdy wnioskodawca nie zapewni stronie czynnego udziału w sprawie i nie umożliwi wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, a nie wtedy, gdy strona nie wypowie się, chociaż miała taką możliwość zapewnioną przez organ administracji, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Podniesiono, ze przepis art. 10 § 1 k.p.a. nie nakłada na organ administracji obowiązku oczekiwania bez ograniczeń czasowych na wypowiedzenie się przez stronę co do zebranego materiału dowodowego.

Niezasadne jest również, zdaniem skarżącej, w okolicznościach faktycznych sprawy stwierdzenie Sądu I instancji, że nieuwzględnienie wniosku pełnomocnika wnioskodawców przez Starostę R. o przedłużenie terminu na złożenie ostatecznego oświadczenia w sprawie godzi w zasadę równości stron postępowania. Wnioskodawcy zostali bowiem zawiadomieni o możliwości przeglądania zebranych materiałów w sprawie i na ich wniosek został im zakreślony termin 14 dni na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów. Z prawa tego nie skorzystali w terminie przez nich samych zakreślonym wobec czego organ l instancji wydał w sprawie decyzję zwłaszcza, że w świetle otrzymanego postanowienia Sądu Okręgowego w G. Ośrodek Zamiejscowy w R. oraz postanowienia Sądu Rejonowego w R. nieruchomość nie stanowiła własności Gminy R., lecz skarżącej Spółki, przez co postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe.

Zdaniem skarżącej Spółki, zasada równości stron w postępowaniu została zachowana. Byłaby ona naruszona, gdyby organ l instancji udzielił kolejnego terminu wnioskodawcom na wypowiedzenie się w sprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną L. i T. W. wnieśli o jej oddalenie, podzielając stanowisko Sądu I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzi w niniejszej sprawie. Zatem sprawa ta mogła być przez Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznana tylko w granicach zakreślonych skargą kasacyjną.

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają między innymi wymienione w art. 176 p.p.s.a. podstawy kasacyjne, które zgodnie z art. 174 tej ustawy mogą stanowić: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W podstawach kasacji wnoszący skargę kasacyjną musi wskazać konkretną normę prawa materialnego, czy procesowego, której naruszenie zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu.

W niniejszej sprawie strona skarżąca oparła skargę kasacyjną na podstawie kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, polegającego na obrazie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w/w ustawy przez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przez Wojewodę Ś. przepisu art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że nie zapewniono stronie (wnioskodawcy) możliwości czynnego udziału w postępowaniu.

Zarzut ten nie jest zasadny. Zgodnie z utrwalonym już w tym względzie poglądem orzecznictwa naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. będzie miało miejsce wówczas, gdy kontrolując legalność zaskarżonej decyzji (bądź postanowienia) sąd nie dostrzeże, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy postępowania, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie oceni ich wpływ na wynik sprawy administracyjnej, przy czym w obu wypadkach ta wadliwość w rozumowaniu sądu musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej aby można było na tej podstawie oprzeć skargę kasacyjną. (por. wyrok NSA z 30.11.2004r., sygn. GSK 967/04, LEX nr 184001). W wyroku z dnia 30.11.2005r. sygn. FSK 2396/04 (LEX nr 187531) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Nie jest wystarczające do podważenia wyroku powołanie wyłącznie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), gdyż przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Zarzut naruszenia wskazanego przepisu podnieść można jedynie w powiązaniu z odpowiednim przepisem procedury administracyjnej. "Inne naruszenie przepisów postępowania", o jakim mowa w przytoczonej regulacji musi zatem dotyczyć oceny konkretnych przepisów postępowania dokonanej przez Sąd I instancji, nie może natomiast polegać na błędnej, czy mało wyczerpującej argumentacji Sądu." Podnosząc zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. strona wnosząca skargę kasacyjną powiązała zarzut naruszenia wskazanego przepisu prawa z art. 10 § 1 k.p.a. Zarzut ten aczkolwiek dobrze postawiony, nie może jednak odnieść zamierzonego skutku. Wbrew bowiem odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącej Spółki zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji co do tego, że rozpatrując odwołanie wnioskodawców od decyzji Starosty R. z dnia [...] orzekającej o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, trafnie Wojewoda Ś. uznał w okolicznościach faktycznych sprawy, że w postępowaniu przed organem administracji I instancji został w sposób istotny naruszony przepis art. 10 § 1 k.p.a. Organ I instancji zakończył bowiem toczące się przed tym organem postępowanie przez wydanie w dniu [...] decyzji przed zajęciem w sprawie stanowiska przez pełnomocnika wnioskodawców i wypowiedzeniem się co do przeprowadzonych dowodów. Wprawdzie, jak podkreślono w skardze kasacyjnej, w postępowaniu przed organem I instancji został na wniosek pełnomocnika wnioskodawców zakreślony temuż pełnomocnikowi zaproponowany przez niego samego termin 14 dni na zajęcie stanowiska w sprawie, w którym to terminie pełnomocnik nie zajął stanowiska, jednak zauważyć należy, że w ostatnim dniu tego terminu pełnomocnik wnioskodawców wniósł o przedłużenie terminu, motywując zgłoszony wniosek koniecznością rozstrzygnięcia zagadnień prawnych i uzyskania stosownych ekspertyz, który to wniosek został przez organ I instancji zignorowany. Zważyć przy tym należy, że w przeciwieństwie do skarżącej Spółki wnioskodawcy nie korzystali z usług kwalifikowanego pełnomocnika. Trafnie zauważa w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji, że do okoliczności konkretnego przypadku należy odnieść ocenę, czy przeprowadzone postępowanie odpowiada prawnym standardom, w tym zatem także ustanowionej w art. 10 § 1 k.p.a. zasadzie czynnego udziału stron w postępowaniu. W wyroku z dnia 04.04.1997r. sygn. III SA 1795/95 (LEX nr 29916) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, zgodnie z którym: "Naruszenie zagwarantowanej stronie ustawowo zasady czynnego jej udziału w postępowaniu, we wszystkich jego istotnych czynnościach, stanowi kwalifikowaną wadę procesową tego postępowania, niezależnie od tego, czy miało, czy też nie, wpływ na treść decyzji". Trafnie zauważa Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że w dacie zawiadomienia pełnomocnika wnioskodawców o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji, wnioskodawcy oraz ich pełnomocnik uzyskali informacje zupełnie nowe i zaskakujące. Pozostałe strony postępowania miały znacznie wcześniej świadomość prowadzenia określonych działań poza wiedzą wnioskodawców. Nie można w tych okolicznościach sprawy uznać za zasadny podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia wskazanych w niej przepisów postępowania. W wyroku z dnia 10.12.1997r. sygn. I SA/Gd 409/96 (Biul. Skarb. 1998/2/16) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Termin zakreślony stronie do zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym musi być terminem realnym (uwzględniającym chociażby obszerność zebranego w sprawie materiału dowodowego), umożliwiającym nie tylko zapoznanie się z tym materiałem, ale i danie stronie czasu do ustosunkowania się do tegoż materiału, zwłaszcza, gdy jest kilka kwestii spornych i to skomplikowanych". Zignorowanie przez organ I instancji wniosku pełnomocnika wnioskodawców o przedłużenie terminu do wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów i wydanie w sprawie decyzji kończącej postępowanie w danej instancji w sytuacji, gdy zostały w sprawie ujawnione zupełnie nowe informacje oraz dowody i gdy pełnomocnik wnioskodawców nie jest pełnomocnikiem kwalifikowanym, daje podstawy do przyjęcia, że w sprawie została naruszona ustanowiona w art. 10 § 1 k.p.a. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu. Skutkiem bowiem zignorowania zgłoszonego wniosku o przedłużenie terminu do zajęcia stanowiska w sprawie było uniemożliwienie stronie zgłaszającej ów wniosek podjęcia czynności procesowych w obronie swoich interesów. W wyroku z dnia 19.06.1998r. sygn. I SA/Lu 652/97 (LEX nr 34721) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "gwarantowana w art. 10 § 1 k.p.a. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, obliguje organ prowadzący postępowanie do stworzenia stronie prawnych możliwości podejmowania czynności procesowych w obronie swoich interesów."

Naruszenie ustanowionej w art. 10 § 1 k.p.a. zasady czynnego udziału stron w postępowaniu uprawnia organ odwoławczy do uchylenia decyzji wydanej przez organ I instancji.

Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku autora skargi kasacyjnej, zgodzić się też należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że w przytoczonych wyżej okolicznościach faktycznych sprawy i w sytuacji, gdy skarżąca Spółka na etapie postępowania przed organem korzystała z gwarancji procesowych, składała wnioski co do przebiegu postępowania, argumentując to koniecznością wnikliwego zapoznania się z materiałami i prawem do ochrony swych interesów, nieuwzględnienie wniosku pełnomocnika wnioskodawców o przedłużenie terminu do wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów i zajęcia stanowiska w sprawie, godzi w zasadę równości stron postępowania.

W tej sytuacji podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia wskazanych w niej przepisów podstępowania uznać należy za nieusprawiedliwiony.

Skarga kasacyjna podlegała zatem oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).