Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 467/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2014-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 15 ust. 2 w zw. z art. 11 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Szumilas Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2014 r. sprawy ze skargi K.G. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej K.G. kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Burmistrz decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] - powołując się na przepis art. 15 ust. 2 w zw. z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludność i dowodach osobistych (Dz. U z 2006 r. nr 139 poz. 993 określanej dalej jako u.e.l. ) - orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego z budynku mieszkalnego przy ul. [...] w miejscowości [...] K.G..

W uzasadnieniu organ wskazał, iż wnioskodawcą w postępowaniu był Z.G.. Właścicielem lokalu – jak wynika z zapisów księgi wieczystej nr KW [...] – jest Z.G.. Podkreślił ponadto, iż w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego przesłuchano w charakterze strony postępowania – Z.G. oraz K.G. oraz w charakterze świadka H.B.. Z wyjaśnień złożonych przez K.G. w toku postępowania wynika, iż nie przebywa ona w miejscu zameldowania na pobyt stały, ponieważ obawia się o swoje zdrowie i życie. Obecnie nie ma dostępu do lokalu ponieważ Z.G. zmienił zamki. Podkreślała również, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, a wynikało z obawy o bezpieczeństwo.

W toku postępowania K.G. zwróciła się o zawieszenie postępowania w sprawie wymeldowania ponieważ złożyła w Sadzie Rejonowym Zamiejscowy Wydział Cywilny wniosek o przywrócenie posiadania spornego budynku mieszkalnego. Organ postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. odmówił zawieszenia postępowania w sprawie. Ponadto organ przeprowadził oględziny w dniu [...] grudnia 2013 r. w toku których ustalono, iż w lokalu mieszkalnym, położonym w [...], znajdują się przedmioty należące do K.G.. Ponadto w oparciu o jej oświadczenie ustalono, iż przyjeżdża ona odbierać pocztę oraz przywoziła karmę dla psa. Z.G. potwierdził, iż K.G. w lokalu nie zamieszkuje od ponad trzech lat, zaś pojawiła się w nim dotychczas dwukrotnie. W efekcie przeprowadzonych czynności ustalono, iż K.G. zameldowana dnia [...] kwietnia 1981r. na pobyt stały w budynku mieszkalnym przy ul. [...] nie zamieszkuje w tym lokalu od ponad 3 lat. Obecnie zamieszkuje bowiem w miejscowości [...].

Organ I instancji podkreślił, iż sam zamiar zamieszkiwania w lokalu musi być połączony z przebywaniem w nim, polegającym na koncentracji swych osobistych i majątkowych interesów. Ochrona posiadania wygasa, jeśli nie będzie dochodzona w ciągu roku od dnia naruszenia ( art. 344 § 2 k.c.) . Jeżeli zaś dana osoba w ciągu roku nie podejmie żadnych kroków w celu przywrócenia naruszonego posiadania, świadczy to o woli opuszczenia miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.e.l.

Organ wskazał również, iż nawet jeśli samo opuszczenie lokalu nie ma charakteru dobrowolnego, to utrzymywanie fikcji zameldowania nie jest stanem pożądanym. Instytucja zameldowania ma charakter wyłącznie ewidencyjny i powinna odzwierciedlać stan faktyczny wskazujący aktualne miejsce pobytu danej osoby. Stosownie do treści art. 10 ust. 2 u.e.l., aby uznać, pobyt danej osoby w lokalu jako pobyt stały, konieczne jest przebywanie w tym lokalu i wola stałego przebywania w nim, czyli koncentracji swoich spraw życiowych w jego obrębie. Ustalony stan faktyczny i prawny, zdaniem organu, świadczy o zaistnieniu przesłanek określonych w art. 15 ust. 2 u.e.l., uzasadniających wymeldowanie K.G..

Wnosząc odwołanie od powyższej decyzji K.G. wskazała, iż mąż jest recydywistą w zakresie znęcania się nad rodziną. Jego powrót z zakładu karnego był przyczyną opuszczenia przez nią spornego lokal w obawie o swoje życie i zdrowie. Podkreśliła, iż zachowała klucz do mieszkania i często tam bywała, zawsze z koleżanką lub sąsiadką. Dokarmiała psa, odbierała korespondencję. Po zmianie zamków Z.G. nie chciał udostępnić jej kluczy do mieszkania. Wizja lokalna z dnia [...] grudnia 2013 r. potwierdziła, że w lokalu znajdują się należące do niej rzeczy. Ponadto podkreśliła, iż złożyła wniosek do Sądu Rejonowego o przywrócenie posiadania, a postępowanie organu było nieprawidłowe, zaś ustalenia stanu faktycznego niekompletne, co narusza art. 7 i art. 77 k.p.a.

Wojewoda decyzją z dnia [...] kwietnia 2014r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza.

Organ odwoławczy odwołując się do treści art. 15 ust. 2 u.e.l. podkreślił, że miejsce stałego pobytu, to miejsce w którym dana osoba realizuje swoje podstawowe czynności życiowej, a w szczególności mieszka, nocuje, przechowuje rzeczy niezbędne do bytowania. Zaś samo zameldowanie, stosownie do treści art. 10 ust. 2 u.e.l., ma walor jedynie ewidencyjny i powinno odzwierciedlać istniejący stan faktyczny. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się natomiast pogląd, iż o wymeldowaniu orzec można w sytuacji, gdy opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. O opuszczeniu lokalu można mówić wówczas, gdy dana osoba w nim nie przebywa, a ponadto ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, koncentrując swoje życie – sprawy osobiste i majątkowe - wokół nowego ośrodka. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny, przez złożenie stosownego oświadczenia, bądź dorozumiany – poprzez zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej życiowej aktywności w innym miejscu. W tym zakresie ocenia się nie tylko długość okresu, przez jaki pozostaje ona poza miejscem stałego pobytu, ale również jej zachowanie, wyrażające wolę opuszczenia danego lokalu, polegające zwłaszcza na zamieszkaniu w innym miejscu i skoncentrowaniu tam swoich spraw życiowych. Nie jest dobrowolnym opuszczenie lokalu, jeśli dana osoba została do tego zmuszona, jeżeli podjęła prawem przewidziane środki w celu obrony swoich praw do przebywania w tym lokalu. W konsekwencji organ uznał, na podstawie postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ I instancji, iż odwołująca się nie zamieszkuje w spornym lokalu od ponad trzech lat. Jednocześnie zamieszkuje w tym czasie nieprzerwanie w miejscowości [...]. Tym samym można uznać, iż spełniony został wymóg opuszczenia lokalu. Wprawdzie odwołująca uważa, że opuszczenie lokalu nie miało charakteru dobrowolnego, bowiem zmuszona była do jego opuszczenia przez agresywne zachowanie męża. Jednakże jak sama wskazała opuściła lokal w okresie, gdy mąż przebywał w zakładzie karnym. Tym samym nie można uznać, iż została ona zmuszona do opuszczenia spornego lokalu. Wiąże ona swój powrót do lokalu ze sprawą podziału majątku albo opuszczeniem go przez małżonka. Obecnie nie mieszka ona w tym lokalu, który stanowi pustostan. Z informacji udzielonej przez Policję może ona powrócić do spornego lokalu. Okoliczność, iż tego nie uczyniła, nie może być uznana za przejaw zamiaru powrotu do spornego lokalu. Ponadto organ odwoławczy uznał, iż opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny, bowiem przez okres trzech lat nie podjęła ona żadnych kroków prawnych zmierzających do przywrócenia naruszonego posiadania. Odwołująca zamieszkuje obecnie w [...], gdzie skoncentrowała swoja aktywność życiową.

Powyższe okoliczności pozwoliły – w ocenie organu Ii instancji - na uznanie, iż w sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 15 ust. 2 u.e.l. , uzasadniające wymeldowanie. K.G..

Ponadto organ podkreślił, iż postępowanie przed organem I instancji przeprowadzono w sposób prawidłowy i wyczerpujący czyniąc zadość dyspozycji art. 7 i art. 77 k.p.a.

K.G. wnosząc skargę na powyższe rozstrzygnięcie zarzuciła mu naruszenie art. 15 ust. 2 u.e.l. poprzez zastosowanie tego przepisu i wydanie decyzji w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Burmistrza w zakresie wymeldowania K.G. ze stałego miejsca pobytu z budynku mieszkalnego w miejscowości [...], podczas, gdy opuszczenie tego budynku nie miało dobrowolnego i trwałego charakteru, art. 77 § 1 k.p.a . w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji w oparciu o niekompletny i powierzchowny materiał dowodowy, w sytuacji, gdy skarżąca jednoznacznie podnosiła, iż okoliczności sprawy wskazują na fakt, iż z budynku mieszkalnego znajdującego się w [...], nie wyprowadziła się dobrowolnie, a jedynie pod przymusem i w obawie o swoje zdrowie i życie - z uwagi na agresywne zachowanie swojego byłego męża, który powrócił do tego budynku po zakończeniu odbywania kary pozbawienia wolności, art. 80 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego, a w wyniku tego uznanie, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na przyjęcie, iż "trwale i dobrowolnie opuściła lokal przy ul. [...], a tym samym możliwe jest jej administracyjne wymeldowanie", podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że nie opuściła tegoż lokalu dobrowolnie, a nadto jej zamiarem jest powtórne w nim zamieszkanie, jak tylko okaże się to możliwe.

Ponadto prowadzonemu postępowaniu zarzuciła naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a mianowicie: art. 6 k.p.a. ( zasada praworządności ) poprzez prowadzenie postępowania i wydanie zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem przepisów prawa, w sytuacji gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dał podstaw do wydania takiej decyzji, art. 7 k.p.a. (zasady prawdy obiektywnej) poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o niekompletny, powierzchowny, wewnętrznie sprzeczny i niespójny materiał dowodowy, art. 8 k.p.a. (zasada pogłębiania zaufania do organów administracji) i art. 11 k.p.a. (zasada wyjaśniania zasadności przesłanek) poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu i niekompletny, powierzchowny, wewnętrznie sprzeczny i niespójny materiał dowodowy, w sytuacji gdy konsekwencje wykonania decyzji ma ogromne znaczenie dla skarżącej, art. 10 § 1 k.p.a. (zasada wysłuchania stron) poprzez uniemożliwienie stronie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań, w sytuacji gdy obowiązek taki został bezwzględnie nałożony na organ prowadzący postępowanie w trybie administracyjnym.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasadzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie , przywołując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji .

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym badana jest co do zasady wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa, obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu, do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość przyjętej procedury. Dokonując oceny we wskazanym zakresie sądy administracyjne nie mogą zatem brać pod uwagę argumentów natury słusznościowej, czy celowościowej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu. W rozpoznawanej sprawie skarga wniesiona została na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza odmawiającej wymeldowanie .

Przeprowadzona przez sąd - według wskazanych powyżej kryteriów - kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że jest ona dotknięta wadami uzasadniającymi wyeliminowanie jej z porządku prawnego w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a.

Instytucja wymeldowania została uregulowana w art. 15 u.e.l. Stosownie do treści art. 15 ust. 2 tej u.e.l. organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

W sytuacji gdy pobyt stały bądź czasowy danej osoby w określonym miejscu jest kwestią sporną pomiędzy stronami sprawy administracyjnej, kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma ustalenie tej okoliczności na podstawie dostępnego materiału dowodowego.

Wskazać należy, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm. określanej dalej jako k.p.a. ). Oznacza to działanie w oparciu o obowiązującą normę prawną, prawidłowe ustalenie znaczenia tej normy, niewadliwe dokonanie subsumpcji oraz niewadliwe ustalenie następstw prawnych. Dotyczy to zastosowania zarówno normy prawa materialnego jak i procesowego. Obowiązkiem organów administracji publicznej jest takie prowadzenie akt postępowania administracyjnego, by należycie odzwierciedlały przebieg postępowania. Dopiero bowiem takie akta pozwalają przyjąć, że utrwalone w nich czynności procesowe należycie oddają przebieg postępowania, a nadto upoważniają do dokonania oceny, czy ustalenia oparte na utrwalonych w aktach dowodach są prawidłowe. Wyrażona zaś w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej odnosi się w równym stopniu do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego i dowodowego, jak i do stosowania norm prawa materialnego, to jest do całokształtu przepisów prawnych służących załatwieniu sprawy. Organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a., a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku strony. Zasada zaufania obywateli do organów państwa ( art. 8 k.p.a. ) uznawana jest bowiem za klamrę, która spina całość ogólnych zasad postępowania. Jest to zasada najszersza pod względem zakresu. Można w niej pomieścić bogaty katalog zasad ogólnych. Niewątpliwie bowiem pogłębianiu zaufania obywateli do organów państwa służy podejmowanie wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, uwzględnianie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, udzielanie należytej i wyczerpującej informacji, zapewnienie stronom czynnego udziału na każdym etapie postępowania, wyjaśnianie zasadności przesłanek, którymi organ kieruje się przy załatwianiu sprawy czy szybkość postępowania organu. Podkreślić należy, że zasada szybkości postępowania określona w art. 12 k.p.a. jest współzależna z zasadą prawdy obiektywnej. Kładąc na szali te dwie zasady trzeba dojść do wniosku, że szybkość prowadzonego postępowania nie może pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wnikliwość i sprawność działania organu administracji, o których mowa w art. 12 k.p.a., nie może polegać na nieuzasadnionym pośpiechu i związanym z nim naruszeniem gwarancji procesowych strony postępowania i zbieraniu materiału dowodowego w sposób sprzeczny z zasadami przeprowadzenia dowodów , określonymi w k.p.a.

Problematyka dotycząca katalogu dowodów w postępowaniu administracyjnym, ich charakterystyka, sposób w jaki należy je przeprowadzać oraz utrwalać określone fakty na potrzeby prowadzonego postępowania oraz w jaki sposób należy zapewnić stronom postępowania możliwość udziału w przeprowadzaniu dowodów, zostały uregulowane w Dziale II k.p.a. pt. "Postępowanie", począwszy od art. 61 tej ustawy.

Dla potrzeb niniejszej sprawy wskazać należy, iż w myśl art. 67 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej sporządza zwięzły protokół z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że czynność została w inny sposób utrwalona na piśmie. Jak wynika z treści art. 67 § 2 pkt 2 i 3 k.p.a., protokół sporządza się m.in. z przesłuchania strony, świadka, biegłego oraz z oględzin i ekspertyz dokonywanych przy udziale przedstawiciela organu administracji publicznej. Protokół sporządza się tak, aby z niego wynikało, kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby (art. 68 § 1 k.p.a.). Protokół odczytuje się wszystkim osobom obecnym, biorącym udział w czynności urzędowej, które powinny następnie protokół podpisać. Odmowę lub brak podpisu którejkolwiek osoby należy omówić w protokole (art. 68 § 2 k.p.a.). Protokół przesłuchania powinien być odczytany i przedstawiony do podpisu osobie zeznającej niezwłocznie po złożeniu zeznania (art. 69 § 1 k.p.a.). Jeżeli chodzi o katalog dowodów w postępowaniu administracyjnym, w myśl art. 75 § 1 k.p.a. zasadą jest, iż jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Strony powinny być przy tym zawiadomione o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem (art. 79 § 1 k.p.a.) oraz powinny mieć zapewnione prawo udziału w przeprowadzeniu dowodu, możliwość zadawania pytań świadkom, biegłym, pozostałym stronom oraz składać wyjaśnienia (art. 79 § 2 k.p.a.). Przy czym w doktrynie zasadnie się podnosi, iż obowiązek zawiadamiania stron o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu odnosi się do każdego z nich, a wynika on z ogólnej zasady zapewniania stron czynnego udziału w stron w postępowaniu administracyjnym, którą statuuje art. 10 § 1 k.p.a. (por. Z. Janowicz, K.P.A. Komentarz, Warszawa 1999, s. 233). W przypadku przeprowadzania dowodu z zeznań świadka istotnym wymogiem jest konieczność uprzedzenia świadka przez organ przed odebraniem zeznania o prawie odmowy odpowiedzi na pytania (którego zakres określa ustawa) oraz o odpowiedzialności za fałszywe zeznania (art. 83 § 3 k.p.a.). Nadto w myśl art. 85 § 1 k.p.a. w razie potrzeby organ administracji publicznej może przeprowadzić oględziny.

Podkreślenia wymaga, iż tylko prawidłowo sporządzony protokół tj. zgodnie z zasadami określonymi w art. 68 §1 i 2 k.p.a. może stanowić podstawę do dokonania ustaleń faktycznych w sprawie (por. J.Malanowski /w/ M.Wierzbowski, A.Wiktorowska, K.P.A. Komentarza, Warszawa 2013, s. 398 ). Okoliczności istotne powinny zatem być stwierdzone środkami dowodowymi przewidzianymi przez k.p.a. Środki te m.in. zeznania świadków mają wartość dowodową tylko wówczas, gdy zostały przez organ utrwalone w formie protokołu zgodnie z art. 67 i następnych k.p.a. Powyższe okoliczności nie mogą zatem zostać uznane za udowodnione wówczas, jeżeli zostały utrwalone w postaci zwykłych adnotacji czy oświadczeń ( por. wyroki : NSA z 13 lipca 1999 r., IV SA 1210/97, LEX nr 47906; WSA w Szczecinie z 19 grudnia 2007 r., II SA/Sz 952/07, LEX nr 489109; WSA w Łodzi z 13 sierpnia 2008 r., LEX nr 565984).

W niniejszej sprawie postępowanie dowodowe poprzedzające wydanie przez organ I instancji, a następnie zaakceptowanie przez organ odwoławczy zostało przeprowadzone z licznymi, daleko idącymi naruszeniami wskazanych wyżej przepisów k.p.a.

Zważyć przede wszystkim należy, iż organ I instancji , a za nim również organ odwoławczy, czyniąc ustalenia powołuje się na pismo S.G., który nie został przesłuchany w charakterze świadka, poprzestano tylko na jego pisemnym oświadczeniu wbrew powyższym zasadom zakazującym zastępowania zeznań świadka pisemnymi oświadczeniami. Przy czym analiza tego oświadczenia wskazuje, iż powyższy świadek dysponował wiedzą o szeregu istotnych okolicznościach mających znaczenie w niniejszej sprawie (m.in. co do okresu zamieszkiwania skarżącej z jego bratem H.G. oraz zamieszkiwania aktualnie przez wnioskodawcę poza miejscem spornego lokalu, a tym samym pozostawania spornego lokalu jako "pustostanu"). Tym samym S.G. powinien zostać przesłuchany jako świadek, pouczony o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania (art. 83 § 3 k.p.a.), jego zeznania powinny zostać utrwalone w formie osobnego protokołu (art. 67 k.p.a.), który powinien zostać mu przedstawiony do podpisu (art. 68 § 2 k.p.a.).

Ponadto organ I instancji przesłuchał świadka i wysłuchał strony, nie informując ich o zamiarze przeprowadzenia tych wszystkich dowodów, a jedynie wzywając ich w celu przesłuchania jak stron . W konsekwencji w poszczególnych czynnościach nie uczestniczyły strony, z prawem do zadawania świadkowi i słuchanej stronie pytań, udzielania wyjaśnień, co uchybia powołanemu przepisowi art. 79 § 1 i 2 k.p.a.

Podkreślić należy, iż zachowanie wymagań określonych w art. 79 k.p.a. jest bezwzględnym obowiązkiem organów administracji państwowej. Uchybienie tym przepisom, w szczególności, jeżeli przeprowadzone bez udziału strony i kwestionowane przez nią dowody stanowiły podstawę rozstrzygnięcia w sprawy, uznać należy za naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie danej sprawy (por. F. Elżanowski /w/, M. Wierzbowski, A. Wiktorowska, K.P.A. Komentarza, Warszawa 2013, s. 432 i powołane tamże orzecznictwo ) .

Nadto organ przeprowadził oględziny, z których sporządzono notatkę służbową, co uchybia art. 67 § 1 i § 2 pkt 3 k.p.a. Wprawdzie na notatce tej znajdują się podpisy stron, jednakże nie pod całością, lecz pod fragmentami zawierającymi jedynie wypowiedzi stron.

Tak wadliwie przeprowadzone postępowanie nie może być przedmiotem oceny i podstawy formułowania twierdzeń co do stanu faktycznego sprawy ( art. 80 i art. 81 k.p.a. ).

Podkreślenia wymaga, iż szczególna dbałość o właściwą formę czynności procesowych i konieczność wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz jego rozpatrzenia wynikała ze spornego charakteru sprawy i jej okoliczności. Zgodzić się należy za skarżącą, iż niezależnie od tego, iż dowody zostały od strony proceduralnej zebrane w sposób ułomny, to postępowanie zostało przeprowadzone ponadto w sposób powierzchowny – z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a.- i to w sytuacji, gdy sprawa nie należała do typowych jakie mają miejsce na tle stosowania przepisu art. 15 ust. 2 u.e.l.

Rację mają wprawdzie organy orzekające w niniejszej sprawie, powołując się na ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych, iż za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, gdy osoba opuściła miejsce pobytu co prawda wbrew swej woli, lecz nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, w tym nie skierowała do sądu żądania nakazania przywrócenia utraconego posiadania (por. wyrok NSA z dnia 17 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1441/09, LEX nr 746543; wyrok NSA z dnia 15 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2213/10, LEX nr 1138109).

Jednakże w niniejszej sprawie skarżąca wprawdzie nie kwestionowała, iż opuściła lokal ok. 3 lat temu, jednakże nie utraciła władztwa nad tym lokalem, gdyż regularnie w tym lokalu przebywała, stąd występowanie z powództwem o ochronę posiadania - przynajmniej do października 2013 r., kiedy wedle jej twierdzeń utraciła władztwo w związku z wymianą zamków - było pozbawione jakiegokolwiek sensu. A kiedy utraciła to władztwo niezwłocznie z tym powództwem wystąpiła. W związku z tym organ powinien przede wszystkim w sposób wyjątkowo wnikliwy zbadać kwestię, czy istotnie skarżąca trwale opuściła sporny lokal, czy też jedynie czasowo, skoro do października 2013 r. regularnie w nim przebywała, co może stanowić wyraźną manifestację woli dalszego zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Charakter tego przebywania powinien być zbadany również w kontekście tego, iż z kolei wnioskodawca twierdził , iż widział skarżącą przez powyższy okres jedynie dwa razy i żadnych zamków nie zmieniał. Stąd organ powinien nie tylko opisać wersje zdarzeń przedstawione strony, ale również rozstrzygnąć na podstawie zgromadzonego materiału, które okoliczności uznaje za ustalone. Ponadto okoliczność przebywania skarżącej powinna zostać określona w taki sposób, aby bez wątpliwości można było zakwalifikować je w kontekście przesłanek określonych w art.15 ust. 2 u.e.l. tj. na czym ono konkretnie polegało w stopniu, który pozwoliłby skonstatować, która z miejscowości stanowi jej miejsce pobytu tymczasowego, a które pobytu stałego. Przy czym organ nie może poprzestać na zdawkowych wypowiedziach skarżącej w tym zakresie. Pomocne w tym zakresie może być przeprowadzenie nie tylko oględzin spornego lokalu, ale również lokalu w [...]. Istotne w ocenie dobrowolności opuszczenia przez skarżącą , a pośrednio również trwałości opuszczenia było – czego zaniechały organy obu instancji - wnikliwe ustalenie okoliczności i przyczyn opuszczenia tego lokalu przez skarżącą, a mianowicie kiedy skarżąca rzeczywiście opuściła lokal, czy było to czasowo powiązane z zakończeniem przez męża wykonywania kary pozbawienia wolności , a w konsekwencji, czy rzeczywiście można mówić o jakimkolwiek przymusie psychicznym, czy też wolą skarżącej było dokonanie zmiany swojego centrum życiowego.

Powyższe uwagi mają istotne znaczenie w świetle art. 15 ust. 2 u.e.l. Zważyć bowiem należy, iż opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego ma charakter trwały świadczy nie tylko fizyczne i długotrwałe nieprzebywanie osoby pod wskazanym adresem, ale zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych, który jest połączony z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 654/12, LEX nr 1305805; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. akt III SA/GL 370/12, LEX nr 1253909; wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 1058/11, LEX nr 1109944). Przez trwałość opuszczenia lokalu należy natomiast rozumieć przebywanie poza miejscem stałego zameldowania z równoczesnym brakiem zamiaru stałego przebywania w miejscu dotychczasowego stałego zameldowania oraz z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1556/10 ).

Powyższe świadczy o naruszeniu przez organy orzekające powołanych powyższej przepisów postępowaniu w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w konsekwencji uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a i art. 135 p.p.s.a.

Przedwczesne byłoby natomiast wypowiadanie się przez sąd o kwestiach materialnoprawnych sprawy, tzn. czy wobec skarżącej zaistniały materialnoprawne przesłanki do wymeldowania jej z pobytu stałego, gdyż podstawą takich ocen może być jedynie prawidłowo przeprowadzone postępowania oraz dokonanie niezbędnych ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o wszechstronnie zgromadzony materiał dowodowy w tak przeprowadzonym postępowaniu. Ponadto należy zaznaczyć, iż zarówno organ pierwszej , jak i drugiej instancji zgodnie z art. 10 k.p.a. umożliwił stronom zapoznaniem się z materiałem dowodowym i wypowiedzeniem się co do tego materiału.

Rozpoznając ponownie sprawę organ administracji powinien wziąć pod uwagę powyższe rozważania tzn. przesłuchać wszystkie osoby mające informacje istotne dla rozstrzygnięcia sprawy z zachowaniem wymogów wynikających z przepisów k.p.a., w szczególności uprzednio pouczyć wszystkich o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, zaś przesłuchania udokumentować w formie protokołów, które należy osobom przesłuchiwanym przedstawić do podpisu. Stronom postępowania należy natomiast umożliwić udział w przeprowadzaniu dowodów. Należy również przeprowadzić dowód z oględzin lokalu położonego w [...], ewentualnie również w [...] i udokumentować tą czynność ( czynności ) protokołem ( protokołami). Ponadto organ obowiązany będzie do uwzględnienia powyżej sformułowanych uwag co do zakresu przeprowadzonego postępowania dowodowego i okoliczności niezbędnych do właściwej oceny wniosku o wymeldowanie skarżącej w świetle art. 15 ust. 2 u.e.l.

Rozstrzygnięcie z pkt. II wyroku znajduje uzasadnienie w art. 152 p.p.s.a., który stanowi, iż w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Jako, iż skarga została uwzględniona, należało - na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 i 3 p.p.s.a w zw. z art. 85 ust. 1 i 2 oraz art. 91 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594, z późn. zm.) - zasądzić od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (pkt III wyroku), które sprowadzają się do : a. wpisu w wysokości 100, zł, ustalonego zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) ;

b. kosztów przejazdu skarżącej samochodem do siedziby sądu na rozprawę w wysokości 150, zł .