Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 549/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 44, art. 10 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 33 § 1, art. 15 § 1, art. 19 § 4, art. 27 § 1, art. 29 § 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 84 ust. 1 i ust. 7, art. 24 ust. 5b
journal: Dz.U. 2013 poz 1442
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Bożena Pindel (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 listopada 2015 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267; dalej: k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 2 i § 4 pkt 1 oraz art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U z 2014 r. poz. 1619; dalej: u.p.e.a. lub ustawa egzekucyjna) – po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanego J. K. na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. z dnia [...] r. Nr [...] uznającego za nieuzasadnione zarzuty zobowiązanego prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego zobowiązania za okres od grudnia 2000 r. do listopada 2003 r. z tytułu odsetek za zwłokę naliczonych do dnia wystawienia decyzji w kwocie [...] zł – utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny.

Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zobowiązał J. K. do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego oraz świadczenia rehabilitacyjnego za okres od grudnia 2000 r. do listopada 2003 r. w kwocie [...] zł (należność główna) oraz w kwocie [...] zł obejmującej odsetki do dnia wystawienia decyzji wraz z dalszymi odsetkami do dnia zapłaty. Decyzja stała się prawomocna z dniem 30 września 2005 r. po wydaniu przez Sąd Okręgowy w K. wyroku kończącego postępowanie w sprawie zainicjowanej wniesieniem przez zobowiązanego odwołania od ww. decyzji.

W dniu [...] r. skierowano do zobowiązanego upomnienie obejmujące należność główną i odsetki, doręczone w dniu 4 kwietnia 2006 r. na podstawie art. 44 k.p.a. (w trybie doręczenia zastępczego).

W dniu [...] r., wierzyciel (będący także organem egzekucyjnym) Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. (dalej: ZUS), dokonał zajęcia wierzytelności zobowiązanego w A Sp. z o.o. w W. (nr zajęcia [...]).

Pismem z dnia 31 lipca 2014 r. dłużnik wierzytelności poinformował organ egzekucyjny o podjęciu zatrudnienia przez zobowiązanego i wznowiła realizację ww. zajęcia. Jednocześnie pismem z dnia 4 sierpnia 2014 r. zwróciła się z prośbą o aktualizację zajęcia o nr [...].

Z kolei pismem z dnia 14 sierpnia 2014 r. organ egzekucyjny poinformował dłużnika wierzytelności, że zajęcie o nr [...] jest aktualne i wymagalne wskazując, że obejmuje ono należność główną wraz z odsetkami należnymi na dzień 14 sierpnia 2014 r. i dalszymi odsetkami ustawowymi. Zajęcie to nie obejmowało zadłużenia z tytułu odsetek do dnia wydania decyzji.

Wierzyciel wystawił w dniu [...] r. tytuł wykonawczy nr [...] dotyczący zobowiązanego obejmujący należność z tytułu odsetek od nienależnie pobranego zasiłku chorobowego oraz świadczenia rehabilitacyjnego za okres od grudnia 2000 r. do listopada 2003 r. w kwocie [...] zł. Organ egzekucyjny dokonał w dniu 18 sierpnia 2014 r. zajęcia wierzytelności pieniężnej zobowiązanego przysługującej mu od A Sp. z o.o. w W. Zajęcie oraz odpis tytułu wykonawczego zostały zobowiązanemu doręczone w dniu 18 sierpnia 2014 r.

Dłużnik wierzytelności pismem z dnia 25 sierpnia 2014 r. poinformował organ, że umowa zlecenia zawarta z zobowiązanym uległa rozwiązaniu z dniem 31 lipca 2014 r.

Zobowiązany w dniu 23 sierpnia 2014 r. wniósł zarzuty i skargę na czynności egzekucyjne (pismo z 18 sierpnia 2014 r. wpłynęło do organu w dniu 26 sierpnia 2014 r.). Wskazał, że wystawienie tytułu wykonawczego było bezzasadne a obowiązek objęty tytułem wykonawczym wygasł (nie istnieje), brak jest wymagalności obowiązku, a treść obowiązku wynikająca z treści orzeczenia jest niezgodna z określeniem egzekwowanego obowiązku. W ocenie zobowiązanego niedopuszczalne jest również zajęcie prawa majątkowego. Ponadto nie doręczono mu upomnienia, a tytuł wykonawczy nie spełnienia wymogów określonych w art. 27 ustawy.

Pismem z dnia 4 września 2014 r. organ egzekucyjny wezwał zobowiązanego do sprecyzowania ww. żądań. W piśmie z dnia 16 września 2014 r. poinformował, że wnosi zarzuty zgodnie z art. 33 u.p.e.a. i skargę na czynności egzekucyjne wskazując na:

1) brak wymagalności obowiązku z innego powodu;

2) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

3) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego,

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

5) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27.

Postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zarzutów. Natomiast postanowieniem z tego samego dnia uznał za nieuzasadniony zgłoszony przez zobowiązanego zarzut prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] za okres od grudnia 2000 r. do listopada 2003 r. z tytułu odsetek od nienależnie pobranego świadczenia w kwocie [...] zł. Rozpoznając zażalenie zobowiązanego Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, celem rozpoznania wszystkich zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] r. uznał za nieuzasadnione zarzuty zobowiązanego zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym.

Zdaniem organu decyzja z dnia [...] r., na podstawie której prowadzona jest egzekucja stała prawomocna z dniem 30 września 2005 r., a więc jej wszczęcie nastąpiło przed upływem 10-letniego okresu przedawnienia wynikającego ze znowelizowanego art. 87 ust. 7 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1442) wydłużającego okres przedawnienia z 5 do 10 lat.

Wskazał, że decyzję z dnia [...] r. zobowiązany odebrał w dniu 16 stycznia 2004 r. Dalej podał, że przeprowadzone przez organ z urzędu badanie dopuszczalności egzekucji obejmuje ustalenie czy egzekucja jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony oraz czy doręczono upomnienie.

W ocenie organu I instancji prawidłowo wystosowano do zobowiązanego upomnienie, a następnie zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności przysługującej zobowiązanemu przewidziany w ustawie egzekucyjnej. Natomiast tytuł wykonawczy spełnia wymogi przewidziane w art. 27 u.p.e.a.

W zażaleniu zobowiązany podtrzymał dotychczasowe zarzuty i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego. W obszernym uzasadnieniu odniósł się do zajęcia egzekucyjnego dokonanego przez organ egzekucyjny w A wskazując, że nastąpiło ono w sposób niejawny, z pominięciem wszelkich zasad czynności przedegzekucyjnych i prawnych. Podkreślił, że organ egzekucyjny naruszył zasady ogólne postępowania, co odniósł do dokonanej czynności egzekucyjnej.

Zdaniem zobowiązanego zaskarżone postanowienie nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego. Zaakcentował, ze wbrew twierdzeniu organu egzekucyjnego nie posiada on żadnego zadłużenia na rzecz ZUS-u. Powołane w tytule wykonawczym orzeczenie z dnia [...] r. i oznaczenie egzekwowanej należności jako odsetki od nienależnie pobranego świadczenia uległy przedawnieniu i nie mogą być dochodzone. Natomiast 10-letni okres przedawnienia należności nie liczy się od dnia uprawomocnienia się decyzji (30 września 2009 r.), lecz od dnia ostatniej wypłaty świadczenia tj. od listopada 2003 r. (powołał się na uchwałę SN z dnia 16 maja 2012 r.). Wyrok Sądu Okręgowego świadczy o tym, że Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych pozytywnie ustosunkował się do żądań ZUS-u i decyzja z dnia [...] r. uprawomocniła się 30 dni od dnia jej otrzymania i nie ma podstaw do dochodzenia odsetek na jej podstawie. Należność główna wskazana w tytule wykonawczym uległa przedawnieniu i jest nienależna, zatem odsetki określone tytułem wykonawczym są również nienależne. Bieg przedawnienia odsetek rozpoczyna się z chwilą doręczenia decyzji i trwa 10 lat. Warunkiem dla egzekucji tych należności jest decyzja o prawie żądania odsetek i ich wysokości. Natomiast poza decyzją z dnia [...] r. nie wydano żadnej decyzji dotyczącej należnych mu odsetek.

Natomiast w kwestii upomnienia wskazał, że doręczone ono zostało w dniu 4 kwietnia 2006 r. w trybie art. 44 k.p.a., lecz go nie otrzymał zaś ZUS nie określił jaka kwota mu się należy w tej dacie z tytułu odsetek. Upomnienie nie mogło dotyczyć odsetek, gdyż ZUS dochodził wówczas należności głównej, a kwestionowany tytuł wykonawczy dotyczy odsetek w wysokości [...] zł i jest kwotą z decyzji z dnia [...] r.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu powołał art. 33 i art. 34 u.p.e.a. i podkreślił tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego, co nie wymaga wydawania odrębnego postanowienia przez wierzyciela.

Odnośnie braku wymagalności obowiązku z innego powodu wyjaśnił, że zgodnie z nowelizacją art. 87 ust. 7 dokonaną ustawą z dnia 20.04.2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 121, poz. 1264), należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat licząc od dnia uprawomocnienia się decyzji ustalającej te należności. Przepisy art. 24 ust. 5-5c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1443) stosuje się odpowiednio do nienależnie pobranych świadczeń. Oznacza to, że bieg terminu przedawnienia ulega przerwaniu bądź zawieszeniu w przypadku prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Wskazał, że decyzją z dnia [...] r. zobowiązano odwołującego się do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego oraz świadczenia rehabilitacyjnego wraz z odsetkami. Od decyzji wniesiono odwołanie, wskutek którego Sąd Rejonowy w K. Wydział [...] Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia [...] r. o sygn. akt [...] zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że zwolnił ubezpieczonego z obowiązku zwrotu wypłaconych zasiłków chorobowych za wskazane w wyroku okresy a w pozostałym zakresie odwołanie oddalił. Wskutek apelacji ZUS-u Sąd Okręgowy, Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt [...] zmienił zaskarżony wyrok w pkt 1 w ten sposób, że oddalił odwołanie. Zatem decyzja z datą wydania wyroku stała się prawomocna w zakresie obowiązku zapłaty przez należności głównej oraz odsetek i nie było podstaw do wydawania odrębnej decyzji obejmującej odsetki od nienależnego świadczenia, bowiem orzeczenie ustaliło ich wysokość, która w wyniku postępowania odwoławczego (przed sądami obu instancji) nie została zmieniona, ani umorzona. Wobec braku zapłaty tej należności, w dniu 17 marca 2006 r. skierowano do zobowiązanego upomnienie przedegzekucyjne, które po dwukrotnym awizowaniu przez pocztę (w dniach 20 i 27 marca 2006 r.) uznano za doręczone, w trybie art. 44 k.p.a.

Tytuł wykonawczy z dnia [...] r. obejmuje odsetki od nienależnie pobranego świadczenia za okres od grudnia 2000 r. do listopada 2003 r., obliczone do dnia wydania decyzji o zwrocie tego świadczenia tj. [...] r. w kwocie [...]zł. Zajęcie dokonane w A obejmowało tą właśnie należność. Dochodzone egzekucyjnie odsetki jw. nie uległy przedawnieniu, gdyż na mocy powołanej na wstępie nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, okres ten wydłużył się z 5 lat do lat 10; licząc od dnia 30 września 2005 r. upływa z dniem 30 września 2015 r.

Organ odwoławczy uznał także za nieuzasadniony zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz zastosowanego środka egzekucyjnego. Powtórzył, że organ egzekucyjny przed wszczęciem egzekucji bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej (art. 29 ustawy egzekucyjnej) tj. czy egzekucja administracyjna obowiązku określonego w tytule wykonawczym jest dopuszczalna i czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi o których mowa w art 27 § 1 i 2 u.p.e.a. tj. czy został wystawiony prawidłowo i czy doręczono zobowiązanemu upomnienie. W tym zakresie analiza tytułu wykonawczego z dnia [...] r. wykazała, że wszystkie niezbędne elementy tego dokumentu zostały zachowane, a określona nim należność z tytułu odsetek za nienależnie pobrane świadczenie była wymagalna i nie uległa przedawnieniu.

Organ egzekucyjny uprawniony do stosowania środków egzekucyjnych w ograniczonym zakresie na mocy art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej, zastosował dopuszczalny ustawą środek egzekucyjny zajęcia wierzytelności pieniężnej. Wspomniał, że zobowiązany poddał kontroli legalności zastosowanie tego środka egzekucyjnego, składając skargę na zajęcie dokonane zawiadomieniem z dnia [...] r. w A, którą Dyrektor Izby Skarbowej w wyniku przeprowadzonego postępowania, postanowieniem z dnia [...] r., oddalił.

Organ II instancji uznał, że brak podstaw prawnych do uznania zarzutów za zasadne.

Zobowiązany wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienia organów obu instancji, uznając je za sprzeczne z prawem.

W uzasadnieniu liczącym 22 strony skarżący podniósł, że postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej jest pozbawione sensu, logiki i racjonalnego uzasadnienia oraz nie zostało poparte żadnymi faktami i dowodami, a wyraża jedynie słowne frazesy. W jego ocenie postanowienie to miało być wyrazem przeprowadzenia dogłębnego postępowania, po wyeliminowaniu wszystkich niedociągnięć, braków i niejasności, co organ II instancji wskazał uchylając poprzednie postanowienie organu egzekucyjnego i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania (postanowienie z dnia [...] r.). Po ponownym przeprowadzeniu postępowania sprawa ta nie została wyjaśniona w należyty sposób. Organ nie zbadał całokształtu sprawy (zarzutów), nie zebrał wiążących dowodów, uzasadnień prawnych i podniesionych przez stronę zarzutów. Kontynuując wskazał, że organ II instancji utożsamił się z organem egzekucyjnym i nie odniósł się do zarzutów stawianych bezprawnie prowadzonej egzekucji administracyjnej.

Podniósł, że decyzja z dnia [...]r. jest pierwszym, jedynym i ostatnim dokumentem otrzymanym z ZUS w okresie od 16 stycznia 2004 r. do 19 sierpnia 2014 r. Zakwestionował przeprowadzone czynności egzekucyjne, w tym zajęcie dokonane w agencji A. Zarzucił, że organy nie zapewniły mu czynnego udziału w postępowaniu zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a., jak również naruszenie art. 15 § 1 u.p.e.a. poprzez zaniechanie doręczenia upomnienia. W jego ocenie całokształt sprawy wskazuje na niezgodność tytułu wykonawczego z przepisami prawa, niedopuszczalność egzekucji i niespełnienie wymogów z art. 27 u.p.e.a.

Powołując się na przepis art. 84 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych uznał, że dotyczy on tylko nienależnie pobranych świadczeń a nie odsetek. Nie kwestionując 10-letniego okresu przedawnienia powtórzył, że dotyczy on wyłącznie nienależnie pobranego świadczenia a nie odsetek. Zarzucił organowi dokonanie zamiany prawomocności decyzji i określenie jej na dzień prawomocności wyroku Sądu Okręgowego; uznał przy tym, że Sąd ten nie był władny orzekać o odsetkach i ich wysokości.

Zobowiązany konsekwentnie i szczegółowo powtórzył argumentację odnoszącą się do każdego z zarzutów podniesionych przeciwko wszczętej egzekucji administracyjnej. Podtrzymując w całości swoje zarzuty względem organu egzekucyjnego oraz rozstrzygnięcia organu II instancji wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. i poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...] r. i orzeczenie przez Sąd, że oba te postanowienia nie mogą być wykonane w całości.

Argumentacja zawarta w skardze jest tożsama z zawartą piśmie z dnia 18 sierpnia 2014 r. zawierającym zarzuty oraz w zażaleniu złożonym na postanowienie wydane przez organ egzekucyjny. Skarżący zakwestionował wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej, podnosząc dodatkowo naruszenie przepisów postępowania.

Organ II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Na wezwanie Sądu organ odwoławczy przy piśmie z dnia 28 października 2015 r. przedstawił odpis upomnienia z dnia [...] r. wraz z dowodem doręczenia w trybie art. 44 k.p.a. (fax z dnia 29 października 2015 r.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga jest nieuzasadniona, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób określony w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2014, poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (przepis w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r., gdyż przed tą datą zostało wszczęte postępowanie sądowe).

Stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w związku wydaną przez ZUS decyzją z dnia [...] r., na podstawie której zobowiązano skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego wraz z odsetkami w wysokości [...] zł ([...] zł tytułem należności głównej i [...] zł tytułem odsetek). Złożone przez skarżącego odwołanie od tej decyzji było przedmiotem rozpoznania przez Sąd Rejonowy w K. (wyrok z dnia [...] r., sygn. akt [...]) oraz Sąd Okręgowy w K., który prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt [...] zmienił wyrok sądu I instancji i oddalił odwołanie złożone przez skarżącego.

Z przedstawionego przez organ II instancji upomnienia z dnia [...] r. (z prezentatą nadania w dniu 17 marca 2006 r.) wynika, że na podstawie art. 15 § 1 u.p.e.a. wezwano skarżącego do uregulowania w terminie 7 dni należności z tytułu:

- zasiłku chorobowego w kwocie [...] zł wraz z dalszymi odsetkami liczonymi od dnia 10 stycznia 2004 r. oraz

- odsetek od decyzji w kwocie [...] zł;

(łącznie w kosztami upomnienia – [...] zł).

Upomnienie zawierało także pouczenie, że w razie nieuregulowania należności we wskazanym terminie zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w celu przymusowego jej ściągnięcia, co spowoduje obciążenie kosztami egzekucji. Kwestia dotycząca doręczenia tego upomnienia zostanie poruszona w dalszej części uzasadniania.

Wierzyciel – ZUS (będący także organem egzekucyjnym) wystawił dwa tytuły wykonawcze:

- pierwszy o nr [...] stanowił podstawę do dokonania zajęcia wierzytelności skarżącego w A. Z pisma ZUS z dnia 14 sierpnia 2014 r. kierowanego do dłużnika wierzytelności informującego, że zajęcie jest aktualne i wymagalne wynika, iż obejmuje ono należność główną w kwocie [...] zł wraz z odsetkami w wysokości 13% w skali roku (na dzień sporządzenia pisma wynosiły one [...] zł);

- drugi z dnia [...] r. o nr [...] obejmujący należność z tytułu odsetek od nienależnie pobranego zasiłku chorobowego oraz świadczenia rehabilitacyjnego za okres od grudnia 2000 r. do listopada 2003 r. w kwocie [...] zł. Na podstawie tego tytułu wykonawczego dokonano ponownie zajęcia wierzytelności skarżącego w A; zajęcie oraz odpis tytułu wykonawczego doręczono skarżącemu w dniu 18 sierpnia 2014 r.

Przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia są zarzuty wniesione przez skarżącego dotyczące tytułu wykonawczego z dnia [...] r. (nr [...]), które wskazują na:

1) brak wymagalności obowiązku z innego powodu;

2) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

3) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego,

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

5) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27.

Wniesione zarzuty przez skarżącego wyznaczają granice sprawy.

W myśl art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego. Skarżący zarzuty wniósł w terminie.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Stosownie do art. 34 § 4 i 5 tej ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (§ 4). Na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie. Zażalenie na postanowienie w sprawie zarzutów podlega rozpatrzeniu w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odwoławczemu (§ 5).

Ponieważ w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny był wierzycielem w sprawie nie znajdował zastosowania wymóg wyprzedzającego uzyskania stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów; podlegały one bezpośredniemu rozpatrzeniu przez organ egzekucyjny.

Odnosząc się do najdalej idącego zarzutu tj. przedawnienia dochodzonych na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. należności należy przybliżyć kwestie związane z tą problematyką na tle ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (obecnie t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 121; dalej: u.s.u.s.).

Zgodnie z art. 84 ust. 1 tej ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu, wraz z odsetkami, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, z uwzględnieniem ust. 11. Zatem obowiązek nienależnie pobranego świadczenia z ubezpieczenia społecznego podlega zwrotowi wraz z odsetkami; ta kwestia została przesądzona prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r., oddalającym odwołanie skarżącego od decyzji ZUS z dnia [...] r. i nie może podlegać dalszemu badaniu w ramach niniejszego postępowania.

Sąd, wbrew stanowisku skarżącego stwierdza, że w rozpatrywanej sprawie decyzja z dnia [...] r. stwierdzająca obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego uprawomocniła się z dniem 30 września 2005 r., tj. z dniem wydania wyroku przez Sąd Okręgowy Wydział [...] Ubezpieczeń Społecznych, sygn. akt [...], którym zmieniono wyrok sądu I instancji i oddalono odwołanie od decyzji. Datą prawomocności decyzji wydanej przez ZUS jest data wydania prawomocnego wyroku sądu rozpoznającego odwołanie od tej decyzji (takie stanowisko jest również prezentowane w orzecznictwie por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Olsztynie z dnia 15 października 2008 r., sygn. akt I SA/Ol 219/08 oraz w Szczecinie z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 828/10; dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl.).

Zgodnie natomiast z art. 84 ust. 7 u.s.u.s. (organy błędnie powołały art. 87 ust. 7) należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia uprawomocnienia się decyzji ustalającej te należności. Przepisy art. 24 ust. 5-5c stosuje się odpowiednio.

Przepis ten został znowelizowany na podstawie art. 10 pkt 27 lit. b) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 121, poz. 1264), a zmiana dotyczyła wydłużenie okresu przedawnienia z pięciu do dziesięciu lat, w przypadku należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Zgodnie z art. 26 ustawy zmieniającej weszła ona w życie w dniu 1 lipca 2004 r. Ustawa zmieniająca nie zawiera wyraźnego uregulowania kwestii międzyczasowych co do przedawnienia należności wymagalnych przed dniem jej wejścia w życie. Przyjmuje się, że upływ terminu przedawnienia, wynoszącego do dnia 30 czerwca 2004 r. – 5 lat, przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej powodował skutek wygaśnięcia zobowiązania; natomiast w przypadku, gdy zobowiązanie to przed dniem 1 lipca 2004 r. (data wejścia w życie ustawy zmieniającej) nie uległo przedawnieniu, to ma do niego zastosowanie zasada bezpośredniego działania ustawy nowej, co oznacza, że zobowiązanie z tytułu nienależnie pobranego świadczenia nieprzedawnione przed tym dniem ulega 10-letniemu przedawnieniu, a nie jak dotychczas przedawnieniu 5-letniemu (taki pogląd wyrażony został m.in. w dwóch uchwałach Sądu Najwyższego: z dnia 2 lipca 2008 r. sygn. akt II UZP 5/08 – Lex nr 396253 i z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt I UZP 4/08 – Lex nr 396249 dotyczących wprawdzie nowelizacji art. 24 ust. 4 u.s.u.s., lecz co do zasady znajdującej zastosowanie także w zakresie nowelizacji omawianego przepisu).

Skoro należności egzekwowane od skarżącego nie uległy przedawnieniu przed wejściem w życie ustawy zmieniającej okres przedawnienia, a więc przed dniem 1 lipca 2004 r., to w pełni zasadnie wierzyciel przyjmuje, w ślad za utrwalonym w tym zakresie orzecznictwem Sądu Najwyższego, że dokonana tą nowelizacja zmiana okresu przedawnienia odnosi się także do tych należności, zatem podnoszony przez zobowiązanego zarzut ich przedawnienia jest zarzutem nieuzasadnionym.

Ponadto, wskazać należy – wbrew stanowisku skarżącego – że świadczenia z ubezpieczeń społecznych nie są świadczeniami cywilnoprawnymi, a zatem nie mają do nich zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego. Wprawdzie, art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego kwalifikuje sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych do spraw cywilnych, jednakże unormowanie to przesądza jedynie o stosowaniu w czasie sporów wynikłych na tle tych roszczeń przepisów zawartych w Kodeksie postępowania cywilnego, a więc reguluje zasady i tryb postępowania przed sądami w tych sprawach, natomiast nie ma znaczenia dla oceny charakteru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Przyznać należy, że przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych odsyłają w niektórych przypadkach do przepisów prawa cywilnego (np. art. 84 ust. 1 u.s.u.s.), jednak dotyczy to jedynie sytuacji, gdy przepis ustawy wyraźnie na to wskazuje. Natomiast, termin przedawnienia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego (w tym odsetek) został uregulowany w sposób zupełny w art. 84 ust. 7 u.s.u.s. i nie mają do niego zastosowania przepisy art. 118-120 Kodeksu cywilnego, regulujące termin przedawnienia.

Podsumowując skoro decyzja z dnia [...] r. zobowiązująca skarżącego do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego wraz z odsetkami uprawomocniła się w dniu 30 września 2005 r. od tego terminu rozpoczął bieg 10-letni terminu przedawnienia. Zatem wystawiony przez wierzyciela tytuł wykonawczy w dniu [...]r. ([...]) i dokonane na jego podstawie zajęcie wierzytelności skarżącego w A (doręczone skarżącemu w dniu 18 sierpnia 2014 r.) zostały dokonane przed upływem okresu przedawnienia przewidzianego w art. 84 ust. 7 u.s.u.s. Natomiast na podstawie art. 24 ust. 5b tej ustawy (mającego zastosowanie do nienależnie pobranych świadczeń) bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Wystawienie tytułu wykonawczego poprzedziło wystosowanie do skarżącego upomnienia z dnia [...]r. (wysłane przez ZUS w dniu 17 marca 2006 r.) do czego obligował organ przepis art. 15 § 1 ustawy egzekucyjnej. Zgodnie z tym przepisem egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Jak już wyżej wskazano z treści upomnienia wynika, że wierzyciel wezwał skarżącego do zwrotu zarówno należności głównej jak i odsetek (w kwocie [...] zł) wynikających z prawomocnej z dniem 30 września 2005 r. – decyzji z dnia [...] r.

Sąd nie podzielił przedstawionej przez skarżącego argumentacji dotyczącej braku doręczenia mu upomnienia. Zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego (w brzmieniu obowiązującym w dacie doręczenia):

- art. 42 pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (§ 1). Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (§ 2). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§ 3);

- art. 43 w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania;

- art. 44 § 1 w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:

1) poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę,

2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.

Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4).

Z przedstawionego przez organ zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że było ono dwukrotnie awizowane w dniach: 20 marca 2006 r. i 27 marca 2006 r. Zatem prawidłowo organy przyjęły na podstawie art. 44 § 4 k.p.a., że dokonano skutecznego doręczenia upomnienia tzw. zastępczego w dniu 4 kwietnia 2006 r. Aby uznać prawidłowość doręczenia decyzji w trybie art. 44 k.p.a. konieczne jest prawidłowe dokonanie wszystkich czynności przewidzianych w tym przepisie, tzn. pozostawienie w oddawczej skrzynce pocztowej adresata zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, w przypadku niepodjęcia w powyższym terminie przesyłki - pozostawienie powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu awizowania, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Aby więc mówić o prawidłowym (skutecznym) doręczeniu zastępczym dokonanym w trybie art. 44 k.p.a., muszą zostać spełnione wszystkie powyższe warunki. Tylko w razie niedopełnienia jednej z tych czynności możliwe jest stwierdzenie, że pismo zostało doręczona nieprawidłowo a takich okoliczności skarżący nie wykazał, zaś na podstawie akt nie można uznać, że organ im w jakikolwiek sposób uchybił.

Niezasadne są także pozostałe zarzuty podniesione przez skarżącego. Podkreślić bowiem należy, że zarzuty przysługujące zobowiązanemu w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnej, która stanowi podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Zmiana bądź uchylenie takiej decyzji może nastąpić wyłącznie w ramach jednego z trybów nadzwyczajnych. Z tych względów wystawiony tytuł wykonawczy z dnia [...]r. nie narusza art. 3 i art. 4 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z cytowanego unormowania wynika, że organ egzekucyjny nie bada ani merytorycznej trafności ("zasadności") decyzji wymiarowej, ani też "wymagalności" zobowiązania podatkowego w niej określonego. Organ egzekucyjny nie jest zatem uprawniony do badania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji (por. wyrok NSA z dnia 18 października 2006 r., sygn. akt II FSK 1302/05; Lex nr 280453).

Przepis art. 27 u.p.e.a. określa podstawowe wymogi stawiane przez ustawę tytułom wykonawczym, które mogą się stać podstawą wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej. Organ egzekucyjny (także ten będący zarazem wierzycielem) jest zobowiązany z urzędu badać, czy tytuł zawiera wszystkie treści określone w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a., a w przypadku niespełnienia tych wymogów organ ten nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym, brak chociażby jednego ze wskazanych w przepisach elementów powoduje, iż dany tytuł wykonawczy nie może stanowić podstawy prowadzenia egzekucji (wyrok NSA w Warszawie z dnia 8 marca 2012 r., II GSK 24/11, Lex nr 1145503; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 13 czerwca 2013 r., II SA/Sz 1253/12, Lex nr 1334913; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 29 stycznia 2013 r., I SA/Gd 1254/12, Lex nr 1264300).

Przepis art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej wskazuje, że tytuł wykonawczy zawiera:

1) oznaczenie wierzyciela;

2) wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także określenie zatrudniającego go pracodawcy i jego adresu, jeżeli wierzyciel posiada taką informację;

3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek;

4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń;

5) wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej;

6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej;

7) datę wystawienia tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela;

8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu;

9) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego;

10) klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej;

11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych;

12) datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku.

Analiza tytułu wykonawczego z dnia [...] r. pozwala na stwierdzenie, że zawiera on wszystkie niezbędne elementy i spełnia wymogi określone ww. przepisem. Skarżący nie wskazał bowiem naruszenie wymogów formalnych tytułu wykonawczego pozwalających na uznanie zarzutów za zasadne.

Zgodnie natomiast z art. 19 § 4 u.p.e.a. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń.

W ramach posiadanych kompetencji organ egzekucyjny (ZUS) dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej skarżącego, zastosował zatem przewidziany ustawą środek egzekucyjny. Podkreślić w tym miejscu należy, że postępowanie egzekucyjne to cały zespół czynności organów egzekucyjnych i innych podmiotów tego postępowania podejmowanych w celu wykonania obowiązków wynikających z aktów poddanych egzekucji administracyjnej. Zainicjowanie wskazanej procedury następuje w okolicznościach wskazanych w art. 6 § 1 ustawy egzekucyjnej. Wspomniany przepis stanowi, że w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Jak podkreśla się w ugruntowanym orzecznictwie sądowym przepis ten nie pozostawia organowi wyboru, nakładając na niego prawny obowiązek podjęcia odpowiednich kroków w celu wszczęcia egzekucji w przypadku zaistnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie. Należy wskazać, że choć ustawa egzekucyjna nie zawiera definicji pojęcia "uchylanie się zobowiązanego od wykonania obowiązku", to jednakże na podstawie całokształtu przepisów regulujących instytucje administracyjnego postępowania egzekucyjnego można uznać, że organ przystępuje do podjęcia czynności mających na celu przymusowe wykonania obowiązku ciążącego na zobowiązanym w każdym przypadku, gdy obowiązek jest wymagalny, a zobowiązany powstrzymuje się od jego wykonania (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Bd 880/10; Lex nr 747167). Niewykonanie wymagalnego obowiązku nakłada zatem na wierzyciela obowiązek zainicjowania działań zmierzających do jego wyegzekwowania. Wskazać także należy, że zastosowany w art. 6 § 1 u.p.e.a. zwrot "powinien" oznacza "ma obowiązek", a "uchylanie się od wykonania obowiązku" to niepodjęcie przez zobowiązanego działań zmierzających do jego wykonania. W przypadku obowiązku o charakterze pieniężnym - nie wywiązanie się z niego w terminie płatności (por. wyrok NSA z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt II FSK 1957/10; Lex nr 745716).

Sąd nie dopatrzył się zarzuconych w skardze naruszeń przepisów postępowania. Zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z przepisami ustawy egzekucyjnej, co zostało wyjaśnione wyżej. Zatem chybione są także pozostałe zarzuty skarżącego w tym naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Przewidziana tym przepisem zasada czynnego udziału strony w postępowaniu nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz obowiązek umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu obejmuje fazę wszczęcia postępowania, fazę postępowania wyjaśniającego, fazę między zakończeniem postępowania wyjaśniającego a wydaniem decyzji oraz fazę wydawania decyzji (por. A. Wróbel Komentarz aktualizowany do art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego; Lex). Zasada ta więc dotyczy udziału strony tylko w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, w postępowaniu odwoławczym i w postępowaniach nadzwyczajnych; nie dotyczy natomiast postępowania egzekucyjnego. Podkreślić bowiem należy ponownie, że sprawą niniejszą objęte jest jedynie postępowanie zainicjowane złożonymi przez skarżącego zarzutami w związku z wszczętym postępowaniem egzekucyjnym, zatem nie podlega badaniu decyzja ZUS z dnia [...] r., która była już przedmiotem prawomocnego rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego (w zakresie nienależnie pobranego świadczenia z ubezpieczenia społecznego oraz odsetek), co zostało podniesione i wyjaśnione wyżej.

W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.