Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 498/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6312 Odmowa   wydania       pozwolenia    na       broń
Hasła tematyczne: Broń i materiały wybuchowe
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 10 ust 1 art. 15 ust 1 pkt 2-4 i 6 art. 15h ust 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1839
law: Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji - tekst jedn,
article: art. 7 art. 77 § 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz Protokolant starszy asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 194/19 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 16 listopada 2018 r. nr EA-b-1648/1486/18 w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na posiadanie broni palnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. P. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 października 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 194/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 16 listopada 2018 r., nr EA-b-1648/1486/18, w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na posiadanie broni palnej. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco.

Zaskarżoną decyzją Komendant Główny Policji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096), zwanej dalej "K.p.a.", oraz art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1839 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia 6 września 2018 r., nr PA-B-642-4210/4294/18/AW/126. Komendant Wojewódzki ww. decyzją odmówił skarżącemu wydania pozwolenia na posiadanie broni palnej bojowej w postaci pistoletów lub rewolwerów centralnego zapłonu o kalibrze do 12 mm, strzelb powtarzalnych o kalibrze wagomiarowym 12, strzelb gładkolufowych, broni centralnego zapłonu z lufami gwintowanymi o kalibrze do 12 mm, broni bocznego zapłonu z lufami gwintowanymi o kalibrze 6 mm oraz broni przystosowanej do strzelania wyłącznie przy pomocy prochu czarnego (dymnego) podczas uczestnictwa, organizacji i przeprowadzania strzeleckich zawodów sportowych.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podał, że w ostatecznym orzeczeniu lekarskim z dnia 3 sierpnia 2018 r. nr 63/2018 stwierdzono, że wnioskodawca należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 2 i 4 ustawy o broni i amunicji i nie może dysponować bronią. Natomiast w ostatecznym orzeczeniu psychologicznym z dnia 3 sierpnia 2018 r. nr 28/2018 stwierdzono, że wnioskodawca należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy.

Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, domagając się jej uchylenia oraz zasądzenia kosztów postępowania. W skardze sformułowano zarzut dotyczący naruszenia art. 6 K.p.a. w zw. z art. 106 Kodeksu karnego przez załączenie przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach do akt niniejszego postępowania akt postępowania karnego prowadzonego w przeszłości przeciwko skarżącemu, pomimo, że skazanie będące wynikiem tego postępowania karnego uległo zatarciu.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 października 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 194/19, oddalając skargę, wskazał, że poczynione przez organ zarówno I, jak i II instancji ustalenia wynikają z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez te organy ocena tego materiału w kontekście zastosowanych przepisów ustawy nie budzi zastrzeżeń. Zgodnie z art. 15 ust. 3 ustawy o broni i amunicji uzyskanie pozwolenie na broń wymaga od wnioskodawcy przedstawienia orzeczeń – lekarskiego i psychologicznego, stwierdzających, że osoba ubiegająca się o pozwolenie nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ww. ustawy i potwierdzających, że może ona dysponować bronią. W przypadku ujawnienia okoliczności dostatecznie uzasadniających podejrzenie, iż osoba posiadająca pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ww. ustawy, właściwy organ Policji może zobowiązać tę osobę do niezwłocznego poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia wydanych orzeczeń (art. 15 ust. 5 ww. ustawy). Stosownie natomiast do art. 18 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6.

Sąd podkreślił, że Konstytucja RP nie gwarantuje prawa do posiadania broni. W polskim systemie prawnym możliwość posiadania broni poddano daleko idącym ograniczeniom. Ustawodawca, ściśle reglamentując cele, na które może być wydane pozwolenie na broń, wskazał szereg właściwości osób, jak i przesłanek, które muszą być spełnione, aby osoba ubiegająca się o pozwolenie na broń mogła je otrzymać, ewentualnie, w przypadku osoby, która takie pozwolenie już uzyskała – by mogła z niego nadal korzystać. Zatem ustawodawca, reglamentując dostęp do posiadania broni, wprowadził wymogi, których spełnienie implikuje pozytywną dla strony decyzję. Między innymi organy Policji są związane opiniami psychologa i psychiatry. Organ nie dysponuje w tym względzie żadnym luzem decyzyjnym i jest związany ostatecznymi orzeczeniami. To, czy dana osoba należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji, może być stwierdzone jedynie na podstawie orzeczenia lekarskiego i psychologicznego wydanego przez upoważnionego (uprawnionego) do tego lekarza. To szczególne ograniczenie dowodowe w postępowaniu w sprawie wydania lub cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej, uzasadnione jest potrzebą ochrony takich wartości jak życie i zdrowie ludzi oraz bezpieczeństwo i porządek publiczny w sposób oczywisty zagrożonych w razie dysponowania bronią przez osoby, które ze względu na stan zdrowia psychicznego lub fizycznego, bronią dysponować nie mogą.

W rozpoznawanej sprawie skarżący przedłożył wymagane prawem pozytywne orzeczenia lekarskie i psychologiczne, jednakże zostały one przez organ Policji zakwestionowane poprzez złożenie odwołania. W wyniku badań, ostatecznie okazało się, że prawidłowo organy odmówiły wydania mu pozwolenia na broń. Skoro zostały przeprowadzone stosowne badania lekarskie i psychologiczne, które wykazały, że skarżący nie może dysponować bronią palną na zasadach określonych we wniosku, należało odmówić wydania mu przedmiotowego pozwolenia, bowiem organy były związane wydanymi orzeczeniami i musiały uznać ich moc dowodową.

Sąd w pełni podzielił stanowisko organu, że kwestia zdolności do dysponowania bronią nie jest obojętna z punktu widzenia ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, ze względu na potencjalne zagrożenie dla osób trzecich. Prawo do posiadania broni palnej ma charakter szczególny, a dostęp do niego podlega administracyjnej reglamentacji, nie może więc być żadnej wątpliwości, że osoba, której takie prawo przyznano, daje gwarancje bezpiecznego posługiwania się bronią. Jedną z tych gwarancji jest wprowadzony przez ustawodawcę wymóg posiadania zdolności fizycznej i psychicznej do dysponowania bronią, potwierdzony stosownymi orzeczeniami. Skoro w sprawie niniejszej okazało się, że strona wymogu tego nie spełnia, ponieważ uprawniony psycholog i lekarz wydali w trybie odwoławczym orzeczenia negatywne co do możliwości posiadania przez nią broni, organy były związane tymi orzeczeniami.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. polegające na niewyjaśnieniu sprawy, w tym nierozpoznanie zarzutu będącego przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz na dokonaniu wadliwej oceny materiału dowodowego, a w rezultacie poczynieniu błędnych ustaleń faktycznych, polegające na przyjęciu, że orzeczenia lekarskie i psychologiczne, będące podstawą faktyczną ww. decyzji Komendanta Głównego Policji, wydane zostały zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, podczas gdy z materiału dowodowego zalegającego w aktach postępowania administracyjnego wynika, iż – wbrew treści zaskarżonego wyroku – zostały one wydane z naruszeniem art. 6 K.p.a. w związku z art. 106 K.k., albowiem Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach nie był uprawniony załączyć do akt prowadzonego przezeń postępowania administracyjnego akt postępowania karnego prowadzonego w przeszłości przeciwko skarżącemu, albowiem skazanie będące wynikiem tego postępowania karnego uległo już uprzedniemu zatarciu, w związku z czym skarżący powinien być uważany za osobą niekaraną nie tylko w sensie formalnym, tj. zgodnie z wpisem o jego niekaralności zamieszczonym w Krajowym Rejestrze Karnym, ale również w sensie materialnym poprzez niemożność publicznego rozpowszechniania informacji o jego uprzedniej, acz zatartej już karalności, w tym poprzez niemożność zapoznawania z takimi informacjami osób dokonujących oceny stanu zdrowia skarżącego, w tym np. lekarzy opiniujących w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, którego skarżący był stroną.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadny uznał zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a.

W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że w okolicznościach niniejszej sprawy organ I instancji był w pełni uprawniony do zaskarżenia załączonych do wniosku o wydanie pozwolenia na broń pozytywnych orzeczeń lekarskich i psychologicznych, aby usunąć wszelkie wątpliwości w zakresie możliwości dysponowania bronią przez skarżącego. Jedyną drogą kwestionowania orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego wydanego w trybie ustawy o broni i amunicji jest specjalnie w tym celu przewidziane w niej odwołanie, które w myśl art. 15h ust. 2 ustawy o broni i amunicji przysługuje komendantowi wojewódzkiemu Policji oraz stronie postępowania (por. wyrok NSA z 20 maja 2020 r., II OSK 3241/19). Skoro skarżący przedstawił w załączeniu do wniosku pozytywne orzeczenia lekarskie i psychologiczne, a organ Policji był w posiadaniu stosownych informacji na temat skarżącego, istniały podstawy do wniesienia przez organ Policji odwołania od ww. badań. Okoliczności dotyczące uznania w przeszłości skarżącego winnym popełnionego przestępstwa obrazują bowiem pewien stosunek skarżącego do obowiązującego prawa, co musiało budzić uzasadnione wątpliwości, czy skarżący kwalifikuje się do wydania pozwolenia na broń.

Należy bowiem pamiętać, że art. 10 ust. 1 ww. ustawy o broni i amunicji, który zawiera pozytywną przesłankę warunkującą udzielenie pozwolenia na broń. Zgodne z tym przepisem wymagane jest wykazanie, że wnioskodawca nie stanowi zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. W tym kontekście bez znaczenia dla dokonywanej w niniejszej sprawie oceny jest treść art. 15 ust. 1 pkt 6 tej ustawy, który zawiera inną – przesłankę negatywną związaną z prawomocnym skazaniem wnioskodawcy za przestępstwa, o jakich mowa w tym przepisie. W kontekście rozpatrywania zaistnienia przesłanki z art. 15 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy (w odróżnieniu od przesłanki z art. 10 ust. 1) ma zaś znaczenie, że dotychczas wydane prawomocne wyroki skazujące mogą ulec zatarciu na podstawie art. 106 Kodeksu karnego. Jednak zaistniałe w tym zakresie okoliczności nie pozbawiają organu Policji ich uwzględnienia na podstawie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. przy ocenie tego, czy wnioskodawca jest osobą, która niewątpliwie spełnia przesłanki do uzyskania pozwolenia na broń. Dlatego w okolicznościach tej sprawy zaskarżona decyzja nie zapadła na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy w związku z art. 106 Kodeksu karnego, lecz na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji. Co prawda, okoliczność zatarcia nie pozwala na przypisanie skarżącemu popełnienia któregokolwiek z przestępstw, a więc zaistnienia przesłanki negatywnej określonej w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, ale sam fakt zaistnienia określonych zachowań skarżącego utwierdza ocenę organów w zakresie obawy użycia broni przez skarżącego w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Nie może bowiem dochodzić do takich sytuacji, że organy Policji nie będą miały możliwości przedstawienia wszystkich okoliczności mogących być podstawą oceny dla lekarza lub psychologa cech osobowych ubiegających się o pozwolenie na broń z punktu widzenia zawartych w ustawie przesłanek, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2- 4 ww. ustawy. Przy tej ocenie nie ma więc decydującego znaczenia okoliczność zatarcia się przestępstwa. Należy też uwzględnić, że ustawodawca przyznał organom właściwym w sprawach pozwoleń na broń prawo do określania przesłanek świadczących o zagrożeniu m.in. dla porządku lub bezpieczeństwa publicznego i uznał, że nałożony na nie ustawowo obowiązek ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, powinien być realizowany także poprzez odpowiednią politykę w sprawie dostępu do broni palnej, kształtowaną poprzez pryzmat interesu społecznego. Ocena taka oczywiście nie może nosić znamion dowolności i takich znamion nie zawiera ocena przeprowadzona przez organy policji w niniejszej sprawie. Stąd istniały uzasadnione podstawy do uwzględnienia w niniejszej sprawie wszelkich dowodów obrazujących np. stosunek skarżącego do obowiązującego prawa (por. wyrok NSA z 14 listopada 2019 r., II OSK 3221/17), co mogło stanowić dla organu Policji wskazanie do skorzystania z uprawnienia jakim jest wniesienie odwołania od przedstawionych przez skarżącego badań – lekarskiego i psychologicznego.

Poza tym niezależnie od tych działań organu Policji, w sprawie niewadliwie oceniono, że uzyskane ostateczne orzeczenia – lekarskie i psychologiczne są niepodważalne i nie podlegają weryfikacji przez organy Policji. Związanie organów Policji ostatecznym orzeczeniem lekarskim, czy to – psychologicznym, wyklucza możliwość ich oceny w prowadzonych postępowaniach administracyjnych o wydanie lub cofnięcie pozwolenia na broń (por. wyrok NSA z 8 lutego 2019 r., II OSK 1678/17). Ponadto tego rodzaju orzeczenia wydane w toku postępowania dotyczącego pozwolenia na broń palną nie podlegają kontroli sądu administracyjnego zarówno na podstawie p.p.s.a., jak i na podstawie przepisów ustaw szczególnych (por. postanowienie NSA z 27 listopada 2019 r., II OSK 3319/19).

Z powyższego wywodu wynika, że w okolicznościach niniejszej sprawy działanie organów Policji, w tym podjęte rozstrzygnięcia, były o tyle uzasadnione, że w świetle przepisów ściśle reglamentujących dopuszczenie do posiadania broni, nie może być żadnych wątpliwości co do zdolności zdrowotnych i psychofizycznych jej dysponenta. Osoba dopuszczona do posiadania broni musi legitymować się orzeczeniem lekarskim oraz orzeczeniem psychologa, potwierdzającymi brak istnienia przeciwskazań do dysponowania bronią palną. Natomiast nie może dopuszczenia do posiadania broni uzyskać osoba, co do której chociażby jedno z wyżej wskazanych orzeczeń nie potwierdziło braku przeciwskazań do dysponowania bronią, na co też trafnie wskazywały organy Policji obu instancji, jak i Sąd I instancji. Tym bardziej, że prawo posiadania broni nie należy w Polsce do praw obywatelskich gwarantowanych w Konstytucji RP. Prawo do posiadania broni ma w świetle omawianej ustawy reglamentacyjny charakter, zatem osoby posiadające pozwolenie na broń powinny w sposób szczególny unikać kolizji z prawem i należy od nich wymagać nieskazitelnej postawy.

W skardze kasacyjnej nie wykazano skutecznie aby zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., a więc na podstawie wadliwie zebranego materiału dowodowego, który nie mógłby stanowić podstawy do uznania, że w sprawie zachodziły negatywne przesłanki z art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji. Dlatego zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. – nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.