Wyrok NSA oz. w Katowicach, sygn. akt I SA/Ka 1010/98
NSA oz. w Katowicach
Data orzeczenia: 2000-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 25 pkt 6
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
Teza: Zgodnie z przepisem art. 25 pkt 6 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ przez "prowizję od zakupu" rozumieć należy opłaty poniesione przez kupującego towary, na rzecz jego agenta, za usługę polegającą na reprezentowaniu go przy zakupie towarów, dla których ustalana jest wartość celna.

Tym samym więc pojęcie to nie może być rozumiane w dowolny sposób lecz wyłącznie tak jak zdefiniował je ustawodawca.

TEZY

Zgodnie z przepisem art. 25 pkt 6 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ przez "prowizję od zakupu" rozumieć należy opłaty poniesione przez kupującego towary, na rzecz jego agenta, za usługę polegającą na reprezentowaniu go przy zakupie towarów, dla których ustalana jest wartość celna.

Tym samym więc pojęcie to nie może być rozumiane w dowolny sposób lecz wyłącznie tak jak zdefiniował je ustawodawca.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Andrzeja T. - właściciela Firmy Usługowo-Handlowej "A." w Cz. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie z dnia 30 kwietnia 1998 r. (...) w przedmiocie wymiaru cła - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 30.04.1998 r. (...) Prezes Głównego Urzędu Ceł po rozpatrzeniu odwołania Andrzeja T. właściciela Firmy Usługowo-Handlowej "A." w Cz. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w K. zawartą w jednolitym dokumencie administracyjnym SAD (...) z dnia 28.05.1996 r. w sprawie określenia wartości celnej i wymiaru cła.

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano przepisy art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa oraz art. 23 ust. 1 i art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./.

W uzasadnieniu wyjaśniono natomiast, że na podstawie przedstawionej wyżej decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w K. dopuszczono do obrotu na polskim obszarze celnym importowany towar. Nadmieniono przy tym, że organ pierwszej instancji określił wartość celną towaru na podstawie faktury (...) z dnia 20.05.1996 r. oraz deklaracji wartości celnej wypełnionej i podpisanej przez pełnomocnika strony. Tym samym więc organ ten postąpił zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa celnego.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona podniosła zarzut niesłusznego powiększenia wartości celnej towaru o prowizję pośrednika. Odnosząc się do powyższego zarzutu przywołano na wstępie treść przepisów art. 23 ust. 1 i art. 50 Prawa celnego. W związku z tym zauważono, że dokumentem, na podstawie którego dokonuje się odprawy celnej jest jednolity dokument administracyjny SAD, podpisany przez osobę dokonującą obrotu towarowego z zagranicą. Nawiązując do tego stwierdzono, że w złożonym w tej sprawie dokumencie SAD nie ma żadnej wzmianki o odmiennym stanowisku strony jak też brak jest śladów poprawek. Następnie stwierdzono, że w deklaracji wartości celnej pełnomocnik strony określił wartość towaru na kwotę 61.500 USD i prawdziwość tego oświadczenia potwierdził własnoręcznym podpisem.

Kontynuując wskazano, że zasada wymieniona w cyt. wyżej przepisie art. 23 ust. 1 Prawa celnego oznacza, że jedyną podstawą ustalenia należności celnych może być wyłącznie rzeczywisty stan towarów i jego wartość celna oceniana na podstawie dokumentów przedłożonych organowi celnemu w dniu dokonania odprawy celnej. Dla wymiaru cła istotna jest przy tym zadeklarowana i zgodna z fakturową wartość towaru w dniu dokonania zgłoszenia celnego. W związku z powyższym zasadne było przyjęcie wskazanej wyżej faktury jako podstawy do ustalenia wartości celnej towaru.

Następnie wyjaśniono, że w myśl przepisu art. 26 ust. 1 ustawy Prawo celne wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny wraz z kosztami w niej nie ujętymi a faktycznie poniesionymi przez kupującego. Kosztami tymi między innymi są prowizja i pośrednictwo, z wyjątkiem prowizji od zakupu. Prowizja i koszty pośrednictwa stanowią wynagrodzenie wypłacane pośrednikom za ich udział w zawarciu umowy sprzedaży. Kiedy pośrednik wynagradzany jest przez dostawcę towarów całkowita suma kosztów pośrednictwa wliczana jest zwykle do fakturowanej ceny. W niektórych zaś przypadkach agent finalizuje transakcję i fakturuje ponownie wyszczególniając cenę towaru i swoją opłatę. Dokonanie ponownego fakturowania, jak miało miejsce w przedmiotowej sprawie, nie czyni go jednak sprzedawcą towarów.

Wychodząc z powyższego zauważono, że ponieważ cena zapłacona dostawcy jest podstawą wartości transakcyjnej, organ może zażądać od zgłaszającego przedstawienia faktury przez "dostawcę" a także innych dokumentów uzasadniających deklarowaną wartość. Tak też postąpił organ celny wzywając dwukrotnie stronę do przedłożenia dodatkowych dokumentów, które mogłyby potwierdzić jej roszczenia. Strona dokumentów takich jednak nie przedstawiła. Przesłane przez nią dokumenty, tj. faktura wystawiona przez Bevenport LTD na kwotę 61.500 USD oraz bankowe dyspozycje przelania na rzecz tej firmy kwoty w łącznej wysokości 61.500 USD potwierdzają bowiem prawidłowość postępowania Urzędu Celnego. Z tych względów nie uznano za dowody w sprawie dokumentów jakie przedstawiła strona w postępowaniu wyjaśniającym.

W dalszej części wywodów podniesiono, że jedną z podstawowych zasad ogólnych dotyczących postępowania administracyjnego jest wyrażona w art. 7 Kpa zasada prawdy obiektywnej. Z zasady tej wynika przy tym konieczność uzyskania takiego materiału dowodowego i takiego obrazu stanu faktycznego, który jest zgodny z rzeczywistością i który pozwoli w związku z tym na właściwe rozstrzygnięcie sprawy. Z zasadą tą współbrzmi także regulacja zawarta w art. 77 par. 1 Kpa, która stanowi, że organ administracji obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek taki jest przy tym wyrazem tego, iż organ nie jest związany w gromadzeniu materiału dowodowego wnioskami stron lecz sam zakreśla granice postępowania wyjaśniającego w czym kieruje się własnym rozeznaniem i przekonaniem co do konieczności udowodnienia pewnych faktów. Organ ma zatem pełną swobodę w kształtowaniu zakresu postępowania wyjaśniającego z tymże, że musi mieć na uwadze, iż zebrany materiał ma doprowadzić do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy a w konsekwencji do jej załatwienia. W związku z tym dowody gromadzi się na potwierdzenie tub zaprzeczenie określonych faktów.

Nawiązując do tego zauważono, że organ celny, dążąc do realizacji zasady prawdy obiektywnej, podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przez wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia merytorycznego.

Kierując się zatem powyższymi względami jak też, wyrażoną w art. 80 Kpa, zasadą swobodnej oceny dowodów nie znaleziono podstaw do uznania roszczeń strony, w związku z czym utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W skardze na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego Andrzej T., właściciel Firmy Usługowo -Handlowej "A." w Cz., wniósł o jej całkowite uchylenie.

Na poparcie powyższego żądania podniesiono, że - w ocenie skarżącego - brak jest podstaw do "opłaty należności celnych od prowizji pośrednika pobieranej na terenie kraju". Argumentu tego organy celne nie uwzględniły zaś w toku całego postępowania. Równocześnie powołano się na przewlekłość postępowania w sprawie akcentując, że pierwsze pismo w tej sprawie złożone zostało w połowie 1996 r. zaś decyzja GUC wydana została 30.04.1998 r. tj. po dwóch latach. Podtrzymano poza tym argumentację zawartą w odwołaniu oraz w pismach przedstawianych w toku postępowania.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu ceł wniósł ojej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 19.01.2000 r. pełnomocnik organu odwoławczego podtrzymał stanowisko i wniosek zawarty w odpowiedzi na skargę. Dodatkowo podkreślił, że sporna w niniejszej sprawie kwota nie może być potraktowana za prowizję od zakupu, która podlega wyłączeniu z wartości celnej towaru.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu niniejszej sprawy stwierdził co następuje Skarga uzasadniona nie jest albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa zwłaszcza zaś w stopniu, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy.

Przystępując w tym stanie rzeczy do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji zauważyć na wstępie należy, że spór między stronami sprowadza się w istocie do kwestii ustalenia wartości celnej towaru stanowiącego w niniejszym przypadku przedmiot obrotu towarowego z zagranicą. Zagadnienie to uznać należy za istotne dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy, gdyż od ustaleń poczynionych w tym zakresie zależy wymiar należności celnych.

W związku z tym w punkcie wyjścia przywołać należy przepis art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./, zgodnie z którym wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana, o ile jest to konieczne, na podstawie art. 30c i art. 30d. Przepisy te - tj. art. 30c i art. 30d - zawierają przy tym katalog kosztów ponoszonych w związku z zakupem towaru, które w sytuacjach opisanych w normach tych przepisów powodują podwyższenie /art. 30c/ lub obniżenie /art. 30d/ wartości celnej danego towaru.

Wśród kosztów, które należy dodać do wartości transakcyjnej wymienić między innymi trzeba poniesione przez kupującego, lecz nie ujęte cenie faktycznie zapłaconej lub należnej za towar, koszty prowizji i pośrednictwa, z wyjątkiem prowizji od zakupu /art. 30c ust. 1 pkt 1 lit. "c" Prawa celnego/. Taka regulacja oznacza zatem, że tylko koszty prowizji od zakupu nie powiększają wartości transakcyjnej i tym samym nie mają wpływu na ustalenie wartości celnej danego towaru. Wniosek taki znajduje zresztą potwierdzenie w przepisie art. 30d pkt 5 Prawa celnego, w którym ustawodawca expressis verbis stwierdził, że nie wlicza się do wartości celnej towaru prowizji od zakupu, o ile można ją wyodrębnić z ceny faktycznie zapłaconej lub należnej za towar.

Konkludując powyższe uwagi stwierdzić zatem trzeba, że koszty poniesione tytułem pośrednictwa i prowizji generalnie powiększają wartość celną towaru chyba, że dotyczyły prowizji od zakupu. W takim jednak przypadku podlegać ona będzie odliczeniu od wartości celnej towaru tylko wtedy, gdy da się ją wyodrębnić z ceny faktycznie zapłaconej lub należnej za towar. Regulacja taka nakłada zatem na podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą obowiązek wykazania, że dana kwota stanowiła prowizję od zakupu, a nadto jej wysokość i to w taki sposób, który umożliwia wyodrębnienie jej z wartości transakcyjnej.

Wyjaśnić ponadto należy, że zgodnie z przepisem art. 25 pkt 6 Prawa celnego przez "prowizję od zakupu" rozumieć należy opłaty poniesione przez kupującego towary na rzecz jego agenta za usługę polegającą na reprezentowaniu go przy zakupie towarów, dla których ustalana jest wartość celna. Tym samym więc pojęcie to nie może być rozumiane w dowolny sposób lecz wyłącznie tak jak zdefiniował je ustawodawca.

Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności przedmiotowej sprawy zauważyć na początek trzeba, iż faktycznie skarżący dysponuje fakturami /rachunkami/ dokumentującymi sprzedaż, które wystawione zostały na jego imię zarówno przez producenta importowanego towaru jak i przez jego dostawcę - tj. firmę B. Ltd z Anglii. Niewątpliwym jest przy tym, że kwoty, na które opiewały te dokumenty są różne. Poza sporem jest także fakt, że kwota podana w fakturze wystawionej przez firmę B. Ltd została wskazana jako wartość transakcyjna zarówno w deklaracji wartości celnej towaru (...) jak też w jednolitym dokumencie administracyjnym SAD (...), które to dokumenty podpisane zostały przez skarżącego. Kwota ta została następnie w całości zapłacona, co potwierdzają przedstawione organom celnym dokumenty bankowe (...).

W tym stanie rzeczy uwzględniając poczynione wyżej uwagi dotyczące ciężaru dowodowego w omawianym zakresie stwierdzić trzeba, że skarżący powołując się na fakt, iż sporna kwota sprecyzowana zasadniczo dopiero na etapie postępowania sądowego stanowiła prowizję od zakupu powinien był udowodnić go. Fakt ten wykazany jednak nie został. Twierdzenie skarżącego w powyższym zakresie nie zostały bowiem poparte jakimkolwiek obiektywnymi dowodami. Nie przedstawił bowiem żadnych dokumentów takich jak przykładowo umowa kupna, kontrakt, umowa agencji lub tym podobna, z której wynikałby obowiązek zapłaty prowizji za czynności wskazane w powołanym wyżej przepisie art. 25 pkt 6. Skoro zaś powyższemu twierdzeniu przeczą oświadczenia jakie skarżący sarn składał w zgłoszeniu celnym i załączonej do niego deklaracji wartości celnej towaru organy celne miały wszelkie podstawy aby odrzucić je jako bezpodstawne, co też zresztą prawidłowo uczyniły.

W konsekwencji tego podniesiony zarzut błędnego zaliczenia spornej kwoty do wartości celnej przedmiotowego towaru uznać należy za chybiony. Skarżący w toku całego postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie nie wykazał bowiem wskazanej wyżej okoliczności, przez co nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku dowodowego.

Z tego względu Sąd na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę, jako nieuzasadnioną, oddalił.