Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1370/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-08-07 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 258 par. 1 i par. 2 pkt 7 w zw. z art. 258 par. 3 oraz art. 245 par. 1 i par. 3 w zw. z art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r., nadesłanym do tut. Sądu w odpowiedzi

na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie [...] zł, skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, domagała się zwolnienia od kosztów sądowych obejmujących wszelkie występujące

w sprawie opłaty (vide: rubryki 4 i 5 formularza).

W uzasadnieniu powyższego podała, iż wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z mężem i [...] dorosłymi synami, z których jeden przebywa za granicą,

a drugi jest studentem. Tymczasem jedynym źródłem utrzymania całej rodziny do [...] r. było przyznane skarżącej świadczenie [...] w wysokości [...] zł. Ponadto jako jedyny składnik posiadanego majątku wymieniła dom, stanowiący odrębność majątkową męża, w którym zamieszkują. Wszyscy nie posiadają bowiem żadnych oszczędności, papierów wartościowych czy przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro.

Dodatkowo wskazała, iż posiada [...]. Co więcej jest osobą leczącą się [...] (vide: orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. dołączone do wniosku wraz z dokumentacją medyczną).

Ponieważ powyższe okazało się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej

i możliwości płatniczych strony skarżącej, a ponadto budziło wątpliwości, pismem z dnia [...] r. wezwano A. M. do uzupełnienia złożonego wniosku przez:

- nadesłanie odpisów lub kserokopii składanych w okresie ostatnich [...] lat kalendarzowych zeznań podatkowych albo zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości osiągniętego w tych latach dochodu oraz o wysokości dokonanych odliczeń;

- przedłożenie odpisu lub kserokopii dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych z tytułu pobieranej [...] dochodów w postaci decyzji o jej przyznaniu lub odcinka przekazu pocztowego za ostatni miesiąc;

- orientacyjne określenie wysokości miesięcznie ponoszonych w związku z kosztami utrzymania domu wydatków (w tym celu należało przedłożyć odpisy lub kserokopie rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za wodę, gaz, energię elektryczną, podatek od nieruchomości, telefon itp.), natomiast w przypadku zalegania

z płatnościami należało przedłożyć stosowne dokumenty potwierdzające tenże fakt;

- nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez właściwy Urząd Pracy potwierdzającego fakt, iż mąż skarżącej jest osobą [...],

dla którego brak jest stosownych ofert zatrudnienia;

- oświadczenie w jakim charakterze syn skarżącej przebywa za granicą, jeżeli w celach zarobkowych należało wskazać źródła oraz wysokość uzyskiwanych z tego tytułu dochodów;

- nadesłanie odpisów lub kserokopii dokumentów potwierdzających fakt, iż [...] syn skarżącej kontynuuje naukę i nie pobiera z tego tytułu stypendium (w tym przedmiocie należało ponadto wskazać czy nauka odbywa się w systemie dziennym, wieczorowym czy zaocznym oraz czy jest odpłatna);

- przedłożenie odpisów lub kserokopii dokumentów potwierdzających przysługujący mężowi udział do nieruchomości przy ul. [...] w C., w postaci aktu własności, odpisu z księgi wieczystej itp.

W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik strony pismem z dnia [...] r. wystąpił o przedłużenie wyznaczonego terminu z uwagi na ograniczony kontakt

z klientką, która jest w trakcie leczenia [...], na dowód czego przedłożył stosowną dokumentację medyczną. Jednocześnie poinformował o wypowiedzeniu pełnomocnictwa i dalszym działaniu za stronę jeszcze przez okres dwóch tygodni.

W tym stanie sprawy zarządzeniem z dnia [...] r. referendarz sądowy wstrzymał się z rozpoznaniem niniejszego wniosku. Do dnia dzisiejszego żądane dokumenty nie zostały jednak nadesłane.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono,

co następuje.

Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,

poz. 1270 ze zm.) strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.

Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy).

Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje - stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy).

Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przesłanka zwolnienia strony skarżącej od kosztów sądowych nie została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku. Skarżąca nie wykazała bowiem w dostateczny

i przekonujący sposób jakoby nie była w stanie ich ponieść.

Podkreślić wszakże w tym miejscu należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej

w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek należytego wykazania, tj. dowiedzenia, udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonywający, pokazania, unaocznienia - por. Słownik języka polskiego pod red.

M. Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1978, wyd. IX

z 1994 r., str. 805 - że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przesłanka przyznania prawa pomocy w jego przypadku wystąpiła. Inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży bowiem po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do ich wiarygodności oraz skonfrontować treść składanych oświadczeń z dokumentacją źródłową.

Podobnie art. 252 § 1 ustawy nie pozostawia wątpliwości co do tego, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne i aktualne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony

o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.

Jeżeli jednak oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa

w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego

i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Ich przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245).

Ponieważ z przytoczonej regulacji podobnie jak z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy wynika, iż to na wnioskującym spoczywa ciężar dowodu, zatem strona ubiegająca się

o przyznanie prawa pomocy powinna w sposób wystarczająco przekonujący udowodnić istnienie faktów z których wywodzi skutki prawne. To bowiem na podstawie przedłożonych przez nią dokumentów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania.

Tymczasem złożone przez skarżącą oświadczenie, o którym mowa w art. 252

§ 1 ustawy nie zawierało dostatecznych danych koniecznych do oceny jej sytuacji majątkowej i rodzinnej oraz rzeczywistych możliwości płatniczych. Co więcej budziło też wątpliwości w odniesieniu do źródeł utrzymania, z których skarżąca pokrywa bieżące opłaty i wydatki (wskazane we wniosku świadczenie [...] pobierała bowiem jedynie do [...] r.). Stąd pismem z dnia [...] r. zwrócono się do strony

o uzupełnienie zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy danych wskazując jednocześnie jakie dokumenty źródłowe należy w tej materii nadesłać. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest bowiem możliwe ani dopuszczalne. Ponieważ do dnia dzisiejszego skarżąca nie wykonała wezwania – mimo iż wstrzymano się z rozpoznaniem wniosku, czyniąc tym samym zadość żądaniu pełnomocnika zawartemu w piśmie z dnia [...] r. - weryfikacja złożonego w tym zakresie oświadczenia nie była możliwa, podobnie jak niemożliwym było ustalenie jaki uszczerbek w koniecznym utrzymaniu skarżącej i jej rodziny spowoduje uiszczenie występujących w sprawie opłat sądowych, do których zalicza się należny od wniesionej skargi wpis.

Podkreślić ponadto w tym miejscu należy, iż wezwanie do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wystosowano w czasie, kiedy skarżąca była reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego, dla którego uzyskanie żądanych dokumentów źródłowych nie powinno wiązać się ze szczególnymi trudnościami zważywszy, iż nadesłał on do tut. Sądu część dokumentacji medycznej skarżącej. Ponadto okres jaki upłynął od chwili, kiedy strona dowiedziała się

o wypowiedzeniu pełnomocnictwa, tj. [...] r. (vide: akta sprawy o sygn. I SA/Gl 793/07) był wystarczający, aby przejawiając minimalną staranność procesową podjąć stosowne działania zmierzające do uzupełnienia złożonego wniosku we własnym zakresie albo przez nowo ustanowionego w sprawie pełnomocnika (vide: pouczenie zawarte w piśmie z dnia [...] r. stanowiącym wypowiedzenie pełnomocnictwa), którym do tego czasu mógł zostać jeden z członków rodziny pozostający ze skarżącą we wspólnym gospodarstwie domowym.

Wobec powyższego przyjąć należało, iż A. M. ubiegając się

o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych obejmujących wszelkie występujące w sprawie opłaty (vide: rubryki 4 i 5 formularza), nie dołożyła należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ich ponieść. Okoliczność ta

nie pozwala uwzględnić wniosku. W orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05).

W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z

art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono

orzec jak w sentencji.