Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 449/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2004-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2000 nr 71 poz 838
law: Ustawa dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2001 nr 63 poz 636
law: Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita,, Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Marcin Małek, po rozpoznaniu w dniu 26 października 2004 r. sprawy ze skargi E. B. – T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) art. 13g ust. 1 - 4, art. 40b ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 71, poz. 838 z późn. zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. Nr 32 z 2003 r., poz. 262), po rozpoznaniu odwołania E. B., od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r., Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2004 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego, podczas kontroli środka przewozowego - ciągnika z naczepą użytkowanego przez "[...]" E. B. z M., wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, dokonali pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu oraz jego masy całkowitej. Wynik przeprowadzonego pomiaru wskazał przekroczenie dopuszczalnego nacisku na piątej osi o 1,24 kN. Wykonujący transport nie przedstawił organowi celnemu zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego. Zaskarżoną decyzją Naczelnik Urzędu Celnego wymierzył karę pieniężną w kwocie 720 zł, za przejazd pojazdu nienormatywnego po drogach publicznych bez właściwego zezwolenia.

Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie.

Dyrektor Izby Celnej nie podzielił zarzutów odwołania i wskazał, że zgodnie z § 5 ust. 5 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, dopuszczalny nacisk na oś składową osi wielokrotnej pojazdu, przy rozstawie powyżej 1,30 m wynosi 80 kN. W przedmiotowej sprawie nacisk na piątą oś wyniósł w trakcie ważenia 81,24 kN a więc o 1,24 kN więcej, niż wynosi dopuszczalna norma.

Stosownie do art. 13g ust. 2 ustawy o drogach publicznych, wysokość kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, określa załącznik do ustawy. Według tego załącznika, za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, gdzie jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 100 kN, w wypadku przekroczenia nacisku osi składowej osi wielokrotnej ponad 80 kN do 84 kN, kara pieniężna wynosi 720 zł.

Czynności ważenia dokonano wagą samochodową do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów, posiadającą ważne świadectwo legalizacji nr 700/2003 z dnia [...] kwietnia 2003 r. wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar. Wagi tego typu zostały zatwierdzone do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów przez Prezesa Głównego Urzędu Miar, na mocy decyzji Nr [...] z dnia [...] września 1998 r.

Wynik ważenia dynamicznego pojazdu jest drukowany przez urządzenie elektroniczne zainstalowane na wadze. Błędne wskazanie wagi tj. wskazanie, którego błąd przekracza wartość błędu dopuszczalnego może nastąpić w wypadku niezachowania odpowiednich warunków pomiaru, co powinno być sygnalizowane przez wagę i taki pomiar powinien być powtórzony.

W przedmiotowej sprawie podczas pomiaru nacisków osi pojazdu, dokonanego o godzinie 21.50 zarejestrowanego pod numerem 20694, system wagi symbolem gwiazdki przy trzeciej osi, zasygnalizował wystąpienie nieprawidłowości w procesie pomiaru, dlatego też pomiar został powtórzony. W procesie ważenia dokonanego o godzinie 22.46 oraz ważenia dokonanego na wniosek kierowcy o godzinie 22.49 nie miały miejsca żadne nieprawidłowości, o czym świadczą uzyskane z wagi wydruki komputerowe o nr 20717 i nr 20718.

Kierowca pojazdu K. J. T., który wystąpił o powtórne ważenie pojazdu, uzasadnił swój wniosek rodzajem przewożonego ładunku (żywe zwierzęta mające możliwość przemieszczania się). Podpisując protokół z dnia [...] kwietnia 2004 r. stanowiący załącznik do zaskarżonej decyzji, wyżej wymieniony zgłosił uwagi: "Pojazd został przeważony trzykrotnie z różnymi wynikami. Przewożone są żywe świnie mające możliwość przemieszczania się". Uwagi te nie zawierają zastrzeżeń dotyczących prawidłowości procesu ważenia.

Wskazując na rodzaj przewożonego ładunku strona nie kwestionuje przekroczenia dopuszczalnej normy nacisku na 5 osi pojazdu, natomiast różnice w poszczególnych pomiarach dotyczące masy całkowitej pojazdu wskazującej na niesprawność wagi lub jej niewłaściwe zastosowanie. Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r., Nr 58, poz. 515 ze zm.) ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia nacisków osi pojazdu na drogę. Powyższy obowiązek ustawodawca nałożył na przewoźników, ich też obciążają skutki takiego załadunku towaru, który powoduje nacisk na osie ponad dopuszczalne normy.

Organ I instancji wziął także pod uwagę dopuszczalny błąd w pomiarze nacisków osi przedmiotowego pojazdu, odejmując od zmierzonego nacisku 200 kg dla każdej osi z uwagi na dopuszczalne możliwe błędy wskazań wagi i dodatkowo jeszcze 2 % pozostałej wartości, ze względu na błędy zastosowanej metody cząstkowych ważeń pojazdu. Informacja o powyższym znajduje się w protokole stanowiącym załącznik do zaskarżonej decyzji.

Na powyższą decyzję strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając:

- naruszenie art. 13g ust 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych w zw. z pkt 5.5.a. załącznika nr 2 do tej ustawy,

- naruszenie § 17 ust 2 oraz § 18 ust 2 pkt 1 w zw. z § 1 pkt 6, 8, 9 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu (Dz. U. nr 35 poz. 316)

- naruszenie art. 13g ust 1 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych,

- naruszenie art. 262 kodeksu celnego w związku z art. 144 i n. Ordynacji podatkowej;

- naruszenie art. 7, 8, 107 § 1 kpa.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że kontrolowany pojazd posiadał 5 osi, wobec czego jego dopuszczalna masa całkowita zgodnie z § 3 ust 1 pkt 2b rozporządzenia o warunkach technicznych pojazdów oraz zakresie ich niezbędnego wyposażenia, nie powinna przekraczać 40 t. Podczas kontroli w dniu 20 kwietnia 2004 r. pojazd ważono trzykrotnie.

W trakcie dwóch pierwszych pomiarów masa całkowita kontrolowanego pojazdu oraz nacisk na poszczególne osie nie przekraczały dopuszczalnych wartości. Dopiero trzecie ważenie stało się podstawą sporządzenia protokołu z kontroli pojazdu i nałożenia kary pieniężnej. Różnice wystąpiły w pomiarze masy całkowitej pojazdu o 1200 kg. Oznacza to, iż waga, którą zastosowano do ważenia tego samego pojazdu w tym samym czasie miała faktyczny margines błędu co najmniej 12 razy większy niż stwierdzone przekroczenie masy całkowitej pojazdu (100 kg). Waga ta posiada świadectwo kwalifikacji wydane w dniu [...] kwietnia 2003 r., a zatem przed wejściem w życie rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe (...). Jej wyniki nie są więc wiarygodne dla postępowania administracyjnego i nie można było wydać na ich podstawie decyzji administracyjnej.

Organ administracyjny obliczając obciążenie osi piątej popełnił ponadto błędy szczegółowo opisane w skardze.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazanymi w niej podstawami prawnymi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stwierdzić naprzód trzeba, że decyzje wydawane na podstawie art. 13g ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.) mają charakter decyzji związanych, co oznacza, że uprawniony organ w razie stwierdzenia określonego w tych przepisach stanu rzeczy, obowiązany jest wymierzyć karę pieniężną i to w ściśle określonej wysokości. Dodać przy tym należy, że odpowiedzialność za przejazd drogą publiczną pojazdem "nienormatywnym" jest uniezależniona od winy podmiotu dokonującego przejazd (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2003 r. Sygn. akt II SA 1825/2002 – niepubl.).

Zaskarżona decyzja nie mogła się jednak ostać, skoro zapadła z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje jej uchyleniem.

Prawidłowe rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy, wiążące się z właściwym zastosowaniem określonych norm materialnoprawnych uzależnione jest od uprzedniego dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania materiału dowodowego oraz jego wszechstronnego rozważenia i oceny, w myśl zasad określonych w przepisach art. art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Zmaterializowanie tych zasad powinno znaleźć odzwierciedlenie m.in. w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym stosownie do art. 107 § 3 kpa.

Analiza akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji przekonuje, że została ona wydana z naruszeniem wyżej wskazanych przepisów.

Podstawę wszelkich ustaleń faktycznych mogą stanowić wyłącznie dowody prawem dopuszczone, które zostały właściwie przeprowadzone, prawidłowo utrwalone i poddające się weryfikacji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdza się, że czynności dokonano wagą samochodową do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów, znak fabryczny ASM 4301, znak typu RPT 98233, nr fabryczny 4301100398, posiadającą ważne świadectwo legalizacji z dnia [...] kwietnia 2003 r. wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar.

Z w/w świadectwa (k. 39 akt) wynika, że traci ono ważność z dniem [...] kwietnia 2003 r. lub w przypadku:

- uszkodzenia wagi,

- uszkodzenia umieszczonych na wadze cech,

- stwierdzenia, że błędy wagi przekraczają granice błędów dopuszczalnych.

Data legalizacji tej wagi przemawia zatem za przyjęciem tezy, że legalizacja była skuteczna, skoro została dokonana w terminie 1 roku od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (Dz. U. Nr 63, poz. 636 ze zm.). Stanowi o tym art. 29 tej ustawy.

Nie ma zatem racji skarżący w zakresie twierdzenia, że owa waga nie mogła być użyta do pomiarów.

Rzecz jednak w tym, co uszło uwadze zarówno skarżącemu, jak i organom decyzyjnym, że nie wiadomo jakiej w rzeczywistości wagi użyto do kontroli pojazdu.

Z kserokopii protokołu kontroli, stanowiącej załącznik do decyzji pierwszoinstancyjnej (k. 24 – patrz pkt 7) wynika, że pomiaru nacisków osi i masy całkowitej dokonano wagą o nr fabrycznym 4301100398. Tymczasem egzemplarz takiego protokołu, skierowany do skarżącego (k. 32 – patrz pkt 7) świadczy o tym, że powyższe czynności przeprowadzono wagą o nr fabrycznym 4301100798.

Ta ewidentna nieścisłość musi być stanowczo wyjaśniona przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, chociażby poprzez dołączenie oryginału protokołu kontroli.

W przedmiotowej sprawie czynności dokonano w dniu [...] kwietnia 2004 r., a zatem pod rządem rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu (Dz. U. Nr 35, poz. 316).

W kserokopii wydruków ważenia (k. 10-12 akt) wynika, że pomiar dokonany w dniu [...] kwietnia o godz. 21,50 nie był miarodajny, gdyż system wagi zasygnalizował wystąpienie nieprawidłowości w procesie pomiaru trzeciej osi i zaznaczył to symbolem gwiazdki (*). W tych okolicznościach przystąpiono do ponownego pomiaru o godz. 22,46. Na wniosek kierowcy dokonano kolejnego pomiaru o godz. 22,49.

Nie ma zatem skarżący racji w zakresie twierdzenia, że organy powinny brać pod uwagę wyniki wszystkich trzech pomiarów. Trafnie natomiast podnosi, że nie uwzględniono tzw. skorygowanego obciążenia osi, czyli nie przyjęto średniej wartości z serii pomiarów obciążenia osi i nie dostosowano się do § 1 pkt 6 w/w rozporządzenia z dnia 10 lutego 2004 r. Poza tym obliczenia powinny uwzględniać odchylenia dopuszczalne każdego obciążenia osi i błędy graniczne dopuszczalne sumarycznej masy pojazdu, o których mowa w § 17 ust. 2 i w § 18 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia.

Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy dostosuje się do powyższych wskazań.

Trafnie skarżący zarzuca, że nie istniały żadne przesłanki do doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej kierowcy, a nie stronie. Nastąpiło to z naruszeniem art. art. 10 § 1 oraz 40 § 1 i § 2 k.p.a. Skoro jednak decyzja prawidłowo została skierowana do strony, kierowca zaś przekazał ją stronie, ta zaś złożyła w ustawowym terminie odwołanie, to owo uchybienie nie było tej rangi, aby mogło skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji pierwszoinstancyjnej.

Skoro jednak zaskarżona decyzja organu odwoławczego zapadła z naruszeniem wskazanych wcześniej przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przeto podlegała ona uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 w/w ustawy.