Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2502/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-20 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2, art. 258 par. 1 i par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Monika Stępkowska-Bigiej po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Stowarzyszenia [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

Stowarzyszenie [...] (dalej: "Stowarzyszenie", "wnioskodawca") złożyło skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.

Po doręczeniu wezwania do uiszczenia wpisu w wysokości 100 zł, skarżące Stowarzyszenie złożyło w dniu 29 grudnia 2014 r. na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Z treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku, a także regulaminu Stowarzyszenia [...] oraz uchwały podjętej przez jego członków w dniu 18 października 2014 r. wynika, że wnioskodawca jest stowarzyszeniem zwykłym, które nie posiada majątku i nie ma rachunku bankowego. Jego działalność opiera się na pracy społecznej członków (pkt 7 regulaminu Stowarzyszenia). Aktualnie stowarzyszenie liczy trzech członków. Mocą uchwały z dnia [...] października 2014 r. ustalono wysokość miesięcznej składki członkowskiej na kwotę 50 zł. Dziewięciu byłych członków wyraziło zgodę na wspieranie Stowarzyszenia wyłącznie na zasadach wolontariatu. W uzasadnieniu wskazano, że w grudniu Stowarzyszenie uiściło opłatę kancelaryjną w wysokości 100 zł (za uzasadnienie wyroku) oraz zamierza złożyć skargę kasacyjną, co pociągnie za sobą konieczność uiszczenia opłaty w wysokości 117 zł. W związku z tym, Stowarzyszenie nie dysponuje świadkami na opłacenie przedmiotowej sprawy.

Rozpoznając wniosek o zwolnienie od kosztów zważono co następuje.

Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, że każdy kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych. Przysługujące Sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania Sądu, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdym rozpatrywaniu takiego wniosku.

Stwierdzić należy, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się, że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma odpowiednich środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie posiada ich, chociaż podjęto wszelkie niezbędne działania zmierzające do ich pozyskania (porównaj: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2010, wyd. LexisNexis, str. 568, jak też postanowienia NSA z dnia 23 stycznia 2009 r., sygn. akt II OZ 20/09, LEX nr 557480 czy z dnia 26 stycznia 2009 r., sygn. akt II OZ 28/09, LEX nr 537851). Nadto podnieść należy, że obowiązkiem strony wynikającym z ogólnej zasady dotyczącej kosztów postępowania, jest ponoszenie kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie. Zwolnienie z tego obowiązku może nastąpić tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy to strona nie z własnej winy pozbawiona jest środków niezbędnych na pokrycie tych kosztów. Przerzucenie ciężaru funkcjonowania stowarzyszeń na Państwo przez uzyskanie zwolnienia od kosztów sądowych, rodzi ten skutek, że faktycznie działalność tego stowarzyszenia zostaje finansowana ze środków publicznych, co przeczy zasadzie, iż stowarzyszenia prowadzą działalność na bazie własnego majątku (porównaj: postanowienie NSA z dnia 2 marca 2012r., sygn. akt I OZ 114/12, LEX nr 1120726).

Rozpatrując przedmiotowy wniosek, należy mieć na uwadze, że wnioskodawca w regulaminie wskazał, że celem jego działania jest ochrona środowiska, a środkami działania są m. in. "podejmowanie przewidzianych prawem działań interwencyjnych w przypadku naruszania przepisów ochrony środowiska" (pkt 4.1 regulaminu) i "występowanie na prawach strony jako reprezentanta interesu (faktycznego lub prawnego) o charakterze społecznym w postępowaniach administracyjnych i procesach sądowych" (pkt 4.5 regulaminu).

W ocenie referendarza sądowego, wnioskodawca wskazując takie cele i przewidując udział w postępowaniach przez sądami, powinien liczyć się ze związaną z tym koniecznością ponoszenia kosztów. W szczególności w sytuacji, gdy powołując się na swoje cele statutowe, zdecydował się skorzystać z drogi sądowoadministracyjnej, powinien wygospodarować środki na pokrycie kosztów sądowych. W ocenie referendarza sądowego, Stowarzyszenie chcąc podołać kosztom związanym z prowadzoną działalności powinno wysokość składek ustalić na odpowiednio wysokim poziomie, lub uzyskać środki w inny przewidziany prawem sposób, bowiem cele statutowe stowarzyszenia, które twierdzi, że działa na rzecz społeczeństwa, powinny być skorelowane z wysokością środków jakie stowarzyszenie to jest w stanie uzyskać na ich realizację. Możliwe jest również przekształcenie Stowarzyszenia [...] w stowarzyszenie "statutowe", które oprócz składek członkowskich mogłoby zwiększać swój majątek z otrzymywanych darowizn, spadków i zapisów. Mogłoby także prowadzić działalność gospodarczą w celu uzyskania środków na działalność statutową.

Odnosząc się do kwestii ustalenia składek członkowskich na poziomie 50 zł w sytuacji, gdy Stowarzyszenie liczy jedynie trzech członków, to należy stwierdzić, że wysokość składek pozostaje w oderwaniu od skali działalności stowarzyszenia.

W szczególności mając na uwadze, że stowarzyszenie występuje z licznymi skargami do sądu administracyjnego, powinno zagwarantować stosowne środki na ten cel. Zmniejszenie liczby członków Stowarzyszenia przy jednoczesnym braku zapewnienia wystarczających środków na dalszą jego działalność, nie pozwala na przyjęcie, że Stowarzyszeniu powinno zostać przyznane prawo pomocy. Nie można bowiem stwierdzić, że w niniejszej sprawie Stowarzyszenie podjęło wszelkie niezbędne działania zmierzające do pozyskania środków umożliwiających realizację swoich celów statutowych.

Podsumowując należy stwierdzić, że wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, nie zasługuje na uwzględnienie.

Dlatego też, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.