Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 697/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: atr. 7, art. 77, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Skiba Sędzia WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 października 2021 r. sprawy ze skargi B.S. i M.G. na decyzję Minister Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2021 r., nr [...] Minister Rozwoju, Pracy i Technologii, po rozpatrzeniu odwołania B. S. i M. G., dalej "Skarżące", od decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] stwierdzającej nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności gruntu wchodzącego w skład linii kolejowej, położonego w [...], obręb [...] oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] m2 oraz nabycia z mocy prawa prze [...] S.A. prawa wieczystego użytkowania gruntu wraz z prawem własności urządzeń infrastruktury kolejowej znajdującej się na tej działce, utrzymał ją w mocy.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Ww. decyzja z [...] listopada 2020 r. Wojewody [...] została wydana na podstawie art. 37 a ustawy z 8 września 2000 r o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego [...] (D.U. 2020, poz. 292 ze zm.), dalej "ustawa o komercjalizacji". Odwołanie wniosły Skarżące, zaskarżając decyzję w całości.

Organ odwoławczy utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, nie przychylając się do zawartych w odwołaniu zarzutów.

W uzasadnieniu swojego stanowiska Minister Rozwoju, Pracy i Technologii wskazał, że zgodnie z art. 37a ust. 1 i 2 ustawy o restrukturyzacji grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające w dniu [...] lutego 2003 r. we władaniu [...] nie stanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [...] S.A. stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem a nadto przedmiotem prawa użytkowania [...]. Poza tym budynki i inne urządzenia znajdujące się na tych gruntach stają się własnością [...] S.A. Nabycie potwierdza się w drodze decyzji. Dla spełnienia przesłanek nabycia wystarczy stwierdzenie, że na gruncie w dniu 28 lutego 2003 r. usytuowana była czynna linia kolejowa a [...] miała przedmiotową nieruchomość w tym dniu w posiadaniu oraz, że nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa czy jednostek samorządu terytorialnego lub [...].

Organ ustalił, że działka [...] odpowiada dawnej działce nr [...] ujawnionej w KW nr [...]. Zmiana numeracji została ujawniona w ewidencji gruntów na podstawie notatki służbowej z 20 października 2004 r poprzez wykreślenie starego numeru i wpisanie nowego (pismo z [...] maja 2017 r. Starosty [...]). Prawo własności do tej działki przysługiwało W. C. i K. C. na podstawie aktu własności ziemi z [...] października 1973 r. nr [...]. Powyższe potwierdza ww. księga wieczysta prowadzona dla działki nr [...]. Następnie, po śmierci właścicieli działka przeszła na własność M. G. i B. S. Oznacza to, że na datę 28 lutego 2003 r. oraz 1 czerwca 2003 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność osób fizycznych.

Co do pozostałych przesłanek do nabycia, organ stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość zajęta była pod czynną linię kolejową i pozostawała we władaniu [...] S.A. Potwierdza to wykaz środków trwałych [...] sporządzony na dzień 28 lutego 2003 r. stwierdzający, że na działce znajdowały się tory główne zasadnicze linii nr [...]. Z oświadczenia osób upoważnionych do reprezentacji [...] S.A. z [...] lipca 2013 r złożonych po uprzedzeniu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, wynika także, że działka [...] zajęta jest pod infrastrukturę kolejową. Oznacza to, że spełnione zostały wszystkie warunki o jakich mowa w art. 37a ustawy o restrukturyzacji.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ stwierdził, że kwestia odszkodowania jest zupełnie odrębnym zagadnieniem i wymagała złożenia wniosku pomiędzy 1 czerwca 2003 r. a 31 grudnia 2007 r Nie złożenie takiego wniosku w tym terminie nie oznacza braku możliwości stwierdzenia nabycia prawa własności przez Skarb Państwa.

Nie doszło także, zdaniem organu, do naruszenia art. 7, 8, 9 k.p.a. gdyż organ w sposób prawidłowy zebrał materiał dowodowy a następnie go ocenił. Poza tym poinformował skarżące pismem z [...] października 2020 r. o treści art. 10 k.p.a. Obie odebrały to pismo [...] listopada 2020 r. więc brak jest podstaw do podzielenia zarzutu o niedopełnieniu przez organ obowiązku informowania stron o toczącym się postępowaniu.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodły Skarżące.

Zaskarżonej decyzji zarzuciły:

1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa Państwowego ,,[...]" poprzez uznanie, że zostały spełnione przesłanki ustawowe podczas gdy, zdaniem Skarżących przesłanki te nie zostały spełnione;

2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.:

- art. 7, 77 § 1, 80 oraz 107§3 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego oraz pobieżne rozpoznanie sprawy oraz niewyczerpujące rozpoznanie materiału dowodowego i jego dowolną ocenę;

-art. 6 i 8 k.p.a. poprzez niedokładne zbadanie wszystkich okoliczności sprawy a więc naruszenie zasady budowania zaufania do organów władzy państwowej;

-art. 77 k.p.a. poprzez rozpoznanie materiału dowodowego w sposób wybiórczy i stronniczy interpretując go na niekorzyść strony.

Skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że

w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając

w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) dalej ,,ppsa" sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 37a ustawy

z 8 września 2000 r., którego treść w zaskarżonej decyzji przytoczył organ odwoławczy.

Z art. 37 a ust. 1 powołanej ustawy wynikają następujące przesłanki:

1. grunt ma wchodzić w skład linii kolejowej pozostającej w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu [...] S.A.;

2. grunt nie może stanowić własności Skarbu Państwa ani jednostek samorządu terytorialnego ani [...] S:A. ;

Wymienione w powyższym przepisie przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Oznacza to, że niespełnienie którejkolwiek z nich, nawet przy spełnieniu pozostałych, uniemożliwia skorzystanie z możliwości zastosowania art. 37 a ustawy o restrukturyzacji.

Organ prawidłowo, na podstawie księgi wieczystej nr [...] ustalił, że właścicielami nieruchomości były osoby fizyczne. Oznacza to, że spełniona była przesłanka podmiotowa. Co prawda księga wieczysta prowadzona jest dla działki o nr ew. [...] natomiast obecnie w ewidencji figuruje działka [...], to jednak ta niezgodność nie stanowi podstawy do odmowy wydania pozytywnej decyzji. Organ uzyskał od organów ewidencyjnych informacje dotyczące zmiany numeracji działki (pismo z [...] marca 2017 r., Starosty [...]). Nie doszło natomiast do uwidocznienia tych zmian w księdze wieczystej. W świetle wskazanych przez organ dowodów o charakterze ewidencyjnym wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że przedmiotowa działka odpowiada działce ujawnionej w księdze wieczystej.

Spełniona została także druga z przesłanek o jakich mowa w art. 37 a. – władanie nieruchomością przez [...] na datę 28 luty 2003 r.

Co prawda organ wadliwie przyjął, że linia kolejowa ma być linię czynną, mimo że ustawodawca takiego wymogu nie nakłada na ubiegającego się o uwłaszczenie, to jednak skoro na działce tej przebiega linia kolejowa [...] i potwierdza to nie tylko wykaz środków trwałych ale i oświadczenia osób upoważnionych do reprezentacji [...], to oznacza to, że spełniona została i ta przesłanka ustawowa. Oświadczenie, o jakim mowa w art. 75 § 2 k.p.a., może być w postępowaniu administracyjnym traktowane jako dowód. Jednakże musi on podlegać ocenie z uwzględnieniem całokształtu zebranego materiału dowodowego oraz sprzecznych interesów stron postępowania. W niniejszej sprawie skoro niespornym jest że przez działkę przebiega linia kolejowa należy je uznać za przekonujące (por. wyrok NSA z 22 lutego 2021 r., I OSK 2513/20). Potwierdzeniem tych faktów jest także mapa sytuacyjna od zarządcy linii kolejowej na której naniesiono przebieg linii oraz decyzja nr [...] Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] marca 2014 r. w sprawie ustalenia terenów przez które przebiegają linie kolejowe i które stanowią tereny zamknięte.

Skarżące wadliwie w skardze wskazują, że organ powinien rozważyć czy działka była w posiadaniu samoistnym [...].

Ustawodawca w art. 37 a ustawy o restrukturyzacji nie posługuje się cywilistycznym pojęciem posiadania samoistnego (art. 336 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny – t.j. D.U. 2019, poz. 1495 dalej k.c.) ale pojęciem władania. Pojęcie to na gruncie ustawy nie zostało zdefiniowane. Zdaniem Sądu, nie należy go utożsamiać z pojęciem posiadania i to samoistnego w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Rozumieć go należy jako pozostawanie w faktycznym władztwie, nawet wbrew woli właściciela.

Z tego powodu działania dokonywane na drodze czynności przez Skarb Państwa, czy jednostkę samorządową nie musiały uzyskiwać wcześniejszej akceptacji właściciela gruntu, który nawet nie musiał o tych czynnościach być powiadamiany. Władanie nieruchomością to dokonywanie przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego poprzez swoje jednostki organizacyjne (stationes fisci) względem nieruchomości określonego rodzaju czynności faktycznych z zakresu prawa publicznego. Co prawda przepis art. 37 a ustawy o restrukturyzacji odnosi się do władania przez [...] jednakże aby było możliwe stwierdzenie nabycia z mocy prawa przez [...] prawa użytkowania wieczystego (art. 37 a ust. 2 ustawy o restrukturyzacji) to konieczne było uprzednie nabycie przez Skarb Państwa własności tych gruntów. Zgodnie bowiem z art. 232 kodeksu cywilnego tylko grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego mogą być oddawane w użytkowanie wieczyste. Przepisy ustawy o restrukturyzacji muszą być zgodne (i są) z innymi przepisami powszechnie obowiązującymi w tym wypadku z ustawą kodeks cywilny.

W związku z tym bez znaczenia pozostają wywody skargi o konieczności posiadania przedmiotowej nieruchomości przez 30 lat. Niniejsza sprawa nie jest sprawą o zasiedzenie prowadzoną przed sądem powszechnym, bo tylko w takiej sytuacji konieczne byłoby wykazywanie samoistnego posiadania przez okres wymagany do nastąpienia skutku zasiedzeniowego, o czym stanowi art. 172 k.c. Poza tym organ nie wypowiadał się w sentencji decyzji o odszkodowaniu o jakim mowa w art. 37 a ust. 7. Tylko tam mowa jest i to negatywnie o braku możliwości uzyskania odszkodowania gdy grunt pozostawał w posiadaniu samoistnym [...] S.A. lub jego poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres 30 lat.

Dlatego, wbrew wywodom skargi, nie było podstaw do ustalania przez organ co działo się z nieruchomością w okresie 30 lat wstecz od daty 28 lutego 2003 r. Istotny był wyłącznie, w świetle art. 37 a ust. 1 i 2 ustawy o restrukturyzacji, stan faktyczny na datę 28 luty 2003 r.

Nie była także przedmiotem oceny organu kwestia odszkodowania, co czyni bezzasadnymi wywody skargi co do tej kwestii.

Zarówno Wojewoda [...], jak i Minister Rozwoju, Pracy i Technologii przeprowadzili postępowanie, stosując się do zasad wynikających z przepisów art.6, 7, 8, 75 § 1, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz dokonali wszechstronnej i swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Skarżąca zarzucając naruszenie przepisów postępowania, poza powołaniem ich treści, nie wskazuje na czym naruszenia te miałyby polegać, w tym jakie inne dowody organ miałby przeprowadzić i jakie czynności podjąć. Mało tego nie wskazują także aby istniały inne dowody których przeprowadzenie doprowadziłoby do wniosków przeciwnych niżby to wynikało z ustaleń dokonanych przez organ.

Konkludując, stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja – wbrew temu co twierdzą Skarżące odpowiada prawu. Tym samym, na postawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić, o czym orzeczono w sentencji wyroku.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnymi nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid -19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (D.U: 2020, poz. 1842) - p. także uchwała składu 7 Sędziów NSA z 30 listopada 2020 (sygn. akt II OPS 6/19) wobec uznania, że przeprowadzenie rozprawy nie jest możliwe z bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.