Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1704/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6162 Scalanie i wymiana gruntów
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Stopczyński, Sędziowie asesor WSA Anna Szymańska, asesor WSA Aneta Opyrchał (spr.), Protokolant Piotr Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi J.R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2005 r. nr [...]; II. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej J. R. kwotę 346 /trzysta czterdzieści sześć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku J.R. o ponowne rozpatrzenie sprawy, zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2005r. - na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 156 § 2 pkt 2 oraz art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071, ze zm.) - utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2005r., którą odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1981r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi L., gm. L., woj. [...], w części dotyczącej działki oznaczonej po scaleniu nr [...] będącej własnością J. R. oraz działki [...] będącej obecnie własnością O. O. i B. O..

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż postępowanie scaleniowe gruntów położonych na obszarze wsi L., gm. L., zostało wszczęte z urzędu decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1979r. Scaleniem objęto wszystkie grunty wsi L., z wyjątkiem zwartych kompleksów lasów oraz gruntów leśnych, w tym między innymi działki o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] (o łącznej powierzchni [...] ha) - należące do J. R.. Jako ekwiwalent wydzielono stronie działki o nr [...] i [...] (o łącznej powierzchni [...] ha). Projekt scalenia gruntów wsi L. został zatwierdzony ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 1981r. We wniosku o stwierdzenie nieważności tejże decyzji J. R. podniosła, iż owa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż nie uwzględniono jej postulatów zapisanych w kwestionariuszu życzeń.

Scalenie gruntów wsi L. przeprowadzono na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1968r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz.U. nr 3, poz. 13). W wyniku scalenia J. R. otrzymała grunty zamienne w działce o nr [...] i [...], o łącznej powierzchni [...] ha i wartości [...] jednostek szacunkowych, co po uwzględnieniu potrąceń na drogi, stanowiło pełny należny ekwiwalent gruntowy za wniesione do przedmiotowego scalenia działki oznaczone nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], o łącznej powierzchni [...] ha i wartości [...] jednostek szacunkowych. J. R. w kwestionariuszu życzeń zaznaczyła, iż chce aby działki nr [...], [...], [...] pozostały bez zmian. Podobne sugestie przedłożył S.S., ówczesny właściciela nowopowstałej działki [...], w skład której weszła działka nr [...] i część działki nr [...]. Nowo wydzielona działka nr [...] dla J. R. objęła dotychczasowe działki nr [...], [...] oraz część działki nr [...], a za jedną z jej granic przyjęto granicę pomiędzy działkami [...] a [...] zgodnie ze stanem władania sprzed scalenia. Rozwiązanie takie zostało wtedy zaakceptowane przez J. R. oraz S. S., o czym świadczy niezłożenie do niego zastrzeżeń, tylko wyrażenie aprobaty co do projektu scalania i warunków objęcia w posiadanie nowo wydzielonych gruntów.

Ostatecznie organ stwierdził, iż postępowanie scaleniowe zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami i brak jest przyczyn, które mogłyby stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1981r. J.R. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie, że wydanie decyzji przez Ministra nastąpiło z rażącym naruszeniem 35 § 1 i 3 oraz art. 36 § 1 i 2 K.p.a. W uzasadnieniu skargi wskazała, iż dokonany podział działek nie znajduje odzwierciedlenia w procesie scalania, tj. w kwestionariuszu życzeń scalenia z dnia [...] marca 1981r., w którym pod pozycją [...] istnieje jej podpis i zapis o treści "działki [...], [...], [...] pozostawić bez zmian". Powołała się także na brak odpowiedniego wpisu w księdze wieczystej wspomnianej działki o jakichkolwiek zmianach. Zarzuciła, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji w swojej treści pokrywa się z uzasadnieniem pierwszej decyzji, oba uzasadnienia zawierają wiele nieścisłości i nieprawdziwych stwierdzeń. Jej zdaniem stwierdzenie, że strona podniosła identyczne zarzuty jak we wniosku o stwierdzenie nieważności jest nieprawdą świadczącą o tym, iż organ w ogóle nie dokonał analizy treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca podała też, iż w decyzjach brak opisu zapisów istniejących w wykazie oświadczeń uczestników scalenia gruntów w sprawie projektu oraz warunków objęcia w posiadanie nowo wydzielonych gruntów, jak również odniesienia się do zarzutu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy dotyczącego braku wpisu w księdze wieczystej ([...]).

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi - w odpowiedzi na skargę - wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej: P.p.s.a. (Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, uwzględnił skargę. Uznał, niezależnie od zarzutów skargi, którymi nie jest związany (art. 134 P.p.s.a.), iż zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2005r., jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] maja 2005r. wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego z przyczyny wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.

Zgodnie z zasadą ogólną czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym - unormowaną w art. 10 K.p.a. - organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania [...]. Jak stanowi art. 157 § 2 K.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie zaś do art. 61 § 4 K.p.a. o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące zgodnie z art. 28 K.p.a. stronami w sprawie, a w dalszej kolejności zapewnić im czynny w nim udział. Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy żądanie skarżącej dotyczyło stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalania w części obejmującej działki będące jej własnością oraz S. S. (a obecnie O.O. i B. O.). Mając na uwadze treść przedmiotowego wniosku skarżącej obowiązkiem organu administracji państwowej było ustalenie z urzędu, podmiotów mających w sprawie interes prawny lub obowiązek. Należy bowiem podkreślić, iż nawet w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, organ administracyjny nie może tylko jej gwarantować udziału, lecz obowiązany jest ustalić, czy w danej sprawie mają prawnie chronione interesy również inne jednostki i zapewnić im czynny w niej udział (wyrok NSA z 19 czerwca 1998r., sygn. akt I SA/Lu 652/97, publ. LEX nr 34721; wyrok NSA z 26 czerwca 1998r., sygn. akt I SA/Lu 684/97, publ. LEX nr 34726; B. Adamiak, J. Borkowski, Kodek postępowania administracyjnego Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2005, str. 352-353). Powyższe oznacza, iż postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej w części rozstrzygającej o uprawnieniach obecnych właścicieli działki [...], położonej we wsi L., nie mogło się toczyć bez ich udziału i doręczenia wydanych w tym postępowaniu decyzji.

Należy przyznać słuszność twierdzeniom skarżącej, iż uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji nie spełniają wymogów z art. 107 § 3 K.p.a. W szczególności są tożsame w swojej treści, co oznacza iż organ rozpoznający wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w ogóle nie ustosunkował się do zarzutów w nim podnoszonych przez skarżącą. Nadto zauważa się, iż w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji powołano nieistniejący pkt 2 § 2 art. 156 K.p.a. W ocenie Sądu błąd ten należy rozpatrywać w kategoriach oczywistej omyłki, jako że z treści uzasadnienia decyzji wynika, iż organ badał sprawę z punktu widzenia przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji. Właściwie więc powołaną podstawą prawną winien być art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Uchybienie to jednak - zdaniem Sądu - nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Organ - przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, gdy już zapewni uprawnionym stronom czynny udział w postępowaniu nieważnościowym - winien wnikliwie zbadać, czy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 1981r. w części, w której stwierdzenia nieważności żądała skarżąca, została wydana z rażącym naruszeniem prawa, oceniając całość przeprowadzonego postępowanie scaleniowe. Również organ winien ustosunkować się do zarzutów skarżącej podnoszonych w toku postępowania, kierując się zasadą przekonania unormowaną w art. 11 K.p.a. i dającą stronie prawo do dokładnego wyjaśnienia zasadności przesłanek rozstrzygnięcia.

Wniosek skarżącej o stwierdzenie, że wydanie decyzji przez organ nastąpiło z rażącym naruszeniem 35 § 1 i 3 oraz art. 36 § 1 i 2 K.p.a. w tym postępowaniu sądowoadministracyjnym nie mógł być uwzględniony. Jeżeli skarżąca w trakcie badanego postępowania administracyjnego uważała, że organ narusza powyższe przepisy miała prawo wnieść skargę na bezczynność organu do sądu administracyjnego.

W tym stanie rzeczy Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 b P.p.s.a - orzekł jak w sentencji, uznając iż wytknięte wyżej naruszenie przepisów art. 10 § 1, art. 61 § 4 i art. 157 § 2 K.p.a. stanowi przesłankę do wznowienia postępowania stosownie do art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.

Koszty postępowania sądowego zasądzono na podstawie art. 200 P.p.s.a.