Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 1073/90
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1991-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 613  Ochrona środowiska i ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Odpady
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 5, art. 54 ust. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 3 poz. 6
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska.
Teza: Obowiązek likwidacji, unieszkodliwiania lub gromadzenia odpadów w miejscach wyznaczonych na ten cel w planach zagospodarowania przestrzennego, wynikający z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. nr 3 poz. 6 ze zm./, odnosi się nie tylko do odpadów, które ze względu na swą właściwość są w ogóle nieprzydatne gospodarczo, lecz także do substancji uciążliwych dla środowiska nadających się do gospodarczego wykorzystania, jeżeli z określonych powodów /np. okresowego braku zapotrzebowania, braku właściwej technologii itp./ nie mogą być wykorzystywane równolegle z ich powstawaniem /art. 3 pkt 5/.

TEZY

Obowiązek likwidacji, unieszkodliwiania lub gromadzenia odpadów w miejscach wyznaczonych na ten cel w planach zagospodarowania przestrzennego, wynikający z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. nr 3 poz. 6 ze zm./, odnosi się nie tylko do odpadów, które ze względu na swą właściwość są w ogóle nieprzydatne gospodarczo, lecz także do substancji uciążliwych dla środowiska nadających się do gospodarczego wykorzystania, jeżeli z określonych powodów /np. okresowego braku zapotrzebowania, braku właściwej technologii itp./ nie mogą być wykorzystywane równolegle z ich powstawaniem /art. 3 pkt 5/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Zakładów Rafineryjnych i Petrochemicznych w P. na decyzję Wojewody P-kiego z dnia 8 sierpnia 1990 r. w przedmiocie naliczenia dobowej kary pieniężnej za składowanie osadów ściekowych.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta P. decyzją z dnia 13 czerwca 1990 r., powołując się na przepisy art. 54 ust. 1 i 3 oraz art. 110 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. nr 3 poz. 6/, par. 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1987 r. w sprawie wysokości, zasad i trybu nakładania oraz ściągania kar pieniężnych za nieprzestrzeganie wymagań ochrony środowiska /Dz.U. nr 41 poz. 240/, a także na uchwałę nr 46/VII/89 Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia 14 września 1989 r. w sprawie przekazania spraw wymierzania kar pieniężnych za naruszanie przez jednostki organizacyjne wymagań ochrony środowiska, wymierzył Zakładom Rafineryjnym i Petrochemicznym w P. dobowa karę pieniężną w wysokości 7.992.000 zł za składowanie osadów ściekowych zaolejonych w ilości 33 300 ton w zbiorniku końcowym B-COS, poczynając od dnia stwierdzenia nieprawidłowości, to jest od dnia 2 stycznia 1990 r., do dnia, w którym zostanie stwierdzone ich usunięcie.

Decyzja ta w wyniku odwołania Zakładów Rafineryjnych i Petrochemicznych w P. została utrzymana w mocy decyzją nr OS.I.8631/2/1/90 Wojewody P-kiego z dnia 8 sierpnia 1990 r., w której uzasadnieniu zostało stwierdzone, że osady ściekowe w centralnej oczyszczalni ścieków Zakładów Rafineryjnych i Petrochemicznych w P. są od 1972 r. składowane w zbiorniku końcowym "B". Część ciągu technologicznego oczyszczalni zaczęła pełnić funkcję składowiska tych osadów. Miejsce składowania nie zostało uzgodnione z Wydziałem Ochrony Środowiska, jak tego wymaga ustawa o ochronie i kształtowaniu środowiska. Zakłady nie maja właściwego urządzenia do tymczasowego składowania odpadów przemysłowych. Wyrażona zgoda na przeniesienie osadów zaolejonych ze zbiornika końcowego "B" na poletko osadowe nr 10 została cofnięta w dniu 27 lipca 1990 r. z powodu nieprzestrzegania przez Zakłady uzgodnionych warunków /brak mieszania osadów z wapnem hydratyzowanym/. Mimo usunięcia części osadów ze zbiornika "B", w dalszym ciągu pozostało w nim w końcu 1989 r. 33 tys. 300 ton.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na tę decyzję Zakłady Rafineryjne i Petrochemiczne w P. domagały się jej uchylenia. Zarzuciły, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zwłaszcza art. 3 pkt 5 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, ponieważ przyjęto, że osady ściekowe zaolejone są odpadami nieprzydatnymi w miejscu i czasie, w którym powstały, i są uciążliwe dla środowiska, a także art. 54 ust. 1 i 3 tej ustawy przez przyjęcie założenia, iż składowanie tego rodzaju osadów wymaga zgody terenowego organu administracji. Wobec tego brak jest podstawy prawnej do naliczenia kar dobowych za składowanie tych odpadów.

Zdaniem skarżących Zakładów, jeżeli substancje odpadowe procesu produkcyjnego są lub mogą być wykorzystywane w tym samym procesie produkcyjnym nawet po pewnym czasie, to nie mogą być uznane za odpady w rozumieniu art. 3 pkt 5 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska i w konsekwencji na ich składowanie: nie jest wymagana zgoda organów administracji; wynika to z par. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 września 1980 r. w sprawie ochrony środowiska przed odpadami i innymi zanieczyszczeniami oraz utrzymania czystości i przodku w miastach i wsiach /Dz.U. nr 24 poz. 91/. Zakłady wdrożyły w 1983 r. na skalę przemysłową, wykorzystywanie osadów i z tą chwilą, osady te straciły bezużyteczny charakter. Z przyczyn od nich niezależnych Zakłady nie były w stanie dokonać całkowitego opróżnienia zbiornika końcowego "B" w terminie zakreślonym w pozwoleniu wodnoprawnym /do końca 1989 r./.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda P-ki wniósł o jej odrzucenie jako bezzasadnej pod względem merytorycznym i prawnym. Podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy dodatkowo stwierdził, że zaolejone osady ściekowe, magazynowane w zbiorniku końcowym "B", należą do grupy odpadów I kategorii uciążliwości ze względu na znaczną zawartość w nich substancji toksycznych. Redukowanie tych osadów przez ich spalanie powodowało negatywny wpływ na środowisko w wyniku zwiększonej emisji dwutlenku siarki, ołowiu, wanadu oraz metali ciężkich i benzo/a/pirenu. Magazynowanie tych osadów natomiast powoduje dokuczliwą emisję odorów siarkowodoru i fenolu. Uzasadnia to zakwalifikowanie ich do odpadów w rozumieniu art. 3 pkt 5 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Stanowisko to, zdaniem organu, znajduje potwierdzenie w załączonej do odpowiedzi na skargę ekspertyzie rzeczoznawcy Ministerstwa Ochrony Środowiska i Leśnictwa

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona. Przede wszystkim nie można uznać zasadności twierdzeń skarżących Zakładów, że składowane w zbiorniku końcowym "B" osady ściekowe zaolejone nie kwalifikują się do odpadów w rozumieniu art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. nr 3 poz. 6 ze zm./ ze względu na ich przydatność do gospodarczego wykorzystania.

Obowiązek likwidacji, unieszkodliwienia lub gromadzenia odpadów w miejscach wyznaczonych na ten cel w planach zagospodarowania przestrzennego, nałożony na wytwórcę substancji uciążliwych dla środowiska przepisem art. 54 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, odnosi się nie tylko do odpadów, które ze względu na swą właściwość są w ogóle nieprzydatne gospodarczo, lecz także do substancji uciążliwych dla środowiska nadających się do gospodarczego wykorzystania, jeżeli z określonych powodów /np. okresowego braku zapotrzebowania, braku właściwej technologii itp./ nie mogą być wykorzystywane równolegle z ich powstawaniem /art. 3 pkt 5/.

W rozpatrywanej sprawie nagromadzenie od około 2-3 lat osadów ściekowych zaolejonych w ilości 33 300 ton w miejscu do tego nie przeznaczonym, szkodliwych dla środowiska /opinia rzeczoznawcy/, wypełniało hipotezę art. 110 ust. 1 pkt 6 cytowanej ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska i obligowało właściwy organ administracji do wymierzenia skarżącym Zakładom stosownej kary pieniężnej.

Z przytoczonych względów na mocy art. 207 par. 5 Kpa Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.