Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 2065/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23§ 6 w zw. z art. 17 § b, art. 17 § 1, art. 18
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia NSA Elżbieta Rischka, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2021 r. sprawy ze skargi B. D.-K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w z dnia 2 września 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 września 2019r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie tego organu z dnia 2 lipca 2019 r., którym odmówiono B. D.-K. wszczęcia postępowania administracyjnego z wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 30.10.2018r.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny.

Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej: Naczelnik US) jako organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem, w dniu 30.10.2018r. wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku B D.-K. (dalej: zobowiązana, skarżąca) na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 30.10.2018 r. nr [...].

Organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w oparciu o ww. tytuł wykonawczy, zawiadomieniem nr [...] z dnia 08.11.2018 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. Dłużnik zajętej wierzytelności przedmiotowe zawiadomienie otrzymał w dniu 08.11.2018 r. i w tym samym dniu zawiadomił o przeszkodzie w realizacji zajęcia z uwagi na brak środków na rachunku bankowym.

Pismem z dnia 08.05.2019 r. zatytułowanym "Pismo informacyjne z oświadczeniem i wnioskami", pełnomocnik zobowiązanej wniósł m.in. o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 30.10.2018 r.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia 02.07.2019 r. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego z ww. wniosku.

Na powyższe postanowienie zobowiązana wniosła zażalenie.

W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, zaskarżone postanowienie należało utrzymać w mocy. Organ przywołał treść art. 23 § 6 ustawy z dnia z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.) - dalej: u.p.e.a., i wskazał, że ani ten przepis ani żaden inny nie przewiduje wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnych. Wstrzymanie postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnych nie jest instytucją wnioskową. Wniosek zobowiązanego o wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego skierowany do organu nadzoru mógłby co najwyżej zainicjować przeprowadzenie czynności kontrolnych w nadzorowanym organie i w ramach tej kontroli wstrzymanie tychże czynności lub postępowania. Uprawnienie to ma charakter uznaniowy.

Zgodnie z art. 61 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) - dalej: k.p.a., mającym zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 18 u.p.e.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W obu przypadkach czynności skutkujące wszczęciem postępowania powinny być podjęte przez podmioty uprawnione i powinny odpowiadać określonym w przepisach wymaganiom. Niedopuszczalne jest przy tym mieszanie trybów postępowania, tj. traktowanie postępowania wszczętego na wniosek tak, jak postępowania wszczętego z urzędu. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 28.06.2017r., sygn. akt II FSK 1504/15, organ, do którego wpłynął wniosek zobowiązanego o wstrzymanie egzekucji, powinien w takim przypadku na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Organ odniósł się również do pozostałych zarzutów zażalenia, uznając je za nieuzasadnione. W konsekwencji orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego zażaleniem postanowienia z dnia 2 lipca 2019r.

Skarżąca wniosła do WSA w Gdańsku skargę na powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie art. 145 § 1, art. 150, art. 150a ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa, ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, art. 2 , art. 7, art. 8 ust. 1 i 2, art. 32 ust. 1, art. 32 ust. 2, art. 41 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 1, art. 78, art. 79 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2.04.1997 r., ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ustawy z dnia 11.10.2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych, poprzez niewłaściwe zastosowanie, bądź dokonanie błędnej wykładni oraz błędnych ustaleń faktycznych, w szczególności polegających na:

braku prawidłowego i skutecznego doręczania pełnomocnikowi i stronie korespondencji na wskazane przez nich adresy, tj. postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego, decyzji o określeniu zobowiązania podatkowego, pierwotnego tytułu wykonawczego oraz niewysyłanie przez organy podatkowe I i II instancji innych dokumentów, m.in. takich, które zostały uznane jako dowody w sprawie,

braku prawidłowego pouczenia strony o przysługujących jej prawach, formach i terminach do skorzystania z tych uprawnień (w tym wnoszenia środków odwoławczych), a także pouczenia o skutkach faktycznych i prawnych ich niezrealizowania,

odmowy udostępnienia wszystkich dokumentów, a po jej zaskarżeniu niedoręczenie wszystkich wnioskowanych dokumentów lub doręczenie w innej formie niż wnioskowana w jakości trudnej do odczytania,

braku w aktach sprawy wszystkich dokumentów w dniu zapoznawania się z nimi w Urzędzie Skarbowym oraz Izbie Administracji Skarbowej ,

braku udzielenia pełnej informacji o wszystkich toczących się w [...] Urzędzie Skarbowym [...] postępowaniach wobec B D.-K. związanych z wszczętym postanowieniem z dnia 18.05.2019 r. postępowaniem podatkowym,

braku prawidłowego i skutecznego doręczenia pełnomocnikowi strony postanowienia z dnia 18.05.2019 r. o wszczęciu postępowania podatkowego wobec B D.-K.,

braku możliwości pełnego i aktywnego udziału pełnomocnika strony w postępowaniu podatkowym,

braku faktycznego i merytorycznego rozpoznania wniesionego zażalenia z dnia 26.07.2019 r., poprzez nieodniesienie się przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej do większości twierdzeń, argumentów i podniesionych zarzutów,

braku merytorycznego odniesienia, czy podniesione przez stronę skarżącą twierdzenia i zarzuty nie są bezspornym impulsem dla Dyrektora Izby Administracji Skarbowej do wszczęcia postępowania administracyjnego, a co najmniej kontrolnego, w zakresie zasadności wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 30.10.2018 r.

Stawiając powyższe zarzuty skarżąca wniosła o:

uchylenie w całości postanowień nr [...] z dnia 02.09.2019 r. oraz nr [...] z dnia 02.07.2019 r.,

przekazanie do merytorycznego rozpoznania przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej sprawy dotyczącej wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu w zakresie wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 30.10.2018 r. zgodnie z treścią wniosku z dnia 08.05.2019 r., zażalenia z dnia 26.07.2019 r. oraz treścią niniejszej skargi,

udzielenie stronie skarżącej zabezpieczenia do czasu prawomocnego rozpoznania niniejszej skargi poprzez wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowienia, bądź postanowień w zakresie:

wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 31.08.2018 r. nr [...] z uwagi na brak prawidłowego i skutecznego doręczenia pełnomocnikowi strony postanowienia z dnia 18.05.2018 r. nr [...] o wszczęciu postępowania podatkowego wobec B D.-K. w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 rok,

wstrzymania w całości wykonania wadliwego jednolitego tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 08.02.2019 r. wraz z wnioskiem z dnia 08.02.2019 r. opartym na pierwotnym tytule wykonawczym nr [...], bądź zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. jednolitego tytułu wykonawczego oraz zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o pierwotny tytuł wykonawczy nr [...],

wstrzymania w całości wykonania wniosku z dnia 08.02.2019 r. skierowanego na podstawie ustawy z dnia 11.10.2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 425 ze zm.), dotyczącego prowadzenia postępowania egzekucyjnego w Niemczech przez organ administracji niemieckiej miasta Frankfurt am Main na podstawie jednolitego tytułu wykonawczego [...] z dnia 08.02.2019 r., bądź zawieszenia tego postępowania egzekucyjnego,

uchylenie w całości prawomocnego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia 14.03.2019 r., odmawiającego wstrzymania wykonania nieprawomocnej decyzji nr [...] z dnia 31.08.2018 r. z uwagi na brak prawidłowego i skutecznego doręczenia pełnomocnikowi strony ww. decyzji, postanowienia nr [...] z dnia 18.05.2018 r. o wszczęciu postępowania podatkowego wobec B D.-K. w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2012, czym naruszono w sposób rażący m.in. przepisy zawarte w art. 145 § 1, art. 150, art. 150a ustawy Ordynacja podatkowa,

uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 05.08.2019 r. o numerze [...] ,

wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowienia zobowiązującego Naczelnika Urzędu Skarbowego do doręczenia pełnomocnikowi strony postanowienia nr [...] z dnia 18.05.2018 r. o wszczęciu postępowania podatkowego wobec B D.-K. w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2012 oraz decyzji nr [...] z dnia 31.08.2018 r. określającej B. D.-K. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2012 w wysokości 13.262,00 zł, a także tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 30.10.2018 r.,

nadanie ww. postanowieniom rygoru natychmiastowej wykonalności,

zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania oraz wynagrodzenia za zastępstwo procesowe dla pełnomocnika według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Przedmiotem sprawy jest wyłącznie kwestia dotycząca zgłoszonego pismem z dnia 8 maja 2019 r. wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 30 października 2018 r. nr [...]. Skarżąca zawarła w skardze szereg zarzutów, z których większość nie mieści się w tak zakreślonych granicach sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, co oznacza, że nie może w tej sprawie dokonywać kontroli legalności wszystkich orzeczeń jakie wydane zostały wobec skarżącej w związku z prowadzonym wobec niej postępowaniem wymiarowym i egzekucyjnym, natomiast musi ograniczyć się wyłącznie do kontroli legalności tego konkretnego postanowienia będącego przedmiotem skargi, tj. postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 2 września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego.

Rozpatrując sprawę w tak zakreślonych granicach stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe. Zarówno to postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie, wydane zostały zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, w tym ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz Kodeksu postępowania administracyjnego. Postanowienia te nie naruszają również wskazanych w skardze innych przepisów prawa, w tym Konstytucji RP oraz ustawy o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych, która w ogóle nie miała zastosowania w sprawie. Skarżone postanowienia zawierają ponadto wszystkie składniki struktury postanowienia administracyjnego wymienione w art. 124 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym zarówno uzasadnienie prawne jak i faktyczne.

Podkreślić należy, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

W myśl zaś art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z kolei zgodnie z treścią art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Ustawodawca w przepisie art. 61a § 1 k.p.a. wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Kolejną przesłanką zaś jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, które nie zostały skonkretyzowane. A zatem przez te "inne uzasadnione przyczyny" należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania.

Kontrolowane przez Sąd postępowanie zainicjowane zostało żądaniem skarżącej, zawartym we wniosku z dnia 8 maja 2019 r. o wstrzymanie prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 23 § 6 u.p.e.a., organy sprawujące nadzór mogą w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Z brzmienia tego przepisu w sposób jednoznaczny wynika, że określone w nim działanie organu nadzoru może zostać podjęte jedynie z urzędu, a nie na wniosek zobowiązanego. Złożenie takiego wniosku nie wszczyna postępowania, lecz może być potraktowane jedynie w kategoriach niewiążącego prawnie organu nadzoru impulsu (sygnału) do podjęcia takiego działania przez ten organ z urzędu (por. m.in. powołany przez organ wyrok NSA z dnia 28.06.2017r., sygn. akt II FSK 1504/15). Uprawnienie to ma charakter uznaniowy i ogranicza się do szczególnie uzasadnionych wypadków. Oznacza to, że organowi nadzoru przysługuje prawo wyboru rozstrzygnięcia, zaś przesłanki uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 23 § 6 u.p.e.a. muszą mieć charakter wyjątkowy (odbiegający od występujących powszechnie).

Słuszne są zatem poczynione w tym zakresie przez organ wywody, z powołaniem się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, że przepisy u.p.e.a. nie znają instytucji wstrzymania postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego, a art. 23 § 6 tej ustawy również nie daje dłużnikowi poddanemu egzekucji żadnych bezpośrednich uprawnień do występowania na jego podstawie o wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego oraz że organ, do którego wpłynął wniosek zobowiązanego o wstrzymanie egzekucji, powinien w takim przypadku na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Prawidłowo też organ wskazał, że zobowiązanemu kwestionującemu działania organu egzekucyjnego przysługują inne środki prawne określone w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, np. art. 13 § 1, którym uregulowana została instytucja zwolnienia spod egzekucji. Zgodnie z tym przepisem, organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego.

Organ trafnie uznał, że przesłanką odmowy wszczęcia postępowania "z innych przyczyn" może być brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się bowiem, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 61a k.p.a. ma odpowiednie zastosowanie m.in. w sytuacji wniesienia żądania, które na drodze administracyjnej nie może być rozpoznane, czy też gdy dochodzi do wniesienia przez zobowiązanego wniosku nieprzewidzianego przepisami prawa i przepisy u.p.e.a. nie zawierają regulacji w tym zakresie, a oczywistym jest już na etapie jego wnoszenia, że wniosek ten jest bezprzedmiotowy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2017 r., sygn. akt II FSK 1504/15; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 22 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1915/15; wyroki WSA w Warszawie z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 2741/15 i III SA/Wa 2742/15 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 12 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Rz 907/16; wszystkie dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dlatego też Sąd za prawidłowe uznał stanowisko organu, że brak jest regulacji prawnych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz w Kodeksie postępowania administracyjnego pozwalających na merytoryczne rozstrzygnięcie żądania skarżącej, co uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania na podstawie art.61a § 1 K.p.a.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.