Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1617/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Jyż, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Anna Charchuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2008 r. przy udziale - sprawy ze skargi D. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. o nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w [...], działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 13 § 1 pkt 2 lit a) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania D. M. od decyzji Naczelnika [...] Śląskiego Urzędu Skarbowego w [...] nr [...] z dnia [...] r. w sprawie odpowiedzialności tejże strony - jako Prezesa Zarządu "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. przy ul. [...] za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za [...] r. w kwocie [...] zł, [...] r. w kwocie [...] zł, [...] r. w kwocie [...] zł, [...] r. w kwocie [...] zł, [...] r. w kwocie: [...] zł; odsetki za zwłokę od powyższych należności oraz koszty egzekucyjne - utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W motywach przytoczonego na wstępie, a obecnie kontrolowanego rozstrzygnięcia organ podkreślił, że "A" Sp. z o. o. w G. złożyła w [...] Śląskim Urzędzie Skarbowym w [...] deklaracje podatkowe dla podatku od towarów i usług VAT-7 za [...] – [...] r. oraz za [...] r. deklarując jednocześnie zobowiązanie podatkowe w łącznej kwocie [...] zł jednakże w ustawowym terminie nie uregulowała tychże zobowiązań podatkowych. W konsekwencji organ podatkowy pierwszej instancji wszczął postępowanie egzekucyjne, w którego toku ustalono, iż Spółka nie uzyskuje żadnych dochodów i nie prowadzi już działalności gospodarczej, nie posiada również samochodów oraz nieruchomości. Skutkiem tego było wszczęcie z urzędu postępowania podatkowego w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za stwierdzone zaległości podatkowe wraz z należnymi odsetkami oraz kosztami egzekucyjnymi na Prezesa Zarządu Spółki – D. M..

Powołując się na przepis art. 116 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia - Ordynacja podatkowa ustalono, iż w okresie od [...] r. do dnia wydania zaskarżonej decyzji D. M. była Prezesem Zarządu "A" Sp. z o.o. Podkreślono, że wbrew twierdzeniom strony nie wykazała ona, że skutecznie złożyła Spółce oświadczenie woli o rezygnacji z udziału w zarządzie, a tym samym, że jej mandat wygasł. "Wyrażenie chęci rezygnacji", o którym mowa w sprawozdaniu z Zarządu Spółki z dnia [...] r., a na które powołuje się D. M., nie stanowi złożenia rezygnacji z pełnienia funkcji Prezesa Zarządu.

Ponadto zaznaczono, że Spółka złożyła wnioski o ogłoszenie upadłości, które jednak nie odpowiadały wymogom formalnym określonym w prawie upadłościowym i naprawczym oraz nie zostały należycie opłacone wpisem w stałej wysokości i w związku z tym zostały zwrócone; zatem zgodnie z art. 130 § 2 k.p.c. zwrócenie wniosku powoduje, iż nie powstają żadne skutki, jakie przepisy prawa wiążą z wpływem pisma procesowego.

Organ wyjaśnił także, ż wskazane przez D. M. w czasie toczącego się postępowania dowody nie potwierdziły okoliczności mogących stanowić podstawę do wyłączenia jej odpowiedzialności, gdyż nie wykazała ona, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz nie wszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jej winy.

W konsekwencji zatem wobec ustalenia, iż zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za [...] – [...] r. oraz za [...] r. powstały w czasie pełnienia przez stronę funkcji Prezesa Zarządu "A" Sp. z o.o. oraz że zobowiązania te nie zostały uregulowane, a egzekucja przeciwko Spółce okazała się bezskuteczna, jak również wobec nie stwierdzenia okoliczności wyłączających odpowiedzialność Prezesa Zarządu - Naczelnik [...] Śląskiego Urzędu Skarbowego w [...] wydał w dniu [...] r. decyzję nr [...] w sprawie odpowiedzialności D. M. jako Prezesa Zarządu "A" Sp. z o.o. za zaległości podatkowe tej Spółki w podatku od towarów i usług za wskazany okres.

Odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej złożyła D. M. wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i zwolnienie jej z odpowiedzialności za powstałe zaległości podatkowe Spółki. Zaznaczyła, że poczyniła wszelkie kroki w celu rezygnacji ze stanowiska prezesa zarządu, jednakże od momentu założenia Spółki nie miała możliwości skontaktowania się z właścicielami; zwołała kilka zgromadzeń wspólników, na których udziałowcy się nie stawili; osobiście pojechała do L. do A. S., którego jednak nie zastała. Ostatecznie swoją rezygnację wręczyła pracownikowi oddziału [...]. Spółki będąc przekonana, że trafiła ona w odpowiednie ręce. Nadto strona stwierdziła, iż dopilnowała wszystkich swoich obowiązków i nie przyjmuje decyzji o odpowiedzialności. Podpisując zaś umowę o pracę, "nie było adnotacji, że funkcje Prezesa Zarządu pełni się całe swoje życie bo zrezygnować nie ma jak."

Dodatkowo w piśmie z dnia [...] r. D. M. uzupełniła treść odwołania podkreślając, iż w związku z tym, że udziałowcy nie wzięli udziału w zwołanym kilkakrotnie walnym zgromadzeniu, to nie zaistniała możliwość podjęcia uchwały w sprawie przyjęcia rezygnacji przez Prezesa Zarządu i odwołania jej z tej funkcji. Ponadto, na podstawie Kodeksu spółek handlowych oraz Statutu Spółki, mandat jej do sprawowania funkcji Prezesa Zarządu wygasł w [...] r., przy złożeniu sprawozdania za pełny rok [...] działalności. Strona stwierdziła również, iż podjęła wszelkie kroki w celu skutecznego zwołania walnego zgromadzenia wspólników, natomiast wnioski o ogłoszenie upadłości Spółki były skutecznie zwracane przez Sąd Rejonowy w [...] z uwagi na ich wady i nie możność ich usunięcia wobec braku kontaktu z udziałowcami. Jednocześnie podkreśliła, iż powołany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji fakt, że posługiwała się pieczątką Prezesa Zarządu wynikał z przyczyn obiektywnych, czyniła to bez głębszego zastanowienia, a zarazem oczekując z nadzieją na skuteczne zwołanie walnego zgromadzenia wspólników; firmowała swoim podpisem i pieczęcią Prezesa Zarządu dokumenty, które wymagały stosownych podpisów, gdyż nawet deklaracja podatkowa nie może być złożona bez podpisu i pieczęci.

Po rozpatrzeniu sprawy w postępowaniu odwoławczym Dyrektor Izby Skarbowej w [...] powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu Naczelnika [...] Śląskiego Urzędu Skarbowego w [...] podzielając w pełni argumentację organu I instancji.

Z takim rozstrzygnięciem organu odwoławczego nie zgodziła się D. M. składając skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i wnosząc o unieważnienie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w [...]. Zarzuciła rażące naruszenie zasad sprawiedliwości społecznej poprzez brak dogłębnego rozpoznania sytuacji organizacyjnej Spółki; nieuwzględnienie faktu utraty uprawnień do reprezentowania Spółki przez prezesa zarządu, jego ograniczonych możliwości działania oraz kilkakrotnego składania wniosków o upadłość Spółki.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje :

Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwany dalej ppsa) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom podatkowym skutecznie zarzucić, iż przy rozstrzyganiu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego lub procesowego.

Przechodząc do merytorycznej oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należy wskazać, że z mocy art. 116 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) przesłankami orzekania o odpowiedzialności członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe są:

a) powstanie zobowiązania w czasie pełnienia przez daną osobę funkcji członka zarządu spółki,

b) bezskuteczność egzekucji w stosunku do spółki w całości lub części,

c) niewykazanie przez członka zarządu, że złożono we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo wykazanie braku winy (jakiejkolwiek) w niepodjęciu działań w tym kierunku,

d) niewskazanie przez członka zarządu mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych spółki.

W świetle powyższej regulacji należy skonstatować, że oceniając powyższe przesłanki organ podatkowy jest zobowiązany wskazać jedynie okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, gdyż ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności tj. złożenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości (wszczęcie postępowania układowego), wykazanie braku winy w niepodjęciu działań w tym kierunku bądź wskazanie przez członka zarządu mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych spółki - spoczywa na członku zarządu.

Bezskuteczność egzekucji zostaje spełniona tylko wówczas, gdy takie postępowanie egzekucyjne będzie wszczęte i prowadzone czy to według przepisów kodeksu postępowania cywilnego, czy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a także w razie oddalenia wniosku spółki o ogłoszeniu upadłości z powodu braku majątku potrzebnego na zaspokojenie kosztów postępowania. Również w orzecznictwie wyrażono pogląd, że odrzucenie wniosku o wszczęcie upadłości uniemożliwia wyłączenie odpowiedzialności członka zarządu /vide: wyrok WSA z dnia 15 listopada 2005r. o sygn. akt I SA/Gd 1557/2002/. Poza tym o skuteczności egzekucji w rozumieniu art. 116 Ordynacji podatkowej można mówić wówczas, gdy zostanie osiągnięty oczekiwany rezultat, a więc wyegzekwowanie kwoty długu /vide: wyrok WSA z dnia 4 marca 2005r. o sygn. akt III SA/Wa 1275/2004/.

Wskazać także należy, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przesłanka odpowiedzialności nie jest spełniona, a osoba trzecia zostaje uwolniona od odpowiedzialności wówczas, gdy nastąpiło skuteczne zgłoszenie wniosku, a nie jest spełniona, gdy został on np. zwrócony. Z tak przedstawio-nymi poglądami należy się zgodzić choćby dlatego, że komentowany przepis stanowi "o zgłoszeniu wniosku", a nie "o złożeniu wniosku". Tylko złożony wniosek może być zwrócony.

Reasumując zatem powyżej przedstawione okoliczności faktyczne i prawne rozpoznawanej sprawy należy przede wszystkim zauważyć, że "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. w związku z nieuregulowaniem należności za poszczególne okresy rozliczeniowe stała się podmiotem odpowiedzialnym za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za [...] r. w kwocie [...] zł, [...] r. w kwocie [...] zł, [...] r. w kwocie [...] zł, [...] r. w kwocie [...] zł, [...] r. w kwocie: [...] zł. W tymże okresie, jak wynika z protokołu ze Zgromadzenia Wspólników Spółki "A" w organizacji z dnia [...] r., funkcję Prezesa Zarządu Spółki pełniła D. M.. Zgromadzenie to bowiem jednogłośnie w głosowaniu tajnym wybrało na członków Zarządu Spółki A. S. oraz D. M., a uchwałą nr [...] powierzono funkcję Prezesa Zarządu D. M., zaś A. S. został członkiem Zarządu. Powyższe dane zostały wpisane przez Sąd Rejonowy w G. [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego postanowieniem nr [...] z dnia [...] r.

Wskazać również należy, że ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby strona została odwołana ze stanowiska członka zarządu Spółki. Natomiast w świetle § [...] pkt [...] Aktu Założycielskiego Spółki "A" Sp. z o.o. z dnia [...] r. Zarząd Spółki składa się z jednego do trzech członków, powoływanych i odwoływanych na mocy uchwały Zgromadzenia Wspólników. Stosowanie zaś do § [...] pkt [...] Zarząd powoływany jest na czas nieokreślony.

W związku z tym – wbrew twierdzeniom strony – niemożliwym w sprawie było zastosowanie art. 202 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000r. Kodeksu spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 ze zm.). Zgodnie bowiem z tą normą, gdy umowa nie określa czasu trwania funkcji zarządu, zarząd, a właściwie każdy z jego członków, powoływany jest na okres jednego roku Powyższa regulacja dotyczy zatem wyłącznie sytuacji ustanowienia w umowie spółki kadencji rocznej bądź krótszej. Natomiast mandat członka zarządu powołanego wyraźnie na czas niekreślony wygasa poprzez jego odwołanie, złożenie mandatu (rezygnację), śmierć, zdarzenie powodujące utratę zdolności do bycia członkiem zarządu (art. 202 § 4 i 5 ksh).

Również przypadek, o którym mowa w 202 § 2 KSH nie dotyczy sytuacji powołania na czas nieokreślony, bowiem mimo, iż dotyczy okresu dłuższego niż rok, to jednak w takim przypadku nie można ustalić, który rok miałby być ostatnim pełnym rokiem obrotowym pełnienia funkcji członka zarządu.

Podkreślić także należy, że nawet przyjmując dopuszczalność zastosowania w niniejszej sprawie art. 202 § 1 czy 2 ksh to i tak niespełniony został warunek skutecznego odbycie się Zgromadzenia Wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe Spółki za dany rok obrotowy. Nietrafność zarzutu strony o wygaśnięciu w w/w trybie jej mandatu jako Prezesa Zarządu potwierdza także to, iż w porządku obrad Walnego Zgromadzenia zwołanego na dzień [...] r. zawarto punkt o planowanym dopiero złożeniu rezygnacji przez Prezesa Zarządu, co zresztą nie mogło nastąpić wobec absencji udziałowców.

Ustosunkowując się do twierdzenia D. M. o złożeniu rezygnacji pracownikowi Spółki w oddziale [...] – p. G. – to słusznie organy stwierdziły, że rezygnacja jest jednostronną czynnością prawną skuteczną z chwilą dojścia do spółki. Zatem jeżeli rezygnującym jest jeden członek zarządu, skutek nastąpi w przypadku złożenia stosownego oświadczenia pozostałym członkom zarządu albo osobom powołującym zarząd. Jeżeli rezygnuje cały zarząd, oświadczenie powinno być złożone organowi lub osobom, które mają prawo powoływania całego zarządu. Skoro więc złożenie rezygnacji nie nastąpiło z dochowaniem powyższych wymogów to niemożliwym jest uznanie jego skuteczności.

Natomiast zdaniem Sądu okoliczność posługiwania się przez stronę po dacie [...] r. pieczęcią firmową Spółki i podejmowania działań jako Prezes Zarządu Spółki nie ma przesadzającego znaczenia w niniejszej sprawie. Skoro bowiem strona nie została odwołana z powierzonej jej funkcji Prezesa Zarządu, ani nie nastąpiło wygaśnięcie mandatu członka Zarządu to tym samym należało stwierdzić, że spełniona została pierwsza przesłanka warunkująca dopuszczalność zastosowania konsekwencji z art. 116 1 Ordynacji podatkowej wobec D. M..

Rozpatrując przesłankę bezskuteczności egzekucji z majątku Spółki to należy zauważyć, iż kwestia ta w sprawie jest bezsporna. W toku działań egzekucyjnych ustalono, iż Spółka nie uzyskuje żadnych dochodów i nie prowadzi już działalności gospodarczej; nie posiada również samochodów ani nieruchomości, a pomieszcze-nia przy ul. [...] w G. były jedynie dzierżawione.

Reasumując powyższe należało zatem skonkludować, iż w sprawie zaistniały obie przesłanki pozytywne z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Koniecznym stało się więc przeanalizowanie ewentualnych okoliczności eskulpujących stronę od poniesienia przez nią odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe Spółki.

Jak wynika z pisma Sądu Rejonowego w [...] [...] Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych z dnia [...] r. nr [...] "A" Sp. z .o.o. złożyła [...] wniosków o ogłoszenie upadłości w różnych datach. Jednakże wobec nieusunięcia w terminie braków formalnych wnioski te zostały zwrócone Spółce stosownymi zarządzeniami Sądu.

W świetle przedstawionych na wstępie rozważań warunkiem zwolnienia członka zarządu z odpowiedzialności jest tylko prawidłowy i prawnie skutecznie złożony wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego. Nie wywiera natomiast takich skutków wniosek zwrócony lub odrzucony.

Mając zatem omówione uwarunkowania na względzie skład orzekający Sądu stwierdził, że organy obu instancji wykazały, że strona skarżąca nie złożyła we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości, ani nie wszczęła postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości. Nie wykazała też, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez jej winy. Niemożność skontaktowania się z udziałowcami nie może stanowić – wbrew tłumaczeniom strony - wystarczającej przesłanki uwalniającej od ponoszenia konsekwencji prawnych piastowania funkcji Prezesa Zarządu Spółki.

Na zakończenie należy również wskazać, że mimo wezwania przez organ strony do wskazanie istnienia okoliczności, które mogą być podstawą do wyłączenia jej odpowiedzialności oraz mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowej w znacznej części – D. M. nie podała żadnych dodatkowych dowodów w tym zakresie.

Podkreślić na zakończenie także należy, że organ odwoławczy ustosunkowując się do zarzutów podnoszonych przez stronę zarówno w odwołaniu jak i w skardze obszernie przedstawił okoliczności faktyczne i prawne przedmiotowej sprawy, uzasadniając swe stanowisko. Skład orzekający Sądu w całości podziela wyrażone poglądy, które znajdują oparcie w zebranym materiale dowodowym i potwierdzają zasadność przeniesienia na stronę skarżącą odpowiedzialności za zaległości podatkowe "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G..

Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.