Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 1110/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2018-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6334 Stypendia
Hasła tematyczne: Zatrudnienie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 lit.a i c, art. 135
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 76 ust. 1, art. 78
journal: Dz.U. 2017 poz 1065
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant st.sekr.sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi P.T. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu stypendium uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] r., nr [...].


UZASADNIENIE

P.T. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu [...].09.2012r. jako osoba bezrobotna. W okresie od [...].07.2014r. do [...].12.2014r. odbywał staż u Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym i z tego tytułu otrzymywał stypendium stażowe finansowane ze środków Funduszu Pracy. Pismem z dnia [...].12.2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział poinformował PUP, że P.T. nabył prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy od dnia [...].12.2013r. Powyższe potwierdza wyrok Sądu Okręgowego z dnia [...] listopada 2014r. Sygn. akt [...] przyznający P.T. prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od [...] grudnia 2013r. na stałe.

W związku z powyższym postanowieniem z dnia [...].01.2015r. Znak: [...] (sprostowanym postanowieniem z dnia [...].02.2015r. Znak: [...]) Starosta wznowił postępowanie dotyczące P.T. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Starosty z dnia [...].07.2014r. Znak: [...] w sprawie przyznania stypendium stażowego od dnia [...].07.2014r. Konsekwencją powyższego było wydanie przez Starostę decyzji z dnia [...].01.2015r. Znak: [...] uchylającej decyzję Starosty z dnia [...].07.2014r. Znak: [...] w sprawie przyznania prawa do stypendium od dnia [...].07.2014r. w okresie odbywania stażu w taki sposób, że P.T. nie nabywa prawa do stypendium od dnia [...].07.2014r. w okresie odbywania stażu z powodu niespełniania wymogów ustawy. Kolejna decyzja wydana przez Starostę dotyczyła utraty statusu bezrobotnego. Przedmiotowa decyzja wydana w dniu [...].02.2015r. Znak: [...] orzeka o utracie przez P.T. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...].12.2013r.

W dniu [...].02.2015r. postanowieniem znak: [...] Starosta na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 149 i 150 Kpa wznowił postępowanie z dnia [...].12.2014r. Znak: [...] w sprawie utraty prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu z dniem [...].12.2014r. W tym samym dniu tj. [...].02.2015r. Starosta decyzją Znak: [...] postanowił uchylić decyzję wydaną przez Starostę z dnia [...].12.2014r. Znak: [...] w sprawie utraty prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu z dniem [...].12.2014r. w taki sposób, że P.T. nie traci prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu z dniem [...].12.2014r.

Decyzją z [...].05.2015r znak: [...] Starosta zobowiązał P.T. do zwrotu stypendium za okres odbywania stażu tj. od [...].07.2014r. do [...].12.2014r. w kwocie 5.020,30 zł brutto jako nienależnie pobranego świadczenia.

Decyzją z dnia [...].07.2015r. Wojewoda, po rozpoznaniu odwołania P.T., uchylił w całości decyzję Starosty z dnia [...].05.2015r.znak: [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę na nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie decyzji orzekającej o zwrocie nienależnie pobranego stypendium. Organ odwoławczy stwierdził zasadność wyeliminowania z obrotu prawnego trzech decyzji administracyjnych wydanych przez Starostę w kwestiach dotyczących statusu bezrobotnego oraz stypendium z tytułu odbywania stażu. Wobec powyższego Wojewoda wydał w dniu [...].08.2015r. następujące decyzje administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nieważność decyzji wydanych przez Starostę:

1. decyzja Znak: [...] stwierdzająca z urzędu nieważność decyzji wydanej przez Starostę w dniu [...].02.2015r. znak: [...] orzekającej o utracie przez P.T. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...].12.2013r.

2. decyzja Znak: [...] stwierdzająca nieważność decyzji wydanej przez Starostę w dniu [...].02.2015 r. Znak: [...] postanawiającej uchylić decyzję wydaną przez Starostę z dnia [...].12.2014r. znak: [...] w sprawie utraty prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu z dniem [...].12.2014r. w taki sposób, że P.T. nie traci prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu z dniem [...].12.2014r.

3. decyzja Znak: [...] stwierdzająca nieważność decyzji wydanej przez Starostę w dniu [...].01.2015 r. Znak: [...] postanawiającej uchylić decyzję wydaną przez Starostę z dnia [...].07.2014r. znak: [...] w sprawie przyznania stypendium od dnia [...].07.2014r. w okresie odbywania stażu, w taki sposób, że P.T. nie nabywa prawa do stypendium od dnia [...].07.2014r. w okresie odbywania stażu z powodu niespełniania wymogów ustawy.

Decyzją z dnia [...].04.2017r. Znak: [...] Starosta orzekł o utracie przez P.T. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...].12.2013r. z powodu nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Decyzję doręczono w dniu [...].04.2017r. Od przedmiotowej decyzji strona nie wniosła odwołania.

W dalszej części postępowania administracyjnego Starosta działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego wznowił w dniu [...].05.2017r. dwa postępowania administracyjne w sprawie P.T. zakończone następującymi decyzjami ostatecznymi wydanymi przez Starostę:

1. decyzja z dnia [...].07.2014r. Znak: [...] w sprawie przyznania prawa do stypendium w wysokości 997,40 zł miesięcznie w okresie odbywania stażu od dnia [...].07.2014r.

2. decyzja z dnia [...].12.2014r. Znak: [...] w sprawie utraty prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu z dniem [...].12.2014r.

Konsekwencją wznowienia powyższych postępowań administracyjnych było wydanie przez Starostę dwóch decyzji administracyjnych, od których strona nie wniosła odwołania:

1. decyzja z dnia [...].05.2017r. Znak: [...] uchylająca decyzję Starosty z dnia [...].07.2014r. Znak: [...] w sprawie przyznania stypendium od dnia [...].07.2014r. i orzekająca, że P.T. nie nabywa prawa do stypendium w wysokości 997,40 zł miesięcznie w okresie odbywania stażu od dnia [...].07.2014r. z powodu niespełniania wymogów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

2. decyzja z dnia [...].05.2017r. Znak: [...] uchylająca decyzję Starosty z dnia [...].12.2014r. Znak: [...] w sprawie utraty prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu z dniem [...].12.2014r. i umarzająca postępowanie w sprawie utraty prawa do stypendium przez P.T. z dniem [...].12.2014r.

Decyzją z dnia [...] lipca 2017r. ([...]) Starosta, na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c i ust. 7, art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2017r., poz. 1065), orzekł o obowiązku zwrotu przez P.T. stypendium w okresie odbywania stażu za okres od [...].07.2014r. do [...].12.2014r. w kwocie 5 020,30 zł brutto.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł P.T.. Strona zarzuciła organowi I instancji naruszenie przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (art. 76 ust. 2 pkt 3) oraz ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (art. 7, 12, 77 § 1). P.T. wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i orzeczenie, że strona nie jest zobowiązana do zwrotu stypendium stażowego. P.T. podał, że wielokrotnie informował pracownika Powiatowego Urzędu Pracy o toczącym się postępowaniu sądowym wszczętym na skutek złożonego odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie ubiegania się o rentę z tytułu niezdolności do pracy oraz poinformował, że wyrok Sądu Okręgowego z dnia [...] listopada 2014r. Sygn. akt [...] o zmianie decyzji organu rentowego z dnia [...] lutego 2014r. i przyznaniu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy od dnia [...] grudnia 2013r. uprawomocnił się z dniem 12 grudnia 2014r. i dopiero od tej daty można mówić o posiadaniu przez stronę prawa do renty. P.T. argumentował, że w okresie pobierania stypendium nie był uprawniony do pobierania żadnego świadczenia z ubezpieczenia społecznego, a zatem nie zachodziły wówczas przesłanki warunkujące utratę statusu bezrobotnego.

Decyzją z dnia [...] września 2017 r. [...] Wojewoda, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017r., poz. 1257) oraz art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2017r., poz. 1065 z późn. zm.), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

We wstępnej części uzasadnienia Wojewoda przytoczył przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie oraz przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania.

Wojewoda podał, iż z przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wynika, że osoba, która za ten sam okres otrzymała świadczenie pieniężne z Funduszu Pracy zobowiązana jest do zwrotu świadczenia. Ustawodawca przewiduje w tym zakresie dwie drogi zwrotu kwoty otrzymanej ze środków Funduszu Pracy. Pierwsza z nich sprowadza się do tego, że organ przyznający świadczenie z ubezpieczenia społecznego dokonuje potrącenia z wypłaconego świadczenia kwoty przyznanego świadczenia (art. 78 ust. 1 ustawy). Druga droga sprowadza się natomiast do uznania kwoty wypłaconego świadczenia z Funduszu Pracy za świadczenie nienależne pobrane w przypadku, kiedy organ ubezpieczenia społecznego nie dokona potrąceń wypłaconego świadczenia z Funduszu Pracy (art. 76 ust. 2 pkt 3 ustawy).

Wojewoda stwierdził, iż z akt sprawy nie wynika, ażeby organ przyznający prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy dokonał potrąceń na zasadach określonych w art. 78 ustawy, a zatem w takim przypadku zastosowanie winien mieć art. 76 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy. Następnie podał, iż P.T. w dniu rejestracji w PUP tj. [...].09.2012r. zapoznał się z dokumentem precyzującym prawa i obowiązki osoby bezrobotnej (Informacja dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy) o czym świadczy podpis strony złożony na w/w dokumencie. Część IV informacji precyzuje sytuacje które nakładają obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z Funduszu Pracy.

Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że P.T. przed rozpoczęciem stażu tj. [...].07.2014r. oświadczył, że zapoznał się przepisami ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Wobec powyższego, w ocenie Wojewody, organ I instancji słusznie przyjął, że pobrane w okresie od [...].07.2014r. do [...].12,2014r. stypendium z tytułu odbywania stażu jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi na podstawie art. 76 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Natomiast osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne.

Skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2017r. wniósł P.T. zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania tj. przepisu art. 107, art. 77 §1, art. 80 , art. 7 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji niezawierającej pełnego uzasadnienia faktycznego sprawy wobec braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenie całego materiału dowodowego sprawy, w tym dowodów determinujących możliwość nakazania zwrotu świadczenia nienależnie pobranego a świadczących o braku winy skarżącego, co miało wpływ na wynik postępowania, a w konsekwencji naruszenie przepisu 105 k.p.a. poprzez brak umorzenia postępowania w sprawie mimo, iż prawidłowa ocena zebranych w sprawie dowodów winna doprowadzić do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego.

2. naruszenie prawa materialnego - tj. przepisu art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, mające wpływ na wynik postępowania, poprzez przyjęcie, iż wypłacone skarżącemu świadczenie w stanie faktycznym sprawy jest świadczeniem nienależnie pobranym w sytuacji gdy:

a) rozstrzygnięcie nakazujące Skarżącemu zwrot świadczenia nie zostało w decyzji poprzedzone kwalifikacją tego świadczenia jako nienależnie pobranego;

b) brak podstaw do przypisania Skarżącemu przyjęcia stypendium w złej wierze czy wskutek świadomego wprowadzenia w błąd organu, co determinuje istnienie podstaw do żądania zwrotu świadczenia;

Wskazując na powyższe uchybienia skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "p.p.s.a.’), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że kontrola dokonywana przez Sąd podczas badania okoliczności sprawy sprowadza się do ustalenia, czy w toku prowadzonego postępowania organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy.

W sprawie niniejszej Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, jako naruszająca przepisy prawa materialnego, jak również przepisy postępowania administracyjnego, nie mogła ostać się w obrocie prawnym, wobec czego orzekł o jej uchyleniu wraz z poprzedzającą ją decyzją, którą Starosta, zobowiązał skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres od [...].07.2014 r. do [...].12.2014r. w kwocie 5.020,30 zł.

W niniejszej sprawie skarżący w dniu [...] września 2012r. został zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku (zasiłek przyznany od [...] października 2012r. do [...] października 2013r.). W tym dniu skarżący zapoznał się z dokumentem precyzującym prawa i obowiązki osoby bezrobotnej. W cz. IV tej Informacji określone zostały sytuacje, które nakładają obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z Funduszu Pracy. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że skarżący podpisał przed rozpoczęciem stażu oświadczenie, w którym potwierdził między innymi, że zapoznał się z przepisami ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Wyrokiem Sądu Okręgowego Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ([...]) z dnia [...] listopada 2014r., przyznano skarżącemu prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy na stałe z datą wsteczną, tj. od [...] grudnia 2013r. (wyrok stał się prawomocny z dniem 12 grudnia 2014r.). Zdaniem organów orzekających w niniejszej sprawie okoliczność nabycia prawa do renty od [...] grudnia 2013r. skutkowała utratą statusu osoby bezrobotnej i nie przysługiwało skarżącemu w dalszej konsekwencji uprawnienie do odbywania stażu i a także stypendium z tego tytułu.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy, osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Przy czym za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie określone w ust. 2, gdzie w pkt 3 wymieniono zasiłek, stypendium lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78.

W myśl art. 78 ustawy, w przypadku przyznania bezrobotnemu lub osobie, o której mowa w art. 43, prawa do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 1, renty szkoleniowej, renty socjalnej, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę za okres, za który pobierali zasiłek, stypendium, dodatek aktywizacyjny albo inne świadczenie pieniężne z tytułu pozostawania bez pracy, pobrane z tego tytułu kwoty w wysokości uwzględniającej zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych i składkę na ubezpieczenie zdrowotne zalicza się na poczet przyznanego przez organ rentowy świadczenia. Kwoty te traktuje się jak świadczenia wypłacane w kwocie zaliczkowej w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 1). Kwota zaliczona na poczet przyznanego świadczenia nie może być wyższa niż ustalona za poszczególne miesiące okresu, o którym mowa w ust. 1, kwota emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 1, renty szkoleniowej, renty socjalnej, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub renty rodzinnej ( ust. 2).

Jak stanowi ust. 3 art. 78 ustawy organ rentowy przekazuje kwotę zaliczoną na poczet przyznanego świadczenia, o której mowa w ust. 1, na rachunek bankowy Funduszu Pracy powiatowego urzędu pracy, który wypłacił zasiłek, stypendium, dodatek aktywizacyjny albo inne świadczenie pieniężne z tytułu pozostawania bez pracy. W przypadku przyznania bezrobotnemu prawa do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy (...) świadczenia rehabilitacyjnego lub renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę na okres, w którym był bezrobotny, pozbawienie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku następuje za okres, za który przyznano emeryturę, świadczenie przedemerytalne, rentę z tytułu niezdolności do pracy (...) lub rentę rodzinną w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Nie budzi zatem wątpliwości, że jedyną i bezwzględną przesłanką orzeczenia o zwrocie zasiłku dla bezrobotnych jako nienależnie pobranego w rozumieniu art. 76 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 3 ustawy, z uwagi na zbieg prawa do świadczenia typu renta, jest obiektywne ustalenie jego pobrania w sytuacji równoczesnego pobrania za ten sam okres świadczenia rentowego, bez zastosowania potrącenia, o którym mowa w art. 78 ustawy z 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

W niniejszej sprawie skarżący od dnia [...] lipca 2014r. do dnia [...] grudnia 2014r. odbywał staż u Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym i z tego tytułu otrzymywał stypendium stażowe finansowane ze środków Funduszu Pracy. W dniu [...] grudnia 2014r. Starosta orzekł w drodze decyzji o utracie przez skarżącego z dniem [...] grudnia 2014r. stypendium, w związku z zakończeniem odbywania stażu. Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia [...] grudnia 2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wysłał organowi I instancji informację, że skarżący z dniem [...] grudnia 2013r. nabył prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy.

Decyzja o przyznaniu świadczenia z ubezpieczeń społecznych jest podejmowana przez organ rentowy po przeprowadzeniu stosownego postępowania wymagającego pewnego czasu. Może się zatem zdarzyć, że do czasu jej podjęcia było wypłacane jak w rozpatrywanym przypadku stypendium. Jeśli za ten okres zostało przyznane bezrobotnemu lub poszukującemu pracy na przykład prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, to otrzymane świadczenia (w kwocie brutto) z tytułu bezrobocia i pozostawania bez pracy są zaliczane na poczet świadczenia przyznanego przez organ rentowy i traktowane jak świadczenia wypłacane w kwocie zaliczkowej w rozumieniu art. 120 ustawy o emeryturach i rentach. Oznacza to, że organ rentowy powinien wypłacić owe świadczenia pomniejszone o kwotę wypłaconego zasiłku lub innych świadczeń finansowanych z Funduszu Pracy. O ile to nie zostanie dokonane, kwoty te stanowią świadczenia nienależne, podlegające obowiązkowi zwrotu, zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy.

Jeżeli jednak organ rentowy zakwalifikował je jako kwoty zaliczkowe, wtedy powstaje kwestia wzajemnych rozliczeń między tym organem a Funduszem Pracy. Kwota zaliczona w poczet przyznanego świadczenia ubezpieczeniowego powinna być przekazana na rachunek bankowy Funduszu Pracy powiatowego urzędu pracy, który wypłacił zasiłek dla bezrobotnych lub inne wskazane w przepisie świadczenie (vide: Zbigniew Góral (red.), Bielak-Jomaa Edyta, Drabek Agata, Paluszkiewicz Magdalena, Staszewska Ewa, Mirosław Włodarczyk, Tatiana Wrocławska, Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Komentarz, WK, 2016, wydanie II).

Nie przesądzając merytorycznie kwestii obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia podkreślić jeszcze raz należy, że świadczeniem nienależnie pobranym w rozumieniu art. 76 ust. 2 pkt 3 ustawy jest zasiłek, stypendium lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, (...), zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78.

Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji stwierdził, iż z akt sprawy nie wynika, ażeby organ przyznający prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy dokonał potrąceń na zasadach określonych w art. 78 ustawy, a zatem w takim przypadku zastosowanie winien mieć art. 76 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy. Zgodzić się należy z Wojewodą, że z akt powyższe informacje nie wynikają, ale nie wynika też, aby organy prowadzące w niniejszej sprawie postępowanie dokonywały jakichkolwiek ustaleń w tym kierunku. Akta zawierają jedynie pismo ZUS z informacją, że skarżący z dniem [...] grudnia 2013r. nabył prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Nie ma natomiast żadnego dokumentu świadczącego o tym, że Wojewoda bądź Starosta poczynili jakiekolwiek kroki celem ustalenia czy ZUS tych potrąceń dokonał, nie wiadomo również czy do ZUS dotarła informacja, że skarżący w okresie od [...] października 2012r. do [...] października 2013r. pobierał sporne stypendium.

Nie może również ujść uwadze Sądu sposób pouczenia skarżącego. O prawidłowym pouczeniu można mówić dopiero wtedy, gdy organ poprawił i doprecyzował treść pouczenia w taki sposób, aby stało się ono czytelne, jasne i zrozumiałe, aby pouczony mógł je odnieść do własnej sytuacji. Musi ono wyraźnie wskazywać okoliczności, w jakich dochodzi do nienależnego pobrania świadczenia (wyrok Sądu Najwyższego z 6 grudnia 2010 r., II UK 149/10, LEX nr 786385; wyrok WSA w Opolu z dnia 30 września 2010 r., II SA/Op 368/10, LEX nr 754166; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 27 maja 2010 r., III SA/Gd 175/10, LEX nr 668419).

Przede wszystkim organ kierujący skarżącego do odbycia stażu nie zaktualizował pouczenia udzielonego skarżącemu w dacie uzyskania statusu osoby bezrobotnej, tj. nie podał kompletnej informacji o całokształcie praw i obowiązków bezrobotnego w związku z przyznaniem mu nowego świadczenia w postaci stypendium stażowego. Jest to istotne uchybienie, ponieważ od uznania skarżącego za osobę bezrobotną do skierowania go na staż i przyznania stypendium upłynęło prawie dwa lata. Trudno wymagać od osoby bezrobotnej, aby zapoznając się z informacją wręczoną wraz ze skierowaniem do odbycia stażu, miała na względzie treść bardzo obszernego pouczenia otrzymanego prawie dwa lata wcześniej w związku z uznaniem jej za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku i następnie na tej podstawie miała orientację co do ciążących na niej obowiązków mimo, że informacja ta zawierała zobowiązanie do zwrotu stypendium w przypadku otrzymania renty z tytułu niezdolności do pracy. Osoba kierowana do odbycia stażu powinna otrzymać nowe pouczenie o swoich prawach i obowiązkach w pełnym zakresie, obejmującym wszystkie przepisy normujące jej sytuację prawną, zwłaszcza odnośnie tych obowiązków, których zaniedbanie skutkuje tak poważną sankcją, jak obowiązek zwrotu świadczenia jako nienależnie pobranego.

Podkreślenie przez organ, że przed stażem skarżący podpisał oświadczenie, w którym potwierdził między innymi, że zapoznał się z przepisami ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy jest przykładem tego jak nie powinno się pouczać strony. Nie jest możliwym, aby osoba bezrobotna, pouczona w powyższy sposób, kierowana na staż odniosła to pouczenie do własnej sytuacji.

Co do zarzutu zawartego w skardze, iż świadczenie winno być uznane za nienależnie pobrane odrębnym rozstrzygnięciem, stwierdzić należy, iż nie jest on zasadny. W związku ze zmianą wprowadzoną w dniu 18 września 2015 r. ustawą o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych, postępowanie w przedmiocie wyłącznie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń utraciło swoją podstawę materialnoprawną, co jest równoznaczne z brakiem możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracyjny wyłącznie w zakresie dotyczącym ustalenia świadczeń nienależnie pobranych.

W sytuacji zatem uznania przez organy, po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym z uwzględnieniem niniejszych rozważań i podniesionych okoliczności, że skarżący ma obowiązek zwrotu nienależnie pobranego stypendium, w rozumieniu przepisu art. 76 ustawy, będzie on zobligowany do jego zwrotu, pomimo niekwestionowanego odbycia stażu.

W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.