Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1116/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 16a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: Art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Dorota Dąbek Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2014 r. sprawy ze skargi M. O. – D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2013 r. znak: [...] Wójt Gminy, po rozpatrzeniu wniosku z dnia 3 czerwca 2013 r., odmówił M. O. - D. (dalej: skarżąca) przyznania świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego, wnioskowanego na ojca, W. O. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie brak jest bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem, bowiem rezygnacja z pracy nastąpiła w maju 2005 r., a z treści orzeczenia wynika, że osoba wymagająca opieki uzyskała znaczny stopień niepełnosprawności już w grudniu 1998 r., natomiast matka wnioskodawczym dopiero w grudniu 2011 r. Zatem nie zostały spełnione wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego.

W odwołaniu M. O. – D. nie zgodziła się z argumentacja organu w zaskarżonej decyzji, stwierdzając, że jej obecny wniosek stanowi kontynuację aktualnie sprawowanej opieki nad matką. Decyzją z [...] 2012 r. wydaną przez ten sam organ orzekający skarżąca miała przyznane świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką M. O. Zatem skarżąca podniosła, że obecnie, bezpośrednio przed złożeniem wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy, niemożliwa była rezygnacja z zatrudnienia, gdyż zatrudnienie takie od chwili przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z mocy prawa pod groźbą utraty świadczenia nie mogło mieć miejsca. Z tych względów wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy celem przyznanie jej specjalnego zasiłku opiekuńczego nad ojcem.

Decyzją z dnia 18 lipca 2013 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), oraz art. 3 pkt 22, art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postepowania, powołał treść art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz wskazał, że decyzje w sprawie świadczeń rodzinnych nie są decyzjami uznaniowymi i ustawodawca nie zostawił organom tak zwanego "luzu decyzyjnego", ani możliwości odwoływania się do zasad współżycia społecznego. Decyzje te mają charakter związany, co oznacza, że organ administracji publicznej jest zobligowany do przyznawania świadczeń wyłącznie w przypadku spełnienia przez wnioskodawcę ustawowych przesłanek - por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 czerwca 2011r., sygn. akt II SA/Rz 294/11. Kolegium wskazało, że ojciec skarżącej orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS, z dnia 22.02.1999 r. Nr akt: [...] został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy i trwale niezdolnego do samodzielnej egzystencji. Z ww. orzeczenia wynika, iż niepełnosprawność powstała od grudnia 1998 r. Natomiast M. O. – D. zrezygnowała z pracy w 2005 r. Stosunek pracy ustał w wyniku porozumienia stron na podstawie art. 1 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikiem stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz. U. z 2003, Nr 90, poz. 844). Skarżąca od grudnia 2011 r. pobierała świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej związku z koniecznością opieki nad matką M. O., w kwocie 520,00 zł miesięcznie na okres od 1 grudnia 2011 r. do bezterminowo, przyznane decyzją Wójta Gminy z dnia [...] 2012 r. [...]. W ocenie organu odwoławczego odmowa przyznania skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego przez organ I instancji była uzasadniona, mimo, iż ojciec odwołującej jest niezdolny do samodzielnej egzystencji, co skutkuje potrzebą sprawowania nad nim całodobowej opieki. Organ wskazał, że zgodnie z art. 3 pkt 22 ustawy, zatrudnienie lub inna praca zarobkowa oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Tymczasem skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem, bowiem jak wynika z oświadczenia rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nastąpiła w 2005 roku za porozumieniem stron. Słusznie zatem organ I instancji stwierdził, że nie zachodzi w takim przypadku związek przyczynowo-skutkowy. Specjalny zasiłek opiekuńczy może być przyznany osobie, która po spełnieniu innych przesłanek - rezygnuje z zatrudnienia po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Odnosząc się do kwestii zawartej w odwołaniu, dotyczącej kontynuacji aktualnie sprawowanej opieki objętej decyzją z dnia [...] 2012 r. Kolegium wyjaśniło, że świadczenie pielęgnacyjne było świadczeniem opartym na innych przesłankach, aniżeli specjalny zasiłek opiekuńczy. Zdaniem organu odwoławczego nie został spełniony jeden z koniecznych, podstawowych warunków, z którymi przepis art. 16a ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wiąże prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, lecz rezygnacja ta nastąpiła z innych - wykazanych wyżej przyczyn. Brak jest zatem podstaw do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego skarżącej, w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. O.- D. zarzuciła organom błędną wykładnię art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz błędną interpretację zapisu w pkt. 3a jej świadectwa pracy z dnia 31 maja 2005 r. wystawionego przez A S. A. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jak również zasądzenie na jej rzecz specjalnego zasiłku opiekuńczego wnioskowanego na ojca W. O. Dodatkowo wskazała, że od 1992 r. jej matka została zaliczona do III grupy inwalidów, zaś w grudniu 1998 r. lekarz orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia 22 lutego 1999 r. orzekł o "całkowitej niezdolności do pracy i niezdolnego do samodzielnej egzystencji trwale" jej ojca. 18 kwietnia 2005 r. wystąpiła z prośbą do pracodawcy o rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron – na co otrzymała zgodę pracodawcy. Rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło z dniem 31 maja 2005 r. Następnie Od 1 czerwca 2005 r. nie podejmowała zatrudnienia z powodu opieki nad rodzicami. W grudniu 2011 r. jej matka otrzymała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z zapisem "wymaga stałej opieki osoby drugiej", co skutkowało wydaniem decyzji z dnia [...] 2012 r. Nr [...] przez Wójta Gminy o przyznaniu jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Wypłata świadczenia pielęgnacyjnego z mocy prawy została wstrzymana z dniem 1 lipca 2013 r. Skarżąca zarzuciła, że warunkiem otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego był zakaz podejmowania w tym czasie zatrudnienia, więc nie mogła podjęć zatrudnienia, aby potem zrezygnować w celu otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nadto skarżąca zarzuciła, że jej rezygnacja z zatrudnienia potwierdzona świadectwem pracy wydanym przez A SA., była spowodowana zwolnieniami grupowymi, zatem organ bezpodstawnie uznał, że stosunek pracy ustał "z porozumieniem stron".

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola sądowoadministracyjna, przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że z zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Podstawą materialnoprawną kontrolowanej w niniejszej sprawie decyzji jest art. 16 a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 992 ze zm.) regulujący zasady przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Powyższy zasiłek jest świadczeniem wprowadzonym z dniem 1 stycznia 2013 r. do ustawy o świadczeniach rodzinnych przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012r. poz. 1548). Nowelizacja ta była wynikiem zmian zasad przyznawania świadczeń opiekuńczych w ramach systemu świadczeń rodzinnych. Do dotychczasowego katalogu tych świadczeń, wymienionych enumeratywnie w art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, obejmującego zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie pielęgnacyjne, ustawodawca z dniem 1 stycznia 2013 r. dodał nowe świadczenie nazwane specjalnym zasiłkiem opiekuńczym, uregulowane szczegółowo w art. 16 a ustawy.

Zgodnie z art. 16 a ust. 1 cyt. powyżej ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012r. poz. 788 ze zm. dalej K.r.o.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jednocześnie w art. 16a ust. 8 ustawa wskazuje, iż zasiłek ten nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,

b) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów,

c) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego,

d) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;

4) członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego;

5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego;

6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczy uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego i przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy.

Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadzała się do ustalenia, czy skarżąca spełnia wymienione w w/w przepisie konieczne przesłanki przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, tj., czy skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem.

Zdaniem Sądu organy trafnie przyjęły, że skarżąca spełnił kryterium dochodowe oraz, że na skarżącej ciąży obowiązek alimentacyjny wobec ojca. Trafnie również organy ustaliły, że ociec skarżącej jest osobą niepełnosprawną w rozumieniu art. 16a ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż Lekarz Orzecznik ZUS, orzeczeniem z dnia 24 lutego 1999 r. Nr [...] uznał W. O. za trwale całkowicie niezdolnego do pracy oraz niezdolnego do samodzielnej egzystencji.

Niespornym jest, że skarżąca pracowała zawodowo do 30 kwietnia 2005 r. oraz, że decyzją z dnia [...] 2012 r. Nr [...] Wójt Gminy przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką M. O., którego wypłata została wstrzymana z dniem 1 lipca 2013 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego wykluczało możliwość zarówno podjęcia przez skarżącą jakiegokolwiek zatrudnienia jak i możliwość zarejestrowania się jako osoba poszukująca pracy.

Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zgodnie z którym "fikcją byłoby wymaganie od osób niepracujących (...) sprawujących faktycznie opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny - podjęcia przez te osoby pracy, po to, by następnie z niej zrezygnować w celu spełnienia przesłanki otrzymania świadczenia, którego celem jest w istocie nie forma podjęcia bądź rezygnacji z zatrudnienia, lecz rekompensata Państwa za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny powodująca w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna" (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19.09.2013 r. sygn. akt III SA/Gd 408/13 - http//www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślić należy, że ustawa o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, uzależniała przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. Natomiast warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest wprawdzie wyłącznie "rezygnacja z zatrudnienia", niemniej jednak celem nowelizacji tej ustawy z pewności nie było pozbawienie beneficjentów świadczeń pielęgnacyjnych funkcji opiekuna i związanego z tą funkcją prawa do świadczenia pieniężnego w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do naruszenia zasad wynikających z art. 2 Konstytucji, tj. zasady demokratycznego państwa prawnego, zasady ochrony praw nabytych, jak i zasady sprawiedliwości społecznej. Osoby, którym przyznano świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2013 r., mają prawo oczekiwać po zmianie stanu prawnego ciągłości przyznawania świadczeń związanych ze sprawowaniem opieki, tym bardziej, że istota świadczenia pielęgnacyjnego (zarówno przed jak i po nowelizacji) oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego jest taka sama i polega na rekompensacie danej osobie rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny niezdolnym do samodzielnej egzystencji z uwagi na niepełnosprawność potwierdzoną stosownym orzeczeniem.

Przyjęcie, że w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego (inaczej niż w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego – art. 17 ust. 1 ustawy), świadczenie to przysługuje wyłącznie tym osobom uprawnionym, które podjęły się i sprawują faktyczną opiekę nad osobami niepełnosprawnymi na skutek li tylko rezygnacji z wykonywanej uprzednio pracy jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z zasadą równości wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących, czy też faworyzujących. Dokonana przez organy wykładnia art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych różnicuje w sposób całkowicie niezrozumiały potencjalnych beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego na tych, którzy podejmują się sprawowania opieki na skutek rezygnacji z pracy oraz na tych, którzy tak samo jak poprzednio podejmują się i sprawują stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednakże nie pozostając w zatrudnieniu powstrzymują się od podejmowania określonej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania tej opieki (tzn. rezygnują z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej).

W rozpatrywanym przypadku organy w ocenie Sądu w sposób nieuprawniony zawęziły pojęcie rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ograniczając je wyłącznie do aktualnej czy też obecnej rezygnacji, co nie znajduje uzasadnienia w treści art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 i ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Nie można bowiem abstrahować od faktu, że skarżącej w poprzednim stanie prawnym przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, co w ocenie Sądu wyczerpuje przesłankę rezygnacji z zatrudnienia, o której mowa w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tak więc związku przyczynowego nie należy upatrywać, jak to czynią organy, w powiązaniu z ostatnim zatrudnieniem skarżącej, lecz w nabyciu - na podstawie decyzji - prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Sądu w pełni podziela także pogląd zaprezentowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 10 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 523/13 (http//www.orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym osoby, które w poprzednio obowiązującym stanie prawnym (tj. przed 1 stycznia 2013 r.) nie podejmowały zatrudnienia lub zrezygnowały z zatrudnienia i przyznano im świadczenie pielęgnacyjne, nabyły prawo do przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. To, czy przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miało miejsce z uwagi na rezygnację z zatrudnienia czy też z uwagi na niepodejmowanie pracy, pozostaje bez znaczenia dla oceny prawnej spełnienia omawianej przesłanki, skoro istotny jest sam fakt przyznania decyzją świadczenia pielęgnacyjnego, która to stanowi o zaistnieniu okoliczności rezygnacji z zatrudnienia. Odmienne traktowanie osób wówczas niepodejmujących zatrudnienia i rezygnujących z zatrudnienia, a które uzyskały świadczenie pielęgnacyjne przed dniem 1 stycznia 2013 r., powodowałoby naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 listopada 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 965/13 – http//www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Powyższe uwagi znajdują zastosowanie również w stosunku do skarżącej, która wcześniej pobierała świadczenie pielęgnacyjne na matkę, a obecnie domaga się przyznanie jej specjalnego zasiłku opiekuńczego na ojca. Podkreślić bowiem należy, że z art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych jednoznacznie wynika, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (...). Zatem nie ma ograniczenia co do możliwości pobierania świadczenia najpierw na matkę, a następnie na ojca. Istotne jest jedynie by oboje rodzice legitymowali się odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności. Nie można natomiast, zgodnie z art. 16a ust. 8 pkt 1c ustawy pobierać jednocześnie świadczenia na obydwoje rodziców, gdyż zgodnie z powołanym przepisem, specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego.

Odnosząc się do zarzutu braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy przez skarżącą, a datującą się od grudnia 1998 r. niezdolnością do samodzielnej egzystencji ojca, stwierdzić należy, że powołane powyżej orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 24 lutego 1999 r. o stanie zdrowia ojca skarżącej, ma charakter deklaratoryjny w zakresie, w jakim potwierdza stan zdrowia chorego.

Z brzmienia art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednoznacznie wynika, że ustawodawca nie wskazuje, w jakim okresie od momentu wydania stosownego orzeczenia osoba ubiegająca się o specjalny zasiłek opiekuńczy musi zrezygnować z pracy. W konsekwencji, zdaniem Sądu, istotnym jest, aby osoba wymagająca opieki legitymowała się odpowiednim zaświadczeniem o niepełnosprawności oraz fakt, że osoba na której ciąży obowiązek alimentacyjny, wobec niej rezygnuje z zatrudnienia. Rezygnacja ta nie musi mieć miejsca w tym samym czasie, w którym stwierdzono niepełnosprawność lub niezdolność do samodzielnej egzystencji osoby wymagającej opieki. Istotnym jest, aby najpierw wystąpiła niepełnosprawność, a dopiero potem osoba na której ciąży obowiązek alimentacyjny, zrezygnowała z zatrudnienia.

W ocenie Sądu w toku kontrolowanego postępowania organy administracyjne naruszyły przepisy regulujące zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego, zawarte w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Powyższe naruszenia norm postępowania doprowadziły do niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego, tj. art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Stwierdzone przez Sąd naruszenia prawa spowodowały konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej winny mieć na uwadze przedstawioną powyżej wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, którą to wykładnią organ administracyjny jest związany z mocy art. 153 p.p.s.a. Organ ponownie dokona oceny stanu faktycznego według wskazań zawartych w niniejszym wyroku oraz zbada, czy strona skarżąca spełnia przesłanki wynikające z art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ponieważ w aktach sprawy znajdują się dwa wnioski skarżącej o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, zarówno na ojca, jak i na matkę, organ przed wydaniem decyzji w tej sprawie ustali, czy skarżącej nie przyznano specjalnego zasiłku opiekuńczego na matkę, gdyż art. 16a ust. 8 pkt 1c ustawy, jak już wcześniej podkreślono, wyklucza możliwość pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego na dwie osoby.