Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 834/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Asesor WSA Lidia Serwiniowska /sprawozdawca/, Protokolant Anna Onyśków, po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi M. S. w miejsce którego wstąpiła J. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz J. S. kwotę 10 /słownie: dziesięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W.; zwany dalej Kierownik Urzędu na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 z póź. zm./ zwanej dalej ustawą pozbawił M. S. uprawnień kombatanckich przyznanych, przez ZW ZBoWiD w J. G., decyzją z dnia [...]r. z tytułu utrwalania władzy ludowej od [...] do [...]r. - łącznie 1 rok 6 m-cy /zaświadczenie ZBoWiD nr [...]/.

W orzeczeniu wskazano, iż M. S. w okresie zaliczonym przez b. ZBoWiD jako działalność kombatancka pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej. Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie akt b. ZBoWiD.

W związku z tym, Kierownik Urzędu stwierdził, że M. S. uzyskał na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach [...]-[...] w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". W myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy pozbawia się takie osoby uprawnień kombatanckich.

Zgodnie z treścią powołanego przepisu Kierownik Urzędu nie jest obowiązany do wyjaśnienia czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i 4 ustawy. Stanowisko to znalazło potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego.

M. S. złożył, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podniósł, iż w okresie od [...]r. do [...]r. jako członek MOPR-u na terenie huty szkła we L. zbierał pieniądze dla walczącej H. W [...] po wywiezieniu całej załogi huty szkła do K. od [...]r. do 1945r. był członkiem podziemnej organizacji RPPS w dzielnicy Prokocimiu jako kolporter gazetki "[...]" o pseudonimie "[...]". Prasę rozprowadzał w hucie szkła S., a po jej likwidacji w k. hucie szkła na Z. Ponadto wnioskodawca nadmienił, że większość dokumentów nie był w stanie odtworzyć ze względu na odległość czasową, stan zdrowia, zaginięcia na kolei części bagażu w czasie przeprowadzki na zachód do P. jak i zgonu osób, które mogłyby potwierdzić więcej faktów.

Otrzymaną decyzję uważa za wysoce szkodliwą tak ze strony moralnej jak i ekonomicznej. Wstępując w szeregi Milicji Obywatelskiej stał na straży porządku publicznego i nie działał na szkodę obywateli.

Decyzją z dnia [...]r. [...] Kierownik Urzędu na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r. Nr [...] o pozbawieniu M. S. uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż do Urzędu wpłynął wniosek M. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją o pozbawieniu uprawnień kombatanckich, przyznanych przez ZBoWiD w J. G. z tytułu utrwalania władzy ludowej. Jak ustalono w toku postępowania weryfikacyjnego, uprawnienia kombatanckie M. S. posiadał wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej. Zatem podstawą prawną do pozbawienia uprawnień jest art. 25 ust. 2 pkt 2 obowiązującej ustawy. Do wniosku M. S. dołączył oświadczenie świadka stwierdzającego, że w czasie okupacji działał w RPPS. Nie wystąpił jednak z formalnym wnioskiem o przyznanie nowego tytułu kombatanckiego, rekomendowanego przez stowarzyszenie kombatanckie i opinie środowiska. Ponadto termin składania wniosków o nowy tytuł kombatancki, ustalony przez Sejm RP minął 31 grudnia 1998r. Z powyższego wynika, że kwestionowana decyzja z dnia [...]r. nie narusza prawa.

W skardze na powyższą decyzję M. S. wyjaśnił, iż nie mógł starać się o przyznanie nowego tytułu kombatanckiego bowiem informację o tej możliwości zawierała dopiero decyzja o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Dalej skarżący podnosi, iż dokumenty do weryfikacji zostały zgromadzone w [...]r., mógł więc sądzić, że weryfikacja przebiegła pozytywnie. Tym bardziej, że za działalność w konspiracji czy pracę w organach milicji według ówczesnego prawa skarżący mógł otrzymać jedno świadczenie. Wydając po tak długim czasie decyzję negatywną uniemożliwiono skarżącemu złożenie wniosku o przyznanie nowego tytułu kombatanckiego w oznaczonym terminie - narażając tym samym na znacznie straty materialne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona pod rządzami ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm./.

Ustawa ta jednakże utraciła moc z chwilą wejścia w życie, z dniem 1 stycznia 2004r., ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym Dz.U. Nr 153, poz. 1271 /art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1271/.

Art. 97 § 1 tych Przepisów wprowadzających /.../ stanowi, że "Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi".

W świetle przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności decyzji z prawem materialnym oraz przepisami postępowania administracyjnego. Sąd nie może oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej, chyba że wynika to z przepisu prawa.

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy "pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały uprawnienia na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r."

Jak wynika z zaświadczenia ZW ZBoWiD w J. G. Nr [...] z dnia [...]r. M. S. otrzymał uprawnienia kombatanckie z tytułu "walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej" od [...]r. do [...]r.

Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje okoliczność, że skarżący w podanym wyżej okresie pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej. W tym stanie rzeczy Kierownik Urzędu pozbawił skarżącego uprawnień kombatanckich.

Tymczasem już w toku postępowania weryfikacyjnego skarżący podniósł min. że był członkiem podziemnej organizacji RPPS, od [...]r. do [...]r. Posiadał pseudonim "[...]". Na potwierdzenie tego faktu skarżący przedstawił oświadczenie świadka W. B.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie podkreślano, iż zarzut osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy, wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich i to niezależnie od terminu, w którym zarzut taki w toku tego postępowania podniesiono /por. uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 4 marca 2002r. sygn. akt OPS 13/01 - ONSA OPS 11/01-ONSA 2002/3/100 oraz wyroki NSA z dnia 31 lipca 2001r. sygn. akt VSA 3431/00-ONSA 2002/3/131 i z dnia 2 kwietnia 2001r. sygn. akt V SA 2044/00/.

Tak więc dopiero po należytym wyjaśnieniu powyższych okoliczności i poczynieniu prawidłowych ustaleń faktycznych byłoby możliwe zgodne z prawem w szczególności z art. 7 i art. 77 § 1 kpa, rozstrzygnięcie, czy skarżący w myśl obowiązujących przepisów ustawy powinien zostać pozbawiony uprawnień kombatanckich, czy też je zachować na podstawie innego tytułu.

Przyjmując odmiennie Kierownik Urzędu naruszył wymienione przepisy postępowania administracyjnego gdyż skarżący wskazał w postępowaniu administracyjnym okoliczności, które w jego przekonaniu, mogły stanowić inny tytuł do dochodzonych uprawnień.

Powyższe uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Utraciwszy bowiem jeden tytuł do uprawnień kombatanckich skarżący mógł uzyskać inny znany ustawie. W tym zakresie sprawa winna więc być rozstrzygnięta.

Niezależnie od tego należy stwierdzić, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2003r. sygn. akt SK 4/02 orzekł, że art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 ze zm./ jest niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji i nie jest niezgodny z art. 19 i art. 30 Konstytucji /Dz.U. z 2003r. Nr 72, poz. 658/.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 - ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji wyroku.

Orzeczenie o kosztach zostało oparte na podstawie art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm./ w związku z art. 97 § 2 Przepisów wprowadzających /.../.

Sąd nie orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji gdyż jako orzeczenie negatywne, nie ma ona przymiotu wykonalności /art. 152 - Prawo o postępowaniu /...//.