Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 2374/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Beata Sokołowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu w dniu 03 czerwca 2005r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymiaru cła o d d a l a s k a r g ę /-/B.Sokołowska /-/ T.M.Geremek /-/B.Koś EW


UZASADNIENIE

Dnia [...] Jednolitym Dokumentem Administracyjnym SAD OBR nr [...] J. W. prowadzący działalność gospodarczą – Handel artykułami przemysłowymi zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód ciężarowy marki [...] nr nadwozia [...] deklarując w polu 16 SAD tj. w polu dotyczącym kraju pochodzenia, Włochy. Do zgłoszenia celnego importer załączył między innymi świadectwo przewozowe Nr [...] z dnia [...] na podstawie którego zastosowano obniżoną stawkę celną dla towarów pochodzących z Unii Europejskiej. Po zwolnieniu towaru organ celny I instancji przystąpił do weryfikacji wyżej wymienionego zgłoszenia celnego i załączonych do niego dokumentów. Następnie Dyrektor Urzędu Celnego przesłał za pośrednictwem Głównego Urzędu Ceł, świadectwo przewozowe EUR 1 nr L 648325 do właściwych władz celnych kraju eksportu, czyli Niemiec celem sprawdzenia prawidłowości jego wystawienia i rzetelności danych zawartych w tym świadectwie. Niemieckie władze celne w piśmie z dnia [...] poinformowały o wyniku weryfikacji, a mianowicie, że przedmiotowy samochód ciężarowy "IVECO 75E15" nie jest towarem pochodzącym w rozumieniu umowy między Wspólnotą Europejską a Polską.

W związku z powyższym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Urzędu Celnego wszczął z Urzędu postępowanie celne w sprawie uznania zgłoszenia celnego SAD OBR Nr [...] za nieprawidłowe.

Pismem z dnia [...] organ celny I instancji przesłał J. W. na jego prośbę kserokopie: świadectwa przewozowego EUR 1, faktury z dnia [...] nr [...], dokumentu Brief nr [...], oraz dokumentu wywozowego T-2.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Urzędu Celnego na podstawie art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137 poz. 926 z późn. zm. w zw. z art. 13, art. 19 § 1, art. 20 § 1, art. 23 § 1, art. 65 § 4 pkt 2 lit. b i lit. c), art. 83, art. 85 § 1 art. 209, art. 231 § 1 pkt 1, art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 roku Kodeks celny (tekst jednolity Dz. U. Nr 75 poz. 802 z 2001 roku) art. 16 ust. 1 lit. a), art. 17, art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego sporządzonego w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 roku (zał. Dz.U. nr 104 z 1997 roku poz. 662 z późn. zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 roku w sprawie ustanowienia Taryfy celnej oraz ust. 3 pkt b części A Postanowień wstępnych Taryfy celnej (Dz.U. nr 158 nr 1998 roku, poz. 1036 z późn. zm.) z urzędu uznał wyżej wymienione zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej preferencji, zastosowanej stawki celnej i obliczenia kwoty wynikającej z długu. Organ celny określił kwotę długu celnego w oparciu o autonomiczną stawkę celną w wysokości 35 %, ustalając go na kwotę [...] oraz wezwał stronę do uiszczenia niedoboru cła w powyższej wysokości oraz odsetek wyrównawczych w kwocie [...] (na dzień wydania decyzji).

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wynik wyrywkowej weryfikacji świadectwa przewozowego EUR 1 przeprowadzonej na podstawie art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego przez niemieckie władze celne nie potwierdził rzetelności danych zawartych w tym świadectwie dotyczących samochodu IVECO 75E15, to jest jego preferencyjnego pochodzenia. Weryfikacja ta jako wiążąca dla organów celnych kraju importu stanowiła podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Dyrektor Urzędu Celnego wyjaśnił też, że w tej sytuacji kwotę długu celnego należało ustalić w oparciu o autonomiczną stawkę celną i zobowiązać stronę do uiszczenia odsetek wyrównawczych, ponieważ importer w zgłoszeniu celnym podał nieprawidłowe dane mające wpływ na wysokość długu celnego.

W odwołaniu z dnia [...] J. W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Poza wskazaniem, że był osobiście w urzędzie celnym niemieckim i dołożył "odpowiednich starań, żeby wszystkie dokumenty były wypełnione w sposób staranny" odwołujący nie podniósł żadnych merytorycznych zarzutów przeciw decyzji Dyrektora Urzędu Celnego.

W piśmie, które wpłynęło do Głównego Urzędu Ceł w dniu [...] J. W. jeszcze raz podkreślił, że osobiście załatwiał formalności dotyczące dokumentu EUR 1. Ponadto zwrócił się o przesłanie mu kserokopii dokumentu Brief, rachunku oraz EUR-1.

Prezes Głównego Urzędu Ceł odmówił ponownego wysłania w/wym. dokumentów pouczając o miejscu, sposobie i trybie zapoznania się strony z aktami sprawy.

W piśmie z dnia [...] J. W. ponowił prośbę o nadesłanie kserokopii dokumentu Brief.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Organ celny II instancji, na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 a Ordynacji podatkowej w zw. z art. 13 § 1, § 3 pkt. 4, art. 85 § 1 art. 209, art. 222 § 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 roku – Kodeks celny, § 1 rozporządzenia Rady Ministrów dnia 15 grudnia 1998 roku w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej oraz ust. 1 pkt. b), ust. 3 pkt. b), ust. 12 części A Postanowień wstępnych Taryfy celnej stanowiącej załącznik do tego rozporządzenia (Dz.U. Nr 158 poz. 1036 ze zm.), art. 16, art.17 art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego zmienionego Porozumieniem między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi, podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 roku (załącznik do Dz. U. z 1997 roku, Nr 104, poz. 662 z późn. zm.), § 1 ust. 3, § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 roku w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz.U. z 1997r. Nr 143, poz. 958 i z 1998 roku Nr 86 poz. 544 z późn. zm.), uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej naliczonych odsetek wyrównawczych i umorzył w tym zakresie postępowanie, a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...]. W uzasadnieniu Prezes Głównego Urzędu Ceł podkreślił, że mimo wystawienia dowodu unijnego pochodzenia towaru importowany przez skarżącego samochód nie jest towarem pochodzącym z Unii Europejskiej w myśl Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego. Powyższe wynika bowiem z weryfikacji przeprowadzonej przez władze kraju eksportu. W związku z tym zgłaszany towar nie mógł skorzystać z preferencyjnego traktowania w obrocie handlowym z zagranicą lecz podlega on cłu na zasadach ogólnych. W tym zakresie według organu odwoławczego, zaskarżona decyzja zawiera prawidłowe rozstrzygnięcie. Odnośnie zaś kwestii odsetek wyrównawczych Prezes Głównego Urzędu Ceł wyjaśnił, że strona nie ma wpływu na ustalenie statusu pochodzenia towaru i prawidłowość dokumentu potwierdzającego te okoliczności, ponieważ za czynności te odpowiada eksporter towaru. Dlatego też uznać należy, że podanie przez importera nieprawidłowych lub niekompletnych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania i wobec powyższego obliczenie odsetek wyrównawczych organ II instancji uznał za niezasadne.

Decyzja ta została doręczona J. W. w dniu [...]. Dnia [...] do Urzędu Celnego wpłynęło natomiast pismo strony o uchylenie decyzji wraz z oświadczeniem firmy "B" Handel Pojazdami Użytkowymi z [...] z podpisem urzędniczki celnej (z tłumaczeniem na j. polski), z którego wynika, że przedmiotowy pojazd z nr identyfikacyjnymi nadwozia [...] został wyprodukowany w kraju Unii Europejskiej i odpowiada zasadom pochodzenia dla ruchu preferencyjnego we wskazanych w oświadczeniu krajach a wśród nich i w Polsce.

W związku z tym Dyrektor Urzędu Celnego uwzględniwszy fakt wydania już decyzji przez organ II instancji, w piśmie z dnia [...] zwrócił się do J. W. o wyjaśnienie na jakiej podstawie i w jakim trybie należy rozpatrzyć jego wniosek. Podał jednocześnie, że przedłożone przez stronę nowe dowody w sprawie nie spełniają wymogów określonych w Protokole nr 4 Układu Europejskiego i nie mogą stanowić podstawy do zastosowania obniżonych stawek celnych.

Odpowiadając na powyższe pismo J. W. w swym piśmie z dnia [...] wniósł o rozpatrzenie jego sprawy zgodnie z art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej.

Pismem z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych przez nadesłanie opłaty skarbowej w znaczkach skarbowych w wysokości 5,- zł. od złożonego wniosku - w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia.

W międzyczasie pismem z dnia [...] J. W. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu. Skarżący podał, że U.C w P. i GUC w W. wydał decyzje uznające go winnym wprowadzenia Urzędu Celnego w błąd i uznał zgłoszenia celne za nieprawidłowe. Stwierdził też, że treść decyzji jest "dziwnie określona", a on osobiście załatwiał dokumenty w niemieckim urzędzie celnym. J. W. nie wskazał naruszenia jakich przepisów dopuścił się organ celny oraz nie przedstawił żadnych przesłanek przemawiających za zasadnością skargi.

Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, a w razie nieuwzględnienia powyższego wniosku o oddalenie skargi.

Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi organ celny II instancji wskazał, że w dacie wszczęcia postępowania ze skargi toczyło się już z wniosku skarżącego postępowanie administracyjne dotyczące zaskarżonych decyzji w trybie art. 240 Ordynacji podatkowej. Jednocześnie zaś rozpatrywanie sprawy przez dwa niezależne od siebie organy narusza art. 35 ust. 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

Wnosząc natomiast o oddalenie skargi Dyrektor Izby Celnej powołał się na argumentację wskazaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Ponadto dodatkowo podniósł, że J.W. zrezygnował z możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz nie wniósł o udzielenie niezbędnych informacji o przepisach prawa celnego pozostających w związku z przedmiotem prowadzonego postępowania.

Na rozprawie w dniu 4 października 2002 roku pełnomocnik organu celnego wyjaśnił, że wniosek o wznowienie postępowania nie został przez Prezesa GUC rozpatrzony, ponieważ nie została w terminie uiszczona opłata skarbowa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Na wstępie należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa zainicjowana wniesieniem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271).

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych – sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Również w myśl art. 3 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem i nie mają uprawnień do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 ostatnio cytowanej ustawy wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednocześnie związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

J. W. nie sprecyzował w skardze żadnych zarzutów. Sąd badając zaś zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem nie stwierdził naruszenia przez organy celne przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego.

Bezspornym jest, że skarżący w zgłoszeniu celnym SAD OBR Nr [...] z dnia [...] zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód ciężarowy marki IVECO 75E15 zakupiony w Niemczech w dniu [...]. Do przedmiotowego zgłoszenia J. W., dołączył wśród innych dokumentów także świadectwo EUR 1 nr [...] z dnia [...] potwierdzające niemieckie pochodzenie towaru, w oparciu o które zastosowano obniżoną stawkę celną.

Zgodnie z art. 83 § 2 Kodeksu celnego po zwolnieniu towarów organ celny, w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym, może w szczególności kontrolować dokumenty i dane handlowe dotyczące operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem.

W myśl art. 16 pkt. 1 Porozumienia w formie wymiany listów między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi w sprawie zmiany Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony a wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony, dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej – podpisanego w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 roku (załącznik do Dz.U. Nr 104 poz. 662 z 1997 roku) produkty pochodzące ze Wspólnoty korzystają w imporcie do Polski z postanowień Umowy pod warunkiem przedłożenia.

a) świadectwa przewozowego EUR 1,

b) w przypadkach określonych w art. 21 (1) deklaracji złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym.

Jednocześnie art. 17 Porozumienia określa szczegółowo procedury, których spełnienie warunkuje uzyskanie świadectwa przewozowego EUR 1. Z przepisu tego wynika, że świadectwo przewozowe EUR 1 jest wystawione przez władze celne kraju eksportera na wniosek (pisemny) eksportera lub upoważnionego przez niego przedstawiciela. Eksporter, który występuje z wnioskiem o wystawienie takiego świadectwa zobowiązany jest zaś do przedłożenia na każde żądanie władz celnych kraju eksportu, w którym wystawione zostało świadectwo przewozowe EUR 1, odpowiednich dokumentów potwierdzających status pochodzenia produktów jak również wypełnienia innych wymogów tego Protokołu.

W przedmiotowej sprawie polskie organy celne zwróciły się do niemieckich władz celnych z prośbą o przeprowadzenie weryfikacji załączonego do zgłoszenia SAD świadectwa przewozowego EUR 1 Nr L 648325.

Przedłożenie dowodu pochodzenia oznacza bowiem, że dowód ten powinien być prawidłowy przed względem formalnym oraz materialnym.

Zgodnie z art. 32 cytowanej umowy międzynarodowej dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzana wyrywkowo, lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu.

W oparciu o ten przepis władze celne kraju eksportu (Niemcy) dokonały weryfikacji i w piśmie z dnia [...] poinformowały, że samochód ciężarowy [...] nie jest towarem pochodzącym w sensie umowy między wspólnotą Europejską a Polską. W tej sytuacji organy celne słusznie więc przyjęły, że skoro sprowadzony samochód nie ma statusu produktu pochodzącego, to nie może korzystać z preferencji celnych. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że władze celne kraju eksportera dokonując weryfikacji mają prawo żądać każdego dowodu, przeprowadzić kontrolę ksiąg rachunkowych eksportera oraz każdą inną kontrolę, którą uznają za właściwą (art. 32 pkt.3 omawianego Porozumienia). Sąd stoi na stanowisku, że w świetle obowiązujących przepisów prawa, weryfikacja przeprowadzona przez właściwe władze celne kraju eksportu, w tej sprawie niemieckie organy celne, jest jedyną formą kontroli dowodów pochodzenia towaru i wynik tej weryfikacji wiąże władze celne kraju importu.

Tym samym Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela też pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 8 kwietnia 1998 roku – sygn. akt I SA/Łd. 777/97 na gruncie art. 27 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi (zmienionego z dniem 1 lipca 1997 roku przez Porozumienie w formie wymiany listów między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi podpisane w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 roku), a mianowicie, że wyniki sprawdzenia świadectwa pochodzenia nie mogą być przedmiotem oceny i dodatkowej weryfikacji przez organy celne państwa importera i mają one charakter wiążący dla organów celnych państwa importera.

Podkreślić też trzeba, że przepisy Porozumienia..., w sprawie zmiany Protokołu nr 4 do Układy Europejskiego ... nie wymagają uzasadnienia wyniku weryfikacji ani wyjaśnienia w oparciu o jakie zasady weryfikacja została przeprowadzona.

Wobec powyższego, skoro władze celne państwa importera nie mogą swymi czynnościami zastąpić czynności, do których zastały wyłącznie uprawnione kompetentne organy celne państwa eksportera, to tym samym nie może tego uczynić strona. Udzielanie odpowiedzi w zakresie wyniku weryfikacji dokonywane jest bowiem tylko drogą oficjalną, przez właściwe władze celne. W tej sytuacji zapewnienia importera, że osobiście dopełnił wszelkich starań, by zadość uczynić wszystkim wymogom prawa o preferencyjnym traktowaniu towaru nie mają znaczenia.

W tym stanie rzeczy brak było podstaw prawnych do zastosowania wobec zaimportowanego samochodu obniżonej stawki celnej. Prawidłowo w oparciu o Taryfę celną z dnia 15 grudnia 1998 roku zastosowano więc stawkę celną autonomiczną w wysokości 35 %.

Jednocześnie rację ma organ celny II instancji, że w związku z tym, że strona nie ma wpływu na ustalenie statusu pochodzenia towaru i prawidłowość dokumentu potwierdzającego tę okoliczność, gdyż za czynności te odpowiada eksporter towaru, niezasadne okazało się wezwanie J. W. do uiszczania odsetek wyrównawczych.

Zdaniem Sądu organy celne nie uchybiły przepisom postępowania i zasadom określonym w Ordynacji podatkowej. W szczególności nie naruszyły zasad dotyczących gromadzenia materiału dowodowego, dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, (art. 122, art. 180, art. 187 Ordynacji podatkowej). Prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów administracji publicznej (art. 121 O.p.) i zapewniły stronie czynny udział w każdym stadium toczącego się postępowania (art.123 O.p.), a jak trafnie wskazano w odpowiedzi na skargę, J. W. sam zrezygnował z możliwości zapoznania się z aktami spawy i nie zwrócił się nigdy do organów celnych o udzielenie niezbędnych informacji o przepisach prawa celnego mających związek z przedmiotem prowadzonego postępowania. Nie została też naruszona zasada swobodnej oceny dowodów (art.191 O.p.)

Zaskarżona decyzja zapadła również bez naruszenia art. 210 § 1 i 4 O.p., albowiem Prezes Głównego Urzędu Ceł podał przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia, a w uzasadnieniu wskazał w sposób czytelny fakty , które uznał za udowodnione, dowody którym dał wiarę oraz przyczyny dla których odmówił wiarygodności dołączonemu do zgłoszenia celnego świadectwu przewozowemu EUR 1.

Z tych powodów, uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.

/-/B.Sokołowska /-/ T.M.Geremek /-/B.Koś

EW