Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 255/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2 ust. 1 lit. e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: par. 5, par. 6
journal: Dz.U. 1945 nr 10 poz 51
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędzia WSA Michał Sowiński, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi J. F., M. F., G. K., J. G., W. F., W. W., K. D. i J. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2003 roku nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej J. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] września 2003 r. stwierdzającą, iż majątek położony w B. będący własnością rodziny M. podpadał pod działalnie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Wojewoda [...] na podstawie akt archiwalnych ustalił, iż nieruchomość ziemska B. położona w gminie H., stanowiąca własność K. M., posiadała 170 ha obszaru ogólnego, w tym 51 ha gruntów ornych, 2,5 ha pastwisk, 1 ha ogrodów warzywnych, 0,5 ha to grunty pod zabudowaniami oraz 115 ha lasów.

Organ powołując się na art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r., wskazał, iż na cele reformy rolnej przeznaczone były nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni.

Od decyzji organu pierwszej instancji odwołanie wnieśli ustaleni w postępowaniu spadkowym spadkobiercy po rodzinie M.: J. F., M. F., G. K., K. G., W. F., I. B., I. W., W. W., K. D. i J. S.

Zdaniem odwołujących się, przepisy dekretu nie powinny mieć zastosowania w stosunku do nieruchomości ziemskiej B., ponieważ właściciele w dacie wejścia w życie dekretu już nie żyli. Zostali zamordowani 30 lipca 1944 r. przez grasujące na tym terenie bandy, a nie zostali ustaleni wówczas ich następcy.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. wskazał, iż zgodnie z art. 15 K.p.a. każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu pierwszej instancji podlega w wyniku wniesienia środka zaskarżenia, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ drugiej instancji. Oznacza to, że na organie odwoławczym ciąży obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy, w tym wszystkich żądań strony i dowodów przez nią przedłożonych oraz ustosunkowania się do nich w uzasadnieniu podjętej decyzji, nie zaś tylko kontroli zaskarżonej decyzji sprowadzającej się do usunięcia ewentualnych naruszeń prawa materialnego i procesowego, których dopuścił się organ pierwszej instancji.

Minister powołując się na art. 2 ust. 1 lit e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, a także na rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej wskazał, iż nie ulega wątpliwości, że nieruchomość ziemska w B. posiadała 170 ha obszaru ogólnego, w tym 54,5 ha użytków rolnych, zatem przekraczała określone przepisami dekretu normy obszarowe, zarówno użytków rolnych, jak i obszaru ogólnego i z tych przyczyn przechodziła z mocy prawa na cele reformy rolnej, bez względu na to czy właściciele byli obecni czy nie.

W skardze z dnia 16 stycznia 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2008 r. J. F., M. F., G. K., K. G., W. F., W. W., K. D., J. S. wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2003 r. oraz o zasądzenie od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących solidarnie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego w tym art. 7, art. 8, art. 11, art. 12, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. oraz § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej w związku z art. 2 ust. 1 lit e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zdaniem skarżących przepisy dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej nie powinny dotyczyć majątku w B., skoro przed wejściem w życie tego dekretu właściciele tego majątku zostali zamordowani i nie mogli skorzystać chociażby z art. 17 dekretu.

Z ostrożności procesowej skarżący podnieśli, iż wbrew stanowisku organu, na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. istnieje konieczność wyłączenia spod działania art. 2 ust.1 lit. e dekretu o reformie rolnej tej części majątku ziemskiego, która nie była funkcjonalnie związana z gospodarstwem rolnym, a więc nie mogła być przeznaczona na cele dekretu. Dotyczy to w szczególności 0,5 ha gruntu pod zabudowaniami, gdzie stał dwór i budynki gospodarcze.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zwartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej argumenty zasługują na uwzględnienie.

Przedmiotowa sprawa dotyczy nieruchomości ziemskiej B. położonej w gminie H., stanowiącej byłą własność W. M., która przejęta została na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (tj. Dz. U. z 1945r. Nr 3, poz. 13 ze zm.).

Wojewoda [...], jako organ pierwszoinstancyjny wydający decyzję w sprawie uznał, że przedmiotowa nieruchomość ziemska podlegała przejęciu na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej, gdyż ogólny obszar nieruchomości wynosił 170 ha, w tym 54,5 ha użytków rolnych ( grunty rolne - 51 ha, pastwiska - 2,5 ha, ogrody warzywne - 1 ha ).

Natomiast Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi orzekający jako organ odwoławczy od decyzji Wojewody [...] wprawdzie utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, ale w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustalił, iż nieruchomość B. została przejęta w dniu 10 lutego 1945r. i obejmowała ogólny obszar 170 ha w tym: 51 ha gruntów ornych, 2,5 ha pastwisk, 1 ha ogrodów warzywnych, 0,5 ha pod zabudowaniami oraz 115 ha lasów.

Z materiału dowodowego wynika, że w skład nieruchomości ziemskiej B. wchodziła parcela budowlana o powierzchni 0,50 ha.

Z wniosku z dnia 20 września 2001r. wszczynającego postępowanie wynika, że wnioskodawca domagał się stwierdzenia, iż cała nieruchomość ziemska B. nie podpadała pod działanie przepisów dekretu o reformie rolnej. Wnioskodawca stał na stanowisku, powołując się na ustawę cywilną austryjacką, że Państwo mogło przejąć majątek tylko w przypadku braku spadkobierców.

Ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić. Po śmierci właściciela majątku K. M. w dniu 30 lipca 1944r., jego spadkobiercą została żona S. M., która zmarła 5 sierpnia 1944r. Po jej śmierci spadek po niej nabyli jej spadkobiercy, którzy stali się właścicielami majątku. Spadkobiercy nabywają prawa do spadku z chwilą jego otwarcia, tj. w dniu śmierci spadkodawcy, a nie na skutek postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. W dacie wejścia w życie dekretu o reformie rolnej, w dniu 13 września 1944r., właścicielami majątku B. byli spadkobiercy S. M. - brak J. W. i siostra M. F. po - części każde z nich.

Postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było w trybie § 5 i § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.) i jego celem było stwierdzenie czy nieruchomość ziemska B. podpadała pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Po wyzwoleniu po drugiej wojnie światowej, na obszarze, który znalazł się w granicach Państwa Polskiego została przeprowadzona reforma rolna. Podstawą przeprowadzenia reformy rolnej był dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Pierwotna wersja tego dekretu została ogłoszona w Dzienniku Ustaw z 1944 roku Nr 4, poz. 17 z dnia 13 września 1944r. i z dniem tym dekret ten zaczął obowiązywać.

Z dniem 13 września 1944r., zgodnie z art. 2 ust. 1 dekretu wszystkie nieruchomości ziemskie wymienione w punktach b, c, d, i e części pierwszej tego artykułu przeszły bezzwłocznie bez żadnego wynagrodzenia w całości na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele wskazane w art. 1 część druga dekretu.

Pierwsze zmiany dekretu zostały wprowadzone dekretem z dnia 17 stycznia 1945r. w sprawie zmiany dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej / Dz. U. z 1945r. Nr 3, poz. 9 /. Zmiany te weszły w życie z dniem 19 stycznia 1945r. Jednocześnie w art. 2 dekretu z dnia 17 stycznia 1945r. Minister Rolnictwa i Reform Rolnych został upoważniony do wydania jednolitego tekstu dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. R. P. Nr 4, poz. 17) z uwzględnieniem zmian, wynikających z przepisów, wydanych do dnia ogłoszenia jednolitego tekstu z zastosowaniem ciągłej numeracji artykułów i ustępów.

Tekst jednolity dekretu z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej został ogłoszony 19 stycznia 1945r. w Dzienniku Ustaw Nr 3, poz. 13.

W tekście pierwotnym dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, zamieszczonym w Dzienniku Ustaw z 1944r. art. 2 ust. 1 zdanie pierwsze miało brzmienie: "Na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym". W tekście jednolitym dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej po nowelizacji dokonanej w dniu 17 stycznia 1945r. w art. 2 ust. 1 zdanie pierwsze zostały skreślone słowa "o charakterze rolniczym".

Tak więc po nowelizacji z dnia 17 stycznia 1945r. ustawodawca zrezygnował z określenia, że na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, pozostając przy samym określeniu "nieruchomości ziemskie".

Po ogłoszeniu w dniu 19 stycznia 1945r. jednolitego tekstu dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, na cele reformy rolnej przeznaczone były nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni.

Nieruchomości ziemskie, wymienione w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu przechodziły bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości, na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele, wskazane w art. 1 ust. 2.

Celami, o których mowa w art. 1 ust. 2 dekretu, jakie miały być zrealizowane w drodze przeprowadzenia reformy rolnej były:

a) upełnorolnienie istniejących gospodarstw karłowatych, małorolnych i średniorolnych,

b) tworzenie nowych samodzielnych gospodarstw rolnych dla bezrolnych, robotników i pracowników rolnych oraz drobnych dzierżawców,

c) tworzenie w pobliżu miast i ośrodków przemysłowych gospodarstw dla produkcji ogrodniczo-warzywniczej,

d) zarezerwowanie odpowiednich terenów dla szkół oraz poddanych zarządowi państwowemu lub samorządowemu ośrodków dla podniesienia kultury rolnej, wytwórczości nasiennej, hodowlanej oraz przemysłu rolnego,

e) zarezerwowanie odpowiednich terenów pod rozbudowę miast, kolonii mieszkaniowych i ogródków działkowych oraz terenów na potrzeby wojskowe, komunikacji publicznej lub melioracji.

Dopiero nieruchomość ziemska posiadająca takie cechy i mogąca być przeznaczona na takie cele jak wskazano wyżej, podlegała przejęciu na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Jednakże przepisy dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej jak i przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej /Dz. U. Nr 10, poz. 51, ze zm./ nie określały wprost samego pojęcia "nieruchomości ziemskiej".

W tej sytuacji zdefiniowania pojęcia nieruchomości ziemskiej, jakim posługuje się dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej, należy dokonać w drodze interpretacji przepisów samego dekretu.

Najogólniejszym pojęciem prawnym jest określenie "nieruchomość" bez żadnego przymiotnika. Jeżeli dekret odnosi się do nieruchomości ziemskich, to zawęża pojęcie nieruchomości tylko do tych, które mają charakter ziemski. Tak więc przepisy dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej nie dotyczą wszelkiego innego rodzaju nieruchomości. Biorąc pod uwagę przedmiot dekretu, jakim jest reforma rolna, należy uznać, iż nieruchomość ziemska winna ulec zawężeniu do takiej, która ma charakter rolniczy. Wszelkie inne nieruchomości ziemskie, nie mające jednocześnie charakteru rolniczego, przedmiotowo nie mogą podlegać pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Zdefiniowania pojęcia "nieruchomości ziemskiej" dla potrzeb dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej dokonał Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 19 września 1990r. W.3/89 (OTK 1990, poz. 26, s. 174). Według stanowiska przyjętego w tej uchwale pod pojęciem "nieruchomości ziemskiej" należy rozumieć nieruchomość ziemską, która jest lub może być wykorzystywana do prowadzenia działalności wytwórczej w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej, a więc nieruchomość ziemska o charakterze rolniczym. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego intencją ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej, z tym że przez inne podmioty. Z przepisów tych nie wynika natomiast, ażeby na cele reformy rolnej były przeznaczone nieruchomości nie mające takiego charakteru.

Wprawdzie uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990r. zapadła w sprawie o odmiennym stanie faktycznym i prawnym niż stan w niniejszej sprawie, to jednak definicja ta ma charakter uniwersalny w odniesieniu do pojęcia "nieruchomości ziemskiej".

Nie ma również decydującego znaczenia fakt, że uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990r. została podjęta przed dniem 16 października 1997r., kiedy weszła w życie Konstytucja z 2 kwietnia 1997r., która w art. 239 ust. 3 pozbawiła uchwały Trybunału Konstytucyjnego mocy powszechnie obowiązującej w sprawie ustalenia wykładni ustaw. Nie pozbawiło to jednak uchwał Trybunału Konstytucyjnego waloru poznawczego i charakteru ogólnych wskazówek interpretacyjnych w procesie stosowania prawa.

Mając powyższe na uwadze możemy określić, jakie przesłanki musiała spełniać nieruchomość, aby na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu mogła być przejęta na cele reformy rolnej i tak, była to nieruchomość:

ziemska o charakterze rolniczym,

stanowiąca własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych,

spełniająca normy obszarowe , o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu,

nadająca się do realizacji celów reformy rolnej wymienionych w art. 1 ust. 2 dekretu.

Za takim szerokim rozumieniem nieruchomości ziemskiej sklasyfikowanej w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu opowiedział się również Naczelny Sądu Administracyjny w uchwale z dnia 5 czerwca 2006r. wydanej w sprawie sygn. akt I OPS 2/06.

Tak więc spełnienie nie tylko norm obszarowych decydowało o podpadaniu nieruchomości pod zapis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Spełnienie przez nieruchomość wszystkich wyżej wymienionych przesłanek pozwalało dopiero uznać, iż nieruchomość podpadała pod zapis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Wykładnia przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej w zakresie pojęcia "nieruchomości ziemskiej" zawarta w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990r. znalazła aprobatę w orzecznictwie sądowym. Odwołują się do niej liczne orzeczenia Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego np. uchwała Sądu Najwyższego z 27 września 1991r. III CZP 90/91, OSNC 1992, nr 5, poz. 72, wyrok Sądu Najwyższego z 13 lutego 2003r. III CKN 1492/00 Lex nr 78867, wyrok NSA z 18 października 2005r. OSK 1518/04 Lex nr 201351, wyrok NSA z 22 kwietnia 2004r. OSK 46/04 ONSAiWSA 2004/1/20, wyrok NSA z 8 czerwca 2001r. IVSA 2724/98 Lex nr 75563, wyrok NSA z 6 listopada 2000r. IVSA 801/99 Lex nr 53402, wyrok NSA z 22 sierpnia 2000r. IVSA 2582/98 Rejent 2001/12/193.

W przypadku powstania sporu, czy dana nieruchomość lub jej część, przejęta na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej podpadała pod ten przepis, spór taki rozstrzygany był w trybie postępowania administracyjnego wszczynanego na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Postępowanie administracyjne prowadzone w trybie § 5 rozporządzenia, reguluje tryb orzekania w sprawach, czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Uchwała NSA z dnia 5 czerwca 2006r. I OPS 2/06 przesądziła, iż przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r., może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnych o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Tak więc orzekając w trybie § 5 rozporządzenia można wyłączyć spod działania przepisów o reformie rolnej tę część nieruchomości ziemskiej, która nie spełnia przesłanek art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Jak już wyżej wskazano postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie toczyło się w trybie § 5 rozporządzenia. Z uwagi na powierzchnię użytków rolnych przekraczającą 50 ha, nieruchomość ziemska B. podlegała przejęciu na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej. Jednakże organ odwoławczy w toku postępowania ustalił, że w skład nieruchomości ziemskiej B. wchodziły również grunty pod zabudowaniami o powierzchni 0,50 ha. Organy nie poczyniły ustaleń co do rodzaju i charakteru tych zabudowań. Z akt nie wynika, czy były to zabudowania dworskie i gospodarcze jak podnoszą w skardze skarżący. Kwestia ta wymaga ustaleń faktycznych, a następnie oceny, czy zabudowana część nieruchomości ziemskiej B. kwalifikowała się do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej.

Jak wyżej wywiedziono, żeby nieruchomość przeszła na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu musiała spełniać określone przesłanki. Nieruchomość musiała być nieruchomością ziemską o charakterze rolniczym, stanowić własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, spełniać normy obszarowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, nadawać się do realizacji celów reformy rolnej wymienionych w art. 1 ust. 2 dekretu. Nieruchomość, która spełniała wszystkie powyższe przesłanki przechodziła na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele reformy rolnej. Natomiast w sytuacji, kiedy część nieruchomości nie spełniała powyższych przesłanek, a w szczególności nie miała charakteru rolniczego i nie nadawała się na realizację celów reformy rolnej nie powinna przejść na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. W rezultacie takiego przejęcia Skarb Państwa stawał się właścicielem części nieruchomości, której nie mógł przeznaczyć na cele reformy rolnej. Takie przejęcie musi być ocenione jako dokonane z naruszeniem art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Dekret z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej miał do spełnienia w ówczesnej rzeczywistości polityczno społecznej określone cele wyszczególnione w art. 1. Z pewnością jednak z treści jego przepisów nie można wysnuć wniosku, że był drogą do pozbawienia właścicieli prawa własności wszystkich nieruchomości, również i tych, które nie mogły realizować celów reformy rolnej. Natomiast na podstawie jego treści można wysnuć wniosek, że cele reformy rolnej miały być zrealizowane poprzez przejęcie na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich lub części takich nieruchomości, które jednocześnie są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności rolniczej. Nieruchomości ziemskie nie mające charakteru rolniczego nie mogły realizować celów reformy rolnej.

Organ administracji publicznej wydając decyzję administracyjną na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. powinien zbadać czy przejęta na cele reformy rolnej nieruchomość spełnia wszystkie przesłanki przesądzające o podpadaniu jej pod przepis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. W przypadku stwierdzenia, że dana nieruchomość w części bądź w całości nie jest nieruchomością ziemską o charakterze rolniczym zbada, czy pozostawała ona w takim związku funkcjonalnym z nieruchomością ziemską, który przesądza o konieczności łącznego ich przejęcia na cele reformy rolnej.

Organ ponownie rozpoznając sprawę, rozpatrzy wniosek, z uwzględnieniem powyższych wskazówek i oceny prawnej. Rolą organu będzie również ustalenie aktualnego kręgu spadkobierców byłych właścicieli majątku ziemskiego B. mających przymiot strony w tym postępowaniu.

Sąd uznając, że zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa oraz § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uchylił powyższe decyzje.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. / orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w/w ustawy.