Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1263/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku
Zasądzono zwrot kosztów postępowania

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska – Szary, Asesor WSA - Joanna Gierak (spr.), Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2007 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. w R. kwotę 3457 (trzy tysiące czterysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku .


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 13 lutego 2007 r., wniesionej przez [...] [...] R. Spółkę z o.o. w W., jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] stycznia 2007 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. z [...] czerwca 2006 r. o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki celnej i kwoty należności celnych wynikających z długu celnego, w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] czerwca 2001 r. według dokumentu SAD nr [...] Spółka R. dokonała zgłoszenia celnego w celu objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towaru w postaci [...] importowanej z N., pochodzenia t. (poz. 1) i i. (poz. 2 SAD), deklarując w zgłoszeniu celnym dla tych towarów stawkę celną konwencyjną 9%. Podstawą zastosowania stawki celnej konwencyjnej dla sprowadzanych towarów były załączone do ww. dokumentu SAD świadectwa pochodzenia wystawione przez władze celne T. i I..

Postanowieniem z [...] listopada 2003 r. Naczelnik Urzędu Celnego w M., mając wątpliwości co do wiarygodności przedstawionych przez stronę świadectw pochodzenia wystawionych przez władze w I., wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie pochodzenia towarów objętych m.in. przedmiotowym w sprawie zgłoszeniem celnym. Następnie, pismem z [...] lutego 2004 r. wystąpił do Dyrektora Izby Celne w W. o weryfikację świadectwa pochodzenia FORM A o nr [...] mającego potwierdzać t. pochodzenie towaru. W tym samym dniu wydał postanowienie, którym zawiesił prowadzone postępowanie celne, powołując się na przepis art. 266¹ § 1 Kodeksu celnego, zgodnie z którym postępowanie zawiesza się w wypadku, gdy organ celny w jego toku wystąpił z wnioskiem o pomoc prawną do organu celnego państwa obcego lub innego uprawnionego podmiotu państwa obcego.

Przychylając się do wniosku organu I instancji, pismem z [...] lipca 2004 r. Dyrektor Izby Celnej w W. zwrócił się do władz T. o weryfikację powyżej wymienionego świadectwa pochodzenia pod kątem jego autentyczności i rzetelności wystawienia oraz statusu pochodzenia wskazanych w nim towarów. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż podobny wniosek został skierowany także do władz I..

W pismach z [...] lutego 2005 r. oraz z [...] marca 2005 r. władze celne odpowiednio T. i I. udzieliły odpowiedzi dotyczącej weryfikowanych świadectw pochodzenia. Wyniki weryfikacji zostały przekazane przez Dyrektora Izby Celnej w W. organowi celnemu I instancji przy pismach z [...] czerwca 2005 r. i [...] sierpnia 2005 r.

Postanowieniem z [...] marca 2006 r. Naczelnik Urzędu Celnego w R. podjął z urzędu zawieszone w sprawie postępowanie celne. W uzasadnieniu wskazał, iż w sprawie ustąpiły przyczyny uzasadniające jego zawieszenie. W ramach pomocy prawnej otrzymał odpowiedź od organu celnego I. o pozytywnym wyniku weryfikacji świadectwa pochodzenia nr [...] z [...] kwietnia 2001 r. i odpowiedź od organu celnego T. o negatywnym wyniku weryfikacji świadectwa pochodzenia nr [...] z [...] maja 2001 r.

Dalej, pismem z [...] marca 2006 r. organ celny zwrócił się do strony o udzielenie informacji, niezbędnych -jak wskazał- do wydania odpowiedniego rozstrzygnięcia w sprawie odsetek wyrównawczych, o których mowa w art. 222 § 4 Kodeksu celnego. W tym celu wezwał m.in. do wskazania, czy strona wiedziała że załączone do zgłoszenia celnego świadectwo pochodzenia z [...] maja 2001 r. jest sfałszowane i czy miała wątpliwości co do autentyczności tego dokumentu.

W odpowiedzi, w piśmie z [...] kwietnia 2006 r. Spółka R. oświadczyła, że jej dostawca stwierdził, iż podważenie autentyczności ww. świadectwa pochodzenia jest bezzasadne, a nadto, że jedynie oficjalne zwrócenie się odpowiedniego organu w Polsce bezpośrednio do Department of [...] w T. daje możliwość potwierdzenia autentyczności certyfikatu. W kolejnym piśmie z [...] kwietnia 2006 r. strona oświadczyła, że przedstawione przez nią świadectwa pochodzenia były wystawione w I. i T. bez możliwości nadzoru i kontroli ze strony Spółki oraz przesłane do importera pocztą kurierską. Do akt sprawy złożyła kserokopię faksu, zawierającą oświadczenie w języku [...] jej dostawcy t., który -jak wynika z tłumaczenia roboczego na tym dokumencie- potwierdził pochodzenie t. (tj. wyprodukowanie w fabryce w T. na podstawie kontraktu z firmą R.), sprowadzonego przez Spółkę R. towaru.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie, Naczelnik Urzędu Celnego w R. w dniu [...] czerwca 2006 r. wydał decyzję, którą uznał zgłoszenie celne SAD nr [...] z [...] czerwca 2001 r. za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki celnej i kwoty należności celnych wynikających z długu celnego oraz ustalił prawidłową stawkę celną dla towaru ujętego w poz. 1 SAD ww. zgłoszenia celnego i określił kwotę należności celnych wynikających z długu celnego, przyjmując dla towaru z poz. 1 SAD stawkę celną autonomiczną 30%, oraz pozostawiając poz. 2 SAD bez zmian. W podstawie prawnej orzeczenia powołał m.in. art. 207 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 2 § 2, art. 13 § 1 i 3 pkt 2, art. 15 § 1 pkt 1, § 2, art. 19 § 1, art. 65 § 4 pkt 2 lit. b i c, art. 83 § 1, 2 i 3, art. 85 § 1, art. 209 § 1, 2 i 3, art. 222 § 4 i 5, art. 231 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 28 grudnia 2000 r. w sprawie ustalenia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 119, poz. 1253 wraz z załącznikami i ze zm.), § 11 ust. 1, § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalenia niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm.), § 206 ust. 1 pkt 4 i ust. 4 oraz pkt 2 lit. c i pkt 5 załącznika 38 rozporządzenia Ministra Finansów z 10 listopada 1999 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz. U. Nr 104, poz. 1193 ze zm.), § 3 i 4 ust. 2, ust. 3 pkt 2, ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych (Dz. U. Nr 155, poz. 1515).

W uzasadnieniu orzeczenia podał, że w toku postępowania wyjaśniającego zakwestionowano autentyczność dokumentów pochodzenia przedstawionych przez importera wraz ze zgłoszeniem celnym. Z tego powodu wystąpił o udzielenie pomocy prawnej przez władze celne T. i I.. W odpowiedzi władze celne I. pismem z [...] marca 2005 r.. poinformowały o pozytywnym wyniku weryfikacji świadectwa pochodzenia, natomiast władze celne T. pismem z [...] lutego 2005 r. poinformowały, że producent towaru nie udzielił żadnych informacji dotyczących towaru, które były niezbędne do przeprowadzenia weryfikacji świadectwa pochodzenia nr [...] z [...] maja 2001 r. i wskazały, że na tej podstawie należy wszcząć postępowanie celne. Negatywnie zweryfikowane świadectwo pochodzenia dotyczy towaru ujętego w poz. 1 SAD. Przedmiotowy towar jest wymieniony w wykazie nr 3 i jego pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia dla zastosowania stawki celnej konwencyjnej, zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia towarów. Dalej, organ stwierdził, że przedstawiony przez stronę dokument nr [...] nie może być przyjęty za dowód pochodzenia towaru do zastosowania stawki celnej konwencyjnej. Następnie podał, że w sprawie strona dysponowała innymi dokumentami, w których jako kraj pochodzenia towaru ujętego w poz. 1 SAD określono T., co w myśl przepisów określonych w Taryfie celnej stanowi podstawę do zastosowania stawki celnej autonomicznej, która jest wyższa od stawki celnej konwencyjnej. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił też, iż w sprawie termin na wydanie decyzji nie uległ przedawnieniu, ponieważ zgodnie z art. 65 § 5a w zw. z art. 230 § 5 i 6 Kodeksu celnego bieg terminu został zawieszony w związku z zawieszeniem postępowania celnego postanowieniem z [...] lutego 2004 r. Wskazał także, iż w toku postępowania ustalił, że tylko weryfikacja świadectwa pochodzenia przeprowadzona przez upoważniony organ kraju, w którym zostało ono wystawione, mogła jednoznacznie określić jego autentyczność. Nie było to natomiast możliwe w momencie dokonania zgłoszenia celnego. Z tego powodu odstąpił w sprawie od orzeczenia w decyzji o odsetka wyrównawczych. Na koniec stwierdził, iż ponowne wystąpienie z wnioskiem do władz celnych T. o weryfikację zakwestionowanego świadectwa pochodzenia jest niemożliwe, ponieważ upłynęły 3 lata od daty wydania tego świadectwa, a zgodnie z § 29 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 21 października 1997 r. w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania (Dz. U. Nr 134, poz. 886), w celu sprawdzenia autentyczności dokumentu stanowiącego dowód pochodzenia towarów lub prawidłowości danych w nim zawartych, organ celny, przez okres 3 lat od daty wydania dokumentu, może skierować do właściwych organów kraju korzystającego wniosek o przeprowadzenie weryfikacji tego dokumentu, wraz z jego oryginałem lub fotokopią, lub o przekazanie dokumentów, na których podstawie wystawiono weryfikowany dokument, lub na których podstawie towar został wywieziony z kraju korzystającego.

W odwołaniu od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w R., pełnomocnik Spółki, zaskarżając decyzję w całości, wniósł o jej uchylenie z uwagi na naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej – art. 120, art. 125 oraz art. 194, a także § 29 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 21 października 1997 r. w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania, i umorzenie prowadzonego postępowania ze względu na upływ terminów wskazanych w powołanym powyżej § 29 ust. 1. W uzasadnieniu odwołania m.in. podniósł, iż nie można uznać pisma władz celnych T., z którego wynika, że nic nie można ustalić, za dokument obalający dokument urzędowy – tj. kwestionowane świadectwo pochodzenia. Uzyskany w drodze weryfikacji dokument stwierdza jedynie, jak podnosi pełnomocnik, brak możliwości ustalenia pewnych faktów, nie podważa zaś autentyczności wystawionego przez urząd obcego państwa zaświadczenia.

Decyzją z [...] stycznia 2007 r. Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał się na pismo z [...] lutego 2005 r. t. władz celnych, z którego -jak podał- wynika, że weryfikowane świadectwo nie może służyć potwierdzeniu pochodzenia towaru, ponieważ eksporter celowo uchylił się od przedłożenia władzom celnym dokumentów poświadczających nabycie przez towar t. pochodzenia. Następnie wskazał na ust. 10 Części A Postanowień wstępnych do Taryfy celnej, w myśl którego do towarów wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik nr 3 do rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. (w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalenia niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia), dla których pochodzenie nie zostało udokumentowane świadectwem pochodzenia, ale można ustalić kraj lub region pochodzenia tego towaru, stosuje się stawkę celną autonomiczną lub stawkę celną konwencyjną, jeżeli jest wyższa od autonomicznej. Wskazał, iż w niniejszej sprawie pochodzenie towarów dla zastosowania autonomicznej stawki celnej zostało ustalone na podstawie oświadczenia eksportera z [...] kwietnia 2006 r. Zdaniem organu odwoławczego przedmiotowe oświadczenie nie spełnia wymogów dowodu pochodzenia i nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu przepisów ww. rozporządzenia. Nadto, w aktach brak jest kontraktu, na który powołuje się w tym oświadczeniu eksporter. Brak jest również zapisów o pochodzeniu towarów na innych dokumentach handlowych będących załącznikami do zgłoszenia celnego przedmiotowego w sprawie. Biorąc jednak pod uwagę zasadę reformationis in peius zawartą w art. 234 Ordynacji podatkowej oraz niemożność konwalidowania decyzji organu I instancji ze względu na upływ trzyletniego terminu do wydania decyzji przez ten organ, Dyrektor Izby postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję w zakresie zastosowanej stawki autonomicznej. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu dotyczących sposobu przeprowadzenia weryfikacji, a także mając na względzie żądanie przeprowadzenia weryfikacji uzupełniającej, Dyrektor Izby stwierdził, iż brak jest w sprawie podstaw do kwestionowania urzędowej weryfikacji dokonanej przez kompetentne władze celne T., tym bardziej – do ponownego wnioskowania o weryfikację. Wyjaśniając swoje stanowisko powołał się na § 20a ust. 2 ww. rozporządzenia, stosownie do którego, jeżeli organ, do którego skierowano świadectwo w celu jego weryfikacji, nie udzieli odpowiedzi w terminie 10 miesięcy od dnia wysłania wniosku o weryfikację lub udzielona odpowiedź nie będzie zawierała informacji pozwalających na stwierdzenie, że weryfikowany dokument jest autentyczny i zawiera prawidłowe dane, dokument uznaje się za nieprawidłowy do potwierdzenia pochodzenia towaru. Następnie podniósł, iż w niniejszej sprawie zagraniczne władze celne nie tylko udzieliły odpowiedzi na wniosek weryfikacyjny w określonym przepisami terminie, ale również wyczerpująco poinformowały o wynikach przeprowadzonej weryfikacji. Organ odwoławczy powołał się także na orzecznictwo, w którym wielokrotnie -jak zauważył- podkreślano wiążący charakter weryfikacji. Na koniec stwierdził, iż w jego ocenie przeprowadzona procedura weryfikacji dowodu pochodzenia była prawidłowa, a uzyskane wyniki weryfikacji zawierają jednoznaczną i wyraźną informację, że kontrolowany dowód pochodzenia nie może stanowić podstawy do zastosowania preferencji celnych. Domaganie się od władz t. przeprowadzenia dodatkowej weryfikacji nie znajduje, zdaniem organu, uzasadnienia ani w zgromadzonym materiale dowodowym ani w przepisach prawa celnego.

W skardze z 13 lutego 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Dyrektora Izby Celnej w W., pełnomocnik skarżącej Spółki wniósł o jej uchylenie w całości, wskazując na naruszenie:

-art. 29 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 21 października 1997 r. w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania polegające na spóźnionym zwróceniu się z wnioskiem do organów celnych władz T. o potwierdzenie autentyczności certyfikatu nr [...],

-art. 29 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 21 października 1997 r. w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania polegające na niewysłaniu ponownego wniosku o potwierdzenie autentyczności certyfikatu do władz T. po upływie 6 miesięcy od dnia złożenia wniosku, oraz przedwczesnym uznaniu, że zakwestionowanie autentyczności certyfikatu zostało wykazane,

-art. 180 Ordynacji podatkowej polegające na nieuwzględnieniu dowodu w postaci certyfikatu nr [...] oraz certyfikatu wystawionego przez kontrahenta skarżącej w sytuacji gdy nie jest możliwe uzyskanie innego dowodu,

-art. 187 Ordynacji podatkowej polegające na nierozpatrzeniu przez organ materiału dowodowego w sposób wyczerpujący,

-art. 120 Ordynacji podatkowej polegające na niezastosowaniu art. 29 rozporządzenia Ministra Finansów z 21 października 1997 r. w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania, oraz przepisów art. 180 i art. 187 Ordynacji podatkowej,

-art. 122 Ordynacji podatkowej.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej zauważył, iż zakwestionowany certyfikat o nr [...] został wystawiony [...] maja 2001 r., zatem wniosek o potwierdzenie autentyczności tego certyfikatu powinien zostać złożony najpóźniej w dniu [...] maja 2004 r. Wniosek zaś został złożony w dniu [...] lipca 2004 r., co oznacza, że organ spóźnił się z terminem złożenia wniosku i nie jest możliwe wykazanie wadliwości certyfikatu. Organ celny nie zdążył więc ze złożeniem wniosku o potwierdzenie autentyczności certyfikatu nr [...] i tym samym nie wykazał, że certyfikat nie jest autentyczny, bądź jest wadliwy. Dalej, podniósł, iż odpowiedź organu t. powinna zawierać takie informacje, które pozwolą na stwierdzenie, czy weryfikowane dokumenty są autentyczne i zawierają prawidłowe dane. Odpowiedź organu zagranicznego w sprawie nie zawierała nic poza informacją, że organowi nie udało się skontaktować z producentem oraz, że producent celowo uchyla się od udzielenia odpowiedzi. Zdaniem strony skarżącej odpowiedź ta budzi poważne wątpliwości, bowiem producent na prośbę skarżącej Spółki zaangażował się w pomoc oraz wyjaśnienie zaistniałej sytuacji. Na wysłane maile odpowiadał niezwłocznie oraz wydał swój własny certyfikat potwierdzający pochodzenie towaru. Pełnomocnik skarżącej zauważył także, iż organ celny w uzasadnieniu decyzji I instancji nie wskazał co tak naprawdę zakwestionował w certyfikacie nr [...]. Na koniec podniósł, iż organ nie przeprowadził sprawy wnikliwie, a ponadto dopuścił się wielu błędów w postępowaniu. Działał nieporadnie i nie wykorzystał w pełni zebranego materiału.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, iż istota skargi opiera się na błędnym założeniu pełnomocnika, że postępowanie weryfikacyjne organów celnych zostało przeprowadzone w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 21 października 1997 r. w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania. W niniejszej sprawie -jak wskazał- zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalenia niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Podstawę weryfikacji świadectwa pochodzenia stanowił więc przepis § 20a ust. 2 ww. tego rozporządzenia. Przepis ten nie zawęża terminu, w którym organ celny może wnioskować o weryfikację. Zaznaczył też, że władze celne T. oświadczyły jednoznacznie, że eksporter celowo odmówił przedłożenia szczegółowych informacji odnośnie produkcji spornego towaru. Zdaniem Dyrektora Izby brak jest jakichkolwiek podstaw do kwestionowania wiarygodności i rzetelności oświadczenia władz T.. W ocenie organu, w sprawie nie miało też miejsca naruszenie § 29 rozporządzenia Ministra Finansów z 21 października 1997 r. w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania, gdyż przepisy te nie były podstawą wydania skarżonego rozstrzygnięcia.

W piśmie z 22 sierpnia 2007 r. pełnomocnik skarżącej Spółki odniósł się do treści pisma procesowego Dyrektora Izby, wskazując, iż w niniejszej sprawie ma zastosowanie rozporządzenie Rady Ministrów z 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalenia niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Przypomniał, iż w sprawie występują dwa przeciwstawne dokumenty, odpowiedź władz T. na weryfikację oraz pismo otrzymane przez stronę od producenta towaru. Zarzucił, iż organ, mając taki materiał dowodowy w sprawie, nie podjął się próby ponownego zwrócenia się do władz t., uzasadniając to treścią rozporządzenia, które -jak obecnie- wywodzi w ogóle nie ma w sprawie niniejszej zastosowania. Podniósł też, że organ I instancji pomimo upływu znacznego czasu od wszczęcia postępowania nie dążył do wyjaśnienia rozbieżności w materiale dowodowym. Organ ten sam ograniczył możliwość wyjaśnienia sprawy w sposób rzetelny i pełny, powołując się na przepis nie mający zastosowania w sprawie, zawierający ograniczenie czasowe dla prowadzenia postępowania wyjaśniającego a w konsekwencji odmówił wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie. Pełnomocnik strony skarżącej wskazał także, że stanowisko organów celny obfituje w bardzo stanowcze twierdzenia, które nie są poparte dowodami. Brak jest np. uzasadnienia dla twierdzenia, iż producent celowo odmówił przedłożenia informacji, gdy tymczasem z pisma władz T. wynika, iż producent ten po prostu nie udzielił odpowiedzi. Nie ma w nim mowy o celowym działaniu lub celowej odmowie. Informacja, jaką uzyskał organ I instancji od władz t. nie stwierdza niż poza tym, że nic nie ustalono. Kwestionowany certyfikat, zdaniem Spółki skarżącej, jest kompletny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269).

Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione.

Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami procesowymi, jak i z normami prawa materialnego, doszedł do przekonania o konieczności uchylenia skarżonej decyzji jako wydanej z istotnym naruszeniem art. 122, art. 180 § 1 oraz art. 187 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), w zw. z art. 4 i art. 5 ust. 1 ustawy z 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. Nr 90, poz. 999 ze zm.), co czyniło zasadnym uwzględnienie skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Przedmiot sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy skarżąca Spółka miała podstawy do zastosowania stawki celnej konwencyjnej dla sprowadzonej z N. i zadeklarowanej w poz. 1 dokumenty SAD [...] pochodzenia t., tj. czy wiarygodnym dokumentem potwierdziła t. pochodzenie tego towaru, stosując się do przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalenia niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm.).

W ocenie organów celnych, odpowiedź uzyskana od władz T. stanowi wystarczający materiał dowodowy w sprawie na podważenie wiarygodności przedstawionego przez stronę świadectwa pochodzenia ww. towaru, tj. Form A o nr [...] z [...] maja 2001 r., a tym samym na zastosowanie wyższej niż zadeklarowana w zgłoszeniu celnym stawki celnej.

Naczelnik Urzędu Celnego w R. w uzasadnieniu swojej decyzji podał, że pismem z [...] lutego 2005 r. władze celne T. poinformowały, iż producent towaru nie udzielił żadnych informacji dotyczących towaru, które były niezbędne do przeprowadzenia weryfikacji świadectwa pochodzenia i wskazały, że na tej podstawie należy wszcząć postępowanie celne. Dyrektor Izby Celnej w W. w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał natomiast, iż pismem z [...] lutego 2005 r. t. władze celne poinformowały, że świadectwo nie może służyć potwierdzeniu pochodzenia towarów, ponieważ eksporter celowo uchylił się od przedłożenia władzom celnym dokumentów poświadczających nabycie przez towar t. (zamiast t.) pochodzenia.

Powołane w wydanych w sprawie decyzjach pismo z [...] lutego 2005 r. (k. 37 akt adm.), stanowiące odpowiedź władz T. na wniosek polskiego organu celnego dotyczący sprawdzenia autentyczności świadectwa pochodzenia załączonego przez stronę do zgłoszenia celnego, zostało sporządzone w języku angielskim. W aktach sprawy brak jest fachowego tłumaczenia tego dokumentu na język polski. Jedynie na kserokopii omawianego pisma (k. 38 akt adm.) widnieje robocze tłumaczenie jego treści -nad tekstem- na język polski, trudne do odczytania i zawierające naniesione nieczytelne poprawki. Jak oświadczył pełnomocnik Dyrektora Izby na rozprawie w dniu 7 września 2007 r. do protokołu rozprawy, organ celny nie dysponuje innym, fachowym tłumaczeniem aniżeli zawarty w aktach administracyjnych roboczy tekst na treści odpowiedzi władz t..

Organy celne orzekające w obu instancjach w kontrolowanej sprawie swoje ustalenia prowadzące do zakwestionowania zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym stawki celnej konwencyjnej dla towaru ujętego w poz. 1 SAD, oparły więc na dokumencie sporządzonym w języku angielskim i -co istotne- nieprzetłumaczonym w sposób fachowy na język polski. Jak wynika zaś z powyżej przytoczonych fragmentów wydanych w sprawie decyzji, na potrzeby prowadzonego postępowania dowodowego organy celne dokonywały różnego tłumaczenia treści ww. pisma z [...] lutego 2005 r. Pełnomocnik strony skarżącej podnosił ten fakt, wskazując m.in., że stanowisko organów celnych obfituje w bardzo stanowcze twierdzenia, które nie są poparte dowodami. Brak jest np. uzasadnienia dla twierdzenia, iż producent celowo odmówił przedłożenia informacji, gdy tymczasem z pisma władz T. wynika, iż producent ten po prostu nie udzielił odpowiedzi. Nie ma w nim mowy o celowym działaniu lub celowej odmowie. Podnosił też, iż dokument władz T. potwierdza jedynie, że brak jest możliwości ustalenia pewnych faktów, nie podważa natomiast autentyczności wystawionego przez urząd obcego państwa zaświadczenia.

W tym miejscu należy podkreślić, iż stosownie do treści art. 4 ww. ustawy o języku polskim, język polski jest językiem urzędowym organów wymienionych w tym przepisie, m.in. sądów i organów celnych. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 1 ww. ustawy o języku polskim podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

W tym przypadku Kodeks celny nie stanowi inaczej i nie zawiera żadnej regulacji prawnej, pozwalającej organom celnym na posługiwanie się w toku postępowania dowodowego nieprzetłumaczonymi dokumentami sporządzonymi w języku obcym.

Dlatego też w ocenie Sądu fakt dokonywania w niniejszej sprawie ustaleń dowodowych o kluczowym dla sprawy znaczeniu w oparciu o obcojęzyczny, nieprzetłumaczony w sposób fachowy (i czytelny) na język polski materiał dowodowy stoi w sprzeczności z przepisami prawa procesowego, tj. art. 122, art. 180 § 1 oraz art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej.

Z cyt. art. 5 ust. 1 ustawy o języku polskim wynika wyraźnie, że organy administracji publicznej mają obowiązek dokonywać wszelkich czynności urzędowych w języku polskim. Do czynności urzędowych zalicza się również analizowanie materiału dowodowego. Niedopuszczalne jest więc, w świetle ww. przepisów, dokonywanie oceny pod względem dowodowym obcojęzycznego tekstu bez jego fachowego przetłumaczenia. Czynność urzędowa organu (celnego) polegająca na badaniu treści dokumentu obcojęzycznego wymaga bowiem dokonania tłumaczenia tego dokumentu.

Stanowisko Sądu w tej sprawie znajduje potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie. W wyroku z 4 kwietnia 2006 r., sygn. akt V SA/Wa 1558/05 (Lex nr 220903), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, iż z art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. Nr 90, poz. 999 ze zm.), wynika obowiązek prowadzenia wszelkich czynności procesowych w języku polskim, do których zalicza się nie tylko czynności dokonywane ustnie, lecz także prowadzenie w tym języku pełnej dokumentacji postępowania, zwłaszcza posługiwania się w postępowaniu tłumaczeniami dokumentów. Dokument sporządzony w języku obcym musi być zgodny z prawem. Niezgodność z prawem, w tym wypadku, oznacza naruszenie obowiązku stosowania języka polskiego przy przyjęciu za dowód dokumentu sporządzonego w języku obcym i dokonanie jego oceny. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 lutego 2001 r., sygn. akt III SA 2339/99 (Prz. Pod. 2001/11/63), w którym to zawarł tezę, iż obcojęzyczne dokumenty, bez ich urzędowego przetłumaczenia na język polski, w świetle art. 180 § 1 o.p. nie mogą być uznane za dowód w sprawie, gdyż posługiwanie się nimi w postępowaniu prowadzonym przez organ administracji publicznej jest sprzeczne z prawem - dekret z 30 listopada 1945 r. o języku państwowym i języku urzędowania rządowych i samorządowych władz administracyjnych (Dz. U. Nr 57, poz. 324) oraz art. 27 Konstytucji, który stanowi, że językiem urzędowym w Rzeczypospolitej Polskiej jest język polski. Analogiczną regulację zawiera art. 4 pkt 3 i art. 5 ust. 1 ustawy z 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. Nr 90, poz. 999 ze zm.), którą uchylono dekret z 30 listopada 1945 r. NSA wskazał też, że cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie musi być sporządzony w języku polskim, co obliguje organy do posługiwania się urzędowymi tłumaczeniami obcojęzycznych dokumentów.

Zatem, w niniejszej sprawie aby przeprowadzić postępowanie dowodowe w sposób prawidłowy oraz dokonać w jego toku oceny i analizy treści dokumentu urzędowego, stanowiącego odpowiedź zagranicznych władz celnych na wniosek weryfikacyjny dotyczący świadectwa pochodzenia, należało posłużyć się językiem polskim, stosownie do przepisów ustawy o języku polskim.

Dokonując powyższej oceny w sprawie Sąd miał na względzie § 20a ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalenia niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, zgodnie z którym jeżeli organ, do którego skierowano świadectwo w celu jego weryfikacji, nie udzieli odpowiedzi w terminie 10 miesięcy od dnia wysłania wniosku o weryfikację lub udzielona odpowiedź nie będzie zawierała informacji pozwalających na stwierdzenie, że weryfikowany dokument jest autentyczny i zawiera prawidłowe dane, dokument uznaje się za nieprawidłowy do potwierdzenia pochodzenia towaru. W niniejszej sprawie polskie organy celne uzyskały jednak pismo stanowiące odpowiedź na wniosek weryfikacyjny, a zatem należało dokonać jego tłumaczenia na język polski, tak aby dokument ten mógł stanowić dowód w sprawie, mógł być poddany analizie i ocenie stosownie do reguł rządzących postępowaniem dowodowym, a strona miała możliwość zapoznania się z jego -niebudzącą żadnych wątpliwości- treścią.

Trzeba też zaznaczyć, iż w aktach administracyjnych znajdują się również inne, sporządzone w języku angielskim i nieprzetłumaczone na język polski dokumenty, w tym -mający w ocenie skarżącej znaczenie dla sprawy i pochodzący od niej- dokument w kserokopii z datą 21 kwietnia 2006 r. mający zawierać oświadczenie producenta co do pochodzenia spornego towaru, z tłumaczeniem, przy czym nie wiadomo przez kogo sporządzonym. Sąd zauważa, iż w takiej sytuacji, stosownie do treści art. 270 § 2 pkt 1 Kodeksu celnego, organ celny może żądać od strony postępowania urzędowego tłumaczenia na język polski dokumentów sporządzonych w języku obcym.

Z uwagi na charakter dostrzeżonych uchybień popełnionych przez organy celne, Sąd nie mógł dokonać merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji i odnieść się do zarzutów merytorycznych podniesionych w treści skargi. Uznając zaś, iż dostrzeżone naruszenia stanowiły wystarczającą podstawę do uwzględniania skargi, odstąpił od odniesienia się do pozostałych zarzutów procesowych w niej wskazanych.

Z przedstawionych powodów, nie przesądzając merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 134 tej ustawy uchylił zaskarżoną decyzję, jednocześnie orzekając na podstawie art. 152 p.p.s.a., iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.