Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1217/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 150, art. 162 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 23 października 2019 r. sprawy ze skargi E. Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 kwietnia 2019 r. Sygn. akt SKO [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Burmistrz decyzją z dnia 13 listopada 2018 r. uchylił swoje ostateczne decyzje z dnia 8 stycznia 2015 r. o ustaleniu wysokości podatku od nieruchomości i ustalił E.L. wysokość zobowiązania podatkowego za 2015 r. w kwocie 21.514 zł.

Decyzja została uznana za doręczoną w dniu 30 listopada 2018 r. w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej.

E.L. wniósł odwołanie od decyzji składając jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej w skrócie zwane Kolegium) postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2019 r. odmówiło E.L. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że przesyłka zawierająca decyzję została zaadresowana w sposób umożliwiający jej doręczenie. Prawidłowo zostało w niej określone nazwisko i imię odwołującego się oraz adres siedziby jego firmy. Nazwa firmy została zmieniona (inna kolejność wyrazów) ale była czytelna i umożliwiała doręczenie przesyłki adresatowi. Zwrócono również uwagę, że szereg pism był doręczanych w postępowaniu na ten sam adres.

Kolegium zwróciło uwagę, że odwołujący się został skutecznie powiadomiony o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z aktami sprawy w zakreślonym terminie. Winien zatem spodziewać się, że w dalszej kolejności doręczona zostanie mu decyzja, kończąca postępowanie w sprawie. W ocenie Kolegium postępowanie odwołującego świadczyć może o celowym nieodebraniu przesyłki zawierającej decyzję.

Zdaniem Kolegium w celu przywrócenia uchybionego terminu strona powinna wskazać takie okoliczności, których wystąpienie było niezależne od jej woli i uniemożliwiało jej dopełnienie czynności. Ponadto powinna wskazać okoliczności świadczące o podjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Mając to na uwadze Kolegium nie znalazło podstaw do uwzględnienia wniosku.

Na powyższe rozstrzygnięcie Kolegium E.L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się zmiany zaskarżonego orzeczenia poprzez przywrócenie terminu do wniesienia odwołania ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do merytorycznego rozpoznania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu strona zarzuciła naruszenie art. 148 § 1, art. 150 § 2 oraz art. 162 Ordynacji podatkowej.

W uzasadnieniu skarżący zauważył, że Kolegium wskazało w treści postanowienia, że rozpoznało wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza z dnia 13 listopada 2019 r. Mając jednak na uwadze, że data określona w orzeczeniu jeszcze nie nastąpiła, jego część merytoryczna jest w całości dotknięta wadą i powinna być zmieniona.

Skarżący wskazał dalej, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma nie zostało umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej w G. przy ul. L., ponieważ takie skrzynki nie istnieją. Ponadto wskazano, że nie umieszczono zawiadomienia na drzwiach biura, w którym wykonuje czynności lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, a na kopercie nie określono precyzyjnie bez wskazania dokładnej nazwy firmy i adresu.

Strona podała również, że pod adresem w G. przy ul. L. znajduje się biurowiec z pomieszczeniami użytkowymi, w których mają siedziby firmy, prowadzące działalność gospodarczą. Pomieszczenie zajmowane przez stronę jest określone numerem 1/2 i jest wykorzystywane jako pomieszczenie biurowe firmy "A" E.L., a nie "A", jak określono w decyzji. Zdaniem skarżącego w związku z tym, że w decyzji błędnie wskazano nazwę firmy, a dodatkowo pominięto numer lokalu, korespondencja mylnie zaadresowana co do nazwy podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, nie mogła z przyczyn formalnych zostać doręczona. Podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą wpisaną do rejestru jest E.L., a nie "A". Konsekwencją błędnego zaadresowania koperty było to, że przesyłka nie mogła zostać doręczona do adresata wskazanego na kopercie, bowiem adresat o nazwie "A" nie istnieje.

Wnoszący skargę podniósł dodatkowo, że uchybienie terminowi do złożenia odwołania od decyzji nastąpiło bez jego winy.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa, a zatem istniały podstawy do jego uchylenia.

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była legalność postanowienia Kolegium, odmawiającego E.L. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania na decyzję Burmistrza ustalającą skarżącemu zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2015 rok.

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że wniosek o przywrócenie terminu opiera się na założeniu, że decyzja, od której wniesiono odwołanie została skutecznie doręczona i że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy strony (zob. np. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2005 r., sygn. akt FSK 2587/04). Ustalenie przez organ okoliczności, które umożliwiają wydanie postanowienia w przedmiocie przywrócenia terminu (postanowienia przywracającego termin lub odmawiającego jego przywrócenia) musi zostać poprzedzone stwierdzeniem, że czynność doręczenia przesyłki została dokonana w sposób niewadliwy. Termin do dokonania czynności postępowania, który rozpoczyna swój bieg od dnia następującego po dniu doręczenia pisma organu, rozpoczyna się bowiem dopiero z chwilą, kiedy doręczenie zostało dokonane zgodnie z przepisami prawa.

Mając zatem powyższe na uwadze, kluczowe dla rozpoznania złożonego przez stronę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania było uprzednie ustalenie przez organ, że doręczenie decyzji Burmistrza, w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej było niewadliwe.

W myśl art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę.

Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej). Zgodnie z § 3 przepisu w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. W przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej).

Doręczenie jest w postępowaniu organów administracji publicznej czynnością wysoce sformalizowaną, stanowiąc gwarancję podstawowych praw strony w tym postępowaniu, a jednocześnie chroniąc organy przed negatywnym skutkiem działań strony zmierzającej do utrudnienia czy wydłużenia postępowania. Taką funkcję spełniają m.in. przepisy regulujące tzw. doręczenie zastępcze. Unormowanie dotyczące doręczenia zastępczego tworzy tak zwaną fikcję doręczenia, a więc sytuację, w której pomimo braku faktycznego doręczenia przesyłki, przepisy przewidują taki skutek, jakby pismo zostało doręczone do rąk adresata.

Należy podkreślić, że wszelkie czynności doręczyciela powinny być ściśle udokumentowane po to, aby można było wiernie odtworzyć sposób doręczenia. O prawidłowości doręczenia przesyłki w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej można mówić wówczas, gdy z dowodu doręczenia wynika przyczyna niedoręczenia pisma i sposób zawiadomienia adresata o jego pozostawieniu (wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt I GSK 1032/12). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że przepis art. 150 § Ordynacji podatkowej został naruszony.

W aktach administracyjnych znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki, które w ocenie Sądu nie może zostać uznane za dowód tego, że sformalizowana procedura doręczenia zastępczego została przeprowadzona w sposób prawidłowy. Należy mieć bowiem na uwadze, że na tym dokumencie nie zawarto jednoznacznej informacji o pozostawieniu skarżącemu informacji o przesyłce. Zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki nie posiada adnotacji, które pozwoliłyby stwierdzić gdzie doręczający pismo pozostawił przesyłkę (czy był to Urząd Gminy, Terenowa Komenda Policji czy Urząd Pocztowy) oraz, co szczególnie istotne, w jakim miejscu pozostawiono zawiadomienie (awizo) o nadejściu przesyłki. Z uwagi na doniosłe skutki procesowe, jakie wiążą się dla strony z zastosowaniem trybu doręczeń przesyłek pochodzących od organów, szczególnie rygorystycznie należy przestrzegać procedury wymienionej w art. 150 Ordynacji podatkowej. Zawiadomienie adresata o pozostawaniu pisma w placówce pocztowej (urzędzie gminy) powinno być potwierdzone wyraźnymi, niebudzącymi żadnych wątpliwości, adnotacjami doręczyciela, że powiadomił adresata o przesyłce (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 kwietnia 2019 r., sygn. akt: II SA/Wr 73/19, LEX nr 2655835). W niniejszej sprawie zarówno koperta oraz zwrotne potwierdzenie odbioru tych adnotacji nie zawierają.

W związku z powyższym Sąd uznał, że na obecnym etapie postępowania nie było dopuszczalne uznanie, że przesyłka zawierająca decyzje organu pierwszej instancji została skutecznie doręczona w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Takie założenie zostało podjęte przedwcześnie i bez dokładnego wyjaśnienia niezbędnych dla prawidłowego procesu subsumpcji okoliczności stanu faktycznego sprawy. Na obecną chwilę kwestia tego, czy strona nie dokonała w terminie czynności polegającej na złożeniu odwołania, nie została ostatecznie przesądzona. Ustalenie tej okoliczności wymaga bowiem przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego. Dopiero zatem po rozstrzygnięciu kwestii prawidłowości doręczenia w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej, organ w przypadku uznania, że doszło do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania będzie mógł rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności postępowania.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ winien wyjaśnić okoliczności związane z pozostawieniem zawiadomienia o nadejściu przesyłki. Celem postępowania wyjaśniającego powinno być zatem ustalenie, czy zawiadomienie takie zostało pozostawione pod adresem wskazanym jako adres doręczenia, a jeśli tak to czy awizo pozostawiono w jednym z miejsc, o jakich mowa w art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej. Dopiero ustalenie tych okoliczności pozwoli stwierdzić czy doręczenie było niewadliwe, a w konsekwencji umożliwi wydanie postanowienia w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Sąd wskazuje jednocześnie, że uchybienie terminu należy wiązać z okolicznościami innymi niż nieprawidłowości w doręczeniu decyzji. Te ostatnie bowiem mogą być podnoszone w ramach skargi na postanowienie o uchybieniu terminu (art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej), którego prawidłowość zależy od stwierdzenia, czy decyzja weszła do obrotu poprzez doręczenie jej w sposób przewidziany w przepisach Ordynacji podatkowej. Nieskuteczne doręczenie decyzji nie może stanowić podstawy wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wniosek o przywrócenie terminu opiera się na założeniu, że decyzja, od której wniesiono odwołanie została skutecznie doręczona i że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy strony. Nie stanowi wykazania braku winy w uchybieniu terminu argumentacja, która wchodzi w sferę związaną z prawidłowością doręczenia decyzji organu I instancji, bowiem kwestia ta wykracza poza zakres postępowania w sprawie przywrócenia terminu (por. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2019 r., sygn. akt I FSK 475/17).

Jeśli chodzi o wskazywaną przez stronę nieprawidłowość w zaadresowaniu przesyłki należy zwrócić uwagę, że w piśmie z dnia 25 maja 2017 r. (k. 1 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) E.L. jako swój adres do doręczeń wskazał ul. L., [...] G., "A" E.L.. W związku z tak określonym adresem do doręczeń za niewadliwe należy uznać pominięcie numeru lokalu w adresie wskazanym na przesyłce, skoro doręczenie następowało na adres oznaczony przez stronę, zgodnie z jej wyraźnie wyrażoną wolą.

Na marginesie Sąd zauważa, że w toku trwającego postępowania na podany przez stronę adres, wskazywany na przesyłkach bez oznaczenia numeru lokalu, w którym skarżący prowadzi działalność gospodarczą, skutecznie były doręczane inne pisma. Tytułem przykładu wskazać należy na pismo z dnia 25 października 2017 r. (k. 2), zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej (k. 8-9), pismo z 9 kwietnia 2018 r. (k. 11-12), protokół kontroli (k. 13-14) czy postanowienie o wznowieniu postępowania podatkowego (k. 19-20). Podniesiony przez stronę zarzut doręczenia przesyłki na nieprawidłowo wskazany adres, co miałoby w skutkach prowadzić do stwierdzenia, że z tej przyczyny doręczenie decyzji było wadliwe, należy uznać za nieuzasadniony.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu Kolegium uwzględni stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zaprezentowane w niniejszym uzasadnieniu.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – dalej jako p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. W punkcie drugim wyroku Sąd, na podstawie art. 200 oraz 205 § 1 p.p.s.a. orzekł o zasadzeniu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, na które składa się uiszczony wpis od skargi.