Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 892/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 7, art. 80, art. 84, art. 107 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 5 lipca 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Stahl sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz /spr./ sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski Protokolant Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Kopalni [...] w K. S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Po 993/11 w sprawie ze skargi Kopalni [...] w K. S.A. na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

II OSK 892 / 12

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę Kopalni [...] S.A. w K. na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] sierpnia 2011 r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2011 r. w przedmiocie choroby zawodowej.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż decyzją z dnia [...] maja 2005 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Koninie stwierdził u A. M. chorobę zawodową- przewlekłą chorobę układu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy: zespół bolesnego barku prawego, zapalenie nadkłykci kości ramieniowych obustronne, wymienioną w pozycji 19 pkt 5, 6 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Decyzja ta został utrzymana w mocy decyzją Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2005 r. Obie ww. decyzje zostały następnie uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 lipca 2006 r. sygn. IV SA/Po 325/06 z uwagi na konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego i szczegółowego ustosunkowania się do zgromadzonej dokumentacji lekarskiej, a także ze względu na niezbędność uzyskania orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy w Sosnowcu, poprzedzonego ponownymi, specjalistycznymi badaniami skarżącego i analizą dokumentów źródłowych z poprzednich badań.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. stwierdził u A. M. ww. chorobę zawodową, zaś organ odwoławczy decyzję tą utrzymał w mocy decyzją z dnia [...] października 2008 r. Skarga na tę decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 kwietnia 2009 r. sygn. IV SA/Po 575/08, który został następnie uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2009 r. sygn. II OSK 1228/09. Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd pierwszej instancji wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Po 109/10 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07.

Następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Koninie na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.), § 8 ust. 1 i art. § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869- zwanego dalej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.) oraz art. 104 i art. 107 k.p.a. stwierdził u A. M. chorobę zawodową - przewlekłą chorobę układu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy: przewlekłe zapalenie okołostawowe barku oraz przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej, wymienioną w poz. 19 pkt 4 i pkt 5 wykazu chorób zawodowych załączonego do ww. rozporządzenia.

Organ wskazał, że Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu- Ośrodek w Koninie w opinii uzupełniającej z dnia 10 września 2010 r. stwierdziło, iż w związku z nową regulacją prawną w zakresie chorób zawodowych, tj. rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. orzeczenie lekarskie dotyczące choroby zawodowej A. M. nie uległo zmianie. Również Instytut Medycyny Pracy w Łodzi poinformował pismem z dnia 28 września 2010 r., iż po ponownej analizie całości zgromadzonej w sprawie dokumentacji nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska zawartego w orzeczeniu lekarskim z dnia 24 czerwca 2004 r. Z kolei Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu w oparciu o wszystkie zgromadzone w sprawie dokumenty podtrzymał swoje orzeczenie z dnia 23 listopada 2007 r. o rozpoznaniu u A. M. choroby zawodowej i nie znalazł podstawy do jego zmiany.

Organ wyjaśnił, iż A. M. był zatrudniony w Kopalni [...] w K.:

- od 16 listopada 1971 r. do 31 sierpnia 1973 r. na stanowisku operatora spycharki,

- od 1 września 1987 r. do 31 stycznia 2002 r. na stanowisku kierowcy. W latach 1987- 1995 jeździł samochodem marki Star 28 i Star 200 bez wspomagania, a od 1995 r. do 1999 r. był kierowcą pojazdu marki Star ze wspomaganiem o ładowności 6,5 tony. W okresie zatrudnienia na stanowisku kierowcy w dziale zaopatrzenia (w latach 1987-1999) czas pracy A. M. wynosił od 6 do 11 godzin na dobę, a dzienny przebieg na trasach wynosił od 200 do 500 kilometrów. W latach 1999 - 2002 A. M. pracował jako kierowca w oddziale rekultywacji, gdzie dobowy czas jazdy wynosił od 2 do 5 godzin, a do zadań pracownika należał odbiór i zdanie ładunku, załatwienie formalności dokumentacyjnych, nadzór nad ładunkiem.

Z poczynionych przez organ ustaleń wynika, iż w latach 1987- 1990 A. M. rozwoził butlowe gazy techniczne do odkrywek Kopalni. Udział pracownika w rozładunku butli polegał na tym, że pełne butle zsuwał na podłoże, a puste pomagał wciągać na skrzynię samochodu i umieszczał w odpowiednim miejscu. Butle były przewożone w pozycji leżącej. W ciągu zmiany roboczej wykonywał jeden kurs do poszczególnych oddziałów. Na skrzyni było od 30 do 35 butli. Waga butli w zależności od rodzaju gazu technicznego wynosiła około 50 kg do 80 kg.

Od 1990 r. do 1999 r. A. M. przewoził oleje, smary, benzyny, chemikalia. W CPN w N. sam rozładowywał puste beczki o wadze około 45 kg ze skrzyni samochodu na rampę. Beczki należało ustawić na wadze i następnie pojedynczo przemieścić je pod nalewak lub kran z olejem. A. M. sam napełniał beczki i ponownie "kulał" je na wagę na rampę i umieszczał na skrzyni samochodu. Waga napełnionej beczki wynosiła około 240 kg. Beczki były przesuwane w pozycji pochyłej, na dolnej krawędzi. Jednorazowo przewożono od 15 do 20 sztuk beczek. Towar był przewożony do magazynu na terenie Kopalni w K., z którego pobierane były puste beczki. Rozładunek beczek wymagał mniejszego wysiłku niż załadunek. Beczkę należało przemieścić na prowizoryczną rampę. Czasami pomagał wydawcy "przekulać" beczki do końca rampy. Dotyczyło to głównie beczek zniekształconych. Podobnie wyglądał załadunek i rozładunek beczek w przypadku wyjazdów do magazynów centralnych CPN w innych miejscowościach. W przypadku wyjazdu po smary do rafinerii w [...] A. M. rozładowywał puste opakowania o wadze około 35 kg na rampę, pełne o wadze około 180 kg ustawiał na skrzyni samochodu o długości około 5 m. Jednorazowo przewoził od 29 do 35 opakowań. A. M. w okresie pracy zawodowej przewoził ponadto farby, lakiery, rozpuszczalniki. Pojemniki o wadze 10, 20, 30, 50, 60, 100 kg wywożone były na rampę i należało je załadować, przenosząc z rampy na skrzynię samochodu. Zdarzały się przypadki wykonywania ww. prac przy udziale pomocnika (realizatora).

W ocenie organu ze zgromadzonego w sprawie materiału wynika, iż w okresie zatrudnienia w Kopalni [...] w K. A. M. narażony był na długotrwałe przeciążenia mechaniczne, zwłaszcza w trakcie wykonywania prac załadunkowych i wyładunkowych. Poza orzeczeniem Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu z dnia 23 listopada 2007 r., w którym uznano z przeważającym prawdopodobieństwem, że warunki pracy były wystarczające do wystąpienia choroby zawodowej, taką samą ocenę warunków pracy przedstawiły organy inspekcji sanitarnej. Natomiast Instytut Medycyny Pracy w Łodzi w piśmie z dnia 28 września 2010 r., który podtrzymał opinię o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej z uwagi na brak wystarczającego obciążenie narządu ruchu nie zakwestionował istnienia u A. M. jednostek chorobowych zgodnych z wykazem chorób zawodowych, a podważył jedynie ocenę warunków jego pracy. Zdaniem organu fakt zdiagnozowania choroby i podjęcia leczenia jeszcze w trakcie czynnego wykonywania pracy zawodowej daje szczególny powód do wiązania etiologii występujących u A. M. schorzeń z warunkami pracy zawodowej.

Organ stwierdził, iż warunki pracy i sposób jej wykonywania powodowały nadmierne obciążenie kończyn górnych i stwarzały ryzyko wystąpienia przewlekłych chorób układu ruchu wywołanych sposobem wykonywania pracy. Dokonując oceny wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich, organ za podstawę swojej decyzji przyjął opinię Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, który w przeciwieństwie do Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu i Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi, przeprowadził hospitalizację, w trakcie której A. M. podlegał wnikliwej obserwacji. Ponadto poszerzono diagnostykę o badanie USG stawów barkowych i łokciowych, która wykazała objawy uszkodzenia ścięgna mięśnia nadgrzebieniowego lewego i cechy przewlekłego zapalenia nadkłykcia bocznego obu kości ramiennych. Sposób argumentacji tego Instytutu jest spójny z pozostałym materiałem dowodowym.

Z przedstawionych wyżej względów, organ uznał, że występujące u A. M. schorzenie jest chorobą zawodową wymienioną pod poz. 19 pkt 4 i 5 wykazu chorób zawodowych.

W odwołaniu od powyższej decyzji Kopalnia [...] S.A. zarzuciła naruszenie § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2009 r. poprzez stwierdzenie choroby zawodowej u A. M. bez dokładnego wyjaśnienia sprawy i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz naruszenie art. 80 k.p.a., art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Kopalnia zarzuciła także naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niedokonanie koniecznych ustaleń w zakresie narażenia zawodowego pracownika i nie przeprowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność pracy i wykonywanych obowiązków przez A. M. przed 1987 r. w "E.". Ponadto zarzucono naruszenie art. 84 § 1 k.p.a. poprzez stwierdzenie choroby zawodowej na podstawie orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu w sytuacji, gdy istnieją dwa orzeczenia przeciwne stwierdzające brak choroby zawodowej. Także zeznania sześciu świadków organ uznał za mniej wiarygodne, a nawet tendencyjne z uwagi na fakt, iż osoby te są pracownikami ww. Kopalni i nie chcą szkodzić pracodawcy, co jednak nie przeszkadzało uznać za wiarygodne zeznań świadków: A. B., K. G. i Z. R., którzy w dacie przesłuchania byli pracownikami Kopalni. Również przeprowadzony przez organ eksperyment procesowy był pozbawiony jakiejkolwiek racjonalności, ponieważ zakładał on, że A. M., będąc kierowcą, przetaczał butle o wadze 80 kg i 200 litrowe beczki w sytuacji, gdy byli do tego wyznaczeni pracownicy, którzy posiadali odpowiedni sprzęt mechaniczny.

Decyzją z dnia [...]sierpnia 2011 r. Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu, po rozpoznaniu wniesionego odwołania, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Odnosząc się do żądania przeprowadzenia bezpośredniego dowodu, co do warunków pracy A. M. przed 1987 r., organ odwoławczy wyjaśnił, iż jest to niemożliwe z uwagi na likwidację Przedsiębiorstwa "E. " w K. ponad 10 lat temu. Ponadto z wyjaśnień złożonych przez A. M. wynika, iż warunki jego pracy w okresie zatrudnienia w tym Przedsiębiorstwie nie były ciężkie i nie stwarzały ryzyka powstania choroby zawodowej narządu ruchu.

Zdaniem organu II instancji opinia uzupełniająca Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu z dnia 25 marca 2011 r., stanowiąca środek dowodowy w rozumieniu art. 75 i art. 84 k.p.a., wyjaśnia istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, wymagające wiedzy specjalistycznej. Według organu odwoławczego w przedmiotowym postępowaniu zaistniały przesłanki warunkujące wydanie decyzji stwierdzającej u A. M. chorobę zawodową: ocena narażenia zawodowego przeprowadzona przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej wykazała związek przyczynowy rozpoznanej choroby zawodowej z warunkami pracy lub sposobem jej wykonywania, choroba zawodowa została rozpoznana przez zakład służby zdrowia, o którym mowa w § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. i jest ona ujęta w wykazie.

W skardze na powyższą decyzję Kopalnia [...] S.A. w K. (zwana dalej również skarżącą Spółką lub Kopalnią) powtórzyła zarzuty i argumentację zawartą w odwołaniu, dodatkowo wskazując na nieuwzględnienie oceny prawnej wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 lipca 2006 r. sygn. akt IV SA/Po 325/06 zgodnie, z którą należało w szczególności dokonać analizy dokumentów źródłowych z poprzednich badań w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi i Wielkopolskim Centrum Medycyny Pracy oraz wyjaśnić kwestie wskazane w ww. wyroku.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że interes prawny Kopalni do wzięcia udziału w toczącym się postępowaniu wiąże się z możliwością zwiększenia ciężaru ekonomicznego ponoszonych przez nią kosztów jako płatnika składek w ramach systemu ubezpieczeń społecznych (art. 4 ust. 2 z związku z art. 15 ust. 2 w związku z art. 16 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 w związku z art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 167, poz. 1322 ze zm.).

Przechodząc do merytorycznej oceny skargi, Sąd wskazał, że A. M. był hospitalizowany w dniach od 3 października 2007 r. do 12 października 2007 r. w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, gdzie wykryto u niego przewlekłą chorobę układu ruchu, wymienioną w poz. 19 pkt 4 i 5 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. W Instytucie tym wykonano szereg specjalistycznych badań, będących podstawą orzeczenia z dnia 23 listopada 2007 r., poszerzonych o badanie usg stawów barkowych i łokciowych, radiogram układu kostno- stawowego. Sąd stwierdził, iż rozpoznanie to ma charakter niesporny i znajduje potwierdzenie również w pozostałych wydanych w sprawie orzeczeniach lekarskich. Prawidłowo organ administracji ustalił również istnienie związku przyczynowego tego schorzenia z warunkami wykonywanej pracy, a ustalenie to zostało oparte na obszernym materiale dowodowym, który w ocenie Sądu jest kompletny i niewymagający jakiegokolwiek uzupełnienia.

Za bezzasadne uznał Sąd zarzuty Kopalni dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym w szczególności art. 7, art. 77, art. 80, art. 84 § 1 k.p.a. oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. Zebrany materiał dowodowy był wystarczający dla wydania decyzji. Odnośnie naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a. w zakresie ustaleń dotyczących narażenia zawodowego pracownika, Sąd uznał, że dokonano ich w oparciu o obszerny materiał dowodowy, w tym wyniki eksperymentu procesowego, który w sposób jednoznaczny wykazał, iż możliwym było przemieszczanie przez A. M. ciężarów, tj. przetaczanie przez jedną osobę butli z gazem technicznym o wadze 70 kg, 80 kg oraz 200 litrowych beczek. Brak jest również podstawy prawnej dla dopuszczenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność narażenia zawodowego na stanowisku pracy A. M., gdyż ocena w tym zakresie stanowiła kompetencję organu administracji sanitarnej, który nie może własnych czynności zastępować opiniami biegłych. Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej Spółki jakoby nie dokonano w sprawie koniecznych ustaleń w zakresie narażenia zawodowego pracownika. Ocena taka została sporządzona zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., a jej ustalenia dokonane zostały w oparciu o wszelkie środki dowodowe dostępne w trakcie orzekania.

Nawiązując do argumentacji dotyczącej warunków zatrudnienia A. M. przed rokiem 1987 w Przedsiębiorstwie "E." w K., Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z przeprowadzonych dowodów wynika, iż w okresie zatrudnienia w tym Przedsiębiorstwie pracownik nie był narażony na takie warunki pracy, które przyczyniłyby się do powstania choroby zawodowej. Niezależnie od tego, Sąd zauważył, że dla ustalenia czy stwierdzone u badanego schorzenia układu ruchu po raz pierwszy zdiagnozowane w roku 1993 r. miały charakter choroby zawodowej, istotne znaczenie ma praca w narażeniu zawodowym bezpośrednio poprzedzająca wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych. Skoro prawodawca dla przewlekłych chorób układu ruchu wywołanych sposobem wykonywania pracy okres, w którym zdiagnozowanie schorzenia upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa na 1 rok, to a contrario jakiegokolwiek znaczenia prawnego dla rozpoznania tejże choroby nie może mieć praca w narażeniu zawodowym zakończona 6 lat przed zdiagnozowaniem schorzenia. Sąd wskazując na treść art. 235¹ Kodeksu pracy, uznał, że skoro A. M. był zatrudniony w Kopalni w warunkach narażenia na wystąpienie choroby zawodowej i choroba ta wystąpiła po okresie 6 lat tego zatrudnienia, to zachodzi, co najmniej wysokie prawdopodobieństwo, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Analizując zarzut naruszenia art. 80 k.p.a., dotyczący uznania za mniej wiarygodne zeznań świadków, którzy nadal pracują w przedsiębiorstwie skarżącej, Sąd zauważył, że organ opierając się na zeznaniach konkretnych świadków, a innym odmawiając wiarygodności nie naruszył prawa, mimo iż zbyt lakonicznie uzasadnił swoje stanowisko. Z zeznań świadków, którzy nadal pracują w Kopalni wynika, bowiem że przynajmniej czterech z nich nie potrafiło określić charakteru pracy A. M., bądź nie pamiętało dokładnie tamtych wydarzeń. Sąd stwierdził, że jeżeli postępowanie dowodowo- wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego sprawy są przeprowadzone poprawnie, to nie narusza prawa wybór przez organ jednej z potencjalnie wchodzących w grę możliwości, a Sąd nie może zakwestionować tego rozstrzygnięcia, gdyż sprawuje on kontrolę tylko pod kątem legalności orzeczenia, nie zaś jego słuszności. W ocenie Sądu ocena dowodów przeprowadzona w niniejszej sprawie w zaskarżonej decyzji jest trafna, bowiem organy przeprowadziły wyczerpujące postępowanie dowodowe. Wyjątkowo obszerny materiał dowodowy zebrany został zgodnie z przepisami prawa (świadkowie przesłuchiwani byli w trybie przewidzianym w art. 83 § 3 k.p.a.), a rozumowanie przedstawione przez organy zgodne było z zasadami logiki i znajdowało umocowanie w zasadach doświadczenia życiowego.

W ocenie Sądu w żadnym orzeczeniu lekarskim wydanym w niniejszej sprawie nie zakwestionowano rozpoznania u A. M. schorzenia określonego w wykazie chorób zawodowych, a niekorzystne dla niego orzeczenia lekarskie stwierdzające brak choroby zawodowej uzasadnione były dokonaniem odmiennej oceny narażenia zawodowego. Szczególnie znamienne jest pismo Instytutu Medycyny Pracy z dnia 28 września 2009 r., gdzie wskazano, iż "Nie negujemy istnienia choroby (dostatecznie udokumentowanej w dokumentacji medycznej z przebiegu leczenia) i dodatkowo uważamy, że wystąpienie dolegliwości już od 1993 r., więc zaledwie po upływie 6 lat od rozpoczęcia pracy na stanowisku kierowcy, przy braku istotnego obciążenia układu ruchu przemawia za pozazawodową etiologią choroby" oraz orzeczenie Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu, gdzie potwierdzono występowanie u A. M. trwającego od 1993 r. schorzenia narządu ruchu diagnozowanego przez ortopedę jako zespół bolesnego barku prawego oraz obustronne zapalenie nadkłykci kości ramieniowych. Bez znaczenia dla oceny zaskarżonej decyzji jednak pozostaje okoliczność, że w piśmie z dnia 28 września 2010 r., podniesiono, iż wystąpienie dolegliwości już od 1993 r., a więc po upływie zaledwie 6 lat od rozpoczęcia pracy w charakterze kierowcy, przy braku istotnego obciążenia układu ruchu przemawiało za pozazawodową etiologią choroby. Stanowisko Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi zawarte w tym piśmie wynika z dokonania odmiennej niż przeprowadzona przez organy administracji oceny materiału dowodowego sprawy dotyczącego wystąpienia na stanowisku pracy A. M. narażenia zawodowego. Zdaniem Sądu, ocena dokonana przez lekarzy ma charakter dowolny i wkracza w kompetencję organu.

Podsumowując zarzut naruszenia art. 84 § 1 k.p.a. Sąd uznał go za oczywiście bezzasadny, albowiem w zakresie w jakim organy administracji były bezwzględnie związane orzeczeniami lekarskim, te nie pozostawały ze sobą w jakiejkolwiek sprzeczności. Zaistniałe rozbieżności dotyczyły jedynie oceny narażenia zawodowego, którą to okoliczność musiał i tak samodzielnie ustalić organ administracji sanitarnej, co też prawidłowo uczynił.

Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia przez organy oceny prawnej wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 lipca 2006 r. sygn. akt IV SA/Po 325/06, Sąd pierwszej instancji przypomniał, cytując treść art. 153 i art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.), że w wyroku tym wskazano, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy uzyskać orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Sosnowcu poprzedzone ponownymi, specjalistycznymi badaniami A. M. i analizą dokumentów źródłowych z poprzednich badań w Wielkopolskim Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu Ośrodek w Koninie i Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi, w którym wyjaśnione zostaną kwestie wskazane w motywach wyroku. Z wytycznych tych, zdaniem Sądu wynika, iż analizy dokumentów źródłowych z poprzednich badań dokonać mieli lekarze sporządzający orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Sosnowcu, a nie organy administracji i wymogom tym powyższe orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Sosnowcu w pełni sprostało. Z tej też przyczyny oczywiście niezasadnymi były zarzuty, że uchybienie organów polegać miało na braku w postępowaniu organów I i II instancji, jak też w wydanych przez nie orzeczeniach analizy medycznych dokumentów źródłowych.

Sąd pierwszej instancji nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. poprzez odstąpienie przez organy administracji od dokonania porównania obrazu schorzenia od upływu czasu, albowiem jak wynika z treści ww. wyroku z dnia 5 lipca 2006 r. Sąd nie nakazał dokonania tego rodzaju analizy, a jedynie wskazał, iż w sprawie należy wyjaśnić w trybie uzyskania orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy w Sosnowcu, czy schorzenia A. M. miały zawodową bądź niezawodową etiologię, przy czym istotne w tej materii mogą okazać się porównania obrazu schorzenia w zależności od upływu czasu. Użyte przez Sąd w wyroku z dnia 5 lipca 2006 r. sformułowanie "mogą okazać się istotne" jednoznacznie wskazuje, iż Sąd nie udzielił w tym zakresie organom bezwzględnie obowiązujących wytycznych, a jedynie wskazał na potencjalne środki dowodowe, które mogą, acz nie muszą okazać się przydatne dla wyjaśnienia sprawy.

Konkludując powyższe okoliczności, wobec dostatecznego wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających wpływ na wynik sprawy i dokonania ustaleń faktycznych na podstawie materiału dowodowego należycie zebranego i ocenionego przez organ administracji oraz wobec prawidłowego zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego skarga nie zasługiwała zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na uwzględnienie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Kopalnia [...] S.A. w K., zaskarżając go w całości i zarzucając mu:

1. naruszenie art. 153 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie oceny prawnej wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 lipca 2006 r. sygn. akt IV SA/Po 325/06, zgodnie z którą należało w szczególności dokonać analizy dokumentów źródłowych z poprzednich badań w WCMP i IMP w Łodzi i wyjaśnić kwestie wskazane w motywach ww. wyroku. Ocena ta wiązała w sprawie zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny, jak i organy wydające decyzje administracyjne;

2. niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i nieuwzględnienie zarzutów mimo że:

a. zaskarżona decyzja naruszała § 8 ust 2 rozporządzenia Rady Ministrów z

30 lipca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych poprzez stwierdzenie choroby zawodowej u A. M. bez dokładnego wyjaśnienia sprawy i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego,

b. zaskarżona decyzja naruszyła art. 80 k.p.a. poprzez nie dokonanie oceny zebranych w sprawie dowodów i z naruszeniem art. 107 § 1 i 3 k.p.a. nie zaprezentowano owej oceny w uzasadnieniu decyzji oraz naruszenie swobodnej oceny dowodów z zeznań świadków,

c. zaskarżona decyzja naruszyła art. 7 i 77 k.p.a. poprzez:

- niedokonanie koniecznych ustaleń w zakresie narażenia zawodowego pracownika,

- nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność pracy i wykonywanych obowiązków przez A. M. przed 1987r. w "E. ", gdzie był zatrudniony na stanowisku kierowcy pojazdów ZIŁ i Jelcz 315 oraz operatora dźwigu,

- nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność charakteru pracy, wykonywanych czynności i narażenia zawodowego na stanowisku pracy A. M.,

- brak porównania obrazu schorzenia w zależności od upływu czasu.

d. zaskarżona decyzja naruszyła art. 84 § 1 k.p.a. poprzez stwierdzenie choroby zawodowej na podstawie orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu zawierającego lakoniczne stwierdzenia, bez wszechstronnego wyjaśnienia wątpliwości, przekonującego i dostępnego dla stron uzasadnienia, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazując na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej, skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku, uchylenie w całości decyzji Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2011 r. i poprzedzającej ją decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego Koninie z dnia [...] kwietnia 2011 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu wniesionej skargi kasacyjnej, skarżąca Spółka stwierdziła, że nie można się zgodzić ze stanowiskiem Sądu, iż w wyroku z dnia 5 lipca 2006 r. nie udzielono organom bezwzględnie obowiązujących wytycznych, a jedynie wskazano na potencjalne środki dowodowe, które mogą okazać się przydatne dla wyjaśnienia sprawy. Jak stwierdził wyraźnie w tym wyroku Sąd "Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy uzyskać orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Sosnowcu (odpowiednio wyrok NSA z 15.1.1999- I S.A. 1734/98) – poprzedzone ponownymi specjalistycznymi badaniami skarżącego i analizą dokumentów źródłowych z poprzednich badań WCMP i IMP w Łodzi, w którym wyjaśnione zostaną kwestie wskazane w motywach wyroku.". Tym samym wytyczne te nie zostały w całości wykonane.

Skarżąca Spółka zakwestionowała także prawidłowość przeprowadzonego postępowania administracyjnego odnośnie wiarygodności zeznań świadków, pracy A. M. w "E. " i zeznań R. M. oraz poprzez nie uwzględnienie stanowiska Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi wyrażonego w piśmie z dnia 28.09.2010 r.

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył A. M., wnosząc o jej oddalenie oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnienia wskazano na prawidłowość zapadłego w sprawie wyroku Sądu pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do przepisu art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, o którym mowa w §2 tego przepisu. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny powołanych w skardze kasacyjnej podstaw.

Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisu art. 153 p.p.s.a. odnośnie opinii, że organy nie zastosowały się do wskazań, co do dalszego postępowania sformułowanych w wyroku z dnia 5 lipca 2006 r. Precyzując swoją argumentację, skarżąca Spółka przytoczyła w uzasadnieniu kasacji fragment tego wyroku, w którym Sąd zalecił organom uzyskanie ("należy uzyskać") orzeczenia lekarskiego "Instytutu Medycyny Pracy w Sosnowcu (...) poprzedzone ponownymi, specjalistycznymi badaniami skarżącego i analizą dokumentów źródłowych z poprzednich badań w WCMP i IMP w Łodzi, w którym wyjaśnione zostaną kwestie wskazane w motywach wyroku". Cytując powyższy fragment wyroku, skarżąca Spółka pominęła jednak kolejny akapit uzasadnienia tego orzeczenia, który doprecyzowując poprzedni, łącznie z nim pozwala w pełni na odtworzenie zakresu wskazań Sądu, co do dalszego postępowania, o których mowa w art. 153 p.p.s.a. Użyte w nim stwierdzenie "w szczególności należy wyjaśnić w tym trybie", "istotne w tej materii mogą okazać się" (powoływane przez Sąd pierwszej instancji), "gdyby okazało się, że" nie wskazują, iż w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 lipca 2006 r. udzielono bezwzględnie obowiązujących wytycznych, a jedynie zwrócono uwagę na potencjalne środki dowodowe, możliwe do wykorzystania w tym postępowaniu dla osiągnięcia jego podstawowego celu, tj. ustalenia zawodowej lub pozazawodowej etiologii choroby, w przedmiocie której badany był pracownik. Taką też ocenę jak powyższą zaprezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, słusznie przyjmując brak naruszenia art. 153 p.p.s.a.

Bezzasadne pozostawały również pozostałe zarzuty podniesione w kasacji, tj. naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a., art. 7, art. 77 i art. 84 k.p.a. Stwierdzając brak zasadności powyższych zarzutów, zauważyć należało, iż strona skarżąca nie wskazała we wniesionej skardze kasacyjnej, a wcześniej w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji, żadnych takich dowodów, które pozwoliłyby na ustalenie innego stanu faktycznego niż zostało to przyjęte w skarżonym wyroku. Analiza treści podstaw kasacyjnych, będących zasadniczo powtórzeniem zarzutów podniesionych w skardze do Sądu pierwszej instancji, prowadzi do przekonania, że w istocie zmierzają one do podważenia wiarygodności poszczególnych źródeł dowodowych i zakwestionowania wniosków wyprowadzonych na tej podstawie. Tymczasem, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podstawą zarzutów kasacyjnych nie może być samo negowanie wiarygodności istniejących dowodów, będących oparciem dla dokonanych ustaleń faktycznych tylko, dlatego, że są niekorzystne dla strony skarżącej. Musi ona, bowiem przedstawić skonkretyzowane i oparte na określonych zarzutach fakty, pozwalające wykazać, że w sytuacji, w której to konkretne (lub te konkretne) uchybienia nie miałyby miejsca, końcowe rozstrzygnięcie sprawy byłoby odmienne, a tym samym, że uchybienie to miało wpływ na jego treść. Tylko w takim, bowiem przypadku może zostać wykazana dowolność oceny dowodów prowadząca do pełnej dyskwalifikacji lub istotnego podważenia trafności przyjętych przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych.

Zauważyć również trzeba, iż zawarte w kasacji, jak i jej uzasadnieniu wywody odnoszące się do analizowanych zarzutów, niejako abstrahują od argumentacji Sądu pierwszej instancji. Skarżąca w rozpoznawanej skardze kasacyjnej ani nie ustosunkowała się do poglądów przedstawionych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, ani nie polemizowała z nimi, czy też nie starała się wykazać ich nieprawidłowości i podważyć wynikających z nich konkluzji. Tymczasem brak próby podważenia przeprowadzonej przez Sąd pierwszej instancji kontroli poważnie ogranicza ocenę kasacyjną, odnoszącą się przecież przede wszystkim do tego orzeczenia. Jedynym nowym argumentem w porównaniu z treścią skargi stanowi podjęcie próby wywarcia wpływu przez A. M. na świadka. Przyjęcie jednak nawet, iż taka próba miała faktycznie miejsce, nie może ona w żaden sposób podważać prawidłowości oceny Sądu, iż organ nie naruszył prawa, odnośnie uznania za mniej wiarygodnych zeznań świadków, pracujących w przedsiębiorstwie skarżącej. Pozostałe, podnoszone przez stronę skarżącą argumenty zostały natomiast wyjaśnione przez Sąd pierwszej instancji, który zasadnie wykazywał, iż w sprawie nie miały miejsca żadne takie uchybienia przepisom procesowym, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a więc takie, które mogłyby stanowić skuteczną podstawę zakwestionowania podjętych w sprawie decyzji. Słusznie przyjął Sąd pierwszej instancji, że organy sanitarne dokonały kompletnych ustaleń w zakresie narażenia zawodowego i nie było uzasadnione powoływanie na tę okoliczność biegłego, skoro ocena w tym zakresie pozostaje w kompetencji organu. Nie została również w żaden sposób podważona ani opinia organów o braku w okresie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie "E." pracy w narażeniu zawodowym, ani ocena Sądu dotycząca związku z rozpoznaną chorobą, a więc również porównanie obrazu schorzenia w zależności od upływu czasu. Dokonana w tym zakresie analiza jest prawidłowa, konsekwentna i wzajemnie spójna oraz znajduje w pełni odzwierciedlenie w treści zaskarżonej decyzji również w zakresie zarzutów przedstawionych przez Kopalnię, które tej oceny nie podważyły. Ustalone w sprawie warunki pracy wykonywanej przez A. M. oraz stwierdzone u niego schorzenie, zasadnie przemawiały za stwierdzeniem u tego pracownika choroby zawodowej. Także oparcie zaskarżonej decyzji o orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu nie stanowiło o naruszeniu prawa, zaś pojawiające się w sprawie wątpliwości strony skarżącej zostały w pełni w sprawie wyjaśnione. Z tych też przyczyn analizowane zarzuty kasacji okazały się być chybione.

Z przedstawionych wyżej względów za bezzasadny należało również uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., bowiem w warunkach rozpoznawanej sprawy nie można było przypisać uchybienia tej normie Sądowi pierwszej instancji, który zaakceptował dokonane przez organ ustalenia w sprawie, skoro materiał dowodowy z przyczyn wyżej omówionych zasadnie uznany został za wystarczający do wydania decyzji.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) o oddaleniu skargi kasacyjnej, jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw.