Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 300/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 48 a ust. 1 pkt 1 i ust. 3 pkt 1 w zw. z art 46b pkt 5, 46a
journal: Dz.U. 2019 poz 1239
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
article: art. 97
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Sędziowie WSA Borys Marasek (spr.), Anna Rotter, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi Państwowego [...] Inspektora Sanitarnego w B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r. nr [...], którym umorzono postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Z. M..

Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B., postanowieniem z dnia [...] r., umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Z. M. w oparciu o tytuł egzekucyjny nr [...] obejmujące należności z tytułu nieuiszczonej kary pieniężnej z uwagi na śmierć zobowiązanej. Podstawę wystawienia w/w tytułu wykonawczego stanowiła decyzja Państwowego [...] Inspektora Sanitarnego w B.(dalej: strona skarżąca) z dnia [...] r. nr [...], wymierzająca administracyjną karę pieniężną na podstawie art. 48a ust.1 pkt 1 i ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 46b pkt 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 10 kwietnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii.

Podstawę wydanego postanowienia stanowił art. 59 § 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 z późn. zm., dalej u.p.e.a.), zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego.

Na powyższe postanowienie strona skarżąca złożyła zażalenie, wnosząc o jego uchylenie oraz zarzucając zaskarżonemu postanowieniu:

1. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że egzekwowany obowiązek jest ściśle związany ze zobowiązanym,

2. art. 59 § 1 pkt 4 lit. a u.p.e.a, poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy egzekwowany obowiązek nie jest ściśle związany ze zobowiązanym.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, postanowieniem z dnia [...] r., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r.

Organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 922 kodeksu cywilnego, nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.

Dziedziczeniu w rozumieniu art. 922 k.c. podlegają jedynie prawa i obowiązki majątkowe mające charakter cywilnoprawny, a więc takie których podstawą jest stosunek cywilnoprawny.

Nie wchodzą w skład spadku prawa i obowiązki wynikające z innych stosunków prawnych, nawet jeżeli przepis, wskazując krąg osób, na które przechodzą prawa i obowiązki, posługuje się określeniem "spadkobiercy", jak np. art. 97 i n. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 poz. 1540 z późn. zm.; dalej o.p.). W drodze dziedziczenia nie przechodzą więc na inne podmioty uprawnienia i obowiązki, które wynikały dla spadkodawcy ze stosunków o charakterze administracyjnoprawnym, prawnokarnym lub finansowoprawnych. Spadek stanowi ogół praw i obowiązków majątkowych zmarłego o charakterze cywilnoprawnym. Przedmiotem praw majątkowych są dobra materialne, tj. rzeczy (art. 45 k.c.) oraz przedmioty materialne niebędące rzeczami (np. wody, kopaliny czy też przedsiębiorstwo), a także dobra niematerialne takie jak np. utwór literacki, muzyczny, wynalazek, znak towarowy. Źródłem praw majątkowych są stosunki cywilnoprawne, czy też prywatnoprawne. Do spadku nie należą zatem prawa i obowiązki o charakterze publicznoprawnym, wynikające z takich działów prawa jak prawo administracyjne, czy też prawo finansowe (wyjątek stanowią tu jedynie należności celne i podatkowe).

Do zapłaty wymierzonej kary administracyjnej zobowiązana była pierwotnie Z. M., a następnie, po jej śmierci, strona skarżąca uznała, że w charakterze strony występować winni jej następcy prawny.

Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, nałożenie kary pieniężnej z tytułu naruszenia nakazu przebywania w kwarantannie, odnosi się do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, i nie przechodzi na jego następców prawnych. Każda kara, w tym kara administracyjna, ma na celu wymierzenia dolegliwości konkretnej osobie, za popełniony czyn bezprawny, indywidualnie opisany, którym w rozpatrywanym przypadku było naruszenie nakazu przebywania w kwarantannie.

Za własne Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach uznał stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sąd Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2015 r., sygn. Il GSK 1438/14.

Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego nr [...], była decyzja Państwowego [...] Inspektora Sanitarnego w B.nr [...] z dnia [...] r., wymierzająca administracyjną karę pieniężną na podstawie art.48a ust. 1 pkt 1 i ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 46b pkt 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 10 kwietnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii. Zgodnie z art. 48a ust. 8 w/w ustawy, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ordynacji podatkowej. Zdaniem strony skarżącej, również art. 97 o.p.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach wskazał również, że zasada niedziedziczności praw i obowiązków wynikających z prawa publicznego dotyczy także przepisów prawa podatkowego. Uregulowania art. 97-106 o.p., mimo że posługują się pojęciami odwołującymi się do księgi czwartej k.c., są samoistną podstawą przejścia obowiązków ze spadkodawcy na inne podmioty (sukcesji podatkowej). Regulacja ta nie oznacza, że długi podatkowe wchodzą do spadku lecz tylko to, że zasady odpowiedzialności spadkobierców za nie, są takie same jak za długi spadkowe.

Zatem należności wynikające ze stosunków publicznoprawnych, za wyjątkiem należności podatkowych i celnych, nie wchodzą w skład spadku i nie mogą być dziedziczone.

Organ wskazał także, że przepis art. 30 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej: k.p.a.), określa również przedmiot postępowania w następujący sposób "w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych". Tak więc termin "sprawa" w art. 30 § 4 k.p.a., występuje w znaczeniu materialnoprawnym, tym bardziej, że według art. 1 pkt 1 k.p.a., ma to być sprawa indywidualna rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej przez organy administracji publicznej w zakresie ich kompetencji. Następstwo procesowe w postępowaniu administracyjnym jest więc możliwe tylko w takich postępowaniach, w których określone prawo zbywalne lub dziedziczne, należące do określonego podmiotu, stanowi podstawę jego udziału w postępowaniu w charakterze strony.

Dlatego też, zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, nie można przenosić powinności poniesienia kary na inne osoby. Zatem niedopuszczalne jest ukaranie za popełnione wykroczenia (jakiekolwiek), osoby innej niż ta, która tego wykroczenia się dopuściła. Jedynym bowiem celem kary, jest spowodowanie osobistej dolegliwości osoby, która popełniła bezprawny czyn. Nie można mówić o zbywalności takiego obowiązku, bowiem do poniesienia kary, zobowiązana jest zawsze wyłącznie osoba ukarana (w tym wypadku za naruszenie obowiązku przebywania na kwarantannie).

Odpowiednie stosowanie oznacza w pewnych określonych sytuacjach niestosowanie danego przepisu w ogóle. Mając na uwadze charakter i specyfikę kar, stosownych przepisów działu III o.p., zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, nie stosuje się w przypadku odpowiedzialności spadkobierców.

Odnosząc się do zarzutu niewystąpienia przez organ egzekucyjny o zajęcie stanowiska, stosowanie do art. 56 § 1c u.p.e.a., organ wskazał, że jest to jedynie uprawnienie, nie obowiązek, z którego organ egzekucyjny może skorzystać i zwrócić się do wierzyciela o stanowisko, czy dochodzony obowiązek jest ściśle związany z osobą zobowiązanego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach nie kwestionuje, że do przedmiotowych kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III o.p. Odpowiednie stosowanie przepisów prawa, polega na zwykłym stosowaniu wprost określonych przepisów odniesienia, z tym jednak, że całkowicie nie mają zastosowania, bądź też w pewnej części swej treści ulegają zmianie, te spośród nich, które, ze względu na treść swoich postanowień, są bezprzedmiotowe lub całkowicie sprzeczne z przepisami normującymi dane stosunki, do których mają one zastosowanie.

Na powyższe postanowienie, Państwowy [...] Inspektor Sanitarny w B., złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 59 § 1 pkt 4 lit. a u.p.e.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy egzekwowany obowiązek nie jest ściśle związany ze zobowiązaną,

2. naruszenie prawa materialnego tj. art. 97 § 1 ordynacji podatkowej w zw. z 48a ust. 8 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez jego niezastosowanie i w żaden sposób nieuzasadnione, wyłączenie art. 97 § 1 ordynacji podatkowej z zakresu odesłania do działu III ordynacji podatkowej, zawartego w art. 48a ust. 8 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 48a ust. 8 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1991 r. - ordynacja podatkowa. Zastosowanie do tychże kar pieniężnych, znajduje zatem również art. 97 ordynacji podatkowej, zgodnie z którym spadkobiercy podatnika przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy.

Strona skarżąca wskazała, że ww. art. 48a ust. 8 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, nakazuje do kar pieniężnych, jak przedmiotowa stosować, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - ordynacja podatkowa. Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nie zawiera własnych przepisów dotyczących sukcesji czy też następstwa prawnego należności wynikających z nałożonych kar pieniężnych. Nie przekonuje zatem stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z którym, należności podatkowe podlegają przejęciu przez spadkobierców, zaś kary pieniężne z mocy ustawy (tj. art. 48a ust. 8 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi) podlegające takiemu samemu reżimowi prawnemu jak zobowiązania podatkowe (dział III ordynacji podatkowej), nie są przejmowane przez spadkobierców, bo nie są ściśle związane ze zobowiązanym.

Zdaniem strony skarżącej, organ nie wskazał, z jakich unormowań wynikać ma wyłączenie art. 97 ordynacji podatkowej, znajdującego się z dziale III ordynacji podatkowej, z zakresu odesłania przewidzianego w art. 48a ust. 8 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

W ocenie Państwowego [...] Inspektora Sanitarnego w B., w aktualnym stanie prawnym, o tym czy dana należność jest ściśle związana z osobą zobowiązaną, decydują przepisy regulujące zasady rządzące tą należnością i ustalające sposób z nią postępowania.

Strona skarżąca wskazała, że niezależnie od oceny etycznej słuszności ponoszenia przez spadkobierców konsekwencji naruszeń, jakich dopuścił się spadkodawca i jakie stały się przyczyną nałożenia nań administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 48a ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, ustawodawca kary te poddał reżimowi zobowiązań podatkowych, nakazując stosować do nich przepisy działu III ordynacji podatkowej.

Dlatego, zdaniem strony skarżącej, nie jest miarodajne odwoływanie się przez organ do orzeczeń dotyczących należności określanych mianem ,,kary pieniężnej", ale nakładanych na podstawie innych podstaw prawnych i inaczej ukształtowanych.

W odpowiedzi Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Skarga nie jest zasadna.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji Państwowego [...] Inspektora Sanitarnego w B.nr [...] z dnia [...] r., stanowił art. 48a ust.1 pkt 1 i ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 46b pkt 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 1239 z późn. zm.), zgodnie z którym, kto w stanie zagrożenia epidemicznego lub w stanie epidemii nie stosuje się do ustanowionych na podstawie art. 46 lub art. 46b nakazów, zakazów lub ograniczeń, o których mowa w art. 46 ust. 4 pkt 1 lub w art. 46b pkt 5 i 9-12, podlega karze pieniężnej w wysokości od 5 000 zł do 30 000 zł.

Stosownie do treści art. 46a ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w przypadku wystąpienia stanu epidemii lub stanu zagrożenia epidemicznego o charakterze i w rozmiarach przekraczających możliwości działania właściwych organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego, Rada Ministrów może określić, w drodze rozporządzenia, na podstawie danych przekazanych przez ministra właściwego do spraw zdrowia, ministra właściwego do spraw wewnętrznych, ministra właściwego do spraw administracji publicznej, Głównego Inspektora Sanitarnego oraz wojewodów:

1) zagrożony obszar wraz ze wskazaniem rodzaju strefy, na którym wystąpił stan epidemii lub stan zagrożenia epidemicznego,

2) rodzaj stosowanych rozwiązań - w zakresie określonym w art. 46b.

Zgodnie natomiast z art. 46b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w rozporządzeniu, o którym mowa w art. 46a, można ustanowić:

1) ograniczenia, obowiązki i nakazy, o których mowa w art. 46 ust. 4;

2) czasowe ograniczenie określonych zakresów działalności przedsiębiorców;

3) czasową reglamentację zaopatrzenia w określonego rodzaju artykuły;

4) obowiązek poddania się badaniom lekarskim przez osoby chore i podejrzane o zachorowanie;

4a) obowiązek stosowania określonych środków profilaktycznych i zabiegów;

5) obowiązek poddania się kwarantannie;

6) miejsce kwarantanny;

7) (uchylony);

8) czasowe ograniczenie korzystania z lokali lub terenów oraz obowiązek ich zabezpieczenia;

9) nakaz ewakuacji w ustalonym czasie z określonych miejsc, terenów i obiektów;

10) nakaz lub zakaz przebywania w określonych miejscach i obiektach oraz na określonych obszarach;

11) zakaz opuszczania strefy zero przez osoby chore i podejrzane o zachorowanie;

12) nakaz określonego sposobu przemieszczania się;

13) nakaz zakrywania ust i nosa, w określonych okolicznościach, miejscach i obiektach oraz na określonych obszarach, wraz ze sposobem realizacji tego nakazu.

Na podstawie wskazanego powyżej art. 46a i art. 46b pkt 1-6 i 8-12 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w dniu 10 kwietnia 2020 r. Rada Ministrów wydała rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 658 z późn. zm.).

Z art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wynika, że kary pieniężne, o których mowa w ust. 1 tego przepisu, wymierza w drodze decyzji administracyjnej państwowy [...] inspektor sanitarny i państwowy [...] inspektor sanitarny. W zakresie nieuregulowanym w tej ustawie do kar pieniężnych stosuje się przepisy Działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 i 1423) - a więc przepisy dotyczące zobowiązań podatkowych - a to stosownie do art. 48a ust. 8 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Natomiast w postępowaniu przed organami Państwowej Inspekcji Sanitarnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j.:, Dz. U. z 2019 r. poz. 59 z późn. zm.).

Z kolei rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491 z późn. zm.) od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (§ 1 tego rozporządzenia). Stan ten zastąpił wcześniej wprowadzony stan zagrożenia epidemicznego rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 433).

W związku z zagrożeniem zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, ustawodawca podjął działania legislacyjne polegające na zmianie ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1239) wprowadzane regulacjami szczególnymi, poczynając od ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 z późn. zm.). Zarówno art. 46a, jak i art. 46b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, został dodany do tej ustawy, na mocy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 z późn. zm.), która weszła w życie w dniu 8 marca 2020 r.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie przedmiot postępowania dotyczący wymierzenia Z. M. kary pieniężnej z tytułu z tytułu naruszenia nakazu przebywania w kwarantannie, odnosi się do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, zatem nie przechodzi na jego następców prawnych. Pomimo występujących różnic pomiędzy karą pieniężną za naruszenie ustawy o transporcie drogowym i karą pieniężną za naruszenie nakazu przebywania w kwarantannie, Sąd podziela stanowisko organu, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajdują poglądy prawne wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 sierpnia 2015 r., sygn. akt II GSK 1438/14 (opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), które Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela, a w którym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w myśl art. 922 § 1 kodeksu cywilnego, prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób. Nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z osobą zmarłego, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.

W doktrynie prawa cywilnego wskazuje się, że dziedziczeniu podlegają prawa i obowiązki wynikające ze stosunków cywilnoprawnych. Nie wchodzą w skład spadku prawa i obowiązki wynikające z innych stosunków prawnych, nawet jeżeli określony przepis, wskazując krąg osób, na które przechodzą prawa i obowiązki, odwołuje się do określenia "spadkobiercy" (jak np. art. 97 i n. o.p.).

Do spadku nie należą zatem prawa i obowiązki wynikające ze stosunków karnoprawnych, administracyjnoprawnych, finansowoprawnych (zob. E. Skowrońska - Bocian. Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga czwarta. Spadki, Warszawa 2005, str. 10, J. S. Piątkowski, H. Witczak, A. Kawałko [w]: System Prawa Prywatnego, Tom 10; Prawo spadkowe, pod. red. B. Kordasiewicza, Warszawa 2009, str. 50-51). Podobne stanowisko wyraził Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 7 kwietnia 2004 r., sygn. IV CK 215/03, opubl. LEX nr 152889; z dnia 26 marca 2002 r., sygn. III CZP 14/02, opubl. OSNC z 2002 r., nr 12, poz. 148. Zatem kara pieniężna wymierzona przez organ administracji publicznej w drodze decyzji, nie wchodzi do spadku, ponieważ nie posiada "charakteru należności cywilnoprawnej" (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 1992 r., sygn. III CZP 70/92, z glosą Z. Leońskiego opubl. OSP z 1993, nr 3, poz. 56; E. Kruk "Sankcja administracyjna" Lublin 2013, str. 240).

Kara pieniężna nie jest należnością cywilnoprawną, gdyż jako instrument władztwa administracyjnego jest skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Tego rodzaju odpowiedzialność administracyjna konkretyzuje się w przypadku naruszenia prawa lub obowiązków nałożonych na określony podmiot. Kara administracyjna stanowi środek przymusu służący zapewnieniu realizacji wykonawczo-zarządzających zadań administracji (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 stycznia 2007 r., sygn. P 19/06). Powstanie tego obowiązku jest konsekwencją stwierdzenia naruszenia prawa. W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa przez dany podmiot, organ jest zobligowany nałożyć przewidzianą przepisami prawa karę pieniężną. W takiej sytuacji między organami administracji publicznej a podmiotem, wobec którego stwierdzono naruszenie przepisów prawa, nawiązuje się stosunek administracyjnoprawny. Treść tego obowiązku ściśle regulują przepisy prawa materialnego administracyjnego. W prawie administracyjnym nie występuje generalna zasada następstwa prawnego w odniesieniu do praw i obowiązków regulowanych normami tego prawa. Prawa i obowiązki o charakterze administracyjnoprawnym nie podlegają dziedziczeniu na zasadach określonych w kodeksie cywilnym. Przejście tych praw i obowiązków na następców prawnych, którzy są jednocześnie spadkobiercami w rozumieniu prawa cywilnego, mogą przewidywać wyłącznie przepisy szczególne z zakresu szeroko rozumianego prawa administracyjnego (np. art. 97 o.p.), co nie oznacza jednak, że te prawa i obowiązki wchodzą w skład spadku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2011 r., sygn. II OSK 524/10, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 stycznia 2019 r., sygn. III SA/Łd 972/18, opubl. CBOSA).

W postanowieniu z dnia 1 lutego 2022 r. sygn. II GSK 2682/21 (opubl. w CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "w orzecznictwie w odniesieniu do kar pieniężnych orzekanych za naruszenie przepisów o transporcie drogowym uznano, że obowiązek uiszczenia tych kar ma bez wątpienia charakter osobisty, ponieważ nie można nałożyć kary na kogoś, kto nie popełnił czynu zabronionego, a więc np. na spadkobiercę (por. wyrok NSA z 30 czerwca 2015 r., sygn. akt II GSK 944/14). Powyższe stanowisko – wyrażone na gruncie ustawy o transporcie drogowym – znajduje zastosowanie w przypadku każdej kary pieniężnej nałożonej za określone działanie bądź zaniechanie działania przez określony podmiot, w tym również w przypadku kar pieniężnych za nieprzestrzeganie obowiązku zakrywania nosa i ust. Kara pieniężna nałożona na [...] za nieprzestrzeganie obowiązku zakrywania nosa i ust dotyczy wyłącznie jego praw i obowiązków, w więc nie mogłaby być wymierzona innemu podmiotowi jak tylko tej osobie, która dopuściła się naruszenia". Stanowisko to Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela.

Rację ma również organ, że odpowiednie stosowanie przepisów prawa nie jest czynnością o jednolitym charakterze i ze względu na rezultat tego zabiegu wyróżnia się następujące sytuacje: stosowanie pełne, gdy odpowiednie przepisy prawa są stosowane bez żadnych zmian, stosowanie ze zmianami oraz niestosowanie ze względu na bezprzedmiotowość lub całkowitą sprzeczność z przepisami, do których miałyby być stosowane odpowiednio (por. J. Nowacki "Odpowiednie stosowanie przepisów prawa", Państwo i Prawo z 1964 r., nr 3, s. 367 i n.; A. Skoczylas "Odesłania w postępowaniu sądowoadministracyjnym", C.H. Beck 2001, s. 6-7; A. Błachnio-Parzych "Przepisy odsyłające systemowo", Państwo i Prawo z 2003 r., nr 1, s. 43). Zatem odpowiednie stosowanie przepisów prawa pozwala na stosowanie ich wprost, na dokonywanie modyfikacji stosownie do wymagań innego zakresu stosowania, jak również na odrzucenie tych przepisów jako nieprzystosowanych do nowego zakresu stosowania (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2009 r., sygn. II GPS 6/08, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2020 r., sygn. I GSK 527/18, opubl. CBOSA).

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.