Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 122/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-04-26 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.P. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 22.11.2012r., sygn. akt [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, postanawia: wniosek oddalić


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego , z dnia 22.11.2012r., sygn. akt [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów A.P. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną S.P. ur. w 1958r. Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą po firmą: "T" A.P.,[...]. Żona zatrudniona jest w Samodzielnym Publicznym Miejskim Zakładzie Opieki Zdrowotnej w B. i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 2 844 zł., miesięcznie , brutto. W 2012r. z tego tytułu uzyskała 35 033,98 zł. dochodu. Na koncie prowadzonym przez Bank Pekao S.A. posiada dostępne środki w kwocie 2 360,33 zł. Jest ona właścicielką nieruchomości rolnej o pow. 0,80 a oraz samochodu osobowego marki Renault Clio, rok prod. 1998.

Rodzina mieszka w domu należącym do M.K. Nieruchomość ta obciążona jest hipoteką zabezpieczającą kredyt zaciągnięty przez A. P. w Banku Pekao S.A. na kwotę 262 670,81 zł. Kredyt ten nie jest obecnie spłacany. Wnioskodawca posiada również zobowiązania z tytułu drugiego kredytu w wysokości 30 578,31 zł., zaciągniętego na zakup ciągnika siodłowego DAF, który jest współwłasnością Banku Pekao S.A.

Miesięczne koszty utrzymania rodziny strona skarżąca szacuje na kwotę 800 zł. Obejmują one m.in.: opłatę za wodę i odprowadzanie ścieków – 264,34 zł., opłatę za telefon – 136,18 zł., opłatę za energię elektryczną – 214,87 zł., opłatę za gaz – 103,65 zł., opłatę za pakiet "cyfra +" – 52,22 zł.

Wnioskodawca podnosi też , że jest zadłużony na kwotę ok. 1 000 000 zł.

Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p.zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty sądowe czy koszty wynagrodzenia pełnomocnika w razie przyznania prawa pomocy (por. postanowienie SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postanowienie NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04).

Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP.

W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r.,sygn.akt II FZ 703/06).

Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych A. P. Stąd też został on wezwany do przedłożenia, szeregu dokumentów. Z nałożonego obowiązku nie wywiązał się jednak w pełni, mimo upływu jednego miesiąca od czasu odebrania przedmiotowego wezwania. Przede wszystkim wnioskodawca nie przesłał zeznania podatkowego za 2012r. lub odpowiedniego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o uzyskanych przez niego w 2012r. dochodach i przychodach. Jak wynika z przedłożonych dokumentów A. P. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą: "T" A. P., [...], o czym nie wspomniał w formularzu wniosku PPF. Wyjaśnienie więc okoliczności dotyczących uzyskiwanych przychodów i dochodów, zarówno obecnych jak i tych z 2012r., jest kwestią niezmiernie istotną z punktu widzenia oceny jego zdolności płatniczych.

Zwrócić należy bowiem uwagę, iż dokonując oceny możliwości płatniczych danej strony trzeba przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. Tymczasem brak danych w tym zakresie skutecznie uniemożliwia tą operację. To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy. W niniejszym przypadku wnioskodawca podał i udokumentował wysokość kosztów utrzymania jego i żony , wysokość uzyskiwanych przez nią dochodów, określił także wysokość swojego zadłużenia. Kwestia dochodów, zarówno obecnych jak i przeszłych, została natomiast przez niego przemilczana.

Zaznaczyć również wypada, że strona skarżąca nie przesłała spisu nieruchomości będących własnością lub współwłasnością A. P. , S. P. wraz z podaniem ich wielkości i położenia oraz odpisów z ksiąg wieczystych (lub ich kserokopii) na tą okoliczność jak również zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych przez A. P. , S. P., samochodach (obejmującego ich markę i rok produkcji) lub ich braku.

Sytuacja ta nie pozwala zatem na weryfikację twierdzenia A. P., iż on sam nie posiada żadnych nieruchomości. Kwestia ta wydaje się z kolei konieczna do wyjaśnienia w kontekście faktu, iż kredyt w wysokości 262 670,81 zł. zaciągnięty przez wnioskodawcę zabezpieczony jest, według oświadczenia strony skarżącej, na nieruchomości osoby trzeciej – M. K. a wszystkie przedstawione rachunki związane z eksploatacją przedmiotowej nieruchomości wystawione są na A. P. a nie na właścicielkę. Wreszcie brak odpowiedniego zaświadczenia o posiadanych przez A. P. samochodach utrudnia ustalenie, w pełnym zakresie, jakie pojazdy są jego własnością. Specyfika działalności , którą zajmuje się wnioskodawca niewątpliwie wymaga natomiast jednoznacznego zbadania tej kwestii.

Podsumowując trzeba więc stwierdzić , że strona skarżąca nie dość dokładnie wywiązała się z nałożonego na nią obowiązku przedstawienia odpowiednich dokumentów i informacji. Orzekający nie ma więc wystarczającego materiału, do którego przedłożenia zobowiązany był wnioskodawca, aby przeprowadzić rzetelną analizę jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie może się natomiast opierać na niekompletnych faktach. (por. postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79).

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) należało orzec jak w sentencji.