Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1728/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1, art. 2 pkt 19 lit. c i f, art. 18 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
article: art. 188,145 par. 1 pkt 1 lit. aw zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 marca 2017 r., sygn. akt: II SA/Ol 95/17 oddalającego skargę A.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [..] grudnia 2016 r., nr [..] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Olsztyna z dnia [..] września 2016 r., nr [..].


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 9 marca 2017 r., sygn. akt: II SA/Ol 95/17 oddalił skargę A.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [..] grudnia 2016 r., nr [..] w przedmiocie świadczenia wychowawczego.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

W dniu 12 kwietnia 2016 r. A.W. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Olsztynie wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę W.

Po rozpatrzeniu wniosku decyzją z dnia [..] czerwca 2016 r. Prezydent Olsztyna odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia wychowawczego na W.W. z uwagi na przekroczenie ustawowego pułapu dochodowego o kwotę [..] zł miesięcznie w przeliczeniu na osobę. Decyzja ta, na skutek odwołania zainteresowanej, została decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [..] sierpnia 2016 r. uchylona a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji wobec konieczności uzupełnienia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia faktycznego dochodu rodziny. Kolegium wskazało, że w aktach brakuje dokumentów potwierdzających z jakiego tytułu skarżąca w 2014 r. uzyskała dochód.

Prezydent Olsztyna decyzją z dnia [..] września 2016 r., nr [..] odmówił A.W. ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na córkę W.W. na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r., wskazując w uzasadnieniu decyzji, że dochód rodziny, na który składał się dochód z tytułu otrzymywania zasiłku chorobowego w trakcie zatrudnienia powiększony o kwotę dochodu uzyskanego z tytułu prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy wyniósł miesięcznie [..] zł, a więc na osobę wyniósł [..], co oznaczało, że pułap dochodu umożliwiającego przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie (800 zł) został przekroczony o kwotę [..] zł i uniemożliwiał przyznania tego świadczenia.

Od tej decyzji skarżąca wniosła odwołanie podając, że jest samotną matką wychowującą jedyną córkę, a od marca 2015 r. przebywa na rencie z tytułu choroby zawodowej i otrzymała z tego tytułu wyłącznie kwotę [..], a od dnia [..] czerwca 2016 r. kwotę [..] zł, która stanowi wyłączny dochód rodziny. W kolejnym piśmie A.W. wyjaśniła, że jest zatrudniona w firmie Z.K. od 1997 r., jednak od 2014 r. do chwili obecnej nie pracuje z powodu choroby.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie decyzją z dnia [..] grudnia 2016 r., nr [..] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 5 ust. 3-4 ustawy z dnia 11 listopada 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (tj.: Dz. U. z 2016 r. poz. 195) świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Następnie wyjaśnił pojęcie dochodu rodziny i zasady ustalania dochodu z uwzględnieniem okoliczności utraty i uzyskania dochodu.

W ocenie organu odwoławczego jednoznaczne i enumeratywne wskazanie okoliczności, które mogą stanowić dochód utracony, a które zostały określone w art. 2 pkt 19 u.p.p.w.d., prowadzi do wniosku, że tylko utrata zasiłku chorobowego ale przysługującego po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, będzie stanowiła przesłankę utraty zatrudnienia w rozumienia ww. ustawy.

Organ ustalił, że wnioskodawczyni w 2014 r. uzyskała dochód w wysokości [..] zł, zatem miesięcznie dochód rodziny wynosił [..] zł. Nadto w dniu [..] maja 2015 r. strona uzyskała prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową na okres do [..] maja 2016 r., a następnie kolejną decyzją z dnia [..] czerwca 2016 r. ZUS wznowił rentę na okres do dnia [..] maja 2017 r. W tych okolicznościach organ prawidłowo potraktował uzyskane prawo do renty jako przesłankę uzyskania dochodu, o której mowa w art. 2 pkt 20 u.p.p.w.d. i zasadnie do miesięcznego dochodu rodziny z 2014 r. dodał kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu tj. za czerwiec 2015 r. w wysokości [..] zł, co skutkowało dochodem w kwocie [..] zł, a na osobę [..] zł.

Na powyższą decyzję A.W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie podnosząc, że błędnie ustalone zostały jej dochody w 2014 roku, gdyż w tym czasie otrzymywała świadczenie chorobowe i świadczenie rehabilitacyjne, a stosunek pracy został rozwiązany z końcem listopada 2016 r. W maju 2015 r. uzyskała prawo do renty chorobowej w wysokości [..] zł i jest to jej jedyny dochód. Błędnie ustalono jej dochód na kwotę [..] zł na rodzinę.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalając skargę podkreślił, że pod pojęciem dochodu członka rodziny, stosownie do art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, rozumie się przeciętny miesięczny dochód uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 tej ustawy. Przy czym pierwszy okres, na który jest przyznawane prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, tj. z dniem 1 kwietnia 2016 r. i kończy się dnia 30 września 2017 r. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na powyższy okres rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014, a prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 48 ust. 2 u.p.p.w.d.).

Sąd ustalił, że w roku kalendarzowym 2014 wnioskodawczyni pozostając w zatrudnieniu uzyskała dochód w wysokości [..] zł, a do dochodu rodziny organy orzekające w tej sprawie prawidłowo zaliczyły pobieraną od dnia [..] marca 2015 r. rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową w wysokości [..] zł (następnie pobieraną w kwocie [..] zł), uznając, że skoro uzyskany dochód z tytułu renty nastąpił po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, w takim przypadku znajduje zastosowanie reguła wynikająca z art. 7 ust. 3 u.p.p.w.d.

Stosownie do powołanego przepisu dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dziecka pozostającego po opieką opiekuna prawnego, powiększony o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane jest lub weryfikowane prawo do świadczenia wychowawczego. Dochód musi być uzyskiwany w dacie ustalania prawa, a z nadesłanych akt sprawy, jak również z wniesionej skargi wynika, że taki dochód w postaci renty jest uzyskiwany.

Powołując treść przepisu art. 2 pkt 19 u.p.p.w.d., w którym wyliczone są zdarzenia powodujące utratę dochodów Sąd uznał, że katalog ten jest zamknięty i organ administracji nie może go swobodnie, według swojego uznania, rozwijać.

W art. 2 pkt 19 lit. f u.p.p.w.d. ustawodawca wprawdzie wskazał, że utrata dochodu jest utratą dochodu spowodowaną utratą m.in. zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego jednak tylko w przypadku, gdy świadczenia te przysługiwały po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Tymczasem w realiach rozpoznawanej sprawy skarżąca wprawdzie pobierała w 2014 roku zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne, lecz świadczenia te nie przysługiwały jej po ustaniu zatrudnienia, ponieważ świadczenia te skarżąca pobierała w trakcie zatrudnienia, które ustało na skutek wypowiedzenia umowy o pracę, lecz dopiero z dniem [..] listopada 2016 r. Zatem dopiero po tej dacie można byłoby uznać, że doszło do utraty dochodu z tytułu zatrudnienia i potraktowania tego dochodu jako dochodu utraconego. W takiej zaś sytuacji Sąd I instancji uznał, że prawidłowo do dochodu skarżącej z 2014 r. wynoszącego miesięcznie [..] zł dodano dochód z tytułu renty uzyskany za m-c kwiecień 2015 r., co dawało kwotę [..] zł, a na osobę [..] zł, skoro w dacie ustalania prawa do świadczenia strona nadal pozostawała w zatrudnieniu oraz pobierała rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy z powodu choroby zawodowej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła A.W., zaskarżając powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i uchylenie decyzji organów obu instancji w wyniku rozpoznania skargi w oparciu o art. 188 p.p.s.a., ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego i przyznanie pełnomocnikowi z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz zarzucając:

1) naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 2 pkt 19 lit. f w związku z art. 7 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w wypadku skarżącej pozostającej w stosunku pracy utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w myśl tego przepisu zachodzi jedynie w przypadku całkowitego rozwiązania stosunku pracy, podczas gdy utrata ta zachodzi również w sytuacji zmniejszenia dochodów z tego tytułu, który powoduje ograniczenie środków finansowych rodziny;

- art. 2 pkt 19 lit. c w związku z art. 7 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci przez jego niezastosowanie i przyjęcie, że pobierane przez skarżącą w okresie formalnego pozostawania w zatrudnieniu zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne może zostać uznane za dochód utracony jedynie w przypadku, gdy pobierane są po całkowitym rozwiązaniu stosunku pracy, podczas gdy utrata ta zachodzi również w sytuacji zmniejszenia dochodów z tego tytułu, który powoduje ograniczenie środków finansowych rodziny;

- art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na zastosowaniu przewidzianego tym przepisie mechanizmu powiększania ustalonego dochodu członka rodziny w roku bazowym (2014 r.) o kwotę renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy przysługującej za miesiąc czerwiec 2015 r., tj. w odniesieniu do dochodu uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest świadczenie, podczas gdy mechanizm ten stosowany jest do dochodów uzyskanych po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (tj. roku 2016);

- niezastosowanie art. 7 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci polegające na zaniechaniu ustalenia dochodu członka rodziny skarżącej z zastosowaniem mechanizmu przewidzianego w tym przepisie w odniesieniu do dochodu z tytułu renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy uzyskanej w maju 2015 r., tj. roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego.

2. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy:

- art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niewszechstronne rozstrzygnięcie sprawy z pominięciem ustaleń w zakresie dokładnego obliczenia dochodu rodziny za rok 2015;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie uchylenia zaskarżonej decyzji, podczas gdy decyzja ta naruszała następujące przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przy rozpatrywaniu sprawy istotnej okoliczności w postaci prawidłowego ustalenia dochodu skarżącej za 2015 r. oraz naruszała przepisy prawa materialnego, tj. przepisy wskazane w punkcie dotyczącym naruszeń prawa materialnego w petitum skargi, które to naruszenia zostały powielone przez Sąd I instancji;

- art. 151 Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi przez oddalenie skargi, która powinna zostać uwzględniona.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono argumentację wspierającą powyższe zarzuty.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z kolei według 182 § 3 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, a strona przeciwna nie przedstawiła odmiennych wniosków procesowych skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach stwierdzić należy, że skarga ta ma częściowo usprawiedliwione podstawy.

W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113). W niniejszej sprawie zarzuty te jednak w sposób bezpośredni wiążą się z zarzutem naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, stąd ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga uprzedniego odniesienia się do zasadniczego problemu w niniejszej sprawie, tj. zasadności oddalenia przez Sąd I instancji skargi w sytuacji zarzucanego naruszenia prawa materialnego, tj. błędnej wykładni art. 2 pkt 19 lit. f i lit c ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r., poz. 195) – dalej p.p.w.d.

Zgodnie ze wskazanymi wyżej przepisami utrata dochodu oznacza utratę dochodu spowodowaną utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (art. 2 pkt 19 lit. c) oraz utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (art. 2 pkt 19 lit. f). W pierwszej kolejności należy zauważyć, że ustawodawca definiując pojęcie "utraty dochodu" jako "utraty dochodu" spowodowanej określonymi zdarzeniami, w istocie nie określił treści zwrotu "utrata dochodu", a jedynie wskazał, że w rozumieniu p.p.w.d. utrata dochodu stanowi następstwo ściśle określonych w ustawie okoliczności wymienionych w katalogu wskazanym w art. 2 pkt 19 p.p.w.d., w sposób wyraźny przesądzając zasadniczo to, że utrata dochodu będąca następstwem innych okoliczności niż wskazane w powyższym przepisie nie jest utratą dochodu w rozumieniu ustawy. Należy zatem przyjąć, że zdarzenia wymienione w katalogu określonym w punktach a-j przepisu art. 2 pkt 19 p.p.w.d. należy traktować jako przesłanki nierozerwalnie związane z rozumieniem zwrotu "utrata dochodu", a w konsekwencji jako zdarzenia, które należy rozważać w kontekście treści tego właśnie zwrotu.

W języku polskim słowo "utrata" rozumiane jest jako strata, zanik, ubytek, "fakt, że ktoś (rzadziej coś) został pozbawiony kogoś lub czegoś" (zob. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, Tom 2, Warszawa 1999, s. 487). W odniesieniu do pojęcia dochodu trzeba zatem przyjąć, że o "utracie dochodu" należy mówić w sytuacji jego "straty, zaniku, ubytku", a zatem zarówno w sytuacji, gdy określona osoba przestała uzyskiwać jakikolwiek dochód, jak i w sytuacji, gdy jej dotychczasowy dochód uległ częściowemu zmniejszeniu. Zdarzenia wymienione w katalogu określonym w punktach a-j przepisu art. 2 pkt 19 p.p.w.d. to zatem zdarzenia wpływające w ten właśnie sposób na dochody określonej osoby. Tak też należy wykładać istotne w realiach niniejszej sprawy przesłanki "utraty zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" jako zdarzeń powodujących utratę dochodu.

Skoro "utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" czyli "strata, zanik, ubytek" zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest zdarzeniem powodującym, że określona osoba przestaje uzyskiwać jakikolwiek dochód, bądź też powodującym, że jej dotychczasowy dochód ulega częściowemu zmniejszeniu, to nie sposób wiązać tego pojęcia wyłącznie z całkowitym ustaniem prawnego stosunku zatrudnienia. W pojęciu tym będą mieściły się wszelkie zmiany związane z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową określonej osoby wpływające na zmniejszenie jej dochodów.

Powyższe rozumienie omawianych przepisów – wynikające z ich wykładni językowej i systemowej wewnętrznej – znajduje również potwierdzenie w wykładni celowościowej. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 p.p.w.d., "Ustawa określa warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia", a według art. 4 ust. 1 p.p.w.d. "Celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych". Nie powinno budzić wątpliwości, że przepisy określające przesłanki warunkujące uzyskanie prawa do świadczenia wychowawczego powinny być wykładane w sposób pozwalający realizować ustawowy cel tego świadczenia, tj. częściowe zaspokajanie potrzeb finansowych związanych z wychowaniem i opieką dziecka, a zatem zaspokajanie tych potrzeb w zakresie adekwatnym do aktualnej sytuacji finansowej osoby ubiegającej się o tego rodzaju świadczenie. Aktualna sytuacja finansowa determinowana jest nie tylko nawiązaniem lub rozwiązaniem stosunku pracy bądź podjęciem lub zakończeniem zatrudnienia w inny sposób, lecz również wszelkimi zmianami związanymi z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową określonej osoby wpływającymi na zmniejszenie jej dochodów.

Powyższe rozumienie zwrotu "utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" odnosi się zarówno do regulacji zawartej w przepisie art. 2 pkt 19 lit. c p.p.w.d., jak i do regulacji zawartej w przepisie art. 2 pkt 19 lit. f p.p.w.d. W rozumieniu tego ostatniego przepisu przez "utratę dochodu spowodowaną utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" należy rozumieć utratę dochodu spowodowaną utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących w związku z utratą (w wyżej przyjętym rozumieniu) dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W zakresie tego przepisu będzie się zatem mieściła m.in. sytuacja utraty zasiłku chorobowego pobieranego w miejsce np. wynagrodzenia otrzymywanego z tytułu zatrudnienia również w okresie trwania tego zatrudnienia. Zwrócił na tę okoliczność uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 października 2017 r., I OSK 817/17 wskazując, że "wykładni art. 2 pkt 19 lit. c ustawy nie można ograniczać wyłącznie do sytuacji, w której stosunek pracy ustał. Prowadziłoby to do nieuzasadnionego zawężenia kręgu potencjalnych beneficjentów przewidzianego w tej ustawie świadczenia, co niewątpliwie byłoby nie tylko sprzeczne z intencją ustawodawcy wyrażoną w powołanym wcześniej art. 4 ust. 1 ustawy lecz również z proklamowaną w art. 32 Konstytucji RP zasadą równości. (...) Funkcją zasiłku chorobowego jest zapewnienie uprawnionemu (ubezpieczonemu) środków utrzymania, w sytuacji, w której stał się on niezdolnym do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego (art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa – Dz. U. z 2017 r., poz. 1368). Uprawniony nie pobiera więc wynagrodzenia za pracę. W znaczeniu funkcjonalnym traci więc dochód ze stosunku pracy (której nie świadczy), a w zamian otrzymuje inne świadczenie, będące częściowym ekwiwalentem dochodu ze stosunku pracy, którego źródłem jest wszakże system ubezpieczeń społecznych, a istotą realizacja zasady solidaryzmu społecznego. Wysokość owego świadczenia umożliwiłaby uzyskanie wsparcia przewidzianego w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W istocie więc dochodzi do swoistego paradoksu normatywnego, w którym członek rodziny strony, literalnie rzecz ujmując traci dotychczasowy dochód (bo nie otrzymuje wynagrodzenia za pracę), natomiast formalnie pozostaje w stosunku pracy, co przy zastosowaniu wykładni przyjętej przez organy, zamykałoby drogę do uzyskania wspomnianego świadczenia".

Sąd I instancji dokonał zatem niewłaściwej wykładni przepisów art. 2 pkt 19 lit. c i lit. f. p.p.w.d. co zdeterminowało wynik sprawy, a zatem zasadny okazał się zarzut naruszenia powyższych przepisów w powiązaniu z art. 151 p.p.s.a. oraz zarzutem niezastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

W odniesieniu do pozostałych zarzutów naruszenia prawa materialnego należy stwierdzić, że zgodnie z art. 7 ust. 2 p.p.w.d., "W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego". Z kolei według art. 7 ust. 3 p.p.w.d., "W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego".

Zgodnie z art. 18 ust. 1 i 2 p.p.w.d. prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na okres od dnia 1 października do dnia 30 września roku następnego, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Jednakże z mocy art. 48 ust. 1 i 2 p.p.w.d. pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 1 kwietnia 2016 i kończy się dnia 30 września 2017 r. i w takim przypadku rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014, a prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. Skoro w realiach niniejszej sprawy wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego został złożony w dniu 12 kwietnia 2016 r., to rokiem kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, jest rok 2014. Skarżąca uzyskała dochód w postaci renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w 2015 r., co nie jest w sprawie kwestionowane. Prawidłowe są zatem dokonane w tym zakresie przez organy ustalenia stanu faktycznego słusznie zaakceptowane przez Sąd I instancji, co oznacza, że w sprawie powinien mieć zastosowanie tryb przewidziany w art. 7 ust. 3 p.p.w.d. Nie mogły zatem odnieść skutku zarzuty naruszenia powyższego przepisu przez jego niewłaściwe zastosowanie oraz zarzuty niezastosowania w sprawie art. 7 ust. 2 p.p.w.d. oraz powiązane z nimi bezpośrednio zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. w sytuacji, gdy naruszeń tych przepisów strona skarżąca kasacyjnie upatruje w fakcie nieustalania dochodu skarżącej za 2015 r.

W tym stanie rzeczy stwierdzając, że skarga kasacyjna ma częściowo usprawiedliwione podstawy, przy czym istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona Naczelny Sąd Administracyjny miał podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku i do rozpoznania skargi w oparciu o art. 188 p.p.s.a., a w następstwie tego do uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [..] grudnia 2016 r., nr [..] i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Olsztyna z dnia [..] września 2016 r., nr [..]. Decyzje te zostały bowiem wydane z naruszeniem art. 2 pkt 19 lit. f i lit c p.p.w.d., a uchybienia te miały wpływ na wynik sprawy, gdyż bezpośrednio zdeterminowały treść decyzji organów obydwu instancji.

Odnosząc się do żądania dotyczącego zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego oraz przyznania wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu wskazać należy, że ze względu na przedmiot niniejszej sprawy skarżąca kasacyjnie korzystała z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, a wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 258-261 tej ustawy. Z tego też względu wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za czynności w postępowaniu kasacyjnym Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie.