Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 319/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 lipca 2009 r. sprawy ze skargi Ł. T. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności do gruntów rolnych na 2007 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną w postępowaniu odwoławczym, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu P. i miasta S. z siedzibą w S. z dnia [...] roku nr [...]., którą Ł. T. odmówiono:

1. przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożono sankcję w wysokości [...] zł, która będzie potrącana z płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu [...] lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności,

2. przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożono sankcję w wysokości [...] zł, która będzie potrącana z płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności,

3. przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych

i nałożono sankcję w wysokości [...] zł, która będzie potrącana z płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu [...] lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że skarżący w dniu [...] r. złożył do Biura Powiatu P. i miasta S. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok [...]. We wniosku zadeklarował działki rolne o oznaczeniach [...] o łącznej powierzchni [...] ha położone na [...] działkach ewidencyjnych.

W dniach od [...] r. do [...] r. w gospodarstwie skarżącego, została przeprowadzona kontrola na miejscu metodą inspekcji terenowej, w wyniku której inspektorzy terenowi stwierdzili, iż zadeklarowana powierzchnia działek rolnych o oznaczeniach [...] jest większa od powierzchni stwierdzonej w wyniku kontroli ( kod [...] ).

W odniesieniu do działek rolnych o oznaczeniach [...] inspektorzy stwierdzili, iż zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej (kod [...] ). Do działek rolnych o oznaczeniach [...] inspektorzy przypisali również kody informacyjne nie mające wpływu na wysokość przyznanej płatności takie jak [...] dla działek [...] oraz [...] dla działki [...].

Dalej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, iż skarżący, pismem

z dnia [...] r. wniósł do Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR zastrzeżenia do raportu z czynności kontrolnych. W nadesłanych zastrzeżeniach zarzucił sprzeczność wyników kontroli działek rolnych z ustaleniami związanymi z przestrzeganiem minimalnych wymagań utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej oraz naruszenie § 1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12.03.2007r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 46, poz. 306).

Skarżący podniósł, że wszelki pomiary podczas kontroli wykonano metodą GPS. Wskazał również, iż w trakcie kontroli dokonano weryfikacji wielkości działek rolnych oraz dokonano oceny tych działek w przedmiocie przestrzegania minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej. Jednakże z treści raportu z kontroli wynika, że stwierdzono inną wielkość powierzchni działek rolnych, niż ta, którą zgłosił producent we wniosku o przyznanie płatności na rok [...] - kody [...]. Co do pozostałych elementów, w tym co do przestrzegania

i minimalnych wymagań utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości.

Skarżący w swoich zastrzeżeniach do raportu z czynności kontrolnych wskazał także, iż kontrolujący powinni dokonać oceny całej zgłoszonej działki rolnej

i ewentualnie wykazać jaka powierzchnia zgłoszonej działki nie spełnia tychże minimalnych norm. Ograniczając się jedynie do zmierzenia metodą GPS, jedynie części działek, błędnie określono wielkość zgłoszonych przez producenta działek.

Odnosząc się do działek rolnych [...] zgłoszonych we wniosku jako pastwiska trwałe, zakwestionowano na podstawie pomiaru metodą GPS ich wielkość stwierdzając, iż zamiast wpisanych we wniosku [...] znajdują się tam działki jedynie o powierzchni odpowiednio [...] ha. Tymczasem z wypisu z rejestru gruntów, według stanu na dzień [...] roku, dotyczącym całej działki ewidencyjnej nr [...], zgłoszonej we wniosku o przyznanie płatności na rok [...] wynika, iż na owej działce znajduje się łącznie [...] ha pastwisk trwałych. Z tej powierzchni producent zgłosił we wniosku o przyznanie płatności jedynie [...] ha pastwisk trwałych (działki [...]). Zatem ustalenia wynikające z raportu z kontroli są sprzeczne ze stanem faktycznym oraz wypisami z ewidencji gruntów. Te same sprzeczności występują przy określeniu wielkości działek [...], na których to, zgodnie z wnioskiem uprawiane powinny być pszenica jara oraz mieszanki zbożowe. W raporcie zakwestionowano wielkość tych działek rolnych stwierdzając, że zamiast deklarowanych wielkości powierzchni - działka [...] ha, działka [...] ha, działka [...] ha, znajdują się jedynie działki o powierzchni odpowiednio [...] ha, [...] ha i [...] ha. Tymczasem na podstawie w/w wypisu z rejestru gruntów na dzień [...] roku można stwierdzić, iż na działce nr [...] znajduje się [...] ha gruntów ornych, z czego producent zgłosił we wniosku o przyznanie płatności na rok [...] jedynie [...] ha.

Nadto, w przypadku działki rolnej A, w raporcie z kontroli wskazano wielkość [...] ha, a nie deklarowane przez producenta [...] ha. Natomiast producent we wniosku o przyznanie płatności wskazał, że cała działka ewidencyjna ma [...] ha, ale z tej powierzchni wskazał jedynie do [..] ha.

Działka rolna [...] według raportu z kontroli ma powierzchnię [...] ha, a nie jak we wniosku [...] ha(kod – [...]) Z wypisu z rejestru gruntów wynika, że owa działka, zajmuje powierzchnię [...] ha, a więc zgodnie z wnioskiem o przyznanie płatności na rok [...].

W przedmiocie działki rolnej [...], raport stwierdza, iż zamiast deklarowanych [...] ha działka ta jest o powierzchni [...] ha, tymczasem na podstawie wypisu z rejestru gruntów można stwierdzić, że na tej działce znajduje się [...] ha gruntów rolnych oraz [...] ha pastwisk trwałych.

W ocenie skarżącego, dokonując ustaleń w raporcie z kontroli w przedmiocie wielkości działek, kontrolujący powinni byli zmierzyć wielkość i obszar całej zgłoszonej działki rolnej. Dopiero określając wielkość działki powinni byli, określić czy działki te spełniają minimalne wymagania utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, a jeżeli by działki te nie spełniały tych wymagań to wskazać - na jakiej powierzchni takich wymagań nie spełniają oraz ocenić wagę wykrytych niezgodności.

Nadto, jak wskazał skarżący, zgodnie z przepisem § 1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 46, poz. 306) w przypadku pastwisk, grunt rolny spełnia minimalne normy gdy:

-albo są na nim wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw,

- albo okrywa roślinna jest koszona i usuwana co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca,

- albo są na nim wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw i okrywa roślinna jest koszona i usuwana co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca.

Na zgłoszonym obszarze producent hoduje zwierzęta gospodarskie z gatunku jeleniowatych oraz daniele. Dlatego też - pastwiska kosi się na wiosnę, aby pobudzić wegetację traw i zostawia, aż do następnego sezonu, aby zwierzęta mogły się paść w quasi-naturalnym środowisku i być ewentualnie dokarmiane w sezonie zimowym.

Producent wskazywał podczas kontroli i informował kontrolujących o fakcie wykaszania pastwisk wiosną, jednakże kontrolujący wykonywali zdjęcia porośniętych ostoi quasi-leśnych, w których zwierzęta przebywają. Naturalnym jest fakt, iż okoliczność wykaszania traw wiosną wyczerpuje przesłankę określona w/w przepisie, tj. koszenie okrywy roślinnej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca. Skarżący podkreślił przy tym, iż biorąc pod uwagę brzmienie przepisu § 1 ust. 1 pkt 3 w/w rozporządzenia, pastwiska na których pasą się zwierzęta nie muszą być koszone, aby uznać je za grunty rolne spełniające minimalne wymagania utrzymania ich

w dobrej kulturze rolnej.

W odpowiedzi na powyższe zarzuty, Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR pismem z dnia [...] r. ustosunkował się do złożonych zastrzeżeń. Wskazał, iż w trakcie weryfikacji raportu z kontroli nie stwierdzono żadnych uchybień, wobec czego wyniki kontroli zostały zatwierdzone. Nadto wyjaśnił, że przestrzeganie wymagań DKR (normy minimalne w zakresie dobrej kultury rolnej) zostało określone dla powierzchni zmierzonych zakwalifikowanych jako uprawnione do płatności. Dla obszaru, nie kwalifikującego się do płatności, nie objętego pomiarem sprawdzenie przestrzegania DKR było bezcelowe. W ocenie organu inspektorzy postąpili zgodnie z § 4 rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm, wyłączając z powierzchni działek rolnych, nieuprawnione do płatności, zadrzewione fragmenty, na których liczba drzew przekraczała 50 sztuk na hektar.

Dalej z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż w dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR dla Powiatu P. i miasta S., wydał decyzję nr [...] w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok [...] r., którą odmówił skarżącemu przyznania jednolitej płatność obszarowej, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych oraz nałożył w odniesieniu to tych płatności sankcje, które będą potrącane z płatności, do których rolnik jest uprawniony w ciągu [...] lat kalendarzowych następujących po roku, w którym stwierdzono niezgodności.

Skarżący złożył odwołanie od tej decyzji, w którym zarzucił organowi błędne ustalenie stanu faktycznego, dotyczącego wielkości działek rolnych kwalifikujących się do przyznania płatności.

W odwołaniu skarżący przytoczył argumenty zawarte w zastrzeżeniach do raportu z czynności kontrolnych. Podniósł również, iż organ I instancji wydając decyzję nie odniósł się do zastrzeżeń wniesionych przez niego w niniejszej sprawie oraz podkreślił, iż zadeklarowane przez niego powierzchnie działek rolnych są prawidłowe i zgodne ze stanem rzeczywistym, ponieważ ustalone zostały na podstawie wypisów z ewidencji gruntów. Nadto wskazał, iż zadeklarowane grunty utrzymywane są zgodnie z minimalnymi normami, gdyż skarżący wypasa na nich zwierzęta, jak również dokonuje koszenia okrywy roślinnej raz w roku w okresie wiosennym. Skarżący podniósł także, w przypadku nieuwzględnienia odwołania, o rozważenie możliwości odstąpienia od nałożenia sankcji informując, iż składał wniosek po raz pierwszy, a [...] % różnica pomiędzy powierzchnia zadeklarowaną,

a stwierdzoną została przekroczona jedynie o [...] %.

Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR uzasadniając swoje rozstrzygnięcie podjęte w sprawie wskazał, iż organ I instancji prowadził postępowanie w sposób prawidłowy i zgodny z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie organu odwoławczego, Kierownik Biura Powiatowego dla Powiatu P. i miasta S. wydając decyzję słusznie oparł się na wynikach kontroli na miejscu, przeprowadzonej na działkach zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności do gruntów na rok [...] przez Ł. T.

W odniesieniu do jednolitej płatności obszarowej powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych we wniosku przez skarżącego wynosiła [...] ha, natomiast powierzchnia działek rolnych stwierdzona w wyniku przeprowadzonego postępowania, po uwzględnieniu protokołu z kontroli na miejscu wyniosła [...] ha. W konsekwencji powstała rozbieżność pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną przez producenta we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną w wyniku prowadzonego postępowania. W wyniku zaistniałej rozbieżności, zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji słusznie odmówił przyznania płatności oraz nałożył sankcje.

Dalej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał i opisał wzór według którego oblicza się procentową różnicę miedzy powierzchnią działek zgłoszonych we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną w wyniki kontroli na miejscu. Wskazał również na treść przepisu art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE)

Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345

z 20.11.2004 r., str. 1 ze zm.) zgodnie z którym, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do jednolitej płatności obszarowej, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się sankcję

w wysokości przypadającej na różnice między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną, która będzie potrącana w kolejnych trzech latach kalendarzowych następujących po roku wykrycia nieprawidłowości.

W odniesieniu do płatności uzupełniających organ odwoławczy wskazał, iż także ze względu na stwierdzone różnice między powierzchnią zadeklarowaną kwalifikowaną działek rolnych zadeklarowanych we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną, wszystkie uzupełniające płatności obszarowe zostały odmówione i została nałożona sankcja, wskazując i opisując przy tym sposób wyliczania procentowej różnicy miedzy powierzchnią działek zgłoszonych we wniosku,a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli na miejscu.

Odnosząc się do zarzutu błędnego ustalenia stanu faktycznego, organ odwoławczy wskazał, iż kontrola została przeprowadzona rzetelnie, przez posiadających odpowiednie kwalifikacje inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR oraz

z wykorzystaniem specjalistycznego sprzętu dającego pewność, iż kontrola dokonana została w sposób prawidłowy, a jej wyniki nie budzą wątpliwości. Dodatkowym dowodem potwierdzającym, iż stan faktyczny dotyczący wielkości działek rolnych zadeklarowanych we wniosku został ustalony prawidłowo jest dokumentacja zdjęciowa, która obrazuje działki rolne opatrzone kodami nieprawidłowości, powodującymi w konsekwencji odmowę przyznania płatności.

Wobec zarzutu nie odniesienia się w decyzji I instancji do zastrzeżeń wniesionych w toku postępowania, organ II instancji wskazał, iż jedynymi zarzutami wniesionymi przez pełnomocnika skarżącego były zarzuty dotyczące prawidłowości przeprowadzenia kontroli na miejscu, wniesione do Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego dnia [...] r. W odpowiedzi na przedstawione zarzuty dnia [...] r. do pełnomocnika skarżącego została wysłana odpowiedź, w której Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR jako organ nadzorujący pracę Biura Kontroli na Miejscu, które było wykonawcą kontroli, ustosunkował się szczegółowo do zarzutów postawionych raportowi z czynności kontrolnych. Podniesione zarzuty skierowane były do Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, na które ten odpowiedział, w związku z czym organ odwoławczy uznał za bezzasadny zarzut nie ustosunkowania się do zarzutów przez Kierownika Biura Powiatowego jako organu I instancji, gdyż ten wydając decyzje w I instancji oparł się na posiadanym materiale dowodowym w postaci protokołu z czynności kontrolnych, natomiast zarzuty podniesione przez pełnomocnika skarżącego zostały wyjaśnione we wcześniejszym stadium postępowania.

Dalej organ odwoławczy wskazał, iż pełnomocnik strony w złożonym odwołaniu powołuje się na wypisy z rejestru gruntów, jako źródło danych na podstawie których skarżący wypełnił wniosek o przyznanie płatności. Tymczasem, jak zostało to opisane w powszechnie dostępnej dla producentów rolnych instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, sam wypis z ewidencji gruntów ma jedynie charakter pomocniczy, ułatwiający wypełnienie wniosku

o przyznanie płatności bezpośrednich. Wynika to z faktu, że dane zawarte

w ewidencji gruntów i budynków są często nieaktualne i nie odzwierciedlają stanu,

w jakim znajdują się poszczególne działki rolne.

Reasumując Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stwierdził, iż decyzja organu I instancji wydana została w oparciu o prawidłowo przeprowadzoną kontrolę na miejscu,

a zawyżenie powierzchni stwierdzone podczas prowadzonego postępowania jest naruszeniem obowiązujących przepisów prawa, i jako takie musi być sankcjonowane.

Zaskarżając decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji w całości.

Powyższej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania :

1) art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), tj. błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż spowodowało wydanie zaskarżonej decyzji,

2) art. 107 § 3 Kpa poprzez brak sporządzenia uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji w sposób adekwatny do przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż spowodowało, że strona postępowania nie zna motywów i przesłanek wydanych decyzji,

3) art. 10 § 1 Kpa poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, a tym samym nie zapewnienie jej czynnego udziału we wszystkich stadiach postępowania, co miało wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi przytoczono argumentację z zastrzeżeń do raportu z czynności kontrolnych. Skarżący wskazał, iż z treści raportu wynika, że zakwestionowano jedynie wielkość powierzchni działek rolnych, którą zgłosił producent we wniosku o przyznanie płatności na rok [...] - kody [...], przy czym dokonując ustaleń w raporcie kontroli w przedmiocie wielkości działek, kontrolujący powinni byli, zmierzyć wielkość i obszar całej zgłoszonej działki rolnej. Dopiero określając wielkość działki powinni byli określić czy działki te spełniają minimalne wymagania utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, a jeżeli by działki te nie spełniały tych wymagań to wskazać - na jakiej powierzchni takich wymagań nie spełniają oraz ocenić wagę wykrytych niezgodności. Jednakże kontrolerzy dokonywali pomiarów działek rolnych, które według nich naocznie nie spełniały minimalnych wymagań określonych w rozporządzeniu.

Skarżący wyjaśnił też, iż na zgłoszonym obszarze hoduje zwierzęta gospodarskie z gatunku jeleniowatych oraz daniele. Specyfika tej hodowli wymaga, aby zwierzęta, które przez okres całego roku przebywają na pastwisku, miały dostęp do rosnących traw (również pod pokrywą śnieżną). Dlatego też w przypadku hodowli jeleniowatych i danieli - pastwiska kosi się jedynie na wiosnę, aby pobudzić wegetacje traw przy czym jak zauważył, w świetle obowiązujących przepisów, pastwiska na których pasą się zwierzęta nie muszą być koszone, aby uznać je za grunty rolne spełniające minimalne wymagania utrzymania ich w dobrej kulturze rolnej. Jednakże kontrolujący nie wzięli powyższego faktu pod uwagę odnośnie działek rolnych [...] i wyłączyli z nich powierzchnie, która to ich zdaniem nie jest wykorzystywana rolniczo. Nieprawidłowo, też zdaniem skarżącego, odmówiono mu płatności w związku z działką rolną [...].

W odniesieniu do działek [...], które wyłączono ze względu na liczbę drzew/krzewów, skarżący powołując się na § 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...]r. w sprawie minimalnych norm wskazał, iż grunty rolne mogą być porośnięte pojedynczymi drzewami i krzewami,

o ile nie wpływają one na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną, a ich liczba nie przekracza 50 sztuk na hektar. Tymczasem, ani z raportu kontroli na miejscu, ani z obu decyzji nie wynika, iż ilość drzew i krzewów na hektar na w/w działkach przekracza 50 sztuk. Z protokołu kontroli przeprowadzonej w terenie wręcz wynika, iż ilość drzew na hektar spełnia wymagania określone przepisami prawa.

W ocenie skarżącego, analiza decyzji organu I instancji, jak i decyzja będąca przedmiotem skargi, nie pozwalają stwierdzić, aby zebrano materiał dowodowy

w sposób wyczerpujący, a jego ocena została dokonana zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 Kpa.

Nadto, zarzucił on organowi II instancji, bardzo pobieżnie rozpatrzenie przedmiotowej sprawy wskazał, że z uzasadnienia decyzji nie wynika, aby organ w ogóle zbadał, czy nałożenie kodów opisujących nieprawidłowości stwierdzone podczas kontroli na miejscu, nastąpiło w sposób prawidłowy, nie wykazał również na jakiej podstawie uznaje, iż pomiar został dokonany w sposób rzetelny. Podkreślił przy tym, że organy administracyjne mają obowiązek działać racjonalnie, a nie – arbitralnie.

Dalej w uzasadnieniu skargi, skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 107 § 3 Kpa poprzez brak sporządzenia uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji

w sposób adekwatny do przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż spowodowało, że strona postępowania nie zna motywów i przesłanek wydanych decyzji.

Zarzut naruszenia art. 10 § 1 Kpa, według skarżącego jest zasadny, gdyż uniemożliwiono mu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów,

a tym samym nie zapewniono mu czynnego udziału we wszystkich stadiach postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżącego wskazał, że ma prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji, bowiem w przeciwnym wypadku nie ma możliwości obrony swoich słusznych interesów przed organem odwoławczym, jak i przed sądem administracyjnym.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i ustosunkowując się do zarzutów skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S.ie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008r. o zmianie ustawy

o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz o opłacie skarbowej

(Dz. U. Nr 44, poz. 262) do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, o których mowa w art. 1, tj. ustawie z dnia 26 stycznia 2007r.

o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U Nr 35, poz. 217

i Nr 99, poz. 666), wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia

w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Ustawa z dnia 29 lutego 2008r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz o opłacie skarbowej weszła w życie z dniem

15 marca 2008r.( art. 13).

W niniejszej sprawie w związku z powyższym do jednolitej płatności obszarowej i płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce) za 2007r. należy stosować ustawę z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U Nr 35, poz. 217 i Nr 99, poz. 666) oraz rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46. poz. 309 ze zm.).

Producent rolny składa wniosek o przyznanie płatności na formularzu udostępnionym przez Agencję.

Skarżący w dniu [...]r. złożył wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok [...], m.in.: jednolitej płatności obszarowej, płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz roślin przeznaczonych na paszę, uprawnianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce). W pkt [...] wniosku skarżący złożył oświadczenie, że znane mu są skutki składania fałszywych oświadczeń z art. 297 § 1 Kodeksu karnego oraz zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności.

Powyższy formularz był częściowo wypełniony przez Agencję (pismo maszynowe) i dostarczony rolnikowi wraz z materiałem graficznym, zgodnie z art. 25 ust. 2 i 3 w/w ustawy, co świadczy, że wnioski o płatności do działek rolnych były składane w latach ubiegłych.

W myśl art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej oraz płatności cukrowej organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (art. 3 ust. 2 w/w ustawy).

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3 w/w ustawy).

Pierwsza zasada określona w art. 3 ust. 2 pkt 1 w/w ustawy jest powtórzeniem zasady praworządności wymienionej w art. 6 Kpa, druga zasada - określona w art. 3 ust. 2 pkt 2 w/w ustawy stanowi odejście od zasady prawdy obiektywnej wymienionej w art. 7 kpa. Organy ARiMR zostały zobowiązane do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w miejsce wynikającego z Kpa obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 Kpa). Ta zmiana zasad i reguł postępowania wyraźnie wskazuje, że zadania organu prowadzącego postępowanie w zakresie obowiązku zgromadzenia, zebrania materiału dowodowego zostały ograniczone w stosunku do ogólnych reguł.

Ogólne zasady postępowania uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego nie regulują problematyki dotyczącej rozłożenia ciężaru dowodu. Ustawa o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej nałożyły na strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu obowiązek przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne ( art. 3 ust. 3).

Wprowadzona do postępowań administracyjnych zasada rozłożenia ciężaru dowodu zmieniła dotychczasowe zasady i reguły postępowania administracyjnego. Konsekwencją tej zasady jest konieczność wzmożenia aktywności stron, bowiem postępowanie w sprawach płatności zostało oparte na dowodach, które będzie przedstawiała strona. Organ nie ma obowiązku, tak jak w Kpa podejmować z urzędu wszelkich środków dowodowych niezbędnych do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań określona w art. 10 § 1 Kpa, w ustawie o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej została wyraźnie ograniczona. W art. 3 ust. 2 pkt 4 w/w ustawy wprowadzono, iż organ prowadzący postępowanie zapewnia stronom na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania, przy czym nie stosuje się art. 81 Kpa ( wyłączono stosowanie tzw. domniemania faktycznego).

Tym samym organ został zwolniony z obowiązku zapewnienia stronie, która nie składa takiego żądania, czynnego udziału w sprawie, w tym możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.

Wobec powyższego, zarzuty skargi związane z naruszeniem art. 77 § 1, art. 80 i art. 10 §1 Kpa są niezasadne.

W niniejszym postępowaniu, strona składała oświadczenia odnośnie złożonego wniosku o przyznanie płatności (notatka i oświadczenie z [...]r.), brała udział w kontroli w dniach od [...]r. (raport z kontroli) i składała zastrzeżenia do raportu kontroli. Jednakże strona nie złożyła żądania określonego w art. 3 ust. 2 pkt 4 w ustawie o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej.

W przedmiotowej sprawie skarżącemu odmówiono przyznania jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych oraz nałożono sankcje. Podstawą takiej decyzji organu był fakt zawyżenia przez skarżącego powierzchni działek rolnych zgłoszonych we wniosku o płatności.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ działał prawidłowo i nie naruszył prawa. Poczynione przez organ ustalenia w zakresie ustalenia różnicy areału gruntów zgłoszonych we wniosku, a uprawnionym do otrzymania w/w płatności znajdują potwierdzenie w raporcie kontroli ( zapis str. [...] raportu przy działce [...]-działka zadrzewiona), jak i w dołączonych fotografiach (płyta CD). Zadrzewienie działek [...] wynika już z załącznika graficznego złożonego przez skarżącego do wniosku o płatności.

Do obowiązków rolnika należy wskazanie dokładnych obszarów działek rolnych, jeśli ubiega się o pomoc finansową do nich, przy czym działki rolnej nie można utożsamiać z obszarem działki ewidencyjnej, opisanej w wypisie z rejestru gruntów.

Sądowi znane są wyroki NSA z dnia [...]r., sygn. akt [...] i z dnia [...]r. [...] (www.orzeczenia.nsa.gov.pl), jednakże nie podziela poglądów tam wypowiedzianych, utożsamiających działkę rolną z działką ewidencyjną.

Podstawowym aktem prawa krajowego regulującym problematykę płatności była w niniejszej sprawie ustawa z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej / Dz. U Nr 35, poz. 217 i Nr 99, poz. 666/.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 w/w ustawy, rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143b ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, jeżeli:

1) posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku XX do rozporządzenia Komisji (WE)

nr 1973/2004;

2) utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

W myśl art. 2 pkt 1 w/w ustawy, działka rolna w pojęciu ustawy oznacza działkę w rozumieniu art. 2 pkt 1a rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha.

Podobnie pojęcie działki rolnej zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 7 ustawy

z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U.

z 2004r., Nr 10, poz. 76).

Działka ewidencyjna stanowi jednostkę powierzchni kraju dla celów ewidencji gruntów i budynków, która uregulowana jest ustawą z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( Dz. U. z 2005r., Nr 240, poz. 2027 ze zm.).

Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego

i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

(Dz. U. Nr 38, poz. 454), działka ewidencyjna stanowi ciągły obszar gruntu położony

w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony

z otoczenia za pomocą linii granicznych.

Ewidencja gruntów i budynków obejmuje, m.in. informacje dotyczące gruntów, ich położenia, granic powierzchni, rodzaju użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbioru dokumentów.

Użytki gruntowe dzielą się na użytki rolne:

1/ grunty orne, sady, łąki trwałe, pastwiska trwałe i grunty rolne zabudowane, grunty pod stawami, rowy;

2/ grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzewione;

3/ grunty zabudowane i zurbanizowane;

4/ użytki ekologiczne;

5/ nieużytki;

6/ grunty pod wodami

7/ tereny różne.

Działki rolne mogą być zlokalizowane tylko na niektórych użytkach rolnych, co oznacza, że nie są to tożsame pojęcia. Tym samym nie można pojęcia działki ewidencyjnej bez względu na znajdujący się na niej rodzaj użytku rolnego traktować jako równoznacznego z pojęciem działki rolnej. Relacje pomiędzy działką rolną, a działką ewidencyjną mogą się różnie kształtować. Działka rolna może, ale nie musi zajmować całej powierzchni działki ewidencyjnej, może też być położona na kilku graniczących ze sobą działkach ewidencyjnych, może także na jednej działce ewidencyjnej znajdować się kilka działek rolnych. To rolnik decyduje ile działek rolnych, o jakiej wielkości i z jakim rodzajem uprawy, położonych na jakich działkach ewidencyjnych zgłosi we wniosku o płatności. Dane dotyczące działek ewidencyjnych umożliwiają ustalenie i zlokalizowanie położonych na nich działek rolnych.

Wypis z ewidencji gruntów i budynków pomimo, że jest dokumentem urzędowym nie może być traktowany jako najważniejsze źródło dowodowe, co do posiadanych przez rolnika działek rolnych, ponieważ nie zawiera żadnych danych dotyczących działek rolnych.

Źródłem wszelkich danych związanych z działkami rolnymi jest wniosek strony o przyznanie płatności, a jednym z podstawowych sposobów zweryfikowania podanych danych jest przeprowadzanie kontroli na miejscu. Zgodnie z art. 22 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 118/2004 z 23 stycznia 2004r., zmieniającym rozporządzenie (WE) nr 2419/2001, powierzchnia działek rolnych jest ustalana na podstawie wszelkich odpowiednich metod wyznaczonych przez właściwy organ. Kontrola na miejscu i wykonywanie w jej trakcie za pomocą różnych metod pomiary są rozstrzygającym sposobem ustalenia, jakie są faktyczne dane dotyczące podanych we wniosku działek rolnych. Nie są mierzone działki ewidencyjne, lecz działki rolne, bowiem to do tych terenów przysługują płatności obszarowe.

O obszarze działek rolnych decydują rolnicy, a weryfikuje się go za pomocą, m.in. zdjęć lotniczych, map cyfrowych, oświadczeń rolników oraz pomiarów przeprowadzanych w gospodarstwach rolników. Tym samym raport z kontroli ma decydujące znaczenie jeśli chodzi o dane dotyczące działek rolnych.

Podanie przez rolnika we wniosku o przyznanie płatności powierzchni gruntów zgodnie z aktualnymi danymi zawartymi w ewidencji gruntów nie oznacza, że wniosek został poprawnie złożony, a zawarte w nim dane zgodne są z danymi faktycznymi dotyczącymi działek rolnych (por. glosa Elżbiety Kremer do wyroku NSA z dnia 9 stycznia 2008r., sygn. II GSK 295/07, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 1/2009).

Wobec powyższego nie można zgodzić się z zarzutem skargi, że skarżący działał prawidłowo podając powierzchnie działek rolnych w oparciu o dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Skarżący wniósł zastrzeżenia do raportu kontroli i otrzymał na nie odpowiedź. Organ wyjaśnił, że kontrolę na miejscu przeprowadzała w imieniu Agencji firma, zatrudniająca osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje i posługujące się specjalistycznym sprzętem. W raporcie, jak i graficznych załącznikach działki rolne zostały opisane wraz wykrytymi nieścisłościami. Rolnik składając wniosek o płatności powinien wskazać prawidłowy obszar działek rolnych, pomniejszony, m.in. o obszar zadrzewiony, stawów, dróg dojazdowych do pól.

Powołanie się przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na instrukcję wypełnienia wniosku o płatności jest nieprawidłowe, bowiem instrukcja nie jest źródłem prawa, lecz ma jedynie informacyjny charakter, pomocniczy dla rolników wypełniających taki wniosek. Powyższe nie miało jednak wpływu na wynik sprawy.

Sąd nie podzielił zarzutu skargi związanego z naruszeniem art. 107 § 3 Kpa

w uzasadnieniu wskazano jakie i o ile działki rolne miały zawyżoną lub zaniżoną powierzchnię w stosunku do powierzchni zgłoszonej we wniosku o płatności. Zgodzić należy się z organem, że po ustaleniu zawyżenia powierzchni działek rolnych nie ma potrzeby ustalania czy działki rolne utrzymywane były zgodnie z normami minimalnymi, bowiem już samo ustalenie zawyżenia powierzchni tych działek ponad określony procent wynikający z rozporządzeń Komisji (WE), powołanych w zaskarżonej decyzji wyklucza otrzymanie przez rolnika przedmiotowych płatności.

W niniejszej sprawie stwierdzona różnica pomiędzy obszarem zgłoszonych przez Skarżącego we wniosku działek a obszarem działek uprawnionych do otrzymania w/w płatności przekroczyła 50 %, dlatego też organ odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcje. Spełnione zostały przesłanki z art. 138 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) NR 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców i art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników.

W ocenie Sądu, sankcje wyliczono prawidłowo.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.