Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 208/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 36 ust. 1 pkt 10; art. 41a ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2336
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 352 poz 9
law: Rozporządzenie Komisji UE nr 1408/2013 z 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej  do pomocy de minimis w sektorze rolnym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędziowie WSA Ewa Kowalczyk WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Protokolant referent Marcin Ścibor po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 lipca 2019 r. sprawy ze skargi B. C. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2019 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U z 2019 r., poz. 299 z poźn. zm.) oraz rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013r. w sprawie zastosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej (Dz.U.UE.L.2013.352.9 z dnia 24 grudnia 2013 r.), Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił B. C. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 2010.[...] do 2018.[...] w kwocie [...]zł, w tym:

- na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie za 2010.2/06-2018.[...] w kwocie [...]zł (należność główna [...] zł, odsetki [...] zł),

- na ubezpieczenie emerytalno - rentowe za 2010.[...] - 2018.[...] w kwocie [...]zł (należność główna [...] zł, odsetki [...] zł) w ramach pomocy de minimis, ze względu na brak przesłanek określonych w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie zastosowania art.107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

We wniosku zawartym w piśmie z dnia [...] lutego 2019 r. B. C. wniosła o umorzenie zaległości wobec Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.

W uzasadnieniu wniosku B. C. podniosła, że otrzymuje z ZUS świadczenie po zmarłym mężu w kwocie [...]zł i jest to jedyny dochód, z którego utrzymuje się również niepełnosprawny syn skarżącej P. C.. Renta syna niemal w całości jest wydawana na leki i leczenie oraz dojazdy do klinik - między innymi do L. i W.. B. C. wskazała, że ma zobowiązania względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż przejęła długi po zmarłym mężu B. C. i toczy się postępowanie dotyczące przeniesienia odpowiedzialności za zaległości.

Po przeprowadzeniu postępowania zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2019 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił umorzenia należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że w dniu [...] września 2015 r. zostały złożone dokumenty w sprawie objęcia B. C. i jej męża B. C. ubezpieczeniem społecznym rolników, wobec posiadania gospodarstwa rolnego na terenie gminy B. P. o powierzchni 2,2443 ha fizycznych, co stanowi 2,2544 ha przeliczeniowych oraz niepodlegania innemu ubezpieczeniu społecznemu. W dniu [...] października 2015 r. zostały wydane decyzje o objęciu B. C. ubezpieczeniem społecznym rolników od dnia [...] września 2001 r. oraz B. C. od dnia [...] września 2015 r.

W związku z powstałym w ten sposób zadłużeniem B. C. wniosła o rozłożenie zaległości na raty. W dniu [...] stycznia 2016 r. została wydana decyzja o przyznaniu ulgi w spłacie należności. Z powodu niedotrzymania warunków układu ratalnego w dniu [...] maja 2018 r. została wydana decyzja o wygaśnięciu wyżej wymienionej decyzji oraz zostało wystawione upomnienie. Po otrzymaniu upomnienia B. C. ponownie wystąpiła o rozłożenie zadłużenia na raty, wskazując na trudną sytuacją materialną powstałą po śmierci męża, co nastąpiło w dniu [...] lutego 2018 r. W związku z ponownym niedotrzymaniem warunków układu ratalnego w dniu [...] grudnia 2018 r. nastąpiło zerwanie tego układu. Tytuł wykonawczy został skierowany do Urzędu Skarbowego celem wyegzekwowania zadłużenia za okres od 2010.[...] do 2018.[...].

Organ podniósł, że B. C. pobiera rentę rodzinną z ZUS, a w wyniku przeprowadzonej w dniu [...] lutego 2019 r. wizytacji w gospodarstwie rolnym ustalono, iż w gospodarstwie skarżącej nie wystąpiły zdarzenia losowe oraz okoliczności mające wpływ na stan rozliczeń.

Powołując się na powyższe okoliczności oraz podkreślając, że zadłużenie, którego dotyczy wniosek, jest objęte postępowaniem egzekucyjnym, organ stwierdził brak przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku o umorzenie.

Organ wskazał, że jednocześnie B. C. nie spełnia warunków określonych w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie zastosowania art.107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej.

Organ podkreślił, że strona została poinformowana o możliwości zapoznania się z zebranymi w sprawie dowodami stanowiącymi podstawę podjęcia decyzji i nie zgłosiła żadnych zastrzeżeń.

B. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] marca 2019 r., zarzucając naruszenie zaskarżoną decyzją przepisów art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 41a ustawy o z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.

B. C. nie zgodziła się ze stwierdzeniem niewystąpienia zdarzeń losowych i braku przesłanek warunkujących podjęcie pozytywnej decyzji w sprawie umorzenia należności.

Skarżąca podniosła, że w dniu [...] lutego 2018 r. zmarł jej mąż B. C.. Jego śmierć uznać należy za zdarzenie losowe, które miało istotny wpływ na zdolność skarżącej do spłaty należności. Z chwilą śmierci B. C. skarżąca straciła całkowicie zdolność do spłaty należności z tytułu zaległych składek. Gospodarstwo aktualnie nie przynosi dochodów na poziomie latach ubiegłych. Ponadto skarżąca jest zadłużona w ZUS i utrzymuje się wyłącznie z renty rodzinnej.

Skarżąca zarzuciła pominięcie przy ustalaniu podstawy faktycznej decyzji zdarzenia w postaci śmierci jej męża i wpływu tego zdarzenia na możliwość umorzenia należności.

W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości wykładni i zastosowania norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Po dokonaniu według wskazanych reguł kontroli decyzji zaskarżonej w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ramach materialnoprawnej podstawy zaskarżonej decyzji organ powołał w jej sentencji art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U z 2019 r. poz. 299 z późn. zm.) oraz – bez podania jednostki redakcyjnej – przepisy rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie zastosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej (Dz.U.UE.L.2013.352.9 z dnia 24 grudnia 2013 r.).

Na mocy powołanego w ramach podstawy prawnej zaskarżonej decyzji przepisu art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części.

W świetle przepisu art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników podstawową przesłanką jego zastosowania jest wystąpienie ważnego interesu zobowiązanego uzasadniającego umorzenie należności. Zgodnie z ugruntowanym już stanowiskiem w kwestii rozumienia tego pojęcia ważny interes w umorzeniu należności z tytułu składek ze względu na trudną sytuację materialną ubezpieczonego istnieje wtedy, gdy pomiędzy obowiązkiem zapłaty należności i jego sytuacją materialną zachodzi związek tego rodzaju, że wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego podstawowych potrzeb życiowych, a zwłaszcza gdy zapłata należności zagrażałaby podstawom egzystencji osoby podlegającej ubezpieczeniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2010 r. sygn. akt II GSK 1061/09).

Ustalenia i ocena organu winny zatem koncentrować się na zbadaniu, czy zapłata należności nie spowoduje zagrożenia dla możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych zobowiązanego. Powyższe wymaga dokonania i przedstawienia w uzasadnieniu decyzji szczegółowej analizy sytuacji finansowej wnioskodawcy, określenia źródła jego dochodów oraz wielkości wydatków niezbędnych dla egzystencji zobowiązanego i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe oraz określenia relacji pomiędzy tymi wielkościami. Nie wystarcza przedstawienie dochodów i wydatków zobowiązanego, ale konieczne jest ich zbilansowanie i wykazanie, że po zaspokojeniu podstawowych dla egzystencji potrzeb dysponuje on środkami pozwalającymi na uregulowanie należności. Za przyjęciem wystąpienia ważnego interesu ubezpieczonego może bowiem przemawiać niemożność zapłacenia składek rozumiana jako absolutny brak środków na jej realizację albo też brak środków na zapłatę bez uszczuplenia podstawowych potrzeb życiowych. Ważny interes zobowiązanego może zachodzić zatem także wówczas, gdy wskutek niskich dochodów wnioskodawca nie jest w stanie pogodzić obowiązku zapłaty należności z koniecznością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Jednocześnie trzeba zwrócić uwagę, że ustawodawca w przepisie art. 41a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników posłużył się sformułowaniem "może umorzyć", które wskazuje, że podejmowane na tej podstawie prawnej decyzje, w tym w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznanie oznacza przyznanie organowi administracji przy podejmowaniu decyzji pewnego stopnia swobody, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. Od oceny organu zależy więc czy wydana zostanie decyzja umarzająca należność w całości lub w części.

Cechą specyficzną instytucji uznania jest to, że decyzja wydana w tym trybie nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia celowości. Nie oznacza to jednak wyłączenia decyzji uznaniowych całkowicie spod kontroli sądowej. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego dotyczy prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z regułami postępowania zawartymi w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., tzn. czy organ w sposób prawidłowy ustalił i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności. Wybór treści rozstrzygnięcia przez organ nie może być bowiem dowolny, ale musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 2875/95, Wokanda 1996/6/32). Podkreślić należy, że podstawę dla ustaleń organu może stanowić tylko postępowanie administracyjne przeprowadzone w zgodzie z zasadami określonymi w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego.

Przepis art. 7 k.p.a. stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego – zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością.

Zgodnie zaś z przepisami art. 77 § 1 i 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego.

Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.) - winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym - stosownie do treści art. 107 k.p.a. - jej integralną część, której zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Zgodnie z nakazem wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Braki w tym zakresie uzasadnienia decyzji o charakterze uznaniowym uniemożliwiają - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego. Swobodne uznanie nie może być bowiem tożsame z dowolnością. Przy tym przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a.

Mając powyższe na względzie należało stwierdzić, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego została podjęta z naruszeniem przepisów proceduralnych: art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, jak również art. 107 § 3 k.p.a. – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wydając zaskarżoną decyzję organ nie wykonał obowiązków spoczywających na nim na mocy przytoczonych wyżej przepisów. Lakoniczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera jakiejkolwiek oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Brak w nim także wymaganych ustaleń w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, jak również ich pełnej oceny prawnej, którą organ kierował się podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie odmawiające umorzenia należności z tytułu składek.

Z uzasadnienia decyzji wynika jedynie, że B. C. podlega ustawowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,2443 ha fizycznych, co odpowiada 2,2544 ha przeliczeniowych oraz, że na skutek niedotrzymania warunków układu ratalnego nastąpiło zerwanie tego układu, w związku z czym skierowano tytuł wykonawczy do Urzędu Skarbowego celem wyegzekwowania należności objętych wnioskiem o umorzenie.

Odmawiając uwzględnienia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek organ podniósł wyłącznie, że skarżąca pobiera rentę rodzinną z ZUS po zmarłym w dniu [...] lutego 2018 r. mężu oraz, że w toku wizytacji przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym ustalono, iż nie wystąpiły zdarzenia losowe oraz okoliczności mające wpływ na stan rozliczeń, a należności objęte wnioskiem są objęte postępowaniem egzekucyjnym.

Przywołane ustalenia i argumentacja organu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie czynią zadość wymogom uzasadnienia decyzji administracyjnej określonym w art. 107 § 3 k.p.a. i w żadnym razie nie wystarczają do przyjęcia, iż organ rozpatrzył sprawę w zgodzie z zasadami wynikającymi z przywołanych wyżej przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz podjął rozstrzygnięcie nie przekraczając granic swobodnego uznania.

W uzasadnieniu decyzji brak ustaleń pozwalających na realną ocenę czy możliwości płatnicze skarżącej pozwalają na uiszczenie należności, a zatem czy po stronie skarżącej występuje albo nie występuje ważny interes w rozumieniu art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Natomiast w sytuacji wydania decyzji opartej na powołanej podstawie prawnej, obowiązkiem organu było rozważnie wynikających z niego przesłanek umorzenia należności i poczynienie w tym celu niezbędnych ustaleń oraz ich szczegółowe przedstawienie w uzasadnieniu decyzji. Obowiązkiem organu było także odniesienie się do okoliczności powoływanych przez wnioskodawczynię dla uzasadnienia wniosku. Organ w niniejszej sprawie nie sprostał jednak tym obowiązkom.

W zakresie sytuacji majątkowej skarżącej organ ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że skarżąca posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 2,2443 ha fizycznych (2,2544 ha przeliczeniowych) oraz pobiera rentę rodzinną. Organ w uzasadnieniu decyzji nie ustalił jednak wielkości dochodów uzyskiwanych z tego tytułu przez skarżącą. Organ w żaden sposób nie odniósł się także do podnoszonej przez B. C. okoliczności, iż ze środków uzyskiwanych przez nią z tytułu renty rodzinnej utrzymuje się również niepełnosprawny syn skarżącej P. C., którego własne świadczenie rentowe przeznaczane jest w całości na koszty leczenia. Organ w uzasadnieniu decyzji w ogóle nie ustalił wielkości wydatków w gospodarstwie domowym skarżącej. Całkowicie pominął też okoliczność stanu zdrowia B. C., która w protokole z wizytacji wskazywała, iż od czasu śmierci męża leczy się na depresję i zapalenie stawów, a śmierć męża traktuje jako nadzwyczajne wydarzenie wpływające na możliwość spłaty należności. Organ nie wyjaśnił także akcentowanej przez skarżącą kwestii jej zobowiązań względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z tytułu następstwa po zmarłym mężu, oraz wpływu tej okoliczności na sytuację majątkową skarżącej.

Zadaniem organu było dokonanie oceny wniosku o umorzenie należności z tytułu składek z uwzględnieniem przesłanek z art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Podstawę takiej oceny winny stanowić wyczerpujące ustalenia faktyczne w zakresie tych wszystkich okoliczności, które mają wpływ na możliwość zaistnienia ważnego interesu wnioskodawcy. Organ zaniechał jednak wszechstronnego ustalenia istotnych okoliczności faktycznych niniejszej sprawy oraz nie odniósł się do twierdzeń skarżącej w zakresie tego rodzaju okoliczności. Odmawiając uwzględnienia wniosku organ w uzasadnieniu decyzji nie wyjaśnił również, które warunki, w świetle rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013, nie zostały w sprawie spełnione.

Wskazane uchybienia prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja administracyjna została wydana z naruszeniem zasad wyrażonych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. ze względu na okoliczności przewidziane w art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, który to przepis stanowił podstawę rozstrzygnięcia. Braki w ustaleniach organu nie pozwalają na przyjęcie prawidłowego rozważenia przez organ wynikającej z art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników podstawowej przesłanki jego zastosowania w postaci wystąpienia ważnego interesu zobowiązanego uzasadniającego umorzenie należności. Dopiero w oparciu o pełne ustalenia organ może stwierdzić czy nie zachodzi powołana przesłanka umorzenia należności, a w przypadku stwierdzenia, iż taka przesłanka jest spełniona, rozważyć czy zasadnym jest ich umorzenie.

Wymaga jednocześnie podkreślenia, że ustalenie stanu faktycznego sprawy jest obowiązkiem organu w postępowaniu administracyjnym. Sąd administracyjny nie jest natomiast uprawniony do czynienia własnych ustaleń stanu faktycznego sprawy administracyjnej, a jedynie powołany jest do kontrolowania prawidłowości oceny dowodów oraz wyprowadzonych z niej ustaleń dokonanych przez organ. To również do organu należy rozważenie, w ramach przewidzianego ustawą o ubezpieczeniu społecznym rolników uznania administracyjnego, czy zasadne jest umorzenie należności z tytułu składek w określonych okolicznościach faktycznych sprawy.

W sytuacji zaś niedokonania istotnych ustaleń faktycznych organ nie miał rzeczywistej możliwości oceny czy po stronie skarżącej występuje ważny interes w rozumieniu art. 41a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, który czyniłby uzasadnionym rozważenie przez organ umorzenia należności w ramach uznania administracyjnego. Tym samym zaskarżona decyzja nosi cechy dowolności.

Rozpatrując sprawę ponownie organ uwzględni powyższe wskazania i zgodnie z regułami art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poczyni ustalenia pozwalające na ocenę kwestii zaistnienia ważnego interesu skarżącej w umorzeniu należności i mając na względzie możliwości płatnicze wnioskodawczyni oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego ponownie rozważy zasadność wniosku o umorzenie należności.

Ponadto organ jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.).

Rozstrzygając w sprawie organ będzie też kierował się treścią art. 107 § 3 k.p.a., który wymaga, aby uzasadnienie faktyczne decyzji zawierało wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, co oznacza powołanie konkretnych jednostek redakcyjnych danego aktu prawnego oraz precyzyjne wskazanie i wyjaśnienie, w powiązaniu ze wskazanymi przepisami prawa, tych przesłanek wynikających z przepisów prawa, których spełnienie albo niespełnienie stało się podstawą wydania decyzji o określonej treści.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.