Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1000/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 21
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.), Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2017 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...]r. nr [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej K.p.a.) oraz art. 21, art. 23a ust. 9 i art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1 oraz ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm., dalej ustawa albo ustawa o świadczeniach rodzinnych lub u.ś.r.) uznał zasiłki rodzinne wraz z dodatkami wypłacone M.N., zam. [...] (uprzednio [...]), w okresie od 1 kwietnia 2011 r. do 31 października 2011 r. w łącznej wysokości 2476,00 zł za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne oraz zobowiązał do ich zwrotu w terminie 30 dni od dnia, gdy decyzja stanie się ostateczna w wysokości 2476 zł łącznie z ustawowymi odsetkami.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wyjaśnił, że na podstawie art. 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych pełni funkcję instytucji właściwej w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach UE oraz EOG. Zaznaczył, że decyzją Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r. Nr [...] M.N. otrzymała świadczenia rodzinne na dziecko J.W. na okres zasiłkowy 2010/2011. Zdaniem organu w sprawie, od dnia 1 kwietnia 2011 r. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie świadczeń rodzinnych, o czym poinformował Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w T. Na tej podstawie, decyzją Prezydenta Miasta T. w dniu [...]r. Nr [...] uchylona została od dnia 1 kwietnia 2011 r. decyzja z dnia [...] r. Nr [...], a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymało tę decyzję w mocy. Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa [...], po przekazaniu mu akt sprawy wezwał stronę do uzupełnienia wniosku w wyznaczonym terminie pod rygorem pozostawienia podania bez rozpatrzenia. Strona nie uzupełniła wniosku, zatem została poinformowana, że jej wniosek o ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych pozostał bez rozpatrzenia. Jednakże wnioskodawczyni zostały wypłacone świadczenia rodzinne na postawie decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta T., która została uchylona. W dalszej części organ wskazał na art. 23a ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych i wyjaśnił, że wszczął postępowanie w sprawie ustalenia, czy świadczenia rodzinne wypłacone M.N. w okresie od dnia 1 kwietnia 2011 r. do dnia 31 października 2011 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi. Ponadto wskazał na art. 30 ust. 2 ustawy podając, że ojciec dziecka J.W. – K.W. od dnia 1 kwietnia 2011 r. zamieszkiwał na terenie [...], gdzie od września 2011 r. wykonywał działalność zawodową i był uprawniony do ubiegania się, na mocy przepisów wspólnotowych, o zagraniczne świadczenia rodzinne na zamieszkałe w Polsce dziecko. Marszałek jednocześnie wskazał na orzecznictwo sądów administracyjnych i wyjaśnił, że strona, składając w dniu 17 września 2010 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych w druku tego dokumentu podpisała pouczenie o konieczności niezwłocznego poinformowania organu wypłacającego świadczenia o każdej zmianie w jej sytuacji materialnej i rodzinnej mającej wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Wnioskodawczyni oświadczyła także, że zapoznała się z warunkami uprawniającymi do świadczeń rodzinnych. Ponadto pouczenie o podobnej treści zawarte było również w decyzji z dnia [...] r., zatem strona miała świadomość obowiązku niezwłocznego zgłoszenia faktu wyjazdu ojca dziecka poza granice kraju i podjęcia tam pracy zarobkowej. Pomimo tego nie poinformowała MOPS w T. o wyjeździe i późniejszym podjęciu przez ojca dziecka zatrudnienia na terenie [...] oraz o wysokości dochodu uzyskanego z tego tytułu. Organ podniósł, że na jego wezwanie strona nie przedłożyła wymaganych dokumentów, co uniemożliwiło ustalenie uprawnień strony do świadczeń rodzinnych przez organ właściwy w sprawie. Wobec powyższego ustalił, że świadczenia rodzinne wypłacone stronie w okresie od dnia 1 kwietnia 2011 r. do dnia 31 października 2011 r. są nienależnie pobranymi świadczeniami rodzinnymi określonymi w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Strona pobrała świadczenia rodzinne na syna J.W. w łącznej kwocie 2476 zł i na kwotę tę złożyły się: zasiłek rodzinny w wysokości 68 zł pobierany przez okres 7 miesięcy, dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w kwocie 400 zł pobierany przez okres 5 miesięcy. Poinformował również stronę o treści art. 30 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W odwołaniu pełnomocnik skarżącej zaskarżył powyższą decyzję w całości oraz zarzucił mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez ich zastosowanie w sytuacji, gdy w sprawie nie nastąpiły jakiekolwiek zmiany mające wpływ na prawo do świadczeń. Jednocześnie zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że od dnia 1 kwietnia 2011 r. w zakresie świadczeń rodzinnych strona podlegała ustawodawstwu innego państwa członkowskiego UE oraz naruszenie prawa procesowego tj. art. 7 Kpa poprzez niewłaściwe zastosowanie w zakresie wyznaczającym materialnoprawną zasadę uwzględniania przy załatwianiu spraw indywidualnych interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz zobowiązującym do wszechstronnego rozważenia wszelkich okoliczności faktycznych. W uzasadnieniu napisał, iż błędem jest przyjęcie, że od dnia 1 kwietnia 2011 r. w zakresie świadczeń rodzinnych strona podlegała ustawodawstwu innego państwa członkowskiego UE. Podniósł także, że w okresie tym strona przebywała na terenie kraju, o czym świadczą załączone do odwołania dokumenty, w szczególności fakt zarejestrowania w urzędzie pracy. Wyjaśnił, że skarżąca wyjechała z Polski dopiero w dniu 26 stycznia 2013 r., zatem w okresie, którego nie dotyczyła zaskarżona decyzja. Wskazał, że w sytuacji strony nie nastąpiły żadne zmiany uzasadniające zastosowanie art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a K.W. dopiero od września 2011 r. wykonywał działalność zawodową na terenie [...] i strona nie uzyskiwała od niego jakichkolwiek świadczeń lub od organu na terenie [...]. Podkreślił, że ojciec dziecka – K.W. nie był uprawniony do ubiegania się o świadczenia rodzinne na mocy przepisów wspólnotowych o zagraniczne świadczenia rodzinne, gdyż strona nie pozostaje z nim w związku małżeńskim, tym samym nie był on osobą uprawnioną w świetle obowiązujących na terenie [...] przepisów, do świadczeniach rodzinnych. W ocenie pełnomocnika zakwestionowana decyzja jest krzywdząca i niezrozumiała dla strony. Podniósł powołując się na art. 7 Kpa, że organ administracji nie uwzględnił przy załatwianiu sprawy indywidualnego interesu strony stawiając wyżej interes społeczny. Zarzucił, że nie zostali przesłuchani najbliżsi sąsiedzi strony co do ustalenia miejsca jej zamieszkania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...]r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny oraz zastosowane regulacje prawne. Wskazał, że strona w dniu 17 września 2010 r. wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych na dziecko J.W. wyjaśniając, że rodzinę tworzy wraz z synem i jego ojcem K.W. W punkcie VII wniosku strona poświadczyła własnoręcznym podpisem złożonym w dniu 16 września 2011 r. oświadczenie stwierdzające, że powyższe dane zawarte we wniosku są prawdziwe, nadto pouczenie o tym, że w przypadku zmiany liczby członków rodziny, wyjazdu członka rodziny poza granice RP, z wyjątkiem wyjazdu lub pobytu turystycznego, leczniczego lub podjęciem przez dziecko kształcenia poza granicami RP, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do zasiłku rodzinnego, zwłaszcza ukończenia przez dziecko 25 roku życia, osoba ubiegająca się jest zobowiązana niezwłocznie powiadomić o tych zmianach podmiot realizujący świadczenia rodzinne. Po przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia [...] r. przyznano stronie świadczenia rodzinne. Zdaniem Kolegium odwołująca była zobowiązana z mocy art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych do niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenia rodzinne o wystąpieniu zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Obowiązku tego strona nie spełniła, gdyż nie powiadomiła organu pierwszej instancji niezwłocznie o tym, że od dnia 1 kwietnia 2011 r. członek rodziny K.W. - ojciec dziecka J.W. przebywa na terenie [...], oraz o tym, że od dnia 31 września 2011 r. wykonuje w [...] działalność zawodową. Strona była świadoma tego, że ciąży na niej taki obowiązek, bowiem informacja na ten temat była zawarta zarówno w złożonym wniosku, jak i decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. Nr [...]. O fakcie tym Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w T. dowiedział się dopiero po uzyskaniu pisma Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa [...] w K. z dnia [...] r. Nr [...]. Wobec tego strona pobrała nienależne jej świadczenia rodzinne za okres od dnia 1 kwietnia 2011 r. do dnia 31 października 2011 r. i organ pierwszej instancji zasadnie na mocy art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych orzekł o świadczeniach nienależnie pobranych. Kwota powyższych świadczeń wynosi 2 476, 00 zł i na kwotę tę złożyły się: zasiłek rodzinny w wysokości 68 zł pobierany przez okres 7 miesięcy, dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w kwocie 400 zł pobierany przez okres 5 miesięcy. Zwrot świadczeń nienależnie pobranych orzeczony został zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Kolegium odnosząc się do okoliczności podniesionych w odwołaniu wyjaśniło, że w niniejszej sprawie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie nie z tego powodu, że organ pierwszej instancji bezzasadnie przyjął jakoby strona od dnia 1 kwietnia 2011 r. przebywała w [...]. W sprawie prawidłowo ustalono, że strona wraz z synem do [...] wyjechała dopiero w dniu 26 stycznia 2013 r. Przepisy o koordynacji mają zastosowanie od tej daty z uwagi na fakt, że od dnia 1 kwietnia 2011 r. ojciec dziecka – K.W. tworzący wraz ze stroną i ich synem rodzinę, wyjechał do [...] (art. 23 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Od tej daty organem właściwym do rozpatrzenia wniosku strony z dnia 17 września 2010 r. za okres do dnia 30 października 2011 r. (tj. do końca okresu zasiłkowego) był Marszałek Województwa [...], który wezwał stronę do uzupełnienia wniosku, czego jednakże strona nie uczyniła. Gdyby strona wniosek uzupełniła, wówczas Marszałek rozpatrzyłby wniosek strony na podstawie art. 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dodatkowo Kolegium wyjaśniło, że strona wraz z rodziną podlegała ustawodawstwu [...] w zakresie świadczeń rodzinnych dopiero od dnia 26 stycznia 2013 r., a w okresie od dnia 1 kwietnia 2011 r. do dnia 25 stycznia 2013 r. podlegała przepisom o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, z uwagi na to, że członek rodziny - ojciec dziecka przebywał na terenie [...] (a strona wraz z dzieckiem przebywali w kraju) i bez znaczenia pozostaje fakt, że podjął on zatrudnienie dopiero z dniem 31 września 2011 r. Jeśli K.W. nie był uprawniony do świadczeń rodzinnych na terenie [...], to strona otrzymałaby te świadczenia na terenie kraju, gdyby na wezwanie organu właściwego w sprawie świadczeń rodzinnych obejmujących okres od dnia 1 kwietnia 2011 r. do dnia 31 października 2011 r. uzupełniła złożone podanie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik skarżącej zaskarżył decyzję organu odwoławczego w całości oraz powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 30 ust. 2 pkt 1 i art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez ich zastosowanie w sytuacji, gdy w sprawie nie wystąpiły zmiany okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Dalej zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że od dnia 1 kwietnia 2011 r. tj. od dnia zamieszkania K.W. na terenie [...] Prezydent Miasta T. nie był właściwy do wypłaty świadczeń oraz, że skarżąca miała świadomość zaistnienia okoliczności powodujących ustanie przysługujących świadczeń rodzinnych nadto, że była w sposób właściwy wezwana do uzupełnienia wniosku w sprawie świadczeń rodzinnych na syna J.W. Zawarł także zarzut naruszenia art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 Kpa. Pełnomocnik wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, o stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu oraz o zasądzenie od Kolegium kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji do ponownego rozpoznania przez ten organ. Nadto wniósł o dopuszczenie dowodu z wydruku ze strony internetowej [...] oraz [...].

Autor skargi podniósł, że nie jest prawdą jakoby skarżącą tworzyła wraz z K.W. rodzinę, co wynika z wniosku, w którym zostały podane odrębne adresy zamieszkania skarżącej i ojca dziecka. Wobec tego wyjazd K.W. nie miał wpływu na ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych na dziecko J.W. K.W. podjął pracę na terenie Irlandii dopiero z końcem września 2011 r. i w związku z tym nie był uprawniony do jakichkolwiek świadczeń na rzecz syna na terenie [...], gdyż nie posiadał numeru PPS. Zdaniem pełnomocnika nawet gdyby K.W. mógł uzyskać wcześniej przedmiotowy numer, nie byłby uprawniony do świadczeń, bowiem do ich pobierania była uprawniona matka dziecka. W ocenie pełnomocnika pouczenia zawarte we wniosku oraz decyzji ustalającej prawo do świadczeń rodzinnych były dla skarżącej niezrozumiałe i nie wyjaśniały w sposób czytelny obowiązków, jakie na nią zostały nałożone i na poparcie powyższej okoliczności przytoczył wyroki sądów administracyjnych. Pełnomocnik podniósł, że w sprawie nie zachodzą jakiekolwiek okoliczności z art. 30 ust. 2 pkt 1 i art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych powodujące ustanie prawa do świadczeń rodzinnych. Ponadto wbrew ustaleniom organu, skarżąca nie otrzymała pisma z dnia 8 maja 2015 r., zatem nie mogła dostarczyć dokumentów wskazanych w tym piśmie w zakreślonym 14 dniowym terminie. Reasumując pełnomocnik skarżącej napisał, że powyższe uchybienia wskazują na naruszenie art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 Kpa oraz prawa materialnego tj. art. 23a, art. 30 ust. 2 pkt 1 i art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż nie zostały uwzględnione przepisy "antykumulacyjne" z rozporządzeń 1408/71 i nr 574/72.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podniósł nadto, że składając wniosek o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych na syna J.W. skarżąca wskazała następujące osoby, z którymi tworzy rodzinę: siebie jako wnioskodawcę, syna J.W. oraz K.W. - ojca dziecka, co wynika z akt sprawy i jest to zgodne z definicją rodziny z art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zaakcentował, że gdyby skarżąca nie wykazała K.W. w składzie swojej rodziny, wówczas aby uzyskać świadczenia rodzinne (co nastąpiło decyzją z dnia [...] r. Nr [...]) musiałaby mieć status osoby samotnie wychowującej dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, a takiego statusu nie miała. Wobec tego błędny jest zarzut dotyczący tego, że M.N. nie tworzyła z synem J.W. i K.W. rodziny. Kolegium jako nieprawdziwy uznało zarzut dotyczący tego, że M.N. nie była wezwana przez Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa [...] w K. do uzupełnienia wniosku o ustalenie świadczeń rodzinnych na rzecz J.W. za okres od dnia 1 kwietnia 2011 r. do dnia 31 października 2011 r. Wprawdzie pismo z dnia 8 maja 2015 r. Nr [...] zostało zwrócone do nadawcy, jednakże drugie pismo z dnia 30 lipca 2015 r. Nr [...] zostało doręczone skarżącej i przez nią osobiście odebrane, a zwrotne potwierdzenie odbioru tego pisma znajduje się w aktach sprawy. Wobec tego gdyby skarżąca odpowiedziała na wezwanie Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa [...] w K. i uzupełniła brakujące dokumenty, wówczas jej wniosek za powyższy okres byłby merytoryczne rozpatrzony przez właściwy organ i jeśli K.W. nie byłby uprawniony do świadczeń rodzinnych na terenie [...] na rzecz syna J.W., wówczas M.N. uzyskałaby wnioskowane świadczenia zgodnie z przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w oparciu o art. 21 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie uzupełniając wniosku skarżąca sama pozbawiła się prawa do świadczeń rodzinnych za okres od dnia 1 kwietnia 2011 r. do dnia 31 października 2011 r. Ponadto zdaniem organu pouczenie zawarte we wniosku i w decyzji z dnia [...] r. jest napisane w sposób czytelny. Gdyby skarżąca nie zrozumiała jego treści, to powinna się zwrócić do pracowników organu o jego wyjaśnienie. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 32 ustawy Kolegium wyjaśniło, że uchylenie decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta T. z dnia [...]r. Nr [...], nastąpiło decyzją tego organu z dnia [...]r. Nr [...] zatem wówczas, a nie obecnie, organ pierwszej instancji orzekał w oparciu o art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718, ze zm. dalej także: p.p.s.a.), sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd administracyjny bierze z urzędu pod rozwagę wszelkie naruszenia prawa niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów. Jednocześnie należy stwierdzić, że kryterium legalności podlega uwzględnieniu w fazie orzekania w granicach wyznaczonych w art. 145–150 p.p.s.a. albo w przepisach szczególnych.

Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że jedynie w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Sąd administracyjny nie rozpoznaje zatem spraw merytorycznie, a bada jedynie legalność zaskarżonej decyzji, tzn. ocenia, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przy wydaniu rozstrzygnięcia nie doszło bowiem do naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania. Jednocześnie uznanie świadczenia za nienależne jest uzależnione od spełnienia wskazanych w przepisach u.ś.r. przesłanek, a nie od zasady słuszności czy też sprawiedliwości społecznej, a nawet współżycia społecznego i wsparcia rodziny wielodzietnej.

W tym miejscu wskazać należy, że stan faktyczny sprawy ustalony przez organy i wskazywany przez stronę został zaprezentowany przy okazji omawiania dotychczasowego przebiegu postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania. Odnosząc się w pierwszej kolejności do regulacji prawnych przedmiotu podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 30 ust. 1 u.ś.r. osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Obowiązek zwrotu świadczenia z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. ma charakter następczy – uzależniony jest od tego czy strona była należycie pouczona o przesłankach, które w sposób negatywny warunkują pobieranie przyznanych jej świadczeń. Poza sporem jest to, że przygotowane wcześniej pouczenie (oświadczenie) adresowane do strony winno być czytelne, jasne i zrozumiałe dla świadczeniobiorcy – jak właśnie miało to miejsce z przedmiotowej sprawie. Na ostatniej stronie wniosku wytłuszczonym drukiem wskazano konsekwencje niedopełnienia obowiązków po stronie świadczeniobiorcy, a mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Pod treścią tegoż pouczenia nakreślony jest czytelny podpis strony wraz z datą 16 września 2014 r. W analogiczny sposób strona potwierdziła pozycję znajdującą się pod nr 3 na stronie 5 tegoż wniosku, obejmującą rubrykę wymaganą do wypełnienia o składzie rodziny, explicite wymieniając: siebie – M.N., J.W., wskazując w rubryce stopień pokrewieństwa - syn i K. W., wskazując w rubryce stopień pokrewieństwa - ojciec dziecka. Nadto podała nr PESEL tych osób i określiła właściwy Urząd Skarbowy.

Nadto informacja podobnej treści, zgodna z oświadczeniem strony wyrażonym we wniosku, była również zawarta w decyzji z dnia [...] r., zatem strona miała świadomość obowiązku niezwłocznego zgłoszenia faktu wyjazdu ojca dziecka poza granice kraju i podjęcia tam pracy zarobkowej. Jednocześnie w punkcie VII wniosku poświadczyła własnoręcznym podpisem złożonym w dniu 16 września 2011 r., że powyższe dane zawarte we wniosku są prawdziwe. Z uwagi na zarzuty zwarte w skardze podkreślenia wymaga, że poza sporem jest, iż podpisała pouczenie o tym, w przypadku zmiany liczby członków rodziny, wyjazdu członka rodziny poza granice RP, z wyjątkiem wyjazdu lub pobytu turystycznego, leczniczego lub podjęciem przez dziecko kształcenia poza granicami RP, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do zasiłku rodzinnego, zwłaszcza ukończenia przez dziecko 25 roku życia, osoba ubiegająca się jest zobowiązana niezwłocznie powiadomić o tych zmianach podmiot realizujący świadczenia rodzinne, czego de facto nie uczyniła.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że na tle regulacji wynikającej z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r odróżnia się "nienależne świadczenie" od "świadczenia nienależnie pobranego". W orzecznictwie przedmiotu, notabene przytaczanym także przez stronę, podaje się że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Zarzut dotyczy tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została prawidłowo pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia. Dla ustalenia, od kiedy świadczenia są pobierane nienależnie, decydujące znaczenie ma chwila, w której świadczeniobiorca dowiedział się o okoliczności powodującej ustanie prawa do świadczeń, i z którą powinien zawiadomić organ o tej okoliczności (por. art. 30 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 25 ust. 1 u.ś.r. – wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 czerwca 2013 r. o sygn. akt II SA/Łd 1211/12; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2010 r. o sygn. akt VIII SA/Wa 538/10; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 stycznia 2011 r. o sygn. akt II SA/Sz 780/10; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 stycznia 2011 r. o sygn. akt II SA/Bd 1483/10).

Pouczenie i zapoznanie skarżącej z treścią art. 25 u.ś.r., tj. że przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym na wysokość otrzymywanych świadczeń, osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego świadczenia rodzinne i brak pożądanego prawnie działania, uzasadnia działania organów podjęte w stosunku do strony, a wyrażonych w zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.

Podsumowując, wskazania wymaga, że zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba, o której mowa w 23 ust. 1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne. Obowiązku tego strona nie spełniła, gdyż nie powiadomiła organu pierwszej instancji niezwłocznie o tym, że od dnia 1 kwietnia 2011 r. członek rodziny K.W.- ojciec dziecka J.W. przebywa na terenie [...], oraz o tym, że od dnia 31 września tego roku wykonuje w [...] działalność zawodową. Strona była świadoma, że ciąży na niej taki obowiązek, bowiem informacja na ten temat była zawarta zarówno w złożonym wniosku, jak i decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...]r., o czym szerzej powyżej. O fakcie tym Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w T. dowiedział się dopiero po uzyskaniu pisma Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa [...] w K. z dnia [...]r. Nr [...]. W tym czasie strona pobrała nienależne jej świadczenia rodzinne za okres od dnia 1 kwietnia 2011 r. do dnia 31 października 2011 r.

W tym miejscu – z uwagi na dyspozycję organu wyrażoną w objętej skargą decyzji – zaznaczyć należy, że art. 30 ust. 5 u.ś.r. zmieniony został przez art. 3 pkt 4 lit. c) ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 1302). Zmiana ta weszła w życie z dniem 18 września 2015 r. Poczynając od tej daty dopuszczalne jest w jednej decyzji ustalenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia oraz obowiązku jej zwrotu.

Zdaniem składu orzekającego możliwe jest zatem jednoczesne orzekanie o tych sprawach, czyli w jednej decyzji administracyjnej orzekanie o ustaleniu świadczeń rodzinnych za świadczenia nienależnie i określenie zasady ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Przeciwny pogląd prezentowano we wcześniejszym orzecznictwie sądów administracyjnych – por. np.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 1263/11; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 lipca 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 438/11; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 620/10; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 846/11; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Łd 804/09.

Na zakończenie podkreślenia wymaga, że w rozpoznawanej sprawie dokonano sprawdzenia okoliczności, które stanowiły przesłanki nienależnego świadczenia w rozumieniu art. 30 u.ś.r. i zgromadzono materiał dowodowy pozwalający na udokumentowanie wystąpienia w sprawie tych przesłanek. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że skarżąca była pouczona o okolicznościach, których wystąpienie powoduje brak prawa do świadczeń rodzinnych w tym do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami (we wniosku, jak i decyzji przyznającej zawarto stosowne pouczenia).

Na zakończenie Sąd wskazuje, że nie można wynikających z norm ustawowych praw i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawego odczytywać wbrew woli ustawodawcy, gdyż godziłoby to w Konstytucyjne określone zasady legalizmu i praworządności. Normując prawo do przedmiotowej pomocy ustawodawca wprowadził wymogi podmiotowe i przedmiotowe określając ich ramy i granice w przywołanych powyżej przepisach.

Na marginesie podkreślenia wymaga także, że środki finansowe będące przedmiotem sporu pochodzą ze środków publicznych a zatem nie może budzić wątpliwości, że sposób ich wykorzystania musi być pod szczególną kontrolą, a wydatkowanie ich podlega rygorom wydatkowania środków budżetowych. W ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że przekazane środki nie tracą swego publicznoprawnego charakteru (np. uchwała Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2002 r., sygn. akt FPS 6/02, publ. ONSA 2003/1, poz. 8). Sąd zwraca uwagę, że ustawodawca zarówno w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 885 ze zm., dalej: u.f.p.), jak i w ustawie z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (tekst. jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 168 ze zm., dalej u.d.f.p.) w sposób jednoznaczny, unormował zasady gospodarowania środkami publicznymi. Wskazując, że prawidłowość gospodarowania nimi podlega ochronie określonej m.in. regulacjami normującymi odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Tym samym organy orzekające nie mogły zadośćuczynić żądaniu strony skarżącej, gdyż zobowiązane są działać przede wszystkim na podstawie obowiązujących w dacie orzekania przepisów prawa, o czym stanowi art. 7 Konstytucji RP i art. 6 Kpa. Tylko łączne spełnienie wyszczególnionych przez ustawodawcę, a szeroko wskazanych powyżej warunków pozwalałoby na pozytywne załatwienie przedmiotowego wniosku a tym samym przyznanie racji argumentom strony, co jednakże nie mogło z przyczyn podanych powyżej odnieść oczekiwanego dla niej skutku.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał – jak wykazano wyżej – że organy nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego i prawidłowo ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Wniosek organu odwoławczego wyprowadzony z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów, więc nie stanowi naruszenia prawa. Sąd ocenił także zupełność uzasadnienia zaskarżonej decyzji i stwierdził jej zgodność z przepisami prawa. Tym samym, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.