Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 74/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2013-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędzia WSA Marek Szumilas Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2013 r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lipca 2012 r. znak: [...] Wójt Gminy działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.) w wyniku postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek K.W., (właściciela budynku położonego w [...]), orzekł o wymeldowaniu A.W. z pobytu stałego w budynku nr 7 w [...].

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał szczegółowo na przebieg postępowania, opisując dowody przeprowadzone w toku postępowania i ich wynik.

Na podstawie zeznań wnioskodawczyni, matki strony, organ ustalił, iż A.W. nie przebywał w budynku nr 7 w [...] od 2003 r., nie posiadał tam swoich rzeczy osobistych, jednocześnie nie chciał się dobrowolnie wymeldować z miejsca pobytu stałego. Pod adresem tym zamieszkiwał od urodzenia do 2000 r. kiedy po zawarciu związku małżeńskiego wyjechał z żoną do województwa lubelskiego. Zgodnie z zeznaniami wnioskodawczyni w 2003 r. po rozstaniu z żoną A.W. na krótko powrócił do matki do [...], ale jeszcze w 2003 r. wyprowadził się zabierając wszystkie swoje rzeczy i zamieszkał z konkubiną w [...]. Wnioskodawczyni dodała, iż w budynku gospodarczym położonym na posesji nr 7 w [...] syn przechowywał materiały budowlane, a część budynku gospodarczego zaadoptował na cele mieszkaniowe, czasami tam nocując.

Przesłuchany w charakterze strony A.W. zeznał zaś, iż mieszka na terenie posesji nr 7 w [...] od 4 lat w zaadoptowanym na mieszkanie budynku gospodarczym. Podał, iż ubiegał się o przekształcenie ww. budynku na cele mieszkalne, ale sprawa została zawieszona po śmierci ojca.

Z kolei przesłuchany w charakterze świadka sołtys wsi, C.F. oświadczył, iż rzadko widuje stronę i nie wie gdzie faktycznie zamieszkuje.

W trakcie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej 24 kwietnia 2012 r. wnioskodawczyni podtrzymała złożone dotychczas zeznania dodając, iż w 2006 r. lub 2007 r. syn rozpoczął remont budynku gospodarczego na jej posesji, ale nadal mieszka z konkubiną w [...], a wszelkie opłaty ponosi wyłącznie ona. Z kolei A.W. zeznał, iż od 2008 r. wspólnie z konkubiną i jej dziećmi zamieszkał w dawnym budynku gospodarczym położonym w na nieruchomości w [...].

Na podstawie oględzin spornej nieruchomości przeprowadzonych przy udziale stron [...] maja 2012 r. organ ustalił, iż A.W. zamieszkuje w budynku gospodarczym zaadoptowanym na budynek mieszkalny składającym się z trzech pokoi, kuchni, łazienki i przedpokoju. Organ stwierdził, iż w lokalu tym znajdowały się rzeczy osobiste strony i jego rodziny, a także meble i sprzęt RTV i AGD. Natomiast w spornym budynku nr 7 organ stwierdził brak rzeczy osobistych należących do A.W.. Ustalono, iż w spornym lokalu zamieszkuje wnioskodawczyni z córka i zięciem.

Następnie organ podał, iż na rozprawie przeprowadzonej 28 czerwca 2012 r. powołany przez A.W. świadek – M.K. zeznała, iż wspólnie z dziećmi i konkubentem – A.W. zamieszkuje w budynku gospodarczym zaadoptowanym na mieszkanie na nieruchomości w [...]. Powyższe potwierdził także przesłuchany w charakterze świadka sąsiad – B.A. (zam. [...]). Ponadto A.W. załączył do akt sprawy wniosek do Sądu Rejonowego w sprawie spadku po ojcu – J.W., umowę użyczenia budynku gospodarczego oraz rachunki za używane media. Zaś K.W. dołączyła do akt wypowiedzenie ww. umowy użyczenia.

Organ uzasadniając wymeldowanie A.W. podkreślił, iż zameldowanie na pobyt stały lub czasowy jest rejestracją stanu faktycznego. Osoba taka musi zamieszkiwać w pod danym adresem z zamiarem stałego pobytu (art. 6 ust. 1 ustawy). Zameldowanie, jak wskazał organ, stanowi czynność materialno-techniczną potwierdzającą wyłącznie fakt przebywania w lokalu, natomiast nie ustanawia prawa do lokalu, służąc jedynie celom ewidencyjnym.

Wskazując na treść przepisu art. 15 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym organ gminy wydaje decyzję o wymeldowaniu osób, które opuściły dotychczasowe miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełniły obowiązku wymeldowania się, Wójt Gminy uznał, iż w przedmiotowej sprawie ww. przesłanki zostały spełnione uzasadniając tym samym wymeldowanie A.W. z pobytu stałego w [...]. W ocenie organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza fakt trwałego opuszczenia przez A.W. spornego budynku w 2003 r., dodając iż od 2008 r. do chwili obecnej strona zamieszkuje w budynku gospodarczym zaadoptowanym na mieszkalny, który położony jest na nieruchomości wnioskodawczyni w [...], przy czym do chwili wydania przedmiotowej decyzji nie uzyskano decyzji o zmianie sposobu użytkowania ww. budynku na cele mieszkalne.

W wyniku złożonego przez A.W. odwołania od ww. decyzji Wojewoda decyzją z [...] listopada 2012 r. znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewoda w toku postępowania odwoławczego ustalił w Starostwie Powiatowym (Wydział Budownictwa), iż budynek gospodarczy, w którym zamieszkuje A.W. nie jest objęty decyzją o rozbiórce. Ponadto organ ustalił, iż na mocy postanowienia Sądu Rejonowego A.W. został właścicielem spadku w 1/3 po zmarłym ojcu oraz iż plan zagospodarowania przestrzennego dotyczący nieruchomości, na której stoi sporny lokal nie zmienił się od 2003 r.

Uzasadniając wydane orzeczenie Wojewoda wskazał na wstępie na treść przepisów prawa, które znalazły zastosowanie w niniejszej sprawie w tym art. 15 ust. 2, art. 6 pkt 1 i art. 9 ust. 2 b ustawy. Organ zwrócił uwagę, iż orzecznictwo sądowoadministracyjne utrwaliło pogląd, iż zawarta w art. 15 ust. 2 ustawy przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona w sytuacji, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić zdaniem organu tylko wówczas, gdy dana osoba nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Jak zaznaczył organ oceniając zamiar danej osoby opuszczenia miejsca pobytu stałego należy brać pod uwagę nie tylko długość okresu czasu przez jaki pozostaje ona poza tym miejscem, ale również zachowanie, wyrażające wolę opuszczenia danego lokalu polegające zwłaszcza na zamieszkaniu w innym miejscu i skoncentrowaniu tam swoich interesów osobistych i majątkowych. Nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu sytuacja, kiedy osoba w nim zamieszkująca została do tego zmuszona. Dopiero wówczas, gdy przez ponad rok nie podejmowała ona kroków prawnych w celu przywrócenia naruszonego posiadania, świadczyć to może o woli opuszczenia przez nią miejsca stałego pobytu.

Mając powyższe na uwadze oraz wyniki analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego Wojewoda uznał wymeldowanie A.W. za uzasadnione. W ocenie organu opuszczenie spornego lokalu przez odwołującego miało charakter dobrowolny, a skarżący nie podjął w rozpatrywanej sprawie właściwych kroków prawnych (powództwo o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu w [...]) mających świadczyć o woli powrotu do przedmiotowego budynku. Opuszczenie ww. lokalu przez skarżącego uznał także organ za trwałe. Wojewoda wskazał na oświadczenie skarżącego wyrażone w postępowaniu administracyjnym potwierdzające, iż opuścił on sam sporny lokal i w nim nie zamieszkuje, a od 2008 r. wraz z rodziną mieszka w budynku gospodarczym położonym na nieruchomości w [...]. Organ wskazał, iż powyższe okoliczności potwierdzone zostały przez zeznania świadków: M.K. i B.A. i oględziny przedmiotowego lokalu. Wojewoda podkreślił, iż miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce w którym realizuje ona swoje podstawowe funkcje życiowe. Dla odwołującego zdaniem organu takim miejscem jest obecnie budynek gospodarczy leżący na tej samej nieruchomości co sporny lokal. Wojewoda dodał, iż w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego budynek o przeznaczeniu gospodarczym nie spełnia funkcji mieszkaniowych, ale organy I i II instancji prowadzące niniejsze postępowanie administracyjne nie są upoważnione do tego aby we własnym zakresie badać czy lokal, w którym mieszka A.W. odpowiada warunkom technicznym dla pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi. Organem do tego uprawnionym byłby nadzór techniczno-budowlany. Wojewoda zwrócił uwagę, iż dla legalnego przebywania w budynku gospodarczym niezbędne byłoby uzyskanie pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania tego budynku, takiej zaś decyzji w aktach nie ma. Jednocześnie organ zauważył, iż z mapki geodezyjnej jednoznacznie wynika, iż na spornej nieruchomości znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny. Wojewoda wyjaśnił, iż po uzyskaniu pozwolenia na zamieszkanie w budynku gospodarczym, w którym aktualnie na stałe przebywa odwołujący, możliwe będzie nadanie mu numeru porządkowego. Dopiero wówczas odwołujący wraz z rodziną będą mogli się tam zameldować.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia przez organ I instancji art. 7, art. 8 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego Wojewoda uznał je za nieuzasadnione, wskazując, iż Wójt Gminy wykorzystał wszystkie dostępne środki aby przeprowadzone postępowanie było wyczerpujące i obiektywne: przeprowadzono oględziny lokalu, dwie rozprawy administracyjne, przesłuchano wielu świadków.

Od powyższej decyzji A.W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. zarzucając jej naruszenie:

- art. 7, art. 77 i art. 80 kpa poprzez zaniechanie dokonania ustaleń zgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy i niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz niewyczerpujące rozpatrzenie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego skutkujące błędnym przyjęciem, że skarżący nie mieszka pod adresem [...] i trwale je opuścił,

- art. 8 kpa poprzez oparcie się na nieprawdziwych informacjach i przywołując przepis art. 9 ust. 2 ustawy skreślony na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego,

- art. 107 § 3 kpa poprzez niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz poprzez niewyjaśnienie czy i w jaki sposób przytaczane przepisy prawa odnoszą się do skarżącego oraz poprzez niesprecyzowanie podstawy prawnej,

- art. 6 ust. 1 ustawy poprzez błędne przyjęcie wykładni skutkujące wydaniem decyzji,

- art. 9 ust. 2 b ustawy poprzez uzależnienie zameldowania od spełnienia innych przesłanek zawartych w innych przepisach podczas gdy zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu,

- art. 15 ustawy poprzez błędną wykładnię jakoby skarżący opuścił miejsce stałego pobytu.

W związku z powyższym skarżący zwrócił się do Sądu o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie i uznając podniesione przez skarżącego zarzuty za nieuzasadnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r., nr 193, poz. 993 ze zm., dalej: u.e.l.d.o), który stanowił materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, zobowiązuje organ gminy do wydania decyzji (na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu) w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przepis ten nie określa, że podstawą do wymeldowania jest dobrowolne i trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu (stałego lub czasowego). To orzecznictwo sądowoadministracyjne przyjęło, iż wymeldowanie uzasadnia opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu, gdy jest ono dobrowolne i trwałe. Również za równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o uznaje się sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, jeżeli nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00, Lex nr 78937). Należy też podkreślić, że przepisy o zameldowaniu służą celom ewidencyjnym i mają na celu potwierdzenie rzeczywistego pobytu w lokalu (art. 9 ust. 2b u.e.l.d.o). Nie mogą one zatem służyć utrzymywaniu fikcji pobytu w lokalu osoby, która rzeczywiście w lokalu tym nie przebywa.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.e.l.d.o, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zameldowanie na pobyt stały lub czasowy następuje pod oznaczonym adresem (art. 9b ust. 1 u.e.l.d.o). Adres określa się przez podanie: 1) w gminach, które uzyskały status miasta - nazwy miasta (dzielnicy), ulicy, numeru domu i lokalu, nazwy województwa oraz kodu pocztowego; 2) w innych gminach - nazwy miejscowości, numeru domu i lokalu, nazwy gminy, nazwy województwa, kodu pocztowego oraz nazwy ulicy, jeżeli w miejscowości występuje podział na ulice (art. 9b ust. 2 u.e.l.d.o).

Miejscem pobytu stałego jest zatem lokal w którym dana osoba zamieszkuje, w którym znajduje się jej centrum życiowe i w którym skoncentrowane są jej sprawy rodzinne, osobiste i majątkowe. Zamieszkiwanie w lokalu polega natomiast na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspakajaniu swoich funkcji życiowych. Przez lokal ten należy rozumieć lokal (dom), znajdujący się w określonej miejscowości i mający oznaczony adres, przy czym, jak słusznie wskazuje skarżący, dla czynności zameldowania nie jest konieczne formalne zakończenie robót budowlanych (które w przypadku budynków mieszkalnych jednorodzinnych następuje poprzez zawiadomienie właściwego organu o zakończeniu budowy), czy spełnienie przez lokal wymagań techniczno-budowlanych określonych dla pomieszczeń mieszkalnych. U.e.l.d.o nie wiąże bowiem możności zameldowania z czynnościami typowymi dla prawa budowlanego, które z kolei nie zawierają odniesień do zagadnień ewidencji ludności.

Skarżący został zameldowany pod oznaczonym adresem (wieś [...]), w konkretnym budynku mieszkalnym (numer porządkowy budynku 7), znajdującym się na terenie nieruchomości zabudowanej (nr ewid. [...]). U.e.l.d.o definiując pojęcie adresu wskazuje na konieczność podania m.in. numeru domu. Jak wynika z akt sprawy, skarżący w tym budynku nie zamieszkuje, lokal mieszkalny opuścił dobrowolnie w 2003 r. a od 2008 r. zamieszkuje w budynku gospodarczym zaadaptowanym na potrzeby mieszkaniowe. W domu pod adresem [...] nie ma jego rzeczy osobistych. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, w tym dokumentacja fotograficzna, potwierdza, że skarżący nie korzysta z urządzeń znajdujących się w tym budynku, nie nocuje w nim oraz nie spędza w nim wolnego czasu. Oznacza to, że w innym miejscu znajduje się jego centrum życiowe. Skarżący nie skorzystał także z przysługujących mu środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Zasadnie zatem organy uznały, że opuszczenie przez skarżącego miejsca pobytu stałego miało charakter trwały i było dobrowolne, co uprawniało organy ewidencyjne do podjęcia decyzji o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego. Owszem, skarżący wraz z rodziną mieszka w pomieszczeniach gospodarczych znajdujących się na terenie działki nr [...], jednakże powyższa sytuacja w rzeczywistości sprowadza się tylko do przebywania na terenie nieruchomości. Samo jednak przebywanie na terenie nieruchomości, w tym przypadku zamieszkiwanie w budynku gospodarczym, nie oznacza przebywania w lokalu, w określonej miejscowości, który posiada adres w rozumieniu u.e.l.d.o.

Mając powyższe na uwadze i nie dopatrując się naruszenia wskazanych w skardze przepisów u.e.l.d.o jak i przepisów proceduralnych, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

SWSA Sławomir Pauter SWSA Michał Ruszyński SWSA Marek Szumilas