Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 3048/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.124 par 1 i 2, art. 47
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.54 par 5, art. 62, art.33
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia WSA del. Małgorzata Bejgerowska (sprawozdawca), Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 1570/14 w sprawie ze skargi M. C. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 26 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2015 r., o sygn. akt III SA/Wa 1570/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. C. (dalej jako: "skarżący", "strona" lub "zobowiązany") na postanowienie Ministra Finansów z dnia 26 marca 2014 r., nr [...], w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne.

Z przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji toku postępowania wynika, że zaskarżonym postanowieniem Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 1 marca 2012 r., nr [...], oddalające skargę zobowiązanego na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności, będącego bankiem, tj. w Banku [...] S.A.

Organ I instancji w powyższym postanowieniu wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. prowadzi egzekucję do majątku zobowiązanego, na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 15 grudnia 2011 r. (nr [...], [...] i [...]), obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług za okresy: listopad i grudzień 2006 r., od kwietnia do lipca oraz od września do grudnia 2007 r. oraz za luty i marzec 2008 r. Podstawę wystawienia powyższych tytułów stanowiła decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G. z dnia 4 października 2011 r. Organ przyjął, że doręczenie skarżącemu odpisów powyższych tytułów wykonawczych nastąpiło w dniu 15 grudnia 2011 r., tj. w dniu odmowy ich przyjęcia przez skarżącego. Zawiadomieniem z dnia 16 grudnia 2011 r., nr [...], organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego zobowiązanego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności w Banku [...] S.A. O dokonanym zajęciu powiadomiono zobowiązanego w dniu 30 grudnia 2011 r., doręczając mu odpis zawiadomienia. Pismem z dnia 3 stycznia 2012 r. skarżący wniósł skargę na powyższą czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z dnia 16 grudnia 2011 r. Oddalając skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku uznał, że czynność egzekucyjna została zrealizowana zgodnie z obowiązującą procedurą i stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki do wstrzymania postępowania. Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2012 r. organ I instancji sprostował powyższe postanowienie, korygując treść zawartego w tym postanowieniu pouczenia.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 marca 2014 r. Minister Finansów, po rozpatrzeniu zażalenia, utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie organu I instancji. W motywach postanowienia organ odwoławczy, oceniając prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej pod względem wykonawczym stwierdził, że organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny zgodnie z art. 80 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm. - dalej w skrócie: "u.p.e.a.") poprzez przesłanie do Banku [...] S.A. zawiadomienia z dnia 16 grudnia 2011 r. o zajęciu wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego strony do wysokości egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie płatności dochodzonych zaległości oraz kosztami egzekucyjnymi. Z uwagi na odmowę przyjęcia w dniu 15 grudnia 2012 r. przez zainteresowanego wspomnianych tytułów wykonawczych zasadnie, zdaniem organu II instancji uznano, powołując się na art. 47 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 - dalej w skrócie: "K.p.a."), że ich doręczenie nastąpiło w tym dniu. Organ przyjął także, że skoro zawiadomienie o zajęciu wierzytelności doręczono bankowi w dniu 20 grudnia 2011 r., skarżącemu w dniu 30 grudnia 2011 r., a do zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych wykorzystano prawidłowy druk ("zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem"), który odpowiada wzorowi określonemu dla tego rodzajów druku w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 37, poz. 1541 ze zm.), czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 67 i art. 80 u.p.e.a.

Organ II instancji zaznaczył, że skarżący wniósł zarówno zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji dochodzonych należności, jak i wnioskował o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wyjaśnił także, że postępowanie w powyższych sprawach zostało objęte kontrolą sądową, a zatem rozpoznanie w tym postępowaniu kwestii, które były już przedmiotem oceny w odrębnych postępowaniach administracyjnych w sposób rażący naruszałoby prawo. Organ odwoławczy podniósł, że moment wszczęcia egzekucji uprawnia zobowiązanego do ustanowienia pełnomocnika w tym postępowaniu, a to oznacza, że organ egzekucyjny słusznie skierował przedmiotowe tytuły wykonawcze bezpośrednio do skarżącego. Doręczenie odpisu tytułu wykonawczego i zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego skarżącego są czynnościami, które bezpośrednio jego dotyczą i muszą być do niego skierowane. O wszczęciu postępowania egzekucyjnego i stosowaniu środków przymusu przez organ egzekucyjny, zobowiązany winien być informowany bezpośrednio przez organ, a nie przez pełnomocnika. Zdaniem organu II instancji w sprawie nie doszło do naruszenia art. 54 § 6 u.p.e.a., albowiem wymóg wydania postanowienia w trybie tego przepisu, powstaje jedynie w sytuacji, gdy organ uznał za zasadne wstrzymanie postępowania egzekucyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji, zarzucając im naruszenie: art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.; art. 54 § 1, § 5 i § 6 u.p.e.a. w zw. z art. 239a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm. – dalej w skrócie: "O.p."); art. 54 § 1, § 5 i § 6 w zw. z art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a.; art. 54 § 6 u.p.e.a.; art. 47 § 1 i § 2, art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 26 § 5 i art. 32 u.p.e.a.; art. 124 § 1 i § 2 K.p.a. w zw. z art. 54 § 5 i art. 18 u.p.e.a.; art. 17 § 2 u.p.e.a.

Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i zaskarżonym wyrokiem oddalił ją, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej w skrócie: "P.p.s.a."). W motywach wyroku Sąd podkreślił, że u.p.e.a. nie przewiduje możliwości stosowania zamiennych środków ochrony przy naruszeniu tego samego dobra prawnego. Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania konkretnej czynności egzekucyjnej (w rozpoznawanej sprawie - zajęcia rachunków bankowych) zmierzającej do zastosowania lub zrealizowania określonego środka egzekucyjnego. Skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. służy zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym. Sąd podkreślił, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych. Nie jest zatem możliwe w trybie tego środka prawnego podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Sąd badając przedmiotową sprawę nie dopatrzył się nieprawidłowości w prowadzonym wobec skarżącego postępowaniu egzekucyjnym i uznał, że zajęcie rachunku bankowego zostało dokonane zgodnie z art. 80 u.p.e.a. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 47 § 1 i § 2 K.p.a. dotyczącego ustalenia, że skarżący odmówił przyjęcia tytułów wykonawczych Sąd wskazał, że na oryginałach tytułów wykonawczych widnieje adnotacja, że skarżący odmówił przyjęcia tytułów wykonawczych, wszczynających postępowanie egzekucyjne. Adnotacja ta została sporządzona przez urzędnika skarbowego T. W., którego pieczęć widnieje na tytułach egzekucyjnych. Z tych też powodów Sąd uznał, że organ egzekucyjny prawidłowo zastosował przepis art. 47 § 1 K.p.a. Sąd nie uwzględnił zarzutu dotyczącego niedoręczenia wspomnianych tytułów wykonawczych pełnomocnikowi skarżącego, albowiem odwołując się do ugruntowanego stanowiska judykatury podał, że doręczenie odpisu tytułu wykonawczego wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu powinno nastąpić bezpośrednio do rąk zobowiązanego, a nie innej osoby jak choćby pełnomocnika zobowiązanego. Dopiero z chwilą zawiadomienia organu o fakcie ustanowienia pełnomocnika w danej, konkretnej sprawie (pełnomocnictwo ma być złożone do akt), na organie tym ciąży obowiązek prowadzenia postępowania z udziałem tego pełnomocnika. Czynności organu egzekucyjnego zmierzające do skutecznego wszczęcia egzekucji administracyjnej mogą być kierowane wyłącznie do zobowiązanego. Wynika to ze specyfiki postępowania egzekucyjnego, wyrażającej się w szczególnym celu tego rodzaju postępowania. Jest nim bowiem doprowadzenie do wykonania obowiązków wynikających ze stosunków administracyjnoprawnych. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutu art. 54 § 6 u.p.e.a. WSA w pełni podzielił w tym zakresie zapatrywania organu odwoławczego.

W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, sporządzonej przez pełnomocnika skarżącego, zaskarżając powyższy wyrok w całości, zarzucono na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a., naruszenie przez Sąd pierwszej instancji zarówno przepisów postępowania, jak i prawa materialnego, a mianowicie:

1) art. 70 § 1 O.p. w zw. z art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu przedawnienia zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług egzekwowanych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie opisanych powyżej tytułów wykonawczych z dnia 15 grudnia 2011 r., w trakcie którego zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w Banku [...] S.A., na podstawie zawiadomienia z dnia 16 grudnia 2011 r.;

2) art. 70 § 4 O.p. w zw. z art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie skutkujące błędem polegającym na nieuwzględnieniu skargi;

3) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 54 § 1, § 5 i § 6 w zw. z art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a. w zw. z art. 239a O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji gdy skarżący wykazał, że organy obu instancji bezzasadnie nie uwzględniły skargi na czynności egzekucyjne, albowiem w dacie zastosowania środka egzekucyjnego, na podstawie zawiadomienia z dnia 16 grudnia 2011 r. decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G. z dnia 4 października 2011 r. nie podlegała wykonaniu, gdyż: a) toczyło się postępowanie odwoławcze dotyczące tej decyzji Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w G. z dnia 4 października 2011 r., b) postanowienie w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej nie zostało skutecznie doręczone, c) treść postanowienia w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności jest wadliwa;

4) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 54 § 1, § 5 i § 6 w zw. z art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a. poprzez błędne zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez Sąd pierwszej instancji, w sytuacji gdy skarżący wykazał, iż organy obu instancji bezzasadnie nie uwzględniły skargi na czynność egzekucyjną, gdyż środek egzekucyjny został zastosowany nieprawidłowo, tj. organ egzekucyjny nie dopełnił swoich obowiązków, bo zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego z dnia 16 grudnia 2011 r. jest nieprawidłowe, bowiem nie określono rodzaju egzekwowanych należności i naliczono nieprawidłowo koszty egzekucyjne; zajęcie zostało dokonane bez doręczenia zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych wymienionych w treści zawiadomienia z dnia 16 grudnia 2011 r.;

5) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 47 § 1 i § 2, art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 26 § 5, art. 32 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez Sąd pierwszej instancji, w sytuacji gdy skarżący wykazał, iż organy administracji obu instancji nieprawidłowo ustaliły, iż strona w dniu 15 grudnia 2011 r. odmówiła przyjęcia opisanych powyżej tytułów wykonawczych;

6) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 124 § 1 i § 2 K.p.a. w zw. z art. 54 § 5 i art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez Sąd pierwszej instancji, w sytuacji gdy skarżący wykazał, że rozstrzygnięcia i uzasadnienia tych postanowień są nieprawidłowe;

7) art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 54 § 1, § 5 i § 6 w zw. z art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a. w zw. z art. 239a O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu wadliwego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, w którym Sąd pierwszej instancji błędnie ocenił, że organy administracji obu instancji zasadnie oddaliły skargę na czynności egzekucyjne, mimo że w dacie zastosowania środka egzekucyjnego na podstawie zawiadomienia z dnia 16 grudnia 2011 r. decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G. z dnia 4 października 2011 r. nie podlegała wykonaniu z przyczyn opisanych powyżej w zarzucie nr 3 lit. a-c.

Wobec podniesionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego i zastępstwa procesowego, a także o zawieszenie postępowania kasacyjnego do czasu rozpatrzenia przez NSA skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Gdańsku z dnia 7 października 2014 r., o sygn. akt I SA/Gd 820/14. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto argumentację na poparcie zarzutów postawionych w jej petitum.

Minister Finansów nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw i podlega oddaleniu, bowiem zarzuty w niej sformułowane są niezasadne, a w sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania, które Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod rozwagę z urzędu (art. 183 § 1 i 2 P.p.s.a.).

W pierwszej kolejności Sąd zauważa, że skarga do sądu administracyjnego na postanowienie organu rozstrzygającego w sprawie skargi na czynność egzekucyjną, zakreśla granice rozpoznania sprawy, wyznaczone przez jej przedmiot, wynikający z treści zaskarżonego orzeczenia. Sprawa oznacza sprawę w znaczeniu materialnym, a nie procesowym. Rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej, niż ta, w której wniesiono skargę. Innymi słowy, sąd nie może wkraczać w sprawę nową, w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim orzeczeń administracyjnych.

Przedmiot sprawy dotyczy skargi na czynności egzekucyjne uregulowanej w art. 54 § 1 u.p.e.a. W myśl tego przepisu zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora (...). Ten przedmiot postępowania wyznaczał zatem zakres i przedmiot kontroli WSA w Warszawie. Do tych też kwestii odniósł się Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym skargą kasacyjną wyroku wyjaśniając, że skarga na czynność egzekucyjną znajduje oparcie w treści art. 54 u.p.e.a., przez co sprawa może zostać rozpatrzona tylko w tym zakresie. Odnosząc się do przedmiotu sprawy zasadny jest wniosek, że w niniejszej sprawie sama czynność egzekucyjna została przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi w tej mierze przepisami u.p.e.a., w szczególności na podstawie art. 1a pkt 12 lit. a, art. 32, art. 67 § 1 i art. 80 § 1 - § 4 tej ustawy.

Tytułem wstępu warto wyjaśnić, że procedura ustanowiona w u.p.e.a., co do zasady, nie służy ustaleniu bądź określeniu obowiązków zobowiązanego, a przymusowemu wykonaniu tych obowiązków w drodze egzekucji. Postępowanie egzekucyjne jest szczególnym typem postępowania administracyjnego, mającego własne instytucje procesowe i środki zaskarżenia. Spór w rozpatrywanej sprawie w istocie sprowadza się do charakteru przedmiotowego środka prawnego i zakresu, w jakim poruszać się powinien organ egzekucyjny w badaniu skargi złożonej w trybie 54 § 1 u.p.e.a. W przepisie art. 1a pkt 2 u.p.e.a. zdefiniowano czynności egzekucyjne jako wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Zatem na te właśnie działania przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Przy czym chodzi tu nie tylko o działania jako czynności faktyczne, wykonawcze organu egzekucyjnego i egzekutora, ale i czynności egzekucyjne, które mają charakter aktów prawnych i od których nie przysługuje inny środek ochrony niż zażalenie, czy zarzuty.

Z orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika jednoznacznie, iż określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty. Kontroli w omawianym trybie mogą podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, których legalną definicję z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., powołano powyżej. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zatem zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. W postępowaniu skargowym, w oparciu o treść art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (por. wyroki NSA: z dnia 18 sierpnia 2015 r., o sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 2 kwietnia 2015 r., o sygn. akt II FSK 778/13; z dnia 24 października 2014 r., o sygn. akt II GSK 1377/13 – wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym wyroku dostępne są na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ramach skargi na czynności egzekucyjne można zatem podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. Przybysz P.M., Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015 r., wyd. VII, komentarz do art. 54). Wobec powyższego za nieuprawnione i niedopuszczalne zarazem należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej (ujęte pod nr 1 i 2) dotyczące naruszenia przez WSA w Warszawie przepisów art. 70 § 1 i § 4 O.p. w zw. z art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., a odnoszące się do przedawnienia, albowiem okoliczność ta może być przedmiotem zarzutu uregulowanego w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., czyli jak wspomniano nie może być przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną.

Sąd pierwszej instancji słusznie zatem stwierdził, że przedmiotem skargi mogą być tylko zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny oraz ewentualnego naruszenia przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych. Tymczasem w realiach niniejszej sprawy skarżący, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zmierza do zakwestionowania zasadności samego zajęcia rachunku bankowego i zastosowania tego środka, co mógł realizować na zasadach opisanych w przepisie art. 33 u.p.e.a. W tej sytuacji zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał dokonane przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjne za zgodne z przepisami prawa i prawidłowo dokonane. Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika bowiem, że organ egzekucyjny, działając zgodnie z art. 164 w związku z art. 80 u.p.e.a., przesłał bankowi zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej z dnia 16 grudnia 2011 r., zawierające informację o wysokości kwoty podlegającej zajęciu. Powyższe zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 30 grudnia 2011 r. Zawiadomienie to zostało zredagowane na prawidłowym druku, wynikającym z rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skoro zatem bezbłędne zawiadomienie zostało skutecznie doręczone skarżącemu, to czynność ta nie zawiera żadnych wad formalnych. Przedstawione okoliczności faktyczne zweryfikowane przez Sąd pierwszej instancji uzasadniały ocenę co do słuszności oddalenia skargi strony skarżącej na czynności egzekucyjne, których formalnoprawne elementy znajdują oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Z powyższych względów sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut oznaczony nr 3 jest nieusprawiedliwiony.

W kwestii zarzutu ujętego pod nr 4 autor skargi kasacyjnej podniósł, że zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego z dnia 16 grudnia 2011 r. jest nieprawidłowe, bowiem nie określono rodzaju egzekwowanych należności i nieprawidłowo naliczono koszty egzekucyjne. Zgodne z art. 67 § 2 u.p.e.a. zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera m.in.: pkt 5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia i pkt 6) kwotę należnych kosztów egzekucyjnych. Zatem wbrew stanowisku skarżącego przepisy u.p.e.a. nie wymagają wskazania rodzaju egzekwowanych należności, a jedynie rodzaj odsetek. Jeśli chodzi zaś o zarzucaną nieprawidłowość w naliczeniu kosztów egzekucyjnych, strona nie podała na czym miałaby ona polegać i nie przedstawiła też innego wyliczenia tych kosztów, a co istotniejsze nie wykazała, że owo uchybienie, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak wymaga tego przepis art. 174 pkt 2 P.p.s.a.

Autor skargi kasacyjnej zarzucił także naruszenie przepisów proceduralnych mogące mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, w szczególności przepisów art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c w zw. z art. 124 § 1 i § 2 K.p.a. w zw. z art. 54 § 5 u.p.e.a. i art. 18 K.p.a. Formułując zarzut naruszenia przepisów postępowania w skardze kasacyjnej należy mieć na uwadze, iż nie każde naruszenie przepisów postępowania może stanowić podstawę kasacyjną, ale tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ" należy zaś rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu środka prawnego a wydanym w sprawie orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji. "Istotny" wpływ to taki, który wskazuje, że gdyby błędu nie popełniono wynik sprawy mógłby być inny. W niniejszej sprawie takiego związku przyczynowego oraz istotnego wpływu autor skargi nie wykazał.

Co do zarzutów procesowych w istocie skarżący powielił argumentację skargi do Sądu pierwszej instancji, nie przedstawiając uzasadnienia, które wskazywałoby, iż Sąd ten dopuścił się błędu w procesie dochodzenia do rozstrzygnięcia. Z jednej strony w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c albo lit. a P.p.s.a., które to przepisy określają sposób rozstrzygnięcia sądowego, ale co ważne ich zakresy wzajemnie się wykluczają. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c albo lit. a sąd stosuje, gdy uwzględnia skargę, natomiast art. 151 P.p.s.a., gdy skargę oddala. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, a zatem oczywistym jest, że nie mógł dopuścić się naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c czy też lit. a P.p.s.a, których to przepisów w ogóle nie stosował. Wbrew zarzutowi naruszenia przepisu art. 124 § 1 i § 2 K.p.a. uzasadnienie skontrolowanych przez Sąd pierwszej instancji postanowień organów obu instancji jest prawidłowe i trafnie zostało zaakceptowane. Autor skargi kasacyjnej zarzucając naruszenie powyższych przepisów postępowania powołuje również art. 54 § 5 u.p.e.a., podczas kiedy Sąd pierwszej instancji nie zakwestionował dopuszczalności wydania postanowienia jako formy rozstrzygnięcia w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. Natomiast zarzut naruszenia art. 18 K.p.a. dotyczącego właściwości organów naczelnych w powiązaniu w powyższymi przepisami nie został w ogóle uzasadniony.

Naczelny Sąd Administracyjny uznając za nieuprawniony zarzut uchybienia przepisom prawa procesowego (ujęty pod nr 5) skargi kasacyjnej, powiązany z art. 47 § 1 i § 2 K.p.a. dotyczący kwestii odmowy odbioru tytułów wykonawczych, stwierdza, że rozważania Sądu pierwszej instancji w tym zakresie są prawidłowe i mają odzwierciedlenie w aktach sprawy. Znajdująca się bowiem na tytułach wykonawczych adnotacja, że skarżący odmówił przyjęcia tytułów wykonawczych, wszczynających postępowanie egzekucyjne została sporządzona przez urzędnika skarbowego, którego imienna pieczęć widnieje na tytułach egzekucyjnych. Co istotne wiarygodność tych zapisów nie została skutecznie przez skarżącego obalona. Z tych też powodów Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że organ egzekucyjny prawidłowo zastosował przepis art. 47 § 1 K.p.a., co znajduje dodatkowe potwierdzenie w treści notatki urzędowej na k. 33 akt admin., sporządzonej przez poborcę skarbowego. Trafnie także Sąd nie uwzględnił zarzutu dotyczącego niedoręczenia wspomnianych tytułów wykonawczych pełnomocnikowi przyjmując, że doręczenie odpisu tytułu wykonawczego wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu powinno nastąpić bezpośrednio do rąk zobowiązanego, a nie innej osoby, np. pełnomocnika zobowiązanego, skoro takowy nie został ustanowiony w konkretnym postępowaniu egzekucyjnym.

Reasumując zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie wywiódł, w ślad za ugruntowanym i przedstawionym powyżej stanowiskiem judykatury i doktryny, iż skarga na czynności egzekucyjne służy zaskarżaniu czynności o charakterze wyłącznie technicznym i wykonawczym. W jej ramach dopuszczalne jest zatem podnoszenie takich zarzutów, które odnoszą się do formalnoprawnych elementów czynności egzekucyjnych, a nie - jak stara się uczynić to skarżący w niniejszej sprawie - materialnoprawnych.

Za pozbawiony podstaw uznano podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. powiązany z przepisami u.p.e.a. Naczelny Sąd Administracyjny poddając ocenie powyższy zarzut stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom przewidzianym art. 141 § 4 P.p.s.a. i w pełni umożliwia jego kontrolę instancyjną. WSA w Warszawie wskazał bowiem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jaki stan faktyczny przyjmuje za podstawę rozstrzygnięcia i przekonująco uzasadnił swoje stanowisko co do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi. To zaś, że w skardze kasacyjnej nie zgodzono się z tak wyrażoną oceną, nie mogło być skuteczną podstawą do postawienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., o sygn. akt II FPS 8/09).

W kwestii zawieszenia postępowania kasacyjnego do czasu rozpatrzenia przez NSA skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Gdańsku z dnia 7 października 2014 r., o sygn. akt I SA/Gd 820/14, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia tego wniosku na podstawie art. 125 § 1 pk 1 P.p.s.a., albowiem wyrokiem NSA z dnia 9 września 2016 r., o sygn. akt I FSK 501/15, oddalono skargę kasacyjną M. C. na postanowienie w przedmiocie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Mając na względzie całokształt podniesionych powyżej okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niezasługującą na uwzględnienie i działając na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu.