Wyrok NSA, sygn. akt FSK 1976/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 137 par. 4
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 94 par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
article: art. 53 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Co prawda zawarte w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ przepisy nie zawierają odpowiednika art. 94 par. 1 Kpc, nie mniej wynikająca z tego przepisu reguła, zgodnie z którą wypowiedzenie pełnomocnictwa procesowego przez mocodawcę odnosi skutek prawny z chwilą zawiadomienia o tym organu, znajduje zastosowanie także w postępowaniu podatkowym.

TEZY

Co prawda zawarte w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ przepisy nie zawierają odpowiednika art. 94 par. 1 Kpc, nie mniej wynikająca z tego przepisu reguła, zgodnie z którą wypowiedzenie pełnomocnictwa procesowego przez mocodawcę odnosi skutek prawny z chwilą zawiadomienia o tym organu, znajduje zastosowanie także w postępowaniu podatkowym.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2005 r. na rozprawie w Wydziale I Izby Finansowej skargi kasacyjnej Stanisława Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 czerwca 2004 r. I SA/Gd 319/04 w sprawie ze skargi Stanisława Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 29 marca 2004 r. (...) w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe Sp. z o. o. "O." z tytułu podatku od towarów i usług za okres od lutego do maja 2003 r. - oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 28.06.2004 r., I SA/Gd 319/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę Stanisława Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 29.03.2004 r., (...) w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z o.o. "O." z tytułu podatku od towarów i usług za okres od lutego do maja 2003 r.

W uzasadnieniu wskazano, skarga została wniesiona po upływie terminu wynikającego z treści art. 53 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ w związku z czym na podstawie art. 58 par. 1 pkt 2 ww. ustawy skarga została odrzucona.

Postanowienie to zaskarżone zostało skargą kasacyjną Stanisława Z., który, powołując się na zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynika sprawy, w szczególności art. 53 par. 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 40 par. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uznanie, iż skarga na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. została złożona po upływie 30 dni od doręczenia rozstrzygnięcia stronie, wniósł o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazano, że decyzja Dyrektora Urzędu Skarbowego w G. została doręczona w dniu 31.03.2004 r. radcy prawnemu Dariuszowi D., który nie był już w tej dacie pełnomocnikiem skarżącego, bowiem w dniu 25.03.2004 r. wypowiedziane zostało przez skarżącego pełnomocnictwo. W związku z te doręczona w dniu 31.03.2004 r. decyzja nie wywoływała żadnych skutków prawnych. Ponadto podniesiono, że decyzja ta została doręczona skarżącemu 15.04.2004 r. a skarga została wysłana w dniu 14.05.2004 r. listem poleconym, w związku z czym podniesiono, że został zachowany termin do wniesienia skargi.

Nadto wskazano, powołując treść art. 111 Kodeksu postępowania administracyjnego, że błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Mając to na uwadze wskazano, że skarżący zastosował się do pouczenia w związku z czym nadał skargę listem poleconym w urzędzie pocztowym w dniu 14.05.2004 r.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu niniejszej sprawy stwierdził, co następuje:

Skarga kasacyjna uzasadniona nie jest.

Mając na względzie powyższą ocenę zauważyć trzeba, że strona skarżąca oparła wniesioną w sprawie skargę kasacyjną o podstawę przewidzianą w przepisie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, tj. o zarzut naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W ocenie skarżącego Sąd I instancji odrzucając skargę na naruszył przepisy art. 53 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 40 par. 2 Kpa poprzez uznanie, iż skarga jaka złożona została na wydaną w sprawie decyzję ostateczną wniesiona została po upływie 30 dni od doręczenia rozstrzygnięcia stronie.

Odnosząc się zatem do powyższych zarzutów w punkcie wyjścia zauważyć trzeba, iż całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia art. 40 par. 2 Kpa. Ustawa prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie której orzekał w sprawie Sąd I instancji, nie przewiduje bowiem jakiegokolwiek odesłania do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Tym samym więc przepis art. 40 par. 2 Kpa nie był, bo też nie mógł być, stosowany w sprawie. W konsekwencji tego zaś Sąd I instancji naruszyć go nie mógł. Sprawia to zarazem, iż zarzut naruszenia tego przepisu jest bezskuteczny. Zgodnie bowiem z utrwalonym już w doktrynie i orzecznictwie poglądem skuteczną podstawą kasacyjną z art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może być tylko naruszenie przez Sąd I instancji przepisu postępowania sądowoadministracyjnego /por. m. in.: J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Praw. LexisNexis, W-wa 2004 r., str. 247; wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2004 r., GSK 73/04 - Monitor Prawniczy 2004 nr 14 str. 632/, który znajdował w zastosowanie w danej sprawie /por.: wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2004 r., OSK 121/04 - ONSAiWSA 2004 Nr 1 poz. 11/.

W tym stanie rzeczy dalsze rozważania przenieść należy na grunt zarzutu naruszenia przepisu art. 53 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Strona skarżąca na jego poparcie podnosi przy tym, iż Sąd I instancji błędnie przyjął, że skargę na decyzję ostateczną wniesiono z uchybieniem terminu, który przepisem tym określono. Wskazuje bowiem, że decyzję doręczono pełnomocnikowi, któremu przed datą doręczenia decyzji wypowiedziano pełnomocnictwo. Nadto zauważono, że pełnomocnik ów nie był legitymowany do zaskarżenia przedmiotowej decyzji skargą do Sądu administracyjnego. W konsekwencji tego termin do wniesienia skargi winien być liczony od daty doręczenia decyzji stronie /tj. od 15.04.2004 r./ zwłaszcza, że zawierała ona pouczenie o terminie jej zaskarżenia. Reasumując zatem powyższą argumentację skargi stwierdzić zatem trzeba, że przedmiot sporu sprowadza się w niniejszej sprawie do kwestii daty, od której rozpoczął w niniejszym przypadku bieg termin określony w art. 53 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Datę tą Sąd I instancji prawidłowo jednak ustalił konstatując, że doręczenie decyzji organu II instancji nastąpiło w dniu 31.03.2004 r. do rąk pierwotnego pełnomocnika strony.

Oceny tej nie zmienia przy tym eksponowany przez stronę skarżącą fakt wypowiedzenia z dniem 23.03.2004 r. pełnomocnictwa wspomnianemu wyżej pełnomocnikowi, które to wypowiedzenie doręczono mu w dniu 25.03.2004 r. Z akt sprawy nie wynika bowiem, ażeby o fakcie tym powiadomiono organ podatkowy, przed którym toczyło się postępowanie - Dyrektora Izby Skarbowej w G. w związku z czym nie mogło ono wywołać wobec tegoż organu jakiegokolwiek skutku prawnego.

Co prawda zawarte w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ przepisy nie zawierają odpowiednika art. 94 par. 1 Kpc, nie mniej wynikająca z tego przepisu reguła, zgodnie z którą wypowiedzenie pełnomocnictwa procesowego przez mocodawcę odnosi skutek prawny z chwilą zawiadomienia o tym organu, znajduje zastosowanie także i w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów tej ustawy /tj. w postępowaniu podatkowym/. Odsyła bowiem do niej przepis art. 137 par. 4 Ordynacji podatkowej, który w nieuregulowanych kwestiach dotyczących przedstawicielstwa procesowego nakazuje stosować przepisy prawa cywilnego. Prawo cywilne zaś obejmuje zarówno prawo materialne, zawarte przede wszystkim w Kodeksie cywilnym, jak i prawo procesowe zawarte w Kodeksie postępowania cywilnego. Skoro więc ustawodawca w cyt. wyżej przepisie Ordynacji podatkowej posłużył się najogólniejszym z możliwych określeniem dziedziny prawa, do której odsyła dopuszczalnym także będzie zastosowanie w materii nieuregulowanej Ordynacją podatkową wskazanej wyżej zasady określonej przepisem art. 94 par. 1 Kpc.

Zresztą także doktryna prawa podatkowego opowiada się za przedstawionym wyżej stanowiskiem. Pogląd taki wygłosił już bowiem M. Szubiakowski, który w artykule "Pełnomocnicy w postępowaniu podatkowym" stwierdził, że "pełnomocnictwo udzielone w postępowaniu podatkowym wygasa z dniem powiadomienia organu podatkowego o jego odwołaniu przez stronę" /vide: Przegląd Podatkowy 2002 nr 1 str. 50/.

Także drugi z przedstawionych na wstępie argumentów strony skarżącej nie daje podstaw do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji. Otóż nie wdając się w ocenę uprawnień pierwotnego pełnomocnika do wniesienia w sprawie skargi na ostateczną decyzję podatkową nie może ulegać wątpliwości, że jego umocowanie obejmowało odbiór tej decyzji. Przesądza bowiem o tym treść pełnomocnictwa jakiego mu udzielono (...). Tym samym więc organ odwoławczy prawidłowo doręczył temu właśnie pełnomocnikowi przedmiotową decyzję, skutkiem której to czynności było rozpoczęcie biegu terminu z art. 53 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Także powtórne doręczenie stronie decyzji nie dostarcza podstaw do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji. Doręczenie to, całkowicie zresztą zbędne, miało bowiem charakter informacyjny, czego nie zmienia zawarte w doręczonym dokumencie, będącym odpisem pierwotnej decyzji, pouczenie o trybie i terminie odwołania.

Konkludując zatem powyższe uwagi stwierdzić trzeba, iż zgłoszone w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się bezskuteczne. Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, orzekł z mocy art. 184 powołanej wcześniej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak w wyroku.