Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1331/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 87a ust. 5, art. 88 ust. 1 pkt 3, art. 88 ust. 2,
journal: Dz.U. 2022 poz 916
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j)
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 4 lipca 2022 r. nr SKO.V/428/101/2022 w przedmiocie kary pieniężnej za zniszczenie drzewa 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia 22 lutego 2022 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej na rzecz skarżącego 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 4 lipca 2022 r. nr SKO.V/428/l 01/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej: "Kolegium" lub "organ odwoławczy") , po rozpoznaniu sprawy z odwołania K.B. (dalej: "strona" lub "skarżący") od decyzji Prezydenta Miasta B. (dalej: "organ" lub "organ I instancji") z dnia 22.02.2022 r. nr [...] w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 1.413,00 zł za zniszczenie drzewa tlenowego Oxytree o obwodzie pnia 95 cm na terenie nieruchomości 1. obr. A. (ul. [...]) w B. działając na podstawie art. 17, art. 18, art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 570), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) – dalej: "k.p.a." oraz art. 87a ust. 2 i 5, art. 88 ust. 1 pkt 3 i 8, art. 89 ust. 1,4 i 8 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. 2022 poz. 916) – dalej: "u.o.p", utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzja ta została podjęta w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 5 listopada 2021 r. do organu wpłynęło pismo Straży Miejskiej w B. dotyczące usunięcia drzewa przy ul. [...] w B. W związku z powyższym organ wszczął postępowanie administracyjne o czym zawiadomił stronę. W trakcie wizji terenowej i oględzin przeprowadzonych w dniu 25 listopada 2021 r. ustalono, iż przedmiotem postępowania jest drzewo tlenowe Oxytree, które zostało całkowicie pozbawione korony. Strona podczas oględzin oświadczyła, że usunęła 100 % korony, pozostawiając pień o wysokości 107 cm. Drzewo zostało ogłowione. Z uwagi na brak kłody wykonano pomiar najmniejszej

średnicy pnia drzewa (obwód wyniósł 95 cm). Jak ustalił organ w wyniku przeprowadzonego cięcia redukcyjnego usunięto gałęzie w wymiarze przekraczającym 50% korony drzewa. W ocenie organu pozbawienie drzewa w jednym sezonie wegetacyjnym około 50% powierzchni asymilacyjnej jego korony powoduje zachwianie proporcji pomiędzy nadziemną i podziemną częścią drzewa, co prowadzi do zaburzeń fizjologicznych. W konsekwencji dokonanych ustaleń organ uznał, ze doszło do zniszczenia drzewa i stosownie do brzmienia art. 88 ust.1 pkt 3 u.o.p. postanowił stronie wymierzyć administracyjna karę za stwierdzony delikt administracyjny. Kara została wyliczona stosownie do treści art. 89 ust.4 u.o.p.

W odwołaniu do Kolegium strona oświadczyła, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją ponieważ nie zniszczyła drzewa a tylko je podcięła. Drzewo regularnie od kilku lat było podcinane. Strona zakwestionowała także dokonane przez organ pomiary.

Kolegium motywując swoje rozstrzygnięcie stwierdziło, że w sprawie mają zastosowanie przepisy art. art. 87a, art. 88 ust.1,2 i 3 u.o.p., których treść zacytowało. Kolegium przytoczyło stan faktyczny sprawy oraz opisało przebieg postępowania. Zdaniem Kolegium zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy, jak również uzasadnienie zaskarżonej decyzji zgodne są z przepisami postępowania co pozwoliło na utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa poprzez nieuwzględnienie faktycznego stanu drzewa, niezebranie wyczerpującego materiału dowodowego, brak ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz niezgodność decyzji z przepisami prawa, w szczególności naruszenie art. 87a ust. 5 u.o.p., art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a. i wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji z powodu wskazanego naruszenia, które miało istotny wpływ na wynik postępowania oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że pojęcie "zniszczenia drzewa" posiada swoją prawną treść nadaną art. 87a ust. 5 u.o.p. W jego ocenie zniszczenie drzewa musi faktycznie zaistnieć aby doszło do popełnienia deliktu administracyjnego. Powołał się przy tym na wykładnię językową słowa "zniszczenie". Skarżący podniósł, że "zniszczone" drzewo jest w doskonałym stanie i załączył jego zdjęcie wykonane w czerwcu i lipcu 2022 r. Skarżący zarzucił, że błędnie określono zakres dokonanych przez niego cięć drzewa oraz bez oceny dendrologa (biegłego) określono odmianę drzewa jako Oxytree (Paulownia Clon in Vitro 112). Jego zdaniem zaskarżone rozstrzygnięcie oparte było na niepełnym i nieprawdziwym stanie faktycznym.

Kolegium w odpowiedzi na skargę podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Odpowiadając na zarzuty podniesione w skardze Kolegium podniosło, iż materiał dowodowy zgromadzony przed organem I instancji był wystarczający by utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję organu ponieważ drzewo zostało ogłowione. Zdaniem Kolegium drzewo Oxytree charakteryzuje się szybkim wzrostem i odnową. Jednakże przycięcie całkowite korony oraz skrócenia pnia o 70 cm do wysokości 107 cm jest zdaniem Kolegium zniszczeniem drzewa w myśl art. 87a ust. 5 u.o.p., gdyż nie zostało dokonane w celu usunięcia gałęzi obumarłych lub nadłamanych, utrzymania uformowanego kształtu koron drzew lub jako wykonywanie specjalistycznych zabiegów w celu przywrócenia statyki drzewa. W ocenie Kolegium odrosty, które widnieją na zdjęciach przekazanych przez stronę wraz ze skargą zdaniem Kolegium nie zmieniają powyższego. Są to bowiem pędy, które zdaniem Kolegium nie odtworzą korony drzewa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U z 2022 r., poz. 329 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Skarga jest uzasadniona.

Ocenę zasadności skargi i zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy rozpocząć od stwierdzania, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2018 r., poz. 142 ze zm.), a w szczególności art. 88 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzewa lub krzewu. Zgodnie natomiast z art. 88 ust. 2 tej ustawy kara jest nakładana na posiadacza nieruchomości albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości.

Zgodnie z art. 87a u.o.p.

"1. Prace ziemne oraz inne prace wykonywane ręcznie, z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego lub urządzeń technicznych, wykonywane w obrębie korzeni, pnia lub korony drzewa lub w obrębie korzeni lub pędów krzewu, przeprowadza się w sposób najmniej szkodzący drzewom lub krzewom.

2. Prace w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, chyba że mają na celu:

1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych;

2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa;

3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa.

3. Zabieg, o którym mowa w ust. 2 pkt 3, wykonuje się na podstawie dokumentacji, w tym dokumentacji fotograficznej, wskazującej na konieczność przeprowadzenia takiego zabiegu. Dokumentację przechowuje się przez okres 5 lat od końca roku, w którym wykonano zabieg.

4. Usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi uszkodzenie drzewa.

5. Usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi zniszczenie drzewa.

Przedmiotem sprawy jest nałożenie kary na skarżącego za zniszczenie przez niego, według ustaleń organu I instancji, drzewa zaliczanego do gatunku Paulownia Clon in Vitro 112. Sąd nie posiada wiedzy specjalistycznej w zakresie dendrologii ale z informacji ogólnodostępnych w różnych mediach wynika, że drzewo typu Oxytree (drzewo tlenowe) stanowi bardzo szczególny gatunek drzewa, będący wynikiem zbiegów inżynierii genetycznej, w wyniku którego powstało drzewo z probówki (in vitro) jako hybryda dwóch gatunków drzew. Specyfika drzewa tlenowego dotyczy jego niezwykle szybkiego wzrostu i przyrostu jego masy. Właściwie pielęgnowane drzewo tlenowe osiąga w ciągu 6 lat wysokość od 16-18 m. Warunkiem takiego wzrostu jak wynika z dostępnych w tym zakresie informacji jest jego cięcie (ogławianie) na wysokości nawet 5 cm w kolejnych latach uprawy. Ten opis drzewa, zdaniem Sądu, jest konieczny z uwagi na jego wyjątkową charakterystykę daleko różniącą go od innych drzew rosnących na terenie kraju. Skarżący nie kwestionuje faktu obcięcia drzewa i jak podnosi w treści odwołania od decyzji organu I instancji, od kilku lat regularnie podcinał drzewo. Dołączony do skargi materiał fotograficzny wskazuje na żywotność drzewa i być może na budowanie nowej korony. Specyfika drzewa tlenowego powoduje, że w ocenie Sądu rozstrzygnięciu organów w sprawie powinna była towarzyszyć wiedza specjalistyczna dotycząca tego gatunku drzew i ich specyficznej uprawy związanej z m.in. z ich pielęgnacją (w tym cięciem). Trudno uznać bowiem, że w sprawie doszło do zniszczenia drzewa, które być może w wyniku ogłowienia urośnie jeszcze większe niż przed ogłowieniem. W konsekwencji oceny stanu faktycznego sprawy i jej wyjątkowej specyfiki dotyczącej szczególnego rodzaju drzewa, Sąd uznał, z uwagi na brak ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności wymagających wiedzy specjalistycznej, w tym w zakresie zasad uprawy drzewa tlenowego i prawidłowości zabiegów skarżącego związanych z jego pielęgnacją, że rozstrzygnięcia obu organów nie mogą pozostać w obiegu prawnym.

Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji uwzględni ocenę Sądu wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku i przeprowadzi dowód z opinii właściwego biegłego w zakresie ustalenia gatunku ogłowionego drzewa oraz prawidłowości działań skarżącego związanych z jego pielęgnacją. W zależności od wyników ponownie przeprowadzonego postępowania wyda decyzję zgodną z przepisami prawa.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.