Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1532/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 65 pkt 1, art. 69 ust. 2 w zw. z art. 68 ust. 3, art. 69a
journal: Dz.U. 2018 poz 1184
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jedn.
article: art. 76 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 217a par. 1, art. 243 w zw. z art. 12
journal: Dz.U. 2017 poz 2204
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędzia WSA Sławomir Kozik Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Bytner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2019 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów oddala skargę


UZASADNIENIE

Sygn. akt:

VI SA/Wa 1532/19

Uzasadnienie

Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 104 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.) w związku z art. 69a ust. 1 i z art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2018 r. poz. 1184, z późn. zm., dalej p.o.a.) wniósł sprzeciw wobec wpisu J. W. (dalej: kandydat, skarżący) na listę adwokatów Okręgowej Izby Adwokackiej w [...], dokonanego na mocy uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r.

Jak wynika z akt, w dniu 17 maja 2018 r. zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z wnioskiem o wpis na listę adwokatów w trybie art. 68 ust. 1 ustawy, w związku z ukończeniem aplikacji adwokackiej i zdaniem egzaminu adwokackiego.

W celu udokumentowania przesłanek wpisu na listę adwokatów skarżący przedłożył m.in. oświadczenie o posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnych i korzystaniu z pełni praw publicznych, zaświadczenie o niefigurowaniu w kartotece karnej Krajowego Rejestru Karnego z dnia [...] maja 2018 r., życiorys, kwestionariusz osobowy, uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzania egzaminu adwokackiego z siedzibą w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego, zaświadczenie o odbyciu aplikacji adwokackiej z dnia [...] stycznia 2018 r., protokół ślubowania z dnia [...] stycznia 2015 r. oraz odpis dyplomu ukończenia studiów magisterskich na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w [...] na kierunku prawo.

Okręgowa Rada Adwokacka w [...], przyjmując za podstawę wpisu na listę adwokatów art. 65 pkt 1-4, art. 68 ust. 1 i art. 69a ust. 1 p.o.a., w uchwale z dnia [...] stycznia 2019 r. uznała, że wniosek pana J. W. o wpis na listę adwokatów zasługuje na uwzględnienie, zaś kandydat daje rękojmię prawidłowego oraz należytego wykonywania zawodu adwokata.

W dniu 1 lutego 2019 r. na podstawie art. 69 ust. 2 p.o.a., akta osobowe skarżącego zostały zwrócone celem jego uzupełnienia poprzez załączenie do akt postępowania administracyjnego następujących dokumentów, dotyczących kandydata:

1. aktualnej informacji o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego;

2. postanowienia z dnia [...] listopada 2017 r. o zastosowaniu środka zapobiegawczego w postaci zastosowania zawieszenia w czynnościach aplikanta adwokackiego;

3. informacji, kiedy i w jakich okolicznościach samorząd adwokacki pozyskał informacje o zastosowanym środku zapobiegawczym w postaci zawieszenia w czynnościach aplikanta adwokackiego;

4. informacji, czy w czasie zawieszenie w czynnościach aplikant adwokacki brał udział w czynnościach dla aplikantów adwokackich;

5. informacji o okolicznościach uzyskania w trakcie zawieszenia w czynnościach aplikanta adwokackiego zaświadczenia Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] o odbyciu aplikacji adwokackiej z dnia [...] stycznia 2018 r.;

6. całości akt osobowych aplikanta adwokackiego;

7. informacji, na jakim etapie znajduje się aktualnie dochodzenie dyscyplinarne prowadzone w sprawie kandydata przez Rzecznika Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w [...], sygn. akt [...].

Dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] pismem z dnia 24 kwietnia 2019 r. stanowiącym odpowiedź na pismo z dnia 1 lutego 2019 r., uzupełnił akta osobowe kandydata.

Na podstawie uzupełnionego materiału dowodowego ustalono, że śledztwo prowadzone przez Prokuraturę Krajową w sprawie sygn. akt [...], o to że w okresie od [...] kwietnia 2017 r. do [...] maja 2017 r. w [...], działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, ułatwił P. R., pozbawionemu wolności na podstawie postanowienia Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. o sygn. akt [...], ucieczkę w dniu [...] maja 2017 r. z terenu Szpitala [...] przy ul. [...] w [...] poprzez dostarczenie w dniach [...] kwietnia oraz [...] maja 2017 r. P. R. do Aresztu Śledczego w [...] listów od R. M. lub K. B. oraz zwrotnych listów dla R. M. lub K. B. od P. R., w których to listach uzgadniane były szczegóły i plan przyszłej ucieczki, tj. czyn z art. 243 k.k. w związku z art. 12 k.k. zostało prawomocnie umorzone na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. oraz uchylono środek zapobiegawczy w postaci zawieszenia w czynnościach aplikanta adwokackiego zastosowany wobec kandydata na podstawie postanowienia z dnia [...] listopada 2017 r.

W sprawie aplikanta adwokackiego - skarżącego - wszczęte zostało przez Rzecznika Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w [...] dochodzenie dyscyplinarne w dniu [...] listopada 2017 r., sygn. akt [...], dotyczące przedstawionych przez Prokuraturę Okręgową w [...] zarzutów w sprawie sygn. akt [...]. W dniu [...] kwietnia 2019 r. wydano postanowienie o umorzeniu dochodzenia dyscyplinarnego na podstawie art. 322 w zw. z art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. w zw. z art. 80 a contrario w zw. z art. 95n pkt 1 p.o.a., wobec stwierdzenia, że J. W. nie podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej w związku ze skreśleniem z listy aplikantów adwokackich Izby Adwokackiej w [...] uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r.

Minister Sprawiedliwości wskazał, iż w myśl art. 69a ust. 1 p.o.a wpis uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie podpisze sprzeciwu od wpisu w terminie 30 dni od dnia otrzymania uchwały wraz z aktami osobowymi kandydata. W przypadku, o którym mowa w art. 69 ust. 2 p.o.a., to jest jeżeli zawarty w aktach osobowych wniosek o wpis nie zawiera wszystkich wymaganych informacji lub dokumentów, Minister Sprawiedliwości zwraca uchwałę wraz z aktami osobowymi kandydata do właściwej okręgowej rady adwokackiej w celu uzupełnienia - wówczas bieg tego terminu liczy się od dnia ponownego doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi. W okolicznościach niniejszej sprawy akta osobowe wraz z uchwałą wpłynęły do Ministerstwa Sprawiedliwości, po uzupełnieniu, dnia 25 kwietnia 2019r.

Minister Sprawiedliwości wyraża sprzeciw w formie decyzji administracyjnej. Podstawą złożenia sprzeciwu może być niespełnienie przez kandydata kryteriów wymienionych w ustawie - Prawo o adwokaturze. Zgodnie z zasadą wyrażoną w przepisie art. 65 ustawy, na listę adwokatów może być wpisany ten, kto:

1) jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata;

2) korzysta w pełni z praw publicznych oraz ma pełną zdolność do czynności prawnych;

3) ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej;

4) odbył w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację adwokacką i złożył egzamin adwokacki, z zastrzeżeniem art. 66 ust. 1 i 2.

Minister Sprawiedliwości stanął na stanowisku, że w przypadku kandydata zachodzą przesłanki wpisu, o których mowa w art. 65 pkt 2, 3 i 4 p.o.a. Korzysta w pełni z praw publicznych, posiada pełną zdolność do czynności prawnych, jak również ukończył wyższe studia magisterskie na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w [...] na kierunku prawo. Ponadto odbył aplikację adwokacką zakończoną z dniem 31 grudnia 2017 r. oraz uzyskał pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego. Jednocześnie, w ocenie organu, nie można przyjąć, że spełnia wymóg nieskazitelnego charakteru i daje swym dotychczasowym zachowaniem rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, zgodnie z przepisem art. 65 pkt 1 ustawy. Dopuścił się on bowiem zachowania, polegającego na tym, że pośredniczył w dostarczaniu dokumentów dla i od P. R., pozbawionego wolności na podstawie postanowienia Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. o sygn. akt [...]. Do powyższego kandydat przyznał się w trakcie przesłuchania w sprawie prowadzonej przez Prokuraturę Okręgową w [...], sygn. akt [...]. Według niego odbywało się to w ten sposób, że konkubina aresztowanego, przekazywała mu przed aresztem plik dokumentów, które pobieżnie przeglądał, a następnie wnosił do aresztu na tzw. widzenia adwokackie i przekazywał P. R. Po zakończonym widzeniu zabierał przyniesione dokumenty, wraz z naniesionymi odręcznie zapiskami klienta. Przekazywał je konkubinie klienta. Kandydat uważał, że dokumenty dotyczą przygotowywanego wniosku o wyłączenie sędziego.

Minister wskazał na orzecznictwo sądów administracyjnych. Podkreślił, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 725/00, zauważył, że na rękojmię w rozumieniu art. 65 ustawy składają się dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać adwokatem.

Utrwalone orzecznictwo sądowoadministracyjne jako cechy nieskazitelności charakteru wskazuje takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, czyli cechy wartościujące kandydata w sferze etyczno-moralnej (por. orzeczenia z dnia 23 maja 1997 r., sygn. akt II SA 1148/96, z dnia 10 lutego 1998 r., sygn. akt II SA 1445/97 i z dnia 30 listopada 2004 r., sygn. akt 6 II SA 4535/03). Oznacza to w konsekwencji pełną wiarygodność kandydata oraz brak jakichkolwiek okoliczności negatywnych ją podważających.

Wyrażenie ustawowe "dotychczasowe zachowanie" oznacza postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów do czasu wpisania na tę listę, które odpowiadając ocenom moralnym i etycznym, gwarantuje właściwe wykonywanie zawodu adwokata. Badając istnienie przesłanek ustawowych uprawniony organ odnosi się do całokształtu okoliczności sprawy, jednak nawet jednorazowe zachowanie może podważyć wiarygodność oraz nieskazitelny charakter osoby, od której cech tych właściwa ustawa wymaga (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 458/10 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1450/09).

Nadto w wyroku z dnia 23 lutego 1999 r., sygn. akt II SA 1888/98, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata należy rozumieć - zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego - taki zespół cech osobistych charakteru i zachowań składających się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jego wiarygodność".

Brak rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata jest więc implikacją braku nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania, odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2007 r., sygn. akt II GSK 231/07).

Minister Sprawiedliwości podał, iż jest uprawniony do dokonania samodzielnej oceny przesłanki rękojmi na podstawie posiadanych informacji, dotyczących uprzedniego zachowania wnioskującego o wpis na listę adwokatów.

Organ wskazał ponadto, iż jakkolwiek śledztwo prowadzone przez Prokuraturę Okręgową w [...] w sprawie ułatwienia ucieczki aresztowanemu klientowi przez kandydata zostało prawomocnie umorzone w związku z tym, że zgromadzony materiał dowodowy jest niewystarczający do wykazania jego zamiaru w tym zakresie, to nie można z tego wywodzić, że inne okoliczności i zachowania opisane w uzasadnieniu postanowienia o częściowym umorzeniu śledztwa z dnia [...] stycznia 2018 r., [...], nie miały miejsca i nie mogą być poddawane ocenie przez pryzmat zasad etycznych i moralnych.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, na ocenę nieskazitelności charakteru kandydata pod kątem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata ma wpływ fakt dopuszczenia się zachowania, do którego przyznał się w złożonych wyjaśnieniach, polegającego na dostarczaniu dokumentów dla i od P. R., pozbawionego wolności na podstawie postanowienia Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. o sygn. akt [...], z pominięciem kontroli i pośrednictwa organu, do którego dyspozycji pozostawał P. R., które rzutuje na jego wiarygodność, odpowiedzialność oraz uczciwość. Swoim zachowaniem sprzeniewierzył się on podstawowym zasadom godności i uczciwości.

Zachowanie to jest sprzeczne z art. 217a § 1 k.k.w., który stanowi, że korespondencja tymczasowo aresztowanego podlega kontroli i jest przesyłana za pośrednictwem organu, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje. Przekazywanie korespondencji pomiędzy tymczasowo aresztowanym a konkubiną oraz nieznanym mu mężczyzną przez aplikanta adwokackiego jest niedopuszczalne. Zatem zachowanie to narusza nie tylko § 29 Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu, ale również normy kodeksu karnego wykonawczego. Zachowanie kandydata wpływa na negatywne postrzeganie osób wykonujących zawody zaufania publicznego. Prowadzi to do konstatacji, że swoim zachowaniem nie tylko podważył zaufanie i wizerunek swojej osoby, lecz również godził w dobre imię prawników oraz naruszył standardy składające się na budowanie pozytywnego odbioru całego systemu wymiaru sprawiedliwości. Organ wskazał, iż zgodnie z treścią wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2751/13, niewątpliwie znacznie wyższą wartością, która powinna być brana pod uwagę w postępowaniu dotyczącym wpisu na listę adwokatów, jest ochrona interesu publicznego, który w tym przypadku należy rozumieć jako zapewnienie właściwej jakości i poziomu świadczonej pomocy prawnej, niż istniejący niewątpliwie interes strony w uzyskaniu przedmiotowego wpisu. Adwokat wykonujący w sposób samodzielny zawód służy interesom wymiaru sprawiedliwości, jak również tym, których prawa i wolności zostały mu powierzone dla ochrony. Kandydat, będąc dopiero u progu kariery prawniczej, dopuścił się takiego zachowania jak przekazywanie korespondencji tymczasowo aresztowanemu z pominięciem kontroli i pośrednictwa organu, do którego dyspozycji pozostawał, co w ocenie Ministra podważa jego wiarygodność i przydatność do wykonywania zawodu adwokata, jako zawodu zaufania publicznego. Tak więc, zdaniem organu nie spełnia on przesłanki określonej w art. 65 pkt 1 ustawy, co podważa jego przydatność do wykonywania zawodu adwokata, jako zawodu zaufania publicznego sprawowanego zarówno w interesie wymiaru sprawiedliwości, jak i przyszłych klientów. Ustawowo zagwarantowane Ministrowi Sprawiedliwości prawo sprzeciwu wobec wpisu na listę adwokatów służy temu, by ten zawód wykonywały tylko te osoby, które mogą sprostać wysokim wymaganiom także moralnym, etycznym i osobowościowym.

J. W., reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego - adwokata - na podstawie art. 3 § 1 i § 2 ust. 1, w zw. z 50 § 1, art. 52 § 1, art. 53 § 1, oraz art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

I. art. 65 ust. 1 prawa o adwokaturze poprzez jego błędną wykładnie polegającą na uznaniu, iż fakt prawomocnie umorzonego postępowania karnego w sprawie [...] na podstawie art. 17 §1 pkt 2 k.p.k., zgodnie z którym "czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego, albo ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa" dyskwalifikuje skarżącego jako kandydata na adwokata w sferze etyczno-moralnej, podważa jego wiarygodność, odpowiedzialność oraz uczciwość, w konsekwencji czego uznano, że skarżący nie posiada nieskazitelnego charakteru, a tym samym swoim dotychczasowym zachowaniem nie daję rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, podczas gdy incydentalne uwikłanie się w postępowanie karne, które po okresie 2 dwóch i pół miesiąca zostało prawomocnie umorzone nie może jednoznacznie dyskwalifikować skarżącego, bez rzetelnego i obiektywnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a w konsekwencji stwierdzać, iż nieodwracalnie utracił nieskazitelny charakter oraz swoim dotychczasowym zachowaniem nie daje należytej rękojmi wykonywania w przyszłości zawodu adwokata.

II. 69 ust. 2 w zw. z art. 68 pkt. 3 p.o.a poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że Minister Sprawiedliwości po upływie określonego tym przepisem terminu trzydziestu dni, liczonego od dnia doręczenia uchwały o wpisie skarżącego na listę adwokatów Okręgowej Izby Adwokackiej w [...] wraz z aktami osobowymi, uprawniony jest do podjęcia decyzji o sprzeciwie, w sytuacji, gdy termin ten, mając charakter prawnomaterialny, wyłącza taką możliwość, ponieważ wniosek o wpis na listę adwokatów zawierał wszystkie wymagane dokumenty określone w art. 68 pkt. 3 ustawy prawo o adwokaturze, zaś w aktach osobowych znajdował się odpis postanowienia o prawomocnym umorzeniu postępowania karnego wobec skarżącego w sprawie [...], a także informacja o braku przedstawienia zarzutów dyscyplinarnych. Tym samym nie zachodziła konieczność uzupełnienia akt osobowych kandydata w pozostałym zakresie, zatem trzydziestodniowy termin do wyrażenia sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów w terminie 30 dni od doręczenia uchwały (które miało miejsce 16 stycznia 2019 r.) upłynął z dniem 16 lutego 2019 r.

Niezależnie od powyższej podniesionych zarzutów zaskarżonej decyzji pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy:

1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 §3 k.p.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na nierozpatrzeniu w sposób wszechstronny i obiektywny całego materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz dokonanie jego dowolnej oceny w zakresie spełniania przez skarżącego wymogu określonego w art. 65 pkt. 1 p.o.a. jedynie w oparciu o informacje zawarte w treści uzasadnienia postanowienia Prokuratury Okręgowej w [...] o częściowym umorzeniu śledztwa, z dnia [...] stycznia 2018 r. sygn. akt [...], a w konsekwencji nieprawidłowe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji, przejawiające się w braku wskazania faktów, które Minister Sprawiedliwości uznał za udowodnione oraz dowodów, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia i wskazania przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił waloru wiarygodności i mocy dowodowej, co w konsekwencji doprowadziło do wydania przez Ministra Sprawiedliwości obarczonej błędami decyzji o sprzeciwie poprzez bezzasadne uznanie, iż skarżący nie posiada nieskazitelnego charakteru oraz swoim dotychczasowym zachowaniem nie daje należytej rękojmi wykonywania zawodu adwokata.

art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, przejawiająca się :

a) w nieprawidłowym uznaniu, iż fakt prawomocnie umorzonego śledztwa Prokuratury Okręgowej w [...], sygn. akt. [...] na podstawie art. 17 §1 pkt. 2 kpk zgodnie z którym "czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa" można poddawać ocenie przez pryzmat zasad etyczno-moralnych, która w konsekwencji stanowiła podstawę do podjęcia arbitralnej decyzji o braku nieskazitelności charakteru skarżącego oraz braku posiadania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata;

b) w całkowitym pominięciu faktu, iż postępowanie dyscyplinarne prowadzone przez Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Adwokackiej w [...] zostało prawomocnie umorzone, co prowadzi do uzasadnionego przekonania, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie [...] przez okres ponad 20 miesięcy nie dawał podstaw do przedstawienia skarżącemu jakiegokolwiek zarzutu popełnienia deliktu dyscyplinarnego. Tym samym nawet hipotetycznie trudno uznać czy kiedykolwiek doszło do jego popełnienia oraz ustalić jego kwalifikację prawną;

c) w pominięciu pozostałego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, tj. : pisma Kierownika Szkolenia aplikantów adwokackich z dnia [...] lutego 2019 r., oświadczenia skarżącego z dnia [...] marca 2019 r., a także dokumentów w postaci akt osobowych skarżącego obrazujących przebieg odbytej aplikacji adwokackiej, które potwierdzają fakt, wobec skarżącego nigdy nie wystąpiły okoliczności, które mogłyby skutkować nieodwracalną utratą nieskazitelnego charakteru oraz negatywnie wpływać na ocenę rękojmi i dotychczasowego zachowania skarżącego, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że organ zaniechał przeprowadzenia wszechstronnej analizy materiału dowodowego i oparł swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na jednej okoliczności, która w świetle postępowania karnego nie zawierała znamion czynu zabronionego, a tym bardziej nie została udowodniona w niniejszej sprawie.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, pełnomocnik skarżącego wniósł w oparciu o treść art. 145 § 1 ust. 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji w całości i o zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentacje na poparcie swojego stanowiska wyrażonego w decyzji o sprzeciwie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sprawując kontrolę legalności decyzji Sąd nie dopatrzył się w niej ani wad kwalifikowanych, ani też uchybień przepisów prawa procesowego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź naruszeń prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej "P.p.s.a.".

Stosownie art. 65 pkt 1 p.o.a. na listę adwokatów może być wpisany wyłącznie ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

Z cytowanego przepisu wynika, że przy rozstrzyganiu o wpisie/odmowie wpisu na listę adwokatów organy samorządu adwokackiego mają obowiązek badać dwie sfery, tj. charakter osoby pretendującej do zawodu, jak i dotychczasowe zachowanie takiego kandydata. Jedynie spełnienie obu warunków, tj. nieskazitelnego charakteru i dawanie swoim dotychczasowym zachowanie gwarancji prawidłowego wykonywania zawodu, uprawnia do wpisu na listę.

Sąd zauważa, że choć ww. przesłanki - warunkujące wpis na listę adwokatów, formułują nieostre określenia, to w orzecznictwie sądowym są one jednolicie rozumiane.

Pojęcie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata zdefiniowane zostało w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego jako zespół cech osobistych charakteru i zachowań składających się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. A zatem na rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata w rozumieniu art. 65 pkt 1 p.a. składają się dwa elementy, tj. cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać adwokatem.

O nieskazitelności charakteru świadczą różnego rodzaju przymioty, cechy osobiste, wśród których - w orzecznictwie i doktrynie, wymienia się m.in. uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, odwagę cywilną, samokrytycyzm. Zasady obowiązujące w zawodzie prawniczym obejmują także takie wartości jak godność i dobre imię zawodu, uczciwość i odpowiednią postawę, poszanowanie innych prawników, jak i poszanowanie dla rzetelnego sprawowania wymiaru sprawiedliwości (tak: Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z 27 czerwca 2017 r. 48427/09 w sprawie Jankauskas przeciwko Litwie).

O dotychczasowym zachowaniu świadczą z kolei konkretne zachowania kandydata, zwłaszcza stwierdzone w toku prawomocnie zakończonych postępowań prowadzonych przez sądy, organy ścigania, czy inne organy powołane, zwłaszcza jak Rzecznik Dyscyplinarny Izby Adwokackiej w [...], do czuwania nad prawidłowym wykonywaniem zawodu adwokata lub aplikanta adwokackiego.

Jak trafnie przyjmuje się w orzecznictwie, błędny jest pogląd, że informacja o niekaralności kandydata jest równoznaczna ze spełnieniem wymogu dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Innymi słowy nie każdy, kto jest niekarany, daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu zaufania publicznego. NSA wielokrotnie zajmował stanowisko, że Minister Sprawiedliwości badając, czy kandydat spełnia przesłankę z art. 65 pkt 1 p.o.a., czyli czy jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym postępowaniem daje rękojmię należytego wykonywania zwodu adwokata, powinien brać pod uwagę wszystkie okoliczności składające się na wizerunek kandydata, a więc także znane mu zdarzenia, które legły u podstaw wydania wyroku skazującego, mimo iż skazanie uległo zatarciu. Zachowania te, jako fakty społeczne nadal istnieją i mogą być brane pod uwagę przy ocenie sylwetki kandydata (vide - wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt: II GSK 1125/17; z dnia 17 listopada 2017 r. sygn. akt II GSK 447/16 oraz wyrok NSA z dnia 2 września 2015 r. sygn. akt II GSK 1840/14)

Tak więc należy uznać, iż przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata należy rozumieć zespół cech charakteru i zachowań w sferze zawodowej i prywatnej, składających się na etyczno-moralny wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność . Dwa elementy stanowiące warunki wpisu na listę adwokatów: nieskazitelny charakter i rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu należy traktować jako elementy ze sobą powiązane, w wyniku czego brak cech składających się na pojęcie nieskazitelnego charakteru takich jak m.in. prawość, uczciwość, rzetelność czy odpowiedzialność za własne słowa i czyny rzutować musi na rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. W świetle przywołanego orzecznictwa, w kontekście oceny spełnienia przez wnioskującego o wpis określonych art. 65 pkt 1 p.o.a. bierze się również pod uwagę przesłankę "dotychczasowego zachowania" kandydata. Niewątpliwie ocena ta dokonuje się na przestrzeni czasowej dotychczasowego życia kandydata aż do dnia złożenia przez niego wniosku o wpis (np. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2010 r. sygn. akt II GSK 324/09).

W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego zakwestionował stanowisko Ministra Sprawiedliwości, o braku po stronie kandydata rękojmi, koniecznej do wykonywania zawodu adwokata. Według pełnomocnika, stanowisko organu zostało przyjęte bez przeprowadzenia wszechstronnej analizy materiału dowodowego i oparte wyłącznie na jednej okoliczności, która w świetle postępowania karnego nie zawierała znamion czynu zabronionego, a tym bardziej nie została udowodniona w niniejszej sprawie.

Z powyższym stanowiskiem w ocenie Sądu nie sposób się zgodzić.

Przede wszystkim należy wskazać, iż organ miał pełną wiedzę co do tego, że w stosunku do skarżącego nie zapadł wyrok karny, skazujący go za jakiekolwiek przestępstwo, wykroczenie, bądź orzeczenie dyscyplinarne. Dał temu wyraz w uzasadnieniu decyzji o sprzeciwie. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. w sprawie [...] Rzecznik Dyscyplinarny Izby Adwokackiej w [...] umorzył dochodzenie dyscyplinarne, które toczyło się w sprawie skarżącego o czyn z art. 80 p.o.a. w zw. z art. 243 kk w zw. z art. 12 kk w zw. z § 1 ust 2 Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu, czyli w sprawie zachowania sprzecznego z prawem wobec stwierdzenia, że nie podlega on już odpowiedzialności dyscyplinarnej przed organami Adwokatury (k. 109 akt osobowych skarżącego).

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. o częściowym umorzeniu śledztwa Prokuratura Okręgowa w [...], Wydział I Śledczy, umorzyła śledztwo, które toczyło się m.in. przeciwko skarżącemu, podejrzanemu o czyny z art. 243 k.k. w zw. z art. 12 k.k. na zasadzie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. - wobec braku znamion czynu zabronionego. Jednocześnie uchylono środek zapobiegawczy zawieszenia w czynnościach adwokackich, zastosowany wobec skarżącego w dniu [...] listopada 2017 r. (k. 30 akt osobowych skarżącego).

Jak wynika z uzasadnienia powyższego postanowienia Prokuratury Okręgowej, skarżący nie przyznał się do winy, jednakże potwierdził okoliczności związane z pośredniczeniu pomiędzy konkubiną klienta a klientem, osadzonym w areszcie śledczym, w przekazywaniu dokumentów, korzystając z tzw. widzeń adwokackich, z pominięciem Prokuratury. Prokuratura przyjęła prawdziwość wyjaśnień złożonych przez skarżącego. Jednocześnie umorzyła toczące się przeciwko niemu śledztwo stwierdzając, iż nie został udowodniony jego zamiar, którym miało być ułatwienie ucieczki osadzonemu w areszcie klientowi.

Minister Sprawiedliwości na podstawie powyższych ustaleń Prokuratury stwierdził, iż zachowanie skarżącego uchybiało podstawowym zasadom godności i uczciwości. Mianowicie, opisane w Postanowieniu Prokuratury Okręgowej w [...] zachowanie skarżącego jest sprzeczne z art. 217a § 1 k.k.w., który stanowi, że korespondencja tymczasowo aresztowanego podlega kontroli i jest przesyłana za pośrednictwem organu, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje. Przekazywanie korespondencji do aresztu przez aplikanta adwokackiego jest niedopuszczalne. Zatem zachowanie to narusza nie tylko § 29 Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu, ale również normy kodeksu karnego wykonawczego. Zdaniem organu, zachowanie kandydata miało negatywny wpływ na postrzeganie osób wykonujących zawody zaufania publicznego. Swoim zachowaniem skarżący nie tylko podważył zaufanie i wizerunek swojej osoby, lecz również godził w dobre imię prawników oraz naruszył standardy składające się na budowanie pozytywnego odbioru całego systemu wymiaru sprawiedliwości. W opisanym stanie faktycznym nie można przyjąć, że spełniony został wymóg nieskazitelnego charakteru oraz by skarżący dawał swym dotychczasowym zachowaniem rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, zgodnie z przepisem art. 65 pkt 1 p.o.a.

Zdaniem Sądu, organ miał pełne podstawy, by w taki właśnie sposób ocenić sylwetkę kandydata, biorąc za podstawę ustalenia zawarte w uzasadnieniu Postanowienia Prokuratury Okręgowej w [...] o częściowym umorzeniu śledztwa z dnia [...] stycznia 2018 r. sygn. akt [...]. Należy zaznaczyć, iż zawarte w nim twierdzenia korzystają z domniemania prawdziwości na podstawie art. 76 § 1 k.p.a. W myśl tego przepisu, dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

Pełnomocnik skarżącego postawił także zarzut naruszenie prawa materialnego - art. 69 ust. 2 w zw. z art. 68 ust. 3 p.o.a przez jego błędną wykładnię. Podniósł, że doszło do doręczenia decyzji (sprzeciwu) po upływie materialnoprawnego terminu - 30 dni - od dnia otrzymania przez organ uchwały wraz z aktami. Zdaniem skarżącego, wezwanie do uzupełnienia akt przez dołączenie określonych w wezwaniu dokumentów nie przerwało skutecznie powyższego terminu i nie mogło mieć wpływu na jego wydłużenie, gdyż odpis postanowienia Prokuratury Okręgowej w [...] znajdował się w aktach osobowych skarżącego. Termin należało więc liczyć od daty pierwotnego doręczenia Ministrowi uchwały wraz z aktami osobowymi. Zdaniem Sądu, zarzut ten jest nietrafny.

Należy stwierdzić, że kwestionowane działania Ministra Sprawiedliwości podjęte zostały na podstawie i w granicach prawa. Możliwość uzupełnienia akt o dodatkowe informacje lub dokumenty przewiduje art. 69 ust. 2 p.o.a. Jest to uprawnienie organu. Rozważając zasadność złożenia sprzeciwu władny jest do ustalenia, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki wymagane do dokonania wpisu. Zostały one określone w art. 65 i 66 p.o.a. Prawo złożenia sprzeciwu wobec określonej osoby nie zostało ograniczone w żaden sposób, poza względami wynikającymi z charakteru tego aktu jako decyzji administracyjnej. To do organu należy ocena czy i o jakie dokumenty lub informacje uzupełnić należy wniosek dla załatwienia sprawy administracyjnej w postępowaniu nadzorczym w stosunku do postępowania przed radą adwokacką. Mimo, że decyzja o sprzeciwie nie jest podejmowana w zwykłym postępowaniu administracyjnym lecz w postępowaniu nadzorczym, to jednak ustawa z 1982 r. - Prawo o adwokaturze nie wyłącza stosowania do tego postępowania podstawowych zasad procedury administracyjnej, określających obowiązki organu prowadzącego postępowanie sprzeciwowi. Minister Sprawiedliwości ma więc prawo do badania, w ramach przyznanego mu w art. 69 ust. 2 p.o.a sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów, tego wpisu z punktu widzenia wszystkich wymagań określonych ustawą Prawo o adwokaturze. Odnosząc się do dochowania terminu przypomnieć należy, co uszło uwadze skarżącej, że, stosownie do brzmienia art. 69 ust. 2 i art. 69a ust. 1 p.o.a, jeżeli zawarty w aktach osobowych wniosek o wpis nie zawiera wszystkich wymaganych informacji lub dokumentów, Minister Sprawiedliwości zwraca uchwałę wraz z aktami osobowymi kandydata do właściwej okręgowej rady adwokackiej w celu uzupełnienia. Wpis na listę adwokatów lub aplikantów adwokackich uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie podpisze sprzeciwu od wpisu w terminie 30 dni od dnia doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi kandydata. W przypadku, o którym mowa w art. 69 ust. 2 (zwrotu uchwały wraz z aktami) bieg terminu liczy się wówczas od dnia ponownego doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi. Tak więc, stanowisko pełnomocnika skarżącego nie znajduje oparcia w brzmieniu przytoczonej regulacji prawnej (vide - Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2017 r. w sprawie sygn. akt: II GSK 2675/15 - LEX nr 2316241).

Orzecznictwo zawarte w niniejszym wyroku dostępne jest na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 1515 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.