Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 146/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2016-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 138, art. 274 ust. 1 pkt 2, art. 275 ust. 1, art. 276 ust. 1, art. 279 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1232
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - tekst jednolity.
article: art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. d i ust. 2 pkt 3, art. 37, art. 122 ust. 1 pkt 1, art. 131 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2015 poz 469
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 22 marca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) sędzia WSA Beata Jezielska Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2016 roku sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie opłaty za korzystanie ze środowiska I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego A. K. kwotę 345 złotych (słownie: trzysta czterdzieści pięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Ponownie rozpoznając sprawę Dyrektor Departamentu Ochrony Środowiska, działający z upoważnienia Marszałka Województwa, wymierzył A.K. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą [...] decyzją z dnia [...] opłatę za korzystanie ze środowiska z tytułu poboru wód podziemnych za 2011r., stanowiącą różnicę między opłatą należną a opłatą wynikającą z wykazu, o którym mowa w art. 286 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 1232 ze zm.) dalej jako: p.o.ś., w kwocie za I półrocze 2011r. - 6415,00 zł oraz za II półrocze 2011r. - 2197,00 zł. Podstawą rozstrzygnięcia był art. 284 ust. 1, art. 285 ust. 1 i 2, art. 286 ust. 1, art. 288 ust. 1 pkt 2, art. 292 pkt 2 p.o.ś., art. 53 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 613 ze zm.).

W uzasadnieniu wskazano, że w toku postępowania ustalono, iż przedsiębiorca nie posiadał aktualnych pozwoleń wodnoprawnych na pobór wód podziemnych dla ujęć: K. w okresie od 1 stycznia 2011r. do 30 sierpnia 2011r., G., B., Ł., Ś., W. oraz B. w okresie od 1 stycznia 2011r. do 31 sierpnia 2011r. Poprzednie pozwolenia wodnoprawne udzielone Gminie Ś. na eksploatację powyższych ujęć obowiązywały do 31 grudnia 2010r. Po przeanalizowaniu treści umowy z [...] 1996r. zawartej pomiędzy Gminą Ś. a A.K., właścicielem Firmy A, organ uznał, że A.K. jest władającym instalacją i jedynym prawnym użytkownikiem sieci wodociągowej w gminie Ś. Wynika to z zapisu § 2 pkt 1 ww. umowy, gdzie określone obowiązki strony m.in.: polegające na utrzymaniu i eksploatacji urządzeń zbiorowego zaopatrzenia w wodę stanowiących mienie gminne, a w szczególności bezpośredniej obsłudze urządzeń na ujęciach wodociągowych oraz ponoszenie wszelkich opłat związanych z eksploatacją wodociągów, również za szczególne korzystanie z wód podziemnych. W tej sytuacji organ stwierdził, że A.K. pobierał wodę podziemną bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód w okresie od 1 stycznia 2011r. odpowiednio do 30 sierpnia 2011r. (ujęcie w K.) oraz do 31 sierpnia 2011r. (ujęcia G., B., Ł., Ś., W. oraz B.) i ustalił opłatę za korzystanie ze środowiska z tytułu poboru wód podziemnych za 2011r.

Od powyższej decyzji A.K. wniósł odwołanie zarzucając:

- naruszenie art. 276 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 31 p.o.ś. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że odwołujący jako władający instalacją jest jedynym prawnym użytkownikiem sieci wodociągowej w gminie Ś. przez co legitymuje się tytułem prawnym do urządzeń do poboru wód podziemnych i jest zobowiązany do uiszczenia podwyższonej opłaty za korzystanie ze środowiska, podczas gdy prowadzącym instalację jest i nadal pozostaje Gmina Ś.;

- naruszenie art. 7 w związku z art. 75 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013r. poz. 267 ze zm.) dalej jako: k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego, w szczególności w postaci dowodu z wniosków o pozwolenie wodnoprawne gminy Ś. w celu ustalenia, jaki podmiot został w nich oznaczony jako prowadzący instalację, jego adresu zamieszkania lub siedziby oraz wpisanych informacjach dotyczących tytułu prawnego do instalacji;

- naruszenie art. 7 w związku z art. 11 i art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie

wyczerpującej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym dogłębnej analizy zawartej pomiędzy skarżącym a Gminą Ś. umowy o świadczenie usług z dnia [...] 1996r. i uznanie, że na jej podstawie odwołującego można uznać za podmiot prowadzący instalację.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu stwierdzono, że istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do oceny, czy organ I instancji prawidłowo stwierdził, że A.K. był podmiotem korzystającym ze środowiska bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, skutkiem czego było nałożenie na niego obowiązku uiszczenia podwyższonej opłaty za korzystanie ze środowiska. W toku postępowania przed organem I instancji ustalono, że skarżący nie posiadał pozwoleń wodnoprawnych za okres od 1 stycznia 2011 r. do 30 sierpnia 2011 r. (ujęcie K.) i do 31 sierpnia 2011r. (ujęcia G., B., Ł., Ś., W. oraz B.). Przy czym dotychczasowe, jak i obecnie obowiązujące (od 30 i 31 sierpnia 2011r.) pozwolenia wodnoprawne na pobieranie wód podziemnych z powyższych ujęć były skierowane do Gminy Ś. W dniu 25 listopada 2014r. skarżący złożył do Departamentu Ochrony Środowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa w O. "wykaz zawierający zbiorcze zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat" za I półrocze 2011r. z naliczoną opłatą za pobór wód poziemnych w łącznej wysokości 1283,00 zł oraz za II półrocze 2011r. z naliczoną opłatą za pobór wód podziemnych w łącznej wysokości 1330,00 zł.

Kolegium wskazało, że w rozpoznawanej sprawie korzystanie ze środowiska odbywa się przy użyciu instalacji. Zatem jest ono korzystaniem ze środowiska wykraczającym poza ramy korzystania powszechnego obwarowanego obowiązkiem uzyskania pozwolenia, ustalającego w szczególności zakres i warunki tego korzystania, wydanego przez właściwy organ ochrony środowiska. Przepis art. 276 ust. 1 p.o.ś. ciężarem ponoszenia opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska obarcza podmiot korzystający ze środowiska, ale bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji. Oznacza to, że ustawodawca opłatę podwyższoną powiązał z korzystaniem ze środowiska wykraczającym poza ramy korzystania powszechnego, a więc przy użyciu instalacji. W tej sytuacji korzystający ze środowiska jest jednocześnie prowadzącym instalację. Ustalenie natomiast prowadzącego instalację wiąże ustawa z wykazaniem się tytułem prawnym do niej. Zdaniem Kolegium, obowiązek poniesienia opłaty jest związany z eksploatacją instalacji, a podmiotem obowiązanym do poniesienia opłat jest prowadzący taką instalację. Jeżeli więc podmiot prowadzący instalację nie legitymuje się wymaganym pozwoleniem, właściwy organ administracji nakłada na taki podmiot opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. W rozpoznawanej sprawie skarżący legitymuje się tytułem prawnym do instalacji, bowiem w dniu [...] 1996r. zawarł z Gminą Ś. umowę, której przedmiotem była konserwacja i eksploatacja wodociągów zbiorowych: Ś., K., W., B., S., W. - sieć oraz studni publicznych w miejscowościach: J., K., Ś., J. "na wylewkę", R. "na wylewkę". Do obowiązków zleceniobiorcy, w myśl § 2 tej umowy, należy m.in. utrzymanie i eksploatacja urządzeń zbiorowego zaopatrzenia w wodę stanowiących mienie gminne, a w szczególności bezpośrednia obsługa urządzeń na ujęciach wodociągowych, usuwanie awarii urządzeń na ujęciach wodociągowych i zewnętrznych sieciach, zaopatrywanie w opał stacji wodociągowych na okres zimowy, utrzymywanie ujęć we właściwym stanie technicznym i sanitarnym, prowadzenie okresowych badań instalacji elektrycznych i odgromowych, ponoszenie wszelkich opłat związanych z eksploatacją wodociągów, również za szczególne korzystanie z wód podziemnych. Wójt Gminy poinformował, iż Gmina Ś. nie ma zawartych umów z innymi administratorami sieci wodociągowych. Kolegium wyjaśniło, że w niniejszej sprawie nie było konieczności analizowania wniosków o udzielenie pozwolenia pod kątem informacji na temat oznaczenia prowadzącego instalację, jego adresu zamieszkania lub siedziby oraz informacji o tytule prawnym do instalacji. Jak wynika bowiem ze znajdujących się w aktach sprawy wniosków o wydanie pozwoleń wodnoprawnych skierowanych przez Urząd Gminy w Ś. do Starostwa Powiatowego w O., wnioski te nie zawierały powyższych informacji. Zdaniem Kolegium, nie budzi wątpliwości, że Gmina Ś. na podstawie umowy z [...] 1996r. przeniosła obowiązki związane z eksploatacją instalacji na inny podmiot, tj. na skarżącego poprzez ustanowienie na jego rzecz innego tytułu prawnego ustanawiającego prawo władania instalacją i w ramach tego władania prawo eksploatacji instalacji. Zatem skarżący jest "prowadzącym instalację" w rozumieniu przepisów p.o.ś.

Na powyższą decyzję A.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jej uchylenia i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz umorzenia postępowania, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji i skierowania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ II instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez niezgromadzenie w sprawie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w postaci wniosków o pozwolenie wodnoprawne Gminy Ś. w celu ustalenia, jaki podmiot został w nich oznaczony jako prowadzący instalację, jego adresu zamieszkania lub siedziby oraz wpisanych informacjach dotyczących tytułu prawnego do instalacji, który pozwoliłby ustalić tytuł prawny do instalacji;

- naruszenie art. 276 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 31 p.o.ś. poprzez uznanie, że skarżący jako władający instalacją jest jedynym prawnym użytkownikiem sieci wodociągowej w Gminie Ś. przez co legitymuje się tytułem prawnym do urządzeń do poboru wód podziemnych i jest zobowiązany do uiszczenia podwyższonej opłaty za korzystanie ze środowiska, podczas gdy prowadzącym instalację nadal pozostaje Gmina Ś.

W uzasadnieniu podniesiono, że decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejsze sprawy ma ustalenie, jaki podmiot został oznaczony we wniosku o pozwolenie wodnoprawne jako prowadzący instalację. Niezbędnym warunkiem uznania za prowadzącego instalację jest posiadanie do niej tytułu prawnego, jego brak powoduje, że podmiot faktycznie użytkujący instalację nie może być uznany za jej prowadzącego. Skarżący podniósł, że jednym z wymagań formalnych wniosku wszczynającego postępowanie jest podanie informacji o tytule prawnym do instalacji, w związku z eksploatacją, której wnioskodawca ubiega się o pozwolenie na korzystanie ze środowiska. Skoro ustawodawca wskazał na konieczność legitymowania się tytułem prawnym do instalacji, to jest to jedna z okoliczności faktycznych, która powinna zostać zbadana przez organ w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego. Ustalenie, że wnioskodawca nie posiada tytułu prawnego do instalacji, powinno skutkować odmową wydania pozwolenia na korzystanie ze środowiska. Organy jednak nie przeprowadziły postępowania dowodowego w tym zakresie. Skarżący podniósł również, że mimo zapisów umowy z [...] 1996r. na konserwację i eksploatację wodociągów zbiorowych, adresatem dotychczasowych i obecnych pozwoleń wodnoprawnych jest Gmina Ś. Natomiast zgodnie z przepisami p.o.ś., obowiązek poniesienia opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska powiązany jest z uzyskaniem pozwolenia wodnoprawnego. Skarżący podniósł, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika w sposób jednoznaczny, że skarżący jest "prowadzącym instalację" w rozumieniu p.o.ś.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 17 marca 2016 r. skarżący podniósł, że nie miał żadnych możliwości, aby wystąpić o pozwolenie wodnoprawne za gminę. Gmina złożyła wniosek po terminie, a potem na skarżącego nałożono podwyższoną opłatę z tego tytułu. Opłatę podstawową za korzystanie ze środowiska skarżący płacił samodzielnie, zgodnie z zawartą z Gminą umową i tylko taką opłatę zobowiązał się ponosić.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2014 r., poz. 1467, z późn. zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, z późn. zm.) dalej: ustawa ppsa. - sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych, w tym przypadku decyzji, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W realiach rzeczonej sprawy podkreślić nadto trzeba, że sąd administracyjny nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi i zawartą w skardze argumentacją. Obowiązany jest natomiast, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy ppsa., do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Oznacza to, że podniesione w skardze zarzuty i ich uzasadnienie nie są wyłącznym ani nawet podstawowym kryterium badania legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd ma bowiem obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2004 r. sygn. akt I SA 2027/02 i z dnia 29 czerwca 2004 r. sygn. akt I SA 2819/02, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Marszałka Województwa z dnia [...] ustalająca skarżącemu opłatę za korzystanie ze środowiska z tytułu poboru wód podziemnych za 2011r., stanowiącą różnicę między opłatą należną a opłatą wynikającą z wykazu, o którym mowa w art. 286 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 1232 ze zm.) dalej jako: p.o.ś., w kwocie za I półrocze 2011r. - 6415,00 zł oraz za II półrocze 2011r. - 2197,00 zł, są nieprawidłowe ze względu na nieadekwatne prawnie uwzględnienie rzeczywistej sytuacji faktycznej i prawnej skarżącego, co spowodowało przedwcześnie ustalenie w stosunku do niego opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska.

W realiach przedmiotowej sprawy, zaakceptowanie rozstrzygnięć organów obydwu instancji prowadziłoby do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotne znaczenie dla rozpoznania tej sprawy. W ocenie składu Sądu rozpoznającego tę sprawę, organy nie przeprowadziły bowiem postępowania wyjaśniającego w sposób wyczerpujący, ustalając jednoznacznie, który z podmiotów korzystającym ze środowiska w sposób przekraczający zwykłe korzystanie z wód tj. Gmina Ś. czy też skarżący winien być zobowiązany do uregulowania należności z tytułu korzystania ze środowiska z kwocie podwyższonej, wobec braku posiadania zezwolenia wodnoprawnego na korzystanie z wód w okresie wskazanym wyżej, za który to okres na skarżącego nałożona została opłata podwyższona. W stanie sprawy przekazanym Sądowi, nie sposób bez przeprowadzenia dokładnych wyjaśnień tej kwestii ustalić, czy faktycznie to podmiot skarżący jest zobowiązany do uregulowania tej należności. W tym zakresie zatem doszło do naruszenia art. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. obligujący do wykazania w uzasadnieniu decyzji wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W rzeczonej sprawie wprawdzie organy orzekające przytoczyły treść przepisów prawa, jednak nie wyjaśniły dlaczego w powiązaniu z dokonanymi ustaleniami doszły do wniosków zawartych w uzasadnieniu, czym nie wyjaśniły faktycznie wskazanej podstawy prawnej.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że zadaniem własnym gminy jest m.in. zaopatrywanie mieszkańców w wodę, jak to wynika z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tj. Dz.U. z 2015r., poz. 1515, z późn. zm.), co nie oznacza, że gmina nie może przy wykonywaniu tych zadań korzystać z usług podmiotów zewnętrznych względem gminy. Ustawa z dnia 20 grudnia 1996r. o gospodarce komunalnej (Dz.U. z 2011r. nr 45, poz. 236, z późn. zm.) wprost przewiduje w art. 3 ust. 1, że jednostki samorządu terytorialnego w drodze umowy mogą powierzać wykonywanie zadań z zakresu gospodarki komunalnej osobom fizycznym, osobom prawnym lub jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej, z uwzględnieniem przepisów ustawy szczególnych albo na zasadach ogólnych.

Z przekazanych akt sprawy wynika, że umową zlecenia z dnia [...] 1996r. zawartą pomiędzy Urzędem Gminy w Ś. a skarżącym prowadzącym firmę A przekazano stronie do konserwacji i eksploatacji wodociągi zbiorowe:

- Ś.; K.; W.; B.; S.; W. sieć oraz studnie publiczne w miejscowościach:

- J.; K.; Ś.; J. "na wylewkę"; R. " na wylewkę" - § 1

umowy. W § 2 określono natomiast zakres obowiązków zleceniobiorcy, do którego należało - pkt 1 m.in. bezpośrednia obsługa urządzeń na ujęciach wodociągowych, usuwanie awarii urządzeń na ujęciach wodociągowych, ponoszenie opłat za energię elektryczną oraz innych opłat związanych z eksploatacją wodociągów takich jak: za szczególne korzystanie z wód podziemnych, za nadzór nad zbiornikami ciśnieniowymi prowadzonymi przez Urząd Dozoru Technicznego, za odprowadzania zanieczyszczeń ze stacji wodociągowej do wody i atmosfery itp. Umowa powyższa została dwukrotnie aneksowana w dniu [...] 2000r., mocą której objęto nią kolejne wodociągi na terenie Gminy Ś., zaś aneksem z dnia [...] 2003r. w którym ustalono, że podstawą prawną dla podpisanej umowy stanowi ustawa z dnia 8 marca 1994r. o samorządzie gminnym oraz ustawa z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków.

W oparciu o tak poczynione ustalenia w sprawie oraz przedłożony przez skarżącego wykaz ilości pobranych wód z poszczególnych ujęć w I półroczu 2011r. oraz za II półrocze 2011r. organy orzekające przyjęły, że korzystającym ze środowiska jest skarżący podmiot oraz wobec braku posiadania przez tego korzystającego ze środowiska pozwolenia wodnoprawnego winien on ponosić opłaty podwyższone za wskazany okres, skoro pozwolenie wodnoprawne Gmina Ś. utraciła z dniem 31 grudnia 2010r., natomiast nowe pozwolenie wodnoprawne uzyskała Gmina odpowiednio w dniu [...]. Organom orzekającym w tej sprawie umknęła jednak istotna okoliczność, że skarżący podmiot nigdy nie posiadał pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód, gdyż pozwolenie takie uzyskiwała jedynie Gmina Ś., w imieniu której na mocy podpisanej ww. umowy skarżący realizował zadania określone umową zlecenia. Organy nie wyjaśniła także na podstawie jakich ustaleń czy okoliczności skarżący został uznany za posiadający tytuł do urządzeń pobierających wodę, skoro nie posiadał on żadnego prawno-rzeczowego tytułu do wskazanych urządzeń, będących własnością Gminy Ś., jak również mimo zlecenia wykonywania określonych obowiązków przez skarżącego Gmina Ś. nadal sama występowała o pozwolenia wodnoprawnego jako korzystający podmiot z wód. Organy nie przeanalizowały wskazanych wyżej okoliczności pod kątem, czy skarżący przedsiębiorca nie był jedynie administratorem wskazanych urządzeń, nie zaś użytkownikiem przedmiotowej instalacji skoro wykonywał wszystkie obowiązki w imieniu Gminy Ś.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że stosownie do art. 275 ust. 1 p.o.ś. do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych są obowiązane, z zastrzeżeniem art. 284 ust. 2, podmioty korzystające ze środowiska, zaś po myśli art. 276 ust. 1 tej ustawy podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. Nadto z art. 279 ust. 1 pkt 1 p.o.ś. wynika, że jeżeli obowiązek poniesienia opłaty jest związany z eksploatacją instalacji, podmiotem obowiązanym do poniesienia opłat z tytułu poboru wody - jest użytkownik urządzenia wodnego, w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne. Stosownie zaś do zapisu art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. d ustawy z dnia 18 lipca 2001r.Praw wodne (tj. Dz. U. z 2015r. poz. 469, ze zm) dalej: p.w. pod pojęciem urządzenia wodnego należy rozumieć urządzenia służące kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich, a w szczególności obiekty służące do ujmowania wód powierzchniowych oraz podziemnych, natomiast po myśli art. 9 ust. 2 pkt 3 p.w. przepisy ustawy dotyczące właścicieli stosuje się odpowiednio do posiadaczy samoistnych oraz użytkowników wieczystych; a w przypadku eksploatacji instalacji stosuje się do prowadzącego instalacje w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. - Prawo ochrony środowiska.

Pod pojęciem prowadzącego instalacje rozumie się podmiot uprawniony na podstawie określonego tytułu prawnego do władania instalacją w celu jej eksploatacji zgodnie z wymogami ochrony środowiska, na zasadach wskazanych w ustawie - art. 3 pkt 31 p.o.ś. Nadto z art. 138 p.o.ś. wynika, że eksploatacja instalacji oraz urządzenia zgodnie z wymaganiami ochrony środowiska jest, z zastrzeżeniem art. 139, obowiązkiem ich właściciela, chyba że wykaże on, iż władającym instalacją lub urządzeniem jest na podstawie tytułu prawnego inny podmiot.

Pozostaje również wskazać, że zgodnie z art. 37 pkt 1 p.w. szczególnym korzystaniem z wód jest korzystanie wykraczające poza korzystanie powszechne lub zwykłe, w szczególności pobór oraz odprowadzenie wód powierzchniowych lub podziemnych, natomiast zgodnie z art. 122 ust. 1pkt 1 p.w. jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na szczególne korzystanie z wód.

Jak z powyższego wynika korzystanie z wód polegające na poborze wód powierzchniowych lub podziemnych jest szczególnym korzystaniem z wód, co oznacza konieczność uzyskania przez korzystający podmiot pozwolenia wodnoprawnego, bowiem braku posiadania takiego pozwolenia wodnoprawnego stosownie do zapisu art. 276 ust. 1 p.o.ś. przez podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia skutkuje ponoszeniem opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do stwierdzenia, kto w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy oraz przytoczonym stanie prawnym jest podmiotem korzystającym ze środowiska oraz kto z uwagi na brak posiadania pozwolenia wodnoprawnego w okresie od dnia 1 stycznia 2011r. do 30 i 31 sierpnia 2011r. winien zostać zobowiązany do uregulowania podwyższonej opłaty za korzystanie ze środowiska. Orzekające organy uznały, że podmiotem tym jest skarżący na mocy umowy zlecenia zawartej z Gminą Ś. w dniu [...] 1996r.

W ocenie Sądu rozpoznającego tę sprawę ocena taka jest, co najmniej przedwczesna. Z akt wynika bowiem, że przy ocenie rzeczonej sprawy pominięta została okoliczność, że w okresie, gdy Gmina Ś. posiadała pozwolenie wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód w postaci poboru wód z poszczególnych ujęć na terenie Gminy, które obowiązywały do dnia 31 grudnia 2010r., a skarżący podmiot wykonywał swoje obowiązki wynikające z zawartej umowy - [...] 1996r., strona skarżąca ponosiła jedynie opłaty z tytułu korzystania ze środowiska w wysokości stawek podstawowych określonych w trybie art. 274 ust. 1 pkt 2 p.o.ś. Nadto do ponoszenia tylko takich opłat został skarżący zobowiązany zapisami umowy z [...] 1996r., brak jest tam natomiast wzmianki o możliwości ponoszenia podwyższonej opłaty za korzystanie ze środowiska. Sama ta okoliczność wprawdzie nie ma znaczenia, dla rozstrzygnięcia kwestii obowiązku ponoszenia daniny publicznoprawnej, jednakże z umowy zawartej z Gminą Ś. nie wynika aby dopuszczono możliwość ponoszenia podwyższonej opłaty za korzystanie ze środowiska przez zleceniobiorcę. Wydaje się zasadnym zawarcie zapisów w umowie dotyczących jedynie ponoszenia opłaty za korzystanie ze środowiska a nie opłaty podwyższonej, skoro w dacie zawierania tej umowy gmina legitymowała się pozwoleniem wodnoprawnym na szczególne korzystanie z wód. Jednakże w momencie, gdy upłynął okres, na który Gmina Ś. posiadała wcześniejsze pozwolenia wodnoprawne, a nie wystąpiła jeszcze o nie na kolejny okres, które uzyskała decyzjami z dnia [...], to wówczas, z powodu braku pozwoleń wodnoprawnych przy identycznych zapisach umownych, to skarżącego uznano za zobowiązanego do ponoszenia podwyższonej opłaty za szczególne korzystanie z wód i to skarżący został uznany z podmiot eksploatujący instalację na podstawie posiadanego tytułu prawnego tj. umowy z dnia [...] 1996r. Organy orzekające w sprawie nie wyjaśniły jednak jaki to tytuł prawny do instalacji posiada skarżący.

Pozostaje również zwrócić uwagę i wskazać na konieczność odróżnienia tytułu do instalacji wodociągowej od eksploatacji instalacji związanej z korzystaniem z wód.

Nadto wyjaśnienia wymaga i rozważenia, czy w sytuacji, gdy jak wskazują organy na podstawie ww. umowy z 1996r. to skarżący był uprawnionym podmiotem do korzystania i eksploatacji instalacji do poboru wód podziemnych i jako podmiot korzystający ze środowiska winien uzyskać pozwolenie wodnoprawne, to niezrozumiała pozostaje okoliczność, dlaczego to Gmina Ś. występowała o takie pozwolenie wodnoprawne, skoro to nie ten podmiot pozostawał korzystającym ze środowiska - szczególnego poboru wód w ocenie orzekających organów. Nie zbadano czy okoliczność wystąpienia o nowe pozwolenia wodnoprawne oraz poprzednio posiadane pozwolenia wodnoprawne przez Gminę, w kontekście wykonywania czynności zlecenia przez skarżącego w stosunku do instalacji poboru wód podziemnych pozostaje w jakimś związku, skoro poprzednio fakt posiadania pozwolenia miał wpływ na sytuację podmiotu skarżącego, gdyż mimo braku takiego pozwolenia uzyskanego we własnym imieniu ponosił on jedynie opłaty podstawowe za korzystanie ze środowiska.

Reasumując, w kontekście ustalenia podmiotu zobowiązanego do ponoszenia podwyższonej opłaty za korzystanie ze środowiska nie wyjaśniono, na czym polegała rola skarżącego oraz jaki charakter miała umowa zawarta z Gminą Ś., czy na podstawie tej umowy Gmina przenosiła na skarżącego jakiekolwiek uprawnienia do samoistnego korzystania z instalacji do poboru wód, czy też jego rola bardziej sprowadzała się do administrowania istniejącą instalacją służącej do poboru wody podziemnej i w ten sposób zapewnienia ciągłości dostaw wody na terenie Gminy, które to zadanie należy do zadań własnych Gminy.

Zwrócić pozostaje także uwagę, na co wskazywał skarżący w zarzutach skargi, że skoro pozwolenie wodnoprawne na kolejny okres zostało wydane dla Gminy Ś. na podstawie przez nią przedłożonego wniosku, stosownie do zapisów art. 128 ust. 1 w związku z art. 131 ust. 1 i 2 p.w. i w pozwoleniu tym ustala się cel i zakres korzystania z wód, jak również warunki wykonywania uprawnienia oraz obowiązki niezbędne ze względu na ochronę zasobów środowiska (...), to należało rozważyć, czy to nie Gmina, przy pełnej wiedzy, że w jej imieniu czynności wykonuje skarżący podmiot faktycznie jest korzystającym ze środowiska - ze szczególnego poboru wód, wobec czego czy to nie w stosunku do tego podmiotu winny być ustalone należności za korzystanie ze środowiska bez pozwolenia.

Ponownie rozpoznając tę sprawę organy będą miały obowiązek przeanalizować przepisy, tak art. 276 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 31 i art. 138 p.o.ś. oraz łączącą wówczas skarżącego z Gminą Ś. umowę wraz z aneksami, pod kątem jednoznacznego ustalenia, kto jest podmiotem korzystającym ze środowiska bez pozwolenia w okresie od 1 stycznia do 30 i 31 sierpnia 2011r. i wobec braku pozwolenia wodnoprawnego tak przez skarżącego, jak i Gminę Ś., co skutkuje koniecznością poniesienia podwyższonej opłaty z tego tytułu.

Na marginesie nie ma znaczenia, czy strona, która wystąpiła o pozwolenie wodnoprawne posiada tytuł prawny do urządzenia, czy jest jego właścicielem czy samoistnym posiadaczem, jednakże jest właściwe aby była korzystającym w urządzenia wodnego. W tej zaś sprawie należy uwzględnić okoliczność, że to Gmina uważa się za podmiot korzystający z urządzenia służącego do poboru wód podziemnych, skoro występując z wnioskiem o pozwolenie wodnoprawne przedstawiła wszystkie parametry poboru wód, jej maksymalną ilość m³ na godzinę, średnią ilość m³ na dobę oraz maksymalną ilość m³.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji rozstrzygnięcia, o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. W oparciu o art. 200 w związku z art. 2005 § 1 ustawy ppsa. zasądzono na rzecz skarżącego koszty postępowania sądowego w wysokości 345 zł obejmujące wpis.