Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1096/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 157 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Gospodarki na rzecz skarżącego G. K. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Gospodarki, decyzją z dnia [....] grudnia 2010 r. znak:[...], Ldz. [...], na podstawie art. 157 § 3 w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] grudnia 1962 r., znak: [...] w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa "[...] ", położonego w m. P. , pow. M. , woj. [...] .

W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ wskazał, iż w następstwie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie ustalono, iż osoby występujące z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] grudnia 1962 r., na podstawie którego przejęto na własność Państwa przedmiotowe przedsiębiorstwo, nie wykazały w sposób pełny i właściwy swojej legitymacji procesowej, uprawniającej do zainicjowania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia.

Z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej wskazaną powyżej decyzją wystąpił J. K. oraz G. K., zastępowany przez adw. G. W.

W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] maja2011 r., znak: [...] Ldz. [...], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2010 r.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, iż wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, może skutecznie domagać się wyłącznie strona, w rozumieniu 28 Kpa. O tym natomiast, czy danemu podmiotowi służy prawo strony w konkretnym postępowaniu, decyduje norma prawna, z której dla tego podmiotu wynikają wprost określone prawa i obowiązki. Kategoria interesu prawnego, na której oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, należy do prawa materialnego. O tym z kolei, czy wnioskodawca posiada przymiot strony danego postępowania administracyjnego, nie decyduje sama wola czy subiektywne przekonanie danej osoby, ale okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako "interes prawny".

Minister Gospodarki wskazał, iż interes prawny w sprawie nacjonalizacji

Sygn. akt IVSA/Wa 1096/11

przedsiębiorstwa posiadają właściciele znacjonalizowanego przedsiębiorstwa oraz nieruchomości, na której ono funkcjonowało, legitymujący się prawem własności do niego w dacie ustanawiania nad nim przymusowego zarządu państwowego, a w przypadku ich śmierci wszyscy następcy prawni tych osób.

Powołując się na ugruntowane stanowisko judykatury organ odwoławczy uznał, iż dokumentami bezpośrednio potwierdzającymi tytuł własności do upaństwowionego przedsiębiorstwa mogą być w szczególności: odpis z rejestru handlowego, zgłoszenia przemysłu, karty rejestracyjne, jak również zezwolenia urzędowe. Tytuł własności do związanej z nacjonalizowanym przedsiębiorstwem nieruchomości, potwierdza natomiast księga wieczysta prowadzona dla tej nieruchomości w dacie jej nacjonalizacji, jak również umowa zbycia tej nieruchomości, sporządzona w formie aktu notarialnego.

Na podstawie dokumentów archiwalnych, zgromadzonych w sprawie ustalono, że przedsiębiorstwo pn. "[...]" w P., bezpośrednio przed nacjonalizacją stanowiło współwłasność J. K. i A. K. . Fakt ten potwierdza jednoznacznie odpis potwierdzenia rejestracji przedmiotowego przedsiębiorstwa w Izbie Przemysłowo - Handlowej w K. z dnia [...] lutego 1950 r. (karta nr 27, tom I), załączony przez G. K. przy piśmie z dnia 26 czerwca 2008 r. Dlatego niezrozumiałe zdaniem organu, są próby G. K. dowodzenia, iż prawo własności przedsiębiorstwa nie przysługiwało A. K., lecz małoletniemu jej synowi- Z. K. W ocenie organu, stanowisko takie jest nieuzasadnione zwłaszcza w kontekście mających zastosowanie w niniejszym przypadku przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 7 czerwca 1927 r. o prawie przemysłowym (Dz. U. z 1927 r., Nr 53, poz. 468).

Skoro zatem przedłożony przez G. K. odpis potwierdzenia rejestracji przedmiotowego przedsiębiorstwa w Izbie Przemysłowo - Handlowej w K. z dnia [...] lutego 1950 r. nie zawiera jakiegokolwiek zapisu wskazującego, iż A. K. działa wyłącznie jako "zastępca" małoletniego Z. K. - brak jest zdaniem organu podstaw prawnych do kwestionowania zapisów ujawnionych w przedmiotowym dokumencie - odnoszących się do współwłaścicieli ww. przedsiębiorstwa młyńskiego. Ponadto, w aktach przedmiotowej sprawy znajduje się szereg pośrednich dokumentów archiwalnych, wydanych w trakcie postępowania nacjonalizacyjnego, które dodatkowo potwierdzają, iż współwłaścicielami objętego przymusowym zarządem państwowym ww. przedsiębiorstwa młyńskiego byli J. K. i A. K. Oznacza to w

Sygn. akt IVSA/Wa 1096/11

ocenie organu, iż całkowicie nieuprawniony jest zarzut pełnomocnika G. K. , jakoby organ naruszył art. 77 Kpa, poprzez nienależyte zgromadzenie i ocenę materiału dowodowego, a w konsekwencji przyjęcie, że A. K. przysługuje walor właściciela znacjonalizowanego przedsiębiorstwa.

Tego stanu rzeczy, zdaniem organu, nie może zmienić stanowisko pełnomocnika skarżącego, zgodnie z którym prawo własności do upaństwowionego przedsiębiorstwa potwierdza treść księgi wieczystej z której jednoznacznie wynika, że właścicielem nieruchomości jest Z. K. , a jego matce A. K. przysługuje prawo dożywotniego użytkowania nieruchomości. W kontekście powyższego Minister Gospodarki zauważył, że o ile bezspornym pozostaje fakt, iż współwłaścicielami nieruchomości, na której prowadzone było przedmiotowe przedsiębiorstwo byli: J. i W. małżonkowie K. oraz Z. K. /dowód: wypis z wykazu hipotecznego nieruchomości P. , oznaczonej hipotecznym numerem [...], Rep.[...] (karta nr 36-44, tom I)/, to jednak nie sposób przyjąć, iż ww. osoby legitymowały się jednocześnie prawem własności do ww. młyna. Istotne bowiem jest, że zakres znaczenia określenia "przedsiębiorstwo" jest inny niż "nieruchomość". W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się bowiem, iż własność nieruchomości może stanowić przykładowo składnik majątku przedsiębiorstwa. Parcela może być także wykorzystywana przez przedsiębiorstwo na podstawie innego tytułu niż prawo własności.

Reasumując organ odwoławczy stwierdził, iż dokumenty źródłowe zgromadzone w przedmiotowej sprawie w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości potwierdzają, iż przymiot stron w niniejszym postępowaniu nieważnościowym posiadają: J. K. i A. K. - współwłaściciele znacjonalizowanego młyna, a także J. i W. małżonkowie K. oraz Z. K. - z tytułu współwłasności nieruchomości, na której funkcjonował przedmiotowy młyn. Jak wynika ze znajdujących się w aktach przedmiotowej sprawy postanowień właściwych sądów powszechnych o stwierdzeniu nabycia praw spadkowych po: J. K. (karta nr 131, tom III), W. K. (karta nr 124, tom III), Z. K. (karta nr 246, tom III) oraz odpisu skróconego aktu zgonu z dnia [...] października 2003 r., wystawionego na nazwisko A. K. (karta nr 247, tom III) - pierwotni właściciele zarówno przedsiębiorstwa jak i nieruchomości już nie żyją. Stosownie zatem do normy prawnej wyrażonej w art. 30 § 4 Kpa, w miejsce zmarłych stron wstępują ich wszyscy spadkobiercy.

Minister Gospodarki wskazał, iż analiza znajdujących się w aktach

Sygn. akt IVSA/Wa 1096/11

przedmiotowej sprawy postanowień właściwych sądów powszechnych stwierdzających nabycie praw spadkowych po ww. zmarłych, potwierdza, iż nie zostało dotychczas wykazane następstwo prawne po zmarłej w dniu [...] października 2003 r. A. K. - współwłaścicielce znacjonalizowanego przedsiębiorstwa, uniemożliwiając organowi ustalenie i przywołanie do niniejszego postępowania pełnego kręgu następców prawnych byłych właścicieli upaństwowionego mienia.

Powołując poglądy judykatury organ odwoławczy podniósł, iż obowiązek wykazania przymiotu strony w sprawie spoczywa na osobie zgłaszającej żądanie, która posiadając interes prawny miałaby legitymację prawną do występowania w niniejszej sprawie z wnioskiem o ocenę legalności decyzji administracyjnej, na podstawie której na własność Państwa przeszło przedmiotowe mienie. Minister wskazał, iż wniesienie przez stronę żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie powoduje automatycznie skutku przewidzianego w art. 61 § 1 Kpa, tj. wszczęcia postępowania. W postępowaniach nieważnościowych nie ma bowiem zastosowania ogólna reguła wyrażona w art. 61 § 3 Kpa, wskazująca że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, ponieważ stosownie do postanowień zawartych w art. 157 § 3 Kpa, wszczęcie tego postępowania wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność. Przed wszczęciem postępowania (postępowanie wstępne) organ przeprowadza analizę dopuszczalności podjęcia postępowania, która kończy się wszczęciem postępowania, bądź też decyzją o odmowie jego wszczęcia.

Minister zwrócił uwagę na okoliczność, iż stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko jedna ze stron postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również pozostałe strony, w tym także każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Pominięcie zatem którejkolwiek z uprawnionych osób, znajdujących się w kręgu spadkobierców współwłaścicieli znacjonalizowanego mienia, stanowiłoby o kwalifikowanej wadliwości decyzji kończącej niniejszą sprawę, skutkującej możliwością wznowienia postępowania przez pominięte strony, a w konsekwencji uchyleniem wadliwej decyzji. Skoro tak, to zdaniem organu należało uznać, iż postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnej może się toczyć jedynie z udziałem współwłaścicieli upaństwowionego przedsiębiorstwa i nieruchomości lub pełnego kręgu ich spadkobierców.

Sygn. akt IVSA/Wa 1096/11

Podkreślono dodatkowo, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, następstwo prawne praw dziedzicznych, które wchodzą w skład spadku po osobie zmarłej, powinno być wykazane według przepisów prawa cywilnego. Względem osób trzecich spadkobierca może zatem udowodnić swe prawa wynikające z dziedziczenia tylko stwierdzeniem nabycia spadku. W ocenie organu, jedynie zatem postanowienie właściwego sądu powszechnego w przedmiotowej kwestii jest wyłącznym dokumentem poświadczający przymiot spadkobiercy i następstwa prawnego (ewentualnie notarialne poświadczenie dziedziczenia).

Minister Gospodarki wskazał, iż w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego wezwano wnioskodawców do przedłożenia brakującego postanowienia spadkowego po A. K. . Niezależnie od powyższego wezwania organ podjął również we własnym zakresie dodatkowe czynności zmierzające do pozyskania do akt sprawy ww. brakującego postanowienia, kierując w tym celu stosowne wystąpienia zarówno do właściwych miejscowo organów, jak również do potencjalnej spadkobierczyni ww. zmarłej, tj. C. S. W odpowiedzi na powyższe wystąpienie organu, C. S. w piśmie z dnia 27 lipca 2010 r., przekazała jedynie informacje na temat pozostałych, potencjalnych spadkobierców zmarłej A. K. , nie nadesłała natomiast postanowienia właściwego sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku po ww. zmarłej. Z kolei, Sąd Rejonowy w M. pismem z dnia 14 maja 2010 r. udzielił informacji, iż przed tym Sądem nie było prowadzone postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po A. K. .

Powyższe, w ocenie Ministra Gospodarki potwierdza, iż w niniejszym przypadku nie zachodzą przesłanki do zawieszenia postępowania, wymienione w art. 97 § 1 pkt 1 Kpa, bowiem istnieje możliwość wskazania spadkobierców zmarłej. Nie można mówić zatem o "spadku nieobjętym". Nie ma również konieczności ustanawiania osób sprawujących zarząd majątkiem masy spadkowej, a w przypadku ich braku kuratora spadku. W ocenie organu, w niniejszym postępowaniu nie zachodzi również przesłanka do zawieszenia postępowania, określona w art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, wskazująca na konieczność uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnieniem wstępnym, zdaniem Ministra, uzasadniającym zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie byłoby wszczęcie przed właściwym sądem powszechnym postępowania spadkowego po A. K. , co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. W tym aspekcie sprawy niezasadny pozostaje również zarzut pełnomocnika skarżącego, sprowadzający się do twierdzenia, iż Minister Gospodarki naruszył przepis art. 7 Kpa, uchybiając obowiązkowi ustalenia stron postępowania.

Sygn. akt IVSA/Wa 1096/11

Minister stwierdził, iż mając na względzie wyrażoną w art. 7 Kpa zasadą prawdy obiektywnej, podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, o czym świadczą liczne wystąpienia organu do różnego rodzaju instytucji publicznych, jak i wszystkich zainteresowanych w tym postępowaniu, zmierzające m.in. do przywołania wszystkich następców prawnych współwłaścicieli znacjonalizowanego mienia. Jednocześnie podkreślono, iż organ administracji publicznej nie ma legitymacji czynnej przed sądem powszechnym do wystąpienia z wnioskiem o potwierdzenie nabycia praw do spadku. Ciężar wykazania przymiotu strony spoczywa zatem na osobie zgłaszającej żądanie w sprawie.

Podsumowując Minister stwierdził, iż występujący z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnej nie tylko nie uzupełnili braków złożonego wniosku w zakresie wykazania pełnego kręgu następców prawnych po byłych współwłaścicielach znacjonalizowanego mienia, ale przede wszystkim nie udokumentowali, iż podjęli jakiekolwiek czynności zmierzające do wykazania następstwa prawnego po ww. zmarłej. Powyższe uniemożliwiło wszczęcie i prowadzenie postępowania nieważnościowego w niniejszej sprawie.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył G. K. . Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wskazał, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem:

art. 7 Kpa, poprzez uchybienie obowiązkowi ciążącemu na organie administracji publicznej, ustalenia stron postępowania,

art. 77 Kpa, poprzez nienależyte zgromadzenie i ocenę materiału dowodowego w niniejszej sprawie, polegające na przyjęciu, że A. K. przysługuje walor właściciela znacjonalizowanego przedsiębiorstwa, oraz że wnioskodawca G. K. nie posiada interesu prawnego w dochodzeniu stwierdzenia nieważności powołanej decyzji, pomimo tego, że wykazał następstwo prawne po J. i W. małżonkach K.

Odnosząc się do argumentów podniesionych przez organ w zaskarżonej decyzji wskazał, iż niezasadne jest przyjęcie jakoby skarżący nie posiadał legitymacji procesowej do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. W ocenie skarżącego w rozpoznawanej sprawie zostało wykazane, iż jego interes prawny wynika z następstwa prawnego po swoich wstępnych J. K. i W. K., współwłaścicielach nieruchomości, a jeśli

Sygn. akt IVSA/Wa 1096/11

chodzi o J. K. także współwłaściciela przedsiębiorstwa. Nie ma bowiem wątpliwości, co potwierdza materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, że do kręgu spadkobierców po zmarłych J. i W. małżonkach K. należy G. K. W ocenie skarżącego nie ma on natomiast możliwości wykazania następstwa prawnego względem A. K. , czy też W. K. , gdyż takowe następstwo prawne względem skarżącego nie zachodzi.

Skarżący wykazał swój interes prawny we wszczęciu postępowania, w związku z czym nie zasadne jest przerzucenie na stronę obowiązku ustalenia kręgu pozostałych osób mających przymiot strony w tym postępowaniu. Powołując się na pogląd zaprezentowany w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2009 r., sygn. akt IVSA/Wa 2017/08 skarżący wskazał, iż obowiązek ustalenia pozostałych stron niniejszego postępowania ciąży na organie prowadzącym sprawę.

Ponadto skarżący wskazał, iż wbrew stanowisku organu, istotnym dla niniejszej sprawy pozostaje fakt, że zarówno prawo własności nieruchomości jak i prawo własności przedsiębiorstwa nie przysługiwało A. K. , lecz małoletniemu Z. K. , jej synowi. Jedynie ze względu na jego wiek A. K. figurowała jako jego przedstawiciel ustawowy, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż przysługuje jej prawo własności znacjonalizowanego przedsiębiorstwa. Stanowisko to potwierdza treść księgi wieczystej, z której jednoznacznie wynika, że właścicielem nieruchomości jest Z. K. , a jego matce A. K. przysługiwało jedynie prawo dożywotniego użytkowania nieruchomości.

Przytoczone okoliczności zdaniem skarżącego potwierdzają, iż zarzut naruszenia przez orzekający organ art. 77 Kpa jest całkowicie zasadny.

Na zakończenie skarżący przytoczył argumentację wskazującą w jego ocenie na wadliwość samej decyzji nacjonalizacyjnej.

W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią

Sygn. akt IVSA/Wa 1096/11 inaczej.

Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga jest zasadna, chociaż nie wszystkie zarzuty w niej podniesione są uzasadnione.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Legitymację do żądania wszczęcia postępowania na wniosek ma podmiot, który twierdzi, że decyzja wadliwa dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku. Stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważność jest nie tylko strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (wyr. NSA z dnia 30 października 2003 r., sygn. akt I SA 3087/01, Lex 149467).

Zasadnie organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że przy wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na wniosek strony nie ma zastosowania ogólna reguła wyrażona wart. 61 § 3 k.p.a., że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, ponieważ art. 157 § 3 k.p.a., w dacie orzekania przez organ I instancji stanowił, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Zatem wszczęcie postępowania wymagało uprzedniej kontroli ze strony organu, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące jego dopuszczalność. Na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. organ orzekał co do niedopuszczalności z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Decyzja wydana na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. jest wynikiem oceny zdolności do działania w sprawie osoby wnoszącej podanie, legitymacji strony, wykazania tego, że nie istnieje decyzja, której ważność należy poddać ocenie (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1998, str. 829).

W przedmiotowej sprawie wniosek skarżącego z dnia 12 sierpnia 2007 r., skierowany do Ministra Gospodarki, dotyczył stwierdzenia nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] grudnia 1962 r., znak [...] w przedmiocie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa [...]. Orzeczeniem tym zostało stwierdzone, iż zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, poz. 37), z dniem 8 marca 1958 r. z mocy prawa na własność Państwa przeszło przedsiębiorstwa [...] . Z kolei, stosownie do art. 9 ust. 2 w/w ustawy orzeczenie ministra stwierdzające przejście przedsiębiorstwa na własność Państwa było podstawą do ujawnienia w księgach wieczystych, w rejestrach handlowych i innych rejestrach publicznych przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa oraz praw rzeczowych, stanowiących składnik majątkowy przejętego przedsiębiorstwa.

Z orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] grudnia 1962 r. wynika, że w szczególności jako składnik majątkowy przedsiębiorstwa [...] przeszła na własność Państwa działka gruntu o pow. 540 m 2 wraz ze znajdującymi się na niej budynkami, wchodząca w skład nieruchomości, położonej we wsi P. grom. J., pow. M. , a objętej księgą wieczystą Kw Nr [...]. Właścicielami tej nieruchomości według zaświadczenia Sądu Powiatowego w M. - Sekcja Ksiąg Wieczystych z dnia [...] czerwca 1962 r. są J. i W. małż. K. w Vi części oraz Z. K. w 1/2 części.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem Ministra Gospodarki, że organ administracji winien ustalić z urzędu, które osoby będą stronami w postępowaniu administracyjnym wszczynanym z urzędu lub na żądanie jednej ze stron, kierując się w tym względzie przepisem ar. 28 k.p.a. i przepisami szczególnymi, a następnie powiadomić te strony o wszczęciu tego postępowania, zgodnie z dyspozycją art. 61 § 4 k.p.a.

Przedmiotowe postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] grudnia 1962 r. może się zatem toczyć jedynie z udziałem spadkobierców byłych współwłaścicieli upaństwowionego przedsiębiorstwa i nieruchomości, na której było ono zlokalizowane.

Przejęta na własność Państwa działka gruntu o pow. 540 m 2 stanowiła część większej nieruchomości położonej we wsi P. grom. J., pow. M. objętej księgą wieczystą Kw Nr [...]. Poza sporem jest, że upaństwowiona działka gruntu o pow. 540 m 2 stanowiła współwłasność J. i W. małż. K. w 1/4 części oraz Z. K. w 14 części. Po tych osobach zostało wykazane następstwo prawne stosownymi postanowieniami sądowymi w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku znajdującymi się w aktach administracyjnych. Spadkobiercą po W. K. jest m.in. wnioskodawca G. K. , co

Sygn. akt IVSA/Wa 1096/11

wskazuje, że wykazał on swoją legitymację wynikającą z art. 28 k.p.a. do bycia stroną w przedmiotowym postępowaniu o stwierdzenie nieważności. Natomiast wbrew stanowisku skarżącego, nie jest on spadkobiercą W. K. , gdyż jak wynika z postanowienia Sądu Powiatowego w M. z dnia [...] listopada 1967 r. sygn. akt [...], spadek pozostały po J. K, a mianowicie gospodarstwo rolne i inny majątek spadkowy nabyła córka spadkodawcy M. K. w całości.

Należy zauważyć, że na obecnym, wstępnym etapie postępowania administracyjnego krąg podmiotów, których współwłasność stanowiła upaństwowiona nieruchomość i krąg podmiotów, których współwłasność stanowiło upaństwowione przedsiębiorstwo [...] nie jest tożsamy. Rację należy przyznać organowi, że na podstawie obecnie zgromadzonych dokumentów dotyczących przedsiębiorstwa [...] w szczególności potwierdzenia rejestracji z dnia [...] lutego 1950 r., w dacie upaństwowienia stanowiło ono współwłasność J. K. i A. K. . Nie zostało natomiast wykazane w sprawie, jak twierdzi skarżący, że przedsiębiorstwo młyn wodny stanowiło współwłasność J. K. i Z. K. . Zapisy zawarte w księdze wieczystej Kw Nr [....] dotyczące prawa własności nieruchomości, nie odnoszą się bezpośrednio do prawa własności samego przedsiębiorstwa [...] . Rozbieżność stanowisk w tym zakresie pomiędzy organem i skarżącym spowodowała, że w ocenie skarżącego niezasadne było poszukiwanie następców prawnych A. K. . Organ, wobec braku współpracy wnioskodawcy w tym zakresie, samodzielnie podjął działania mające na celu ustalenie spadkobierców A. K. , których udział w postępowaniu jest nieodzowny. Organ zwrócił się do Urzędu Stanu Cywilnego w M. o nadesłanie odpisu zupełnego aktu zgonu A. K. . Dokument ten został nadesłany do akt sprawy w dniu 18 maja 2010 r. Organ zwrócił się również do Sądu Rejonowego w M. o nadesłanie informacji czy toczyło się postępowanie spadkowe po A. K. . W odpowiedzi na to wystąpienie Sąd Rejonowy w M. Wydział [...], pismem z dnia 14 maja 2010 r. nadesłał informację, że w księgach ewidencyjnych tego Sądu nie odnaleziono sprawy o stwierdzenie nabycia spadku po A. K. . Następnie pismem z dnia 9 lipca 2010 r., organ zwrócił się do C. S. , jako osoby zgłaszającej zgon A. K. , o udzielenie wszelkich informacji dotyczących potencjalnych spadkobierców A. K. . W odpowiedzi na to pismo, C. S. , jako córka A. K. , pismem z dnia 27 lipca 2010 r., podała dane personalne wszystkich

Sygn. akt IVSA/Wa 1096/11 dzieci zmarłej wraz z adresami.

Na tym etapie postępowania, jak wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zostali ustaleni domniemani spadkobiercy A. K. , a tym samym, należy uznać potencjalne strony postępowania. W ocenie Sądu, skoro organ ustalił potencjalnych spadkobierców A. K. , winien był ich zobowiązać do udokumentowania tego faktu postanowieniem sądowym o stwierdzeniu nabycia spadku. Wbrew temu, organ nie poczynił już żadnych działań w zakresie ustalenia pełnego kręgu podmiotów mających przymiot stron w przedmiotowym postępowaniu i w dniu [...] grudnia 2010 r. wydał decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] grudnia 1962 r. Decyzja ta została wydana przedwcześnie, z naruszeniem art. 7 i art. 9 k.p.a. Organ administracji jest zobowiązany podjąć z urzędu wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co obejmuje również ustalenie stron postępowania. Organ nie zobowiązując córek A. K. do udokumentowania swojego następstwa prawnego po matce uchybił temu obowiązkowi. Organ, mimo iż ustalił potencjalnych spadkobierców A. K. , nie udzielił im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek co do dalszego postępowania celem udokumentowania swojego statusu w sprawie, czym działał na ich szkodę.

Na etapie postępowania sądowego, została złożona do akt sądowych kopia nieprawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] grudnia 2011 r. sygn. akt [...], z której wynika, że ustawowymi spadkobiercami po A. K. są jej dzieci: Z. K. , A. W., C. S. i G. K. po % części każde z nich.

Organ ponownie prowadząc postępowanie zobowiąże spadkobierców A. K. do złożenia do akt sprawy odpisu prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po niej.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w/w ustawy.