Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 395/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 228 § 1 pkt 2, art. 162 § 1, art. 162 § 2, art. 223 § 2 pkt 1, art. 150, art. 144 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie sędzia WSA Włodzimierz Gurba, sędzia WSA Anna Zaorska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 maja 2020 r. sprawy ze skargi P.L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu oraz odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji orzekającej o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za luty 2014 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

1. Decyzją z [...] maja 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. (dalej: "NUS") orzekł o solidarnej odpowiedzialności P.L. (dalej: "Skarżący") za zaległości podatkowe T. sp. z o.o. (dalej: "Spółka") z tytułu podatku od towarów i usług za luty 2014 r. w kwocie należności głównej 20.856.909 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 8.778.187 zł, obliczonymi na dzień wydania decyzji.

Decyzja została doręczona w dniu [...] maja 2019 r. w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r. poz. 800 ze zm., dalej: "O.p").

2. Pismem z [...] września 2019 r. Skarżący wniósł odwołanie od ww. decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

We wniosku Skarżący argumentował, że w sprawie brak jest informacji w jakim miejscu pozostawiono zawiadomienie, na podstawie którego Skarżący miał rzekomo możliwość podjęcia awizowanej do niego korespondencji. Wskazał, że na znajdującym się w aktach sprawy dokumencie, z którego wynika rzekomy brak możliwości doręczenia przesyłki, zaznaczono, że zawiadomienie pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej, a jednocześnie na drzwiach mieszkania. Skarżący zaznaczył, że w budynku przy ul. L. [...] skrzynka pocztowa nie jest zlokalizowana na drzwiach mieszkania, lecz na wspólnym obszarze dla mieszkańców parteru. Zdaniem Skarżącego, z powyższego wynika, że nie ma możliwości by stwierdzić, że zawiadomienie o korespondencji zostało umieszczone w miejscu umożliwiającym Skarżącemu powzięcie informacji o pozostawieniu kierowanej do niego przesyłki.

Ponadto Skarżący stwierdził, że pod wskazanym adresem stale przebywa jego ojciec, który jest osobą niedowidzącą, w związku z czym nie porusza się samodzielnie poza lokalem. Zdaniem Skarżącego, z tego powodu nieprawdopodobne jest, aby dwukrotnie nie było możliwości zastania nikogo w lokalu.

Skarżący wskazał również, że nie miał w przedmiotowej sprawie jakiegokolwiek interesu by unikać odebrania korespondencji. Wiedział o toczącym się postępowaniu i oczekiwał na rozstrzygnięcie w sprawie.

Skarżący wyjaśnił, że dopiero 4 września 2019 r. w Urzędzie Skarbowym W. zapoznał się z treścią decyzji. Miało to miejsce po zablokowaniu jego rachunków bankowych i uzyskaniu informacji z Urzędu Skarbowego W. o wydaniu decyzji z [...] maja 2019 r. przez US W..

W ocenie Skarżącego, nie można mu zarzucić nienależytej staranności, czy też braku dbałości o własne interesy. Tym samym przy założeniu, że doszło do skutecznego doręczenia decyzji, Skarżący stoi na stanowisku, że odwołanie zostało wniesione po terminie bez jego winy.

3. Postanowieniem z [...] grudnia 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "DIAS") stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania oraz odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

DIAS stwierdził, że decyzja NUS z [...] maja 2019 r. została doręczona w trybie art. 150 O.p., po jej dwukrotnym awizowaniu w dniach [...] maja 2019 r. i [...] maja 2019 r. Ponadto przedmiotowa decyzja została wysłana na adres zamieszkania Skarżącego będący jednocześnie adresem do korespondencji, tj. ul. L. [...] lok. [...], [...] W.. W związku z powyższym, 14-dniowy termin do wniesienia odwołania, upłynął w dniu [...] czerwca 2019 r,. natomiast odwołanie od decyzji NUS zostało wniesione przez pełnomocnika Skarżącego, za pośrednictwem poczty w dniu [...] września 2019 r., a więc z przekroczeniem ustawowego termin warunkującego skuteczność odwołania. W świetle opisanego stanu faktycznego sprawy, DIAS stwierdził, że odwołanie od decyzji NUS z [...] maja 2019 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu.

DIAS zaznaczył, że Skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Skarżący o wydaniu decyzji NUS dowiedział się w dniu 4 września 2019 r, kiedy to zapoznał się z aktami sprawy. Tymczasem jak już wyżej wskazano decyzja ta została doręczona w trybie art. 150 O.p. Adnotacje dokonane przez doręczyciela, zarówno na kopercie zawierającej przedmiotową decyzję, jak i na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wskazują, że z powodu niemożności doręczenia przesyłki adresatowi lub innej osobie, która podjęłaby się oddania pisma adresatowi, pracownik poczty pozostawił przesyłkę na okres 14 dni do dyspozycji adresata w urzędzie pocztowym. Przesyłka była dwukrotnie awizowana – pierwszy raz w dniu [...] maja 2019 r. oraz z powodu niepodjęcia jej w terminie 7 dni, powtórnie w dniu [...] maja 2019 r. Zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym zostało umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. W związku z niepodjęciem korespondencji przez adresata, w dniu [...] czerwca 2019 r. została ona zwrócona do nadawcy. Wobec powyższego uznano ww. przesyłkę za doręczoną w dniu [...] maja 2019 r.

DIAS wskazał, że Skarżący jako adresat pisma nie wykazał, że dane wynikające z dowodów doręczenia – zwrotnego potwierdzenia odbioru i koperty – są niezgodne z rzeczywistością. Ponadto DIAS podkreślił, że wszelkie adnotacje na zwróconej przesyłce - zamieszone na kopercie i na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, opatrzone stosownymi pieczątkami i podpisami, mają charakter dokumentu urzędowego i stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Brak na wskazanym dokumencie adnotacji, że Skarżący nie zamieszkuje pod wskazanym adresem lub że adresat się wyprowadził.

W ocenie DIAS, skuteczne doręczenie decyzji na podstawie art. 150 O.p. jest uzależnione od zgodnej z prawem próby doręczenia pisma pod prawidłowym adresem miejsca faktycznego i aktualnego zamieszkania adresata, który w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy nie budzi wątpliwości. Jak podkreślił DIAS, adres pod który kierowana była korespondencja do Skarżącego, był adresem zgłoszonym przez Skarżącego jako adres miejsca zamieszkania i jednocześnie adres korespondencyjny. Co więcej, pełnomocnik Skarżącego nie kwestionuje faktu, że adres, pod który wysłano przesyłkę z decyzją jest miejscem zamieszkania Skarżącego. Adres na który została wysłana przedmiotowa decyzja jest adresem rejestracyjnym i korespondencyjnym Skarżącego od dnia 23 stycznia 2017 r. Jak dodał DIAS, w dniu [...] kwietnia 2019 r. Skarżący odebrał pod ww. adresem skierowaną do niego korespondencję NUS, zawierającą postanowienie o włączeniu – dokumentów zgromadzonych w toku postępowania egzekucyjnego oraz innych dokumentów – do akt prowadzonego postępowania podatkowego wszczętego z urzędu w dniu [...] marca 2019 r. w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego jako byłego członka zarządu Spółki. DIAS wskazał także, że wysłane przez NUS postanowienie wyznaczające siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego doręczono Skarżącemu pod adresem: ul. L. [...] lok. [...] W.. Adres ten Skarżący podał również w złożonym w dniu [...] września 2019 r. pełnomocnictwie szczególnym dla swego pełnomocnika z 9 września 2019 r. Zdaniem DIAS, powyższe względy jednoznacznie potwierdzają, że korespondencja kierowana była przez NUS na właściwy adres miejsca zamieszkania Skarżącego będący jednocześnie adresem korespondencyjnym.

Jak podkreślił DIAS, potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego wydane przez placówkę pocztową operatora wyznaczonego, ma moc dokumentu urzędowego, co wynika bezpośrednio z art. 17 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe. Natomiast dokument urzędowy – w tym przypadku koperta zawierającej przedmiotową decyzję, jak i zwrotne potwierdzenie odbioru – zgodnie z art. 194 § 1 i 2 O.p. – stanowi dowód tego co zostało w nim stwierdzone. Taki charakter zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki uzasadnia przyjęcie, że dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości. Domniemanie to może zostać obalone przeciwdowodem. Ciężar obalenia domniemania prawdziwości dokumentu urzędowego, jakim jest pocztowy dowód doręczenia, spoczywa na osobie kwestionującej takie doręczenie.

Zdaniem DIAS, zakwestionowanie doręczenia przesyłki, która spełnia wymagania formalne nie może opierać się jedynie na samym twierdzeniu, że Skarżący nie został poinformowany o oczekującej na niego przesyłce. Z akt sprawy jak również ze złożonego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania nie wynika, aby Skarżący próbował inicjować postępowanie reklamacyjne lub w inny sposób wyjaśnić powyższą kwestię w urzędzie pocztowym. W ocenie DIAS, Skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło bez jego winy.

4. Nie zgadzając się z ww. postanowieniem Skarżący złożył skargę do sądu administracyjnego, w której wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 120 O.p., poprzez naruszenie zasady legalizmu, polegające na oparciu skarżonej decyzji o swobodne przypuszczenia DIAS, nieznajdujące odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym;

- art. 121 § 1 O.p., poprzez naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych;

- art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p., poprzez naruszenie zasady prawdy materialnej przejawiające się niepełnym ustaleniem stanu faktycznego;

- art. 124 O.p., poprzez naruszenie zasady przekonywania, ze względu na brak przedstawienia rzetelnych podstaw podjętego rozstrzygnięcia;

- art. 191 O.p., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, przejawiające się dokonaniem dowolnej, a nie swobodnej ich oceny;

- art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z § 4 O.p., poprzez brak prawidłowego uzasadnienia faktycznego oraz prawnego skarżonej decyzji;

- art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie na skutek przyjęcia, że Skarżący nie wykazał w niniejszej sprawie braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, mimo iż podjął on wszelkie leżące w sferze możliwości członka zarządu działania i uznanie, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki nastąpiło z winy Skarżącego, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że – przy założeniu spełnienia pozostałych przesłanek odpowiedzialności subsydiarnej – Skarżący nie zgłosił przedmiotowego wniosku bez zawinienia;

- art. 116 § 2 O.p., poprzez jego błędną wykładnię, polegające na wadliwym uznaniu, że okoliczność faktycznego pełnienia obowiązków członka zarządu nie ma wpływu na możliwość wydania decyzji o odpowiedzialności subsydiarnej na podstawie przepisu art. 116 § 1 O.p., podczas gdy właściwa wykładnia przepisu art. 116 § 2 O.p. prowadzi do wniosku, że nie jest możliwym zastosowanie przepisu art. 116 § 1 powołanej ustawy tylko na podstawie tego, że dana osoba jedynie formalnie jest członkiem zarządu, bez faktycznej możliwości pełnienia przez nią obowiązków wynikających z faktu bycia członkiem zarządu;

- art. 116 § 1 w zw. z § 2 O.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie na skutek wadliwego uznania, że w realiach przedmiotowej sprawy Skarżący faktycznie pełnił obowiązki członka zarządu Spółki, co doprowadziło do wydania wobec niego decyzji o odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki.

W uzasadnieniu skargi Skarżący zasadniczo powtórzył argumentację z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wskazał, że w przedmiotowej sprawie brak jest informacji, w jakim miejscu pozostawiono zawiadomienie, na podstawie którego Skarżący miał rzekomo możliwość podjęcia awizowanej do niego korespondencji. Zdaniem Skarżącego, nieprawidłowy sposób doręczenia decyzji z [...] maja 2019 r. pozbawił go fundamentalnego prawa do wniesienia odwołania w terminie 14 dni od dnia doręczenia ww. decyzji. Uchybienie powyższemu terminowi nastąpiło zatem bez winy Skarżącego. Brak skutecznego zawiadomienia o doręczeniu decyzji z [...] maja 2019 r. wynika jedynie z braku prawidłowego działania osób doręczających przesyłkę.

5. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

6.1. Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 3 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 1315 ze zm., dalej: "P.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

6.2. Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddane zostało postanowienie DIAS z 18 grudnia 2019 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji NUS z [...] maja 2019 r. oraz odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji.

6.3. Podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 228 § 1 pkt 2 oraz art. 162 § 1 i § 2 O.p.

Zgodnie z art. 228 § 1 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Przepis ten odnosi się do wstępnego stadium postępowania odwoławczego, które toczy się już przed organem odwoławczym po przekazaniu mu odwołania wraz z aktami sprawy przez organ pierwszej instancji. W stadium wstępnym organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie czy złożone przez stronę odwołanie jest dopuszczalne, czy zostało wniesione w terminie oraz czy spełnia wymagania określone w art. 222 O.p.

Termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 223 § 2 pkt 1 O.p.). Jeżeli w trakcie badania wstępnego organ odwoławczy stwierdzi, że odwołanie zostało wniesione po upływie terminu do jego złożenia, wówczas wydaje postanowienie, w trybie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.

Postanowienie z art. 228 § 1 pkt 2 O.p. stwierdza jedynie fakt uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Nie tworzy nowego stanu prawnego, lecz deklaruje stan istniejący, zaistniałe zdarzenia prawne.

Natomiast aby przyjąć, że odwołanie zostało złożone po terminie, należy ustalić w jakiej dacie nastąpiło doręczenie decyzji stronie i czy doręczenie to spełnia warunki pozwalające uznać je za skuteczne. Jeżeli bowiem doręczenie nie może być uznane za dokonane ze skutkiem prawnym, to nie rozpoczyna się dla strony bieg terminu do złożenia odwołania. Termin do złożenia odwołania rozpoczyna swój bieg dopiero od dnia skutecznego doręczenia decyzji stronie. Ustalenie daty doręczenia decyzji jest zatem kwestią zasadniczą.

Zgodnie z kolei z art. 162 § 1 i § 2 O.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.

Z przepisów tych wynikają cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić kumulatywnie. Po pierwsze, zainteresowany musi uprawdopodobnić brak jego winy w uchybieniu terminu; musi więc uwiarygodnić, że nie dotrzymał terminu bez własnej winy. Po drugie, zainteresowany musi złożyć do właściwego organu wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. Po trzecie, wniosek ten musi być wniesiony z zachowaniem zawitego (nieprzywracalnego) terminu wynoszącego 7 dni, licząc od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Po czwarte, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona jest zobowiązana dokonać czynności, dla której termin ten był ustanowiony, np. złożyć odwołanie.

6.4. W rozpatrywanej sprawie DIAS uznał, że w dniu [...] maja 2019 r. doszło do skutecznego doręczenia, na właściwy adres, decyzji NUS z [...] maja 2019 r., w trybie doręczenia zastępczego (art. 150 O.p.). Tym samym odwołanie z [...] września 2019 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu. Jednocześnie DIAS stanął na stanowisku, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, co stanowiło podstawę do odmowy przywrócenia tego terminu.

6.5. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie, w zakresie zarówno uchybienia terminu do wniesienia odwołania jak i w zakresie zasadności jego przywrócenia, sprowadza się, w pierwszej kolejności, do oceny, czy decyzja NUS z [...] maja 2019 r. została skutecznie doręczona.

Przy czym w sprawie nie jest kwestionowane to, że przesyłka była skierowana na właściwy adres Skarżącego, ale to, czy w sposób prawidłowy poinformowano Skarżącego o awizowaniu przesyłki, a tym samym, czy w istocie umożliwiono mu odebranie przesyłki z placówki pocztowej.

Skarżący twierdzi bowiem, że oznaczenie przez listonosza na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wskazuje, że zawiadomienie o przesyłce pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej, a jednocześnie na drzwiach mieszkania. Skarżący wyjaśnił, że w budynku przy ul. L. [...] skrzynka pocztowa nie jest zlokalizowana na drzwiach mieszkania, lecz na wspólnym obszarze dla mieszkańców parteru.

Natomiast, zdaniem DIAS, ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji wynika, że informacja o awizowaniu przesyłki została pozostawiona w oddawczej skrzynce pocztowej. Z kolei ciężar obalenia domniemania prawdziwości dokumentu urzędowego, jakim jest pocztowy dowód doręczenia, spoczywa na osobie kwestionującej takie doręczenie.

6.6. W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza zasadność stanowiska organu podatkowego.

Przepis art. 148 O.p. wskazuje miejsca, w których można dokonać doręczenia pisma osobie fizycznej, w tym miejsce zamieszkania. Zgodnie z art. 150 § 1 O.p., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez pocztę. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 2, § 3 i § 4 O.p.).

Przede wszystkim należy wskazać, że doręczenie w trybie art. 150 O.p. stanowi fikcję prawną polegającą na uznaniu doręczenia za skuteczne mimo, że strona postępowania faktycznie nie zapoznała się z treścią kierowanej do niej korespondencji. Przepis ten ustanawia normę będącą wyjątkiem od zasady głoszącej, że strona postępowania winna mieć zagwarantowaną możliwość faktycznego zapoznania z treścią korespondencji. Doręczenie zastępcze w trybie art. 150 O.p. ma na celu umożliwienie prowadzenia postępowania w sytuacji, gdy strona uchyla się od podejmowania korespondencji i stanowi przejaw dążenia do zapewnienia skuteczności podejmowanych czynności procesowych. Jednakże doręczenie zastępcze w trybie art. 150 O.p. obwarowane jest warunkami, które muszą zostać spełnione, by doręczenie takie mogło zostać uznane za skuteczne. Wymogi sformułowane pod adresem doręczyciela w art. 150 O.p mają charakter gwarancyjny w stosunku do adresata pisma, a tym samym dopiero wypełnienie wszystkich określonych w nim warunków formalnych pozwala na przyjęcie fikcji prawnej doręczenia określonej w przepisie § 4 art. 150 O.p.

Jak stanowi art. 144 § 1 pkt 1 O.p. – organ podatkowy może doręczać pisma (w tym decyzje) za pokwitowaniem, za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe, pracowników urzędu obsługującego ten organ, funkcjonariuszy lub upoważnionych pracowników innego organu podatkowego, lub przez organy lub osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów.

Zauważenia wymaga, że w przypadku doręczenia pism przez operatora pocztowego (pocztę), pokwitowanie odbioru pisma następuje na druku potwierdzenia odbioru, który zwracany jest nadawcy. Sposób doręczenia przesyłki tego rodzaju został uregulowany w ustawie z 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz.U. z 2017 r., poz. 1481 ze zm.) oraz w rozporządzeniu wykonawczym do tej ustawy, tj. w rozporządzeniu Ministra Administracji i Cyfryzacji z 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego (Dz.U. z 2013 r., poz. 545 ze zm.).

Dowodem doręczenia przesyłki doręczanej poprzez operatora pocztowego jest pocztowy dowód doręczenia przesyłki, który musi spełniać przewidziane w nich wymogi co do formy i treści. Tym samym pocztowy dowód doręczenia adresatowi przesyłki jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 § 1 O.p., potwierdzającym fakt i datę doręczenia, zgodnie z danymi na dokumencie tym umieszczonymi.

Innymi słowy oznacza to, że pocztowy dowód doręczenia przesyłki stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone, czyli że w określonym dniu, danej osobie doręczono przesyłkę, która zawierała określoną korespondencję, ewentualnie, że przesyłki z określonych przyczyn w danym dniu nie doręczono i w konsekwencji ją awizowano.

Pogląd, że pocztowy dowód doręczenia przesyłki stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone, należy uznać za ugruntowany w orzecznictwie sądowym (por. post. NSA z 31 marca 2010 r. I FSK 1929/09 i powołane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego, m.in. post. SN z 30 kwietnia 1998 r. III CZ 51/98, opubl. OSNC 1998; wyrok NSA z 12 grudnia 2008 r. II GSK 555/08, zbiór LEX nr 52569; wyrok WSA w Warszawie z 22 maja 2007 r. III SA/Wa 4015/06, zbiór LEX nr 345902). Taki charakter zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki uzasadnia przyjęcie, że dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości. Nie budzi przy tym wątpliwości, że aby pocztowe potwierdzenie odbioru miało walor takiego dokumentu musi ono spełniać przewidziane w przepisach prawa wymogi co do formy i treści.

6.7. W rozpatrywanej sprawie należy uznać, że decyzja NUS z [...] maja 2019 r. (zawierająca prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania) została skierowana na adres zamieszkania Skarżącego będący jednocześnie adresem do korespondencji, tj. ul. L. [...] lok. [...], [...] W.. Przesyłka została dwukrotnie awizowana (odpowiednio w dniu [...] maja 2019 r. oraz [...] maja 2019 r.) i zwrócona do NUS w dniu [...] czerwca 2019 r. z adnotacją: "zwrot nie podjęto w terminie". Powyższe daty znajdują potwierdzenie zarówno na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki jak i na kopercie.

Ponadto ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni od pozostawienia zawiadomienia umieszczono pod wskazanym adresem w oddawczej skrzynce pocztowej. Przy czym w istocie, doręczyciel podkreślając odręczenie na zwrotnym potwierdzeniu odbioru miejsce pozostawienia zawiadomienia nieznacznie "przeciągnął" podkreślenie stanowiące informację o pozostawieniu zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej w ten sposób, że częściowo podkreślił również, wymienione po przecinku, jako miejsce pozostawienia przesyłki – drzwi mieszkania. Niemniej jednak, w ocenie Sądu, jest to wyłącznie nieistotna niedokładność doręczającego, a z samego zwrotnego potwierdzenia odbioru jasno wynika, że zawiadomienie pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej. Trudno przy tym przyjąć, aby było inaczej, skoro sam Skarżący wyjaśnił, że takie skrzynki znajdują się na parterze budynku. Co równie istotne, podpis osoby doręczającej przesyłkę zawierającą decyzję NUS jest tożsamy z podpisami znajdującymi się na innych zwrotnych potwierdzaniach odbioru korespondencji kierowanej od Skarżącego i odebranej po jej awizowaniu. Tym samym doręczeń musiał dokonywać ten sam pracownik poczty przypisany do konkretnego rewiru. Nie sposób więc przyjąć, że doręczyciel pozostawił zawiadomienie na drzwiach mieszkania, a nie w oddawczej skrzynce pocztowej, skoro niewątpliwe skrzynka pocztowa znajdowała się budynku, a pozostawienie zawiadomienia na drzwiach mieszkania jest możliwe dopiero wówczas, gdy nie można pozostawić zawiadomienia w skrzynce.

Nie broni się również argumentacja Skarżącego, że nieprawdopodobnym jest, żeby listonosz podejmował dwukrotnie próbę doręczenia przesyłki i nie mógł jej doręczyć, chociażby dorosłemu domowników, bowiem pod wskazanym adresom stale przybywa niepełnosprawny ojciec Skarżącego, który samodzielnie nie opuszcza mieszkania.

Odnosząc się do powyższego zauważyć należy, że część wcześniejszej korespondencji kierowanej do Skarżącego również doręczona została w sposób zastępczy, po dwukrotnym awizowaniu (zob. m.in. postanowienie NUS z [...] kwietnia 2019 r.). Tym samym nie jest tak, że tylko decyzja NUS z [...] maja 2019 r. została doręczona w trybie art. 150 O.p. Również wcześniejsza korespondencja była awizowana, z uwagi na brak możliwości jej doręczenia adresatowi bądź dorosłemu domownikowi. Przy czym cześć korespondencji, po jej awizowaniu, Skarżący – z sobie tylko wiadomych względów – odbierał z urzędu pocztowego, a część nie.

Niezależnie jednak od powyższego Sąd zauważa, że znajdujące się w aktach sprawy potwierdzenie odbioru opatrzone jest wszystkimi adnotacjami pozwalającymi na ustalenie bez żadnych wątpliwości, kiedy przesyłka została nadana, że została skierowana pod właściwy adres, kiedy i z jakiego powodu została awizowana i ponownie awizowana, że druk awizo pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej. Potwierdzenie to stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 194 § 2 O.p. i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.

Tym samym twierdzenia Skarżącego, nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym.

Jednocześnie jako gołosłowne uznać należy twierdzenia Skarżącego (pojawiające się dopiero w skardze), że wielokrotnie korespondencja była doręczana nieprawidłowo i składał on w tej kwestii reklamacje. Zauważyć bowiem należy, że argumentacja ta podniesiona została dopiero w skardze, ponadto okoliczności te nie zostały w żaden sposób udokumentowane.

W ocenie Sądu, mając na uwadze całokształt przedstawionych wyżej okoliczności, w tym zakresie, nie można zarzucić organom podatkowym naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania.

6.8. Należy także dodać, że doręczenia dokonywane w trybie zastępczym (przez awizo, a więc z upływem terminu, w którym adresat może je odebrać), mają takie samo znaczenie prawne, jak doręczenia do rąk adresata, toteż okoliczność, że doręczenia dokonywane były właśnie w trybie zastępczym, ani nie powodowała prawnej nieskuteczności tych czynności, ani nie nakładała na organy administracji publicznej obowiązku dodatkowej weryfikacji skuteczności tak dokonanych doręczeń (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2017 r., sygn. akt II FSK 3102/15).

W ocenie Sądu, zgodzić się należy z organem, że przesyłka zawierająca decyzję NUS z [...] maja 2019 r. została skutecznie doręczona adresatowi w dniu [...] maja 2019 r., w trybie art. 150 O.p. W tym zaś stanie rzeczy czternastodniowy termin do złożenia odwołania upłynął [...] czerwca 2019 r. Odwołanie wniesione przez Skarżącego w dniu [...] września 2019 r. uznać zatem należało za złożone po upływie czternastodniowego terminu na dokonanie tej czynności.

Tym samym postanowienie DIAS stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania należało ocenić jako zgodne z prawem.

6.9. Zdaniem Sądu, DIAS zasadnie również odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesiona odwołania.

W rozpoznawanej sprawie okolicznością niesporną jest, że składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Skarżący dopełnił czynności, której nie dokonał w terminie – odwołanie to załączył wszak do wniosku, a także dochował siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku.

Sporna pozostaje natomiast kwestia uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu.

Skarżący braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania dopatruje się przed wszystkim w nieprawidłowym doręczeniu decyzji, a tym samym w braku wiedzy o jej wydaniu.

Odnosząc się do powyższego zauważyć należy, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że uchybienie terminu należy wiązać z okolicznościami innymi niż nieprawidłowości w doręczeniu decyzji. Te ostatnie bowiem mogą być podnoszone w ramach skargi na postanowienie o uchybieniu terminu (art. 228 § 1 pkt 2 O.p.), którego prawidłowość zależy od stwierdzenia, czy decyzja weszła do obrotu poprzez doręczenie jej w sposób przewidziany w przepisach O.p. (zob. np. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2005 r., sygn. akt FSK 2587/04 z tezą: Nieskuteczne doręczenie decyzji nie może stanowić podstawy wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wniosek o przywrócenie terminu opiera się na założeniu, że decyzja, od której wniesiono odwołanie została skutecznie doręczona i że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy strony, czy z dnia 28 lutego 2019 r., sygn. akt I FSK 475/17, w którym podkreślono, że nie stanowi wykazania braku winy w uchybieniu terminu argumentacja, która wchodzi w sferę związaną z prawidłowością doręczenia decyzji organu I instancji, bowiem kwestia ta wykracza poza zakres postępowania w sprawie przywrócenia terminu", podobnie również wyrok NSA z 25 kwietnia 2019 r., sygn. akt I FSK 776/17).

Stanowisko to Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela. Dlatego też na jego podstawie przyjmuje, że w sprawie odmowy przywrócenia terminu strona nie może kwestionować prawidłowości doręczenia decyzji NUS, albowiem zarzut ten nie przyniesie oczekiwanego rezultatu w ramach badania przesłanek przywrócenia uchybionego terminu.

6.10. Niezależnie od powyższego również inne argumenty podnoszone przez Skarżącego nie świadczą o braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Skarżącym, jak sam przyznaje, miał wiedzę o toczącym się postępowaniu zmierzającym do orzeczenia o jego odpowiedzialności za zaległości Spółki w podatku od towarów i usług. Skarżący odebrał m.in. postanowienie NUS z [...] marca 2019 r. wyznaczające siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Z możliwości zapoznania się z tym materiałem dowodowym Skarżący nie skorzystał. Jednocześnie, otrzymując postanowienie w trybie art. 200 O.p., Skarżący winien mieć świadomość, że NUS skompletował już materiał dowodowy w sprawie i zmierza do wydania decyzji.

Zdziwienie budzi natomiast bierność Skarżącego w okresie od kwietnia do września 2019 r., mimo twierdzeń, co do aktywności Skarżącego w toku postępowania. Skarżący od [...] kwietnia 2019 r., kiedy to odebrał postanowienie wydane w trybie art. 200 O.p. nie zainteresował się tym, czy w sprawie wydano decyzję. Nie zdziwił się, że w tej sprawie przez tak długi okres czasu nie jest kierowana do niego żadna korespondencja z NUS. Dopiero we wrześniu 2019 r., po zablokowaniu rachunków bankowych, Skarżący skontaktował się z urzędem skarbowym.

W ocenie Sądu, uwzględnienie zasad prawidłowego rozumowania i doświadczenia życiowego prowadzi do konkluzji, że Skarżący miał, a co najmniej powinien mieć świadomość, że po otrzymaniu postanowienia o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, winien spodziewać się niezwłocznego wydania decyzji przez NUS.

Ponadto, jak już wskazywano to, że decyzja NUS została doręczona w trybie art. 150 O.p. nie może stanowić samo w sobie okoliczności uzasadniającej przywrócenie terminu.

Brak winy w uchybieniu terminu określa się według kryterium obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Brak winy (w tym także nawet w stopniu lekkiego niedbalstwa) musi być przez stronę uprawdopodobniony. Przy ocenie winy strony w uchybieniu terminu należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, ale także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu.

Jak już wskazywano, przepis art. 162 O.p. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To zaś oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji.

W ocenie Sądu, okoliczności wskazane we wniosku o przywrócenie terminu i następnie w skardze w żadnym wypadku nie wyczerpują przesłanki ujętej w art. 162 § 1 O.p. Skarżący niewątpliwie nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.

Tym samym, w sprawie nie doszło do podnoszonych w skardze naruszeń przepisów postępowania.

Końcowo chybione są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 116 O.p. Przedmiotem niniejszej skargi jest bowiem wyłącznie postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji NUS z [...] maja 2019 r. oraz odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. Podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy art. 228 § 1 pkt 2 oraz art. 162 § 1 i § 2 O.p. Zarzuty w zakresie naruszenia art. 116 O.p. wykraczają poza granice sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 P.p.s.a., która może być przedmiotem wypowiedzi Sądu.

6.11. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.