Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 553/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2012-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 2  pkt 2  lit. a
journal: Dz.U. 1996 nr 87 poz 395
law: Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 listopada 2012 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję [...] Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy), na rzecz radcy prawnego M. B., kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 2 pkt 2 lit. a, art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. z 1996 r., Nr 87, poz. 395 ze zm.) po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...], którą po wznowieniu postępowania administracyjnego w sprawie odmówiono uchylenia decyzji własnej z dnia [...] października 1997 r., utrzymanej w mocy decyzją z dnia [...] marca 1998 r.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie sprawy.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] (dalej: Kierownik Urzędu) decyzją z dnia [...] października 1997 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] marca 1998 r. nr [...].na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 3 ust. 1 w zw. z art. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm., dalej: ustawa o świadczeniu pieniężnym) odmówił J. M. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego wskazując, że w wieku 2 lat nie miał on dostatecznych możliwości fizycznych, aby wykonywać jakąkolwiek pracę. Naczelny Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 12 listopada 1998 r. oddalił skargę J. M. na ww. decyzję podzielając w argumenty organu.

W dniu [...] października 2004 r. J. M. ponownie zwrócił się do Kierownika Urzędu o przyznanie mu ww. świadczenia pieniężnego, jednak ten decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. odmówił zmiany swojej decyzji z dnia [...] marca 1998 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] października 1997 r. Następnie, po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2004 r. Zdaniem organu wnioskodawca nie wykazał, aby za uchyleniem odmownej decyzji z dnia [...] marca 1998 r. przemawiał interes społeczny lub słuszny interes strony. W przypadku skarżącego nie miał też miejsca fakt deportacji w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym. Matka skarżącego w czasie II wojny światowej przebywała wprawdzie na terytorium III Rzeszy, jednakże pobyt na deportacji w tej miejscowości zakończył się przed narodzinami skarżącego. J. M. urodził się w [...], tj. na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r.

W skardze na powyższą decyzję J. M. podniósł, że jego matka została deportowana z [...] do [...], gdy była w dziewiątym miesiącu ciąży ze skarżącym, zaś skarżący urodził się w dziewiątym dniu po deportacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 1 marca 2006r. sygn. akt II SA/Bd 591/05 oddalił powyższą skargę stwierdzając, że organ przeprowadził prawidłowe ustalenia w sprawie. Sąd dodał także, że miejscowość [...] była wsią, która dopiero 1 stycznia 1973 r. została włączona w obręb granic administracyjnych miasta [...].

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 grudnia 2006 r. (sygn. akt II OSK 1514/06) oddalił skargę kasacyjną strony wywodząc, że § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 grudnia 1999 r. w sprawie wymaganych dokumentów i dowodów potwierdzających rodzaj represji i okres jej trwania oraz szczegółowego trybu postępowania przy składaniu i rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 111, poz. 1300) nakłada na wnioskodawcę obowiązek dołączenia dokumentów i innych dowodów służących wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy potwierdzających fakt podlegania represjom, o których mowa w ustawie. Skarżący nie wykazał przedstawiając właściwe dokumenty (bądź w przypadku ich braku oświadczenia, o których mowa w § 3 cyt. rozporządzenia) potwierdzające, że był deportowany na teren III Rzeszy. Rozstrzygające dla przyznania określonego w ustawie świadczenia pieniężnego jest wykazanie, że ubiegający się o to świadczenie podlegał represji - w niniejszej sprawie w formie deportacji - przez okres, co najmniej 6 miesięcy.

Pismem z dnia [...] maja 2007 r. skarżący wniósł ponownie o wznowienie postępowania w sprawie przyznania mu spornego świadczenia. Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] maja 2007 r. umorzył postępowanie wskazując, że strona podniosła te same argumenty co uprzednio, a sprawa podlegała uprzednio rozpoznaniu dwukrotnie i została rozstrzygnięta ostateczną decyzją. Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., organ po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy powyższa decyzję z tych samych powodów.

Skargę na powyższą decyzję WSA w Bydgoszczy oddalił wyrokiem z dnia 17 stycznia 2008 r. Wyrok ten został następnie uchylony wyrokiem NSA z dnia 6 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 701/08, w uzasadnieniu którego wskazano, że do kolejnego wniosku z 10 maja 2007 r. o zmianę zaskarżonej decyzji skarżący dołączył nowe wnioski dowodowe mające świadczyć, że po narodzinach na terenie II Rzeczpospolitej został on wraz z matką zabrany na teren [...], gdzie został ochrzczony. Są to nowe dowody w sprawie, mające zdaniem skarżącego wykazać, że był on deportowany na terytorium III Rzeszy.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z dnia 16 września 2009 r. sygn. akt II SA/Bd 374/09 WSA w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...] lipca 2007 r. w przedmiocie umorzenia postępowania i decyzję ją poprzedzającą wskazując, że złożenie przez skarżącego nowych wniosków dowodowych obligowało organ do ich rozpoznania i merytorycznego rozpoznania sprawy, w związku z czym nie istniały przesłanki do zastosowania art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.

Po wznowieniu postępowania w sprawie Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] marca 2010 r. odmówił uchylenia decyzji własnej w przedmiocie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego. Na skutek wniosku J. M. o ponowne rozpoznanie sprawy, organ decyzją z dnia [...] maja 2010 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję własną. W uzasadnieniu organ podniósł, że strona wielokrotnie modyfikowała swój wniosek o przyznanie uprawnienia do świadczenia. Według wersji wniosku z dnia [...] marca 2005 r. matka strony pracowała do wyzwolenia w [...], a do [...] rodzina przeniosła się po wojnie. Po otrzymaniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 r. o odmowie zmiany decyzji własnej z powodu braku deportacji z terytorium państwa polskiego na terytorium III Rzeszy, strona pismem z dnia [...] maja 2005 r. zmodyfikowała wniosek twierdząc, że wraz z matką była deportowana do [...] (terytorium III Rzeszy). W piśmie z dnia [...] kwietnia 2007 r. i kolejnych jest to już osadzenie w obozie pracy przymusowej [...]. Organ zaznaczył, że na okoliczność samego faktu pracy przymusowej matki strony - czy to w [...], czy [...] - brak jest jakichkolwiek dowodów.

Wyrokiem z dnia 4 listopada 2010r. sygn. akt II SA/Bd 722/10 WSA w Bydgoszczy oddalił skargę J. M. na powyższe rozstrzygnięcie. Wyrok ten został jednak uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2011r. sygn. akt II OSK 470/11, a sprawę przekazano do ponownego rozpoznania przez WSA. W uzasadnianiu wyroku NSA wskazał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. (sygn. akt K 49/07), w którym stwierdzono, że art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym w zakresie, w jakim pomija przesłankę deportacji do pracy przymusowej w granicach przedwojennego państwa polskiego, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, nie został uwzględniony przez organ administracyjny orzekający w sprawie, jak i Sąd I instancji, który pomijając sentencję wyroku Trybunału Konstytucyjnego jedynie wybiórczo odniósł się do uzasadnienia tego wyroku, chociaż wyrok Trybunału Konstytucyjnego miałby wpływ na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, rozpoznając ponownie sprawę, wyrokiem z dnia 13 października 2011 r. sygn. akt II SA/Bd 863/11 uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] marca 2010 r.

W uzasadnieniu wyroku, opierając się na związaniu wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie w wyroku NSA, Sąd podkreślił, że w decyzjach Kierownika Urzędu z [...] marca oraz [...] maja 2010r. oceny spełnienia przez skarżącego przesłanek do uzyskania świadczenia pieniężnego w świetle nowych dowodów organ dokonał przywołując treść przepisu art. 2 pkt. 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym, zgodnie z którym: "Represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 – 1945", gdy tymczasem Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt K 49/07 (Dz. U. z 2009 r. nr 220 poz. 1734) stwierdził, że "art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 z 1998 r. Nr 102, poz. 1118, z 1999 r. Nr 28, poz. 257, z 2001 r., Nr 154, poz. 1788, z 2003 r. Nr 110, poz. 1060 oraz z 2005 r. Nr 85, poz. 725) w zakresie, w jakim pomija przesłankę deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej w granicach przedwojennego państwa polskiego, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej".

Sąd wskazał, że sprawując wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd administracyjny zobligowany jest z mocy prawa do uwzględniania w swoich rozstrzygnięciach orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, które mają moc powszechnie obowiązującą, podobnie jak akty normatywne wymienione w art. 87 ust. 1 Konstytucji RP.

Jeżeli więc, tak jak to miało miejsce w niniejszym przypadku, w toku postępowania wznowieniowego zapadł wyrok TK, stwierdzający niekonstytucyjność przepisu, na podstawie którego wydawana jest decyzja, to wyrok ten musi być uwzględniony przez organ orzekający przy ustalaniu praw podmiotowych do świadczenia pieniężnego, a pominięcie tej kwestii jest naruszeniem przepisów postępowania, które ma wpływ na wynik sprawy.

Na podstawie analizy akt sprawy, w szczególności zapadłych rozstrzygnięć organów administracji Sąd stwierdził, że przywołane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie zostało uwzględnione przez organ administracyjny orzekający w sprawie, gdyż oceny spełnienia przez skarżącego przesłanek do uzyskania świadczenia pieniężnego w świetle zgromadzonych dowodów, organ dokonał przywołując treść przepisu art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym w brzmieniu nie uwzględniającym wyroku TK z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt K 49/07.

Uznając, że powyższe naruszenie prawa materialnego ma wpływ na wynik sprawy Sąd uchylił orzeczenia organu wskazując, że przy ponownym rozpoznawaniu sprawy winien on uwzględnić ocenę prawną i wskazania zawarte

w niniejszym orzeczeniu (art. 153 P.p.s.a.). Organ winien przeprowadzić też dokładne i wyczerpujące postępowanie dowodowe, w konsekwencji którego rozstrzygnie o uprawnieniu lub braku uprawnienia skarżącego do dochodzonego świadczenia w oparciu o obowiązującą podstawę prawną, a następnie wydać decyzję, zawierającą uzasadnienie zgodne z przepisem art. 107 § 3 K.p.a.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. i art. 2, art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] października 1997 r. nr utrzymanej w mocy decyzją z dnia [...] marca 1998 r. nr [...] o odmowie przyznania świadczenia.

Po wyjaśnieniu podstawy prawnej obowiązującej w dacie rozstrzygania organ wskazał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem o deportacji w stosunku do dzieci można mówić nie tylko wówczas, gdy dziecko zostało wywiezione wraz z rodzicami i pracowało przymusowo, ale i wtedy gdy dziecko było zbyt małe, by pracować przymusowo, a także i wtedy, gdy urodziło się podczas pobytu na deportacji swoich rodziców. Organ zważył, że strona nie pracowała przymusowo, wobec czego należało zbadać czy po urodzeniu jej rodzice (w tym przypadku matka) podlegali represji określonej w ww. ustawie.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ ustalił, że rodzice skarżącego w czasie okupacji niemieckiej pracowali przymusowo w miejscowości [...] na terytorium III Rzeszy, gdzie w 1942 r. urodziła się siostra skarżącego A., która z tego tytułu uzyskała uprawnienie do świadczenia pieniężnego. J. M. urodził się w [...], w dniu [...] grudnia 1943 r. Został ochrzczony w pobliskiej parafii p.w. św. Walentego w [...] w lutym 1944r., co potwierdza załączone do wniosku o wznowienie postępowania świadectwo Chrztu. W ocenie organu, z wyjaśnień skarżącego wynika, że G. M. została odesłana przez niemieckiego pracodawcę do [...] na kilka dni przed jego urodzeniem. Ponadto w aktach znajduje się też karta osobowa G. M. (sporządzona w latach 50-tych), w której jako miejsce stałego zamieszkania przed wybuchem wojny wpisała [...], powiat [...] tj. miejscowość oddalona o kilka kilometrów od [...]. Organ uznał, że matka skarżącego w zaawansowanej ciąży została odesłana w pobliże miejsca stałego zamieszkania. Przy czym brak jest dowód na to, że po tym fakcie została skierowana do pracy przymusowej. Do kończ wojny przebywała wraz z synem w pobliży stałego miejsca zamieszkania. W szczególności w aktach brak jest potwierdzenia przebywania strony po urodzeniu w znajdującej się w pobliżu miejscowości [...], gdzie w 1946 r. rodzice zawarli wyznaniowe małżeństwo.

Wobec powyższego organ stwierdził, że J. M. nie podlegał represji,

o której mowa w art. 2 pkt 2 ww. ustawy, zaś świadectwo Chrztu w kościele w [...] złożone jako nowy dowód w sprawie, nie wpływa na treść decyzji.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona zakwestionowała ustalenia organu co do miejsca zamieszkania matki przed wojną wskazując, że nie mieszkała w [...], powiat [...], lecz w [...], powiat [...], który jest oddalony o ponad 400 km zarówno od [...], jak i [...]. W miejscowości tej zamieszkiwała wraz z matką od urodzenia (wyciągu z aktu urodzenia), a przed wybuchem wojny matka przebywała w [...] jedynie około dwa tygodnie i prawdopodobnie dlatego wpisała tę miejscowość do karty osobowej. Dodatkowo wskazał, że matka wypełniając wniosek o przyznanie świadczenia ze środków niemieckiej fundacji "Pamięć, odpowiedzialność, przyszłość" z tytułu pracy niewolniczej i przymusowej w rubryce "miejsce zamieszkania przed uwięzieniem, wywiezieniem na roboty" wpisała "[...], powiat [...]".

Skarżący zawnioskował, aby organ zwrócił się do fundacji z zapytaniem w tej sprawie oraz o przesłuchanie w charakterze świadka jego siostry na okoliczność miejsca zamieszkania matki przed wybuchem II wojny światowej oraz wykonywania pracy przymusowej po jej odesłaniu ze [...]. Podkreślił, że w sprawie przesłuchana w charakterze świadka winna być jego matka G. M., która zmarła w październiku 2010 r., gdyby zatem organ wcześniej dostosował decyzje do wyroku TK, czyli w toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji z marca 2010 r. przesłuchanie matki byłoby jeszcze możliwe. Na obecnym etapie nie ma już możliwości przeprowadzenia tego istotnego dla sprawy dowodu.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] maja 2012 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy i uzupełnieniu postępowania wyjaśniającego, utrzymał w mocy powyższą decyzję.

W uzasadnieniu organ powołując się na art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym uznał, iż do wydania decyzji pozytywnej konieczne jest łączne spełnienie następujących przesłanek, poprzez ustalenie, że:

- osoba została deportowana (wywieziona) do pracy przymusowej w granicach terytorium państwa polskiego sprzed dnia 1 września 1939 r. lub z tego terytorium na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945, oraz

- praca była wykonywana w warunkach deportacji, przez okres co najmniej

6 miesięcy.

Organ powołując się na utrwalone już orzecznictwo podkreślił, że o deportacji w stosunku do dzieci można mówić nie tylko wówczas, gdy dziecko zostało wywiezione wraz z rodzicami i pracowało przymusowo, ale i wtedy, gdy dziecko było zbyt małe, by pracować przymusowo, a także wtedy, gdy urodziło się podczas pobytu na deportacji swoich rodziców.

W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że rodzice strony w czasie okupacji niemieckiej pracowali przymusowo w miejscowości [...] na terytorium III Rzeszy. W [...] w 1942 r. urodziła się siostra wnioskodawcy, A. która z tego tytułu uzyskała uprawnienie do świadczenia pieniężnego. J. M. urodził się w [...] w dniu [...] grudnia 1943 r. W pobliskiej parafii p.w. św. Walentego w [...] w lutym 1944 r. został ochrzczony. Organ dokonał oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności dokumentów składanych przez matkę skarżącego oraz przez niego w toku postepowań związanych z uzyskaniem pomocy od Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie, czy też z ubieganiem się przez G. M. o świadczenie wdowy po kombatancie. Organ wskazał, iż z wyjaśnień wnioskodawcy wynika, że G. M. została odesłana przez niemieckiego pracodawcę do [...] na kilka dni przed jego urodzeniem i tam przebywała z synem do końca wojny.

Organ ustalił, że w przypadku J. M. nie został spełniony zawarty w art. 2 pkt 2 lit. a ustawy warunek deportacji do pracy przymusowej, w prawdzie matka skarżącego w czasie wojny została wywieziona do pracy do [...], jednak jej pobyt na deportacji zakończył się przed urodzeniem syna i został odesłana, jako niezdolna do pracy, do miejsca swojego pobytu sprzed wojny. Nawet jeśli w trakcie pobytu w [...] pracowała "u Niemca [...]" o czym wspomina siostra wnioskodawcy w oświadczeniu z dnia [...].03.2012 r., to była to praca związana z koniecznością zapewnienia utrzymania sobie i dzieciom. Organ stwierdził, że wbrew twierdzeniom strony brak jest jakichkolwiek dokumentów wskazujących na deportację matki do pracy przymusowej w rozumieniu przepisów ustawy – po listopadzie 1943r.

Odnosząc się do zarzutów strony organ wskazał, ze jego siostra A. M. urodzona [...] października 1942 r. w [...] otrzymuje świadczenie z tytułu pobytu na deportacji wraz z rodzicami w tej miejscowości. Organ zauważył, że ubiegając się o świadczenie we wniosku z [...].10.2004 r. siostra strony wskazała, że przebywała w [...] do wyzwolenia i nie wspomniała, że miała opuścić tę miejscowość z matką w grudniu 1943 r.

J. M. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zarzucił powyższej decyzji niezgodność z przepisami prawa oraz wadliwe ustalenie stanu faktycznego. Podtrzymując zarzuty zgłoszone we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący podniósł, że matka była wywieziona do pracy przymusowej ze [...] do [...] 400 km, później ze [...]a do [...] 200 km, gdzie urodził się skarżący u Niemca [...] i gdzie matka pracowała mając dwoje dzieci, następnie [...], co wynika z dokumentacji. J. M. podkreślił, że przez pracę przymusową jego matki jest inwalidą. Ponadto skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sąd administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej: "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja (postanowienie) może być uchylona tylko wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżona decyzja, wbrew odmiennym wywodom skarżącego, prawa nie narusza.

Na wstępie dalszych rozważań podkreślić należy, że zaskarżona decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...]7 stycznia 2012 r., którą organ odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] października 1997 r. o odmowie przyznania J. M. świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy (utrzymanej w mocy decyzją z [...] marca 1998 r.) zakończyła postępowanie administracyjne toczące się w trybie nadzwyczajnym (wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną). Rozstrzygnięcie oparto na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 2, art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 z późn.zm.).

W niniejszej sprawie organ ponownie rozpatrywał sprawę po uchyleniu uprzednich decyzji pierwszej i drugiej instancji wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 16 września 2009 r. sygn. akt II SA/Bd 374/09, a następnie wyrokiem z dnia 13 października 2011 r. sygn. akt II SA/Bd 863/11. Zgodnie z przepisem art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy rzeczą organu było więc zastosowanie się do wytycznych zawartych w powyższych wyrokach z uwzględnieniem zmiany stanu prawnego.

Zwrócić należy także uwagę na fakt sprostowania nazwiska skarżącego w akcie urodzenia z "M." na "M.", na podstawie decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] z dnia [...] listopada 1998 r. (k. 84).

Analiza ustaleń organu zawartych w zaskarżonej decyzji i odnoszących się do nich ocen prawnych, dokonana w kontekście materiału dowodowego zebranego w aktach administracyjnych przedstawionych sądowi wraz z odpowiedzią na skargę, nie dostarczyła podstaw faktycznych i prawnych do podważenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Istota sporu w niniejszej sprawie wyłania się na tle ustaleń faktycznych dotyczących okoliczności istotnych dla materialnoprawnej oceny roszczenia skarżącego. Według organu matka skarżącego zakończyła pracę przymusową wykonywaną w majątku w [...] pod zarządem J. v. P. w ramach deportacji czyli podlegała represji w rozumieniu ww. ustawy - do listopada 1943 r., zatem przed urodzeniem skarżącego. Praca matki skarżącego po jego urodzeniu, nie była natomiast pracą wykonywaną w związku z deportacją. Skarżący natomiast wywodzi, że matka była deportowana do pracy przymusowej w okolicznościach wyczerpujących dyspozycję art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym także po jego urodzeniu do zakończenia wojny.

W ocenie Sądu w sporze tym trzeba przyznać rację organowi.

Wobec treści powyższego wyroku materialnoprawną podstawę orzekania przez Kierownika Urzędu w sprawie, zainicjowanej wnioskiem J. M.

o ponowne rozpoznanie sprawy uprawnienia do przyznania spornego świadczenia, stanowiły przepisy ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 z późn.zm.), z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt K 49/07 oraz późniejszych jej nowelizacji (w tym ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o zmianie ustawy ... Dz.U. Nr 72, poz. 380)

Jak trafnie podkreślił to organ, z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym (...) w brzmieniu obowiązującym w dacie zaskarżonej decyzji, przedmiotowe świadczenie pieniężne przysługuje osobom, które podlegały represjom określonym w ustawie. Oznacza to, że podleganie, w okresie wskazanym w ustawie, innym formom represji, niż w niej określone nie stanowi podstawy do przyznania świadczenia pieniężnego przewidzianego przez tę ustawę.

Formy tych represji ustawodawca określił w art. 2, wskazując, że represją w jej rozumieniu jest:

1) osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych,

2) deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy w granicach terytorium państwa polskiego sprzed dnia 1 września 1939 r. lub z tego terytorium na terytorium:

a) III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945,

b) Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach.

Skarżący w kolejnym wniosku o zmianę decyzji odmawiającej przyznania mu uprawnienia do spornego świadczenia z [...] maja 2010 r. wywodzi swoje uprawnienie z faktu, że jego matka po deportacji do pracy przymusowej w okresie ciąży oraz po jego urodzeniu świadczyła ciężką pracę przymusową początkowo w gospodarstwie rolnym w [...], następnie w [...] (w granicach Polski sprzed 1 stycznia 1939r.) i [...] (na terenie [...]).

W toku postępowania skarżący sprecyzował jednoznacznie, że domaga się świadczenia na podstawie przepisu art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z uwagi na pracę przymusową matki w ramach deportacji. Z cytowanego przepisu wynika, że wbrew przekonaniu skarżącego, dla wyczerpania ustawowych znamion deportacji w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a ustawy nie jest wystarczające jakiekolwiek przemieszczenie się osoby poddanej następnie obowiązkowi pracy nawet takiej, która ma cechy pracy przymusowej. Jako deportacji do pracy przymusowej nie można traktować również okresu, w którym po okresie takiej deportacji i wykonywania pracy przymusowej, osoba podlegająca tej formie represji została następnie z niej zwolniona.

W okolicznościach niniejszej sprawy podkreślenia wymaga, że skarżący urodził się w trakcie II wojny światowej w dniu [...] grudnia 1943 r. Wobec tego jako tak małe dziecko (w chwili zakończenia wojny ok. 1,5 roczne) nie mógł z pewnością samodzielnie wykonywać pracy przymusowej. Jak zasadnie wskazał organ w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r., zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych o deportacji w stosunku do dzieci można mówić nie tylko wówczas, gdy dziecko zostało wywiezione wraz z rodzicami i pracowała przymusowo, ale i wtedy gdy dziecko było zbyt małe, by pracować przymusowo, a także wtedy gdy urodziło się podczas pobytu na deportacji swoich rodziców. W wyroku z dnia 27 marca 2012 r. sygn. akt II OSK 468/11 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że ww. ustawa nie uzależnia stwierdzenia deportacji od takich okoliczności, jak odległość na jaką deportowany został wywieziony do pracy przymusowej, jego wiek, czy też rozdzielenie z rodziną. Kryterium pozostaje natomiast wywiezienie na okres co najmniej 6 miesięcy. Stanowisko to podziela również Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie.

W tej sytuacji organ zasadnie podkreślił, że ewentualne uprawnienie podmiotowe skarżącego stanowić może jedynie pochodną represji określonej w ww. ustawie, jakiej doznawali jego rodzice w trakcie deportacji do pracy przymusowej. Przy czym skarżący konsekwentnie powołuje się na fakt deportacji i pracy przymusowej jego matki G. M.. Z dokumentów zgromadzanych w sprawie wynika, że matka skarżącego podlegała represji określonej ww. przepisami w okresie od listopada 1939r. do końca listopada 1943 r., została bowiem deportowana nakazem władzy do pracy przymusowej do miejscowości [...]. Podkreślenia wymaga, że w niniejszej sprawie fakt ów nie był kwestionowany przez organ.

Organ ustalił jednak, że w związku z zaawansowaną ciążą (i posiadaniem małego dziecka – siostra skarżącego ur. w 1942r.) G. M. jako nieprzydatna do pracy, została zwolniona w listopadzie 1943 r. Matka skarżącego zamieszkała następnie w [...] gdzie [...] grudnia 1943 r. urodził się skarżący.

Sąd zważył, że wbrew oczekiwaniu skarżącego, brak jest podstaw prawnych aby uwzględnić wobec niego jako okres równoznaczny z okresem podlegania represji, w rozumieniu ww. ustawy, okres w którym jego matka świadczyła na deportacji pracę przymusową przed jego urodzeniem – w okresie ciąży (życia płodowego dziecka). O represji wobec dziecka urodzonego w okresie deportacji, w rozumieniu ww. ustawy, można bowiem mówić od daty jego narodzin (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2006r. sygn. akt II OSK 1013/06, z 8 października 2009r. sygn. akt II OSK 1703/08, z 11 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 918/09 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) dostępnej pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją Kierownika Urzędu, jak wskazano toczy się w trybie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego uprzednią decyzją odmowną przyznania skarżącemu uprawnienia do świadczenia. Wobec powyższego, z uwagi na zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 K.p.a.), organ administracji w toku tego postępowania, po uprzednim jego wznowieniu, w pierwszej kolejności zobowiązany był do ustalenia, czy zaistniała któraś z przesłanek wznowienia określonych w art. 145 § 1 K.p.a.

W niniejszej sprawie, z uwagi na związanie uprzednimi wyrokami sądowymi,

z uwzględnieniem zmiany stanu prawnego, organ winien ustalić czy w związku z rozpoznaniem sprawy na skutek wniosku skarżącego z 2010 r. o zmianę negatywnej decyzji (art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.) ostatecznej wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi, które wskazywałyby, że skarżący w okresie co najmniej 6 miesięcy od swojego urodzenia podlegał represjo określonej w art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej (...).

Wbrew twierdzeniom skarżącego brak jest w aktach sprawy jakichkolwiek dowodów z których wynikałoby, że matka skarżącego została "redeportowana" ze [...] - miejsca pracy przymusowej (do którego została skierowana nakazem odpowiednich władz) do innego miejsca pracy przymusowej. W szczególności jakiekolwiek oświadczenia matki skarżącego G. M. nie potwierdzają, że od grudnia 1943r. (w tym po urodzeniu skarżącego) była ona deportowana do pracy przymusowej. Przeciwnie kilkukrotnie wskazywała ona jako jedyne miejsce swojej pracy przymusowej [...] (np. życiorys sporządzony dnia [...] maja 1997 r. z akt Fundacji "[...]" k. 498). Co nie wyklucza jednocześnie tego, że po zwolnieniu ze świadczenia pracy przymusowej i po urodzeniu drugiego dziecka (skarżącego), nie podejmowała ona pracy także na rzecz obywateli III Rzeszy, w celu zapewnienia sobie i dzieciom niezbędnych środków utrzymania.

Sugerowanego przez skarżącego wykonywania przez matkę pracy przymusowej na deportacji po jego urodzeniu nie potwierdza, jak zasadnie ocenił to organ fakt, że został on ochrzczony w [...] w lutym 1944 r. Stwierdzić należy, że z oświadczeń matki skarżącego wynika, że poznała swego męża podczas okresu deportacji do pracy przymusowej, zawarli związek małżeński w dniu [...] marca 1941 r. w m. [...]. Matka jednoznacznie wskazywała, że zakończyła pracę przymusową w listopadzie 1943 r., kiedy została zwolniona (życiorys z [...].05.1997r. k. 498) z uwagi na zaawansowaną ciążę. Wyjechała wtedy wraz z córką do [...], gdzie urodził się skarżący. Ponadto G. M. stwierdziła, że po wojnie wraz z mężem, zamieszkała w [...] (życiorys z [...].05.1994r.), nie wskazując, aby wcześniej była deportowana do tej miejscowości do wykonywania pracy przymusowej.

Nie ma również w okolicznościach sprawy istotnego ujemnego znaczenia sporne między skarżącym oraz organem rzeczywiste miejsce zamieszkania jego matki przed deportacją w 1939 r. Podkreślić należy, że analiza bogatego zgromadzonego przez organ w niniejszej sprawie materiału dowodowego prowadzić musi do stwierdzenia, że matka skarżącego określając w wielu dokumentach urzędowych swoje miejsce zamieszkania przed 1 września 1939 r. w istocie wskazywała zamiennie miejscowości [...] powiat [...] (ankieta nr [...] k. 496 akt adm., karta osobowa z 1957 r. nr [...] k. 497, ankieta celem otrzymania dowodu osobistego z dnia [...].05.1952 r. k. 529) oraz [...] powiat [...] (k. 499).

Wobec powyższych okoliczności nie ma jednak w sprawie znaczenie, czy przed deportacją do pracy przymusowej do [...], G. M. (wówczas panna) faktycznie zamieszkiwała u swego ojca, czy u matki ([...] czy [...]). Sąd w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 27 marca 2012 r. (sygn. akt II OSK 468/11, LEX nr 1138199), że wskazana wyżej ustawa o świadczeniu pieniężnym: "nie uzależnia deportacji od takich okoliczności, jak odległość na jaką deportowany został wywieziony do pracy przymusowej, jego wiek, czy też rozdzielenie z rodziną."

Znaczenie ma natomiast kryterium deportacji. W ocenie Sądu okoliczność, że ustawodawca nie zdefiniował pojęcia deportacji nie oznacza, że chodzi w omawianym przepisie o każde wywiezienie, czy też nakaz wyjazdu, w takim bowiem przypadku ustanowienie tego kryterium byłoby zbędne, a należałoby uprawnić do świadczenia każdego, kto poza miejscem zamieszkania pracował przymusowo na rzecz na terytorium i w czasie określonym w ustawie. Tymczasem z ratio legis przepisu wynika, że ustawodawcy chodziło o przyznanie świadczenia osobom wysiedlonym wbrew woli z ich środowiska życiowego w celu świadczenia pracy przymusowej.

Co do tego, że matka skarżącego została usunięta z miejsca zamieszkania i wywieziona do pracy przymusowej w [...] także nie ma sporu. Żadna jednak z tych niespornych okoliczności nie jest jednocześnie dowodem na to, że skarżący poddany został także (po urodzeniu) represji w postaci deportacji do pracy przymusowej.

Podzielając stanowisko organu, że w sprawie nie zaistniały okoliczności dowodzące fakt deportacji skarżącego do pracy przymusowej Sąd miał na uwadze po pierwsze, brak jakichkolwiek dowodów z dokumentów potwierdzających tę okoliczność, na co zwrócił uwagę również Kierownik Urzędu. Po drugie, wprawdzie oświadczenie świadka (siostry), na które powołuje się skarżący, zasadnie wzięte zostały przez organ pod uwagę ale jednocześnie również zasadnie organ

z oświadczeń tych nie wyprowadził wniosków dalej idących, skoro nie wynikają z nich okoliczności związane z realiami ewentualnej deportacji do pracy przymusowej od grudnia 1943 r.

Odnosząc się do zarzutu skargi należy stwierdzić, że za wyjątkiem przesłuchania matki skarżącego, która z uwagi na charakter sprawy niewątpliwie posiadała najwięcej informacji związanych z losami własnymi i syna podczas II wojny światowej, organ przeprowadził postępowanie dowodowe w pełnym zakresie. Ponieważ, jak wynika z oświadczenia skarżącego, jego matka zmarła w październiku 2010r., przeprowadzenie dowodu z jej zeznań jest już niemożliwe. Z drugiej strony należy jednak zwrócić uwagę na to, że skarżący dochodzi roszczeń wynikających z ustawy o świadczeniu pieniężnym od 1997 r., zatem winien ustalić z matką okoliczności mające wpływ na rozpatrzenie jego żądania. Znamienne jest to, że skarżący na różnych etapach postępowania podawał różne okoliczności związane z okresem wykonywaniem pracy przymusowej przez jego rodziców, w szczególności przez matkę, oraz miejscem pobytu po jego urodzeniu. Przykładowo przez znaczny okres trwania postępowania w ogóle nie podawał, że przebywał na terenie [...] wskazując jedynie, że urodził się w [...], co wskazywało jednoznacznie na to, że przebywał tam przez cały okres wojny. W aktach sprawy brak jest dowodów świadczących na fakt pracy przymusowej do zakończenia II wojny światowej zarówno w [...], jak również w [...].

W tej sytuacji – jak to zostało podkreślone w zaskarżonej decyzji – organ poddał ocenie wyjaśnienia strony zawarte w jej pismach i oświadczeniach. Lektura tych dowodów prowadzi do wniosku, że stawiany skargą zarzut tendencyjności organu jest chybiony, bowiem wynika z nich wyraźnie rozwijanie się wersji skarżącego wraz z upływem czasu i dostosowywanie jej do potrzeb aktualnie (w danym momencie) dowodzonej tezy.

Forsowana przez skarżącego ostateczna koncepcja deportowania jego matki do pracy przymusowej do [...] i [...] (obecnie dzielnice [...]) trafnie zatem oceniona została przez organ jako niewiarygodna i nie dająca podstawy do poczynienia ustaleń prowadzących do przyznania mu świadczenia pieniężnego w oparciu o art. 2 pkt 2 lit. a ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie zaskarżonej decyzji.

Wersja ta bowiem nie wynika z konkretnych faktów odzwierciedlających deportację w wykonaniu zaplanowanej i zorganizowanej akcji podjętej względem matki skarżącego w wykonaniu nakazu władzy okupacyjnej, lecz jest oparta na domysłach i przypuszczeniach skarżącego wysnutych z okoliczności deportacji innych członków jego rodziny poprzedzających jednak jego narodziny.

W realiach niniejszej sprawy za uzasadnione przyjąć trzeba stanowisko organu wskazujące na możliwe ekonomiczne podłoże wykonywania przez matkę skarżącego przymusowej pracy w majątku "[...]" w [...] a następnie w [...] (obecnie dzielnice [...]). Prawidłowa jest również ocena dowodu – oświadczenia siostry skarżącego A. M. z [...] marca 2012 r., które jest jedynie ogólnikowym potwierdzeniem twierdzeń skarżącego, bez jakiegokolwiek odniesienia się do szczegółów wykonywania przez matkę pracy przymusowej.

W oświadczeniu tym siostra skarżącego (urodzona w 1942 r. zatem w czasie II wojny światowej także była małym dzieckiem) powołuje się na "posiadaną dokumentację" matki, która wszakże tych okoliczności nie potwierdza. To oświadczenie nie może stanowić zatem wystarczającej podstawy do dokonania ustalenia w zakresie deportacji skarżącego wraz z matką przez okres co najmniej 6 miesięcy w okresie od jego urodzenia do zakończenia drugiej wojny światowej.

Odnosząc się do zarzutów skargi sprowadzających się do wskazania, iż jest ona krzywdząca dla skarżącego wskazać zaś należy, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury, która doprowadziła do wydania zaskarżonego aktu.

W tym stanie sprawy, podzielając dokonaną w sprawie administracyjnej ocenę dowodów i ustalone na jej podstawie ustalenia faktyczne prowadzące do wskazanych w zaskarżonej decyzji ocen prawnych. W rezultacie brak było podstaw do podważenia prawidłowości ustalenia, że skarżący nie był deportowany do pracy przymusowej.

Z tych powodów, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 P.p.s.a. w zw. z

§ 2 i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), przyznając pełnomocnikowi skarżącego radcy prawnemu, ustanowionemu w ramach przyznanego przez Sąd prawa pomocy, wynagrodzenie z tytułu udzielonej skarżącemu pomocy prawnej podwyższone o należną stawkę podatku od towarów i usług.