Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SAB/Op 111/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2022-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 8
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 marca 2022 r. sprawy ze skargi A. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Ł. w sprawie unieważnienia wzmianek dodatkowych w akcie małżeństwa oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez A. K. jest przewlekłość postępowania administracyjnego prowadzonego przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Ł. w sprawie unieważnienia wzmianek dodatkowych w akcie małżeństwa.

Strona wnioskiem z dnia 22 listopada 2021 r. wniosła do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Ł. o unieważnienie wzmianek dodatkowych ujętych w pkt 11 aktu małżeńskiego o oznaczeniu [...] sporządzonego [...] przez naniesienie prawidłowych danych zgodnych ze stanem faktycznym. Dokumenty – według strony – stwierdzają zdarzenia niezgodne z prawdą.

Zawiadomieniem z dnia 25 listopada 2021 r. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Ł. zawiadomił stronę na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.), dalej zwanej K.p.a., o przekazaniu wniosku według właściwości do Sądu Rejonowego w N.

Organ podniósł, że zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 709, ze zm.) unieważnienia aktu stanu cywilnego lub dołączonej do niego wzmianki dodatkowej dokonuje sąd w postępowaniu nieprocesowym, na wniosek osoby zainteresowanej, prokuratora lub kierownika urzędu stanu cywilnego, jeżeli akt ten lub wzmianka stwierdzają zdarzenie niezgodne ze stanem faktycznym lub stwierdzono uchybienia, które zmniejszają jego moc dowodową.

Pismem z dnia 29 listopada 2021 r. strona wniosła ponaglenie do Wojewody O. zarzucając przewlekłe prowadzenie postępowania.

Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda O. nie stwierdził przewlekłego prowadzenia postępowania.

W skardze strona skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa określonych w art. 35 § 1 i § 2, art. 36 § 1, art. 10 § 1 i art. 9 K.p.a., wskazujących na uchylenie się organu od załatwienia sprawy administracyjnej zgłoszonej we wniosku strony z dnia 22 listopada 2021 r. poprzez podjęcie zbędnych czynności bez zgody strony, tj.: przekazanie jej do Sądu Rejonowego w N. [...] Wydział Cywilny powodujących przewlekłość tego postępowania. Mimo, że wniosek strony został wniesiony do właściwego organu, dołączono do niego dowody niezbędne do dokonania czynności materialno-technicznych oraz odpowiednio opłacono opłatą skarbową. Treść skargi Sąd przytacza poniżej omalże w całości z uwagi na specyficzne jej sformułowanie aby wiernie oddać zamiar strony.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o:

"1. zobowiązanie organu I instancji do niezwłocznego załatwienia sprawy z wniosku z dnia 22 listopada 2021 r. i dokonania korekty aktu małżeńskiego o oznaczeniu: [...] sporządzonego [...] w Urzędzie Stanu Cywilnego w Ł., a wydanego stronie 5 listopada 2021 r. poprzez prawidłowe naniesienie wzmianek dodatkowych w pkt 11 tego aktu cywilnego na podstawie:

- odpisu wyroku z Sądu Okręgowego w O. [...] Wydział Cywilny z dnia [...] o sygn. akt [...] o rozwód,

- odpisu zupełnego aktu małżeństwa matki mężczyzny J. K. M. S. po mężu B. o oznaczeniu: [...] sporządzonego [...] w Urzędzie Stanu Cywilnego O.;

2. o wstrzymanie w całości czynności organu, tj. przekazanie sprawy zgłoszonej przez stronę we wniosku z dnia 22 listopada 2021 r. Sądowi Rejonowemu w N. [...] Wydział Cywilny – zawiadomienie tego organu o numerze: [...] z dnia 25 listopada 2021 r., bo spowoduje trudne do odwrócenia skutki dla strony skarżącej, bowiem także Sąd nie jest władny do jego rozpoznania, bo w sprawie błędnie zredagowanego aktu małżeńskiego o oznaczeniu: [...] już się wypowiedział w swym prawomocnym postanowieniu z dnia [...] o sygn. akt [...], co spowoduje jego odrzucenie na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego w związku z art. 363 K.p.a. do art. 366 K.p.c. z powodu powagi rzeczy osądzonej;

3. stwierdzenie, że organ, tj. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Ł. w sprawie z wniosku strony z dnia 22 listopada 2021 r. dopuścił się jej przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa;

4. zobowiązania organu, tj. Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Ł. do powiadomienia podmiotów, którym zostały przekazane odpisy aktu małżeńskiego o oznaczeniu: [...] tego aktu w dniu [...]i w dniu [...] a stanowiącymi uchybienia urzędników tego organu o zamieszczanych w nim błędnych informacjach wraz z odpisem właściwego aktu stanu cywilnego;

5. na podstawie art. 199, art. 200 i art. 205 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Skarżąca informuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, że w dniu 5 listopada na jej wniosek Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Ł. wydał jej odpis zupełny aktu małżeńskiego o oznaczeniu [...] sporządzony [...] w Urzędzie Stanu Cywilnego w Ł.

Po zapoznaniu się z treścią skarżąca zauważyła, że w pkt 11, <> tego dokumentu są naniesione dwie adnotacje, jedna z dnia [...], zaś druga z dnia [...], ale błędnie zredagowane i są to uchybienia administracji publicznej. Dlatego wnioskiem z dnia 22 listopada 2021 r. strona wniosła o unieważnienie błędnych informacji i ujęcie informacji zgodnych z prawdą, innymi słowy sprostować błędne dane lub je skorygować.

Skarżąca podniosła, że organowi administracji publicznej zostały przedstawione dowody w postaci:

1. oryginału wyroku Sądu Okręgowego w O. [...] Wydział Cywilny z dnia [...] o sygn. [...] o rozwód;

2. oryginał odpisu zupełnego aktu małżeństwa matki mężczyzny J. K. M. S. po mężu B., sporządzonego [...] w Urzędzie Stanu Cywilnego w K., a wydanego 27 stycznia 2017 r. w Urzędzie Stanu Cywilnego O. o oznaczeniu: [...], celem dokonania czynności materialno-technicznych przez kierownika Urzędu Stanu Cywilnego Ł.

Nadto od wniesionego w dniu 22 listopada 2021 r. wniosku strona uiściła opłatę skarbową w wysokości 39 zł. Zgłoszona w organie administracji publicznej sprawa nie jest skomplikowana i wymagająca podjęcia postępowania wyjaśniającego. Bowiem porównując treść informacji ujętych w pkt 11 <> w akcie małżeństwa o oznaczeniu [...] z treścią przedstawionych przez stronę autentycznych dokumentów można <> zobaczyć, że <> zredagowane [...] i [...] nie są zgodne z prawdą. I tak: pierwsza wzmianka dodatkowa brzmi, cytuję:

<>

Tymczasem pkt. I orzeczenia rozwodowego [...] brzmi, cytuje:

<>.

Z adnotacji sporządzonej w dniu [...] wynika, że skarżąca posługiwała się nazwiskiem <>, co nie jest zgodne z prawdą, w drugiej <> sporządzono adnotację o treści, cytuję:

<>

Tymczasem z odpisu aktu małżeństwa matki mężczyzny o oznaczeniu [...], wynika, że w chwili zawarcia małżeństwa w dniu [...] w USC w Ł. pomiędzy J. K. a A. B., matka mężczyzny posługiwała się nazwiskiem <> już od dnia [...], bo w tym dniu w USC w K. zawarła związek małżeński z H. B.

W oparciu o dowody przestawione przez stronę do sprawy jej wniosku z dnia 22 listopada 2021 r., organ, tj. Kierownik USC w Ł. obowiązany był prawem załatwić ją bez zbędnej zwłoki. Tymczasem zawiadomieniem o numerze [...] z dnia 25 listopada 2021 r. organ sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w N. [...] Wydział Cywilny bez zgody strony, powodując jej przewlekłość, czym rażąco narusza przepisy prawa określone w art. 35 § 1 i § 2, art. 36 § 1, art. 10 § 1 i art. 9 K.p.a.

[...].

W obiegu prawnym znajduje się błędny akt małżeństwa strony A. K., rodowe B. i ma on walor dokumentu wyłączonego wynikający z art. 3 i art. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego i nie może być zastąpiony innym dowodem. Stwierdzone w nim fakty wiążą Sąd, mimo odmiennych twierdzeń strony, a wynika z niego fakt, że w dniu ogłoszenia rozwodu między J. K. a A. K., rodowe B. i do chwili obecnej strona posługuje się nazwiskiem <> i dowodzi, że strona nadal jest żoną J. K. urodzonego [...] w Ł. (PESEL [...]), zmarłego [...] w W. i tam ostatnio zameldowanego na pobyt czasowy od [...] do [...] u M. A. przy ulicy [...].

Taki stan rzeczy powoduje, ze skarżąca nie może skutecznie dochodzić roszczeń po zmarłym J. K., bo jej akt małżeństwa poświadcza nieprawdę, a został przedstawiony do spraw sądowych zainicjonowanych przez skarżącą, więc ich wynik może być niekorzystny dla skarżącej.

Tymi roszczeniami są:

- z ubezpieczenia społecznego renta rodzinna (wdowia) na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 maja 2014 r. o sygn. akt SK 61/13 (52/5A/2014) i spór w tej sprawie zawisł w Sądzie Okręgowym w O. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych pod sygn. [...];

- majątkowe dotyczące podziału wspólnego majątku byłych małżonków J. K. A. K. rodowe B., bo po rozwodzie takiego podziału nie przeprowadzono, postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po spadkodawcy J. K. prowadzi Sąd Rejonowy w N. [...] Wydział Cywilny pod sygn. akt [...].

[...]".

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Ł. wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że dniu 22 listopada 2021 r. A. K. złożyła wniosek do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Ł. o unieważnienie wzmianek dodatkowych w akcie małżeństwa o oznaczeniu [...], zawartego pomiędzy J. K., a A. B. ze względu na uchybienia powstałe przy ich sporządzaniu, które zmniejszają jego moc dowodową.

Kierownik USC uznał, że nie jest kompetentny w tej sprawie, gdyż zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 709, ze zm.) unieważnienia aktu stanu cywilnego lub dołączonej do niego wzmianki dodatkowej dokonuje sąd w postępowaniu nieprocesowym. Z kolei nie było przesłanek do zastosowania art. 41 ust. 1 pkt 2 wymienionej ustawy, gdyż wzmianki nie zostały błędnie sporządzone z przyczyn technicznych lub w wyniku niewłaściwego zastosowania funkcjonalności rejestru stanu cywilnego. Natomiast zmigrowany akt małżeństwa jest odzwierciedleniem elektronicznym tego samego - papierowego aktu.

W związku z powyższym i na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.), Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Ł. przekazał wniosek A. K. do Sądu Rejonowego w N., celem jego rozpatrzenia. A. K. została powiadomiona o tej czynności.

W załączeniu organ przedstawił akta sprawy, w części jako kserokopie, gdyż dokumenty te w oryginale zostały przekazane do Sądu Rejonowego w N.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm.) zwanej dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

W myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności (pkt 3). Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do art. 149 § 1b P.p.s.a. sąd może też orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, a na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. także o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.

Na podstawie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 P.p.s.a., Sąd może natomiast rozpoznać sprawę ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. W takim właśnie trybie została rozpoznana skarga złożona w niniejszej sprawie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Kierownika USC w Ł.

Zgodnie z art. 52 § 1 P.p.s.a. warunkiem dopuszczalności skargi jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia. W myśl art. 53 § 2b P.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

Oznacza to, że wniesienie takiej skargi należy poprzedzić ponagleniem, o którym mowa w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.) nadal w skrócie zwanej K.p.a., przy czym skarga jest dopuszczalna niezależnie od tego, czy stanowisko organu wyższego stopnia było pozytywne, czy też negatywne, a nawet - czy ponaglenie zostało rozpoznane. Wystarczające jest wykazanie samego faktu wniesienia przez stronę skarżącą stosownego ponaglenia.

W niniejszej sprawie skarżąca, przed złożeniem skargi do Sądu dopełniła powyższego wymogu wnosząc do Wojewody O. pismo z dnia 29 listopada 2021 r. zatytułowane jako ponaglenie.

Dla uznania ponaglenia jako środka zaskarżenia poprzedzającego wniesienie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania wystarczające jest jeśli wynika z niego, że zdaniem wnoszącego ponaglenie sprawa nie została załatwiona, mimo że powinna być już załatwiona (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 3279/20, wszystkie powołane w uzasadnianiu orzeczenia są dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu uznać należało, że ponaglenie spełnia wymóg wyczerpania środka zaskarżenia w przedmiocie przewlekłości.

Uwzględniając powyższe, Sąd stwierdził, że skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie przez uprawniony podmiot, jako dopuszczalna i złożona z zachowaniem wymogu określonego w art. 52 § 1 i § 2 P.p.s.a., podlega merytorycznej ocenie. Nie ma zatem podstaw do uwzględnienia wniosku organu o odrzucenie skargi z przyczyn formalnych.

Jednak przeprowadzona ocena legalności wykazała, że skarga jest niezasadna co do zarzutu przewlekłości postępowania administracyjnego.

Wykładając treść pojęć bezczynność oraz przewlekłość podkreślić trzeba, że są to dwa stany zaniechania organu. W obu przypadkach skarga skierowana jest przeciwko wadliwemu procesowo stanowi postępowania, w wyniku którego konkretna sprawa indywidualna nie zostaje załatwiona w terminie.

Oceniając działanie organów w tym kontekście uwzględnić trzeba, że organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zasady szybkości postępowania, nakazującej organom wnikliwe i szybkie działanie w sprawie przy wykorzystaniu możliwie najprostszych środków prowadzących do jej załatwienia (art. 12 § 1 K.p.a.).

Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 K.p.a., wedle którego organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.).

Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 K.p.a.).

O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 K.p.a.).

Dokonując rozróżnienia stanu bezczynności i przewlekłości wskazać należy, że obydwa pojęcia zostały zdefiniowane odpowiednio w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 K.p.a. uzyskując odmienny znaczeniowo sens. Bezczynność zachodzi wtedy, gdy sprawy nie załatwiono w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. Natomiast przewlekłość ma miejsce, gdy postępowanie trwa dłużej niż jest to niezbędne do wyjaśnienia sprawy.

Pojęcie przewlekłości jest więc pojęciem nieco szerszym ponieważ przewlekłość to nie tylko długotrwała bezczynność, lecz również sytuacja, w której organ przykładowo mnoży czynności w celu wyjaśnienia sprawy ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy (por. wyrok NSA z dnia 16 lipca 2020 r., sygn. akt I GSK 631/20).

Przewlekłość postępowania administracyjnego obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, a także nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Z przewlekłością mamy więc do czynienia w sytuacji nieefektywnego działania organu, dokonywania czynności w dużym odstępie czasu, wykonywania czynności pozornych, maskujących bezczynność w sposób formalny, tj. gdy dochodzi do mnożenia czynności i dokonywania czynności zbędnych, co prowadzi do przedłużenia postępowania.

Stąd przewlekłość ma miejsce wówczas, gdy organowi można skutecznie postawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w przewidzianym prawem terminie (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 349/18, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 maja 2021 r., sygn. akt II SAB/Gd 26/21 i wyrok WSA w Opolu z dnia 16 maja 2019 r., sygn. akt II SAB/Op 21/19 i powołane tam orzecznictwo NSA).

Z punktu widzenia natężenia czynności podejmowanych przez organ administracyjny przewlekłe prowadzenie postępowania może przejawiać się w trzech formach: a) statycznej (pasywnej), b) dynamicznej (aktywnej) albo c) mieszanej. Przewlekłość statyczna wyraża się w tym, że po wszczęciu postępowania organ nie podejmuje żadnych czynności. W tym przypadku przewlekłość postępowania jest następstwem bezczynności organu.

Przewlekłość dynamiczna wyraża się w nadczynności organu administracyjnego. W toku postępowania podejmowane są czynności procesowe zbędne, tzn. takie, które nie przybliżają postępowania do jego zakończenia poprzez wydanie decyzji w sprawie.

Wreszcie trzecia forma przewlekłego prowadzenia postępowania uwzględnia obie poprzednie, występujące w danym postępowaniu z różnym natężeniem. Przez jakiś czas organ prowadzący postępowanie jest nadaktywny w podejmowanych czynnościach procesowych wymaganych potrzebami sprawy po czym pogrąża się w bezczynności lub na odwrót (por. wyrok NSA z dnia 15 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 1809/16).

Bezczynność i przewlekłe prowadzenia postępowania częściowo pokrywają się. Stany faktyczne poddawane ocenie mogą kwalifikować się zarówno do bezczynności, jak i przewlekłości postępowania, bowiem niewydanie decyzji w terminie - co do zasady - jest następstwem przewlekłości.

Przewlekłość to nie tylko jednak długotrwała bezczynność, lecz również sytuacja, w której organ mnoży czynności niepotrzebne z punktu widzenia merytorycznego rozpoznania sprawy. Instytucja procesowa "bezczynności organu" jest zatem kwalifikowaną formą przewlekłego prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 15 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 269/17).

Przenosząc powyższe uwagi na okoliczności faktyczne sprawy należy przede wszystkim wskazać, że czynność organu I instancji w postaci przekazania wniosku do sądu powszechnego na podstawie art. 65 § 1 K.p.a. nie była prawidłowa. W szczególności zgodnie z tym przepisem jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie.

Właściwą podstawą prawną odnośnie do żądania wniosku opartego na przepisie cytowanego wyżej art. 39 ust. 1 Prawa o aktach stanu cywilnego był art. 66 § 3 K.p.a., w myśl którego jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.

Ten przepis powinien mieć w sprawie zastosowanie pod warunkiem, że organ wcześniej, przed zwrotem podania, nie miałby wiedzy, iż właściwy w sprawie sąd powszechny uznał się już za niewłaściwy (por. art. 66 § 4 K.p.a.).

Co do zasady Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Ł. załatwiając wniosek skarżącej z dnia 22 listopada 2021 r. oparty na przepisie art. 39 ust. 1 Prawa o aktach stanu cywilnego powinien zwrócić wydając w tej mierze postanowienie.

Pomimo tych uwag oceniając okoliczności faktyczne sprawy i porównując chronologicznie czynności podjęte przez organ I instancji nie sposób przypisać Kierownikowi Urzędu Stanu Cywilnego w Ł. przewlekłego prowadzenia postępowania. Czynność zawiadomienia z dnia 25 listopada 2021 r. o przekazaniu wniosku według właściwości Sądowi Rejonowemu w N., choć wadliwa, wyłącza zarzut przewlekłości postępowania.

W naprowadzonych wyżej okolicznościach faktycznych wadliwość działania organu polegająca na przekazaniu podania zamiast wydania postanowienia o zwrocie pisma mogłaby podlegać ocenie przez sąd administracyjny tylko w zakresie skargi na bezczynność.

Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Granicami sprawy o przewlekłość postępowania administracyjnego jest tylko i wyłącznie ocena zachowania organu przez pryzmat przewlekłości. Sąd administracyjny nie może zmienić przedmiotu postępowania sądowoadministracyjnego na inny, gdyby nawet stwierdził, że zarzuty skargi odpowiadają temu innemu przedmiotowi (tu: bezczynności). Podobnie należy ocenić okoliczność, że w treści wniosku strona powołała się poza przepisem art. 39 ust. 1 Prawa o aktach stanu cywilnego także na art. 41 ust. 1 pkt 2 tej ustawy dotyczący czynności podejmowanych przez organ z urzędu. Rozważając wniosek nawet na tej drugiej podstawie prawnej trzeba zważyć, że w okolicznościach sprawy można by mówić ewentualnie także o możliwości oceny tylko w zakresie bezczynności organu.

Dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.