Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 825/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 44 ust. 1 ust. 2 i ust. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1614
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.
article: art. 58 par. 1 pkt 5a
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk,, Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2019 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. Sp. K. w L. na uchwałę Rady Gminy P. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie ustanowienia użytku ekologicznego p o s t a n a w i a 1. Odrzucić skargę; 2. Zwrócić skarżącej Spółce kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem uiszczonego wpisu.


UZASADNIENIE

Rada Gminy Pawonków, działając na podstawie art. 44 ust. 1 , ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 o ochronie przyrody (t.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1614) w związku z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.jedn . Dz.U. z 2019 r., poz. 506) w dniu 16 kwietnia 2019 r. podjęła uchwałę nr VI/45/2019 w sprawie ustanowienia użytku ekologicznego "Wydma Dziewcza Góra"

Pismem z dnia 15 maja 2019 r. skargę na powyższą uchwałę złożyła A Sp. z o. o. w L. Zaskarżonej uchwale zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego - przepisów ustawy o ochronie przyrody, tj.:

- art. 42 poprzez jego zastosowanie w sytuacji gdy brak jest jakichkolwiek przesłanek wynikających z przedmiotowego przepisu do ustanowienia użytku ekologicznego pn. Wydma Dziewcza Góra.

- art. 44 ust. 2 poprzez określenie szczególnych celów ochrony w sposób dowolny, nie poparty żadnymi dowodami,

- art. 44 ust. 3 poprzez brak przeprowadzenia przez podmiot uzgadniający projekt uchwały, tj. regionalnego dyrektora ochrony środowiska, własnych ustaleń w sprawie i oparcie się na argumentach przyjętych wprost z projektu uchwały,

- art. 3 pkt 1 poprzez uchwalenie zaskarżonej uchwały wbrew zapisom studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Pawonków,

art. 13 poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy uzasadnienie zaskarżonej uchwały spełnia de iure przesłanki ustanowienia rezerwatu przyrody, którego ustanowienie wymaga innej procedury.

- art. 6 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez pominięcie przez organ obowiązku badania zarówno interesu publicznego jak i prywatnego oraz analizy uwarunkowań nie tylko środowiskowych, ale również ekonomicznych i społecznych oraz poprzez pominięcie interesu Skarżącej przy podejmowaniu tej uchwały.

Uwzględniając powyższe wniosła o stwierdzenie nieważności przedmiotowej uchwały alternatywnie o stwierdzenie przez Sąd niezgodności z prawem tej uchwały oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wskazała, że swoje roszczenie opiera na art. 101 ustawy o samorządzie gminnym, podkreślając, iż swój interes prawy w zaskarżeniu uchwały wywodzi z faktu, iż od kilku miesięcy na terenie objętym użytkiem ekologicznym prowadzi prace geologiczne polegające na poszukiwaniu i rozpoznawaniu złóż kopalin oraz przygotowuje dokumentację złoża do jego zatwierdzenia. Prace te prowadzone są za zgodą Nadleśnictwa L. na podstawie umowy dzierżawy nr [...] z dnia [...] oraz za zgodą i przyzwoleniem Gminy Pawonków, która też pozytywnie zaopiniowała zamierzone prace geologiczne na terenie Dziewczej Góry w ramach postępowania prowadzonego przed Marszałkiem Województwa Śląskiego. Podjęta uchwała dotyczy dokładnie obszaru odjętego projektem robót geologicznych. Decyzją z dnia [...] nr [...] Marszałek Województwa Śląskiego zatwierdził Projekt robót geologicznych na Dziewczej Górze, a Gmina została poinformowana o zamiarze przystąpienia przez Spółkę do wykonywania wymienionych robót geologicznych. Skarżąca nie otrzymała żadnego sprzeciwu wobec podjęcia tych robót. Dalej wyjaśniła że wymienione prace geologiczne zostały wykonane, a w oparciu o ich wynik, sporządzona została dokumentacja geologiczna złoża, którą złożono do zatwierdzenia. Konsekwencją uzyskania decyzji zatwierdzającej dokumentację geologiczną złoża będzie uzyskanie przez Skarżącą prawa, zgodnie z art. 99 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - do nieodpłatnego korzystania z informacji geologicznej oraz wyłącznego korzystania z niej w celu ubiegania się o wykonywanie działalności w zakresie wydobywania kopalin ze złóż. Podkreśliła przy tym, że obszar użytku ekologicznego, jak i dokumentowanego złoża piasków dotyczy tego samego obszaru - tj. działek nr[ ...], nr [...] i [...] jednostka ewidencyjna Pawonków.

W świetle powyższego Skarżąca posiada zatem interes prawny w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały, gdyż wprowadzone jej drodze zakazy do terenu objętego użytkiem ekologicznym, bezpośrednio godzą w przysługujące jej prawa do tego terenu oraz całkowicie niweczą cele przeprowadzonych przez Skarżącą badań geologicznych, jakimi są uzyskanie koncesji na wydobycie piasku ze złoża i jego eksploatacja. Skarżąca podkreśliła, że Gmina miała świadomość planowanych przez Skarżącą prac, nie wyraziła żadnych przeciwskazań w tym zakresie, a po wykonaniu kosztownych badań geologicznych została uchwalona uchwał w sprawie użytku ekologicznego obejmującego dokładnie obszar objęty prowadzonymi pracami geologicznymi. Skarżąca nie podejmowałaby się kosztownych badań, jeśli ich celem nie byłoby utworzenie kopalni. Dodała przy tym, że na terenie okolic Dziewczej Góry planowany jest przebieg trasy - drogi krajowej S11, a wydobycie piasku miało posłużyć do jej budowy. Gmina Pawonków ustanawiając przedmiotową uchwałą użytek ekologiczny uniemożliwia dysponowanie przez Skarb Państwa, który jest właścicielem terenu dokumentowanego złoża, jego zasobami.

Odnosząc się do naruszenia art. 42 ustawy o ochronie przyrody Skarżąca podniosła, że zgodnie z jego brzmieniem użytkami ekologicznymi są zasługujące na ochronę pozostałości ekosystemów mających znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej. W przypadku obszaru objętego zaskarżoną uchwałą nie zachodzi spełnienie przesłanek wskazanych w art. 42 i art. 44 ust. 2 cytowanej ustawy. Skarżąca zaprzecza jakoby tego typu obszar miał być uznany jako użytek ekologiczny. Obszar ten nie różni się bowiem w żaden sposób pod względem składników przyrody, jakie wymienione zostały w art. 2 ust. 1 ustawy, od składników funkcjonujących i spotykanych na całym sąsiednim obszarze lasów[...] . Krajobraz związany z niewielkimi piaskowymi wzniesieniami jest charakterystyczny dla całego tego obszaru lasów. Trudno zatem mówić w tym przypadku o ekosystemie zasługującym na szczególną ochronę. Nie wykazuje różnorodności biologicznej w rozumieniu art. 5 pkt 16 ustawy, a organizmy żywe wchodzące w jego skład występują na obszarze całego kompleksu leśnego i nie są związane w jakikolwiek sposób z terenem ustanowionego użytku. Skarżąca podniosła, że ustanowienie użytku ekologicznego powinno zostać poprzedzone inwentaryzacją i waloryzacją przyrodniczą polegającą na zebraniu danych i waloryzacji przyrodniczej obiektu, a z powyższego powinno wynikać, jakie obszary interesującego obszaru zasługują na objęcie ochroną prawną. Określony w przedmiotowej uchwale cel w postaci zatrzymania procesu utraty różnorodności biologicznej i krajobrazowej, a także odtworzenie i wzmocnienie zasobów przyrody na terenie kompleksu leśnego w okolicy miejscowości S. został przyjęty dowolnie i bez podania konkretnych podstaw uzasadniających takie działanie. Nadto uzasadnienie uchwały nie spełnia wymogów formalnych i nie wyjaśnia motywów działania organu z uwzględnieniem znajomości wiedzy z zakresu ochrony przyrody, pomijając jednocześnie że na tym terenie przebiegają instalacje przesyłu energii elektrycznej. Dodatkowo na szczycie przedmiotowej wydmy znajduje się domek myśliwski z infrastrukturą, a zabudowania przysiółka Dziewcza Góra wchodzą w skarpę wzniesienia. Na potwierdzenie podniesionych zarzutów załączona została dokumentacja zdjęciowa, która obrazuje faktyczne wykorzystanie tego terenu. Skarżąca podniosła też, że Nadleśnictwo L. w odpowiedzi na zapytanie Rady Gminy w sprawie utworzenia użytku ekologicznego zgłosiło zastrzeżenia w postaci zapewnienia ciągłości prowadzenia zrównoważonej gospodarki leśnej w obszarze projektowanego użytku.

Podtrzymując stanowisko, iż Gmina nie wykazała w żaden sposób, że w przedmiotowej sprawie można mówić o jakichkolwiek szczególnych celach ochrony, jako przesłance koniecznej dla uchwalenia prawnie wiążącej uchwały w przedmiocie ustanowienia użytku ekologicznego, podkreśliła, że tym samym naruszony został wymóg z art. 42 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody.

Dodała też, iż organ sporządzając przedmiotową uchwałę, oparł się na nieaktualnych danych.

Podnosząc, że przedmiotowa uchwała ingeruje w prawo własności, chronione przecież konstytucyjnie, w ocenie skarżącej, rada gminy powinna należycie udokumentować ustanowienie użytku ekologicznego. Art. 44 ust. 3a ustawy przewiduje tryb przyjęcia tej uchwały, wskazując, że wymaga m.in. uzgodnienia z właściwym regionalnym dyrektorem ochrony środowiska. Wobec posłużenia się instytucją uzgodnienia, w ocenie skarżącej, organ uzgadniający winien przeprowadzić swoje ustalenia w sprawie. Tymczasem z postanowienia dołączonego do akt nie wynika, by Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w K. dokonywał własne ustalenia w sprawie. Nadto działania gminy podlegające na podjęciu zaskarżonej uchwały są sprzeczne z postanowieniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Pawonków, w którym nie przewidziano obszaru okolic Dziewczej Góry jako posiadającego szczególne walory przyrodnicze, wymagające ochrony, a także art. 6 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 1 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Podkreślając, że każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek, dodała, że pozbawiona została tego prawa. Uchwalenie przedmiotowej uchwały, której konsekwencją są daleko posunięte ograniczenia związane z użytkowanie tego terenu, całkowicie niweczą zamierzony cel Skarżącej - tj. eksploatację złóż piasku, pomimo iż poniosła znaczne nakłady finansowe.

W podsumowaniu Skarżąca podniosła, iż eksploatacja złóż piasku musi zakończyć się przeprowadzeniem prac rekultywacyjnych objętych specjalnym planem rekultywacji. Zatem po przeprowadzonym wydobyciu złoża teren stanowić będzie teren leśny, gdzie będą uprawy leśne, a podłoże będzie znacznie bardziej bogate botanicznie od dnia dzisiejszego. Wyobrażenie, iż eksploatacja złóż piasku doprowadzi do degradacji lasu jest wyobrażeniem wyjątkowo mylnym.

W odpowiedzi na powyższą skargę pełnomocnik organu wniósł o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, ewentualnie o jej oddalenie jako bezpodstawnej.

W zakresie wnioskowanego odrzucenia skargi podkreślono, iż skarga w trybie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym wymaga wykazania dwóch przesłanek, a mianowicie istnienia po stronie skarżącej interesu prawnego oraz naruszenia tego interesu prawnego przez zaskarżony akt. Skarżący musi wykazać, że istnieje bezpośredni zawiązek między zaskarżoną uchwałą a jego własną, indywidualną prawnie gwarantowaną sytuacją. Związek taki powinien istnieć w chwili wejścia w życie zaskarżonej uchwały oraz powodować następstwo w postaci pozbawienia skarżącego konkretnych uprawnień lub nałożenia obowiązków mających oparcie w przepisach prawa materialnego. Do wniesienia skargi na podstawie tego przepisu nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały.

W tym przypadku wykonywane przez Skarżącą na objętym ochroną obszarze prace geologiczne nie świadczą o interesie prawnym w przedmiotowej sprawie. Skarżąca nie uzyskała dotychczas decyzji zatwierdzającej dokumentację geologiczną złoża, a uzyskanie prawa zgodnie z art. 99 ust. 2 i ust. 3 Prawa geologicznego i górniczego do nieodpłatnego korzystania z informacji geologicznej stanowi li tylko oczekiwanie, co samo w sobie przesądza o braku bezpośredniości, realności i aktualności rzekomego interesu prawnego.

Na dzień wydania opinii w przedmiocie przeprowadzenia robót geologicznych na poszukiwanie i rozpoznanie złoża kruszywa naturalnego przez Gminę Pawonków (tj. 7 listopada 2018 r.), Skarżąca nie posiadała umowy z Nadleśnictwem Lubliniec, z której wynikałoby, że na tym terenie istnieje realna możliwość utworzenia kopalni. Na dzień uzyskiwania zatwierdzenia robót geologicznych (tj. 3 grudnia 2018 r.) Skarżąca posiadała zezwolenie Dyrektora Lasów Państwowych w Katowicach dla Nadleśnictwa L. na udostępnienie gruntów w celu przeprowadzenia zaprojektowanych badań. Umowa przewidująca możliwość utworzenia kopalni kruszywa podpisana została dopiero w dniu [...] na czas oznaczony do [...] czyli umowa ta wygasła i aktualnie Skarżąca nie posiada jakiegokolwiek tytułu prawnego do nieruchomości. Nie posiada tym samym interesu prawnego w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały, przywołując w skardze konstytucyjne prawo własności, choć nie jest właścicielem użytku ekologicznego Dziewcza Góra.

Poniesione przez stronę skarżącą nakłady finansowe na szacowanie wielkości złoża nie stanowią warunku sine gua non jego eksploatacji. Szacowanie wielkości złoża dostarcza informacji o zasobach terenu i pozwala na przygotowanie ewentualnej eksploatacji. Przedsięwzięcie polegające na szacowaniu wielkości złoża z definicji wiąże się z ryzykiem, iż poniesione koszty nie zwrócą się w wyniku działalności eksploatacyjnej. Można więc wnosić, iż Skarżąca świadomie podjęła ryzyko finansowe i organizacyjne przygotowując się do nowej inwestycji.

W zakresie merytorycznego odniesienia się do zgłoszonych zarzutów organ uznał je za niezasadne. Nie zgodził się z twierdzeniem Skarżącej, iż naruszono art. 42 ustawy o ochronie przyrody, gdyż brak jakikolwiek przesłanek do ustanowienia użytku ekologicznego "Dziewcza Góra", wskazując na znaczną różnicę tego obszaru od otaczającego go lasu, z uwagi na zróżnicowaną formę terenu (porośnięta lasem wydma), co stanowi niewątpliwie walor krajobrazowy i dlatego powinien podlegać ochronie, oraz z uwagi na program ochronny nietoperzy wprowadzony przez Lasy Państwowe.

Nie zgodził się także z zarzutem naruszenia art. 44 ust. 2 czy ust. 3a omawianej ustawy m.in. z uwagi na brak poparcia celów ochrony dowodami i brak przeprowadzenia przez podmiot uzgadniający projekt uchwały własnych ustaleń w sprawie, podnosząc, iż ustawa nie określa zasad ustalania celów ochrony, a wymagane uzgodnienie zostało przeprowadzone zgodnie z ustawą.

Organ podkreślił też że Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy nie jest prawem miejscowym, przez co nie naruszono powszechnie obowiązującego prawa w toku ustanawiania użytku ekologicznego.

W zakresie zarzutu naruszenia art. 6 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez pominięcie przez organ obowiązku badania zarówno interesu publicznego jak i prywatnego oraz analizy uwarunkowań nie tylko środowiskowych ale także ekonomicznych i społecznych oraz pominięcie interesu Skarżącej przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały organ stwierdził, iż przepis ten dotyczy uchwalania planu miejscowego, stąd w niniejszej sprawie zarzut jest bezpodstawny.

Nie podzielił również organ zarzutu naruszenia art. 13 ustawy o ochronie przyrody. Podkreślono, iż Centrum A pismem z dnia 18 marca 2019 r. zwróciło się z apelem o podjęcie działań w celu zachowania przedmiotowej wydmy w nienaruszonym stanie. Rada Gminy i Wójt Gminy Pawonków podjęły działania wcześniej, przedstawiając do uzgodnienia projekt uchwały w sprawie ustanowienia użytku ekologicznego "Wydma Dziewcza Góra" do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. Dalej wyjaśnił, że przebieg trasy S11 nie jest jeszcze znany i do wyboru pozostają cztery alternatywne jej przebiegi.

Organ wyjaśnił też, że działalność gospodarcza firm zarejestrowanych w przysiółku Dziewcza Góra odbywa się poza obszarem wydmy i ma charakter stricte usługowy, większości też jest prowadzona na działkach stanowiących własność przedsiębiorców, bez wpływu na okoliczną przyrodę. Nie jest też prowadzona żadna działalność konkurencyjna w stosunku do działalności planowanej prze Skarżącą.

Wyjaśnił też, że wprowadzone zakazy nie uniemożliwiają prowadzenia trwale zrównoważonej gospodarki leśnej oraz zaprzeczył, by opracowania, którymi posłużył się były nieaktualne.

Podkreślił, że ochrona przyrody jest konstytucyjnym i prawnym obowiązkiem obywateli i organów ochrony środowiska.

W piśmie z dnia 22 lipca 2019 r. strona skarżąca ustosunkowując się do twierdzeń organu zawartych w odpowiedzi na skargę stwierdziła, że wykazała posiadanie interesu prawnego w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały, Podniosła, że decyzją Marszałka Województwa Śląskiego z dnia [...] uzyskała zatwierdzenie dokumentacji złoża, zatem na podstawie art. 99 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze posiada prawo do nieodpłatnego korzystania z informacji geologicznej złoża "Dziewcza Góra". Uzyskanie tej decyzji już po dacie ustanowienia użytku ekologicznego zaskarżoną uchwałą nie ma wpływu na fakt, że już w dacie uchwalenie tej uchwały Skarżąca posiadała bezpośredni, realny i aktualny interes prawny w jej zaskarżeniu. Aby bowiem uzyskać zatwierdzenie dokumentacji geologicznej złoża, musiała postępować zgodnie z przepisami prawa, które przewidują określoną procedurę.

Skarżąca podniosła, iż o interesie prawnym nie przesądza wyłącznie fakt posiadania tytułu prawnego do nieruchomości, podkreślając, że na dzień przyjęcia kwestionowanej uchwały obowiązywała umowa dzierżawy terenu objętego zaskarżonym użytkiem ekologicznym. Skarżąca podkreśliła, że zaskarżona uchwała narusza prawo a jednocześnie uniemożliwia jej realizację uprawnień – tj. uzyskanie koncesji na wydobycie piasku z terenu objętego użytkiem.

Podtrzymała też pozostałe zarzuty, podkreślając, iż zaskarżoną uchwałę podjęto tylko w jednym celu – mianowicie zablokowania działań podjętych przez Skarżącą mających na celu uruchomienie kopalni piasku na potrzeby budowy drogi S11. Wskazała też na ewentualne przyszłe korzyści materialne gminy związane z podatkiem od nieruchomości oraz opłat eksploatacyjnych i bardzo świadomą rezygnację z dodatkowych wpływów do budżetu Gminy.

Na rozprawie w dniu 24 września 2019 r. pełnomocnik skarżącej Spółki podtrzymał skargę oraz zawartą w niej argumentację. Podkreślił, że Gmina wyraziła zgodę na przeprowadzenie badań i odwiertów w celu potwierdzenia istnienia na tym terenie złoża piasku nadającego się do eksploatacji. W ocenie pełnomocnika Skarżącej celem działania Gminy było uniemożliwienie działania skarżącej Spółce, a nie ochrona przyrody. Podniósł, że sprzeczność interesu powinna być rozstrzygana zgodnie z zasadami wskazanymi w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przypomniał też, że Gmina zrezygnowała z istotnych wpływów finansowych związanych z planowaną eksploatacją.

Pełnomocnik organu wnosząc, jak w odpowiedzi na skargę, podkreślił, że paradoksalnie decyzja Marszałka Województwa śląskiego z dnia 19 czerwca 2019 r. potwierdziła, że przedmiotowa uchwała w żaden sposób nie naruszyła żadnego interesu prawnego strony skarżącej. Dodał, że uchwała nie przesądza o możliwości czy też braku możliwości wydobywania piasku z tego terenu, gdyż będzie to rozpatrywane dopiero na etapie uzyskiwania koncesji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując sprawę zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tjedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej . Zgodnie z art. 3 § 2 pkt. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tjedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) kontrola obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (pkt 5) oraz akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (pkt 6). Stosownie z kolei do art. 147 § 1 tej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i pkt 6 stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

Przedmiotem kontroli Sądu jest uchwała Rada Gminy Pawonków z dnia 16 kwietnia 2019 r. nr VI/45/2019 w sprawie ustanowienia użytku ekologicznego "Wydma Dziewcza Góra".

Badając formalną dopuszczalność wniesionej skargi wskazać należy, iż z mocy art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tjedn. Dz.U. z 2019r., poz. 506 ) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętym przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.

Fakt, że przedmiotową uchwałę można zaskarżyć do sądu administracyjnego nie oznacza jeszcze, że może to uczynić każdy podmiot zainteresowany wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego. Analiza postanowień przywołanego przepisu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym prowadzi do wniosku, iż ustawodawca prawo do zaskarżenia takiej uchwały przyznał jedynie tym podmiotom, których interes prawny został naruszony zaskarżoną uchwałą. Skarga złożona w trybie powyższego przepisu nie ma bowiem charakteru actio popularis, zatem do jej wniesienia nie legitymuje ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. Oznacza to, że aby skutecznie wnieść skargę na taką uchwałę trzeba wykazać nie tylko posiadanie interesu prawnego, ale i jego naruszenie. Jeżeli skarżący nie wykaże owego naruszenia interesu prawnego to sąd nie może badać zasadności zgłoszonych w skardze zarzutów. Niespełnienie tej przesłanki wyklucza możliwość merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez sąd administracyjny. Na podstawie art. 58 § 1 pkt.5a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i pkt 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Przepis szczególny, w tym przypadku art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym wymaga wykazania naruszenia interesu prawnego, wobec tego interesu skarga podlega odrzuceniu.

Kryterium "naruszenia interesu prawnego" na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi na uchwałę organu gminy oznacza, że akt ten musi naruszać interes prawny strony skarżącej, który musi być własny, indywidualny i skonkretyzowany, wynikający z określonego przepisu prawa materialnego oraz odnosić się wprost do podmiotu kwestionującego zaskarżony akt. Mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis obowiązującego prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem do organu administracji publicznej. Istotą interesu prawnego jest związek z konkretną normą prawa materialnego, którą można wskazać jako jego podstawę i z której można wywodzić swoje uprawnienia. W judykaturze podkreśla się aktualność interesu prawnego, istniejącego obiektywnie w dacie wejścia w życie zaskarżonego aktu, bądź najpóźniej w chwili złożenia skargi. Interes prawny powinien być indywidualny oraz odnosić się wprost do podmiotu kwestionującego zaskarżony akt. Interes prawny, którego istnienie umożliwia przyznanie legitymacji skargowej na podstawie cytowanego art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, powinien bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu wnoszącego skargę. Oznacza to, że stronie skarżącej powinno przysługiwać konkretne prawo podmiotowe o charakterze prywatnoprawnym bądź publicznoprawnym, wynikające z przepisów prawa materialnego, które najpóźniej w dniu wniesienia skargi zostało naruszone zaskarżonym aktem. Jak jednolicie przyjmuje się w judykaturze skarżący wnosząc skargę musi wykazać, że zaskarżona uchwała naruszając prawo jednocześnie negatywnie wpływa na jego sytuację prawną. Strona skarżąca musi zatem wykazać, w jaki sposób doszło do naruszenia jej prawem chronionego interesu, np. pozbawia pewnych uprawnień czy też uniemożliwia ich realizację.

W niniejszej sprawie wnosząc skargę w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym należało wiec wykazać, że zaskarżona uchwała godzi w sposób bezpośredni w interes prawny lub uprawnienie strony skarżącej powodując, że jej sfera prawna w wyniku przyjęcia przedmiotowej uchwały zostanie ograniczona ze wskazaniem konkretnej normy prawa materialnego, z której uprawnienie to lub interes prawny jest wywodzony.

W niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że kwestionowana przez skarżącą Spółkę uchwała narusza jedynie jej interes faktyczny. Przyjęcie tej uchwały powoduje bowiem dla strony skarżącej określone skutki ekonomiczne w postaci choćby uniemożliwienia eksploatacji potwierdzonego złoża piasku. Podnieść jednak trzeba, że Skarżąca nie wskazała żadnego przepisu prawa, który gwarantuje jej możliwość prowadzenia zamierzonej działalności w zakresie planowanej i zamierzonej eksploatacji złoża piasku.

Strona skarżąca nie posiada tytułu prawnego do przedmiotowego terenu, nie można bowiem za taki uznać przywołanej przez Skarżącą umowy dzierżawy zawartej z Nadleśnictwem L. Umowa ta zawarta została bowiem na czas oznaczony tj. od dnia [...] do dnia [...] dla wykonania 18 odwiertów geologicznych w celu zbadania złoża piasku i możliwości utworzenia kopalni kruszywa. Żaden z zapisów tej umowy nie gwarantował Skarżącej wydobywania tego piasku, wręcz przeciwnie w pkt 2 § 1 postanowiono, że "przedmiotowy grunt zostaje udostępniony bez zmiany sposobu przeznaczenia".

Na tym terenie strona skarżąca prowadziła prace geologiczne, zgodnie z zatwierdzonym, decyzją Marszałka Województwa Śląskiego z dnia [...] nr [...] projektem robót geologicznych. Przyznać przy tym trzeba, że strona skarżąca wykorzystała udostępniony grunt zgodnie ze swoim zamierzeniem, czego dowodem jest zakończenie prac geologicznych decyzją Marszałka Województwa Śląskiego z dnia [...] nr [...] zatwierdzającą dokumentację geologiczną złoża kruszywa naturalnego – piasku "Dziewcza Góra" na terenie Nadleśnictwa L. w miejscowości S. (gmina Pawonków). Przyznać też trzeba, że przyjęcie przez Radę Gminy Pawonków przedmiotowej uchwały w sprawie ustanowienia użytku ekologicznego nie uniemożliwiło stronie dokończenia rozpoczętych prac geologicznych, czego wyrazem jest właśnie wymieniona powyżej decyzja.

Z żadnego natomiast przepisu nie wynika, by Skarżąca legitymowała się prawem umożliwiającym jej i zezwalającym na eksploatację potwierdzonego złoża kruszywa. Nie przedstawiła bowiem Spółka koncesji na eksploatowanie tego złoża. Ewentualnie bowiem z przyznanej stronie koncesji możnaby wyprowadzić uprawnienie, która zaskarżona uchwała, wprowadzając określone zakazy, mogłaby naruszyć. Należy zgodzić się z twierdzeniem strony skarżącej, że prawo własności jest konstytucyjnie chronione, stąd wszelkie jego ograniczenia wprowadzane uchwałą powinny być przez organ dokładnie i wyczerpujące uzasadnione. Jednak strona skarżąca nie wykazała prawa własności do przedmiotowego, stąd postawiony zarzut nie może być w tym przypadku uznany za zasadny.

Reasumując podzielić należy stanowisko organu, iż interes strony skarżącej w rozpatrywanej sprawie przybiera postać interesu faktycznego, niewątpliwie ważnego dla Skarżącej, ale niechronionego prawem. Naruszenie interesu faktycznego nie daje wnoszącej skargę Spółce możliwości uruchomienia sądowej kontroli legalności zakwestionowanej uchwały.

W tych okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy nie mogą być rozpoznane zgłoszone w sprawie zarzuty dotyczące naruszenia prawa (przepisów ustawy o ochronie przyrody czy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) przedmiotową uchwałą. Wyklucza to merytoryczne rozpatrzenie sprawy przez sąd administracyjny.

W świetle bowiem uregulowania zawartego w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w przypadku wniesienia skargi na uchwałę organu jednostki samorządu terytorialnego w pierwszym etapie sąd bada legitymację do wniesienia skargi i dopiero wówczas gdy stwierdzi, że interes prawny strony skarżącej został naruszony zaskarżona uchwałą, może przejść do drugiego etapu – tj. oceny zasadności zarzucanych naruszeń prawa zaskrzona uchwałą. Jeśli zaś sąd na tym pierwszym etapie stwierdzi, że interes prawny wnoszącego skargę nie został naruszony, to skargę odrzuca – stosowanie do regulacji zawartej w art. 58 § 1 pkt 5a cytowanej ustawy.

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji. O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczona na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy.