Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 706/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Przejęcie mienia
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 16  par. 1,  art. 156  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2  ust. 1  lit. e
journal: Dz.U. 1944 nr 4 poz 17
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Protokolant referent stażysta Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2017 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [... ]marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2017 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] stycznia 2017 r., nr [...]. Organ nadzoru wyjaśnił, że decyzją z [...] stycznia 2017 r. odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Urzędu Wojewódzkiego [...] z [...] listopada 1949 r., nr [...] uznającego, że nieruchomość ziemska położona we wsi G., gm. K. o pow. [...] ha, stanowiąca współwłasność J. B. i spadkobierców J. B., podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945r. Nr 3, poz. 13).

H. K. złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej tą decyzją. Zdaniem skarżącej kontrolowane orzeczenie jest obarczone kwalifikowanymi wadami prawnymi i powinno być uchylone. Wskazała na niedoręczenie orzeczenia z [...] listopada 1949 r. pierwotnym właścicielom nieruchomości oraz okoliczność, że na terenie przejętej nieruchomości znajdował się las o pow. [...] ha, na którym nie była prowadzona produkcja rolna. W ocenie wnioskodawczyni nie mógł on być przejęty na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej. Wydanie orzeczenia co do nieruchomości o pow. [...] ha (bez wyłączenia pow. lasu - [...] ha), a nie co do [...] ha stanowi wadę, która powinna przesądzić o nieważności całego orzeczenia.

Rozpatrując ponownie sprawę Minister wskazał, że wziął pod uwagę, iż na terenie nieruchomości znajdował się las. W ocenie Ministra kwestia obszaru lasu nie może jednak mieć wpływu na wynik sprawy. Znajdująca się w aktach sprawy kopia rejestru pomiarowego mierniczego przysięgłego [...] z 1948 r. wskazuje, że nieruchomość "[...]" miała łączny obszar [...] ha, z czego ogrody (sady) stanowiły [...] ha, grunty orne - [...] ha, łąki - [...] ha, pastwiska - [...] ha, las - [...] ha, podwórza - [...] ha, bagno - [...] ha, zarośla - [...] ha, wody - [...] ha, rowy - [...] ha oraz drogi - [...] ha. Łączny obszar użytków rolnych, w rozumieniu § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51 ), wg wskazanego dokumentu wynosił więc [...] ha. Organ podał, że zbieżne z tymi danymi są dane zawarte w protokole przejęcia nieruchomości na cele reformy rolnej, spisanym [...] grudnia 1949 r. (ogrody - [...] ha, grunty orne - [...], łąki - [...] ha, pastwiska - [...] ha), dane na sporządzonym [...] marca 1950 r. wykazie gruntów w majątku [...] (grunty orne - [...] ha, ogrody [...] ha, łąki [...] ha, pastwiska [...] ha), jak również dane znajdujące się w protokole oględzin Komisji Powiatowej spisanym [...] września 1950 r. (tj. ogólny obszar - [...] ha, w tym grunty orne [...] ha, łąki [...] ha, pastwiska [...] ha, sady [...] ha), a także dane zawarte w protokole zdawczo-odbiorczym przejęcia majątku spisanym [...] lutego 1951 r.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość została przejęta na własność Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zgodnie z tym przepisem, na cele reformy rolnej podlegały przejęciu nieruchomości stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych i prawnych jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. W myśl zaś § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN za użytki rolne uważa się grunty orne, łąki, pastwiska, ogrody warzywne i owocowe. Nieruchomości spełniające warunki określone w tym przepisie przechodziły na własność Państwa w całości i bez odszkodowania z mocy samego prawa z dniem 13 września 1944 r., tj. z dniem wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Mając na uwadze ustalenia faktyczne we wskazanym stanie prawnym Minister stwierdził, że nieruchomość ziemska "[...]" nie została przejęta na cele reformy rolnej z rażącym naruszeniem art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, bowiem powierzchnia jej użytków rolnych wynosiła [...] ha, a więc przekraczała 50 ha - była zatem większa od norm przewidzianych w tym przepisie. Organ nadzoru podkreślił, że bezspornie las nie stanowił użytków rolnych w rozumieniu § 4 rozporządzenia z 1 marca 1945 r. Użytkami rolnymi były zaś bez wątpienia ogrody, grunty orne, łąki i pastwiska (i tylko tego rodzaju nieruchomości wzięto pod uwagę przy ustalaniu łącznego obszaru użytków rolnych badanej nieruchomości ziemskiej "[...]" - nie wliczając obszaru lasu do użytków rolnych). Jednakże w postępowaniu nieważnościowym nie ma możliwości badania, czy kilkuhektarowy obszar opisany jako las nie nadawał się do celów reformy rolnej. Minister podniósł, że stwierdzenie nieważności decyzji można oprzeć tylko na oczywistym naruszeniu jednoznacznej normy prawnej. W przypadku dekretu z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej taką jednoznaczną normę wprowadza art. 2 ust. 1 zd. trzecie, przewidując przejście na własność Państwa nieruchomości ziemskich w całości. Przepis ten nie zawiera żadnego wyłączenia dla terenów leśnych. Jeżeli więc tereny takie wchodziły w skład określonej nieruchomości ziemskiej, spełniającej kryteria obszarowe, to nie można ich z tej nieruchomości wyłączyć opierając się tylko na pewnej wykładni przepisów dekretu (art. 1 ust. 2 i art. 2 ust.1), akcentującej przydatność pewnych rodzajów użytków do celów reformy rolnej.

Minister wskazał, że w toku wieloletniego postępowania zarzut "rażącego" naruszenia prawa upatrywano nie w kwestii obszaru całej nieruchomości ziemskiej, (w tym obszaru lasu), lecz w kwestii dokonanego przed II wojną światową rzekomego podziału nieruchomości przez J. B. (aktem notarialnym, sporządzonym [...] lipca 1939 r. przed notariuszem w P.) pomiędzy swoje dzieci (tj. Z. B., B. B., K. B., B. U., H. C.). Mając na uwadze tą okoliczność organ podjął cały szereg czynności, zmierzających do odnalezienia tego aktu i dołączenia jego kopii do materiału dowodowego sprawy.

Minister podniósł, że z uzasadnienia orzeczenia Urzędu Wojewódzkiego [...] z [...] listopada 1949 r. wynika, że organ na podstawie zeznań świadków przesłuchanych przez Sąd Grodzki w [...] w trybie zabezpieczenia dowodów ustalił, że J. B. nabyła od swego brata B. [...] ha gruntu. Pozostałą część gruntów B. O. o pow. [...] ha, jak również całą nieruchomość W. O. o powierzchni [...] ha nabył mąż J. B. – J. B. W ten sposób małżonkowie J. i J. B. stali się właścicielami nieruchomości ziemskiej we wsi G., w skład której wchodziły grunty o powierzchni [...] ha nabyte przez J. B. i o pow. [...] ha nabyte przez J. B. - czyli razem grunty o obszarze [...] ha. W uzasadnieniu kwestionowanego orzeczenia wskazano również, że z zeznań nie wynika, czy grunt, stanowiący przedtem jedną całość gospodarczą, nabyty został przez każdego z małżonków w ściśle określonych granicach, czy też w częściach idealnych, a jedynie dla celów gospodarczych udziały zostały określone powierzchniowo. Okoliczność ta nie została wyjaśniona. Ponadto, nawet gdyby przyjąć, że nabyli oni wymienione grunty w częściach określonych co do powierzchni, to i tak z uwagi na to, że prowadzili jedno wspólne gospodarstwo, o czym świadczą wspólne budynki oraz wobec nieudowodnienia i niepowoływania się nawet na istnienie pomiędzy nimi rozdzielności majątkowej - brak jest podstaw do uznania nieruchomości za dwie odrębne jednostki prawne i gospodarcze. W ocenie organu nadzoru nie została również dostatecznie udowodniona okoliczność podziału majątku pomiędzy dzieci w 1939 r. J. B. zmarł w 1940 r., a udział jego przeszedł na spadkobierców.

Z przedłożonych przez stronę dowodów pomiarowych sporządzonych w 1948 r. przez mierniczego przysięgłego [...] wynika, że powierzchnia ogólna nieruchomości ziemskiej pn. "[...]" wynosiła [...] ha, z czego na użytki rolne przypadało [...] ha.

Minister wskazał, że Urząd Wojewódzki nie dysponował żadnymi dokumentami, które dowodziłyby dokonania skutecznego podziału spornej nieruchomości.

Takie stanowisko Minister uznał za trafne także w świetle całokształtu informacji i kopii dokumentów pozyskanych - z Archiwum Akt Nowych, Starostwa Powiatowego w [...] i Archiwum Państwowego w [...], Oddział w [...], jak również wobec wyjaśnień samej H. K., która w odpowiedzi na pismo Ministra z 13 maja 2016 r. wskazała, że nie posiada jakichkolwiek materiałów dotyczących stanu prawnego sprawy (w tym aktu notarialnego z [...] lipca 1939 r.).

Minister wyjaśnił, że na podstawie dokumentów, które się zachowały, nie sposób przyjąć zarówno, że małżonkowie B. nabyli nieruchomość do swoich majątków odrębnych (brak księgi hipotecznej - uległa zniszczeniu w czasie wojny, co wynika z protokołu przejęcia nieruchomości z [...] grudnia 1949 r.), jak również, że J. B. przed śmiercią dokonał podziału nieruchomości pomiędzy swe dzieci ze skutkiem prawnym. Okoliczność, że część nieruchomości J. B. rozdzielił pomiędzy dzieci wynika bowiem wyłącznie z dowodów pośrednich (pismo Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] grudnia 1956 r. do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] wskazuje m.in., że "według informacji z terenu umierający współwłaściciel majątku J. B. przed śmiercią rzeczywiście rozdzielił swoją własność", jednakże z pisma tego wynika jednocześnie, że "aby uznać majątek za podzielony (..) petenci musieliby wystąpić do sądu o odtworzenie aktu notarialnego, który rzekomo był sporządzony przez J. B. przed jego śmiercią"; inne pośrednie dowody z dokumentów znajdujące się w aktach odnoszą się również wyłącznie do oświadczeń osób zainteresowanych bądź świadków "z terenu") – por. protokół sporządzony [...] września 1948 r. przez Sąd Rejonowy w P. (sygn. akt [...]) w przedmiocie zabezpieczenia dowodów.

Minister wyjaśnił, że Urząd Wojewódzki [...], wydając orzeczenie z [...] listopada 1949 r. nie był uprawniony do samodzielnego ustalania, czy doszło do podziału nieruchomości, w oparciu o oświadczenia stron, świadków i inne przedłożone dokumenty. Takich ustaleń mógł bowiem dokonać wyłącznie sąd powszechny po wytoczeniu powództwa o ustalenie prawa, na podstawie art. 3 obowiązującego wówczas rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z 29 listopada 1930 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1932r. Nr 112, poz. 934 ze zm.).

Podsumowując, organ nadzoru uznał, że w niniejszej sprawie przesłanka stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 kpa nie została spełniona. Zgodnie z tym przepisem organ stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Organ nadzoru podkreślił, że postępowanie nadzorcze ma charakter wyłącznie kontrolny w stosunku do rozstrzygnięć podejmowanych w trybie zwykłym. Nie rozstrzyga się w nim o istocie sprawy (czyli nie jest możliwe dokonywanie nowych ustaleń faktycznych, czego domaga się skarżąca), ale jedynie ocenia, czy w świetle określonego przez organy w postępowaniu zwykłym stanu faktycznego i obowiązujących wówczas przepisów prawa, z przyczyn przez organy podawane, można było podjąć rozstrzygnięcie o treści jaka zapadła.

Uzasadniając zarzut nie doręczenia orzeczenia pierwotnym właścicielom nieruchomości Minister wskazał, że zgodnie z obowiązującym wówczas art. 30 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz. U. Nr 36, poz. 341) "osoba zainteresowana, która w toku postępowania zmienia miejsce zamieszkania powinna o tem władzę zawiadomić", zaś w myśl art. 30 ust. 2, w razie zaniedbania tego obowiązku, doręczenie pod poprzednim adresem, w sposób przewidziany w art. 26, ma skutek prawny. Minister wyjaśnił, że niedoręczenie decyzji właścicielowi nieruchomości nie jest równoznaczne z brakiem wejścia decyzji do obrotu prawnego. Decyzja Urzędu Wojewódzkiego [...] była stosowana i wykonywana przez organy państwowe. Weszła zatem do obrotu prawnego bez względu na moment, w którym mogli się z nią zapoznać właściciele nieruchomości.

Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] stycznia 2017 r. wniosła H. K.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] listopada 1949 r.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że przejęcie nieruchomości nastąpiło z naruszeniem aktów prawnych na podstawie których było dokonane. Dekret o reformie rolnej nie odnosił się do przejęcia lasów i podstawa prawna do jego przejęcia jest wadliwa. Przejęcie lasów regulował dekret PKWN z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 15, poz. 82 ze zm.). Skarżąca podniosła, że lasy o powierzchni do [...] ha będące wyodrębnioną częścią nieruchomości ziemskiej nie podlegały przejęciu na rzecz Skarbu Państwa w ramach reformy rolnej.

W ocenie skarżącej stanowisko Ministra, że nie ma możliwości zbadania, czy kilkuhektarowy las nie nadawał się do celów reformy rolnej jest niedopuszczalne, gdyż w przedmiotowej sprawie w ogóle nie ma podstaw do badania, czy związek funkcjonalny pomiędzy przejętą nieruchomością, a lasem rzeczywiście istniał, czy też

nie istniał. Konieczność badania takiego związku nie wynika ani z aktualnie obowiązujących przepisów prawa, ani z przepisów obowiązujących w dacie wydania orzeczenia o przejęciu przedmiotowej nieruchomości, tj. [...] listopada 1949 r.

Zdaniem skarżącej włączenie do powierzchni przejętej nieruchomości ziemskiej lasu o powierzchni [...] ha bez odpowiedniej podstawy prawnej skutkowało błędnym obliczeniem całej powierzchni przejmowanej nieruchomości ziemskiej. Oznacza to, że orzeczenie o przejęciu nieruchomości ziemskiej zawiera istotny kwalifikowany błąd prawny, co nie może być akceptowane przez organ praworządnego państwa.

Natomiast wskazując na niedoręczenie orzeczenia, skarżąca podniosła, że pierwotni właściciele tj. wdowa z pięciorgiem dzieci nigdy nie zostali poinformowani żadnym oficjalnym pismem, że toczy się postępowanie. Właścicielka nie zmieniła miejsca zamieszkania z własnej woli, została zastraszona i wypędzona przez organy Urzędu Bezpieczeństwa na bruk, bez środków do życia. Ówczesne władze, które były sprawcą wypędzenia z nieruchomości, nie przedstawiły jej żadnych formalnych pism i decyzji, lokum zastępczego, nie "przydzielono" też żadnego adresu, chociażby do odbioru korespondencji. Ponadto, z tego co skarżącej wiadomo, J. B. zostawiła prawdopodobny adres, gdzie będzie usiłowała się zatrzymać.

Skarżąca podniosła, że akta sprawy nie zawierają dowodu, iż orzeczenie zostało ogłoszone.

Podsumowując skarżąca zarzuciła, że przejęcie nieruchomości ziemskiej G. nastąpiło bezprawnie, łamiąc obowiązujące ówcześnie procedury i normy prawne, błędnie obliczono powierzchnię nieruchomości, a właścicielom nigdy nie dostarczono orzeczenia.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Z zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w art. 16 § 1 kpa wynika, że przepisy, na podstawie których możliwe jest wzruszenie ostatecznej decyzji, nie mogą być w żadnym przypadku interpretowane rozszerzająco.

Istotą postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest bezsporne ustalenie wyłącznie kwestii, czy dana decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Oznacza to, że w postępowaniu nadzorczym nie można rozpatrywać sprawy co do istoty, tak jak w postępowaniu toczącym się w trybie zwykłym.

W postępowaniu dowodowym w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji organ zasadniczo dokonuje ocen przez pryzmat akt postępowania zwykłego, nie przeprowadza zaś nowych dowodów, które miałyby na celu podważanie, czy też kwestionowanie stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją, która jest przedmiotem kontroli w postępowaniu nadzorczym. Ewentualne wady prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji muszą tkwić w samej decyzji, a nie w postępowaniu, które doprowadziło do jej wydania.

W postępowaniu o stwierdzenie nieważności organ ogranicza się tylko do zbadania przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 kpa, a zatem koncentruje swoje zainteresowanie przede wszystkim na poszukiwaniu wad materialnoprawnych, gdyż w postępowaniu nadzorczym są rozpoznawane kwestie prawne, a organ nadzoru działa jako organ kasacyjny.

Skoro stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od ogólnej zasady stabilności decyzji wynikającej z art. 16 kpa, to może ono mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy (oczywisty) przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa.

W kwestii rażącego naruszenia prawa wypowiadano się już wielokrotnie w judykaturze i piśmiennictwie. Rażące naruszenie prawa to naruszenie oczywiste, wyraźne, bezsporne (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Jendrośka "Zagadnienie rażącego naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym", PiP 1986, nr 1, s. 69 i n.), gdy jest tak głęboko niezgodne ze stosowaniem prawa obowiązującego, że stanowi zaprzeczenie samej istoty unormowania zawartego w określonych przepisach prawnych (vide wyrok NSA z 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 368/07, lex nr 468745). Rażące naruszenie prawa oznacza naruszenie wyraźnej, niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych normy prawa materialnego lub procesowego (patrz: B. Adamiak, op. cit., s. 71). Chodzi tu o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (por. wyroki NSA: z 13 XII 1988 r., II SA 981/88, ONSA 1988/2/96, z 21 X 1992 r., sygn. akt V SA 86/92, ONSA 1993/1/23). O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa - decydują takie przesłanki jak: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, a także skutki, które wywołuje decyzja.

Prawidłowo wskazał Minister, że analiza postępowania nadzorczego zakończonego zaskarżoną decyzją nie uzasadnia przyjęcia, że orzeczenie z [...] listopada 1949 r. dotknięte jest wadami, o których mowa w art. 156 § 1 kpa, w tym wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Kontrolowane w postępowaniu nadzorczym orzeczenie zostało wydane na podstawie art. 2 ust.1 lit. e) dekretu o reformie rolnej. Jak wynika z treści tego przepisu podstawowym wyróżnikiem nieruchomości ziemskich przeznaczonych na cele reformy rolnej było kryterium obszarowe. Jak wyżej wspomniano analiza materiału dowodowego nie potwierdziła zaistnienia wady rażącego naruszenia art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, a zatem brak było podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] listopada 1949 r.

Prawidłowo Minister uznał, że nieruchomość ziemska "[...]" nie została przejęta na cele reformy rolnej z rażącym naruszeniem wskazanego przepisu, gdyż powierzchnia jej użytków rolnych wynosiła [...] ha, a więc przekraczała [...] ha. Trafne jest stanowisko Ministra, że zarówno organ ten, jak i organ prowadzący postępowanie w trybie zwykłym nie były uprawnione do badania majątkowych stosunków małżeńskich. Na skutek nabycia przez obojga małżonków B. nieruchomości (J. B. - [...] ha i J. B. – [...] ha) stali się oni właścicielami nieruchomości o pow. [...] ha. Jak wynika z dokumentów zebranych w postępowaniu zwykłym, w tym rejestru pomiarowego [...] z 1948 r. łączny obszar nieruchomości wynosił [...] ha, z czego użytków rolnych było [...] ha. Dane te zbieżne są z danymi zawartymi w protokole przejęcia nieruchomości z [...] grudnia 1949 r., protokole oględzin Komisji Powiatowej z [...] września 1950 r., danymi na sporządzonym [...] marca 1950 r. wykazie gruntów w majątku [...], a także danymi zawartymi w protokole zdawczo-odbiorczym przejęcia majątku "[...]" z [...] lutego 1951 r.

Majątek stanowił jedną całość gospodarczą i fakt nabycia poszczególnych gruntów przez małżonków nie może samo przez się stanowić (tym bardziej wobec niezachowania się dokumentów własności - brak księgi hipotecznej, która uległa zniszczeniu w czasie wojny), że były to oddzielne nieruchomości stanowiące odrębną własność każdego z nich.

Trafne jest także stanowisko organu nadzoru (z przyczyn omówionych w decyzji) odnośnie braku bezpośrednich dowodów świadczących o skutecznym, prawnym podziale majątku dokonanym przez J. B. pomiędzy dzieci. Aktu notarialnego z [...] lipca 1939 r. dotyczącego podziału, pomimo poszukiwań w archiwach i urzędach nie udało się odnaleźć. Nie dysponowała nim także skarżąca. Natomiast omówione przez organ nadzoru dowody pośrednie, wobec braku wyżej wskazanego aktu notarialnego, nie mogą przesądzać o skuteczności tego podziału. Należy przy tym pamiętać, że w postępowaniu nadzorczym organ nie przeprowadza postępowania co do istoty sprawy.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących przejęcia lasu wskazać należy, że organ nadzoru wziął pod uwagę, że na terenie nieruchomości znajdował się las. Kwestia obszaru lasu nie może jednak mieć wpływu na wynik sprawy. Słusznie wskazał Minister, że w postępowaniu nieważnościowym nie ma możliwości badania, czy kilkuhektarowy obszar opisany jako las, nie nadawał się do celów reformy rolnej. Stwierdzenie nieważności decyzji można oprzeć tylko na oczywistym naruszeniu jednoznacznej normy prawnej. W przypadku dekretu z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, taką jednoznaczną normę wprowadza art. 2 ust. 1 zd. trzecie, przewidując przejście na własność Państwa nieruchomości ziemskich w całości. Przepis ten nie zawiera żadnego wyłączenia dla terenów leśnych. Jeżeli więc tereny takie wchodziły w skład określonej nieruchomości ziemskiej, spełniającej kryteria obszarowe, to nie można ich z tej nieruchomości wyłączyć opierając się tylko na wykładni przepisów dekretu (art. 1 ust. 2 i art. 2 ust.1), akcentującej przydatność pewnych rodzajów użytków do celów reformy rolnej. Ponadto podnieść należy, że jeśli parcele leśne przekraczały obszar wskazany w dekrecie PKWN z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 15, poz. 82 ze zm.), to podpadały pod działanie przepisów tego dekretu. W konsekwencji zatem, orzekanie w przedmiocie podpadania pod działanie dekretu o reformie rolnej nieruchomości ziemskiej, która oprócz użytków rolnych obejmowała również lasy jest zasadne jedynie do nieruchomości ziemskich, w skład których wchodziły lasy i grunty leśne, które nie przekraczały 25 ha. (por. wyroki: SN z 26 V 2006 r., sygn. akt V CSK 97/06, WSA w Warszawie z 22 V 2006 r., sygn. akt IVSA/Wa 313/06). W przedmiotowej sprawie las miał pow. [...] ha. Wobec tego nie mógł być przejęty na podstawie przepisów dekretu z 12 grudnia 1944 r. o lasach. Z przyczyn wyżej wskazanych zarzut skargi dotyczący lasu jest chybiony.

Odnosząc się natomiast do zarzutu niedoręczenia decyzji właścicielowi nieruchomości, to podnieść należy, że zarzut ten nie stanowi przesłanki nieważnościowej orzeczenia, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz pozostałych przesłanek z art. 156 kpa. Jest to przesłanka, która mogłaby być ewentualnie rozpoznawana w postępowaniu wznowiniowym, a więc w innym postępowaniu, niż niniejsze. Ma rację organ nadzoru, że niedoręczenie decyzji właścicielowi nieruchomości nie jest równoznaczne z brakiem wejścia decyzji do obrotu prawnego. Decyzja Urzędu Wojewódzkiego [...] była stosowana i wykonywana przez organy państwowe.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 151 ppsa.