Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 1701/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 § 2 pkt 2, art. 184, art. 197 § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. sp. z o.o. z siedzibą w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 1644/14 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 12 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku od gier za listopad 2010 r. postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 15 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1644/14, odmówił przyznania prawa pomocy M. sp. z o.o. z siedzibą w L. – nazywanej dalej "Spółką".

Z uzasadnienia postanowienia sądu pierwszej instancji wynika, że Spółka we wniosku o udzielenia prawa pomocy wykazała na koniec 2013 r. stratę w wysokości 15.087,23 zł. Uwzględniając lata ubiegłe, łączna strata Spółki wynosiła 1.418.230,75 zł. Wysokość jej kapitału zakładowego wynosiła 1.410.000 zł, niemniej jednak, biorąc pod uwagę wysokość straty, miał on wartość ujemną i wynosił – 107.066,75 zł. Wartość środków trwałych Spółki wynosiła 99.871,74 zł, przy czym w większości były to nieczynne automaty do gry. Na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, na rachunku bankowym Spółka posiadała 1.283,01 zł.

Zdaniem sądu pierwszej instancji, sytuacja majątkowa i finansowa Spółki nie dawała podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.". Wykazanie straty wskazuje bowiem na brak dochodu do opodatkowania, a nie brak środków finansowych. Oceniając możliwości płatnicze osoby prawnej należy mieć na uwadze wysokość osiąganego przez nią przychodu, rozmiar prowadzonej działalności gospodarczej, jak również wartość majątku trwałego i wysokość kapitału zakładowego. Jakkolwiek na rachunku bankowym Spółki znajdowała się niewielka kwota, posiadała ona znaczne aktywa trwałe (408.413,24 zł). Oprócz automatów do gry Spółka posiadała także środki trwałe w postaci budynków i lokali (87.669,32 zł), środki trwałe w budowie (63.808,25 zł) oraz inne środki trwałe (12.202,42 zł). Ponadto znaczna część kosztów uzyskania przychodów miała charakter niepieniężny i wynikała z odpisów amortyzacyjnych w kwocie 93.257,80 zł. Nie bez znaczenia było również, że Spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Mając na uwadze, wysokość osiągniętego w 2013 r. przychodu (271.698,73 zł) oraz wartość środków trwałych, w ocenie sądu pierwszej instancji, Spółka powinna dysponować środkami pozwalającymi na uiszczenie wpisu, który w niniejszej sprawie oraz w pozostałych sprawach wynosi łącznie 16.528 zł. Spółka powinna mieć świadomość i liczyć się z konicznością ponoszenia kosztów postępowania sądowego. Tym bardziej, że osoba prawna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe oraz dochody. Zdaniem sądu pierwszej instancji, skoro Spółka nie wykorzystała wszystkich możliwości w celu zebrania środków na pokrycie kosztów sądowych, nie może oczekiwać, że państwo udzieli jej bezzwrotnej pomocy finansowej i pokryje koszty prowadzenia postępowania sądowego.

W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Spółki podniósł zarzut naruszenia art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że Spółka nie wykazała w dostateczny sposób, iż nie posiada wystarczających środków na poniesienie kosztów postępowania. Autor zażalenia argumentował, że Spółka nie ma możliwości poniesienia kosztów postępowania, ponieważ w 2013 r. poniosła stratę w wysokości 15.087,23 zł, a wartość jej kapitału zakładowego w rzeczywistości jest ujemna i wynosi – 107.066,75 zł. Spółka musiała bowiem przeznaczyć przychód na pokrycie straty. Z uwagi na zajęcie automatów do gier – głównego składnika środków trwałych – Spółka faktycznie nie ma możliwości prowadzenia działalności gospodarczej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie prawnej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wskazany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a., a instytucja prawa pomocy ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych sytuacjach. W przypadku osób prawnych, wówczas gdy nie są wstanie uiścić pełnych kosztów sądowych. Stosując prawo pomocy nie można bowiem chronić, czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, a także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08 oraz dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy w pełni zaakceptować rozstrzygnięcie wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Z załączników do wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika bowiem, że Spółka uzyskała w 2013 r. przychód w wysokości 271.698,73 zł. W sytuacji, uwzględniając wartości jej majątku trwałego, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie zwraca się uwagę na fakt, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r. I OZ 208/08). Spółka w istocie nie wykazała, że boryka się z groźbą niewypłacalności – przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody oraz ponoszone także jej wysokie koszty. Nadwyżka kosztów nad przychodami nie oznacza, że Spółka nie posiada żadnych środków finansowych umożliwiających uiszczenie opłat sądowych. Wykazanie starty za ubiegły rok podatkowy nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. W niniejszej sprawie poza powoływaniem się na stratę Spółka nie przedłożyła żadnych dowodów na ryzyko utraty płynności finansowej, a jej twierdzenia o trudnej sytuacji finansowej wydają się gołosłowne. Skoro Spółka osiąga przychód, jest kwestią wyboru, czy przeznaczy uzyskane środki na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy na pokrycie kosztów sądowych. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że nakładom na działalność gospodarczą nie można przypisać pierwszeństwa przez kosztami sądowymi.

Trudno przyjąć, że Spółka, która na przestrzeni jednego roku uzyskała przychody w wysokości 271.698,73 zł, posiada nieruchomości o wartości 87.669,32 zł, środki trwałe w budowie o wartości 63.808,25 zł oraz posiadała na koniec 2013 r. aktywa obrotowe w wysokości 25.144,94 zł, nie jest w stanie zebrać kwoty kilkunastu tysięcy złotych (wysokość wpisów we wszystkich sprawach w zawisłych przed sądami administracyjnymi) na pokrycie wpisów sądowych w innych sprawach sądowoadministracyjnych, a także innych kosztów, które ewentualnie w tym postępowaniu mogą wystąpić. Jeżeli natomiast kondycja Spółki byłaby na tyle zła, że zagrożone byłoby jej istnienie, zarząd powinien był przedsięwziąć kroki zmierzające do zmiany tej sytuacji, np. podjąć decyzję o dopłatach na pokrycie strat lub uzupełnienie kapitału zakładowego. Zgodzić się zatem należy z sądem pierwszej instancji, że Spółka nie wykorzystała wszystkich możliwości w celu zebrania środków na pokrycie kosztów sądowych. W tej sytuacji prawidłowo sąd pierwszej instancji przyjął, że w sprawie nie zaszły przesłanki przemawiające za obciążeniem Skarbu Państwa kosztami prowadzonego przez Spółkę postępowania sądowoadministracyjnego.

Z przytoczonych wyżej względów, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 przywołanej ustawy.