Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2141/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 maja 2022 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...] maja 2021 r. przyznającą zasiłek celowy w maju 2021 r. na zakup żywności w ramach programu rządowego "Posiłek w szkole i w domu" w kwocie [...] zł.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2021 r. D. B. zwrócił się o przyznanie pomocy na zakup żywności, leki oraz zaległe i bieżące opłaty. Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2021 r., Prezydent Miasta [...] przyznał wnioskodawcy zasiłek celowy na maj 2021 r. w kwocie [...] zł, z przeznaczeniem na zakup żywności, w ramach programu rządowego "Posiłek w szkole i w domu".

D. B. złożył odwołanie od powyższej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując sprawę wskazało, że materialnoprawną podstawę decyzji przyznających świadczenia z pomocy społecznej, w tym świadczenia celowe, jakimi są świadczenia pieniężne na zakup posiłku lub żywności stanowią przepisy wyżej powołanej ustawy, która stanowi w art. 2 ust. 1, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s). Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 u.p.s.). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.).

Z wyżej wymienionych przepisów wynika, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Organy administracji przy wydawaniu decyzji w zakresie pomocy społecznej muszą mieć na względzie ograniczenia finansowe. Organy pomocy społecznej działają bowiem w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele pomocy społecznej.

Jak wynika z akt sprawy, skarżący nie uzyskuje żadnego dochodu, zatem oczywistym jest, iż spełnia przesłanki do otrzymania wsparcia w ramach opieki społecznej. Pomoc na zakup żywności została przyznana skarżącemu z Programu "Posiłek w szkole i w domu", stanowiącego załącznik do uchwały nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu na lata 2019-2023" (publ. M.P. z 2018 r, poz. 1007).

Celem Programu jest zapewnienie posiłku dzieciom, uczniom i młodzieży oraz objęcie pomocą osób dorosłych, zwłaszcza osób starszych, chorych lub niepełnosprawnych i samotnych. Zgodnie z Modułem III.2.1.załącznika, ze środków przekazywanych w ramach Programu gminy udzielają wsparcia w postaci posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 ww. ustawy, osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w szczególności osobom starszym, chorym i niepełnosprawnym.

W niniejszej sprawie skarżący nie zajął stanowiska wobec wysokości przyznanej pomocy, skupiając się na przesłankach natury formalnej. W związku z tym, Kolegium uznało, że wysokość przyznanej pomocy odpowiada możliwościom ośrodka pomocy społecznej i w tym zakresie podzieliło stanowisko organu I instancji.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów, zawartych w odwołaniu, Kolegium zauważyło, że do zwalczania nieterminowości w rozpatrzeniu złożonego wniosku strona dysponuje instytucją ponaglenia, którą zresztą już wcześniej wykorzystywała w innych postępowaniach. Zarzuty wobec pracowników ośrodka pomocy społecznej, jak i jego Dyrektora nie są rozpatrywane w trakcie postępowania odwoławczego.

Z kolei co do kwestii popełnienia przestępstwa przez pracowników OPS i złożonego zawiadomienia do prokuratury, w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów, z których wynikałoby, że osoby te zostały skazane za działania, o których mowa w przedmiotowym odwołaniu. Kolegium podkreśliło również, że postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r. Prezydent Miasta [...] odmówił wyłączenia J. S., Dyrektora OPS w [...], z udziału w postępowaniu dotyczącym wniosku D. B. w sprawie udzielenia świadczeń z pomocy społecznej. Oznacza to, że w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia, Dyrektor OPS w [...] był uprawniony do podpisania ww. decyzji.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł D. B. zarzucając, że OPS - nie wskazała rzetelnie i bezstronnie w swojej decyzji administracyjnej na wszystkie fakty i okoliczności mające związek ze sprawą. Ponadto doszło do naruszenia ustawowych terminów załatwienia sprawy. Doszło również zdaniem skarżącego do możliwości popełnienia przez pracowników OPS a przede wszystkim przez jego Dyrektora przestępstwa urzędniczego, co stanowi podstawę do ich wyłączenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Stosownie do art. 39 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2).

Nawet spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznie obowiązku przyznania osobie zainteresowanej żądanego świadczenia, ponieważ musi się ono mieścić w ramach możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Oznacza to, że organ może, ale nie musi przyznać świadczenie, a przyznanie świadczenia jest uzależnione od środków finansowych, jakimi dysponuje ośrodek na pomoc społeczną.

Decyzja administracyjna w sprawie zasiłku celowego jest wydawana w granicach tzw. uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne obejmuje nie tylko ocenę warunków uzasadniających przyznanie wnioskowanej pomocy, ale także przesłanki określające jej wysokość, to znaczy ilość środków przeznaczonych na pomoc społeczną, ilość osób i rodzin ubiegających się o tę pomoc oraz hierarchię potrzeb, na które środki te mają być przeznaczone.

W niniejszej sprawie organ wydał decyzję po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, zgodnie z wymogami określonymi w art. 7 oraz art. 77 §1 k.p.a., czyli po zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, a następnie dokonaniu wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych i prawnych konkretnej sprawy. Rozpatrując wniosek skarżącego o przyznanie zasiłku celowego organy prawidłowo wzięły pod uwagę zarówno cele pomocy społecznej określone w ustawie, jak i możliwości finansowe w zakresie udzielenia pomocy. Uwzględniono sytuację strony ubiegającej się o świadczenie, jak i zakres dotychczas udzielonej ze środków publicznych pomocy. Należy przy tym wskazać, że wniosek strony został uwzględniony, chociaż w kwocie niższej niż oczekiwana, gdyż organ nie posiada środków finansowych w takiej wysokości, która umożliwiałaby zaspokojenie wszystkich, nawet szczególnie uzasadnionych potrzeb.

W ocenie Sądu, sytuacja życiowa skarżącego jest niewątpliwie trudna. Organ orzekając w przedmiocie przyznania pomocy społecznej każdorazowo powinien jednak uwzględniać fakt, że nawet mając do czynienia z obiektywnie istotnymi życiowo potrzebami musi mieć na uwadze, że ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje mają trafić do jak największej liczby osób potrzebujących. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna była trudna.

W związku z tym organ musi uwzględniać wysokość już przyznanych świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba podopiecznych, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej.

Skarżący jest od wielu lat objęty różnymi formami pomocy społecznej, co wynika z akt administracyjnych.

W sprawach z zakresu pomocy społecznej rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej - kryteria ustawowe z art. 2 - 4 ustawy o pomocy społecznej. W ramach takiej kontroli nie mieści się badanie samego uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1457/08). Byłoby to bowiem przyjęcie przez sąd administracyjny roli kolejnego organu rozstrzygającego sprawę.

Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy wskazując, w jakiej sytuacji, życiowej znajduje się skarżący, podając jaką pomocą jest objęty i na jakie cele, wyjaśniając, z jakich przyczyn nie mógł być w całości uwzględniony wniosek skarżącego. Organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego będących podstawą orzekania ani przepisów postępowania.

Subiektywne przekonanie skarżącego o nieprawidłowościach, których miał się dopuszczać Dyrektor OPS nie znajduje oparcia w materiale dowodowym. Postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r. Prezydent Miasta [...] odmówił bowiem wyłączenia J. S., Dyrektora OPS w [...], z udziału w postępowaniu dotyczącym wniosku D. B. w sprawie udzielenia świadczeń z pomocy społecznej. Oznacza to, jak zasadnie podniósł organ II instancji, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji, Dyrektor OPS w [...] był uprawniony do podpisania ww. decyzji.

Konkludując należy stwierdzić, że wobec prawidłowo ustalonego przez organy stanu faktycznego i prawnego oraz motywów wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie doszło do naruszenia granic uznania administracyjnego i przepisów prawa, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.