Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 509/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 14 ust. 1 pkt 5 i ust. 2, art. 273 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
article: art. 58 par. 1 i par. 2, art. 59 par. 1 i par. 2, art. 134
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 119 pkt 3, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c), art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2018 poz 265
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości  z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

SENTENCJA

Dnia 2 września 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski Asesor WSA Anna Dębowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 września 2021 roku sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej w C. na postanowienie Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia reklamacji dotyczącej informacji kwartalnej ustalającej wysokość opłaty zmiennej za usługi wodne za czwarty kwartał 2020 roku 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz skarżącego A Spółki Akcyjnej w C. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. B.A.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] r., nr [...], Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) – dalej jako: "k.p.a." – w związku z art. 14 ust. 2 oraz art. 273 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 310 ze zm.) – dalej jako: "Prawo wodne" – stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Okręgu [...] Spółka Akcyjna w C. reklamacji, dotyczącej informacji kwartalnej ustalającej wysokość opłaty zmiennej za usługi wodne Nr [...] S., [...] kwartał/2020 z 18 lutego 2021 r.

Organ wyjaśnił, że 18 lutego 2021 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w S. (dalej jako: "PGW WP Zarząd Zlewni w S.") na podstawie przepisu art. 272 ust. 1 Prawa wodnego ustaliło, w formie informacji kwartalnej Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji Okręgu [...] Spółka Akcyjna w C. (dalej jako: "PWiK Okręgu [...] S.A." lub "Przedsiębiorstwo") za okres 1 października 2020 r. - 31 grudnia 2020 r. opłatę zmienną w wysokości 96571,00 PLN, za pobór wód podziemnych z ujęcia wód podziemnych zlokalizowanego na działce nr ewid. 16/7, obręb [...], gm. M. C. w ramach prowadzonego odwodnienia obiektu budowlanego tj. A. Jednocześnie PGW WP Zarząd Zlewni w S. w informacji tej wskazało, że opłatę należy uiścić na rachunek Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w terminie 14 dni od dnia doręczenia informacji.

Powołana informacja została doręczona adresatowi 26 lutego 2021 r.

Dalej organ wskazał, że 25 marca 2021 r. (data wpływu do organu) PWiK Okręgu [...] S.A. (pismem z 23 marca 2021 r.) złożyło reklamację, w której nie zgodziło się z wysokością opłaty ustalonej w informacji Nr [...] S., [...] kwartał/2020 z 18 lutego 2021 r.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 273 ust. 1 Prawa wodnego jeżeli podmiot nie zgadza się z wysokością opłaty zmiennej może złożyć reklamację w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia doręczenia pisma (art. 273 ust. 2 Prawa wodnego), o czym Przedsiębiorstwo zostało poinformowane w pouczeniu zawartym w informacji Nr [...] S., [...] kwartał/2020 z 18 lutego 2021 r. Przedsiębiorstwo nie skorzystało z prawa wynikającego z powyższego unormowania prawnego, a zatem stronę wiąże opłata ustalona w informacji.

Reklamacja została złożona przez Przedsiębiorstwo 23 marca 2021 r. (data stempla pocztowego), a zatem po upływie 14 dni od dnia doręczenia informacji stronie, który upłynął 12 marca 2021 r.

Następnie organ wyjaśnił, że przepis art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), na który powołuje się podmiot w złożonej reklamacji przewiduje, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę terminów określonych w tym przepisie, organ zobowiązany jest zawiadomić stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powyższa regulacja stanowi odstępstwo od art. 58 § 2 k.p.a., zgodnie, z którym prośbę o przywrócenie terminu należy złożyć w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

W ocenie organu przytoczony wyżej przepis, wydłuża jedynie czas na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, a pozostałe merytoryczne przesłanki co do oceny tego, czy wniosek faktycznie zasługuje na uwzględnienie, pozostają bez zmiany, tj. podmiot ma obowiązek uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, lecz wskutek przeszkody, której nie mógł usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu dotyczy sytuacji wyjątkowych i nagłych, a przedłużająca się epidemia charakteru nagłego już nie ma. To na podmiocie ciążył obowiązek takiego zorganizowania pracy by możliwe było terminowe złożenie reklamacji (np. wyznaczenie osoby zastępującej wykonującej pracę w siedzibie, która zajmie się tą sprawą). Ponadto strona nie przedłożyła żadnych dowodów potwierdzających, że występujące okoliczności w postaci epidemii miały bezpośredni wpływ na niedochowanie terminu. Dlatego brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku podmiotu o przywrócenie terminu.

Zdaniem organu skoro reklamacja od informacji o wysokości opłaty jest środkiem zaskarżania, to wniesienie jej z uchybieniem terminu winno skutkować wydaniem przez organ postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. w związku z art. 14 ust. 2 ustawy Prawo wodne.

Na ostateczne postanowienie Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył pełnomocnik PWiK Okręgu [...] S.A., zarzucając:

1) naruszenie przepisów postępowania a to art. 58 § 1 w zw. z art. 132 k.p.a. poprzez nieuzasadnioną odmowę przywrócenia terminu do wniesienia reklamacji i stwierdzenie jego uchybienia;

2) naruszenie przepisów postępowania a to art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych z dnia 2 marca 2020 r. (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) poprzez niepowiadomienie strony o uchybieniu terminu do wniesienia reklamacji.

Mając powyższe zarzuty na uwadze pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, a ponadto o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego przedstawił argumenty uzasadniające, w jego ocenie, zasadność wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia reklamacji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i w związku z tym wniósł o oddalenie skargi.

Nadto organ odniósł się także do zarzutów skarżącego w zakresie podstaw do przywrócenia terminu do złożenia reklamacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a." - Sąd uznał, że skarga jest zasadna, chociaż z innych przyczyn, niż w niej podniesionych.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem oceny Sądu jest postanowienie Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z [...] r. stwierdzające uchybienie terminu do złożenia przez Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Okręgu [...] Spółka Akcyjna w C. reklamacji, dotyczącej informacji kwartalnej ustalającej wysokość opłaty zmiennej za usługi wodne Nr [...] S., [...] kwartał/2020 z 18 lutego 2021 r. W rozpoznawanej sprawie Sąd, dokonując w tak zakreślonych granicach kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że stosownie do art. 273 ust. 1 Prawa wodnego podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne, któremu przekazano informację, o której mowa w art. 271 ust. 1 oraz w art. 272 ust. 17 albo 22, może złożyć reklamację, jeżeli nie zgadza się z wysokością opłaty. Z kolei w myśl ust. 2 powołanego artykułu reklamację składa się odpowiednio do Wód Polskich albo właściwego wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia otrzymania odpowiednio informacji, o której mowa w art. 271 ust. 1 oraz w art. 272 ust. 17 albo 22.

Do postępowania przed dyrektorem zarządu zlewni Wód Polskich stosuje się przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (art. 14 ust. 2 w zw. z ust. 1 pkt 5 Prawa wodnego). Natomiast w myśl art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

W niniejszej sprawie informacja kwartalna ustalająca PWiK Okręgu [...] S.A. za okres 1 października 2020 r. - 31 grudnia 2020 r. opłatę zmienną za pobór wód podziemnych z ujęcia wód podziemnych zlokalizowanego na działce nr ewid. 16/7, obręb [...], gm. M. C. w ramach prowadzonego odwodnienia obiektu budowlanego tj. A została doręczona adresatowi 26 lutego 2021 r. Skarżący złożył natomiast reklamację na powyższą informację kwartalną 23 marca 2021 r. (data nadania reklamacji). Oznacza to, że reklamacja została złożona po upływie czternastodniowego terminu, o którym mowa w art. 273 ust. 2 Prawa wodnego.

Powyższe okoliczności są bezsporne i nie są kwestionowane przez żadną ze stron.

Należy jednak zauważyć, że w treści reklamacji skarżący zwrócił się z prośbą o przywrócenie terminu do złożenia reklamacji. To oznacza, że w pierwszej kolejności organ powinien był rozpatrzeć wniosek o przywrócenie terminu, a dopiero w następnej kolejności orzekać o stwierdzeniu uchybienia terminu.

W orzecznictwie podkreśla się, że wniesienie odwołania po terminie może spowodować dwojakiego rodzaju skutki procesowe. Jeżeli wnoszący odwołanie nie zwrócił się równocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (art. 58 § 2 k.p.a.), organ odwoławczy jest wówczas obowiązany wydać postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W takiej sytuacji organ ustala jedynie, że zaskarżony akt administracyjny wszedł do obrotu prawnego, ale środek zaskarżenia został złożony po terminie. Organ nie bada w tym wypadku przyczyn niezachowania terminu przez stronę, a jedynie stwierdza wystąpienie określonych okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie środka zaskarżenia.

Jeżeli jednak strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia środka odwoławczego wówczas organ drugiej instancji musi najpierw wydać postanowienie w sprawie przywrócenia terminu (przy czym na postanowienie organu odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia nie służy zażalenie – art. 59 § 2 k.p.a.). To w tym postępowaniu organ bada, czy ziściły się przesłanki, o których mowa w art. 58 § 1 i § 2 k.p.a.

Zatem dopiero, gdy zapadnie ostateczne postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, organ może postanowić o uznaniu odwołania za wniesione z naruszeniem obowiązującego terminu. Pamiętać bowiem należy, że uregulowania zawarte w art. 58 i art. 59 § 2 k.p.a. dotyczące przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia oraz w art. 134 k.p.a. dotyczące stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia, mimo że pozostają ze sobą w ścisłym związku, to jednak odnoszą się do różnych zagadnień procesowych. Inna jest również podstawa prawna tych rozstrzygnięć.

Innymi słowy wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu, o którym mowa w art. 134 k.p.a. odnosi się do sytuacji, gdy strona składa odwołanie po terminie, ale nie domaga się przywrócenia terminu do dokonania tej czynności. Wówczas badanie terminowości odwołania następuje przy zastosowaniu trybu określonego w art. 134 k.p.a. Wadliwym jest natomiast wydanie postanowienia organu o stwierdzeniu uchybienia do wniesienia odwołania, kiedy strona wnosi o przywrócenie uchybionego terminu. Organ zobligowany jest bowiem rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, a wydane w tej sprawie postanowienie jest postanowieniem ostatecznym.

Jeżeli strona wnosi odwołanie po terminie i składa wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, to badanie okoliczności związanych z terminowością odwołania, a także związanych z uchybieniem terminu i zasadnością jego przywrócenia następuje wyłącznie w ramach trybu określonego w art. 58 § 1 i 59 § 2 k.p.a. Zatem w uzasadnieniu postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia organ nie może dokonywać oceny czy strona uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy.

Tymczasem w niniejszej sprawie organ orzekł o stwierdzeniu uchybienia terminu do złożenia reklamacji bez uprzedniego rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie tego terminu, a nadto w uzasadnieniu tego postanowienia stwierdził, że brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. To oznacza, organ uchybił przepisom prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Pełnomocnik skarżącego w ogóle nie zwrócił uwagi na to, że zaskarżone postanowienie jest przedwczesne z uwagi na brak formalnego rozstrzygnięcia jego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia reklamacji, podnosząc w skardze argumenty wskazujące na uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.

Natomiast organ w odpowiedzi na skargę zaprezentował szerokie wywody na temat okoliczności uzasadniających odmowę przywrócenia terminu bez jakiejkolwiek refleksji, że zaskarżone postanowienie nie zostało wydane w oparciu o przepisy art. 58 § 1 i § 2 oraz art. 59 § 1 i § 2 k.p.a., lecz o art. 134 k.p.a.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia ministra sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. 2018 r., poz. 265). Na koszty te złożyły się: kwota wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł, koszty wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru będącego radcą prawnym w wysokości 480 zł oraz kwota opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni zawartą powyżej ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania i w pierwszej kolejności rozpatrzy wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia reklamacji na ustaloną w formie informacji kwartalnej wysokość opłaty zmiennej za usługi wodne.