Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 660/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Elżbieta Kremer (spr.) Protokolant Monika Musiał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2006 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 25 kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie przyznania renty strukturalnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącej M.K. kwotę 230,- ( dwieście trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] decyzją nr [...] z dnia 25 kwietnia 2005 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt, ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego /tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1271/ oraz art. 5a ust 4 ustawy o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 29 grudnia 1993, po rozpatrzeniu odwołania M. K. od decyzji Nr [...]Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...]2005 r. odmawiającej przyznania renty strukturalnej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Wydane decyzje poprzedzone zostały następującymi ustaleniami faktycznymi:

M. K. w dniu [...] 2004 r. złożyła wniosek o przyznanie renty strukturalnej w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]. Decyzją z dnia [...] 2005 r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] odmówił przyznania renty strukturalnej, W uzasadnieniu decyzji powołano się na zapis § 20 ust.3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich /Dz.U. Nr 114, poz.1191/ zgodnie z którym, jeżeli w wyniku weryfikacji wniosku o przyznanie renty strukturalnej zostanie ustalone, że wnioskodawca nie spełnia warunków określonych w § 4 pkt 1-3,6 i 7 lub §11 albo nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 1 ha, współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem ani właścicielem takiego gospodarstwa nie jest małżonek rolnika, kierownik biura powiatowego agencji w drodze decyzji administracyjnej odmawia przyznania renty strukturalnej. W myśl § 4 rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osoba fizyczną prowadząca na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium RP jeśli spełnia warunki:

-ukończonych 55 lat lecz nie osiągnięcia wieku emerytalnego, nieustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia

społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego lub ubezpieczenia społecznego rolników,

- w okresie co najmniej 10 lat poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną prowadzenie nieprzerwanie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym, w tym czasie podlegając ubezpieczeniu emerytalno - rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników przez okres co najmniej 5 lat,

* podleganie ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w dniu złożenia wniosku,

* przekazanie gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha,

-zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej, -wpisanie do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności,

- nie posiadanie zaległości z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników.

W uzasadnieniu decyzji Organ l instancji podniósł, że odmawia się przyznania renty strukturalnej ze względu na naruszenie przepisów określonych w wyżej wymienionym rozporządzeniu. Kwalifikacje przejmujących nie spełniają warunków rozporządzenia, wnioskodawca nie prowadził nieprzerwanie działalności rolniczej przez ostatnie 10 lat.

W odwołaniu od decyzji M. K. podniosła, że decyzja odmawiająca jej przyznania renty strukturalnej została wydana na skutek nieporozumienia. Przy składaniu wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych podała jako wnioskodawcę swego syna J. K, gdyż tylko on posiadał konto bankowe. Wniosek został złożony na syna J. chociaż nie jest i nigdy nie był właścicielem wskazanego we wniosku gospodarstwa rolnego.

Decyzją nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] 2005 r po rozpatrzeniu odwołania M.K. utrzymał w mocy decyzję organu l instancji.

W uzasadnieniu decyzji podtrzymano argumentacje organu l instancji, a nadto dodatkowo wyjaśniono, że z dokumentów dołączonych do sprawy o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004 złożonych przez J. K. wynika, iż jest on posiadaczem gruntów rolnych skoro takie płatności otrzymał. Z art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych /Dz. U. nr 6, poz. 40/ wynika, że osobie fizycznej, prawnej lub jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego (..) przysługują płatności na będące w ich posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów środowiska, a warunkiem uzyskania jest posiadanie przez producenta działek rolnych o łącznej powierzchni nie przekraczającej 1 ha.

Pozytywne rozpatrzenie wniosku złożonego przez J. K. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 powoduje, że nie może być traktowany jako następcą w związku z złożeniem przez M.K. wniosku o przyznanie renty strukturalnej.

Skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 25 kwietnia 2005 r nr [...] złożyła M. K. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, w szczególności zaniechania przesłuchania skarżącej i J. K. na okoliczność posiadania gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,43 ha położonego w [...], co spowodowało błąd w ustaleniach faktycznych, stanowiących podstawę wydanej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji. Powołując się na przepis § 2 ust 3 definiujący pojęcie następcy jako "osoby rozpoczynającej działalność rolniczą po raz pierwszy z dniem przejęcia gospodarstwa rolnego od producenta rolnego ubiegającego się o rentę strukturalną, która nie ukończyła 40 lat w dniu złożenia wniosku o rentę", stwierdził brak uprawnień po stronie J.K. do uzyskania statusu następcy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa kontrola, zgodnie z art.1§2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz.1269/ sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd sprawując tę kontrolę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przedmiotowej sprawie granice te wyznacza postępowanie o udzielanie pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

Skarga w przedmiotowej sprawie jest zasadna.

Zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzającą ją decyzja organu l instancji wydane zostały bez uprzedniego dokładnego wyjaśnienia i ustalenia stanu faktycznego w sprawie, albowiem organ administracyjny nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. Tym samym zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisu art.7, przepisu art.77 kpa. Naruszony również został, szczególnie przez organ l instancji, art. 107 § 3 kpa, czyli przepis wskazujący jakie elementy winno zawierać uzasadnienie decyzji administracyjnej.

Jak wynika z akt administracyjnych M. K. w dniu [...] 2004r. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] wniosek o przyznanie renty strukturalnej. Do wniosku dołączone zostały między innymi takie dokumenty jak: zaświadczenie ARiMR z dnia [...] 2004r. o wpisie do ewidencji producentów rolnych M.K. zam. [...] ul. [...] , [...] numer identyfikacyjny: [...] / wniosek o wpis do ewidencji producentów podpisała M. K./, zaświadczenie nr [...] z dnia [...] 2004r. o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników i opłacaniu składki przez M. K., zaświadczenie nr [...] z dnia [...] 2004r. stwierdzające, iż J. K. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników jako domownik i opłaca składki od [...] 1993r. do nadal.

Nadto w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie ARiMR z dnia [...] 2004r. o wpisie do ewidencji producentów rolnych J. K. zam. [...] ul. [...], [...] numer identyfikacyjny [...],wniosek o wpis do ewidencji producentów podpisał J. K, a zgodę o wpis J. K. do ewidencji producentów podpisali M. K. S.K./. W aktach sprawy znajduje się również wniosek z dnia [...] 2004r. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania złożony przez J. K.

Fakt złożenia przez J. K. powyższego wniosku organ II instancji ocenił jako prowadzenie działalności rolniczej przez J. K. / stanowiska organu l instancji nie można ustalić z uwagi na braki w uzasadnieniu/, a w konsekwencji nie spełnienie przesłanki wymaganej do uzyskania statusu następcy. Zgodnie z § 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. /powołanego wcześniej/ następcą może być tylko osoba fizyczna rozpoczynającą działalność po raz pierwszy z dniem przejęcia gospodarstwa rolnego od producenta ubiegającego się o rentę strukturalną.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że zgodnie z art.2 ust.2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych z dnia 18 grudnia 2003r. /Dz.U. z 2004r. Nr 6, poz.40/ jednym z warunków uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, a to kłóci się z zapisem § 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych.

Zdaniem Sądu pierwsze zagadnienie wymagające wyjaśnienia dotyczy osoby wpisanej do ewidencji producentów, albowiem z znajdujących się w aktach zaświadczeń wynika, że wpisany jest J.K. i M. K. Zgodnie z art.12 ust.4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności /Dz.U. z 2004r. Nr 10, poz.76 z późn.zm./ w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. Zgodnie z art.12 ust.6 pisemną zgodę należy dołączyć do wniosku o wpis do ewidencji producentów.

Jak wynika z wniosku o wpis do ewidencji producentów złożonego przez J. K. w dniu [...] 2004r., zgodę na jego wpis wyrazili rodzice M. K. i S.K., legitymujący się tytułem prawnym do gospodarstwa rolnego. Natomiast w złożonym przez M. K. w dniu [...] 2004r. wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych / z skreśleń na wniosku wynika, iż cel zgłoszenia z zmiany danych został zmieniony na nadanie numeru identyfikacyjnego/ żadna z osób nie wyrażała zgody. Z akt nie wynika, czy wniosek złożony przez M. K. dotyczył wyłącznie nieruchomości będących przedmiotem jej własności i będących w wyłącznym jej posiadaniu. Natomiast z akt administracyjnych można stwierdzić, że szereg działek ewidencyjnych wymienionych we wniosku M. K. o przyznanie renty strukturalnej pokrywa się z działkami ewidencyjnymi wymienionymi we wniosku J. K. o przyznanie płatności bezpośrednich.

Tym samym w oparciu o powyższy materiał znajdujący się w aktach administracyjnych, pojawiają się uzasadnione wątpliwości co do osoby /osób/ wpisanych do ewidencji producentów oraz ewidencji gospodarstw rolnych.

W rozpoznawanej sprawie zarysował się również spór prawny na tle interpretacji obowiązującego stanu prawnego. Istota sporu, który powstał pomiędzy skarżącą, a organami sprowadza się do wykładni przepisów rozporządzenia RM z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, a konkretnie § 2 ust. 3, które to przepisy regulują pojęcie następcy, któremu właściciel gospodarstwa może przekazać gospodarstwo rolne w celu uzyskania renty strukturalnej.

Z uwagi, iż zagadnienia dotyczące rent strukturalnych stanowią problematykę nową, o nieukształtowanym jeszcze orzecznictwie, stąd też pojawiają spory i wątpliwości.

Następcą o którym mowa w § 6 ust 1 pkt 2 lit a rozporządzenia z 30 kwietnia 2004 r. jest zgodnie z definicja zawartą w § 2 pkt 3 tego rozporządzenia osoba fizyczna, rozpoczynająca działalność rolniczą po raz pierwszy z dniem przejęcia gospodarstwa rolnego od producenta rolnego ubiegającego się o rentę strukturalną, która nie ukończyła lat 40 na dzień złożenia wniosku. Zgodnie z § 2 pkt 1 rozporządzenia ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o "działalności rolniczej rozumie się przez to produkcję roślinną i zwierzęcą w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcje warzywniczą, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwo, hodowlę i produkcje materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego fermowego oraz chów i hodowle ryb". Tak określona definicja wskazuje podjęcie działalności w jakich obszarach traktowane jest jako działalność rolnicza.

Natomiast powołane rozporządzenie nie definiuje pojęcia "rozpoczęcie działalności rolniczej po raz pierwszy" nie odsyła w tej materii do żadnych innych aktów prawnych, nie wskazuje zaistnienie jakich okoliczności faktycznych lub prawnych może powodować, że przesłanka ta nie będzie spełniona. Stąd też ustalenie jej treści może być dokonane tylko drogą wykładni.

W przedmiotowej sprawie organy administracyjne przyjęły, że fakt złożenia przez J. K. wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych automatycznie powoduje, że nie może zostać następcą M.K., albowiem rozpoczął działalność rolniczą przed przejęciem gospodarstwa od producenta rolnego tj. M.K. ubiegającej się o rentę strukturalną.

Zdaniem Sądu, obowiązujący stan prawny nie upoważnia do takiego automatycznego i kategorycznego stanowiska.

Zauważyć bowiem należy, że pojęcia producenta rolnego występujące w przepisach dotyczących płatności bezpośrednich i rent strukturalnych nie są tożsame.

W ustawie z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich definicja producenta rolnego zawarta jest w art.2 ust.1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna,

Jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego. Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o określonej powierzchni i wielkości utrzymywanej w dobrej kulturze. Definicja producenta rolnego dla potrzeb płatności bezpośrednich jest bardzo szeroka, tym kryterium decydującym jest samo posiadanie gospodarstwa rolnego. Tak ujęta definicja obejmuje zarówno te osoby fizyczne, które prowadzą gospodarstwa rolne podejmując na własny rachunek i ryzyko działalność rolniczą, jak i te osoby, które są tylko posiadaczami gospodarstw rolnych, a ich działalność zawodowa lub gospodarcza nie pozostaje w związku z posiadanym gospodarstwem i nie ma charakteru działalności rolniczej.

Natomiast instytucja renty strukturalnej adresowana jest do osób, dla których prowadzenie działalności rolniczej jest ich podstawową formą działalności z tytułu której podlegają ubezpieczeniu społecznemu rolników. Dla potrzeb problematyki rent strukturalnych definicja producenta rolnego zawarta jest w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. Zgodnie z tym przepisem "rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osoba fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym ..." A zatem producentem rolnym jest osoba fizyczna prowadząca na własny rachunek działalność rolniczą /czyli prowadząca określone w §2 pkt 1 rodzaje działalności produkcyjnej/.

Dostrzegamy tym samym, że pojęcia producenta rolnego występujące w przepisach dla potrzeb płatności bezpośrednich i przepisach dotyczących rent strukturalnych nie są tożsame.

Dlatego też zdaniem Sądu, nie można utożsamiać tych pojęć, a w konsekwencji nie można automatycznie przyjmować, iż w każdym przypadku złożenie wniosku o przyznanie płatności bezpośredniej, które poprzedzone jest wpisem do ewidencji producentów rolnych oznacza, że taka osoba prowadzi już działalność rolniczą w rozumieniu przepisów dotyczących rent strukturalnych. W niektórych przypadkach trzeba przeprowadzić stosowne postępowanie dowodowe, przy wykorzystaniu wszelkich dowodów, aby w pełni wyjaśnić stan faktyczny danej sprawy. Taka sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie. J. K. został wpisany do ewidencji producentów rolnych, jako współposiadacz gospodarstwa rolnego za zgodą swoich rodziców M. i S. K.. Ta podstawa wpisu do ewidencji producentów, a w konsekwencji złożenie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich przez J. K. nie może automatycznie prowadzić do przyjęcia poglądu, że J. K. rozpoczął samodzielną działalność rolniczą. Skarżąca słusznie podnosi, że organy administracyjne nie wezwały jej i syna J.K. celem wyjaśnienia kto prowadzi działalność rolniczą w przedmiotowym gospodarstwie. Obecna na rozprawie w

Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym skarżąca podała, że gospodarstwo prowadzi wspólnie z mężem, to oni podejmują wszelkie decyzje dotyczące tego gospodarstwa, natomiast syn J. K. nie posiadający innego gospodarstwa zamieszkuje z nimi jako domownik i pomaga im w pracach w gospodarstwie rolnym. Z znajdującego się w aktach zaświadczenia nr [...] z dnia [...] 2004r. wynika, że J. K. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników jako domownik, a niejako rolnik.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności stanu faktycznego, a ich wyjaśnienie może mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. To wyjaśnienie stanu faktycznego jest szczególnie istotne dla ustalenia czy J. K. spełnia przesłankę wymaganą dla uzyskania statusu następcy, tzn. rozpocznie działalność rolniczą po raz pierwszy z dniem przejęcia gospodarstwa rolnego od producenta ubiegającego się o rentę strukturalną czyli M.K..

Jak wskazano wyżej Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podziela poglądu organów administracyjnych, iż fakt wpisu do ewidencji producentów rolnych i złożenie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich wyłącza z mocy prawa w każdym przypadku możliwość uzyskania przez taką osobę statusu następcy, albowiem przepisy o rentach strukturalnych takiej negatywnej przesłanki nie przewidują. A nadto zakres regulacji, cel regulacji, definicje pojęć w tym pojęcie producenta rolnego zawarte w przepisach o płatnościach bezpośrednich i przepisach dotyczących rent strukturalnych nie są tożsame, a wręcz są różne.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz.1270/ uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu l instancji, albowiem stwierdził naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

O kosztach orzeczono zgodnie z art.200 powołanej wyżej ustawy.