Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 611/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2005-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 250 par. 3
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 czerwca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks celny.
article: art. 26
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 623
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński Sędzia WSA Alicja Polańska /spr./ del. Sędzia WSA Jacek Niedzielski Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi B" Spółki z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wypłaty odsetek 1. u c h y l a zaskarżoną decyzję 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu 3. z a s ą d z a od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej kwotę [...]tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Spółka z o. o. "B" z siedzibą w K. w dniu [...], za pośrednictwem "A" s.c. w K., zgłosiła w Oddziale Celnym w K. do odprawy celnej blachę ocynkowaną wg kodu PCN 7210 49 90 0 o normie DIN EN 10142 i gatunku DX51D+Z na podstawie dokumentu SAD o numerze [...]. Po przyjęciu tego zgłoszenia, w wyniku przeprowadzonej na podstawie przepisu art. 70 Kodeksu celnego jego weryfikacji, Naczelnik Urzędu Celnego decyzją, której numer i data odpowiada numerowi i dacie zgłoszenia celnego, uznał ww. zgłoszenie za nieprawidłowe w zakresie pola 47 i wymierzył Spółce "B" opłatę celną dodatkową w kwocie [...] oraz objął przedmiotowy towar procedurą dopuszczenia do obrotu. W uzasadnieniu decyzji Naczelnik Urzędu Celnego wskazał, że na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7.03.2003 r. w sprawie ustanowienia opłaty celnej dodatkowej w związku z nadmiernym przywozem na polski obszar celny niektórych produktów stalowych (Dz. U. Nr 40, poz. 342) blacha stalowa ocynkowana o kodzie PCN 7210 49 90 0, wykonana według normy DIN EN 10142 i gatunku DX51D+Z, objęta jest opłatą celną dodatkową.

Spółka "B" uiściła wymierzoną opłatę, składając jednocześnie od powyższej decyzji odwołanie i wniosła o anulowanie oraz zwrot uiszczonej opłaty celnej dodatkowej. W uzasadnieniu odwołania Spółka podniosła, że według przepisów wskazanego rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej blacha wykonana wg normy DIN EN 10142 z gatunku stali DX51D+Z i pokryta powłoką cynkową zwolniona jest od wymierzonej jej opłaty.

W wyniku rozpoznania odwołania Spółki, decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej uchylił zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego i umorzył postępowania w sprawie.

Uzasadniając swoją decyzję ostateczną Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że towar wyprodukowany z gatunku stali DX51D+Z i według normy DIN EN 10142 spełnia warunek określony w załączniku nr 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7.03.2003 r. w sprawie ustanowienia opłaty celnej dodatkowej w związku z nadmiernym przywozem na polski obszar celny niektórych produktów stalowych, albowiem użyte w rozporządzeniu określenie "DIN" przed nawiasem oznaczenia (DIN-EN 10142) nie ma żadnego znaczenia dla odczytu przedmiotowej normy. Dyrektor Izby Celnej wskazał ponadto, że dopiero wyjaśnienie Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7.10.2003 r. pozwoliło na podjęcie jednoznacznej decyzji, iż opłata celna dodatkowa w przypadku blachy przywożonej przez Spółkę pobrana została niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Wobec tego, Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że - zgodnie z przepisem art. 246 § 2 Kodeksu celnego - należności celne są zwracane, jeżeli w chwili uiszczenia kwota tych należności nie była prawnie należna lub gdy kwota ta została zarejestrowana pomimo zaistnienia wypadków określonych w przepisie art. 229 § 3 Kodeksu celnego.

W związku z takim rozstrzygnięciem spraw w postępowaniu odwoławczym, Spółka "B" pismem z dnia [...] wystąpiła do organu celnego o zwrot uiszczonej opłaty celnej dodatkowej wraz z odsetkami, powołując się przy tym na treść przepisu art. 250 § 3 Kodeksu celnego.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej zarządził zwrot opłat celnych dodatkowych w kwocie [...] oraz odmówił Spółce wypłaty określonych w przepisie art. 250 § 3 Kodeksu celnego odsetek od zwracanej kwoty uznając, iż niewłaściwe ustalenie kwoty należności nie było wynikiem błędu organu celnego, bowiem dopiero szczegółowa analiza treść rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7.03.2003 r. i podjęte w sprawie czynności, wykraczające poza standardowe prowadzenie postępowania celnego, doprowadziły do stwierdzenia, że towar wykonany według normy DIN EN 10142 powinien być również zwolniony z opłaty celnej dodatkowej.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, Spółka wniosła do Dyrektora Izby Celnej odwołanie, w którym zażądała zmiany treści pkt. 2 decyzji poprzez zarządzenie wypłaty odsetek od zwróconej kwoty opłaty celnej dodatkowej wymienionej w pkt. 1 decyzji. Żądanie swoje Spółka uzasadniła tym, że błędne naliczenie opłaty celnej dodatkowej wynikało z niewłaściwej interpretacji przez organ celny przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7.03.2003 r. w sprawie ustanowienia opłaty celnej dodatkowej w związku z nadmiernym przywozem na polski obszar celny niektórych produktów stalowych. Spółka podniosła także, iż wszelkie wątpliwości dotyczące interpretacji sposobu oznaczeń norm wytwarzania blachy stalowej zostały już rozstrzygnięte pismem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej nr DPH/WS/302/03 z dnia 14.03.2003 r., a więc przed importem blachy stalowej na polski obszar celny. Spółka zarzuciła również, że nieprawdziwy jest argument organu celnego, iż dopiero wyjaśnienia Ministerstwa Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7.10.2003 r. rozstrzygnęły ostatecznie wątpliwości interpretacyjne dotyczące przepisów rozporządzenia. Ponadto, Spółka zauważyła że żaden urząd celny w Polsce, poza Urzędem Celnym, nie miał trudności z interpretacją tych przepisów, w związku z czym - zdaniem Spółki - organ celny, wydając decyzję w sprawie zwrotu opłaty celnej dodatkowej, zgodnie z przepisem art. 250 § 3 Kodeksu celnego, powinien Spółce zwrócić kwotę opłaty celnej dodatkowej wraz z należnymi jej odsetkami, bowiem wydanie decyzji przez Naczelnika Urzędu Celnego "było wynikiem ewidentnego błędu".

W następstwie rozpoznania odwołania Spółki, decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w związku z przepisami art. 262 oraz art. 250 § 3 ustawy z dnia 9.01.1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), a także w związku z treścią pkt 14 tytułu 5 zał. IV Traktatu podpisanego w Atenach w dniu 16.04.2003 r. między Królestwem Belgii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Irlandią, Republiką Włoską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Republiką Portugalską, Republiką Finlandii, Królestwem Szwecji, Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej), a Republiką Czeską, Republiką Estońską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Republiką Węgierską, Republiką Malty, Rzeczypospolitą Polską, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką dotyczącym przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej do Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864) oraz przepisem art. 26 ustawy z dnia 19.03.2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne, Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że - zgodnie z przepisem art. 246 § 2 Kodeksu celnego - należności celne są zwracane, jeżeli w chwili uiszczenia kwota tych należności nie była prawnie należna lub gdy kwota została zarejestrowana pomimo zaistnienia wypadków określonych w przepisie art. 229 § 3 tego Kodeksu. Ponadto, zgodnie z przepisem art. 250 § 3 Kodeksu celnego, od zwracanych należności celnych przywozowych lub wywozowych nie płaci się odsetek, chyba że niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego, a dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu. Ponadto, organ odwoławczy wskazał, że - zgodnie z podstawową wykładnią literalną powyższego przepisu - należy uznać, iż wypłata odsetek od zwracanych należności może nastąpić tylko w przypadku błędnego obliczenia należności przez organ celny. Takie stanowisko prezentują m.in. komentatorzy Komentarza do Kodeksu celnego (J. Borkowski, J. Chlebny, J. Chromicki, R. Hauser, H. Wojtachnio - Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2001 r.). W związku z tym, organ odwoławczy stwierdził dalej, że w niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, bowiem w dniu dokonywania odprawy - zgodnie z brzmieniem załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7.03.2003 r. - zwolniony od opłaty dodatkowej był towar zaklasyfikowany do kodu PCN 7210 49 90 0, wykonany wg normy DIN(DIN-EN 10142), natomiast Spółka zgłosiła do odprawy celnej towar wykonany wg normy DIN EN 10142. Organ odwoławczy nie podzielił także zarzutu Spółki, że już pismo Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej nr DPH/WS/302/03/ z dnia 14.03.2003 r. rozstrzygnęło problemy dotyczące interpretacji oznaczeń norm wybranych gatunków stali, odnoszących się do przywozu na polski obszar celny niektórych produktów stalowych. W piśmie tym Ministerstwo wyjaśniło jedynie, w jaki sposób należy interpretować zapis "ex" zawierający oznaczenia DX51-DX56 - stwierdzając, że w ramach normy PN-EN 10142 występują oznaczenia DX51-DX56 wyłącznie wraz z rozwinięciem D lub D+Z, a nie występują oznaczenia tych gatunków stali bez tych rozwinięć. Zapis DX51-DX56 obejmuje wszystkie gatunki stali oznaczone symbolami DX51-DX56, niezależnie od tego, czy w przedstawionych dokumentach gatunek stali dodatkowo oznaczony jest rozwinięciem D, D+Z, czy też takie dodatkowe rozwinięcie nie występuje.

Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika także, iż w związku z wątpliwościami co do sposobu zapisu normy w ww. rozporządzeniu, Dyrektor Izby Celnej pismem z dnia [...] nr [...] wystąpił do Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej o zajęcie stanowiska w tej sprawie. Pismem z dnia 7.10.2003 r. nr DPH/WS/3403/03 Ministerstwo wyjaśniło, że zapis normy "DIN (DIN-EN 10142)" został wprowadzony do załącznika rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7.03.2003 r. w wyniku pomyłki drukarskiej, powstałej w trakcie prac nad przygotowaniem rozporządzenia. Zgodnie z tym pismem organ odwoławczy ustalił, że zapis "DIN (DIN-EN 10142)" powinien być traktowany jako "DIN-EN10142". Zatem, według organu odwoławczego - jak wynika z zestawienia powyższych dat - Naczelnik Urzędu Celnego w Kołobrzegu w dacie wystawiania decyzji nie mógł znać stanowiska Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie nieprawidłowego oznaczenia normy w rozporządzeniu. Organ odwoławczy podkreślił także, że stosując się rygorystycznie do zasady legalizmu wynikającej z przepisu art.120 Ordynacji podatkowej, mógłby uznać, iż skoro z treści aktu prawnego (ww. rozporządzenia) oficjalnie podpisanego i opublikowanego w Dzienniku Ustaw wynika, że tak właśnie winna być opisana norma, to do czasu zmiany rozporządzenia, należy bezwzględnie stosować jego zapisy. Jednakże organ, kierował się w sprawie elementarnymi wymogami słuszności i sprawiedliwości, zwłaszcza, że do konieczności kierowania się tymi zasadami przez administrację celną odwoływał się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5.01.1994 r. o sygn. akt III ARN 50/94.

Dodatkowo, odnosząc się do argumentu Spółki, że inne urzędy celne w Polsce nie miały trudności interpretacyjnych przy stosowaniu omawianego rozporządzenia, organ odwoławczy stwierdził, że każda ze spraw jest rozstrzygana indywidualnie, w zależności od stanu faktycznego, a ponadto, ani w prawie, ani w doktrynie nie jest przyjęte stosowanie wykładni wynikającej z praktyki stosowanej przez inne organy celne. Nie można więc w świetle przedstawionych argumentów uznać, by organ celny wymierzył opłatę celną dodatkową w wyniku swego błędu.

Ponadto, organ odwoławczy wyjaśnił, że chociaż w związku z wejściem Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej z dniem 1.05.2004 r. ustawa z dnia 9.01.1997 r. Kodeks celny przestała obowiązywać, to w przypadku, gdy należności celne, których dotyczy wniosek o zwrot lub umorzenie, odnoszą się do długu celnego, który powstał przed dniem przystąpienia, postępowanie w sprawie zwrotu i umorzenia należności jest przeprowadzane zgodnie z warunkami obowiązującymi w nowym Państwie członkowskim, przez to Państwo i na jego koszt, stosownie do treści przepisu pkt. 14 tytułu 5 załącznika nr IV Traktatu podpisanego w Atenach w dniu 16.04.2003 r. Taką bowiem zasadę, tj. stosowania przepisów obowiązujących przed dniem 1.05.2004 r. w sprawach dotyczących długu celnego zawiera także przepis art. 26 ustawy z dnia 19.03.2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68,poz. 623 ze zm.).

Nie zgadzając się z ostateczną decyzją Dyrektora Izby Celnej Spółka "B" wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na tę decyzję zarzucając jej naruszenie przepisu art. 250 § 3 Kodeksu celnego poprzez błędne przyjęcie, iż niewłaściwe zastosowanie opłaty celnej dodatkowej nie było wynikiem błędu organu celnego, co w konsekwencji skutkowało odmową wypłaty odsetek od zwróconej dodatkowej należności celnej. Podnosząc ten zarzut Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca Spółka wskazała, że każdy przepis prawa wprowadzony do systemu prawnego - bez względu na jego rangę - musi nosić cechę racjonalizmu jego prawodawcy, a organy stosujące te przepisy nie mogą na przepisy patrzeć tylko jako na zbiory liter, czy słów, ale zobowiązane są doszukiwać się celowości zastosowanych unormowań. Skoro zatem, nigdy i nigdzie nie istniała norma DIN (DIN-EN 10142), to nigdy nie istniał towar, który takiej normie by odpowiadał, a zatem - nigdy taki towar nie mógłby być przedmiotem odprawy celnej, a Spółka nie mogła oznaczać towarów nieistniejącą normą.

Ponadto, Spółka uważa że wiedzę o prawidłowym brzmieniu normy organy celne mają obowiązek posiadać z urzędu, a nie - jak to czynił Urząd Celny- domagać się kopii normy od strony postępowania celnego. W związku z powyższym, skoro nigdy nie istniała norma DIN (DIN-EN 10142), to - zdaniem Spółki - należało logicznie dojść do wniosku, że w sprawie musi chodzić wyłącznie o normę DIN-EN 10142. Zdaniem skarżącej Spółki, która odprawiała taki sam towar również w innych urzędach celnych, wszystkie pozostałe urzędy celne w Polsce odprawiając taką samą blachę jak Spółka nie miały wątpliwości, że w przypadku tej blachy chodzi o normę DIN-EN 10142 i w żadnym przypadku odpraw takiej blachy nie zastosowały opłaty celnej dodatkowej, co dowodzi jednoznacznie, że poza Urzędem Celnym i Izbą Celną, zapis rozporządzenia interpretowany był według wykładni systemowej i celowościowej (a nie tylko językowej, choć i według niej można było dojść do logicznej wykładni tej normy) i wśród wszystkich innych organów celnych zapis ten nie budził wątpliwości. Na dowód tego Spółka załączyła do skargi kopię przykładowej dokumentacji odprawy celnej takiego samego towaru dokonanej przed Urzędem Celnym w dniu [...].

Spółka podniosła także, iż w wyniku błędu organu celnego zmuszona była wpłacić na przestrzeni czterech miesięcy, tj. od początku kwietnia 2003 r. do połowy sierpnia 2003 r. z tytułu opłat celnych dodatkowych wymierzonych jej bez podstawy prawnej ogółem kwotę [...]. Zwrot tych opłat miał miejsce dopiero w miesiącach marzec - maj 2004 r., a więc po upływie prawie roku. Łącznie odsetki od wszystkich odpraw celnych, od których zapłacono nienależne opłaty celne dodatkowe, wynoszą [...], która to kwota i tak nie zrekompensuje Spółce braku w obrocie handlowym przez rok czasu kwoty [...]. Z tytułu odprawy celnej objętej zaskarżoną decyzją Spółka wpłaciła opłatę celną dodatkową w kwocie [...]. Uwzględniając datę jej zapłaty oraz datę zwrotu tej należności - na podstawie przepisu art. 250 § 3 i § 5 Kodeksu celnego - należne Skarżącej odsetki stanowią kwotę [...].

Ponadto, Spółka podkreśliła, że biorąc aktywny udział w postępowaniu przed organami celnymi w sposób szczegółowy i przejrzysty wykazywała wielokrotnie, iż nakładanie dodatkowej opłaty celnej dodatkowej jest nieuzasadnione i niezgodne z przepisami prawa. Nie jest więc także zgodne z rzeczywistością stwierdzenie Dyrektora Izby Celnej zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że organy celne, stosując przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7.03.2003 r., kierowały się elementarnymi wymogami słuszności i sprawiedliwości, gdyż w takim wypadku z całą pewnością nigdy nie doszłoby do wydania decyzji wymierzającej Spółce opłatę celną dodatkową, do wymiaru której brak było jakichkolwiek podstaw prawnych. Zdaniem Spółki, nienależne pobranie opłaty celnej dodatkowej było więc wynikiem błędu organu celnego, którego przy odpowiedniej i logicznej interpretacji przepisów prawa z całą pewnością można było uniknąć.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu.

Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 250 § 3 ustawy z dnia ustawy z dnia 9.01.1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), mającym zastosowanie w niniejszej sprawie na podstawie przepisu pkt. 14 tytułu 5 zał. IV Traktatu podpisanego w Atenach w dniu 16.04.2003 r. między Królestwem Belgii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Irlandią, Republiką Włoską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Republiką Portugalską, Republiką Finlandii, Królestwem Szwecji, Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej), a Republiką Czeską, Republiką Estońską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Republiką Węgierską, Republiką Malty, Rzeczypospolitą Polską, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką dotyczącego przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej do Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864) oraz przepisu art. 26 ustawy z dnia 19.03.2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623 ze zm.), "od zwracanych należności celnych przywozowych lub wywozowych nie płaci się odsetek, chyba że niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego, a dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu. W takim wypadku odsetki oblicza się od dnia uiszczenia należności podlegających zwrotowi".

Z niespornych natomiast okoliczności faktycznych sprawy wynika, że pismem z dnia 22.12.2003 r., powołując się m.in. na przepis art. 250 § 3 Kodeksu celnego, Spółka "B" wystąpiła do organu celnego o zwrot opłaty celnej dodatkowej wraz z odsetkami. Po rozpatrzeniu tego wniosku decyzją nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej zarządził zwrot opłaty celnej dodatkowej w kwocie [...], odmawiając równocześnie wypłaty odsetek od zwracanej kwoty. Dokonując zwrotu opłaty, organ celny powołał się na treść przepisu art. 246 § 2 Kodeksu celnego, zgodnie z którym "należności celne są zwracane, jeżeli w chwili uiszczenia kwota tych należności nie była prawnie należna lub gdy kwota ta została zarejestrowana pomimo zaistnienia wypadków określonych w art. 229 § 3".

Decyzja o zwrocie opłaty celnej dodatkowej opierała się na treści ostatecznej decyzji Dyrektora Urzędu Celnego wydanej w postępowaniu odwoławczym, którą organ ten uchylił zaskarżoną przez skarżącą Spółkę decyzję Naczelnika Urzędu Celnego, wymierzającą jej opłatę celną dodatkową i umorzył postępowanie w sprawie. Uzasadniając to rozstrzygnięcie Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że towar wyprodukowany z gatunku stali DX51D+Z oraz wg normy DIN EN 10142 (czyli taki, jaki sprowadziła Spółka) spełnia warunek określony w załączniku nr 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7.03.2003 r. w sprawie ustanowienia opłaty celnej dodatkowej w związku z nadmiernym przywozem na polski obszar celny niektórych produktów stalowych (Dz. U. Nr 40, poz. 342), a więc nie podlega opłacie celnej dodatkowej, albowiem cyt. "sposób określenia normy przez dopisanie "DIN" przed nawiasem nie wpływa na opis normy właściwej "DIN-EN 10142". Skrót DIN oznacza, iż jest to norma ustanowiona przez Deutschland Instytut für Normung. "EN" oznacza normę obowiązującą w Unii Europejskiej, która została w RFN potwierdzona i przyjęta za normę krajową. Stąd dodatkowy zapis "DIN" nie ma żadnego znaczenia dla odczytu przedmiotowej normy".

Jak z powyższego przedstawienia wynika, organ odwoławczy potwierdził słuszność stanowiska skarżącej Spółki, która w zgłoszeniu celnym tak właśnie określiła sprowadzany towar: jako DIN EN 10142. W konsekwencji, stwierdzić należy również, że Dyrektor Izby Celnej, zarządzając decyzją z dnia [...] zwrot opłaty celnej dodatkowej na rzecz skarżącej Spółki, potwierdził, iż kwota należności ustalona została przez organ celny niewłaściwie, a mimo to organ ten odmówił wypłaty żądanych przez Spółkę odsetek, uznając że niewłaściwe naliczenie opłaty celnej dodatkowej nie było wynikiem błędu organu celnego, bowiem organy celne zobowiązane są do ścisłego przestrzegania przepisów prawa, stosując przepisy przede wszystkim w ich literalnym brzmieniu. Organ odwoławczy stwierdził przy tym, że w dniu dokonywania odprawy celnej, z treści załącznika nr 2 do ww. rozporządzenia wynika, że towar zaklasyfikowany do kodu PCN 7210 49 90 0 wykonany wg normy DIN(DIN-EN 10142) zwolniony był z opłaty celnej dodatkowej, natomiast Spółka zgłosiła do odprawy towar wykonany według innej normy, tj. DIN EN 10142 i dlatego organ celny zobowiązany był do poboru opłaty celnej dodatkowej. Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że dopiero pismem z dnia 7.10.2003 r. Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej poinformowało Dyrektora Izby Celnej, w odpowiedzi na jego pismo z dnia [...]. że towar wykonany wg normy DIN EN 10142 powinien być również zwolniony z opłaty celnej dodatkowej, bowiem zapis normy "DIN (DIN-EN 10142)" został wprowadzony do załącznika rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7.03.2003 r. w wyniku pomyłki drukarskiej, powstałej w trakcie prac nad przygotowaniem rozporządzenia, oraz stwierdziło, że zapis "DIN (DIN-EN10142)" powinien być traktowany jako "DIN-EN10142".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zauważa, że w wymienionym wyżej piśmie z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej podniósł, że z informacji umieszczonych na oficjalnej stronie internetowej Deutschland Instytut für Normung e.V. (www2.din.de) normą ustanowioną przez ten Instytut jest norma DIN-EN 10142 oraz, że brak jest informacji o funkcjonowaniu normy opisanej jako DIN(DIN-EN 10142)".

Według składu orzekającego w sprawie, z tych wskazanych wyżej okoliczności sprawy wynika, że skarżąca Spółka w żaden sposób nie przyczyniła się do niewłaściwego ustalenia należności celnych przez Naczelnika Urzędu Celnego. Zgodzić należy się z argumentacją podniesioną w skardze, iż Spółka "B" nie mogła oznaczać sprowadzanych towarów według normy DIN(DIN-EN 10142), tj. tak jak we wskazanym rozporządzeniu, gdyż norma taka w rzeczywistości nie istnieje, a zatem gdyby tak oznaczyła towar, jej zgłoszenie celne byłoby nieprawidłowe. Spółka w sprawie dołożyła wszelkich starań, aby organy celne odstąpiły od niewłaściwego naliczania opłaty dodatkowej, wskazując m.in. na odmienne stanowisko zajmowane w tej kwestii przez inne organy celne, a ponadto pismem z dnia 15.05.2003 r. wystąpiła do Departamentu Ceł Ministerstwa Finansów o dokonanie interpretacji zapisu zawartego w załączniku nr 2 do wskazanego wyżej rozporządzenia, które to pismo w dniu 16.05.2003 r. Departament Ceł przesłał do załatwienia Dyrektorowi Izby Celnej.

Rozpoznając podobną sprawę, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi w wyroku z dnia 10.06.2003 r. o sygn. akt I SA/Łd 36/02 stwierdził, że niewłaściwe ustalenie kwoty należności celnych w wyniku błędu organu celnego nie jest ograniczone do błędów rachunkowych, ale uzasadnia zwrot cła wraz z odsetkami na podstawie przepisu art. 250 § 3 Kodeksu celnego w każdej sytuacji, w której organy celne wbrew przepisom prawa zobowiązały stronę do zapłaty wyższego cła aniżeli należne. Pogląd ten Sąd rozpoznający niniejszą sprawę aprobuje w całej rozciągłości. We wskazanym wyroku Sąd stwierdził także, iż Kodeks celny nie definiuje pojęcia "błędu organu celnego", natomiast w języku potocznym błąd obejmuje między innymi niezgodność, odstępstwo od normy, pomyłkę (Uniwersalny Słownik Języka Polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003, tom I, s. 285), w związku z czym Sąd uznał, że wydanie decyzji zobowiązującej Spółkę do zapłaty wyższego cła w sposób niezgodny z prawem jest wynikiem błędu organu celnego.

W sprawie niniejszej uznać należy, że decyzja organu celnego o wymierzeniu skarżącej Spółce opłaty celnej dodatkowej była niezgodna z obowiązującym prawem.

Zgodzić się należy z organem odwoławczym, że organy celne obowiązane są do ścisłego przestrzegania prawa i to przede wszystkim w jego literalnym brzmieniu. Wymóg ten nie budzi wątpliwości, jednak w sytuacjach szczególnych organy celne - jak to podkreślił organ odwoławczy, powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 05.01.1994 r. o sygn. akt III ARN 50/94 - powinny się kierować także elementarnymi wymogami słuszności i sprawiedliwości, a w każdym wypadku również zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego. Niezależnie od tego wskazać należy, że ustalenie właściwej treści przepisu należy do podstawowych obowiązków każdego organu stosującego ten przepis. Tym wymogom organy celne w sprawie tej nie sprostały.

Stwierdzić bowiem należy, że zapis załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, odwołujący się do normy DIN(DIN-EN 10142), powinien był wzbudzić wątpliwości organu celnego i to niezależnie od podnoszonych przez importera zastrzeżeń. Jak wyjaśnił to Dyrektor Izby Celnej, określenie "DIN" oznacza normę niemiecką, a określenie "EN" normę europejską. A zatem, dopisanie przed tak oznaczoną normą dodatkowego określenia DIN sprawiło, że całe to określenie stało się niezrozumiałe, bowiem norma nie może być podwójnie oznaczana tym samym określeniem (DIN), oznaczającym normę niemiecką. Taka sytuacja zobowiązywała organ celny do podjęcia próby wyjaśnienia tej kwestii przed wymierzeniem Spółce opłaty celnej dodatkowej, zwłaszcza że oznaczenia norm DIN lub EN powinny być znane organom celnym z urzędu, odwołującym się do nich w swoich decyzjach. Również z pisma Dyrektora Izby Celnej skierowanym do Ministerstwa Gospodarki z dnia 25.09.2003 r. wynika, że organ ten miał wątpliwości, co do sformułowania tak ujętego zapisu, tym bardziej - co podkreślił - że na oficjalnej stronie internetowej Niemieckiego Instytutu Normalizacji nie ma normy DIN(DIN-EN 10142), lecz jest norma DIN-EN 10142. Zatem, przy zachowaniu wymaganej staranności organ celny powinien co najmniej powziąć wątpliwość, co do właściwego zapisu normy w załączniku nr 2 do rozporządzenia. W tym kontekście, także powoływanie się przez importera na fakt, że inne organy celne inaczej, i jak się okazało, właściwie, stosują omawiany przepis, organy celne orzekające w tej sprawie powinny traktować jako dodatkowy argument przemawiający za koniecznością wyjaśnienia właściwego brzmienia przepisu, nie zaś - jak twierdzi organ odwoławczy - jako żądanie przyjęcia "wykładni wynikającej z praktyki stosowanej przez inne organy celne". Z powyższego wynika także, iż inne organy celne uniknęły błędu pobierania nienależnej dodatkowej opłaty celnej.

Zauważyć też należy, że zmiana stanowiska organów celnych w tej sprawie nie nastąpiła w wyniku zmiany treści przepisu, lecz w następstwie uzyskania pisemnej informacji z Ministerstwa Gospodarki, nie jest więc uzasadnione twierdzenie organu odwoławczego, że "do czasu zmiany rozporządzenia, należy bezwzględnie stosować jego zapisy". Sąd stwierdza, że nie jest w sprawie istotne, czy ta zmiana stanowiska była wynikiem kierowania się przez organ odwoławczy "elementarnymi wymogami słuszności i sprawiedliwości", czy też z zastosowania przepisu zgodnie z jego rzeczywistą treścią - istotne jest, że decyzja organu celnego nakładająca na skarżącą Spółkę opłatę celną dodatkową była wadliwa, a to oznacza, że niewłaściwe jej ustalenie było wynikiem błędu organu celnego, do powstania którego skarżąca Spółka w żaden sposób nie przyczyniła się. A w takim wypadku - zgodnie z przepisem art. 250 § 3 Kodeksu celnego - przysługują jej należne odsetki od podlegającej zwrotowi nienależnie uiszczonej przez nią należności celnej.

Uznając zatem, że naliczenie opłaty celnej dodatkowej w sprawie było wynikiem błędu organu celnego, stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisu art. 250 § 3 Kodeksu celnego, przez błędną jego wykładnię, wobec czego należało orzec jak w sentencji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

O niewykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie przepisu art. 152 wskazanej wyżej ustawy, a o kosztach postępowania na podstawie przepisu art. 200 tej ustawy.