Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2236/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 97 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 13 marca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędzia WSA Monika Sawa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. R. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2018 roku, nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 roku znak [...] ; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz M. R. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako minister/organ) postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2018 roku utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie z wniosku K. C. dotyczącego potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. S. nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości S., powiat [...], woj. B.

Organ wskazał, że postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. - [...] z dnia [...] marca 2010 r. sygn. akt [...] spadek po K. S. zmarłej w dniu [...] sierpnia 2009 r. w L. w [...], na podstawie testamentu z dnia [...] lutego 2009 r., nabyła w całości M. R.

Organ podniósł, że następnie w dniu [...] marca 2017 r. do Wojewody [...] wpłynęło pismo Sądu Okręgowego w W. [...] Wydział Cywilny Odwoławczy informujące, że w Sądzie Rejonowym dla W. [...] w W. [...] Wydział Cywilny toczy się postępowanie o zmianę postanowienia (Sądu Rejonowego dla W. - [...] z dnia [...] marca 2010 r. sygn. akt [...]) w przedmiocie nabycia spadku po K. S. z wniosku Pani V. D. z udziałem Pani M. R. oraz Pani J. L., Pani A. P. i Pani M. P. Z zawiadomienia Sądu Rejonowego dla W.- [...] w Warszawie [...] Wydział Cywilny wynika, iż postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. sąd umorzył to postępowanie. Na postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania zostało złożone zażalenie. Z pisma Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] marca 2017 r. wynika, iż zażalenie to będzie rozpatrywane przez Sąd Okręgowy w W. [...] Wydział Cywilny-Odwoławczy.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., znak: [...], Wojewoda [...] zawiesił z urzędu postępowanie z wniosku Pani K. C., w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Pana K. S. nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na konieczność rozpatrzenia zagadnienia wstępnego przez sąd.

Skargę na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła E. R. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie :

- przepisów postępowania tj. art. 97§1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. 2018.2096) ; dalej jako kpa, poprzez przyjęcie, że rozpoznanie zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie o uchylenie lub zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po K. S. stanowi zagadnienie wstępne, którego rozpatrzenie wpłynie na treść rozstrzygnięcia w sprawie.

Jednocześnie skarżąca zaznaczyła, że dotychczasowe prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku stanowiło już zagadnienie wstępne mające wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszym postępowaniu i korzysta z domniemania prawidłowości oraz zauważyła, że postępowania nadzwyczajne, zmierzające do uchylenia lub zmiany prawomocnego orzeczenia nie mogą stanowić podstawy do zawieszenia postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 kpa.

Skarżąca wniosła o :

1. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i uchylenie postanowienia Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. w całości ;

2. zasądzenie od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych;

3. rozpoznanie niniejszej sprawy w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na zasadzie art. 120 w zw. z art. 119 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018.1302), dalej jako : ppsa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

skarga jest uzasadniona.

Zasadniczą kwestią do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie było ustalenie czy istnieje zagadnienie wstępne, które winno skutkować zawieszeniem postępowania w sytuacji gdy organ dysponuje prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku przez M. R. po K. S. w całości, które nie zostało zmienione ani uchylone a jedynie złożono wniosek o jego zmianę.

Na wstępie rozważań należy podnieść, że zgodnie z treścią art. 97 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) (dalej k.p.a.) organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Z treści art. 97 § 1 pkt 4 kpa wynika zatem, że organ administracji publicznej ma obowiązek zawiesić postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. A zatem musi istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym.

W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zaistniała. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., znak: [...], Wojewoda [...] zawiesił z urzędu postępowanie z wniosku Pani K. C., w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Pana K. S. nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na konieczność rozpatrzenia zagadnienia wstępnego przez sąd.

Organ wskazał, że w przypadku toczącego się i nie zakończonego postępowania przed sądem dotyczącego uchylenia lub zmiany postanowienia w sprawie nabycia spadku w sprawie o sygn. [...] toczącej się z wniosku V. D. organ winien zawiesić postępowanie z urzędu do czasu uzyskania prawomocnego orzeczenia i ostatecznego ustalenia wszystkich stron postępowania. W innym wypadku mogłoby dojść do wypłaty rekompensaty osobie nie będącej spadkobiercą właściciela pozostawionej nieruchomości. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] października 2018 r..

Z akt sprawy wynika, że K. S. zmarł [...] października 1939 r. pozostawiając żonę H. z P. oraz dzieci M., K. oraz K. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla miasta W. w W. z [...] czerwca 2013 r. spadek po K. S., na podstawie ustawy, nabyły dzieci: córki- M. S. i K. S. oraz syn K. vel K. S vel S po 1/3 części spadku każde z nich, z tym zastrzeżeniem, że żona spadkodawcy H. S., z domu P., nabyła ¼ części spadku w dożywotnie użytkowanie. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla miasta W. z [...] marca 2011 r. spadek po H. S. na podstawie ustawy nabyły po ½ części K. S. oraz M. S. zaś spadek po M. S. na podstawie ustawy nabyła w całości K. S., która nabyła także w całości spadek po bracie K. vel K. S. vel S. C. Postanowienie to zostało zmienione na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla W. - [...] z [...] kwietnia 2016 lecz nie w zakresie dotyczącym dziedziczenia przez K. C. Z kolei postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. - [...] z [...] marca 2010 r. sygn. akt [...] spadek po K. S. zmarłej w dniu [...] sierpnia 2009 r. w L. w [...], na podstawie testamentu z [...] lutego 2009 r., nabyła w całości M. R.

Z akt sprawy nie wynika aby postanowienie Sądu Rejonowego dla W. – [...] z [...] marca 2010 r. o stwierdzeniu nabycia spadku przez skarżącą zostało prawomocnie wzruszone – zmienione lub uchylone. Z akt wynika jedynie, że przed Sądem Rejonowym dla W. –[...] w W. toczy się postępowanie w sprawie zmiany tegoż postępowania spadkowego na skutek wniosku V. D.

W ocenie Sądu okoliczność ta, a mianowicie samo złożenie wniosku o zmianę czy uchylenie prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku na podstawie art. 679 kpc, nie pozwala na stwierdzenie, że jest to zagadnienie prawne, które winno skutkować zawieszeniem postępowania w sprawie z urzędu. Postanowienie spadkowe z [...] marca 2010 r. do chwili jego prawomocnego uchylenia lub zmiany przez sąd powszechny, korzysta z zasady domniemania wynikającego z art. 1025 § 2 k,c. Z treści tego przepisu wynika bowiem, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia jest spadkobiercą. Skarżąca w niniejszej sprawie właśnie takim prawomocnym postanowieniem, które z tej zasady domniemania korzysta, się legitymuje.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie zwraca uwagę, że Sąd Najwyższy w postanowieniu z 29 kwietnia 2016 r. (ICSK 298/15) wskazał, że z prawomocnym postanowieniem stwierdzającym nabycie spadku, mającym skutki materialnoprawne, wiąże się powaga rzeczy osądzonej oraz domniemanie, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, jest spadkobiercą (art. 1025 § 2 kc). Sąd Najwyższy zaznaczył także, że w art. 679 kpc ustawodawca przewidział szczególny tryb zmiany takiego postanowienia, wyłączając w tym zakresie możliwość wznowienia postępowania (art. 524 § 1 kpc). Postępowanie unormowane w art. 679 kpc chociaż autonomiczne ma charakter wznowieniowy. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 marca 2016 r. sygn.. I OSK 25/15 podniósł, że do chwili zmiany prawomocnego postanowienia spadkowego organ administracji nie miał podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. W uzasadnieniu wskazano, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie może dokonywać oceny toczących się postępowań spadkowych i wkraczać w kognicje sądów powszechnych. Obowiązkiem jednak tak sądów administracyjnych, jak też organów administracji jest respektowanie prawomocnych orzeczeń sądów cywilnych.

Mając zatem powyższe na uwadze, zdaniem Sądu orzekającego, organ prowadzący postępowanie w sprawie z wniosku skarżącej o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez K. S. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości S., powiat [...], woj. [...], powinien kierować się domniemaniem prawnym wynikającym z powołanego przepisu art. 1025 § 2 kpc. Zawieszając postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 KPA organ nie może kierować się przewidywaniami, co do wyniku postępowania lecz tym, czy w świetle posiadanych materiałów dowodowych i obowiązującego prawa jest możliwe rozpoznanie sprawy. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno bowiem zależeć rozpoznanie sprawy w ogóle, a nie wydanie mniej lub bardziej pozytywnej bądź negatywnej dla wnioskodawcy decyzji. Organ musi tym samym wykazać bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. Samo stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet niewątpliwie będzie miał wpływ na losy rozpoznawanej sprawy, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania (por wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2017-01-11, II OSK 803/16). Organ nie może zatem opierać swoich decyzji na przypuszczeniach czy założeniach jaki ewentualnie będzie wynik postępowania o zmianę prawomocnego postanowienia spadkowego, czy spowoduje zmianę kręgu spadkobierców, czy też nie, lecz na faktach. A fakt jest taki, że do chwili prawomocnej zmiany lub uchylenia tegoż postanowienia przez sąd powszechny jedynym spadkobiercą jest skarżąca M. R., która uzyskała prawo do całości spadku na podstawie testamentu. Oznacza to jednocześnie, że zaskarżone postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. oraz utrzymujące je w mocy postanowienie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] października 2018 roku są błędne.

Z powyższych względów Sąd orzekający na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.