Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1064/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 74
journal: Dz.U. 2016 poz 250
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity
article: art. 11
journal: Dz.U. 2015 poz 87
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi Wojewody [...] na uchwałę Rady Gminy W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Uchwałą Nr [...] z dnia [...]r. w sprawie zmiany Regulaminu utrzymania porządku i czystości na terenie Gminy W., Rada Gminy W. powołując się na art. 4 ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 250, zwanej dalej ustawą lub ustawą o utrzymaniu czystości), art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust. 1 i art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 446, zwanej dalej ustawą o samorządzie gminnym) oraz art. 4 ust. 1 i art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 296) dokonała zmiany regulaminu uchwalonego uchwałą tej Rady Nr [...]z dnia [...]r.

W skardze do sądu administracyjnego z dnia [...]r. Wojewoda [...]działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym wniósł o stwierdzenie nieważności powyższej uchwały z dnia 31 maja 2016 r. w całości – jako niezgodnej z art. 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w związku z art. 11 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 87, zwanej dalej ustawą zmieniającą) oraz art. 2 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu skargi w pierwszej kolejności podniósł, że zaskarżona uchwała nie wprowadza zmian w uchwale [...] a w uchwale [...]Rady Gminy W. z dnia 27 grudnia 2012 r. w sprawie Regulaminu utrzymania porządku i czystości na terenie Gminy W.. Zgodnie z treścią § 1 uchwały z 27 marca 2014 r. jej przepisami nadano nowe brzmienie załącznikowi do uchwały z [...]r. Zatem uchwała z [...]r. stanowiła jedynie nowelizację uchwały "pierwotnej" w sprawie regulaminu czystości i porządku (...) i jako taka "skonsumowała się" z chwilą jej wejścia w życie, czyli z chwilą wprowadzenia zmian w tej uchwale. Nie ulega jednak wątpliwości, że wolą Rady było dokonanie zmian w dotychczas obowiązującej uchwale, a nie przyjęcie nowej uchwały w sprawie regulaminu utrzymania czystości (i uchylenie uchwały regulującej te kwestie). Wynika to zarówno z tytułu uchwały, jak i z treści § 1. Dalej Wojewoda podniósł, że jako podstawę podjęcia kwestionowanej uchwały Rada Gminy W. wskazała m.in. przepis art. 4 ustawy, który uległ nowelizacji, która weszła w życie z dniem 1 lutego 2015 r., a została wprowadzona ustawą z dnia [...]r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach i niektórych innych ustaw.

Nowe brzmienie otrzymał m.in. art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy. Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, zgodnie ze znowelizowanymi przepisami winien określać prowadzenie selektywnego zbierania i odbierania lub przyjmowania przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych lub zapewnienie przyjmowania w inny sposób co najmniej takich odpadów komunalnych jak: przeterminowane leki i chemikalia, zużyte baterie i akumulatory, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, meble i inne odpady wielkogabarytowe, zużyte opony, odpady zielone oraz odpady budowlane i rozbiórkowe stanowiące odpady komunalne, a także odpadów komunalnych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ustawy. Nadto na mocy art. 4 ust. 2a ustawy, regulamin może wprowadzić obowiązek selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych innych niż wymienione w ust. 2 pkt 1 lit. a.

Stosownie do unormowania zawartego w art. 11 ustawy zmieniającej, dotychczasowe akty prawa miejscowego wydane na podstawie art. 4 ustawy zmienianej zachowały moc na okres na jaki zostały wydane, jednak nie dłużej niż przez 18 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. [...]r. Tym samym również obowiązujący na terenie Gminy W. regulamin utrzymania czystości i porządku, pomimo zmiany przepisu będącego podstawą jego uchwalenia, zachował moc prawną do dnia [...]r. Jest to wyjątek od podstawowej reguły walidacyjnej, zgodnie z którą uchylenie albo zmiana treści przepisu upoważniającego powoduje utratę mocy obowiązującej aktu wydanego na podstawie tego przepisu.

W takiej sytuacji podstawę obowiązywania przepisów utrzymanych w mocy, w okresie po wejściu w życie ustawy zmieniającej przepis ustawowy upoważniający do ich wydania, nie stanowi zmieniony przepis upoważniający (tu: art. 4 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości), ale przepis przejściowy zamieszczony w ustawie, którą zmieniono dotychczasowy przepis udzielający upoważnienia do wydawania aktów prawa miejscowego (tu: art. 11 ustawy zmieniającej). Zatem każda zmiana regulaminu dokonana po [...]r. będzie zmianą uchwały podjętej na podstawie przepisu ustawy, którego brzmienie sprzeczne jest z aktualnie obowiązującym.

Tak rozumiana reguła walidacyjna (dotycząca obowiązywania aktu) znajduje swoje odzwierciedlenie także w treści przepisów rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. Nr 100, poz. 908 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem), gdzie w § 32 ust. 2 wyraźnie wskazano, że jeżeli zmienia się treść przepisu upoważniającego do wydania aktu wykonawczego w ten sposób, iż zmienia się rodzaj aktu wykonawczego albo zakres spraw przekazanych do uregulowania aktem wykonawczym lub wytyczne dotyczące treści tego aktu, przyjmuje się, że taki akt wykonawczy traci moc obowiązującą z dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej treść przepisu upoważniającego. Powyższe, zgodnie z § 143 wspomnianego rozporządzenia, stosuje się odpowiednio do aktów prawa miejscowego.

W stanie prawnym niniejszej sprawy zachodzi przy tym sytuacja o jakiej mowa w § 33 ust. 1 rozporządzenia, a to w związku z treścią art. 11 ustawy zmieniającej.

Zdaniem organu nadzoru brak jest natomiast podstaw prawnych do nowelizacji uchwał zachowanych czasowo w mocy. Zgodnie bowiem z § 34 w/w rozporządzenia w sprawie zasad techniki prawodawczej "nie nowelizuje się aktu wykonawczego zachowanego czasowo w mocy przez nową ustawę, chyba że ustawa ta wyraźnie przewiduje taką możliwość." Podstawy do takiej zmiany przepisy ustawy zmieniającej jednak nie dają.

W tej sytuacji zdaniem Wojewody jedyną dopuszczalną formą dostosowania regulaminu do nowego stanu prawnego może być zastąpienie dotychczas obowiązującej uchwały w przedmiocie przyjęcia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy nowym aktem, uwzględniającym cały zakres delegacji zawarty w przepisie art. 4 ust. 2 ustawy w brzmieniu nadanym mu przepisem ustawy zmieniającej. Przepisy rozporządzenia w sprawie zasad techniki prawodawczej należy bowiem odczytywać w kontekście wywodzonych z art. 2 Konstytucji zasad poprawnej legislacji i przejrzystości. Stosowanie się do zawartych w rozporządzeniu reguł służy zapewnieniu spójności i przejrzystości systemu prawnego.

Organy administracji publicznej, zgodnie z wyrażoną w art. 7 Konstytucji zasadą legalności, są zawartymi w rozporządzeniu normami prawnymi związane. Nie mogą ich też stosować w sposób dowolny lub wybiórczy. W konsekwencji zdaniem Wojewody w niniejszej sprawie, biorąc pod uwagę brzmienie art. 11 ustawy zmieniającej, rady gmin nie zostały upoważnione do dokonywania zmian w regulaminach czystości, które po 1 stycznia 2015 r. obowiązywały wyłącznie przejściowo.

Marginalnie organ nadzoru podkreślił, że efektem działania Rady Gminy W. polegającego na zmianie regulaminu utrzymania czystości jest to, że po [...]r. na terenie gminy W. przestał w ogóle obowiązywać regulamin utrzymania porządku i czystości. Do dnia wniesienia niniejszej skargi organowi nadzoru nie doręczono bowiem nowej uchwały w tym przedmiocie.

Wskazane naruszenia prawa przesądzają zdaniem Wojewody o nieważności zaskarżonej uchwały, zaś upływ ustawowego terminu określonego w art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym uniemożliwił organowi nadzoru wydanie stosownego w tym względzie rozstrzygnięcia nadzorczego.

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy W. wniósł o jej oddalenie.

Podniósł, że organ nadzoru nie stwierdził aby dokonana zaskarżoną uchwałą zmiana Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy W. naruszyła obowiązującą obecnie i w dacie podjęcia uchwały treść art. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku, a konkretnie treść art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. a tej ustawy. Właśnie celem dostosowania regulaminu do wymogów zawartych w tym przepisie norm oraz na podstawie tego przepisu została podjęta zaskarżona uchwała z dnia [...]r.

Zdaniem Wójta podstawy stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały nie może stanowić treść przepisów rozporządzenia w sprawie zasad techniki prawodawczej, w tym § 34 tego aktu prawnego, który stanowi jedynie zbiór dyrektyw jak poprawnie formułować (wyrażać) normy prawne. Jako ujęte w rozporządzeniu i nie wiążące w sensie normatywnym dyrektywy te nie mogą służyć ocenie ważności aktów prawa miejscowego. Przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały nie naruszono żadnego przepisu rangi ustawowej. Z tego powodu nie można też podzielić zdaniem Wójta stanowiska Wojewody, że jedyną dopuszczalną formą dostosowania regulaminu do nowego stanu prawnego może być zastąpienie dotychczas obowiązującej uchwały w przedmiocie regulaminu nowym aktem uwzględniającym cały zakres delegacji zawarty w przepisie art. 4 ust. 2 ustawy w brzmieniu nadanym mu ustawą zmieniającą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem wbrew jej zarzutom brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że zaskarżona uchwała jest sprzeczna z prawem w rozumieniu art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.

W sytuacji gdy organ nadzoru nie kwestionuje zgodności dokonanej zaskarżoną uchwałą zmiany Regulaminu utrzymania porządku i czystości na terenie Gminy W. z obowiązującą w dacie jej podjęcia treścią art. 4 ustawy o utrzymaniu czystości, w brzmieniu tego przepisu nadanym ustawą zmieniającą z 28 listopada 2014 r., rozstrzygnięcie skargi sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy po wejściu w życie ustawy zmieniającej, w związku z treścią jej art. 11, dopuszczalna była zmiana obowiązującego wówczas przejściowo regulaminu utrzymania porządku i czystości na terenie gminy i czy w konsekwencji dokonanie zmiany takiego regulaminu należy uznać za sprzeczne z prawem w rozumieniu art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.

W tym względzie Sąd podziela wyrażone w powołanym w odpowiedzi na skargę wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 2 września 2015 r. sygn. akt II SA/Wr 450/15 (Lex nr 1844689) stanowisko, że z przepisu art. 11 ustawy zmieniającej nie wynika zakaz modyfikacji uchwał wydanych na podstawie art. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Należy podzielić też stanowisko Wójta Gminy W., że podstawy stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały nie może stanowić bezsprzeczny fakt jej podjęcia z naruszeniem treści § 34 rozporządzenia w sprawie zasad techniki prawodawczej. W orzecznictwie i doktrynie prezentowany jest bowiem podzielany przez Sąd pogląd, że zasady te jako zbiór dyrektyw skierowanych do prawodawcy wskazujących, jak poprawnie wyrażać normy prawne w przepisach prawnych i jak je grupować w aktach normatywnych, nie mogą służyć ocenie ważności obowiązującego prawa (zobacz m.in. wyroki NSA z dnia 5 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 1059/10 - Lex nr 990131 i z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt II GSK 1886/11 – Lex nr 1367217). Naruszenie tych zasad nie wywołuje z mocy prawa żadnych ujemnych skutków dla oceny legalności utworzonych w ten sposób aktów prawnych (zobacz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 2012 r. sygn. akt II CSK 436/11 – Lex nr 1232234).

W skardze organ nadzoru nie wskazuje przy tym aby w związku z naruszeniem przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały treści rozporządzenia powstał akt prawny niezrozumiały, stwarzający problemy interpretacyjne i trudności w jego stosowaniu w praktyce.

Nie można podzielić wyrażonego prawdopodobnie w tym kontekście w skardze stanowiska, że to w konsekwencji naruszenia § 34 rozporządzenia w Gminie W. przestał obowiązywać po [...]r. regulamin utrzymania porządku i czystości. Stanowiska tego organ nadzoru bowiem w ogóle nie uzasadnił. Nie wynika ono też zdaniem Sądu z obowiązujących przepisów, a w szczególności z treści art. 11 ustawy zmieniającej. Zakładając racjonalność działania prawodawcy przewidzianą tym przepisem utratę mocy aktów prawa miejscowego należy bowiem odnieść tylko do tych aktów, które do [...]r. nie zostały dostosowane do wymogów wynikających z nowego brzmienia przepisów upoważniających do ich wydania, zgodnie z ich treścią nadaną ustawą zmieniającą. Trudno bowiem wskazać racjonalny normatywny powód dla którego po 31 sierpnia miałby obowiązywać regulamin utrzymania porządku i czystości uchwalony do tej daty (po 31 stycznia 2015 r.) jako nowy akt, z uwzględnieniem nowej treści (nadanej ustawą zmieniającą) art. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a jednocześnie miałby przestać obowiązywać regulamin o identycznej treści, z tym że sformułowany (w tym samym okresie) w następstwie zmiany regulaminu uchwalonego w pierwotnej wersji w oparciu o treść art. 4 ustawy, w jej brzmieniu obowiązującym przed 1 lutego 2015 r., tj. przed wejściem w życie ustawy zmieniającej.

Z tych wszystkich względów Sąd stanął na stanowisku, że naruszenie zaskarżoną uchwałą treści § 34 rozporządzenia w sprawie zasad techniki prawodawczej nie daje podstawy do przyjęcia, że została ona podjęta sprzecznie z prawem w rozumieniu art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, dającym podstawę do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) w zw. z art. 91 ust. 1, art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.

Skarga jako nieuzasadniona podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.