Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2447/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (spr.), Sędzia WSA Paweł Groński, Protokolant ref. staż. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2012 r. sprawy ze skargi A.Z. i J.Z. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2011r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki skargę oddala.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., znak: [...] na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo Budowlane (Dz.U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 ze zm., zwanej dalej Prawo budowlane z 1974 r.) w zw. z art. 103 ust. 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm., zwanej dalej Prawo budowlane) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej K.p.a.) nakazał [...] Sp. z o.o. Rejon Energetyczny [...] rozbiórkę stacji transformatorowej, wybudowanej na działce o nr ew. [...] w [...] przy ul. [...] .

W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie administracyjne w sprawie stacji transformatorowej słupowej usytuowanej na działce ew. [...] (aktualnie [...] ) w [...] przy ul. [...] , zostało wszczęte na wniosek A. i J.Z. .

W trakcie wizji, przeprowadzonej w dniu 30 grudnia 2002 r. ustalono, że działka o nr ew. [...] jest własnością H.Z. , córki A. i J.Z. . Na terenie działki, w odległości około 4,20 m od balkonu budynku mieszkalnego, w którym zamieszkują A. i J.Z. , zlokalizowana jest stacja transformatorowa słupowa. Odległość ta stanowi wymiar poziomy od balkonu do najbliższej części stacji transformatorowej - słupa betonowego. Wnoszący sprawę oświadczyli, że domagają się usunięcia stacji transformatorowej, ze względu na niebezpieczeństwo, jakie stwarza ona dla osób przebywających w ogrodzie w pobliżu stacji, a także w budynku mieszkalnym. Stacja jest również przyczyną uciążliwości w użytkowaniu nieruchomości, w tym między innymi powoduje zakłócenia odbioru telewizji.

Obecny na wizji przedstawiciel [...] [...] przedłożył dokumenty dotyczące budowy przedmiotowej stacji transformatorowej: projekt budowlany, uzgodnienie z Rejonem Eksploatacji Dróg Publicznych w [...] , zezwolenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] , protokoły odbioru technicznego obiektu. Innych dokumentów z uwagi na znaczny upływ czasu (stacja została wybudowana w latach 1964- 1965) inwestor nie posiada.

Wobec zgłoszonych zastrzeżeń, że użytkowanie stacji zagraża bezpieczeństwu i zdrowiu ludzi znajdujących się w pobliżu obiektu i uzasadnionych wątpliwości, co do jej stanu technicznego, postanowieniem z dnia 17 stycznia 2003 r. nałożono na [...] [...] obowiązek dostarczenia odpowiedniej oceny technicznej stacji transformatorowej. Na to postanowienie A. i J.Z. złożyli zażalenie. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej oznaczenia terminu wykonania nałożonego obowiązku i wyznaczył termin jego wykonania do dnia 15 maja 2003 r., a w pozostałej części utrzymał postanowienie w mocy.

W dniu 15 maja 2003 r. [...] [...] przedłożył ocenę techniczną. Ocena, opracowana przez dwóch rzeczoznawców audytorów w zakresie instalacji elektrycznych inż. J.T. (upr. bud. [...] ) i F.D. (upr. bud. [...] ) zawiera stwierdzenie, że stacja transformatorowa "jest w dobrym stanie technicznym, nie wymaga dodatkowych zabiegów konserwacyjnych oraz nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia osób przebywających w pobliżu stacji, nie jest uciążliwa dla środowiska i nie zagraża bezpieczeństwu mienia".

Wobec nie stwierdzenia niewłaściwego utrzymania obiektu budowlanego uznano, że nie ma podstaw do wydania decyzji w oparciu o art. 66 ustawy Prawo budowlane. W postępowaniu dowodowym przeprowadzonym w sprawie przedmiotowej stacji transformatorowej słupowej, wybudowanej około 38 lat temu, nie było możliwe wykazanie naruszenia przepisów prawa budowlanego przy jej budowie. Uznano, zatem również, że przepisy prawa budowlanego nie dają także podstaw do nakazania, zgodnej z żądaniem A. i J.Z. , rozbiórki przedmiotowej stacji transformatorowej.

Ze względu na powyższe, w dniu 3 lipca 2003 r. wydano decyzję o odmowie wydania nakazu rozbiórki stacji transformatorowej, wybudowanej na działce o numerze ew. [...] w [...] przy ul. [...] . Decyzja ta, po rozpatrzeniu odwołania A.Z. , została utrzymana w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2003 r., nr [...] Na powyższą decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] H.Z. i A. i J.Z. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Po rozpoznaniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z dnia 18 marca 2005 r. uchylił zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2003 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, że organ administracyjny jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zdaniem Sądu, nie zostało to dokonane. Jednocześnie Sąd wskazał, jakie okoliczności winny być wyjaśnione przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Wyjaśnienia wymaga, czy stacja transformatorowa wybudowana została legalnie. Należy wyjaśnić, czy dokumenty zebrane w materiale dowodowym, a w szczególności zezwolenie na budowę z dnia [...] czerwca 1964 r. oraz protokół odbioru technicznego, dotyczą przedmiotowej stacji transformatorowej. Istnieją wątpliwości, co do określenia właściciela działki, na której zgodnie z wydanym zezwoleniem miał być wybudowany transformator. Występuje także rozbieżność, co do ustalenia faktycznego terminu budowy stacji. Ponadto, w opinii sądu, w rozstrzygnięciach zarówno pierwszej jak i drugiej instancji nie uwzględniono oceny technicznej, sporządzonej przez rzeczoznawców w zakresie instalacji elektrycznych, oraz wątpliwości, które z tej oceny wynikają, przede wszystkim w zakresie usytuowania stacji w stosunku do budynku mieszkalnego.

Przy powtórnym rozpatrywaniu sprawy zwrócono się do Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w [...] o udzielenie informacji dotyczących właścicieli działki, na której zlokalizowana jest przedmiotowa stacja transformatorowa. Przeprowadzono także rozprawę administracyjną z udziałem stron postępowania oraz świadków.

Na podstawie uzyskanych informacji ustalono, że właścicielką działki, oznaczonej numerem ew. [...] była od roku 1933 A.W. (od roku 1958 we współwłasności z córką W.K. ). W roku 1968 działkę nabyła A.Z. . Właścicielem przedmiotowej działki nigdy nie był J.W.. Pomimo, że zezwolenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] czerwca 1964 r. obejmowało budowę stacji na nieruchomości stanowiącej własność J.W. , analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że zezwolenie dotyczy jednak stacji transformatorowej zlokalizowanej na działce należącej obecnie do H.Z. . J.W., będący w okresie wydawania pozwolenia jedynie użytkownikiem działki, został uznany za jej właściciela omyłkowo.

Do takiego wniosku prowadzi przede wszystkim porównanie szkicu sytuacyjnego, zamieszczonego w projekcie stacji, z mapą zasadniczą, będącą w zasobach Starostwa Powiatowego. Usytuowanie projektowanej stacji w stosunku do stałych punktów odniesienia, naniesionych na szkicu, nie różni się w sposób istotny od faktycznego usytuowania stacji w terenie. Odległości stacji od: ulicy [...] , słupów linii niskiego napięcia, słupów linii średniego napięcia, drogi polnej, dochodzącej do ulicy [...] , na szkicu i na mapie zasadniczej są zbliżone. Na szkicu, w odległości około 75 m od stacji wzdłuż ulicy [...] , naprzeciwko drogi polnej, zaznaczony jest budynek mieszkalny. Tego budynku na mapie zasadniczej, a także w terenie obecnie nie ma, jednak według zeznania A.Z. oraz J.W. , budynek tak zlokalizowany istniał w przeszłości, lecz został rozebrany. O popełnieniu pomyłki przy określeniu właściciela działki w zezwoleniu z dnia [...] czerwca 1964 r. świadczy również to, że zgodnie ze złożonym oświadczeniem, J.W. nie posiadał nigdy żadnej działki przy ulicy [...] .

Analiza danych zawartych w protokole odbioru technicznego z dnia 21 grudnia 1965 r. bezspornie dowodzi natomiast, że protokół ten dotyczy przedmiotowej stacji. Podana w protokole długość wybudowanej linii 15 kV 3x25 mm2 (31 m) równa jest projektowanej długości odgałęzienia od linii wysokiego napięcia do stacji trafo. Długość wybudowanej linii niskiego napięcia 4x25 mm2 (54 m), pokrywa się z sumą odległości od stacji dwóch sąsiadujących ze stacją słupów (27 i 27 m), oznaczonych jako nr 33 i nr 34 na szkicu sytuacyjnym, zamieszczonym w projekcie stacji. Podobnie z linią wysokiego napięcia. Zakres przebudowy linii 3x35 mm2 (180 m), wykazany w protokóle odbioru, równy jest odległości pomiędzy słupami nr 4 i nr 6, na którym to odcinku dokonano odgałęzienia linii wysokiego napięcia do przedmiotowej stacji. Nie znajduje, zatem potwierdzenia twierdzenie, że przedmiotowa stacja transformatorowa została wybudowana w roku 1968.

Prowadząc uzupełniające postępowanie dowodowe, wyjaśniono wątpliwości w zakresie usytuowania stacji w stosunku do budynku mieszkalnego. Ponowna analiza akt sprawy prowadziła do wniosku, że w przeprowadzonych pomiarach usytuowania stacji w stosunku do budynku mieszkalnego nie ma rozbieżności. Odległości "5,50 m" i "4,20 m", występujące w sprawie, są odległościami mierzonymi w poziomie odpowiednio od ściany zewnętrznej budynku i od balkonu budynku do najbliższej części stacji transformatorowej - słupa betonowego. Podanie tych odległości służyło jedynie do zlokalizowania stacji na działce, a w szczególności do jej usytuowania względem budynku. Odległość "5.15 m" podana w ocenie technicznej jest odległością poziomą od balkonu budynku do urządzeń energetycznych, będących pod napięciem. Według rzeczoznawcy, ta właśnie odległość jest istotna dla spełnienia wymogów Przepisów Budowy Urządzeń Energetycznych.

W dniu 21 października 2005 r. inż. J.T. przedłożył dodatkowe wyjaśnienia do przedstawionej uprzednio oceny technicznej. W części graficznej podano interpretację odległości występujących w sprawie. Przedstawione odległości nie różnią się od pomiarów wykonanych przez Inspektorat, jak również od odległości podanych we wcześniejszej ocenie technicznej.

Z uwagi na powyższe ustalenia, w dniu 16 stycznia 2006 r., na podstawie art. 104 i 105 § 1 K.p.a., wydano decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie przedmiotowej stacji transformatorowej. Od decyzji tej A. i J.Z. złożyli odwołanie, a po jej utrzymaniu w mocy przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] ., wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z dnia 29 listopada 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 1596/06 uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził: "Legalność budowy stacji transformatorowej wybudowanej w latach 1964-1965 należy oceniać według przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane." Stwierdził również, że "Organ powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy w świetle ustawy z dnia 31.01.1961 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 7, poz. 46 ze zm.) obowiązującej w dacie wzniesienia stacji transformatorowej było wymagane pozwolenie na budowę. Jeżeli takie pozwolenie było wymagane, a obecny właściciel (użytkownik) stacji transformatorowej nie może się takim pozwoleniem wylegitymować, to należałoby przyjąć, iż obiekt został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej ".

Z uwagi na powyższe, przeprowadzono uzupełniające postępowanie dowodowe.

Ustalono, że zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane przed przystąpieniem do wykonania obiektu budowlanego niezbędne było uzyskanie przez inwestora pozwolenia na budowę. Według art. 1 ust. 4 pkt 1 i pkt 5 tej ustawy, stacja transformatorowa będąca elementem składowym sieci elektroenergetycznej użytku publicznego, jest obiektem budowlanym. Przepis zawarty w § 4 ust. 1 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 27 lipca 1961 r. w sprawie państwowego nadzoru budowlanego nad budową, rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego (Dz.U.61.38.197) określał wykaz robót budowlanych, które nie wymagają zgłoszenia ani pozwolenia organów państwowego nadzoru budowlanego. Budowa sieci elektroenergetycznych nie została wymieniona w tym przepisie, uznać należy, zatem, że budowa przedmiotowej stacji transformatorowej wymagała pozwolenia na budowę. Ponieważ właściciel stacji - [...] [...] - nie może wylegitymować się pozwoleniem na budowę przyjęto, że stacja transformatorowa została zbudowana samowolnie.

Na podstawie powtórnej analizy dokumentów i oświadczeń skarżących uznano, że stacja transformatorowa powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia i może spowodować pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. Teren stacji nie jest wygrodzony, znajduje się w bardzo bliskiej odległości od budynku mieszkalnego. Wnoszący sprawę oświadczyli, że podczas wyładowań atmosferycznych występuje silne iskrzenie na stacji, co prowadzi to do częstych zwarć instalacji elektrycznej. Zbliżanie się do stacji stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia. Szczególnie narażone są przebywające w pobliżu dzieci.

Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r., obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

W związku z powyższym, na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), w dniu 11.05.2007 r. wydano decyzję znak [...] o nakazie rozbiórki przedmiotowej stacji.

Decyzja ta, po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez [...] [...] , została utrzymana w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] .

Na powyższą decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] [...] [...] złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Po rozpoznaniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z dnia 12 lutego 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 1794/07 uchylił zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organ administracyjny jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zdaniem Sądu, nie zostało to dokonane. Jednocześnie Sąd wskazał, jakie okoliczności winny być wyjaśnione przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. W szczególności, w ocenie Sądu organ powinien ustalić, czy zezwolenie z dnia [...] czerwca 1964 r. w świetle obowiązujących w dacie jego wydania przepisów stanowiło w istocie decyzję o pozwoleniu na budowę. Ponadto, organ powinien w sposób jednoznaczny ustalić, czy wystąpiła przesłanka sprowadzenia przez wybudowaną stację transformatorową niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, po analizie zawartego w aktach zezwolenia [...] z dnia [...] czerwca 1964 r. na budowę linii energetycznej napowietrznej 15 kV oraz stacji transformatorowej, wydanego przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] Wydział Spraw Wewnętrznych, uznano, że zezwolenie to nie stanowiło w istocie pozwolenia na budowę. Zezwolenie nie było wydane na podstawie obowiązującej w tym okresie ustawy Prawo budowlane z dnia 31 stycznia 1961 r. (Dz.U.61.7.46), lecz na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U.61.18.94). Ponieważ zatem właściciel stacji [...] [...] nie może wylegitymować się pozwoleniem na budowę przyjęto, że stacja transformatorowa została zbudowana samowolnie.

W prowadzonym postępowaniu nie nakazano, na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, rozbiórki obiektu wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, ponieważ budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy. Do takich obiektów, zgodnie z art. 103 ust 2 tej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe - ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

Organ podał, iż ponieważ od czasu przeprowadzenia oceny technicznej stacji upłynęło ponad pięć lat, na podstawie art. 56 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, nałożono na właściciela postanowieniem [...] z dnia [...] 07.2008 r. obowiązek dostarczenia aktualnej ekspertyzy technicznej obiektu.

Przedłożona w dniu 16 października 2008 r. ocena techniczna okazała się niedostateczna, gdyż zawiera tylko ocenę stacji pod względem instalacji elektrycznych, nie zawiera zaś oceny konstrukcji budowlanej tej stacji.

W trakcie ponownych oględzin stacji, przeprowadzonych w dniu 3 grudnia 2008 r. stwierdzono uszkodzenie otuliny betonowej zbrojenia słupów żelbetowych. Na słupie żelbetowym, zlokalizowanym od strony budynku mieszkalnego, widoczne są na długości około dwóch metrów pręty zbrojeniowe. Otulina betonowa odpadła, pręty zbrojeniowe są częściowo skorodowane. Podobne uszkodzenie, lecz na długości około 1,5 m, jest na słupie od strony ulicy [...] . W związku z powyższym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. nałożono obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej stacji transformatorowej w zakresie stanu technicznego konstrukcji budowlanej oraz zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, środowiska lub bezpieczeństwa mienia.

W dniu 20 marca 2009 r. [...] Sp. z o.o. Rejon Energetyczny [...] dostarczył ekspertyzę techniczną konstrukcji, wykonaną przez mgr inż. K.K. (upr. bud. nr [...] ). W ekspertyzie tej stwierdzono, że stan techniczny stacji transformatorowej jest zły i wymaga bezzwłocznego remontu. Określono, że remont można przeprowadzić w dwojaki sposób: poprzez wymianę obu żerdzi żelbetowych na nowe tej samej długości i podobnym przekroju, lub przez naprawę obecnej konstrukcji stacji przez przywrócenie obu żerdziom pierwotnego kształtu i funkcji.

Na wniosek pełnomocnika A. i J.Z. w dniu 12 maja 2009 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną. W trakcie rozprawy, która odbyła się przy udziale stron, K.K. oświadczył, że stacja transformatorowa zagraża bezpieczeństwu w przypadku awarii konstrukcji (zawalenia). Stwierdził, że gdy nastąpi zniszczenie konstrukcji, może nastąpić częściowe zniszczenie budynku. Spowodować to może zagrożenie zdrowia i życia osób znajdujących się w tym czasie w najbliższym otoczeniu. Oświadczył również, że remont stacji należy przeprowadzić w krótkim czasie. A.Z. podtrzymała żądanie rozbiórki stacji transformatorowej. Oświadczyła także, że nie wyrazi zgody na remont stacji i na wejście na teren swojej posesji w celu jego wykonania. Adwokat B.T. oświadczył, że wytyczne, zawarte w wyroku Sądu Wojewódzkiego w [...] z dnia 12 lutego 2008 r. są obowiązujące dla organu i żąda wydania decyzji o rozbiórce z nadaniem jej rygoru natychmiastowej wykonalności z uwagi na zagrożenie dla życia i zdrowia dla osób znajdujących się w jej najbliższym otoczeniu. Jarosław Wasilewski reprezentujący [...] Sp. z o.o. oświadczył, że przedmiotowa stacja nie podlega pod przepisy dotyczące budownictwa powszechnego, ponieważ zgodnie z art. 2 ust. 4 pkt 1 i 4 ustawy Prawo budowlane z dnia 31 stycznia 1961 r. należy do obiektów budowlanych budownictwa specjalnego. W tym przypadku określenie obiektów, których budowa nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę należy do odpowiednich ministrów. J.W. złożył również wniosek o zbadanie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego Państwa Z.

Przy ponownej analizie dokumentów ustalono, że zgodnie z przepisami ustawy Prawo budowlane z dnia 31 stycznia 1961 r., przedmiotową stację transformatorową należy zaliczyć do obiektów budowlanych budownictwa specjalnego. Przepisy obowiązujące ówcześnie nie zwalniały jednak takich obiektów z obowiązku uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę. Ustalono także, że z oceny technicznej, opracowanej przez mgr inż. K.K. , w sposób jednoznaczny wynika, że stacja powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia. Dokonanie remontu stacji jest niewykonalne, gdyż właściciele terenu nie wyrażają zgody na jej remont i wejście na teren w celu jego przeprowadzenia. Stwierdzono także, że sprawa pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego Państwa Z. nie ma znaczenia dla przedmiotowej sprawy i nie przyczyni się do wyjaśnienia stanu faktycznego w prowadzonym postępowaniu. Wobec powyższego, na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nakazano rozbiórkę przedmiotowej stacji.

Decyzja ta, po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez [...] Sp. z o.o. Rejon Energetyczny [...] , została uchylona decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2009 r., nr [...] i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2009 r. A. i J.Z. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Po rozpoznaniu skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z dnia 9 lutego 2010 r,. sygn. akt VII SA/Wa 2087/09 skargę oddalił.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, w celu ustalenia aktualnego stanu stacji transformatorowej w dniu 19 maja 2010 r. przeprowadzono oględziny. W trakcie oględzin stwierdzono, że od czasu ostatniej wizji stan faktyczny nie zmienił się. Właścicielem działki nr ew. [...] , na której usytuowana jest przedmiotowa stacja, są obecnie A. i J.Z. . W dniu 3 stycznia 2008 r. H.Z. darowała działkę nr [...] A. i J.Z. (akt notarialny Rep.A Nr [...] ). W roku 2008 działka [...] została podzielona na działki [...] i [...] . Adwokat B.T. (pełnomocnik A. i J.Z. ) wniósł o wydanie takiej samej decyzji, jak uprzednio wydana przez PINB, jednak z rygorem natychmiastowej wykonalności. A. i J.Z. potrzymali stanowisko pełnomocnika i zażądali natychmiastowej rozbiórki stacji transformatorowej. Przedstawiciele [...] Sp. z o.o. Rejon Energetyczny [...] wnieśli o umożliwienie remontu stacji. A. i J.Z. oświadczyli, że kategorycznie żądają usunięcia stacji i nie wyrażą zgody na wejście na działkę celem remontu. Stwierdzili, ze stacja zagraża ich bezpieczeństwu i naraża ich na ciągłe zagrożenie zdrowia i życia. Remont w niczym nie zmieni sytuacji, gdyż przyczyna nie zostanie zlikwidowana.

Organ pierwszej instancji, po ponownej analizie zgromadzonych dowodów uznał, że przeprowadzenie remontu stacji jest niewykonalne ze względu na brak zgody właścicieli działki na wejście na teren nieruchomości.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2010 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o.o. Rejon Energetyczny [...] , uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Na powyższą decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2010 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] złożyli A. i J.Z. .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z dnia 17 maja 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 2298/10 uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2010 r. W uzasadnieniu przedmiotowego wyroku Sąd stwierdził, że "(...) Jako wadliwe należy ocenić stanowisko organu odwoławczego, iż w przedmiotowej sprawie istnieje możliwość zastosowania art. 47 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Zgodnie z ww. przepisem, jeżeli do wykonania prac przygotowawczych lub robót budowlanych jest niezbędne wejście do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości, inwestor jest obowiązany przed rozpoczęciem robót uzyskać zgodę właściciela sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu (najemcy) na wejście oraz uzgodnić z nim przewidywany sposób, zakres i terminy korzystania z tych obiektów, a także ewentualną rekompensatę z tego tytułu (art. 47 ust. 1). W razie nieuzgodnienia warunków, o których mowa w ust. 1, właściwy organ – na wniosek inwestora – w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, rozstrzyga, w drodze decyzji, o niezbędności wejścia do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości. W przypadku uznania zasadności wniosku inwestora, właściwy organ określa jednocześnie granice niezbędnej potrzeby oraz warunki korzystania z sąsiedniego budynku, lokalu lub nieruchomości (art. 47 ust. 2). Jak wynika z treści powyższego przepisu, przewiduje on możliwość wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości, a nie na teren nieruchomości objętej zamierzeniem inwestycyjnym – co ma miejsce w rozpatrywanej sprawie. Słusznie, zatem skarżący podnieśli, iż przepis art. 47 Prawa budowlanego w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania. W celu przeprowadzenia prac remontowych dotyczących stacji transformatorowej, wybudowanej na działce nr ew. [...] w [...] przy ul. [...] , niezbędne byłoby, bowiem wejście nie na teren nieruchomości sąsiedniej, lecz na teren nieruchomości, na której stacja jest usytuowana, tj. na teren nieruchomości stanowiącej własność skarżących A. i J.Z. . O ile przepis art. 47 Prawa budowlanego wprowadza ograniczenie praw właściciela sąsiedniej nieruchomości, nie jest dopuszczalne na jego podstawie jakiekolwiek ograniczenie praw właściciela nieruchomości objętej zamierzeniem inwestycyjnym. Analogiczna regulacja w zakresie możliwości wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości, do budynku lub lokalu w przypadku, gdy do wykonania robót budowlanych jest to niezbędne, znajduje się w art. 35 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Również na gruncie tej ustawy należy uznać za nieprawidłowe stanowisko organu odwoławczego, co do możliwości wejścia na teren nieruchomości skarżących w celu przeprowadzenia przez inwestora remontu znajdującej się na niej stacji transformatorowej. Ponownie rozpoznając sprawę, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego oceni, czy w sytuacji braku możliwości zastosowania w przedmiotowej sprawie powyższej regulacji wobec nieruchomości nr ew. [...] możliwe jest doprowadzenie przedmiotowej stacji transformatorowej do stanu zgodnego z przepisami prawa przez wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, a zatem czy będzie możliwe zastosowanie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Przede wszystkim jednak organ oceni, czy w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., co jest warunkiem niezbędnym zastosowania ww. przepisu. Jak bowiem wynika ze znajdującej się w aktach sprawy ekspertyzy technicznej przedmiotowej stacji - na którą powołał się organ w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia - stan techniczny stacji transformatorowej jest zły i wymaga bezzwłocznego remontu. Powyższe może powodować zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia, o którym mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. W przypadku zaś wystąpienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r., zastosowanie art. 40 cytowanej ustawy nie może mieć miejsca".

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2011 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., po ponownym rozpoznaniu odwołania [...] Sp. z o.o. Rejon Energetyczny [...] , uchylił zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lipca 2010 r., znak: [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, że toku postępowania zapadło szereg rozstrzygnięć organu powiatowego, jak i organu wojewódzkiego, które weryfikowane były przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Ustalono, iż przedmiotowa stacja transformatorowa została wybudowana w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku, co uzasadnia zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. Na mocy, bowiem art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku, do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.

Zgodnie z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. obiekty budowlane lub ich części, będące budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Teren nieruchomości, na którym usytuowana jest sporna linia stanowi działkę budowlaną pod zabudowę jednorodzinną. Linie energetyczne stanowią urządzenia techniczne mające na celu zaspokojenie podstawowych potrzeb ludności, które z racji swojej funkcji usytuowane są m.in. na terenach przeznaczonych pod zabudowę jednorodzinną, gdyż stanowią uzupełnienie tej zabudowy. Z uwagi na wydane przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] zezwolenie z dnia [...] czerwca 1964 r. na budowę linii energetycznej napowietrznej 15 kV oraz stacji transformatorowej brak jest przeciwwskazań do lokalizacji tego typu inwestycji na omawianym terenie.

Organ odwoławczy stwierdził, że budowa przedmiotowej stacji nie narusza, zatem ogólnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie budowy przedmiotowego obiektu budowlanego (brak zaistnienia przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.)

Jakkolwiek organ powiatowy wykluczył możliwość nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., to w ocenie organu odwoławczego niedostatecznie wyjaśnił w/w kwestię w odniesieniu do art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r., tj. czy obiekt budowlany nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Ustalenia przeprowadzone w terenie wskazują, że teren stacji nie jest wygrodzony, znajduje się w bardzo bliskiej odległości od budynku mieszkalnego. Państwo Z. oświadczyli, iż podczas wyładowań atmosferycznych występuje silne iskrzenie na stacji, co prowadzi do częstych zwarć instalacji elektrycznej. Zbliżanie się do stacji stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia. Szczególnie narażone są przebywające w pobliżu dzieci. Przedłożona ekspertyza techniczna przedmiotowej stacji wykazała, iż w obecnym stanie zagraża ona bezpieczeństwu ludzi i mienia, jednakże istnieje możliwość wyeliminowania tego zagrożenia poprzez przeprowadzenie jej gruntownego remontu. Zgodnie ze wskazaniami powołanej ekspertyzy sporządzonej przez uprawnioną osobę istnieją dwie możliwości doprowadzenia przedmiotowego obiektu do stanu prawidłowego użytkowania. Remont stacji można przeprowadzić w dwojaki sposób: poprzez wymianę obu żerdzi żelbetowych na nowe tej samej długości i podobnym przekroju, lub przez naprawę obecnej konstrukcji stacji przez przywrócenie obu żerdziom pierwotnego kształtu i funkcji.

Właściciele nieruchomości, na której znajduje się przedmiotowa stacja oświadczyli, iż nie wyrażą zgody na wejście na teren nieruchomości celem przeprowadzenia remontu stacji. W związku z powyższym organ powiatowy w [...] uznał, iż nie ma innego wyjścia niż wydanie nakazu rozbiórki, w związku z brakiem możliwości przeprowadzenia remontu. Z powyższym stanowiskiem organ odwoławczy się nie zgodził. Stwierdził, iż art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nie warunkuje nakazu rozbiórki z uwagi na brak możliwości przeprowadzenia remontu.

Organ wskazał, że inwestor ma dwie drogi o ubieganie się o wejście na teren. Pierwszy z nich to wystąpienie z powództwa na drodze cywilnej. Drugi sposób określa ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 126 ww. ustawy: ust. 2 "W przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może udzielić, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy". ust. 2 "Decyzji tej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności".

Ze wskazanego przepisu niewątpliwie wynika, że jest to możliwe jedynie w przypadku zaistnienia niezależnych od siebie dwóch przyczyn: "siły wyższej", czyli zdarzenia nagłego, o charakterze nieuchronnym, którego nie sposób przewidzieć bądź nagłej potrzeby zapobieżenia znacznej szkody. W obu przypadkach występująca potrzeba pilnego działania uprawnia starostę do wydania stosownej decyzji i nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności niezależnie od zgody właściciela lub użytkownika nieruchomości. Ustawodawca wymaga nadto by czasowe zajęcie nieruchomości nie trwało dłużej niż 6 miesięcy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 lutego 2007 r., sygn. akt II SA/Lu 24/07).

Zgodnie z art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. "W wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami".

W ocenie organu odwoławczego właściwe w niniejszej sprawie jest wydanie decyzji w przedmiocie wykonania robót budowlanych mających na celu doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, w związku, z czym nakaz rozbiórki w świetle dyspozycji art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. jest niezasadny.

Na powyższą decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2011 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] złożyli A. i J.Z. wnosząc o jej uchylenie.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów art. 7 i 77 K.p.a. oraz art. 48 Prawa budowlanego ze względu na brak pozwolenia na budowę po stronie inwestora.

W uzasadnieniu skargi wyrazili niezadowolenie z istnienia stacji transformatorowej na ich działce, nadto podkreślili, że nie ma innej możliwości usunięcia zagrożenia dla życia i zdrowia, jak tylko poprzez rozbiórkę spornej stacji.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2011 r. którą na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lipca 2010 r., znak: [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W niniejszej sprawie ocenie podlega zaskarżona decyzja, co do jej zgodności z prawem, wydana na podstawie art. 138 § 2 K.p.a.

Organ w zaskarżonej decyzji trafnie stwierdził, że "Jakkolwiek organ powiatowy wykluczył możliwość nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., to w ocenie organu odwoławczego niedostatecznie wyjaśnił w/w kwestię w odniesieniu do art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r., tj. czy obiekt budowlany nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. (...) Przedłożona ekspertyza techniczna przedmiotowej stacji wykazała, iż w obecnym stanie zagraża ona bezpieczeństwu ludzi i mienia, jednakże istnieje możliwość wyeliminowania tego zagrożenia poprzez przeprowadzenie jej gruntownego remontu. Zgodnie ze wskazaniami powołanej ekspertyzy sporządzonej przez uprawnioną osobę istnieją dwie możliwości doprowadzenia przedmiotowego obiektu do stanu prawidłowego użytkowania. Remont stacji można przeprowadzić w dwojaki sposób: poprzez wymianę obu żerdzi żelbetowych na nowe tej samej długości i podobnym przekroju, lub przez naprawę obecnej konstrukcji stacji przez przywrócenie obu żerdziom pierwotnego kształtu i funkcji. (...) W ocenie organu odwoławczego właściwe w niniejszej sprawie jest wydanie decyzji w przedmiocie wykonania robót budowlanych mających na celu doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, w związku, z czym nakaz rozbiórki w świetle dyspozycji art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. jest niezasadny". Wskazał, także dwie drogi ubiegania się przez inwestora o wejście na teren nieruchomości stanowiącej własność skarżących A. i J.Z. w celu przeprowadzenia prac remontowych dotyczących stacji transformatorowej, wybudowanej na działce nr ew. [...] w [...] przy ul. [...]

Wskazać należy, że nakaz rozbiórki z przyczyn określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. powinien być stosowany tylko wówczas, gdy naruszono prawo obowiązujące w czasie budowy i brak jest możliwości usunięcia określonych w tym przepisie zagrożeń lub pogorszeń na zasadzie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.

Nie budzi wątpliwości, że po wykluczeniu możliwość nakazu rozbiórki przedmiotowej stacji transformatorowej na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., organ pierwszej instancji powinien rozstrzygnąć, czy możliwe jest określenie i nałożenie na inwestora obowiązku wykonania konkretnych prac, których realizacja umożliwi ewentualną legalizację przedmiotowego obiektu, czego nie uczynił.

W świetle przytoczonych przepisów, gdyby organ drugiej instancji nie wydał swojej decyzji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., naruszyłby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Wprawdzie organ odwoławczy obowiązany jest rozstrzygnąć sprawę, to jednak oceniając zakres kompetencji przyznany temu organowi należy uwzględnić dyspozycję z art. 136 K.p.a., że nie może on przeprowadzić w całości postępowania dowodowego, a jedynie postępowanie uzupełniające. Zasadnie, zatem [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego przyjął, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływy na jej rozstrzygnięcie i dlatego zaistniała konieczność wydania decyzji kasacyjnej z art. 138 § 2 K.p.a. Organ odwoławczy w swojej decyzji opisał jak powinno przebiegać postępowanie w sprawie, tym samym udzielając wskazówek Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w [...] , jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Wychodząc z powyższych założeń należy uznać, że prawidłowo organ w zaskarżonej decyzji uznał, że sprawa nie została należycie wyjaśniona.

Mając powyższe na uwadze, skoro zaskarżona decyzja odpowiada prawu, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji.