Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1284/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 136 ust. 3 i 137
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka AWSA Maria Mikolik Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi J. Ż., A. M., I. P., L. M. i P. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody [...] (dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] (dalej: "Starosta" lub "organ I instancji") z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...], wydaną w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości.

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:

Wnioskiem z dnia 4 września 2019 r. [...] (dalej: "skarżący") zwrócili się do Starosty [...] z wnioskiem o zwrot nieruchomości położonej w [...], stanowiącej obecnie część działki nr 1626 i odpowiadającej dawnym działkom nr 2477/1 i 2477/2.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] Starosta [...] orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w [...], stanowiącej część działki oznaczonej nr 1626, obj. [...], będącej własnością Powiatu [...] oraz część działki oznaczonej nr 1474/1, będącej w posiadaniu samoistnym Gminy Miasto [...], odpowiadającej dawnym działkom nr 2477/1 i nr 2477/2.

Organ I instancji podał, że umową zawartą w formie aktu notarialnego z dnia 11 grudnia 1974 r. Rep. [...] sprzedała na rzecz Skarbu Państwa - Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w [...] nieruchomość oznaczoną jako działki nr 2477/1 i 2477/2, o powierzchni 0,1489 ha, położoną w [...]. Ustalono, że nieruchomość była niezbędna do realizacji inwestycji określonej w decyzji Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] kwietnia 1973 r. znak: [...] i zatwierdzonym planie gospodarczym jako realizacja zespołu garaży i kojców dla psów służbowych przy KPMO w [...] przy ul [...].

Z dokumentacji geodezyjno - prawnej zgromadzonej w aktach sprawy, w szczególności wykonanej przez biegłego geodetę synchronizacji oraz wyjaśnień zawartych w zaskarżonej decyzji wynika, że nieruchomość położona w [...], oznaczona w dniu wywłaszczenia jako działki nr 2477/1 i 2477/2 o pow. 0,1489 ha odpowiada w części działce nr 1626 (około połowa działki), w części działce nr 1474/1 oraz działce nr 1627/3 (która nie została przez wnioskodawców objęta roszczeniem zwrotowym). Podczas oględzin nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot, przeprowadzonych w dniu 5 sierpnia 2020 r. w trakcie okazania przez biegłego geodetę terenu dawnych działek nr 2477/1 i nr 2477/2 pełnomocnik wnioskodawców zmodyfikował swój pierwotny wniosek poprzez objęcie roszczeniem zwrotowym poza częścią działki nr 1626 również część działki nr 1474/1. Jak wynika z protokołu oględzin część działki nr 1626 odpowiadającą dawnej działce nr 2477/2 stanowi teren porośnięty drzewami, krzewami i trawą. Kierując się w stronę wschodnią nad załamaną krawędzią skarpy zlokalizowany jest stalowy najazd samochodowy, tuż obok (po stronie południowej) znajduje się betonowa studzienka. Idąc dalej na wschód od najazdu samochodowego do granicy wschodniej znajduje się plac utwardzony płytami betonowymi, poza częścią na szerokości około 3 m od granicy północnej, w której to części stanowi teren porośnięty trawą i krzewami. Działka ogrodzona jest ogrodzeniem z siatki na słupkach stalowych. Ponadto na działce nr 1626 w [...] (przy południowej granicy) znajdują się dwa budynki stanowiące zespół garaży, zespół kojców dla psów służbowych. Część dawnej działki nr 2477/1 wzdłuż całej jej granicy wschodniej na szerokości około 3 m, odpowiada powierzchni około 50 m2 obecnej działki 1474/1 i stanowi asfaltowy fragment ul. [...].

Starosta podał, że w toku postępowania nie udało się uzyskać decyzji lokalizacyjnej Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] kwietnia 1973 r. znak: [...]. Ustalenie, jakie konkretnie urządzenia miały zostać zrealizowane w ramach ogólnie określonego celu wywłaszczenia poczyniono w oparciu o znajdujący się w aktach sprawy plan zagospodarowania zespołu garaży i kojców dla psów służbowych przy KPMO w [...]. Plan ten przewidywał budowę zespołu garaży dla 8 samochodów o pow. 237,90 m2, kojców dla psów służbowych, placu ćwiczeń, stacji paliw (2 zbiorniki), placu manewrowego, ogrodzenia terenu, uzbrojenia terenu - kanalizacja sanitarna, burzowa, ogrzewanie, instalacja elektryczna, natomiast całość terenu przewidziano zazielenić zielenią niską oraz drzewami wysokimi w pobliżu ogrodzenia.

W ocenie organu I instancji, o zrealizowaniu celu wywłaszczenia na wnioskowanej nieruchomości świadczą:

– aktualny stan zagospodarowania nieruchomości (oględziny),

– pismo KWP w [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., znak: [...] wraz załącznikami tj. kartą budynku (garaże), z której wynika ich rok budowy - 1975 i pow. Użytkowa 238 m2 wraz uzbrojeniem oraz kartą budynku (kojce murowane) rok budowy – 1975,

– decyzja Powiatowego Biura Geodezji i Urządzeń Rolnych w [...] z dnia [...] grudnia 1974 r., znak: [...] o ustaleniu opłaty dla Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w [...] za grunty położone w [...], oznaczone nr 2477/1 i 2477/2 z tytułu nabycia gruntów rolnych na cel nierolniczy,

– aktualna oraz archiwalna treść mapy zasadniczej na której naniesiony jest budynek zespołu garaży z zapleczem socjalnym, budynek kojców dla psów służbowych, plac ćwiczeń (schody ukształtowanie skarp, nasypów), stacja paliw, plac manewrowy, ogrodzenie terenu, uzbrojenie terenu – kanalizacja sanitarna, burzowa, ogrzewanie, instalacja elektryczna, zieleń oraz drzewa w pobliżu ogrodzenia,

– archiwalne zdjęcie lotnicze z 1987 r., pozyskane z Wojskowego Biura Historycznego, na których uwidocznione są elementy zagospodarowania działki zgodnie z zalegającym w aktach sprawy planem zagospodarowania terenu zespołu garaży i kojców dla psów służbowych przy KPMO w [...].

Zdaniem Starosty, przedstawiona analiza wykazuje, że w terminie 10 lat od przejęcia nieruchomości, cel wywłaszczenia został zrealizowany - wybudowano zespół garaży oraz kojców dla psów służbowych KP MO w [...] z niezbędną infrastrukturą potrzebną do jego funkcjonowania. Zrealizowanie celu wywłaszczenia w terminie wskazanym w art. 137 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm.) – dalej: "u.g.n.", powoduje, że późniejsze rozporządzenie nieruchomością nie ma znaczenia dla rozpatrzenia wniosku o zwrot nieruchomości. To zaś obligowało do wydania decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości objętej wnioskiem skarżących.

Skarżący wnieśli odwołanie do tej decyzji, zrzucając wydanie jej w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny sprawy. Zdaniem skarżących, organ I instancji zignorował wnioski dowodowe skarżących, a zaistniałe wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzygnął na niekorzyść wnioskodawców. Powyższe doprowadziło do nietrafnego ustalenia, że cel wywłaszczenia dziełek nr 2477/1 i nr 2477/2 został zrealizowany w całości, i w konsekwencji do odmowy zwrotu nieruchomości pomimo istnienia przesłanek wynikających z przepisów prawa.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr N[...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...].

Organ odwoławczy w całości podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji, a także uznał za zasadną argumentację prawną wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej odwołaniem decyzji. Zdaniem Wojewody, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła. Jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to nie ma podstaw do badania w jakim terminie to nastąpiło, bowiem już sama realizacja oznacza, że nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Istotne jest także, że nie można mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, a dopiero później jej przeznaczenie zmieniono. Późniejsze wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości czy też rozporządzanie nią, mające miejsce już po zrealizowaniu celu wywłaszczenia, nie mają znaczenia dla sprawy zwrotu nieruchomości. Wojewoda podniósł, że w jego ocenie realizację celu wywłaszczenia, jaką jest budowa zespołu garaży i kojców dla psów służbowych, stanowi każdoczesne przeznaczenie nieruchomości pod jego zagospodarowanie, związane funkcjonalnie z tą inwestycją.

Dodatkowo organ odwoławczy zauważył, że w myśl przepisów rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami, zwrotowi podlegają jedynie nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. W opisywanej sprawie ustalono, że nieruchomość położona w [...] oznaczona jako działka nr 1474/1 zajęta jest w całości pod pas drogowy drogi ul. [...]. Wskazana nieruchomość posiada nieuregulowany stan prawny i znajduje się we władaniu Gminy Miasto [...], w związku z czym nie zachodzą prawem określone przesłanki zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, gdy zachodzą przesłanki wymienione wart. 136 ust. 3 u.g.n., przysługuje bowiem wyłącznie przeciwko Skarbowi Państwa albo jednostce samorządu terytorialnego. Tym samym brak tytułu prawnego do nieruchomości po stronie zobowiązanego podmiotu publicznoprawnego oznacza brak podstaw do orzeczenia o zwrocie, ponieważ decyzja taka byłaby niewykonalna. Co więcej organy administracyjne nie mają w takim przypadku obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego co do faktu wywłaszczenia i stopnia realizacji jego celu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy;

2. art. 78 § 1 w zw. z art. 136 K.pa. poprzez nieprzeprowadzenie dowodów z dokumentów wnioskowanych przez skarżących;

3. art. 80 K.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów;

4. art. 81a § 1 poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości co do stanu faktycznego na niekorzyść strony.

Zdaniem skarżących cel wywłaszczenia przyjęty przez organ nie wynika z decyzji lokalizacyjnej. Natomiast skoro decyzji tej nie udało się odnaleźć, to organ nie był uprawniony do prowadzenia "postępowanie poszlakowego" – nieznanego przepisem normującym postępowanie administracyjne, lecz winien rozstrzygnąć wątpliwości na korzyść wnioskodawców. W opisywanej sprawie organy nie ustaliły kiedy i jakie parce wykonano na działkach objętych wnioskiem o zwrot, a zatem czy zaistniały przesłanki do zwrotu nieruchomości w trybie art. 136 i art. 137 w zw. z art. 216 u.g.n.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Po zbadaniu sprawy we wcześniej przedstawionych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowi art. 136 ust. 3 i 137 u.g.n. Rozważania dotyczące podstaw zwrotu rozpocząć należy od wyjaśnienia, że zgodnie z art. 136 ust. 1 i 2 u.g.n. nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137u.g.n., stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.

W myśl art. 137 u.g.n. (według obecnego brzmienia) nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Jeżeli w przypadku, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Ponadto zgodnie z art. 216 ust. 1 u.g.n., przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 10, poz. 64 z 1974 r., dalej u.z.t.w.n.).

Niespornie skarżący mają legitymację do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jako spadkobiercy [...]. Sprzedaż nieruchomości przez [...] na rzecz Skarbu Państwa nastąpiła wg zasad opisanych w art. 216 ust. 1 u.g.n.

Na tle powołanych przepisów w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Jeżeli nie ma już tego celu publicznego do zaspokojenia, tym samym dla właściciela (Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego) nie ma już uzasadnienia dalsze wykorzystywanie wywłaszczonej nieruchomości. Wywłaszczenie jest uzasadnione dopóty, dopóki trwa cel wywłaszczenia. W wyroku z dnia 24 października 2001 r. wydanym w sprawie o sygn. akt SK 22/01 (OTK 2001, nr 7, poz. 216) Trybunał Konstytucyjny stwierdził m.in., że nakaz dokonywania wywłaszczenia "jedynie na cele publiczne" tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy. Wywłaszczenie jest bowiem zgodne z Konstytucją, jeśli jest konieczne (niezbędne) dla realizacji celu publicznego. Cel wywłaszczenia i jego konstytucyjna legitymacja polega na tym, że wywłaszczona nieruchomość powinna zostać oddana dla realizacji określonego przed wywłaszczeniem przedsięwzięcia publicznego. Jak długo wywłaszczone rzeczy (prawa) nie są przekazywane na cel publiczny uzasadniający wywłaszczenie, tak długo nie został osiągnięty cel wywłaszczenia i tak długo działanie organów państwa stanowi ingerencję w prawo własności, która nie ma konstytucyjnej legitymacji.

W judykaturze podkreśla się także, że rozstrzygnięcie sprawy wywołanej wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest uzależnione wyłącznie od zaistnienia lub nie przesłanek z art. 136 i 137 u.g.n. W postępowaniu tym nie bada się legalności aktu, na podstawie którego nastąpiło odjęcie prawa własności, ani też kwestia ta nie jest zagadnieniem wstępnym dla rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu. Jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany na wywłaszczonej nieruchomości i to niezależnie od terminu jego realizacji, to nie ma podstaw do zwrotu nieruchomości, a więc również do stosowania art. 137 ust. 1 u.g.n. Wskazane wyżej regulacje mają zastosowanie tylko wtedy, gdy nie został zrealizowany cel wywłaszczenia. Z przepisów u.g.n. wynika, że podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej obiektywnie stwierdzona zbędność dla realizacji celu wywłaszczenia. Podstawą oceny zbędności jest wyłącznie okoliczność faktyczna zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej. Akcentuje się także, że jedną z gwarancji ustawowych, że odjęte prawo własności na rzecz Skarbu Państwa zostanie wykorzystane zgodnie z celem wywłaszczenia, jest instytucja zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, która stała się zbędna na cel uzasadniający jej wywłaszczenie. Zbędność na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu należy oceniać zatem przez pryzmat sposobu korzystania z wywłaszczonej nieruchomości, bowiem cel decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości powinien być identyczny ze sposobem dalszego korzystania z tej nieruchomości (por. wyrok WSA w Poznaniu z 16 maja 2019 r., IV SA/Po 1133/18, i powołane tam orzecznictwo).

Przed przystąpieniem do analizy przesłanki zastosowania w sprawie art. 136 ust. 3 u.g.n., w pierwszej kolejności podzielić należy stanowisko zgodnie z którym, ocena zbędności nieruchomości, dokonywana w kontekście terminów wskazanych w art. 137 u.g.n., nie odnosi się do wywłaszczenia, która miało miejsce przed wejściem w życie ww. przepisu (s. [...] zaskarżonej decyzji; tak też NSA w wyroku z 12 grudnia 2019 r., I OSK 3453/18).

Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż zgodnie z przeważającym w doktrynie i orzecznictwie stanowiskiem, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła. W tym przypadku podkreśla się. że jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to nie ma podstaw do badania, w jakim terminie to nastąpiło, bowiem już sama realizacja oznacza, że nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Istotne jest także, że - jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym - nie można mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, a dopiero później jej przeznaczenie zmieniono. Późniejsze bowiem wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości czy też rozporządzanie nią, mające miejsce już po zrealizowaniu celu wywłaszczenia, nie mają znaczenia dla sprawy zwrotu nieruchomości (vide wyrok NSA z 5.03.2015 r. OSK 1584/13, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13.12.2012 r. P 12/11, OTK-A 2012, nr 11 poz. 135).

Sąd podziela pogląd organu odwoławczego, według którego, celu wywłaszczenia należy poszukiwać w samym akcie wywłaszczenia, a w razie braku wskazania celu w tym akcie, należy odnieść się do innych dokumentów. Punktem wyjścia do dalszych rozważań musi być zatem treść umowy sprzedaży zawartej w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. (akt notarialny z dnia [...] grudnia 1974 r. Rep. [...] [...] sprzedała na rzecz Skarbu Państwa - Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w [...] nieruchomość oznaczoną jako działki nr 2477/1 i 2477/2 o pow. 0,1489 ha, położoną w [...], która niezbędna była na realizację inwestycji określonej w decyzji Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] kwietnia 1973 r. znak: [...] i zatwierdzonym planie gospodarczym zespołu garaży i kojców dla psów służbowych przy KPMO w [...]).

Sąd zauważa, że organy wyczerpały możliwości odnalzienia decyzji lokalizacyjnej Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] kwietnia 1973 r. znak: [...] organom i archiwom, do których zwrócono się o przekazanie tej decyzji nie udało się jej odnaleźć.

Niewłaściwie, zdaniem Sądu, użyto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji sformułowania "postępowanie poszlakowe". W braku decyzji opisanej w akcie notarialnym, organ poszukiwał jej treści za pomocą dostępnych mu dowodów, prowadząc postępowanie dowodowe wg zasad obowiązujących w k.p.a.

Sąd w całości akceptuje ustalenia organów obu instancji, iż cel wywłaszczenia - budowa zespołu garaży oraz kojców dla psów służbowych KPMO [...] ustalony został na podstawie zapisu w uzasadnieniu orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości z dnia [...] września 1973 r., znak: [...], który jednoznacznie wskazuje, iż poszukiwana decyzja lokalizacyjna Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] kwietnia 1973 r. znak: [...] dotyczyła inwestycji polegającej na budowie zespołu garaży oraz kojców dla psów służbowych KPMO w [...], natomiast ustalenie, jakie konkretnie urządzenia miały zostać zrealizowane w ramach ogólnie określonego celu wywłaszczenia poczyniono w oparciu o znajdujący się w aktach sprawy plan zagospodarowania zespołu garaży i kojców dla psów służbowych przy KPMO w [...]. Plan ten przewidywał budowę zespołu garaży dla 8 samochodów o pow. 237,90 m2, kojców dla psów służbowych, placu ćwiczeń, stacji paliw (2 zbiorniki), placu manewrowego, ogrodzenia terenu, uzbrojenia terenu - kanalizacja sanitarna, burzowa, ogrzewanie, instalacja elektryczna, natomiast całość terenu przewidziano zazielenić zielenią niską oraz drzewami wysokimi w pobliżu ogrodzenia.

Chybione są zarzuty skargi kwestionujące prawidłowość ustalenia celu wywłaszczenia. Zresztą skarżący fakt ten przyznali we wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości z dnia 2 września 2018 r. (k. 16), pisząc, że nieruchomość wywłaszczona jest niezbędnie potrzeba do wykonania zadań gospodarczych określonych w decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny, któremu towarzyszył wykaz wywłaszczeniowy z dnia 3 kwietnia 1973 r.

Sprecyzowanie celu wywłaszczenia nastąpiło w planie zagospodarowania zespołu garaży i kojców dla psów w [...] dla KP MO.

Sąd akceptuje także stanowisko organów, które oceniwszy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w szczególności:

← aktualny stan zagospodarowania nieruchomości (oględziny),

← pismo KWP w [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., znak: [...] wraz załącznikami tj. kartą budynku (garaże), z której wynika ich rok budowy - 1975 i pow. użytkowa 238 m2 wraz uzbrojeniem oraz kartą budynku (kojce murowane) rok budowy - 1975,

← decyzja Powiatowego Biura Geodezji i Urządzeń Rolnych w [...] z dnia [...] grudnia 1974 r., znak: [...] o ustaleniu opłaty dla Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w [...] za grunty położone w [...], oznaczone nr 2477/1 i 2477/2 z tytułu nabycia gruntów' rolnych na cel nierolniczy.

← aktualna oraz archiwalna treść mapy zasadniczej na której naniesiony jest budynek zespołu garaży z zapleczem socjalnym, budynek kojców dla psów służbowych, plac ćwiczeń (schody ukształtowanie skarp, nasypów), stacja paliw, plac manewrowy, ogrodzenie terenu, uzbrojenie terenu - kanalizacja sanitarna, burzowa, ogrzewanie, instalacja elektryczna, zieleń oraz drzewa w pobliżu ogrodzenia.

← archiwalne zdjęcie lotnicze z 1987 r., pozyskane z Wojskowego Biura Historycznego, na których uwidocznione są elementy zagospodarowania działki zgodnie z zalegającym w aktach sprawy planem zagospodarowania terenu zespołu garaży i kojców dla psów służbowych przy KPMO w [...]

uznały, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany tj. został wybudowany zespół garaży oraz kojców dla psów służbowych KP MO w [...] z niezbędną infrastrukturą potrzebną do jego funkcjonowania.

Zarzuty skarżącego co do braku realizacji celu wywłaszczenia akcentują, że aby zrealizować cel wywłaszczenia należało zatem wywłaszczone działki uzbroić, zagospodarować, wybudować na nich zespół garaży o określonej powierzchni i kubaturze, określoną liczbę kojców dla psów, stację paliw, plac ćwiczeń i manewrowy.

Tymczasem inwestycja została rozpoczęta i zakończona posadowieniem – i to poza terenem działek nr 2477/1 i nr 2477/2, o których zwrot ubiega się strona – kilku garaży i kojców.

Oceniając zarzuty Sąd uznał je za niezasadne. Z akt sprawy jasno wynika, że w celu wykonania przedmiotowego planu realizacyjnego wywłaszczono nie tylko działki gruntowe nr 2477/1 i nr 2477/2, ale tez inne działki, które łącznie utworzyły dz. nr 1626 o pow. 27,30 ha (por. m.in. mapy na k. 114 i k. 113).

Aktualny, niekwestionowany stan zagospodarowania tych działek potwierdza, wbrew stanowisku skarżących, realizację celu wywłaszczenia.

Na k. 60 akt sprawy zalega mapa z naniesionymi elementami planu realizacyjnego.

Porównanie tej mapy (z k. 60) z mapą na k. 113 i protokołem oględzin jasno wskazuje, że na dz. 2477/2 i nr 2477/1 nie było planowane wznoszenie jakichkolwiek budynków. Teren dawnej działki nr 2477/2 aktualnie porośnięty trawą, krzewami i drzewami zgodnie z planem zagospodarowania miał być przeznaczony na plac ćwiczeń dla psów służbowych i zieleń (pkt 4 i 5 na mapie na k. 60). Teren działki nr 2477/1 – po wschodniej stronie dz. nr 1626, zgodnie z planem realizacyjnym miał stanowić zieleń, myjnię, objazd, plac manewrowy i bramę wjazdową (pkt 5, 6, 8, 9 legendy na mapie z k. 60).

Protokół oględzin dawnej dz. nr 2477/1 wskazuje na istnienie płyt betonowych, zieleni i bramy wjazdowej od ulicy [....].

Celem wywłaszczenia była realizacja pewnej większej całości, garaży z zapleczem dla nich, tj. placem do ćwiczeń dla psów, pcanem manewrowym, dojazdem, bramą.

Z faktu, że wywłaszczone nieruchomości poprzednika prawnego skarżących nie są zabudowane nie można wnosić, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.

Poza wszystkim niesporny jest fakt, że teren dawnych działek nr 2477/1 i nr 2477/2, wchodząc w skład dz. nr 1626 stanowił jeden kompleks służący funkcjonującym garażom i kojcom dla psów.

Cel wywłaszczenia realizowany był na całej nieruchomości z konglomeratem wywłaszczonych działek, w tym na działkach nr 2477/1 i nr 2477/2.

W kontekście tych ustaleń na szczególne podkreślenie zasługuje aktualny także w tej sprawie, wyrażony w orzecznictwie pogląd, według którego, jeżeli celem wywłaszczenia był pewien większy kompleks urbanistyczny, to ścisłe ustalanie celu wywłaszczenia, w sensie ustalania konkretnych obiektów lub elementów infrastruktury, jakie miały powstać na nieruchomości wywłaszczonej, nie jest konieczne. Podkreśla się także, że gdy celem wywłaszczenia była budowa tzw. obiektów stanowiących infrastrukturę złożoną, która jest realizowana przez dłuższy czas, a w związku z tym może podlegać różnym modyfikacjom, budowa tego rodzaju założeń uzasadnia przyjęcie stanowiska, iż poszczególne obiekty, wchodzące w skład takiej złożonej lub wieloletniej infrastruktury technicznej, stanowią jedynie element owej inwestycji. Dotyczy to zwłaszcza osiedli mieszkaniowych, które są traktowane jako pewny, swego rodzaju, mikroorganizm urbanizacyjny, rządzący się szczególnymi zasadami, to jest uwzględniającymi potrzeby jego mieszkańców. Z tego względu nie można - co do zasady - wykluczyć możliwości by na terenie osiedlowym, w miejscu, które pierwotnie było przeznaczone pod konkretny obiekt osiedlowy lub określony użytek, powstał inny obiekt albo inna przestrzeń, spełniająca aktualnie potrzeby mieszkańców osiedla (wyrok NSA z 22 stycznia 2020 r., I OSK 3608/18 i powołane tam orzecznictwo; wyrok WSA w Poznaniu z 17 maja 2018 r., IV SA/Po 29/18).

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela także wyrażone w judykaturze stanowisko, zgodnie z którym, celu wywłaszczenia dokonanego w dość odległej przeszłości nie można interpretować, w szczególności co do precyzji użytych w decyzji czy innym akcie wywłaszczeniowym sformułowań, według aktualnych standardów. W przeszłości cel wywłaszczenia określany był na ogół ogólnikowo. Tak też należy interpretować to pojęcie obecnie. Nie jest koniecznym ustalanie, jakie konkretnie miało być przeznaczenie wywłaszczanego terenu, jeżeli w akcie wywłaszczeniowym wskazywano, że miała być to np. budowa osiedla czy miasta. Dla uznania, że cel wywłaszczenia zrealizowano wystarczy wykazać, iż dany obszar został zagospodarowany jako przestrzeń osiedlowa czy miejska (wyrok WSA w Krakowie z 18 lutego 2020 r., II SA/Kr 1528/19).

Sąd stwierdza ponadto, że powołany w sprawie biegły [...] ustalił, że dawne dz. gruntowe nr 2477/1 i nr 2477/2 utworzyły nie tylko dz. nr 1626 i dz. nr 1627/3, ale również część dz. nr 1474/1 o pow. ok. 0,5a. Wyjaśnił on, że dokładnie część dawnej dz. gruntowej nr 2477/1 wzdłuż całej wschodniej granicy na szerokości dz. ok. 3m obejmuje część obecnej dz. nr 1474/1, w terenie stanowi asfaltowy fragment ulicy [...] (k. 128, k. 132). Wg wypisu z rejestru gruntów działka nr 1474/1 pozostaje we władaniu Gminy [...] i ma nieuregulowany stan prawny.

Sąd na podstawie informacji z wykazu zmian gruntowych (k. 18 akt sprawy) ustalił, że dz. gr. Nr 2542 i nr 2478/1 utworzyły dz. nr 1471, objętą KW Nr [...].

Na podstawie informacji z portalu Ministerstwa Sprawiedliwości Elektroniczne księgi wieczyste Sąd ustalił, że aktualnie dawna KW [...] ma numer [...]. W księdze tej w dz. I-O wpisana jest dz. nr 1474/1, droga, ulica [...], a w dz. II Skarb Państwa w całości.

W związku z powyższym Sąd nie podziela ustaleń Wojewody o tym, że stan prawny działki nr 1471/1 jest nieuregulowany i wyciągniętych na tej podstawie wniosków o niemożności procedowania w tym zakresie.

Jednakże mimo wadliwego uzasadnienia decyzja Wojewody odpowiada prawu.

Jak słusznie wyjaśnił organ I instancji realizacja celu wywłaszczenia dotyczy części gruntu poza ogrodzeniem dz. 1626, tj. części z. 1474/1, gdyż jak wynika z planu realizacyjnego ogrodzenie garaży miało powstać odsunięte o ok. 3m od granicy (celem zapewnienia miejsca przed wjazdem na teren garaży) (k. 60). Realizacja celu wywłaszczenia także co do części dz. 1471/1 nie budzi wątpliwości.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił jako niezasadną.