Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 756/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6189 Inne o symbolu podstawowym 618
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 128, art. 129, art.130, art. 132, art.135
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr) Sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 maja 2021r. sprawy ze skargi A. S., I. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu szkód powstałych w związku z budową gazociągu tranzytowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 1998 r., Nr [...], utrzymaną w mocy decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] stycznia 1999 r. Nr [...], Wojewoda W. ograniczył sposób korzystania z nieruchomości

i zezwolił Spółce Akcyjnej S. G. T. [...]

w W. na założenie i przeprowadzenie podziemnego przewodu o średnicy DN 1400 do przesyłania gazu oraz kabla światłowodowego przez nieruchomość stanowiącą własność A. i I. S. położoną w miejscowości B. gmina T., obejmującą działkę nr [...]. Jednocześnie organ zobowiązał właścicieli do udostępnienia nieruchomości w celu konserwacji i usuwania awarii urządzeń a ww. Spółkę do przywrócenia zajętej czasowo nieruchomości do stanu poprzedniego oraz przyznania i wypłaty odszkodowania za szkody powstałe na skutek budowy zajętej nieruchomości.

Z uwagi na brak porozumienia stron co do wysokości odszkodowania Starosta L. decyzją z dnia [...] marca 2001 r., Nr [...] przyznał [...]

i I. S. odszkodowanie w wysokości [...] zł. wraz z ustawowymi odsetkami od dnia [...] lutego 1998r.

W wyniku złożonych odwołań Wojewoda K. – P. uchylił ww. decyzję Starosty [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., Nr [...] Starosta L. orzekł o ustaleniu od Spółki Akcyjnej S. G. T. [...]

w W. na rzecz [...] i I. S. odszkodowania z tytułu szkód powstałych w związku z przedmiotową budową na kwotę [...]zł i zobowiązał inwestora do wypłacenia stronom zasądzonej kwoty w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż działki pod budowę zostały zajęte przez wykonawcę przed dniem [...] listopada 1998 r. i w dniu ograniczenia prawa własności, decyzją Wojewody [...], przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe pozwalało przyjąć, że w dacie [...] listopada 1998 r. na gruntach zajętych pod budowę nie było żadnych upraw. Właściciel działki argumentował natomiast, że na początku lutego 1998 r. pługiem przyorano zewnętrzne granice pasa montażowego, a [...] lutego 1998 r. został zdjęty humus. Rów pod rurociąg wykopano w listopadzie 1998 r. i tego samego dnia lub dwa dni później zasypano rurociąg. I. S. stwierdził, że w następstwie wejścia inwestora na jego nieruchomość w listopadzie 1998 r., a więc po wydaniu decyzji Wojewody W. o ograniczeniu wykonywania prawa własności, zniszczeniu uległa plantacja truskawek, którą założył latem 1998 r. Według właściciela gruntu, plantacja truskawek założona w strefie transportu i montażu obejmowała cały pas transportu i montażu z wyłączeniem jedynie powierzchni, z której w lutym 1998 r. wykonawca zdjął humus oraz powierzchni, na której zdjęty humus składowano. W wyniku tych zniszczeń z właścicielem gruntu zerwano umowę kontraktacyjną. Inwestor kwestionował powyższe argumenty wywodząc, iż w pasie montażowym nie istniała plantacja truskawek i odrzucał twierdzenie jakoby zerwanie umowy kontraktacyjnej miało związek z realizacją budowy gazociągu.

W toku dalszego postępowania dowodowego ustalono, że umowa kontraktacyjna, nie wskazywała ilości zakontraktowanych truskawek, a jedynie określała areał, z którego owoce miały być zebrane na 1,5 hektara. Tym samym założenie więc latem 1998 r.

w związku z umową kontraktacyjną ze stycznia 1998 r. plantacji truskawek na obszarze 1,5 ha i zlikwidowanie wiosną 1999 r. całości tych upraw dlatego, że w listopadzie 1998r. inwestor ponownie wszedł z budową na powierzchnię zaledwie 0,3686 ha,

w szczególności gdy zważy się, że całe gospodarstwo [...] i I. S. ma ok. 20 hektarów powierzchni pozwalało uznać tę okoliczność za mało wiarygodną. Wyliczono także, iż założenie plantacji na powierzchni 1,5 ha wymaga ok. 100 tys. sadzonek, natomiast właściciele działek nie przedstawili dowodów potwierdzających źródło pozyskania tak znacznej ich ilości potrzebnych pod zakontraktowaną uprawę. Oświadczyli jedynie, że sadzonki pozyskali z innej, własnej plantacji oraz otrzymali nieodpłatnie od sąsiadów, kuzyna oraz osób trzecich. Teza o istnieniu plantacji truskawek nie zyskała odzwierciedlenia także w protokole spisanym przez pracowników starostwa, przy czym stwierdzono jedynie pojedyncze sadzonki truskawek, bez jakichkolwiek śladów zniszczonej plantacji na całej powierzchni pasa montażu, a także w jego bezpośrednim sąsiedztwie. Przyjęto zatem, że powoływane w sprawie dowody na jej istnienie nie potwierdzają tego faktu.

Ustalono, że inwestor pod budowę gazociągu zajął grunt rolny, o powierzchni 0,9936 ha. Powierzchnia zajętego pasa roboczego wynika z dokumentacji budowy gazociągu i w tym zakresie jest ona niesporna między właścicielami gruntu i inwestorem. Na trasie budowy, pod koniec 1998 r. roboty ziemne wykonywano przy użyciu ciężkiego sprzętu mechanicznego co spowodowało w znacznym stopniu degradację ziemi w całym pasie roboczym budowy. W związku z powyższym, jako obszar realizowanych na gruntach [...] i I. S. prac budowlanych przyjąć należy cały pas technologiczny budowy o powierzchni 0,9936 ha.

Za bezsporne ustalono również, że grunty zajęte pod budowę gazociągu zostały przekazane właścicielom [...] maja 2002 r., po przeprowadzeniu przez inwestora rekultywacji mechanicznej wykonanej przez inwestora, po wszczęciu przez Starostę postępowania egzekucyjnego. Prawidłowość wykonania rekultywacji jest stwierdzona ostateczną i prawomocną decyzją Starosty [...] [...] czerwca 2003 r. o uznaniu rekultywacji za zakończoną.

[...] i I. S. podnieśli również zarzut nieuwzględnienia w operacie szacunkowym odszkodowań za szkodę powstałą podczas ponownego wejścia inwestora na grunt [...] marca 2002 r. w związku z przeprowadzaniem robót rekultywacyjnych

i zniszczeniem drzewek owocowych wiosną 2002 r., które zasadzono jesienią 2000 r. Jako dowody, właściciel działki wskazał notatki służbowe z [...] marca 2002 r. oraz z [...] marca 2002 r. sporządzone przy wprowadzeniu firmy [...] na działkę nr [...]

w Borowie w celu wykonania rekultywacji, które potwierdzały, że w dniu [...] marca 2002 r. na jej części, z której zdjęty był humus było 205 sztuk młodych drzewek owocowych. Fakt ten został przyznany przez obie strony tj. właścicieli gruntu i inwestora. W ocenie Starosty niniejsze dokumenty potwierdzały jedynie okoliczność dokonania nasadzeń drzewek owocowych przed przystąpieniem do rekultywacji mechanicznej gruntu, a nie, że ich zniszczenia dokonała firma [...]. Uznano, że w toku postępowania [...] i I. S. nie przedstawili żadnych dowodów świadczących o tym, że to wykonawca robót rekultywacyjnych dokonał zniszczenia posadzonych przez nich drzewek owocowych. Dokumenty potwierdzały, że dokonano nasadzeń drzewek owocowych przed przystąpieniem do rekultywacji mechanicznej a nie, że zniszczeń dokonała firma [...].

Właściciele nie zgłosili żadnych świadków, ani nie przedstawili innych dowodów mogących uprawdopodobnić taką okoliczność. Jako istotną dla określenia zakresu odpowiedzialności odszkodowawczej inwestora uznano kwestię braku adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy szkodą wywołaną zniszczeniem wiosną 2002 r. drzewek owocowych i realizowaną przez inwestora od lutego 1998 r. budową gazociągu. Inwestor zgłosił zakończenie budowy w dniu [...] grudnia 1999 r. Drzewka owocowe posadzone zostały w pasie roboczym jesienią 2000 r., przed zrekultywowaniem gruntu, bez powiadamiania o zamiarze zobowiązanego do przeprowadzenia rekultywacji inwestora.

W tym stanie rzeczy organ orzekający ustalił odszkodowanie biorąc pod uwagę stan gruntów przedmiotowych części działek w dniu ograniczenia prawa własności, za szkody, jakie powstały w związku z zajęciem pod budowę i przeprowadzeniem podziemnego gazociągu tranzytowego DN 1400 w części działki rolnej o numerze ewidencyjnym [...] na powierzchni 0,9936 ha. Odszkodowanie określone zostało za:

- utracone pożytki, spowodowane niemożliwością korzystania z części nieruchomości na powierzchni 0,9936 ha w okresie [...] listopada 1998 r. do [...] maja 2002 r. Straty tych wartości ustalono biorąc pod uwagę utracone prawa do pożytków (dochodów), przy uwzględnieniu rodzaju gleb i możliwych, w myśl racjonalnej gospodarki na niej upraw, istniejącej tradycji zasiewów we wsi B. oraz możliwych do uzyskania z określonych roślin wartości plonów, ustalając je według cen kształtujących się na rynku lokalnym, pomniejszając je o wartości nie poniesionych nakładów na ich uzyskanie. Przy czym do określenia utraconych pożytków wykorzystano "koszyk upraw', ponieważ na dzień określenia odszkodowania na gruntach państwa S. zajętych pod budowę gazociągu nie było żadnych upraw.

- obniżenie plonów w okresie porekultywacyjnym gdzie przyjęto założenie, że dojście do pełnej zdolności produkcyjnej w pasie wykopu ( 0,1439 ha ) następuje w 5-tym roku

a w pozostałej części (0,8497 ha ) w 2-gim roku,

- zmniejszenie wartości części działki ewidencyjnej o numerze 91/2 (art. 128 ust. 4 u.o g.n.), wynikające z trwałego ograniczenia w sposobie korzystania ( użytkowania) gruntu rolnego. Wybudowanie podziemnego gazociągu na części działki ewidencyjnej nr [...] spowodowało bowiem zmniejszenie jej wartości, w następstwie trwałego ograniczenia

w sposobie korzystania (użytkowania),

- z tytułu niekorzystnej zmiany geometrii pola o powierzchni 0,5175 stanowiącej część działki o numerze ewidencyjnym [...] Niekorzystna zmiana geometrii pola powoduje wzrost udziału nieefektywnego czasu pracy sprzętu (ciągnik + maszyna), tzw. nawrotów, w ogólnym czasie pracy, co powoduje wzrost jednostkowych kosztów wykonania prac uprawowych w zł/ha.

Organ orzekający stwierdził, że ustalenie odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości [...] i I. S. z powodu pobudowania na ich nieruchomości gazociągu, dokonane zostało na podstawie art. 128 ust. 4 ustawy

o gospodarce nieruchomościami. Określenie zmniejszenia wartości działek dotyczy natomiast pasa eksploatacyjnego o szerokości 22 m, a nie pasa korytarza technicznego o szerokości 215 m ponieważ trwałe ograniczenia dotyczą wyłącznie owego pasa

o szerokości 22 m.

Na powyższą decyzję złożyli odwołanie zarówno inwestor jak i właściciele działek. [...] i I. S.

Decyzją z dnia [...] maja 2007 r., Nr WG. DW. 7721-2/5/98/07 Wojewoda [...] – P. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygniecie.

W uzasadnieniu decyzji odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu [...]

i I. S. wskazał, że ustalenie odszkodowania w postępowaniu administracyjnym w niniejszym przypadku może nastąpić dopiero od dnia [...] listopada 1998 r. – daty wykonalności decyzji o ograniczeniu prawa własności nieruchomości. Organ odwoławczy nie uznał za udowodnioną podnoszoną przez strony okoliczność istnienia na nieruchomości stanowiącej ich własność, plantacji truskawek w pasie montażowym gazociągu, wskazując na brak jakichkolwiek dokumentów w tym zakresie.

W odniesieniu do zarzutu braku odszkodowania wynikającego z decyzji Starosty [...] [...], którą ustalono koszt nakładów związanych

z koniecznością wykonania zabiegów służących przywróceniu stanu poprzedniego nieruchomości - żyzności biologicznej, właściwości fizycznych i chemicznych wyjaśnił, iż rozstrzygniecie to w wyniku odwołania złożonego przez Spółkę Akcyjną S. G. T. [...] w W. zostało decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] uchylone, a postępowanie w tym zakresie umorzone z uwagi na brak podstawy prawnej do ustalenia takich nakładów. Nadto, nakłady na rekultywację biologiczno – chemiczną służące przywróceniu pełnej żyzności glebie w trakcie jej normalnej rolniczej uprawy ze swej istoty mają zapobiec powstaniu szkody zatem nie stanowią elementu odszkodowania jakie ustala Starosta.

Odnosząc się do kwestii nieuwzględnienia w odszkodowaniu szkód powstałych przy ponownym wejściu inwestora na grunt w wyniku decyzji egzekucyjnej Wojewoda K.–P. wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne umorzono z uwagi na niedopuszczalność jego prowadzenia w oparciu o decyzję Wojewody [...]

z dnia [...] października 1998 r., skoro wcześniej inwestycja została zakończona. Strony natomiast nie poniosły szkody w wyniku prowadzenia tego postępowania i miały możliwość przystąpienia do użytkowania rolniczego.

Nadto, odszkodowanie zostało ustalone do czasu przekazania gruntów właścicielom [...] maja 2002 r., po przeprowadzeniu przez inwestora rekultywacji mechanicznej, której prawidłowość została stwierdzona ostateczną i prawomocną decyzją Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. o uznaniu rekultywacji za zakończoną.

Jako bezsporny w niniejszej sprawie organ odwoławczy uznał fakt braku jakichkolwiek upraw na nieruchomości [...] i I. S. w dniu wykonalności decyzji Wojewody [...] o ograniczeniu wykonania prawa własności. Za nieuprawnione uznał żądanie odszkodowania za szkody przewidywane, które

w rzeczywistości nie zaistniały.

Operat został wykonany przez uprawnionego do jego sporządzenia rzeczoznawcę majątkowego i jako spełniający wszelkie wymogi określone przepisami ustawy z dnia

[...] sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, przyjęty jako dowód w sprawie. Zawarte w nim wyliczenia przyjęto zatem za prawidłowe i tym samym określoną w nim wartość odszkodowania za odzwierciedlającą rzeczywiste szkody powstałe w wyniku budowy gazociągu na nieruchomości odwołujących się.

W odniesieniu do zarzutów zawartych w odwołaniu Spółki Akcyjnej S. G. T. [...] w W. organ odwoławczy uznał, że okoliczności w jakich inwestor występował z żądaniem udostępnienia działki nie pozwalają na wykazanie właścicielom nieruchomości winy w stopniu uzasadniającym przyjęcie przyczynienia się do powstania szkody zatem powołany prze Spółkę przepis zawarty w art. 362 Kodeksu cywilnego nie może mieć zastosowania.

Wojewoda [...] – P. za nieuprawnione również uznał stanowisko odwołującej się, że skoro działka nr [...] jest uprawiana to brak jest podstaw do naliczenia odszkodowania za utracone korzyści w pasie roboczym do dnia wydania decyzji. Wyjaśnił, iż żadna ze stron nie zgłosiła wykonania rekultywacji zajętej pod budowę części wskazanej działki, zatem dopiero po wydaniu decyzji o jej zakończeniu będzie można uznać, że rekultywacja została wykonana prawidłowo.

Za bezzasadny uznał również zarzut, iż koszty nakładów na rekultywację gruntów ujęte w operacie szacunkowym są przedmiotem odrębnej decyzji. Powołując się na treść art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych wskazał, iż osobę powodującą utratę albo ograniczenie wartości użytkowej gruntów obciąża

w całości koszt rekultywacji, a więc również te jej elementy, które realizowane są

w ramach normalnego rolniczego uprawiania gruntu przez właścicieli. Tym samym, zasadnie organ I instancji przyjął, że wyrównanie w toku późniejszej uprawy rolniczej – zmniejszonej na pewien okres żyzności gleby w części działek na których wybudowano gazociąg obciąża inwestora.

Nadto organ odwoławczy wyjaśnił, iż określenie wartości nakładów na przywrócenie gruntom wartości użytkowych: biologicznych, fizycznych i chemicznych

w ramach normalnego, rolniczego użytkowania gruntów dokonane zostało w odrębnej decyzji.

Na powyższe rozstrzygnięcie strony złożyły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargi.

W wyniku uwzględnienia skargi Spółki Akcyjnej S. G. T. [...] w W., Wojewódzki Sąd Administracyjny

w B. wyrokiem z dnia [...] grudnia 2007 r. uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2007 r., Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2007 r. Nr [...].

Sąd w uzasadnieniu wyroku podkreślił, że okoliczności faktyczne w sprawie zostały ocenione przez orzekające w sprawie organy w sposób prawidłowy a zebrane

w sprawie dowody zostały w sposób wyczerpujący i wszechstronny omówione.

Zdaniem Sądu należało jednak uwzględnić podnoszony przez Inwestora zarzut co do błędnego przyjęcia przez organy I i II instancji daty [...].05.2002 r. jako daty końcowej okresu objętego odszkodowaniem (data protokolarnego przekazania właścicielom zrekultywowanego gruntu). Już bowiem pismem z [...] kwietnia 1999 r. [...] zwrócił się do p. [...] o jak najszybsze wydanie nieruchomości w celu jej uporządkowania, informując adresatów, że brak odpowiedzi na piśmie w terminie do [...] kwietnia 1999 r. uznany zostanie za jednoznaczną odmowę wyrażenia zgody na uporządkowanie nieruchomości. Inwestor nie może odpowiadać za szkody zaistniałe po upływie 14-dniowego terminu zakreślonego właścicielom do wyrażenia pisemnej zgody na wejście na grunt. Za datę końcową okresu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej obciążającego Inwestora należało zatem uznać wskazany dzień [...] kwietnia 1999 r.

Od tego wyroku skargę kasacyjną złożyli państwo [...] i I. S..

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 25 lutego 2009 r. sygn. akt. I OSK 460/08 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku NSA zwrócił uwagę na to, że nie można było uznać odmowy właścicieli udostępnienia gruntu Spółce [...] za całkowicie nieuzasadnioną, skoro w tym czasie, zgodnie

z Postanowieniem Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Wsi z [...].04.1999 r., nastąpiło wstrzymanie wykonania jego Decyzji z [...].10.1998 r., zezwalającej inwestorowi na założenie i przeprowadzenie przewodu do przesyłu gazu i kabla światłowodowego. Ponadto, mało wiarygodne były twierdzenia Spółki, iż wydanie nieruchomości na jej wezwanie z [...] kwietnia 1999 r. miało na celu przeprowadzenie tylko rekultywacji, skoro na przedmiotowej nieruchomości planowano również wykonanie prac związanych

z przeprowadzeniem kabla światłowodowego, na co bezspornie wskazują kolejne pisma kierowane do p. [...] wzywające do jej udostępnienia. Ponownego rozważenia wymagała kwestia dopuszczalności w ogóle prowadzenia na terenie nieruchomości nowych robót budowlanych związanych z budową kabla światłowodowego, w sytuacji gdy inwestor w dniu [...].12.1999 r. złożył zawiadomienie o zakończeniu budowy.

Po ponownym rozpoznaniu skarg S. W. oraz [...] i Ignacego małżonków [...] na decyzję Wojewody [...] - P. z [...] maja 2007 roku nr [...] - 2/5/98/07

w przedmiocie odszkodowania, wyrokiem z dnia [...] czerwca 2009 r. sygn. akt II SA Bd 326/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę [...] i I. S., uchylił ostatecznie zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzająca ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] oraz stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu. Rozpatrując sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy podkreślił, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie przewidują możliwości nałożenia na inwestora obowiązku wypłacenia odszkodowania za szkody wynikłe z działań właściciela nieruchomości, jednakże w sprawie nie sposób było podzielić też stanowiska skargi Spółki na decyzję Wojewody [...] - P. z dnia [...].05.2007 r. utrzymującą decyzję Starosty [...] z dnia [...].02.2007 r., że odszkodowanie powinno być naliczone do dnia

[...] kwietnia 1999 r. t.j. do dnia wyznaczonego pismem z [...] kwietnia 1999r. Należy mieć bowiem na względzie to, że w tym okresie decyzja zezwalająca inwestorowi na założenie i przeprowadzenie podziemnego przewodu do przesyłania gazu oraz kabla światłowodowego była wstrzymana przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast na mocy jego postanowienia z [...] kwietnia 1999 r. W tej sytuacji brak zgody właścicieli nieruchomości na udostępnienie działki inwestorowi w celu wykonywania na niej jakichkolwiek robót w okolicznościach sprawy uznać należy za znajdujący uzasadnienie. W konsekwencji brak zgody w tym czasie na udostępnienie nieruchomości nie może powodować dla właścicieli negatywnych skutków w zakresie wysokości należnego im odszkodowania. Natomiast następne z kolei pismo Spółki [...]

z [...].02.2000 r., wystosowane do małżonków [...] po zgłoszeniu zakończenia budowy, zawierało żądanie wyrażenia pisemnej zgody na wejście na nieruchomość celem zakończenia prac związanych z przeprowadzeniem kabla światłowodowego oraz rekultywacji gruntu do [...] marca 2000 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na to, że od chwili zakończenia inwestycji tj. od [...].12.1999 r. właścicieli działek, na których przeprowadzono budowę gazociągu, obciążał wynikający z art. 124 ust.6 ustawy o gospodarce nieruchomościami obowiązek udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii, a także przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego.

Z tego to względu, za bezzasadny uznać należało brak reakcji właścicieli na wezwanie Inwestora do udostępnienia nieruchomości, w w/w piśmie z [...] lutego 2000 r. Za zasadny uznał WSA w Bydgoszczy zarzut Spółki [...], że małżonkowie S. przez własną opieszałość przyczynili się do zwiększenia szkody odmawiając dostępu do nieruchomości. W tej sytuacji odszkodowanie należne małżonkom [...] z tytułu szkód wywołanych niemożnością korzystania z nieruchomości winno obejmować

w decyzji odszkodowawczej okres od [...] listopada 1998r. tj. od nadania decyzji Wojewody [...] z [...] października 1998r. rygoru natychmiastowej wykonalności, do

[...] marca 2000 r., wyznaczonego upływem terminu zakreślonego przez Inwestora w piśmie z [...] lutego 2000r. Zgodnie z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku,

w postępowaniu organ I instancji winien ustalić wysokość odszkodowania

z uwzględnieniem stanowiska Sądu co do zakreślonych granic czasowych ograniczenia właścicielom wykonywania prawa własności na ich gruncie.

Starosta L., ponownie rozpatrzył sprawę i wydał decyzję znak: [...] z [...] lipca 2014 r., w której ustalił odszkodowanie w wysokości [...] zł na rzecz Ignacego i A. S. z tytułu powstałych szkód związanych z budową gazociągu tranzytowego "J. - E. Z." na nieruchomości oznaczonej jako działka numer [...], na jej powierzchni obejmującej 0,9936 ha, położonej w Borowie, gmina T., zobowiązując S. W. do wypłacenia odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Odszkodowanie, zgodnie z ustaleniem zawartym

w uzasadnieniu wyroku Sądu w B., obejmowało okres ograniczenia wykonywania prawa własności od [...].11.1998 r. do [...].03.2000 r.

Od powyższej decyzji Starosty [...] odwołanie do Wojewody złożył S. W..

Odwołanie od decyzji Starosty [...] z [...].07.2014 r. złożyli także państwo [...] i I. S., zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów art. 7, 8, 9, 12 § 1, 77 § 1 i 133 k.p.a. oraz art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez nierozpatrzenie zgłoszonego zarzutu dotyczącego nieuwzględnienia utraconych korzyści (pożytków) wynikających z braku możliwości zalesienia pasa eksploatacyjnego.

Wojewoda [...] - P., decyzją z [...] stycznia 2015 r. [...] w całości uchylił skarżoną decyzję Starosty [...]

i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wojewoda wskazał na to, że wydając zaskarżoną decyzje należało zaliczyć na poczet odszkodowania kwotę bezspornie wypłaconą państwu [...] przez S. G. T. [...] S.A. w lipcu 2007 r. na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia

[...] lutego 2007 r., [...]. Należało również dokonać dogłębnej oceny operatu szacunkowego pod względem formalnym i ocenić jego wartość dowodową.

Odnosząc się do żądania p. [...] uwzględnienia utraconych korzyści (pożytków) wynikających z braku możliwości zalesienia pasa eksploatacyjnego, organ

II instancji przywołał przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości

i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 207, poz. 2109) wskazując, że nie przewidują one odszkodowania z tytułu utraconych, potencjalnych korzyści, lecz wyłącznie dotyczą odszkodowania z tytułu utraty pożytków od dnia wydania decyzji ograniczającej korzystanie z nieruchomości do dnia zakończenia działań uzasadniających jej wydanie.

Ze względu na utratę aktualności operatu, zlecone zostało sporządzenie nowego operatu w sprawie wyceny szkód.

W dniu 29.07 2016 r. Starosta L. wydał postanowienie o dopuszczeniu

w sprawie dowodu z opinii rzeczoznawcy.

W toku postępowania ustalono, że na wniosek p. [...] z [...].03.2017 r. do ewidencji gruntów i budynków w dniu [...].08.2017 r. został przyjęły wykaz zmian danych ewidencyjnych związany z przeprowadzonym podziałem przedmiotowej nieruchomości gruntowej nr [...]. W jego wyniku, w miejsce działki [...] ujawnione zostały działki geodezyjne oznaczone nr [...], o zachowanej łącznej powierzchni 11,8726 ha. W odpowiednim zakresie zmienione zostało także oznaczenie rodzaju użytków

z rolnego na leśne. W dniu [...].08.2017 r. aktem notarialnym Nr Rep. 2485/2017 własność działki [...] została przekazana przez małżonków [...] darowizną ich synowi

- P. S..

W dniu [...].12.2017 r. strony zostały poinformowane o zgromadzeniu całości materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z nim. Rzeczoznawcy ustosunkowali się do zarzutu wyliczenia odszkodowania tylko za trzy okresy agrotechniczne, opartego na twierdzeniu p. [...], że po 14 maja nie jest możliwe zasianie i zebranie plonów, wyjaśniając, że po tym terminie możliwe jest uprawianie między innymi kukurydzy, prosa, łubinu oraz można siać warzywa. Rzeczoznawcy potwierdzili podczas wizji przeprowadzonej w terenie [...].07.2016 r., że grunty są zalesione (sosna młodnik).

W czasie wizji lokalnej nie dokonywano żadnych pomiarów, w jakiej części grunty są obecnie zalesione, bowiem fakt, że grunt jest obecnie zalesiony nie ma wpływu na wartości stanowiące podstawy obliczania wysokości szkody, objętej odszkodowaniem ustalanym w prowadzonej sprawie.

W dniu [...].01.2018 roku Starosta L. wydał decyzję [...], w której ustalił od S. W. na rzecz I. i A. małżonków [...], odszkodowanie w wysokości [...] zł z tytułu szkód powstałych w związku z budową gazociągu tranzytowego "J. - E. Z." na nieruchomości stanowiącej ich własność, położonej w Borowie gmina T., obejmującej działkę nr [...] o powierzchni 0,9936 ha. Na poczet ustalonego odszkodowania została w decyzji zaliczona wypłacona małżonkom Ignacemu i A. S. przez S. W., po zwaloryzowaniu na dzień wydania decyzji kwota [...]zł. Zobowiązano S. G. T. [...] S.A.

w W. do wypłacenia pozostałej kwoty odszkodowania w wysokości [...] zł, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Od przedmiotowej decyzji odwołanie złożyli Państwo [...] i I. S., zarzucając wydanemu rozstrzygnięciu błędne przyjęcie okresu za jaki przysługuje odszkodowanie, które powinno być od [...] listopada 1998 r. do [...] maja 2002 r. tj. do dnia faktycznego zwrotu nieruchomości do użytkowania, a nie jak wskazał Starosta od dnia [...].11.1998 r. do dnia [...].03.2000 r. oraz błędne przyjęcie powierzchni przy ustalaniu zmniejszenia wartości nieruchomości.

Wojewoda [...] - P. decyzją z dnia z dnia [...] listopada 2018r., znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia

[...] stycznia 2018r. z uwagi na konieczność sporządzenia aktualnego operatu szacunkowego.

Decyzją Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2020r. Nr [...] ustalono na rzecz właścicieli- małżonków [...] odszkodowanie w wysokości [...] zł z zaliczeniem wypłaconej, zwaloryzowanej kwoty [...]zl. Tym samym zobowiązano inwestora do wypłacenia [...] zł.

Przystępując ponownie do określenia należnego odszkodowania, oparto się na ustaleniach faktycznych poczynionych w dotychczas prowadzonym postępowaniu dowodowym, zweryfikowanych w postępowaniu sądowo-administracyjnym i przyjęto jako bezsporną okoliczność to, że działki pod budowę były zajęte przez wykonawcę przed [...].11.1998 r. Na początku lutego 1998 r. pługiem przyorano zewnętrzne granice pasa montażowego, a [...].02.1998 r. został zdjęty humus. Rów pod rurociąg wykopano

w listopadzie 1998 roku i tego samego dnia lub dwa dni później zasypano rurociąg.

W dniu, w którym stała się wykonalna decyzja Wojewody [...] o ograniczeniu wykonywania prawa własności tj. [...].11.1998 r. (postanowienie Wojewody [...] z dnia [...].11.1998 r. nadające decyzji Nr [...] z dnia [...].10.1998 r. rygor natychmiastowej wykonalności) na gruntach zajętych pod budowę nie było żadnych upraw. Niesporne między stronami pozostało to, że budowa gazociągu miała wpływ na niekorzystną zmianę geometrii pola w części poza zajętym pasem roboczym gazociągu na powierzchni 0,5175 ha. Przyjąć należy niezmiennie, że Inwestor pod budowę zajął grunt rolny o powierzchni 0.9936 ha. Nie dano wiary, że zniszczeniu uległa plantacja truskawek, którą - jak twierdzi właściciel nieruchomości - założył latem 1998 r. Nie przedstawiono żadnych dowodów świadczących o tym, że to wykonawca robót rekultywacyjnych dokonał obciążającego Inwestora zniszczenia posadzonych jesienią 2000 r. drzewek owocowych. Bezsporną okolicznością w sprawie jest również to, że grunty zajęte pod budowę gazociągu zostały przekazane właścicielom [...].05.2002 r., po przeprowadzeniu przez inwestora rekultywacji mechanicznej. Prawidłowość wykonania rekultywacji stwierdza ostateczna i prawomocna decyzją Starosty [...] Nr [...] z [...].06.2003 r. o uznaniu rekultywacji za zakończoną, utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z [...].08.2003 r., sygn. akt. SKO 696/2003 (wyrok WSA w Bydgoszczy

z [...].03.2004 r., sygn. akt. SA/Bd 2909/03, decyzje SKO we [...] z [...].07.2004 r., sygn. akt SKO-384/04 oraz z [...].07.2004 r., sygn. akt [...] o odmowie wznowienia postępowania; wyrok i decyzje w aktach sprawy Nr [...]

o uznaniu rekultywacji za zakończoną).

Postanowieniem z dnia [...].07.2019 r. [...] Starosta L. dopuścił dowód z opinii biegłego rzeczoznawcy na okoliczność ustalenia odszkodowania przysługującego Państwu [...] i I. S.. Odszkodowanie winno obejmować okres od [...].11.1998 r do [...].03.2000 r. tj. do dnia bezskutecznego upływu terminu wyznaczonego przez inwestora wzywającego po zgłoszeniu zakończenia budowy do udostępnienia nieruchomości w celu zakończenia prac związanych

z przeprowadzeniem kabla światłowodowego, naprawy urządzeń melioracyjnych oraz rekultywacji gruntów.

Rzeczoznawca majątkowy przedłożył w dniu [...].07.2019 r. operat szacunkowy dotyczący "określenia wartości szkód powstałych podczas budowy gazociągu tranzytowego DN 1400 mm "J. - E. Z." związanych z zajęciem terenów pod budowę oraz określenia zmniejszenia wartości rynkowej nieruchomości w związku

z realizacją zadania "Budowa Gazociągu Tranzytowego wraz z kablem światłowodowym",

Zakres wyceny szkód objął część nieruchomości gruntowej położonej

w miejscowości B., gmina T., powiat [...], w województwie kujawsko-pomorskim stanowiąca część działki nr ewid.[...] (obecnie działki nr ewid.[...], 91/4, 91/5) o powierzchni 11,84 ha, zajętą pod budowę gazociągu na pow.0,9936 ha wraz

z niemożnością użytkowania w czasie budowy gruntów o powierzchni 0,5175 ha w czasie budowy i zmniejszeniem wartości rynkowej nieruchomości na powierzchni 0,5280 ha. Dla nieruchomości Sąd Rejonowy w L. V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi Księgę Wieczystą [...] (dla działek nr ewid.[...] i 91/4) oraz [...] dla działki o nr ewid.[...]). Rzeczoznawca przedstawił wycenę szkód jako stanowiącą podstawę wydania decyzji administracyjnej. Oszacowana w operacie wartość odszkodowania należnego [...] i I. S. wyliczona została łącznie: [...] zł + [...] zł = [...] zł.

Orzekając w sprawie na podstawie zgromadzonego w aktach materiału dowodowego, zgodnie z wytycznymi WSA w Bydgoszczy zawartymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 czerwca 2009 r. sygn. akt II SA/Bd 326/09, wydanym po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania przez NSA w Warszawie wyrokiem z 25.02.2009 r. sygn. akt I OSK 460/08, organ I instancji przyjął, że odszkodowanie należne właścicielom nieruchomości winno obejmować okres od [...].11.1998 r. tj. od wykonalności decyzji Wojewody [...] z [...].10.1998 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z działki nr [...], do [...].03.2000 r. - dnia bezskutecznego upływu terminu wyznaczonego przez inwestora w piśmie z [...].02.2000 r. wzywającym państwa [...] do udostępnienia nieruchomości w celu zakończenia prac związanych z przeprowadzeniem kabla światłowodowego, naprawą urządzeń melioracyjnych oraz rekultywacją gruntów. Ułożenie kabla światłowodowego, zapowiadane w wezwaniu o udostępnienie nieruchomości w celu przywrócenia jej stanu poprzedniego, nie powinno być bowiem traktowane jako zapowiedź kontynuowania robót budowlanych po formalnym zgłoszeniu ich zakończenia [...].12.1999 r.

W decyzji o ograniczeniu czasowym wykonywania prawa własności nieruchomości, wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., Wojewoda W. zobowiązał właścicieli do jej udostępnienia w celu wykonania czynności związanych

z konserwacją oraz usuwaniem awarii urządzeń, a więc w tym przypadku również ułożenia kabla światłowodowego w istniejącej już w dacie zakończenia budowy rurze osłonowej. W piśmie [...] z dnia [...].03.2005 r. Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego stwierdza się, że wymiana kabla światłowodowego w istniejącej kanalizacji albo ułożenie w niej dodatkowego kabla nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia wykonania prac budowlanych i mieści się w zakresie użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z przeznaczeniem. Podobne stanowisko zajął Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w piśmie z dnia [...].10.2004 r. [...], informując Państwa [...], że instalowanie światłowodu w istniejącej rurze osłonowej nie jest czynnością budowlaną i nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę ani dokonania zgłoszeń.

Zatem Inwestor, po bezskutecznym wzywaniu [...].02.2000 r. właścicieli do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania rekultywacji, naprawy urządzeń melioracyjnych, a także zakończenia prac związanych z przeprowadzeniem kabla światłowodowego, w ocenie organu I instancji nie powinien ponosić odpowiedzialności za wydłużenie terminu, za który należne byłoby odszkodowanie w związku z nie wykonaniem rekultywacji. Inwestor informował również p. [...], że Naczelny Sąd Administracyjny oddalił ich skargę na Decyzję Prezesa Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, utrzymującą w mocy w/w Decyzję Wojewody [...] o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Starosta L. przyjął, że Operat rzeczoznawcy majątkowego z [...].07.2019 r. w zakresie szkód rolniczych, określający ich wartość na kwotę [...]zł oraz zmniejszenie wartości rynkowej nieruchomości nr [...]

w wysokości [...] zł, według jej stanu z [...].10.1998 r. - dnia wydania decyzji ograniczającej wykonywanie prawa własności i poziomu cen aktualnych dla daty niniejsze decyzji, został sporządzony zgodnie z przepisami prawa i obowiązującymi standardami zawodowymi. Opiera się on na oględzinach nieruchomości dokonanej podczas wizji lokalnej oraz informacjach i dokumentach zgromadzonych w toku prowadzonego postępowania administracyjnego. Operat określa łącznie wysokość szkody powstałej w związku z budową gazociągu na przedmiotowej nieruchomości nr [...] w wysokości [...] zł i może stanowić podstawę dla wydania decyzji administracyjnej ustalającej wysokość odszkodowania z tego tytułu. Objęcie odszkodowaniem ustalonym w wysokości [...] zł zmniejszenia wartości nieruchomości nr [...] z powodu pobudowania na nieruchomości stanowiącej własność państwa [...] gazociągu, nastąpiło w oparciu o w/w art. 128 ust. 4 ustawy

o gospodarce nieruchomościami. Określenie zmniejszenia wartości działki [...] dotyczy pasa eksploatacyjnego o szerokości 22 m., a nie pasa korytarza technicznego

(o szerokości 215 m), czy też innej powierzchni np. pasa realizacyjnego budowy, ewentualnie powierzchni faktycznie zajętej przez wykonawcę na czas budowy (9.936 m˛), ponieważ na dzień wydania decyzji Wojewody [...] z [...].10.1998 r. ograniczającej wykonywanie prawa własności, przeznaczenie nieruchomości

i możliwości jej zagospodarowania określał obowiązujący ówcześnie plan miejscowy zagospodarowania przestrzennego, a zgodnie z art. 130 ust. 1 zd. 2 u.g.n. stan

i przeznaczenie nieruchomości w dniu ograniczenia wykonywania prawa własności stanowią o wysokości ustalanego odszkodowania z tego tytułu. W dacie decyzji Wojewody [...] Nr [...] z [...].10.1998 r., na terenie Gminy T. obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (Dz. Urz. Województwa [...] Nr [...] z 1987 r. poz. 65), określający warunki zagospodarowania i zabudowy terenu oraz rozmieszczenia inwestycji celu publicznego uchwalony uchwałą Nr [...] Rady Gminy T. w dniu [...] maja 1987 r., zmienioną uchwałą Rady Gminy T. nr III/l 5/94 z dnia [...] października 1994 r. (Dz. Urz. Województwa [...] Nr [...] z dnia [...].11.1994 r. poz. 90). Określał on przeznaczenie rolne przedmiotowej nieruchomości 91/2 oraz ustalał warunki szczegółowe dla przebiegu tranzytowych magistrali gazociągów m. in dla miejscowości B.. Warunki szczegółowe ułożenia gazociągu określały m.in. pas eksploatacyjny korytarza technicznego gazociągu, który dla terenów rolnych mieścił się w obszarze 22 metrów (11 metrów od osi gazociągu). Zakaz wprowadzania stałych zadrzewień i upraw sadowniczych oraz zakaz realizacji wszelkiej nowej zabudowy nie związanej z techniczną obsługą i eksploatacją gazociągów obowiązywał w pasie eksploatacyjnym. W korytarzu technicznym gazociągów, poza pasem eksploatacyjnym, po szczegółowych uzgodnieniach warunków projektu technicznego z jednostką eksploatującą gazociąg, dopuszczalne było utrzymanie istniejącej zabudowy. Trwałe ograniczenia dotyczyły zatem wyłącznie owego pasa eksploatacyjnego o szerokości 22 m.

Z dniem [...] stycznia 2004 roku miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy T. utracił moc, a zgodnie z uchwalonym przez Radę Gminy T. uchwałą Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1999 roku "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy T.", ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] - P., Nr [...] poz. 164 z dnia [...] lutego 2004 r., działka oznaczona jako nr ewid.[...] przeznaczona jest na cele rolnicze (strefa rolno - leśna -RL).

To, że państwo Sobieccy przekazem pocztowym [...] lipca 2007 r. otrzymali od zobowiązanego do wypłaty odszkodowania Systemu Gazociągów Tranzytowych [...] S.A. kwotę [...]zł., odpowiadającą odszkodowaniu ustalonemu w uchylonej decyzji Starosty [...] z dnia [...].02.2007 r [...], jest w ocenie organu I instancji okolicznością bezsporną. Zgodnie z art. 132 ust. 3a ustawy z dnia

[...] sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jeżeli decyzja, na podstawie której wypłacono odszkodowanie, została następnie uchylona lub stwierdzono jej nieważność, osoba, której wypłacono odszkodowanie lub jej spadkobierca są zobowiązani do zwrotu tego odszkodowania po jego waloryzacji na dzień zwrotu. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że jeżeli odszkodowanie zostało już ustalone i wypłacone na podstawie decyzji, którą uchylono lub stwierdzono nieważność, to w takim przypadku nie może dojść do ponownej wypłaty odszkodowania w pełnej ustalonej na nowo wysokości, lecz jedynie w takiej części, która - jako należna - przewyższa kwotę dotychczas wypłaconą stronie. Innymi słowy, ustalone ponownie odszkodowanie może dotyczyć tylko tej części szkody, która nie została jeszcze wyrównana (wyrok WSA w Lublinie z 8 listopada 2012 r.,

II SA/Lu 615/12, także wyrok NSA z 28 lutego 2014 r. I OSK 428/13). Z tych względów, na poczet ustalonego odszkodowania w wysokości [...] zł za szkody powstałe

w związku z budową gazociągu, zaliczyć należało kwotę wypłaconą przez [...] państwu [...] i I. S. w lipcu 2007 r., po uprzednim jej zwaloryzowaniu na dzień wydania aktualnej decyzji, zgodnie z rocznymi wskaźnikami wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłoszonych przez Prezesa GUS (art. 5 ust. 3 u.g.n). Wypłacona kwota [...]zł, po przeliczeniu zgodnie z obowiązującymi wskaźnikami, poczynając od 2007 r,. wynosi w IV kwartale 2019 r. - [...] zł.

Odnosząc się do żądania p. [...], aby odszkodowanie obejmowało szkodę szacowaną przez niego na [...] zł, jaką ponosi z powodu niemożliwości zalesienia reszty powierzchni gruntu w pasie ochronnym gazociągu o szerokości obecnie 10 m, organ I instancji wyjaśnił, że w świetle art. 130 ust. 1 u.g.n. nie może ona stanowić elementu rzutującego na wysokość ustalanego w tej sprawie odszkodowania, bowiem podstawę określenia jego zakresu determinują: stan oraz przeznaczenie nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia prawa. Jak wyżej zostało to już podkreślone, w dniu wydania decyzji Wojewody [...] Nr G.VI 7221-2/5/98 z [...].10.1998 r. ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, wydanej w oparciu o art. 124 ust.

1 u.g.n, przedmiotowe grunty przeznaczone były pod wykorzystywanie rolnicze, nie były zalesione i zakrzewione. W ewidencji gruntów były one ówcześnie oznaczone jako grunty orne klasy RVI (pow. 0,0800 ha) oraz RV (pow. 0,9136 ha). Ostateczna decyzja o uznaniu rekultywacji tych gruntów za zakończoną oznacza przywrócenie stanu nieruchomości istniejącego przed ograniczeniem wykonywania prawa własności oraz wskazuje na dalsze rolnicze wykorzystanie gruntu.

Z tych samych powodów organ I instancji uznał, że przeprowadzony w toku postępowania, na wniosek p. [...] z [...].03.2017 r. podział geodezyjny działki

nr [...], zmiana przeznaczenia części gruntów na leśne (dla przedmiotowego obszaru decyzja Wójta Gminy T. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu

Nr [...], dotycząca zalesiania gruntów rolnych, została wydana [...].09.2004 r.), stwierdzona ostateczną od [...].12.2016 r. Decyzją Starosty [...]

z [...].11.2016 r. nr [...] r., podobnie jak zmiana właściciela części gruntów stanowiących przed podziałem działkę 91/2, odzwierciedlone w aktualnych zapisach Ewidencji gruntów i budynków od dnia [...].12.2016 r., przez wzgląd na w/w art. 130 ust 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie mogą w ocenie organu wpłynąć na końcową ocenę złożonego przez rzeczoznawcę operatu, jako dokumentu stanowiącego podstawę wydania decyzji administracyjnej w sprawie odszkodowania zgodnie z art. 128 ust.4 i 130 ust.2 u.g.n.

Stosownie do art. 128 ust. 1 u.g.n. wywłaszczenie nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem odpowiadającym wartości tych praw, a w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że odszkodowanie ustala się wg wartości nieruchomości, a nie szkody, jaką poniesie skarżący wskutek wywłaszczenia nieruchomości. Organ I instancji podkreślił, iż jest to jednoznaczna w swojej treści zasada polskiego prawa wywłaszczeniowego, która wyłącza odszkodowanie za jakikolwiek inny uszczerbek majątkowy poniesiony przez podmiot wywłaszczany (wyrok NSA w Warszawie z dnia 3 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 302/11; tak też w wyroku NSA w Warszawie z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 990/11).

Zdaniem organu I instancji należało mieć na względzie to, że wszelkie kwestie związane ze sposobem ustalania wysokości odszkodowania zostały unormowane

w rozdziale V dział III ustawy o gospodarce nieruchomościami. Regulacja tam zawarta nie przewiduje żadnego odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu cywilnego i nie daje podstaw do stosowania w drodze analogii rozwiązań cywilnoprawnych do instytucji prawa administracyjnego. Odszkodowanie przewidziane

w art.128 ust. 4 w zw. z art.124 u.g.n. nie ma charakteru cywilnoprawnego. Uszczerbek majątkowy (szkoda), jakiego doznaje właściciel na skutek ograniczenia w trybie art. 124 u.g.n przysługującego mu prawa własności, jest wynikiem legalnego działania administracji, co w sposób oczywisty różni omawiane odszkodowanie od odszkodowania funkcjonującego w prawie cywilnym. Przy jego ustalaniu nie można wykraczać poza ramy określone w ustawie o gospodarce nieruchomościami. W tym zakresie - mimo zmiany stanu prawnego - co podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku

I OSK 460/08 z 25 lutego 2009 r. w przedmiotowej sprawie, aktualność zachowało stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone 06 lipca 1994r. w wyroku sygn. akt SA/Gd 2799/93 (ONSA 1995/2/88). Odszkodowanie w postępowaniu administracyjnym, z mocy art. 128 ust. 4 u.g.n. powinno odpowiadać tylko wartości poniesionych szkód (nie obejmuje utraconych korzyści), a ponadto, jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. W postępowaniu administracyjnym szkoda nie może być wyliczana w ten sam sposób jak wyliczane jest wynagrodzenie w postępowaniu cywilnym w sytuacji ustanowienia służebności przesyłu. Odszkodowanie administracyjne nie obejmuje m.in. rekompensaty za zgodę właściciela na funkcjonowanie linii, z tytułu wpisania obciążenia do księgi wieczystej, czy też z tytułu bezumownego korzystania

z nieruchomości, (wyrok z 13.09.2017 r. WSA w Białymstoku II SA/Bk l50/17). Wynagrodzenie za ustanowienie służebności powinno rekompensować wszystkie uciążliwości wynikające z ustanowienia tego obciążenia i musi być indywidualizowane stosownie do doniosłych dla jego określenia okoliczności konkretnego przypadku. Organ I instancji zwrócił uwagę na to, że z art. 124 b u.g.n. udostępnienie nieruchomości

w związku z remontami, konserwacją, usuwaniem awarii przewodów służących do przesyłania gazów, jeżeli właściciel gruntu nie wyraża na to zgody, każdorazowo wiąże

z koniecznością wszczęcia postępowania administracyjnego, aby uzyskać w jego wyniku decyzję administracyjną. Analogicznie, brak uzgodnienia co do przysługującego z tego tytułu odszkodowania (art. 124b ust. 6 u.g.n.) w terminie 30 dni licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości ustalony w decyzji, musi wiązać się

z wszczęciem kolejnego postępowania - w sprawie o ustalenia odszkodowania. Odnosząc się w ten sposób do zgłoszonego przez pana [...] wniosku

o przeprowadzenie przez Starostę L. postępowania o ustanowienie służebności przesyłu, w tym, bądź w odrębnym postępowaniu administracyjnym, orzekający organ wyjaśnił, że służebność przesyłu może powstać wyłącznie w drodze umowy pomiędzy właścicielem nieruchomości a właścicielem urządzeń przesyłowych,

z mocy orzeczenia sądowego lub też na skutek zasiedzenia.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji [...] i I. S. zarzucili jej wydanie z naruszeniem prawa tj. art. 21 Konstytucji RP, art. 128 ust. 4, art. 130 ust. 1, art. 132 ust. 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 6, 7, 9, 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu zarzutów odwołujący podnieśli, iż decyzja została wydana

w oparciu o operat szacunkowy sporządzony na błędnych założeniach określonych

w postanowieniu z dnia [...] lipca 2019 r., gdyż przyjęto błędne ustalenie stanu nieruchomości na dzień [...].11.1998 r., w którym określono arbitralnie, że w całym pasie roboczym gazociągu nie było żadnych upraw, lecz przeczą temu dowody jakie przedstawili, że w tym dniu istniała w całym pasie transportu i montażu - plantacja truskawek. Jednak żaden z organów administracyjnych nie sporządził protokołu o stanie upraw, a zarzut braku przedstawienia dowodów pozyskania sadzonek jest bezzasadny, gdyż o takie dowody nikt nie występował.

Bezzasadny jest również w ocenie odwołujących zarzut, że ich gospodarstwo liczyło ponad 20 ha i mogliśmy je posadzić w innym miejscu, gdyż w czasie gdy zakładali plantację nie było żadnej decyzji administracyjnej ograniczającej naszą własność

i mogliśmy swobodnie dysponować naszym gruntem w zakresie upraw, a ponadto wyjaśnienia wymaga kwestia, iż w lutym 1998 r. na gruncie istniała uprawa żyta ozimego, skoro pomimo tego przesądza się, że odszkodowanie powinno obejmować okres od [...].11.1998 r. do [...].03.2000 r. (żyto jest uprawą jednoroczną).

Bezspornym w ocenie odwołujących jest to, że budowa gazociągu została rozpoczęta w lutym 1998 r. przed wydaniem decyzji Wojewody [...] (19.10.1998 r.). Pomiędzy nimi, a wykonawcą toczyły się rozmowy o przywrócenie gruntów do stanu pierwotnego i ustalenie rekompensaty za wyrządzoną szkodę. Rozmowy te były bliskie finału. Decyzja Wojewody spowodowała to, że do podpisania ugody nie doszło, gdyż druga strona wycofała się z dalszych rozmów. Dlatego odwołujący uważają, że za okres od lutego do [...].11.1998 r. odszkodowanie powinno zostać ustalone i wypłacone przez organ administracji państwowej. To ingerencja organu spowodowała, że nie doszło do podpisania ugody pomiędzy nami a wykonawcą.

W decyzji odszkodowawczej sugeruje się, że za ten okres zainteresowani powinni dochodzić odszkodowania na drodze postępowania cywilnego, lecz skarżący nie wiedzą przeciwko komu mieliby złożyć pozew i kto sfinansuje koszty sądowe.

Ich zdaniem błędne jest stwierdzenie, iż odszkodowanie powinno być naliczone do [...].03.2000 r., skoro grunt został nam przekazany protokołem [...].05.2002 r. na ich wyraźne żądanie. W protokole przekazania gruntu przedstawiciele Starostwa wyraźnie stwierdzili: "Podczas wyrównywania terenu w pasie montażowym zostały zniszczone drzewka owocowe, dowodem jest spisany protokół. Na krawędzi na całej długości po obydwu stronach pasa montażowego widoczne są pozostałości plantacji truskawek". W decyzji ustalającej okres za jaki przysługuje odszkodowanie wzięto pod uwagę wyrok WSA

w B. z dnia [...].06.2009 r., lecz w ocenie odwołujących nie wzięto pod uwagę postanowienia Wojewody z dnia [...].12.2005 r. opartego na

5 wyrokach różnych sądów, nie wzięto pod uwagę wyroku WSA z B. z dnia [...].06.2006 r. oraz NSA w Warszawie z dnia [...].02.2009 r.

Zdaniem odwołujących nie została im zwrócona nieruchomość przez Starostę [...] po zgłoszeniu przez inwestora zakończenia budowy (1.12.1998 r) i na te okoliczności nie został sporządzony protokół określający stan gruntów, natomiast

w decyzji odszkodowawczej bezprawnie zmniejszono wyliczone odszkodowanie o kwotę [...]zł. Zdaniem skarżących jest to błędna interpretacja art. 132 ust 3a u.g.n., gdyż w wyroku z dnia [...].01.1012 r., sygn. akt I SA/Wa 1021/11 WSA w Warszawie zawarł tezę: "z przepisu art. 132 ust. 3a u.g.n. wynika obowiązek zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania, jednakże wtedy gdy wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego wskutek stwierdzenia jej nieważności już nie przysługuje. Przepis ten nie ma zastosowania

w sytuacji, gdy stronie przysługuje roszczenie, co do różnicy pomiędzy kwotą ustalonego ponownie odszkodowania, a kwotą odszkodowania już wypłaconego."

Odwołujący podnosząc powyższe zarzuty wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Staroście [...].

Odwołujący wnieśli również o inny sposób załatwienia sprawy: w formie zawarcia ugody ze Starostą [...], albo z Wojewodą informując

o korzyściach dla obu stron.

Wojewoda [...] - P. decyzją z dnia z dnia [...] czerwca 2020 r., znak: [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia

[...] stycznia 2020 r., znak: [...] w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu powstałych szkód związanych z budową gazociągu tranzytowego "J. - E. Z." na nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka numer [...] (następnie podzielonej) o powierzchni 0.9936 ha, położonej w Borowie, gmina T., wskazując na bezzasadność poszczególnych zarzutów podnoszonych w odwołaniu i brak podstaw do uchylenia bądź zmiany ww. decyzji.

W opinii Wojewody operat szacunkowy będący podstawą ustalenia odszkodowania został sporządzony zgodnie z przepisami prawa oraz standardami zawodowymi rzeczoznawców majątkowych. Sporządzona opinia opiera się na oględzinach nieruchomości dokonanych podczas wizji lokalnej, informacjach

i dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy oraz na dokumentach przedstawionych przez strony postępowania, a Starosta L. zasadnie określił wartość odszkodowania na rzecz właściciela nieruchomości.

Wskazano, że operat szacunkowy stanowi sformalizowaną prawną opinię rzeczoznawcy majątkowego wydaną w zakresie posiadanych przez niego wiadomości specjalnych odnośnie szacowania nieruchomości, a zatem ocena operatu szacunkowego przez organ administracji nie jest możliwa w takim zakresie, w jakim miałaby dotyczyć wiadomości specjalnych. Również ustawowy zakres kontroli legalności rozstrzygnięć administracyjnych przypisany organowi nie obejmuje weryfikacji wiadomości specjalnych rzeczoznawcy majątkowego jakie składają się na sporządzony w niniejszej sprawie operat szacunkowy (por. Wyrok WSA w Warszawie z 23 stycznia 2013 r" sygn. akt

I SA/Wa 2068/12). Zakwestionowanie operatu szacunkowego i opartych w nim decyzji administracyjnych nie może być wynikiem zakwestionowania wyboru dokonanego przez rzeczoznawcę, a zdeterminowanego jego wiedzą fachową i uargumentowanego, gdyż taki wybór rzeczoznawcy mieści się w granicach prawa (por. Wyrok NSA z 2 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 229/15). Powyższe w ocenie organu odwoławczego oznacza, że organy administracji publicznej orzekające w sprawie nie są uprawnione do podważenia metody i sposobu wyliczenia odszkodowania dokonanego przez rzeczoznawcę majątkowego (por. Wyrok WSA w Białymstoku z 28 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Bk 57/17).

Organy administracji publicznej nie mogą ingerować w merytoryczną część operatu w zakresie wymagającym wiadomości specjalnych, ocena prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego może być dokonana wyłącznie przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych zgodnie z art. 157 ust. 1 u.g.n.

Zdaniem Wojewody należy odróżnić ocenę wiarygodności dowodowej operatu szacunkowego od oceny prawidłowości tego operatu, która należy do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych. Podważenie prawidłowości zastosowanych

w operacie szacunkowym współczynników korygujących mający wpływ na wysokość odszkodowania mogłoby nastąpić w ramach oceny dokonywanej przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych. Nie można przyjąć, że taki obowiązek każdorazowo obciąża organ administracji, w sytuacji gdy strona kwestionuje operat, zwłaszcza nie przedkładając żadnego przeciwdowodu, ograniczając się jedynie do własnych przemyśleń, zarzutów i argumentów. O potrzebie weryfikacji operatu decyduje nie żądanie strony, lecz powstanie po stronie organu uzasadnionych wątpliwości co do prawidłowości jego sporządzenia.

Organ odwoławczy nie podzielił zarzutu podnoszonego w odwołaniu, dotyczącego błędnie ustalonego stanu nieruchomości na dzień [...].11.1998 r., w którym przyjęto, że

w całym pasie roboczym gazociągu nie było żadnych upraw argumentując, że przeczą temu dowody jakie strona odwołująca przedstawiła, że w tym dniu istniała w całym pasie transportu i montażu plantacja truskawek. Po wnikliwej analizie materiału dowodowego organ nie znalazł dowodów na potwierdzenie istnienia plantacji. Podnoszony zarzut braku przedstawienia dowodów pozyskania sadzonek uznano jako bezzasadny, gdyż strona

w swoim dobrym interesie powinna dowody na ww. okoliczność przedstawić, gdyż ma to wpływ na określenie wysokości odszkodowania. Ponadto organy administracji publicznej nie mają obowiązku sporządzić protokołów o stanie upraw w każdym postępowaniu administracyjnym, gdyż obowiązek ten spoczywa na inwestorze w obecności właściciela nieruchomości.

Wojewoda nie zgodził się z podnoszonym w odwołaniu zarzutem, że toczyły się rozmowy o przywrócenie gruntów do stanu pierwotnego i ustalenie rekompensaty za wyrządzoną szkodę, (rozmowy te były bliskie finału, a decyzja Wojewody z dnia

[...] października 1998 r. spowodowała to, że do podpisania ugody nie doszło, gdyż druga strona wycofała się z dalszych rozmów). Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] stycznia 1999 r. [...] utrzymującą w mocy zaskarżoną ww. decyzję Wojewody [...] w uzasadnieniu wskazał, że rokowania z właścicielem w sprawie wejścia na teren w celu realizacji inwestycji nie dały rezultatu, o czym świadczą protokoły z negocjacji z dnia [...].11.1997 r. i z dnia [...].05.1998r., podczas których Spółka [...] zaproponowała podpisanie umowy w oparciu o przedstawiony wzór (263/98). Małżonkowie [...] i I. S. pismem z dnia [...].12.1997 r. skierowanym do Urzędu Rejonowego w L. jak i w piśmie z dnia [...].01.1998 r. skierowanym do Urzędu Wojewódzkiego we [...] oraz na rozprawach administracyjnych wyrazili zgodę na przeprowadzenie gazociągu przez ich nieruchomość, jednak nie doszło do podpisania stosownej umowy cywilnoprawnej.

W świetle przedstawionej argumentacji nie zostały naruszone przepisy art. 124 ust. 1 i 3 u.g.n., gdyż były przeprowadzone negocjacje z właścicielem. Natomiast obowiązek nałożony art. 124 ust. 4 u.g.n. odnosi się do obowiązku ciążącego na wykonawcy po zrealizowaniu inwestycji, a nie przed jej rozpoczęciem.

Organ odwoławczy zauważył, że w rozpatrywanej sprawie wyrokiem WSA

w B. z dnia [...] czerwca 2009 r. sygn. akt II SA/Bd 326/09 szczegółowo wyjaśniono, dlaczego odszkodowanie należne właścicielom nieruchomości ma obejmować okres od dnia [...].11.1998 r. tj. od dnia wykonalności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1998 r. do dnia [...].03.2000 r. tj. do dnia bezskutecznego upływu terminu wyznaczonego przez inwestora pismem z dnia [...].04.2000 r., wzywającego do udostępnienia nieruchomości w celu zakończenia prac związanych z przeprowadzeniem kabla światłowodowego, naprawę urządzeń melioracyjnych oraz rekultywacją gruntów (ad. I, 4, 5). Zgodnie z treścią art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenia prawomocne wiążą nie tylko strony i sądy które je wydały, lecz również inne sądy, oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej w tym orzekające

w przedmiotowej sprawie i sąd administracyjny rozpoznający przedmiotową sprawę. Dlatego też dywagacje odwołujących w zakresie wskazania w ich przekonaniu terminu [...].05.2002 r. oraz wcześniejszych rozstrzygnięć organów i sądów są w ocenie Wojewody bezpodstawne. Tym samym bezzasadnym jest również zarzut zwrotu nieruchomości przez Starostę [...] po zgłoszeniu inwestora zakończenia budowy w dniu [...].12.1998 r. i sporządzenia na tę okoliczność protokołu określającego stan gruntów. Organ odwoławczy podziela prawidłowość odpowiedzi Starosty [...] w zakresie sporządzenia protokołu określającego stan gruntów po zgłoszeniu przez inwestora zakończenia budowy z uwagi na fakt, że aktualne przepisy nie nakładają takowego obowiązku na organy administracji publicznej tylko na inwestora.

Zarzut odwołujących odnoszący się do dokonanego przez Starostę [...] pomniejszenia ustalonego odszkodowania o "bezprawnie" zwaloryzowaną kwotę już wypłaconego właścicielom, jako błędna interpretacja art. 132 ust 3a u.g.n. również zdaniem Wojewody nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż z treści cytowanego przepisu wynika jednoznacznie, że obowiązek zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania powstaje, gdy decyzja przyznająca odszkodowanie została wyeliminowana z obrotu prawnego, tj. gdy stwierdzono jej nieważność bądź też została uchylona. W konsekwencji takie wypłacenie odszkodowania jest nienależne, bowiem wypłacone jest bez istniejącej podstawy prawnej. W niniejszym postępowaniu decyzją Starosty [...] z dnia

[...] lutego 2007 r. znak: [...] ustalono i wypłacono odszkodowanie na rzecz osób uprawnionych. Niniejszą decyzję Wojewoda utrzymał

w mocy decyzję z dnia [...] maja 2007 r. znak: [...]. 7721-2/5/98/07. Przedmiotowe rozstrzygnięcia organów administracyjnych były przedmiotem rozpatrywania przez WSA w Bydgoszczy wyrokiem z dnia [...] grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Bd 749/07, wyrokiem NSA w Warszawie z dnia 25 lutego 2009 r sygn. akt I OSK 460/08 oraz ponownie wyrokiem WSA w Bydgoszczy z dnia 29 czerwca 2009 r. sygn. akt II SA/Bd 326/09, który ostatecznie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2007 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2007 r. Skoro zatem w sprawie doszło do stwierdzenia nieważności decyzji o odszkodowaniu za zajęcie nieruchomości, lecz akt wykonawczy nadal pozostaje w mocy, to zdaniem Wojewody nie może budzić zastrzeżeń fakt, że odszkodowanie nadal jest należne, z tym jednak zastrzeżeniem, że kwota należnego odszkodowania winna uwzględniać kwotę wypłaconego już w przeszłości odszkodowania, oczywiście po jego zwaloryzowaniu na dzień orzekania o ponownym jego ustaleniu.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że trzeba uwzględnić, iż również inne przepisy u.g.n. przewidują obowiązek waloryzacji i zwrotu odszkodowania (art. 142 ust. 1 i art. 140 ust. 1 i 2 u.g.n.) niezależnie od czasu jego ustalenia i wypłaty. Konkludując,

w sytuacji stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej odszkodowanie, właściciel wywłaszczonej nieruchomości, na nowo staje się wierzycielem podmiotu, na którego rzecz dokonano wywłaszczenia. Jednakże odpowiedzialność tego podmiotu ograniczona jest do różnicy pomiędzy kwotą zwaloryzowanego odszkodowania, a wartością na nowo ustalonego odszkodowania. W takiej sytuacji organ I instancji miał nie tylko uprawnienie, lecz obowiązek zaliczyć na poczet należnego odszkodowania wypłaconą już kwotę, gdyż takie odszkodowanie strona uprawniona już otrzymała. Innymi słowy, ustalone ponownie odszkodowanie może dotyczyć tylko tej części szkody, która nie została jeszcze wyrównana.

Bezpodstawny w ocenie Wojewody jest również zarzut odwołujących dotyczący wydania decyzji Wojewody [...] z dnia [...].10.1998 r., która nie powinna być wydana, jak również niezauważenie tego faktu przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa

i NSA w Warszawie, gdyż ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego w Rozdziale II Zasady działania organów administracji publicznej zostały uregulowane normy ogólne, które zawierają dyrektywy prawa materialnego

i procesowego, obowiązujące przy rozstrzygnięciu sprawy. Zasady ogólne postępowania administracyjnego znajdujące się w tym rozdziale (art. 6 do art. 16) stanowią ideę przewodnią dla procedury administracyjnej i powinny być realizowane we wszystkich stadiach ogólnego postępowania administracyjnego. Należą do nich: zasada praworządności (art. 6 jak i art. 7 k.p.a.), zasady prawdy obiektywnej, zasada uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art.

7 k.p.a.), zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), zasada przekonywania bezpośrednio powiązana z ww. omawianymi już zasadami, zasada informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 k.p.a.), zasada czynnego udziału stron (art. 10 k.p.a.), zasada pisemności, zasada ekonomii procesowej, wnikliwości, szybkości i prostoty postępowania (art. 12 k.p.a.), zasada ugodowego załatwiania spraw (art. 13 k.p.a.), zasada trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 k.p.a.), zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) oraz zasada sądowej kontroli decyzji administracyjnych. Powyższe zasady były realizowane przez organy administracji publicznej wszystkich szczebli, które podejmowały rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Ponadto rozstrzygnięcia organów administracyjnych poddawane były kontroli przez sądy administracyjne. Sądy orzekając w przedmiotowej sprawie sprawowały jednocześnie kontrolę nad organami administracji publicznej na zasadach i w trybie określonym w odrębnych ustawach i nie dopatrzyły się rażącego naruszenia prawa

w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym.

Odnośnie podnoszonego w odwołaniu zobowiązania inwestora do odszkodowania za niemożność uprawy zajętego gruntu na czas budowy ponoszoną już od 1996 r., Wojewoda wskazał, że odwołujący nie precyzuje o co wnosi i czego się dokładnie domaga, lecz w ocenie organu należy wysnuć z dużym prawdopodobieństwem wniosek, że chodzi stronie o świadczenia publicznoprawne ponoszone na rzecz podmiotów uprawnionych takich jak Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego za zajęcie ww. nieruchomości do celów inwestycyjnych. W tym miejscu wskazał, że podatki są świadczeniem pieniężnym, obowiązkowym, nieodpłatnym, przymusowym oraz bezzwrotnym pobieranymi na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu lub gminy

z wykorzystaniem na potrzeby realizacji zadań publicznych. Podatki pełnią funkcję, które z jednej strony mają charakter obiektywny, natomiast z drugiej strony zmieniają się,

w miarę jak zachodzą przeobrażenia ustrojowe i społeczno-gospodarcze pełniąc jednocześnie funkcje fiskalną inaczej dochodową, redystrybucyjną, stymulacyjną

i informacyjną. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania należy stwierdzić, że nie można otrzymać odszkodowania z tytułu należnie pobranych świadczeń publicznoprawnych od podmiotu zobowiązanego bez względu na obiektywne okoliczności. Ponadto organy nie są zobowiązane do kontroli przedmiotu opodatkowania, gdyż tylko na wniosek podatnika, strony zainteresowanej organy mają obowiązek zmiany naliczania wysokości ze wskazanego aktualnie przedmiotu opodatkowania po jego wcześniejszej weryfikacji.

Zdaniem Wojewody, podnoszona przed odwołujących kwestia wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona nie była niezgodne z prawem działania władzy publicznej w zakresie świadczeń publicznoprawnych. W realiach niniejszej sprawy nie można się zgodzić z odwołującymi, że odszkodowanie powinno obejmować swoim okresem szkody powstałe na skutek wydania decyzji Wojewody [...] z dnia

[...] października 1998 r., znak: [...], podkreślić bowiem należy, że zgodnie z art. 130 ust. 1 u.g.n. wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw. Zatem punktem wyjścia dla rzeczoznawcy majątkowego w tej sprawie była ww. decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości.

Odnośnie podnoszonych w odwołaniu zarzutów braku możliwości uprawy gruntu we wskazanym przedziale czasowym, utraty dochodów z plantacji truskawek, ich ceny oraz braku zalesienia i otrzymania dopłaty z tego tytułu, zdaniem organu odwoławczego nie są one przedmiotem niniejszego postępowania. Jeżeli strona dysponuje dowodami na okoliczność ww. poniesionych strat, to powinna je przedstawić i żądać od ustalonego podmiotu, uprawnionego wynagrodzenia za wskazane straty w postępowaniu przed sądami cywilnymi. Podnoszone przez odwołujących, że sprawy cywilne są kosztowne

i ich na to nie stać nie zobowiązuje organów administracji do regulacji żądanych środków finansowych w postępowaniu administracyjnym, gdyż brak w tej materii jest podstawy prawnej przy jednoczesnym narażeniu tych organów na zarzuty korupcyjne lub próby wyłudzenia środków pieniężnych z budżetu państwa lub budżetów samorządowych co skutkuje odpowiedzialnością karną ich pracowników. Naprawienie szkody w myśl art. 361 § 2 Kodeks cywilny obejmuje - w granicach normalnego związku przyczynowego - straty, które poszkodowany poniósł oraz korzyści, które mogłyby osiągnąć gdyby mu szkody nie wyrządzono. Wyrządzony uszczerbek majątkowy może mieć dwojaki charakter. Może mieć postać straty rzeczywistej (damnum emergens) powodującej zmniejszenie majątku poszkodowanego oraz postać utraconych korzyści (lucrum cessans), co oznacza, iż wskutek danego zdarzenia poszkodowany nie powiększył swojego majątku, a czego z dużym prawdopodobieństwem mógł się spodziewać.

W odniesieniu do niniejszego postępowania i kwestii niemożności korzystania z własnej nieruchomości zajętej w skutek inwestycji celu publicznego, możliwe jest zaistnienie każdej z obu ww. rodzajów szkody. Utracone korzyści wskutek niemożności korzystania z nieruchomości właściciel mógł utracić przewidywany zarobek. Ustalenie rozmiarów szkody w postaci utraconych korzyści często sprawia poszkodowanym trudności, wymaga bowiem wyliczenia spodziewanego, hipotetycznego stanu majątku, który urzeczywistniłby się, gdyby szkoda nie została wyrządzona. Dla ich określenia konieczne jest wskazanie (przedstawienie dowodów) możliwie najwyższego prawdopodobieństwa uzyskania przewidywanych korzyści (graniczącego niemal z pewnością). Nie ma właściwie wątpliwości, iż odszkodowanie za utracone korzyści przysługuje poszkodowanemu, który wskutek niemożności korzystania ze swojej własności utracił przewidywane dochody (np. dochody ze sprzedaży zakontraktowanych truskawek, straty z tytułu dopłaty do lasu). Odnosi się to przede wszystkim do osób, dla których ta część nieruchomości stanowi źródło podstawowego dochodu. Drugi rodzaj szkody to strata rzeczywista. Tego rodzaju stratą są m.in. wszelkie koszty poniesione w związku

z zaistniałą szkodą, których poszkodowany nie musiałby ponosić, gdyby szkoda nie zaistniała koszty takie są składnikiem uszczerbku majątkowego w mieniu poszkodowanego i stanowią o zmniejszeniu majątku. Pozbawienie możliwości korzystania z przedmiotów majątkowych stanowi możliwości korzystania z części nieruchomości. Aktualne procedury administracyjne nie przewidują możliwości ustalania tego rodzaju odszkodowania na rzecz osób uprawnionych lecz tego typu odszkodowania leżą w dyspozycji sądów cywilnych.

Ustalone w niniejszej sprawie odszkodowanie, zdaniem Wojewody nie powinno zrekompensować wszelkich szkód wynikających z umiejscowienia na niniejszej nieruchomości i przeprowadzenie podziemnego przewodu do przesyłania gazu oraz kabla światłoczułego w ogóle, bowiem regulacje zawarte w ustawie o gospodarce nieruchomościami oraz przepisach wykonawczych do tej ustawy, wyraźnie wskazują jaki powinien być jego zakres i odnoszą je - w przypadku ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, do szkód wynikających z realizacji inwestycji objętej decyzją ograniczającą oraz, w przypadku, gdy na skutek zdarzeń z tym związanych doszło do zmniejszenia wartości nieruchomości, szkody z tego tytułu.

Organ II instancji nie podzielił stanowiska odwołujących, że jeżeli odszkodowanie będzie ustalone i wypłacone (bez względu kto będzie płatnikiem) w sposób jaki przedstawili, to w ich ocenie będzie słuszne i zgodne z art. 21 Konstytucji R.P. Aktualny system prawny państwa polskiego nie dopuszcza możliwości wypłat odszkodowania na podstawie indywidualnych wskazań roszczeniowych osoby poszkodowanej w zakresie procedury wyliczenia, ustalania podmiotu do wypłaty jak i ich wypłacania. Obowiązujące przepisy precyzyjnie określają podmiot zobowiązany do ustalenia odszkodowania, płatnika odszkodowania jak również osoby uprawnionej do jego odbioru. Ponadto art. 77 ust. 1 Konstytucji R.P. gwarantuje każdemu obywatelowi prawo wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie władzy publicznej, nie oznacza to objęcie gwarancją konstytucyjną zasady pełnej kompensacji w subiektywnej ocenie osoby poszkodowanej. Zasada pełnej kompensacji stanowi jedynie dyrektywę kierunkową, dopuszczającą wyjątki w sytuacjach uzasadnionych ochroną innych wartości, praw i wolności konstytucyjnych. Twierdzenie odwołujących, że przedstawiona propozycja będzie w ich przekonaniu zgodna z art. 21 Konstytucji R.P. godziłaby

w zasadę równości wynikającej z art. 32 ustawy zasadniczej. Bowiem każdej wywłaszczonej osobie przysługuje odszkodowanie ustalane na podstawie tych samych obowiązujących przepisów prawa i tylko jeden raz. Propozycja odwołujących zmierza natomiast do rozszerzenia zakresu wypłaty odszkodowania czego w chwili obecnej nie ma w obowiązującym porządku prawnym.

Ponadto Wojewoda przypomniał, że operat szacunkowy stanowi sformalizowaną prawną opinię rzeczoznawcy majątkowego wydawaną w zakresie posiadanych przez niego wiadomości specjalnych odnośnie szacowania nieruchomości. Zatem, jak wyżej wspomniano, ocena operatu szacunkowego przez organ administracji publicznej dotyczy wiadomości specjalnych. Nie oznacza to, że organ kierujący się doświadczeniem życiowym i zasadami logiki nie jest umocowany do oceny operatu. Granicą w zakresie głębokości i szczegółowości oceny operatu szacunkowego jest zakres wiedzy, doświadczenia w tym zakresie organu. Zwrócić należy uwagę, że postanowienia rozporządzenia jedynie częściowo regulują metodologię określenia wartości nieruchomości dla poszczególnych celów. Uszczegółowienie tej metodologii ma miejsce w oparciu o normy i wiedzy - branżowe, którą posiadają biegli. W związku z powyższym organ jak i sądy administracyjne nie mogą ingerować w merytoryczną część operatu szacunkowego powoduje, że w zakresie wymagającym wiadomości specjalnych, ocena prawidłowości sporządzenia operatu może być dokonana wyłącznie przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych, zgodnie z art. 157 ust. 1 u.g.n. Należy bowiem odróżnić ocenę wiarygodności dowodowej operatu od oceny prawidłowości tego operatu szacunkowego, która należy do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych.' Nie można przyjąć argumentacji odwołujących kwestionujących wyliczenia kwot odszkodowawczych w operacie, zwłaszcza w sytuacji gdy nie przedkładają żadnego opracowania konkurencyjnego, ograniczając się jedynie do własnych spostrzeżeń, przemyśleń, zarzutów i argumentów.

Reasumując, zdaniem Wojewody podniesione zarzuty

w odwołaniu są nieuzasadnione, gdyż postępowanie Starosty [...] zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniono właściwie i prawidłowo. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie przepisy art. art. 7, 8, 9, 12, 77 § 1 k.p.a.. Zdaniem Wojewody Starosta L. zasadnie zbadał operat w aspekcie wymogów art. 77 § 1

i art. 80 k.p.a., że niniejszy operat szacunkowy został sporządzony zgodnie z przepisami, opiera się na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości oraz, że jest logiczny i zupełny obejmujący szkody rolnicze powstałe na gruncie obejmujących część działki objętej przedmiotowym postępowaniem we wskazanym okresie od [...] listopada 1998 r. do dnia [...] marca 2000 r.

W skardze do Sądu [...] i I. S. zarzucili naruszenie przepisów prawa tj. art. 21 Konstytucji Rzeczypospolitej [...], art. 7, 8, 9, 77 § 1 §3 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 128 ust. 4, art. 130 ust. 1, art. 132 ust. 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W uzasadnieniu zarzutów skarżący podnieśli, iż postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania trwa ponad 20 lat, pomimo wyroków zarówno krajowych (wyrok NSA Ośrodka Zamiejscowego w Bydgoszczy z dnia 6.03.2003 r., sygn. SAB/Bd 6/03 uwzględniający skargę na bezczynność Starosty), jak również wyroku Europejskiego Trybunału Praw C. z dnia [...].01.2010 r. S. v. P. sygn. 32594/03, oraz wyroku w WSA w Bydgoszczy z dnia 17.12.2019 r. sygn. akt II SAB/Bd/66/19 stwierdzającego przewlekłość prowadzonego postępowania.

Zaskarżona decyzja Wojewody, zdaniem skarżących, nie rozstrzyga w sposób jednoznaczny podnoszonych przez nich kwestii, a w niektórych jest pokrętna:

. str. 6 decyzji "Odszkodowanie ustala się według wartości nieruchomości, a nie za szkodę jaką poniesie właściciel nieruchomości wskutek wywłaszczenia", dalej str.6 decyzji "Odszkodowanie w postępowaniu administracyjnym z mocy art. 128 ust. 4 ugn powinno odpowiadać tylko wartości poniesionych szkód nie obejmując utraconych korzyści",

. str. 8 "W opinii Wojewody operat szacunkowy będący podstawą ustalenia odszkodowania został sporządzony zgodnie z przepisami prawa oraz standardami zawodowymi rzeczoznawców majątkowych".

. str. 8 "...ocena prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego może być dokonana wyłącznie przez organizacje zawodową rzeczoznawców majątkowych...".

W wydanej decyzji w ocenie skarżących jedno zdanie zaprzecza drugiemu, ponadto decyzja nie rozstrzyga podnoszonych przez nich kwestii, tj. np. błędnie przyjęto stan nieruchomości na dzień [...].11.1998 r., bowiem przeczą temu dowody:

. umowa kontraktacyjna na dostawę truskawek zawarta w 1998 roku (znajduje się w Starostwie),

. zapis w operacie szacunkowym sporządzonym na zlecenie Starosty z dnia [...].07.2005 r. z wizji lokalnej gruntu w dniu 6.10 i [...].10.2004 r. przez autorów operatu: "w dniach oględzin na pasie transportu i montażu rosły niepielęgnowane rośliny truskawek"

. protokół przekazania gruntu przez przedstawicieli Starostwa z dnia [...].05.2002r. stwierdzający pozostałości plantacji truskawek.

Decyzja Wojewody stwierdza, że po wnikliwej analizie materiału dowodowego nie znaleziono dowodów na istnienie plantacji truskawek, jednak nie odnosi się do powyższych okoliczności.

Błędnie w ocenie skarżących przyjęto okres przysługującego odszkodowania, ponieważ bezsporne w sprawie jest, że budowa została rozpoczęta w lutym 1998 r.,

a grunt przekazano w dniu [...].05.2002 r. W decyzji, zdaniem skarżących nie wyjaśniono, dlaczego nie wzięto pod uwagę orzeczenia Wojewody [...] - P. z dnia 13.12. 2005 r. opartego na 5 wyrokach różnych sądów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego i nałożonej grzywny za rzekome blokowanie budowy gazociągu; nie wzięto pod uwagę w wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 20.06. 2006 r. oraz NSA w Warszawie z dnia [...].02.2009 r.

Twierdzenie, że inwestor dokończył budowę w wyniku prowadzonego wobec nas postępowania egzekucyjnego, zdaniem skarżących powinno mieć wpływ na okres za jaki przysługuje odszkodowanie, ponieważ to postępowanie było prowadzone bezprawnie, co stwierdziły Sądy wymienione w postanowieniu Wojewody z dnia [...].12.2005 r.

Ponadto zdaniem skarżących, decyzja Wojewody nie rozstrzyga, z jakiej daty powinna być stosowana cena płodów rolnych, usług, gruntu, przy czym w ocenie strony skarżącej - z daty wyrządzenia szkody, gdyż ceny, szczególnie płodów rolnych zmieniają się, raz są wyższe, raz niższe, co widać wyraźnie w sporządzonych operatach szacunkowych, a ustalone odszkodowanie powiększone o odsetki na dzień wypłaty

i pomniejszone o odszkodowanie już nam wypłacone bez waloryzacji (wyrok WSA

w Warszawie z dnia 26.01.2012 r., sygn. akt. I SA/Wa1021/11).

Skarżący podtrzymali swoje żądanie, że odszkodowanie powinno być ustalone również za straty jakie ponieśli z tytułu niemożliwości posadzenia lasu, w tym utraconych dopłat do zalesienia. Stanowisko takie opierają na piśmie otrzymanym od Rzecznika Praw Obywatelskich kilka lat temu.

Reasumując, skarżący wnieśli o uznanie skargi za zasadą i dokonanie rozstrzygnięcia w kwestiach:

. uznania, że przysługuje im odszkodowanie za cały okres niemożności korzystania z naszych gruntów tj. od lutego 1998 r. do [...].05.2002 r.

. uznania, że odszkodowanie powinno być ustalone za rzeczywistą utratę plonów

tj. za 1998 rok - żyto oraz za pozostałe lata – truskawki,

. uznania, że odszkodowanie powinno być ustalone za utracone korzyści,

. odszkodowania ustalonego według cen obowiązujących w latach poniesionych szkód, powiększone o odsetki i pomniejszone o wypłacone odszkodowanie bez tzw. waloryzacji,

. ustalenia przez Starostę opłat za służebność przesyłu.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] -Pomorskiego oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] oraz postanowienia Starosty [...] z dnia [...].07.2019 r., nr GG. 683.[...].3.2019 r. Wnieśli również

o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżących.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało ono podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r. poz. 374 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325

z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonej decyzji, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów podobnie jak na posiedzeniu jawnym.

Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , doprowadziła Sąd do stanowiska, że skarga jest niezasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...] P., którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2020r.o ustaleniu i wypłacie odszkodowania w związku z budową gazociągu.

Rozstrzygając niniejszą sprawę należy wskazać, że stosownie do art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W zasadniczych przesłankach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisy nie uległy zmianie. Mając na uwadze powyższe wskazać trzeba, że rozpoznając niniejszą sprawę zarówno organ, jak i Sąd związane były oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w prawomocnym wyroku WSA w Bydgoszczy z 29 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Bd 326/09. Zgłaszane przez skarżących zarzuty w ich zasadniczej treści nie zostały uwzględnione przez Sąd w powyższym wyroku. Sąd oddalił skargę małżonków [...]. Zarzuty dotyczyły oceny kwestii uprawy truskawek i istnienia drzewek a także okresu początkowego za który powinno przysługiwać odszkodowanie, zaś okres końcowy został tym wyrokiem zweryfikowany wskazując, że powinien obejmować szkody powstałe od dnia [...] listopada 1998r. tj. od dnia nadania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1998r. rygoru natychmiastowej wykonalności, do dnia [...] marca 2000r., t.j. do dnia upływu terminu wyznaczonego przez inwestora w piśmie z dnia [...] lutego 2000r. P. to zostało skierowane do małżonków [...] po zgłoszeniu zakończenia budowy w dniu [...].12.1999r. i zawierało żądanie wyrażenia do

[...] marca 2000r. pisemnej zgody na wejście na nieruchomość celem zakończenia prac związanych z przeprowadzeniem kabla światłowodowego (jako czynność nie wymagająca pozwolenia na budowę i zgłoszenia mieściła się w zakresie dopuszczonym decyzją - mieści się w zakresie użytkowania obiektu budowlanego zgodnie

z przeznaczeniem-, a nie jako roboty budowlane po formalnym zgłoszeniu ich zakończenia [...].12.1999 r ) oraz rekultywacji gruntu. W decyzji o ograniczeniu czasowym wykonywania prawa własności nieruchomości, wydanej na podstawie art. 124 ust.

1 u.g.n., Wojewoda W. zobowiązał właścicieli do jej udostępnienia w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii urządzeń,

a więc w tym przypadku również ułożenia kabla światłowodowego w istniejącej już

w dacie zakończenia budowy rurze osłonowej. Od chwili zakończenia inwestycji t.j. od [...].12.1999r. właścicieli działek, na których przeprowadzono budowę gazociągu obciążał wynikający z art.124 ust.6 omawianej ustawy obowiązek udostępnienia nieruchomości

w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii, a także przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego. Brak reakcji właścicieli nieruchomości na wezwanie inwestora z dnia [...] lutego 2000r. należy odczytywać jako działanie mające na celu zwiększenie odszkodowania, które nie może zostać zaakceptowane. Nie było zaś przeszkód do udostępnienia nieruchomości inwestorowi

w celu wykonania prawa wynikającego z decyzji opartej na przywołanym przepisie.

Jeśli zaś chodzi o początkowy okres za który powinno przysługiwać odszkodowanie to powinien być to czas wyznaczony wydaną decyzją w sprawie ustalenia daty ograniczenia wykonywania prawa własności. Zgodnie bowiem z art.130 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, starosta wydając decyzję o odszkodowaniu, ustala je według stanu nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia prawa własności. W tym kontekście nie ma wpływu na wysokość przyznanego odszkodowania fakt, że działka [...] została zajęta przez [...] już [...] lutego 1998r. Odszkodowanie za szkody powstałe wskutek bezprawnego wejścia na teren przez inwestora mogą być dochodzone przez skarżących jedynie w postępowaniu przed sądem powszechnym w trybie odpowiedzialności deliktowej sprawcy szkody.

W tej sytuacji odszkodowanie należne małżonkom [...] z tytułu strat spowodowanych niemożnością korzystania z nieruchomości winno obejmować okres od dnia [...] listopada 1998r. tj. od dnia nadania decyzji Wojewody [...] z dnia

[...] października 1998r. rygoru natychmiastowej wykonalności, do dnia [...] marca 2000r., t.j. do dnia upływu terminu wyznaczonego przez inwestora w piśmie z dnia [...] lutego 2000r.

Szkody natomiast za podany okres zostały prawidłowo ocenione przez organy.

Zgodnie z art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami możliwe jest ograniczenie wykonywania prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie przewodów i urządzeń służących m.in. do przesyłania gazów. Zgodnie z treścią art. 124 ust.4 ustawy, po zakończeniu prac związanych z założeniem lub przeprowadzeniem ciągów, przewodów i urządzeń, inwestor ma obowiązek do niezwłocznej restytucji do stanu poprzedniego nieruchomości, a w sytuacji, gdy przywrócenie stanu poprzedniego na nieruchomości jest niemożliwe albo powoduje nadmierne utrudnienia lub koszty, to właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu przysługuje odszkodowanie na zasadach określonych w art. 128 ust.4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zakres odpowiedzialności odszkodowawczej za ograniczenie korzystania z nieruchomości przez jej właściciela wynikający z art. 128 ust. 4 obejmuje odszkodowanie w wysokości odpowiadającej wartości poniesionej szkody, chyba że na skutek działań podjętych na nieruchomości uległa zmniejszeniu jej wartość. Wówczas odszkodowanie ulega zwiększeniu o kwotę, o jaką zmniejszyła się wartość nieruchomości.

Nie dano wiary skarżącym, że zniszczeniu uległa plantacja truskawek, którą - jak twierdzi właściciel nieruchomości - założył latem 1998 r. Nie przedstawiono w tym przedmiocie spójnych dowodów świadczących o okolicznościach wskazywanych przez skarżących a także w zakresie, że to wykonawca robót rekultywacyjnych dokonał obciążającego Inwestora zniszczenia posadzonych jesienią 2000 r. drzewek owocowych. Organy orzekające w sprawie trafnie uznały, że oświadczenie małżonków [...]

o istnieniu w pasie montażowym od sierpnia 1998r. do wiosny 1999r. plantacji truskawek (ok.100.000 sztuk) jest niewiarygodne i sprzeczne z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, w szczególności przy braku nawet pośrednich dowodów istnienia tak dużych nasadzeń w dacie wejścia inwestora na teren działki [...] Podobnie nie sposób uznać stanowiska skarżących w sprawie szkody powstałej w wyniku zniszczenia 205 drzewek owocowych nasadzonych przez nich w pasie montażowym jesienią 2000r. Organy orzekające w sprawie słusznie powołują się w tym zakresie na zasady prawidłowej gospodarki rolnej, która nakazuje wstrzymać się z dokonywaniem kosztownych nasadzeń roślin wieloletnich na gruncie do tego nieprzygotowanym, a wręcz zdewastowanym

w efekcie prowadzonych na nim robót budowlanych. Jesienią 2000r. gleba w pasie montażowym nie była nawet zrekultywowana mechanicznie, a zatem pozbawiona była warstwy próchniczej. Wobec ustalenia, że na dzień ograniczenia prawa własności na działce nr [...] nie było żadnych upraw, określenie wartości szkody wymagało przyjęcia zobiektywizowanych kryteriów uwzględniających szkody rolnicze.

Ustalając należne odszkodowanie, Starosta L. dopuścił dowód z opinii biegłego rzeczoznawcy, który sporządził operat szacunkowy dotyczący " określenia wartości szkód powstałych podczas budowy gazociągu tranzytowego DN 1400 mm "Jamał-Europa Zachodnia" związanych z zajęciem terenów pod budowę oraz określenia zmniejszenia wartości rynkowej nieruchomości w związku z realizacją zadania "Budowa Gazociągu Tranzytowego wraz z kablem światłowodowym"

Wielkość i zakres szkód, jakie powstały na gruntach, ustalone zostały przez rzeczoznawcę w oparciu o zebrane dane (wysokość plonów, średnie ceny plonów, ceny usług rolniczych) oraz dane dostarczone przez zleceniodawcę. Przyjęte zostało

w operacie (Rozdział 8.1. Wycena szkód powstałych w latach od [...].11.1998 r. do [...].03.2000 r., 8.2 Zmniejszenie wartości rynkowej w związku z realizacją zadania; Rozdział 8 Określenie wartości szkód), że właścicielom przysługuje odszkodowanie za szkody rolnicze obejmujące:

1. Utraconą moc nawozową obornika na powierzchni 0,9936 ha przyjęto wg wzoru:

2. Brak możliwości użytkowania gruntów o powierzchni 0,9936 ha, czasowe zajęcie terenu pod pas montażowy- okres od rozpoczęcia robót do zakończenia i formalnego przekazania gruntu właścicielom nieruchomości przez okres od [...] listopada 1998 r. (dzień prawomocności decyzji Wojewody [...] z dnia [...].10.1998 r.) do dnia [...] marca 2000 r. (termin wyznaczony przez inwestora na udostępnienie przez Państwo [...] nieruchomości w celu rekultywacji gruntów).

3. Brak możliwości użytkowania gruntów o powierzchni 0,5175 ha przez 1 rok, ze względu na brak właściwego dojazdu oraz niekorzystnej zmiany geometrii części pól działki nr [...] położonej w kierunku południowym od strefy montażu do granicy

z sąsiednią działką nr ewid.[...] i z drogą działką ewid. nr [...] kształt i wielkość powierzchni części działki.

4. Obniżenie urodzajności gruntów spowodowane zniszczeniem struktury gleby.

5. Uprawy mechaniczne niezbędnych do wykonywania na powierzchni po zakończeniu robót budowlanych.

6. Dodatkowa rekultywacja biologiczna polegająca na zasianiu i przeoraniu poplonu wraz z wapnowaniem w 1 roku na gruntach objętych szkodami,

7. Podniesienie żyzności gruntów objętych szkodami przez dodatkowe nawożenie obornikiem w drugim roku na gruntach objętych szkodami:

Łączna wartość odszkodowania za szkody powstałe od [...].11.1998 r. do [...].03.2000r.:

[...] zł+3067 zł+1598 zł+4601 zł+299 zł+1262 zł+1669 zł= [...] zł.

8. Zmniejszenie wartości rynkowej w związku z realizacją zadania "Budowa Gazociągu Tranzytowego wraz z kablem światłowodowym" na nieruchomości

o powierzchni pasa technologicznego 0,5280 ha (pas o szer. 22m i długości 240m).

Przy określaniu zmniejszenia wartości nieruchomości zgodnie § 43.3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...].09.2004 w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr. 207 poz. 2109 z zm.) uwzględniono:

- zmianę warunków korzystania z nieruchomości,

- zmianę przydatności użytkowej nieruchomości,

- trwałe ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości,

- skutki spowodowane obowiązkiem udostępniania nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów

i urządzeń, o których mowa w art. 124 ust. 1 ustawy.

Obniżenie wartości rynkowej nieruchomości obliczono wg wskazanego wzoru ustalając je na poziomie [...] zł.

Ostatecznie ustalono wartość - [...] zł + [...] zł = [...] zł.

W ocenie Sądu stanowiący podstawę ustalenia odszkodowania operat rzeczoznawcy majątkowego T. W. z [...].07.2019 r. w zakresie szkód rolniczych, określający ich wartość na kwotę [...]zł oraz zmniejszenie wartości rynkowej nieruchomości 91/2 w wysokości [...] zł, według jej stanu z [...].10.1998 r, - dnia wydania decyzji ograniczającej wykonywanie prawa własności i poziomu cen aktualnych dla daty wydanej decyzji, jak słusznie wskazał organ, został sporządzony zgodnie

z przepisami prawa i obowiązującymi standardami zawodowymi. Opiera się on na oględzinach nieruchomości dokonanej podczas wizji lokalnej oraz informacjach

i dokumentach zgromadzonych w toku prowadzonego postępowania administracyjnego. Operat określa łącznie wysokość szkody powstałej w związku z budową gazociągu na przedmiotowej nieruchomości nr [...] w wysokości [...] zł i jako dokument nie budzący uzasadnionych wątpliwości mógł stanowić podstawę do wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania z tego tytułu. Objęcie odszkodowaniem ustalonym w wysokości [...] zł zmniejszenia wartości nieruchomości nr [...] z powodu pobudowania gazociągu na nieruchomości stanowiącej własność skarżących , nastąpiło w oparciu o art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Określenie zmniejszenia wartości działki [...] dotyczy pasa eksploatacyjnego o szerokości 22 m.,

a nie pasa korytarza technicznego (o szerokości 215 m), czy też innej powierzchni np. pasa realizacyjnego budowy, ewentualnie powierzchni faktycznie zajętej przez wykonawcę na czas budowy (9.936 m2 ), ponieważ na dzień wydania decyzji Wojewody [...] z [...].10.1998 r. ograniczającej wykonywanie prawa własności, przeznaczenie nieruchomości i możliwości jej zagospodarowania określał obowiązujący ówcześnie plan miejscowy zagospodarowania przestrzennego, a zgodnie z art. 130.1 zd. 2 u.g.n. stan i przeznaczenie nieruchomości w dniu ograniczenia wykonywania prawa własności stanowią o wysokości ustalanego odszkodowania z tego tytułu, jak słusznie wskazał organ I instancji.

W dniu wydania decyzji Wojewody [...] Nr G[...] z [...].10.1998 r. ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, wydanej w oparciu o art. 124 ust.1 u.g.n, grunty skarżących przeznaczone były pod wykorzystywanie rolnicze i nie były zalesione i zakrzewione . W ewidencji gruntów były one ówcześnie oznaczone jako grunty orne klasy RVI (pow. 0,0800 ha) oraz RV ( pow. 0,9136 ha ). Ostateczna decyzja

o uznaniu rekultywacji tych gruntów za zakończoną oznacza przywrócenie stanu nieruchomości istniejącego przed ograniczeniem wykonywania prawa własności oraz wskazuje na dalsze rolnicze wykorzystanie gruntu, zatem oczekiwanie na zwiększenie odszkodowania z powodu niemożliwości zalesienia reszty powierzchni gruntu w pasie ochronnym gazociągu o szerokości obecnie 10 m nie zasługiwało na uwzględnienie. Podstawę określenia zakresu odszkodowania determinuje stan i przeznaczenie nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia prawa.

Z tych samych powodów należy uznać, że przeprowadzony w toku postępowania, na wniosek p. [...] z [...].03.2017 r. podział geodezyjny działki

nr [...] , zmiana przeznaczenia części gruntów na leśne (dla przedmiotowego obszaru Decyzja Wójta Gminy T. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu

Nr [...], dotycząca zalesiania gruntów rolnych, została wydana [...].09.2004r.), stwierdzona ostateczną od [...].12.2016 r. Decyzją Starosty [...] z [...].11.2016 r. nr [...] r., podobnie jak zmiana właściciela części gruntów stanowiących przed podziałem działkę 91/2, odzwierciedlone w aktualnych zapisach Ewidencji gruntów i budynków od dnia [...].12.2016 r., przez wzgląd na w/w art. 130 ust

1 Ustawy o Gospodarce nieruchomościami nie mogą wpłynąć na końcową ocenę złożonego przez Rzeczoznawcę Operatu, jako dokumentu stanowiącego podstawę wydania decyzji administracyjnej w sprawie odszkodowania zgodnie z art. 128 ust.4 i 130 ust.2 u.g.n.

Ustalanie odszkodowania zostało unormowane w rozdziale V dział III ustawy

o gospodarce nieruchomościami i nie ma odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu cywilnego co oznacza, że może ono nastąpić w niniejszym postępowaniu tylko na zasadach określonych w ustawie o gospodarce nieruchomościami a nie według zasad cywilnoprawnych obejmujących dalsze roszczenia skarżących, w tym za okres przed ograniczeniem korzystania z nieruchomości. Odszkodowanie przewidziane w art. 128 ust. 4 w zw. z art. 124 u.g.n. nie ma charakteru cywilnoprawnego.

Za niezasadne Sąd uznał również pozostałe zarzuty skarżących [...] i I. S.. Przeprowadzonemu w niniejszej sprawie postępowaniu nie można zarzucić naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a. przez dokonanie wadliwych ustaleń faktycznych na podstawie nierzetelnego operatu szacunkowego, bowiem analiza akt sprawy, w szczególności zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje, iż ustalenia stanu faktycznego oparte zostały na zgromadzonym i prawidłowo zweryfikowanym materiale dowodowym. Należy zwrócić uwagę, że ustalenie odszkodowania uzależnione jest przede wszystkim od wyniku wyceny dokonanej przez rzeczoznawcę majątkowego, uwzględniającego szczególną procedurę sporządzania operatu szacunkowego.

Emanacją prawidłowo przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania wyjaśniającego jest uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji, które zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 K.p.a. zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Na prawidłowość ustalonego stanu faktycznego wskazuje zgodność oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego z zasadami logicznego myślenia, doświadczenia życiowego i wiedzy powszechnej.

Z podanych wyżej przyczyn Sąd uznał, że przy wydaniu zaskarżonych rozstrzygnięć nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego. Sąd nie podzielił więc zarzutów naruszenia przepisów postępowania, które są istotne z punktu widzenia zebrania i oceny materiału dowodowego tj. art. 7, 8,9, 77, 80 i 107 k.p.a. Analiza akt sprawy potwierdza, że organy podjęły w niniejszej sprawie wszelkie niezbędne czynności do ustalenia

i wypłaty odszkodowania w związku z ograniczeniem korzystania z nieruchomości należącej do skarżących, prawidłowo przyznając kwotę stanowiącą nadwyżkę ponad wypłaconą uprzednio kwotę odszkodowania, właściwie uzasadniając fakt takiego zarachowania. W ocenie Sądu, przeprowadzona przez organy ocena zebranego materiału dowodowego nie nosi cech dowolności, a przyjęte stanowisko zostało należycie uzasadnione poprzez wskazanie dowodów, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcia oraz przyczyn, dla których organy nie podzieliły argumentacji skarżących. Organy wyjaśniły również podstawę prawną wydanych decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 151p.p.s.a. orzekł jak w sentencji