Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 3644/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji organu I instancji

SENTENCJA

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 lutego 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie : WSA Krystyna Daniel AWSA Janusz Kasprzycki (spr) Protokolant : Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2006r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia 12 września 2001 r., Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2001 r., Nr: [...] , wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r., Nr 142, poz. 950 z późn. zm. - zwanej dalej w skrócie ustawą o kombatantach(...)), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie pozbawił M. M. przyznanych przez ZBOWiD w [...] decyzją z dnia [...] października 1984 r. uprawnień kombatanckich z tytułu utrwalanie władzy ludowej za okres od [...] lipca 1947 r. do [...] grudnia 1947 r., łącznie 6 miesięcy.

W uzasadnieniu tej decyzji Kierownik Urzędu wskazał, że M. M. uzyskał uprawnienia kombatanckie w ZBOWiD z tytułu utrwalanie władzy ludowej na podstawie zaświadczenia z WKU [...] z dnia [...] lutego 1984 r. nr [...] . W toku postępowania weryfikacyjnego ustalono, że M. M. w okresie: [...] lipca 1947 r. do [...] września 1949 r. pełniąc służbę w Wojsku Polskim nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. l ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach(...), tj. z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu (pismo Straży Granicznej nr 55 z 16 stycznia 2001 r.). Kierownik Urzędu stwierdził więc, że M. M uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". W myśl art. 25 ust 2 pkt 2 ustawy o kombatantach(...) pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uprawnienia kombatanckie otrzymały wyłącznie z tego tytułu.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. M. opisał swoje przeżycia z lat okupacji niemieckiej, podczas której, przez 3 lata pracował u "niemieckiego bauera z nakazu Arbeitsamtu". Następnie opisał przebieg służby w WOP w [...]. Podkreślił, że bronił granicy przez którą przedzierały się "wrogie elementy, tzn. byli żołnierze Wehrmachtu, SS, organizacji ukraińscy". Działały tam też, jak podkreślił, formacje Wehrwolfu.

Decyzją z dnia 12 września 2001 r., Nr: [...] , opartą na art. 138 § l pkt l w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie k.p.a.), oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach(...), Kierownik Urzędu utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2001 r.

W uzasadnieniu Kierownik Urzędu wskazał, że rozpatrując ponownie sprawę ustalił, iż M. M. w okresie uznanym za działalność kombatancką pełnił służbę wojskową (l [...] Oddział WOP oraz 42), w okresie od [...] lipca 1947 do [...] września 1949 r., czyli po dniu. [...] czerwca 1947 r. oraz nie brał udziału w walkach z oddziałami, o których mowa w art. l ust.2 pkt 6 ustawy o kombatantach(...) (oddziały UPA, grupy Wehrwolfu). Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie akt ZBOWiD oraz zaświadczenia CAW z dnia [...] maja 2001 r., Nr [...] . Kierownik Urzędu stwierdził zatem, że M. M. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w 1947 r. w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" w rozumieniu art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach(...). co jest zgodne z ustaleniami dokonanymi w zaskarżonej decyzji. Na mocy powołanego przepisu takie osoby zostają pozbawione uprawnień kombatanckich. Kierownik Urzędu utrzymał więc w mocy własną decyzję z dnia 6 marca 2001 r.

Na decyzję tą M. M. wniósł skargę do sądu administracyjnego. Opisał w niej swoje przeżycia z lat okupacji niemieckiej oraz służbę w WOP.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodał jedynie, że okoliczności podniesione w skardze, dotyczące losów wojennych, służby w LWP, przebiegu postępowania wyjaśniającego nie moją wpływu na wynik sprawy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.o.p.s.a.).

Stosownie natomiast do § l rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie (Dz. U., Nr 72, poz. 653) rozpoznawanie spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] , w których stroną skarżącą są osoby zamieszkałe poza obszarem właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości osoby te zamieszkują.

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. l ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrole legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej.

Zasada, że sądy administracyjne dokonują wyłącznie kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § l p.o.p.s.a.

Istota kontroli polega na ocenie zgodności zaskarżonej decyzji według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie Sąd bierze pod uwagę przede wszystkim obowiązujące w dacie podejmowanego rozstrzygnięcia przepisy k.p.a., a także regulacje obowiązujące w dniu wydania przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzji w postępowaniu odwoławczym ustawy o kombatantach(...). Przy tym, zgodnie z art. 134 § l p.o.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy administracyjnej nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ale nie z przyczyn w niej podniesionych.

Sądowa kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą skutkującą stwierdzeniem jej nieważności (art. 156 § l pkt 2 k.p.a.).

Postępowanie w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich toczy się bowiem w ramach i na zasadach określonych przepisami k.p.a.

Zgodnie z postanowieniami art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydawanej przez Kierownika Urzędu nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może się zwrócić do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań.

Skoro Kierownika Urzędu obowiązują zasady postępowania ustanowione w k.p.a. i stosuje on odpowiednio przepisy dotyczące odwołań rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, to działając jako organ odwoławczy winien w pierwszym rzędzie przeprowadzić tzw. postępowanie wstępne wobec wniesionego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W postępowaniu wstępnym organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie (w tym wypadku wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a.), jest dopuszczalne oraz, czy zostało wniesione z zachowaniem terminu.

Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia środka zaskarżenia-jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność tego środka zaskarżenia, czego następstwem jest ostateczność decyzji.

Kierownik Urzędu jako organ odwoławczy obowiązany był zatem \v postępowaniu wstępnym zbadać, czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożony przez M. M., został wniesiony w przewidzianym przepisami terminie.

Sąd stwierdził, że Kierownik Urzędu nie dokonał sprawdzenia, czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został przez M. M. złożony z zachowaniem ustawowego terminu przewidzianego do jego wniesienia.

Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a. wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Jak wynika z akt sprawy kwestionowana przez M. M. decyzja Kierownika Urzędu z dnia [...] marca 2001 r. została mu doręczona w dniu [...] marca 2001 r., a z prezentaty widniejącej na wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wynika, że został on przyjęty w dniu [...] kwietnia 2001 r. Już nawet z samego choćby porównania daty doręczenia kwestionowanej decyzji z datą wniosku, wynika, że został on złożony z uchybieniem 14 dniowego terminu przewidzianego przepisami k.p.a. do jego wniesienia. Termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy mijał bowiem M. M. z upływem dnia [...] kwietnia 2001 r. Bez wątpienia wykluczona jest taka sytuacja, że został on wysłany listem poleconym przed datą [...] kwietnia 2001 r., tj. przed dniem datowania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaznaczyć przy tym jeszcze należy, że M. M nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W takim stanie rzeczy rozpatrzenie wniesionego z uchybieniem terminu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § l pkt 2 k.p.a.). Oznacza bowiem sytuację w której Kierownik Urzędu weryfikował w postępowaniu odwoławczym ostateczną decyzję, korzystającą z ochrony trwałości (art. 16 § l k.p.a.). Podkreślenia wymaga, że biorąc pod uwagę pewność i trwałość statusu prawnego strony, zwłaszcza, gdy chodzi o kwestię jej uprawnień, decyzja ostateczna może być wzruszana jedynie na zasadach określonych w rozdziałach 12 lub 13 Działu II k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 145 § l pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.