Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 563/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1  par. 1,2,  art. 145 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 4, 20,21
journal: Dz.U. 2004 nr 114 poz 1191
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: art.6,8, 9
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Józef Kremis, Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk, Protokolant Renata Sawińska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 4 lutego 2009 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz skarżącego kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. orzeka, że decyzje wymienione w pkt I nie podlegają wykonaniu do dnia prawomocności wyroku.


UZASADNIENIE

Po rozpatrzeniu odwołania M. P. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. G., nr [...] z [...], odmawiającej przyznania renty strukturalnej, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. decyzją nr [...] z dnia [...], na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r., Nr 229, poz. 2273 ze zm.), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r., Nr 98, poz. 634), art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz § 4 i § 20 ust. 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r., Nr 114, poz. 1191 ze zm.; dalej jako "rozporządzenie"), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy orzekał w następującym stanie sprawy:

W dniu [...] M. P. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. G. wniosek o przyznanie renty strukturalnej wraz z załącznikami, deklarując zamiar przekazania swojego gospodarstwa rolnego na rzecz syna P. P..

Po uzupełnieniu przez M. P. braków formalnych wniosku, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. G. wydał w dniu [...] postanowienie [...] o spełnieniu wstępnych warunków do uzyskania renty strukturalnej określonych w § 4 pkt 1-3, pkt 6 i 7, § 11 oraz § 20 ust. 4 rozporządzenia. W treści postanowienia zamieszczono stwierdzenie, iż wskazany przez wnioskodawcę przejmujący posiadał kwalifikacje określone w przepisach rozporządzenia, jednak nie spełniał warunków wynikających z § 2 pkt 3 rozporządzenia związanych z przejęciem gospodarstwa rolnego przez następcę, jak również informację

o konieczności zmiany przejmującego w przypadku, gdyby przejmujący wskazany we wniosku nie spełniał warunku posiadania gospodarstwa rolnego przed terminem przekazania przez przechodzącego na rentę strukturalną. Ponadto, postanowienie zawierało m.in. pouczenie, że w terminie 6 miesięcy od otrzymania przez wnioskodawcę postanowienia powinno nastąpić przekazanie przez niego gospodarstwa rolnego oraz zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej.

W dniu [...] do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. G. wpłynął wniosek M. P. o zawieszenie postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej. W uzasadnieniu wniosku M. P. wskazał na wystąpienie nieprzewidzianych trudności związanych z trwającym podziałem działki, na której znajdował się budynek mieszkalny oraz z wydzieleniem lokali mieszkalnych w tym budynku.

Po rozpatrzeniu wniosku Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w K. G. wydał w dniu [...] postanowienie o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 98 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, uzasadniając je poprzez wskazanie, że dalsze postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej uwarunkowane jest uregulowaniem spraw dotyczących działki budowlanej. W postanowieniu zawarte było pouczenie o konieczności wystąpienia do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. G. z żądaniem podjęcia zawieszonego postępowania w przypadku ustania przyczyn zawieszenia postępowania.

W dniu [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] o zawieszeniu postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej. W dniu [...] M. P. stawił się w [...] Oddziale Regionalnym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W., gdzie złożył oświadczenie, w którym wskazał, że został wprowadzony w błąd co do skutków zawieszenia postępowania na wniosek strony i wpływu zawieszenia postępowania na bieg 6-miesięcznego terminu na przekazanie gospodarstwa rolnego, gdyż Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. G. poinformował go, że termin na przekazanie gospodarstwa rolnego może zostać zawieszony na czas nieokreślony, potrzebny do dokonania podziału działki i wydzielenia lokali mieszkalnych. Po weryfikacji dokumentów, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. wydał postanowienie o stwierdzeniu nieważności postanowienia Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. G. o zawieszeniu na wniosek strony postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej.

W dniu [...] M. P. złożył za pośrednictwem Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. zażalenie skierowane do Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu którego Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał postanowienie nr [...] z dnia [...] o uchyleniu w całości zaskarżonego postanowienia i umorzeniu postępowania I instancji w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. G. o zawieszeniu na wniosek strony postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej.

W dniu [...] do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. G. wpłynął wniosek M. P. o podjęcie zawieszonego postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej, na skutek którego – zgodnie z przepisem art. 97 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego – Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. G. wydał postanowienie z dnia [...]o podjęciu tego postępowania.

Następnie, w dniu [...] M. P. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. G. wniosek o przyznanie renty strukturalnej (po przekazaniu gospodarstwa rolnego). Po analizie zebranych dokumentów Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. G. wydal decyzję nr [...] z dnia [...] o odmowie przyznania renty strukturalnej ze względu na niespełnienie warunku określonego w przepisie § 20 ust. 7 rozporządzenia, stanowiącym, że w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia o spełnieniu warunków przyznania renty strukturalnej nastąpić powinno przekazanie gospodarstwa rolnego oraz zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej. W świetle tego przepisu przekazanie gospodarstwa rolnego przez M. P. nastąpić powinno do dnia [...].

Rozpatrując wniesione odwołanie, w uzasadnieniu swojej decyzji organ II instancji przytoczył treść przepisu § 4 rozporządzenia, określającego warunki przyznania renty strukturalnej oraz wskazał na przepis § 20 ust. 7 rozporządzenia, podkreślając, iż uchybienie 6-miesięcznemu terminowi na przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej oznaczało niespełnienie przez producenta rolnego warunku koniecznego do uzyskania renty strukturalnej. Ponadto, organ II instancji zauważył, że zawieszenie postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej wstrzymało jedynie bieg terminów procesowych, wyznaczonych przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, nie miało natomiast wpływu na bieg terminu określonego w przepisie § 20 ust. 7, gdyż termin ten miał charakter terminu zawitego. Odnosząc się do zarzutów M. P. dotyczących udzielenia mu przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. G. błędnej informacji, że zawieszenie postępowania skutkowało wstrzymaniem biegu terminu na przekazanie gospodarstwa rolnego, organ II instancji przytoczył fragment wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 1992 r. (II SA 1640/92, OSP 1995/3/51), w którym Sąd ten stwierdził, iż udzielenie stronie mylnej informacji o przepisach prawnych dotyczących załatwianej sprawy stanowi wprawdzie naruszenie przepisów prawa, określających obowiązki urzędnika, nie może jednak prowadzić do wydania przez niego decyzji, których treść jest ściśle związana wyraźnie sformułowanymi przepisami prawa, determinującymi w określonym stanie faktycznym treść rozstrzygnięcia, wyłączającymi tzw. luzy decyzyjne (uznanie administracyjne i interpretację wyrażeń niedookreślonych, luki w prawie), wbrew tym przepisom.

Nie godząc się z powyższym stanowiskiem Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W., M. P. w skardze, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. w dniu [...], wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. oraz decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. G.. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, iż spełnił wszystkie przesłanki przyznania renty strukturalnej określone w § 4 rozporządzenia. Zdaniem skarżącego, enumeratywny katalog przesłanek skutkujących odmową przyznania renty strukturalnej nie obejmuje przekroczenia 6-miesięcznego terminu do przekazania gospodarstwa rolnego na rzecz następcy i stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej nie jest dopuszczalne. W uzasadnieniu skargi zarzucono również dokonanie przez organ administracji błędnej wykładni przepisu § 22 ust. 7 rozporządzenia poprzez przyjęcie, że określony w nim termin miał charakter terminu zawitego, gdy tymczasem – według skarżącego – należało go traktować jako termin instrukcyjny, mający usprawniać procedurę przyznawania rent strukturalnych. Ponadto, skarżący zarzucił naruszenie art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez udzielenie mu przez organ prowadzący postępowanie mylnego pouczenia co do skutków prawnych zawieszenia postępowania i powołał się w tej mierze na K. D. O. Ś. T., z którego treści wynikało, że zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminu. Poza tym podniósł naruszenie art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieuwzględnienie, że w momencie wydania decyzji spełniał wszystkie warunki uprawniające do uzyskania renty strukturalnej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie oraz argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podkreślono w szczególności, iż termin określony w § 20 ust. 7 Rozporządzenia miał charakter materialnoprawny i zawieszenie postępowania nie mogło mieć wpływu na jego bieg. Organ II instancji stwierdził również, że materiał dowodowy został przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

w K. G. zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, dalej jako "p.u.s.a."), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 p.u.s.a., kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") podstawy uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna pozostaje w zgodności

z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa procesowego i materialnego.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził naruszenie prawa, w związku z czym wniesioną skargę należało uznać za zasadną.

Podstawę rozstrzygnięć podjętych przez organy obu instancji stanowiły przepisy powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273). Zważywszy, iż wniosek o przyznanie renty strukturalnej złożony został do organu I instancji w dniu [...], sprawa podlegała załatwieniu na mocy przepisów wymienionego rozporządzenia. Stosownie bowiem do § 27 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 109, poz. 750), do postępowań w sprawach przyznania rent strukturalnych prowadzonych w ramach wdrażania Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004-2006, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotyczące wspierania rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej.

Sąd, rozpoznając niniejszą sprawę, musiał zatem ocenić, czy organy administracji w sposób właściwy zastosowały przepisy powołanego rozporządzenia i czy nie doszło do naruszenia przepisów procedury administracyjnej.

Przesłanki, których spełnienie warunkuje przyznanie renty strukturalnej określone zostały w § 4 rozporządzenia. Przepis ten stanowi, iż rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli łącznie spełnia on następujące warunki:

1) ma ukończone 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego,

lub ubezpieczenia społecznego rolników;

2) prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie

co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną

i przez okres co najmniej 5 lat podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, zwanemu dalej "ubezpieczeniem emerytalno-rentowym";

3) w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu;

4) przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej

co najmniej 1 ha;

5) zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej;

6) wpisany został do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków

o przyznanie płatności;

7) nie posiada zaległości z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników.

Procedura w zakresie przyznania renty strukturalnej została unormowana w § 20 rozporządzenia. Generalnie ujmując, pierwsza faza postępowania ma na celu weryfikację wniosku odnośnie spełnienia warunków i po dokonaniu pozytywnych ustaleń w tej materii kierownik biura powiatowego wydaje postanowienie o spełnieniu tych warunków w terminie 40 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku (ust.4). Natomiast § 20 ust. 7 rozporządzenia wskazuje, iż w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej wnioskodawca powinien przekazać gospodarstwo rolne oraz zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej. Po myśli postanowień § 21 ust.1 pkt 1 kierownik biura powiatowego wydaje decyzję administracyjną w sprawie przyznania renty strukturalnej wnioskodawcy, który otrzymał postanowienie, o którym mowa w § 20 ust.4, w terminie 30 dni od dnia przedłożenia przez tego wnioskodawcę dowodów potwierdzających przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej. Dwuetapowa procedura przyjęta w tego typu sprawach, nie ma charakteru przypadkowego – służy ochronie przed nieodwracalnymi skutkami dokonania czynności, jaką jest przeniesienie własności gospodarstwa rolnego, i zapobiega sytuacjom, w których, mimo niespełnienia ustawowych warunków, rolnik sprzeda gospodarstwo rolne i konsekwencji pozostanie bez środków do życia (D. Milanowska, glosa do wyroku NSA z dnia 23 maja 2006 r., II OSK 84/05, PiP 2007/8/136).

Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy – ze względu na spór, jaki zawisł pomiędzy stronami – w pierwszym rzędzie istotne jest ustalenie charakteru 6-miesięcznego terminu, o którym mowa w powołanym wyżej § 20 ust. 7 rozporządzenia.

Doktryna prawa administracyjnego, dokonując podziału na terminy materialne i procesowe, przyjmuje, że terminem materialnym jest okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw i obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego, natomiast terminem procesowym jest okres do dokonania czynności procesowej przez podmioty postępowania lub uczestników postępowania. Różnica między terminem materialnym a procesowym sprowadza się do różnych płaszczyzn skutków prawnych uchybienia. Uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw i obowiązków o charakterze materialnym. Z kolei uchybienie terminu procesowego wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej przez uzależnienie skuteczności czynności procesowej od zachowania terminu, przy czym strona może bronić się przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu czynności procesowej, wnosząc prośbę o przywrócenie terminu (por. B. Adamiak, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 327 i n.).

Podkreślenia wymaga, iż – co do zasady – miarodajnym kryterium pozwalającym na zakwalifikowanie określonego terminu jako terminu prawa materialnego lub terminu procesowego może być okoliczność zamieszczenia normy prawnej wyznaczającej dany termin odpowiednio w ustawie materialnej lub ustawie procesowej. Niemniej w razie wątpliwości wziąć trzeba pod uwagę skutki prawne uchybienia terminu, czyli należałoby ocenić, czy uchybienie terminu wyłącza powstanie stosunku materialnoprawnego, czy ogranicza się jedynie do bezskuteczności procesowej czynności, co tylko w następstwie wpłynąć może na sytuację materialnoprawną jednostki (por. B. Adamiak, [w:] B. Adamiak,

J. Borkowski, Kodeks ..., j.w. s. 328). Z powyższym stwierdzeniem koresponduje również stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęte w wyroku z dnia 24 listopada 1994 r. (SA/Ka 1230/94): "O charakterze przepisu i terminie nie przesądza tylko okoliczność, w jakiej ustawie przepis statuujący dany termin się znajduje. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy ustawa taka – oprócz przepisów prawa materialnego – zawiera również przepisy proceduralne. Dla oznaczenia charakteru danego przepisu istotne znaczenie ma zawsze przedmiot i treść tego przepisu prawnego" (por. Kodeks postępowania administracyjnego z orzecznictwem, Gdańsk 2000, s. 164.).

W ocenie Sądu, wbrew wywodom skargi, termin na przekazanie gospodarstwa rolnego, wskazany w § 20 ust. 7 rozporządzenia, jest terminem materialnym (a nie procesowym). Wyrażenie bowiem zawarte w § 20 ust. 7 rozporządzenia, że wnioskodawca "powinien" w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia o spełnieniu warunków, o którym mowa w § 20 ust. 4, przekazać gospodarstwo rolne oraz zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej ma znaczenie normatywne, nakazowe, nie może zaś być rozumiane w kategoriach ocennych. Zatem wyraz "powinien" oznacza, że wnioskodawca musi dotrzymać ten termin dla wywarcia zamierzonego skutku prawnego w postaci nabycia prawa podmiotowego do renty strukturalnej. Zakwalifikowanie tego terminu jako terminu prawa materialnego wyklucza w jego przypadku zastosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących przywrócenia terminu (art. 58 Kpa), czy też wstrzymania biegu terminu na skutek wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania (art. 103 Kpa). Przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej nie jest bowiem czynnością procesową, lecz warunkiem, od którego zależy przyznanie renty strukturalnej sformułowanym w przepisie o charakterze materialnoprawnym. Niedotrzymanie 6-miesięcznego terminu na przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej, jest zatem jednoznaczne z niespełnieniem warunków przyznania renty strukturalnej, o których mowa w § 4 pkt 4 i 5 rozporządzenia i uzasadnia odmowę jej przyznania wnioskodawcy.

W świetle powyższych uwag, nie jest zasadne twierdzenie skarżącego jakoby termin określony w § 20 ust. 7 rozporządzenia miał charakter terminu instrukcyjnego, mającego jedynie służyć usprawnieniu procedury przyznawania rent strukturalnych. Sąd nie podziela również stanowiska skarżącego, że odmowa przyznania renty strukturalnej ze względu na przekroczenie 6-miesięcznego terminu do przekazania gospodarstwa rolnego na rzecz następcy stanowi przejaw niedopuszczalnej wykładni rozszerzającej katalogu przesłanek warunkujących przyznanie tej renty, sformułowanego w § 4 rozporządzenia. Należy bowiem zauważyć, iż przyznanie renty strukturalnej uzależnione jest od łącznego spełnienia wszystkich przesłanek wymienionych w § 4 rozporządzenia, w tym przekazania gospodarstwa rolnego i zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej (§ 4 pkt 4 i 5 rozporządzenia). O ile w postanowieniu, o którym mowa w § 20 ust. 4 rozporządzenia, organ potwierdza spełnienie przez wnioskodawcę warunków przyznania renty strukturalnej określonych w § 4 pkt 1-3, 6 i 7 i § 11 rozporządzenia oraz okoliczność, że wnioskodawca jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 1 ha użytków rolnych, współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem albo właścicielem takiego gospodarstwa jest małżonek rolnika, o tyle spełnienie warunków wynikających z § 4 pkt 4 i 5 rozporządzenia (tj. przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej) powinno nastąpić w terminie 6 miesięcy od otrzymania przez wnioskodawcę tego postanowienia. Warunkiem wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej jest bowiem, poza otrzymaniem postanowienia o spełnianiu warunków do otrzymania wnioskowanego świadczenia, przedstawienie przez wnioskodawcę dowodów potwierdzających przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej w przepisanym terminie (§ 21 ust. 1 pkt 1 i ust.7 rozporządzenia).

Jednakże, przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy – nie sposób było pominąć podniesionego przez skarżącego zarzutu naruszenia art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez udzielenie mu przez organ prowadzący postępowanie mylnego pouczenia co do skutków prawnych zawieszenia postępowania.

W tym kontekście należy zauważyć, że zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego nie mogą być stosowane selektywnie. Jak podkreśla się w doktrynie i orzecznictwie (por. B. Adamiak, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 42) – mają one charakter norm prawnych, których naruszenie jest traktowane jako naruszenie prawa, a co za tym idzie - jako naruszenie praworządności. Zasada praworządności sformułowana w art. 6 Kpa nie może oznaczać bezwzględnego formalizmu w stosowaniu norm prawa, rozumianego jako wyłączenie obowiązujących organy pozostałych ogólnych reguł postępowania, określonych w treści takich przepisów jak art. 8 i art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy art.6 oraz art. 8 i 9 Kpa nie stoją bowiem ze sobą w kolizji.

Według art. 6 Kpa organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Wyrażona tu zasada praworządności obejmuje swym zakresem przedmiotowym nie tylko zastosowanie w danej sprawie przepisów prawa materialnego, ale i norm prawa procesowego sprawy przy rozpoznawaniu i rozstrzyganiu sprawy. W świetle zaś art. 9 Kpa organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Jak podał Sąd Najwyższy w motywach wyroku z dnia 23 lipca 1992 r. III ARN 40/92 (POP 1993/4/68, LEX 10909) : "Zasada ta - zgodnie z poglądem wyrażonym wielokrotnie przez NSA (por. W. Taras: Informowanie obywateli przez administrację, Warszawa 1992) ma jednak w polskim systemie postępowania administracyjnego na tyle fundamentalne znaczenie, iż tylko jej naruszenie może przynieść w rezultacie uchylenie decyzji administracyjnej formalnie nawet odpowiadającej prawu materialnemu (...) szczególne wówczas, gdy z okoliczności sprawy wynika, że to właśnie błędna informacja lub jej brak spowodowały zachowanie strony przynoszące w rezultacie niekorzystne dla niej skutki. (...). Obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 k.p.a.) powinien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe. Udowodnione naruszenie tego obowiązku powinno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia decyzji, szczególnie wówczas, gdy urzędnik stwierdza (lub powinien stwierdzić), że strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami, lub nawet ryzykiem wystąpienia podobnych skutków. W takim wypadku urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami. Jest to jedyny odpowiadający zasadzie art. 1 Konstytucji sposób rozumienia art. 9 k.p.a."

Tymczasem, jak wynika z akt administracyjnych rozpatrywanej sprawy, we wniosku z dnia [...] skierowanym do organu I instancji o zawieszenie postępowania, skarżący jasno wskazywał na okoliczności, które powodowały, iż nie będzie mógł dotrzymać przedmiotowego terminu, a które dotyczyły konieczności dokonania czynności prawnych w zakresie podziału działki rolnej oraz wydzielenia lokali mieszkalnych w budynku posadowionym na jej terenie. Ewidentnie zatem zamiarem strony skarżącej było zawieszenie postępowania ze skutkiem prawnym w zakresie dalszego biegu omawianego terminu, czyli jego wstrzymania.

W odpowiedzi na tenże wniosek, w dniu [...], organ I instancji wydał postanowienie na mocy art. 98 § 1 Kpa o zawieszeniu postępowania w sprawie, powołując się właśnie na okoliczności formułowane przez skarżącego na poparcie wniosku. Termin 6-miesięczny upływał [...]. Dopiero w uzasadnieniu postanowienia z [...] o stwierdzeniu nieważności postanowienia z [...] o zawieszeniu postępowania - Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. zawarł argumentację, że termin 6-miesięczny jest terminem prawa materialnego, co do którego nie znajduje zastosowania art. 103 Kpa, gdyż instytucja zawieszenia postępowania dotyczy wyłącznie terminów procesowych, przyznając jednocześnie, że skarżący mógł, cyt. "domniemywać równoczesne zawieszenie 6 miesięcznego terminu do przekazania gospodarstwa". To ostatnie postanowienie zostało później wyeliminowane z obrotu prawnego wskutek zażalenia skarżącego – postanowieniem Prezesa ARiMR z [...] - co oznaczało, że postanowienie o zawieszeniu postępowania zachowywało nadal swój byt prawny.

Po raz pierwszy zatem stanowisko organu o braku wpływu zawieszenia postępowania na bieg 6-miesięcznego terminu doszło do wiadomości strony skarżącej dopiero w dacie doręczenia wymienionego wyżej postanowienia z dnia [...], wydanego przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W., a więc już i tak kilka miesięcy po upływie przedmiotowego terminu. Poza tym należy szczególnie podkreślić, że informowano stronę skarżącą (czemu organ nie zaprzeczył w odpowiedzi na skargę, w ogóle do tego faktu się nie odnosząc w toku postępowania sądowoadministracyjnego) o treści K.D. O. Ś. T., zgodnie z którym, cyt: "(...) kierownik biura powiatowego może zawiesić postępowanie wstrzymując tym samym – zgodnie z art. 103 kpa – bieg terminu 6 miesięcznego do czasu ustania przyczyn, na które powoływał się rolnik występując o zawieszenie postępowania (...). Wstrzymanie biegu terminu następuje z dniem wejścia do obrotu prawnego postanowienia o zawieszeniu postępowania".

Bezsprzecznie w tych okolicznościach trzeba uznać, że skarżący został wprowadzony w błąd co do skutków prawnych zawieszenia postępowania oraz niedotrzymania terminu, o którym mowa w § 20 ust. 7 rozporządzenia. W ocenie Sądu takie zachowanie organów przyczyniło się do poniesienia szkody przez skarżącego skoro z tej przyczyny odmówiono mu przyznania renty strukturalnej. Nie można bowiem w żadnym razie wykluczyć, że w wypadku otrzymania na jego wniosek o zawieszenie postępowania prawidłowej informacji, mógłby uregulować stan prawny posiadanego gospodarstwa rolnego w terminie, a nie przez wiele miesięcy trwać w przeświadczeniu, że poczynił wszelkie niezbędne czynności by sprostać wymogom prawa. Wobec tego nie zachodzą podstawy prawne do obarczania strony skarżącej następstwami mylnych działań organów administracji publicznej. Trzeba zauważyć, że skarżący dokonał przekazania gospodarstwa rolnego i zaprzestał prowadzenia nim działalności, spełniając przesłanki do otrzymania renty strukturalnej

W powyższym świetle, nie jest do pogodzenia z uregulowaniem zawartym w art. 9 Kpa odmowa przyznania renty strukturalnej z powodu niedotrzymania 6-miesięcznego terminu, przewidzianego w § 20 ust. 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich – w sytuacji, gdy do uchybienia tego terminu doszło wskutek wprowadzenia wnioskodawcy w błąd przez organy administracji publicznej.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. decyzje obu instancji podlegały uchyleniu w całości. Orzeczenie w pkt II i III wyroku znajduje wsparcie w art. 200 i art. 152 p.p.s.a.