Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 320/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2012-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust.1 pkt 4 lit. a, art. 7 ust. 1 pkt 1. lit. a
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 3, art. 4 ust.1a, ust.2
journal: Dz.U. 2003 nr 86 poz 789
law: Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz Sędziowie SO del. Jarosław Szaro /spr./ WSA Kazimierz Włoch Protokolant ref. st. Eliza Kaplita po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 31 maja 2012r. sprawy ze skargi "A" S.A. w W. "B" w R . na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2012r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 rok - oddala skargę -


UZASADNIENIE

I SA/Rz 320/12

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] lutego 2012r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania "A" S.A. w W., "B" w R. (dalej: spółka/skarżąca) od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] grudnia 2011r. nr [...] w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2008, utrzymało

w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż decyzją

z dnia [...] grudnia 2011r. Wójt Gminy określił wysokość zobowiązania

w podatku od nieruchomości za rok 2008 w kwocie 645.487,00 zł i przypisał

w urządzeniach wymiarowo-księgowych kwotę 209.498,00 zł.

Organ I instancji ustalił, że spółka należy do grupy [...], która powstała

w wyniku prywatyzacji i przekształceń własnościowych przedsiębiorstwa państwowego "C". W wyniku podziału majątku przedsiębiorstwa spółka przyjęła w zarząd sieć kolejową wraz z zajętymi pod nie gruntami. Z ewidencji gruntów i budynków wynika, że właścicielem gruntów jest Skarb Państwa, a użytkownikiem wieczystym "D" SA z siedzibą w W. Grunty na których zostały posadowione nieruchomości należące do "E" Sp. z o. o. stanowiące część działki nr 1327 w obrębie M. oraz działki nr 371/1 i 371/2 w obrębie H. nie wchodzą w skład infrastruktury jaką zarządza spółka. "E" na podstawie umowy z dnia 12 maja 2004r. dzierżawi od spółki grunt o powierzchni 1327 arów. Na gruncie tym przedsiębiorstwo wybudowało "[...]" i decyzją dnia [...] czerwca 2007r. otrzymało pozwolenie na użytkowanie obiektu w celu prowadzenia działalności gospodarczej. Zgodnie z przedłożonym przez ww. przedsiębiorstwo wykazem budowli, łączna ich wartość amortyzacyjna na dzień 1 stycznia 2008r. stanowiąca podstawę do naliczenia wysokości podatku od nieruchomości, wynosi: 21.110. 103,39 zł. Ponadto w piśmie z dnia 17 listopada 2011r. przedstawiono wykaz budowli o wartości 398.801,02 zł.

Organ I instancji ustalił również, że w złożonej deklaracji na rok 2008 spółka wyłączyła z opodatkowania część budowli tj. tory kolejowe o wartości 10.397.493,70 zł oraz urządzenie sterowania i kontroli o wartości 77.396,40 zł, co skutkowało zmniejszeniem podatku o kwotę 209.498,00 zł. Powyższych nieruchomości nie spółka nie wykazała również w przedmiotach zwolnionych. Organ podatkowy I instancji stwierdził, że złożona deklaracja jest niezgodna ze stanem faktycznym, a wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji. Powyższe ustalenia legły u podstaw powołanej na wstępie decyzji z dnia [...] grudnia 2011r.

Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że "E" prowadzi innego rodzaju działalność niż spółka, tj. nie prowadzi działalności polegającej na zarządzaniu liniami kolejowymi zgodnie z przepisem art. 15 ust.2,3 i 4 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP (Dz. U. nr 84 poz. 948 ze zm.) oraz ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 86 poz. 789 ze zm.). Spółka nie zawiera też umów dot. korzystania z przydzielonych tras pociągów z przewoźnikami, nie udostępnia wyznaczonych linii kolejowych, nie ustala rozkładu jazdy, nie pobiera z tego tytułu opłat przewidzianych w art. 33 powołanej wyżej ustawy o transporcie kolejowym. Fakt ten wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy złożonych przez spółkę.

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt. 1 a) ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 121 poz. 844 ze zm., dalej: u.p.o.l.) zwalnia się od podatku od nieruchomości budowle wchodzące w skład infrastruktury kolejowej w rozumieniu przepisów o transporcie kolejowym oraz zajęte pod nie grunty. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo uznał, że sporne budowle nie stanowią infrastruktury kolejowej w rozumieniu ww. przepisów i tym samym podlegają opodatkowaniu. Świadczy o tym również fakt zadeklarowania i płacenia przez podatnika podatku od gruntów w stawce przewidzianej dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą, na których usytuowane są sporne budowle o łącznej wartości 10.474.890,10 zł. Organ II instancji podniósł, że ze zwolnienia nie korzystają też budowle, albowiem art.7 ust.1 pkt.1 u.p.o.l. przewiduje łącznie zwolnienie budowli oraz zajętych pod nie gruntów.

Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził uchybienia procesowe w postępowaniu przed organem I instancji i przeprowadził ponowne postępowanie dowodowe w celu ich wyeliminowania. W przeprowadzonym dodatkowo postępowaniu ustalono, iż sporne budowle, które spółka uznała za zwolnione z podatku na mocy art. 7 ust. 1 pkt 1a u.p.o.l., nie są wykorzystywane zgodnie z warunkami zawartymi w art. 29 ustawy o transporcie kolejowym. W § 3 umowy bocznicowej nr [...] z dnia 2 lipca 2001r. zawartej pomiędzy "F" SA a "E" zostały określone warunki eksploatacji bocznicy. Organ II instancji stwierdził, że ww. przedsiębiorstwo nie przydzieliło przewoźnikom kolejowym trasy pociągu na liniach kolejowych. Nie posiada takiego uprawnienia, gdyż nie jest ona dysponentem tych tras. W związku z tym budowle (bocznica) będące w jej posiadaniu nie podlegają zwolnieniu na podstawie art. 7 ust.1 pkt. lit. a) u.p.o.l.

Organ II instancji podniósł również, iż fakt udostępniania przez przedsiębiorcę bocznicy w celu podstawiania wagonów przez "F" SA dwa razy na dobę nie jest przesłanką wynikająca z art. 29 pkt. 1 ustawy o transporcie kolejowym z uwagi na to, że udostępnianie infrastruktury kolejowej polega na przydzielaniu przewoźnikowi kolejowemu trasy pociągu na liniach kolejowych. Zgodnie z art.29 pkt 3 tej ustawy przewoźnik kolejowy nabywa prawo do korzystania z przydzielonych i wyznaczonych w rozkładzie jazdy pociągów tras pociągów po zawarciu umowy. Przedstawiony przez podatnika plan podstawiania i zabierania wagonów nie jest planowym rozkładem jazdy pociągów na liniach kolejowych. Wobec powyższego w przypadku zarządcy bocznicy nie ma zastosowania przepis art.7 ust.1 pkt. 1 a) u.p.o.l. Organ podkreślił, że spółka pomimo spełnienia wszystkich warunków wynikających z przepisu udostępniania infrastruktury licencjonowanym przewoźnikiem nie może stosować tych preferencji w stosunku do podmiotu zarządzającego obiektem, który służy odrębnej działalności.

Ustosunkowując się do zarzutów spółki, organ odwoławczy podniósł, iż skarżąca spółka jest posiadaczem zależnym gruntów, gdyż zawartą w dniu umowę 27 września 2001 r. należy uznać jako umowę zawartą ze Skarbem Państwa. W związku z tym, zgodnie z art. 3 ust.1 pkt 4 u.p.o.l. podatnikiem podatku od nieruchomości jest spółka. W ocenie organu odwoławczego, zawarcie umowy dzierżawy z "E" nie jest przesłanką do przeniesienia obowiązku podatkowego na dzierżawcę. Świadczy o tym również fakt, że podatnik w złożonej deklaracji na podatek od nieruchomości na rok 2008 wykazał wszystkie nieruchomości będące w jego posiadaniu łącznie z przedmiotami wybudowanymi przez dzierżawcę.

W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że budowle wzniesione przez "E" w celu prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na przeładowywaniu, składowaniu i konfekcjonowaniu towarów przewożonych przez przejście graniczne M., M.-M. pomiędzy kolejami w obu kierunkach (§ 2 umowy dzierżawy z dnia 12 maja 2004r.) nie podlegają zwolnieniu na mocy art. 7 ust. 1 pkt. 1 a) u.p.o.l.

Organ wskazał, że z przedłożonych umów dotyczących korzystania z tras pociągu wynika, że to spółka udostępnia innym licencjonowanym przewoźnikom kolejowym i ma prawo do korzystania ze zwolnienia wynikającego z art. 7 ust. 1 pkt 1 a) cyt. ustawy z wyjątkiem infrastruktury będącej w posiadaniu zależnym, ponieważ służy ona innej działalności i nie jest włączona do trasy pociągu, z której korzystają inni przewoźnicy. "E" nie przydziela przewoźnikom kolejowym trasy pociągu na liniach kolejowych. Nie posiada takiego uprawnienia, gdyż nie jest dysponentem tych tras. W związku z tym nie mogą korzystać ze zwolnienia budowle służące do prowadzenia innego rodzaju działalności, ponieważ nie są związane z prowadzeniem ruchu kolejowego. Zdaniem organu II instancji, sam zapis w aneksie do umowy o udostępnianiu infrastruktury kolejowej innym przewoźnikom nie upoważnia podmiotu dzierżawiącego grunty do zwolnienia.

Odnosząc się do zarzutu spółki, iż przedmiotowy podatek powinno płacić "E", organ II instancji wyjaśnił, że obowiązujące przepisy nie dopuszczają możliwości przeniesienia obowiązku podatkowego mocą umowy cywilnoprawnej, dlatego podatnikiem podatku od nieruchomości pozostaje strona skarżąca pomimo zapisów umownych, iż podatek będzie płacony przez "E".

Organ odwoławczy nie podzielił poglądu spółki, że z uwagi na zapłacenie podatku przez "E", postępowanie powinno zostać umorzone wskazując, że przedsiębiorstwo do wpłaciło kwotę 293.480,03 zł, ale na poczet zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości zadeklarowanego przez spółkę, natomiast kwota podatku jaką określił organ podatkowy w decyzji dotyczy budowli wykazanych przez odwołującego w złożonej deklaracji jako budowle zwolnione.

Na decyzję organu odwoławczego spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie przepisów:

- art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.p.o.l.

- art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła, że zaskarżona decyzja została podjęta w stosunku do niej bez żadnej podstawy prawnej i w sposób rażąco naruszający art. 3 u.p.o.l.

Zdaniem skarżącej, nie jest ona objęta zakresem podmiotowym u.p.o.l. określonym w art. 3 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, gdyż nie jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości. W zaskarżonej decyzji organ wyraźnie stwierdził, że właścicielem gruntów jest Skarb Państwa, zaś użytkownikiem wieczystym "D" S.A. w Warszawie, a więc całkowicie inny podmiot niż strona.

Ponadto skarżąca zarzuciła, że organ przyjął do opodatkowania kwotę 21.110.103,39zł stanowiącą wartość budowli posadowionych przez "E" na dzierżawionym gruncie w sytuacji, gdy bezsporny jest fakt, że przedmiotowe budowle wchodzą w skład infrastruktury kolejowej w rozumieniu przepisów o transporcie kolejowym, zaś zarządca infrastruktury jest obowiązany do jej ujednolicenia licencjonowanym przewoźnikom kolejowym.

Skarżąca podkreśliła, iż na podstawie umowy to "E" powinno zapłacić przedmiotowy podatek, co uczyniło w dniu 15 kwietnia 2008r., płacąc podatek w kwocie 293.480,03 zł, a zatem w wysokości wyższej niż ustalonej przez organ. Z uwagi na powyższe, zdaniem skarżącej, postępowanie powinno zostać umorzone.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia art. 3 ani też art. 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

W pierwszej kolejności Sad musi odnieść się do zarzutów naruszenia art. 3 ust. 1 u.p.o.l., albowiem dopiero prawidłowe ustalenie osoby podatnika będzie umożliwiało odniesienie się do tematyki przedmiotowego zwolnienia od podatku od nieruchomości zawartego w art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l..

Kwestia osoby zobowiązanej do zapłaty podatku od nieruchomości uregulowana została w przepisie art. 3 u.p.o.l., który istotnie w pierwszej kolejności brzemię podatku od nieruchomości składa na właściciela nieruchomości lub obiektów budowlanych przy czym krąg tychże podatników określa szeroko przyjmując, że mogą to być osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne w tym spółki nie posiadające osobowości prawnej.

W dalszej kolejności do zapłaty podatku będą zobowiązani posiadacze samoistni nieruchomości, użytkownicy wieczyści gruntów.

W niniejszej sprawie kluczowe znacznie dla określenia podmiotu zobowiązanego do zapłacenia podatku od nieruchomości w spornym zakresie będzie jednak miał przepis art. 3 ust. 1 pkt 4 tejże ustawy który stanowi, że podatnikiem tego podatku są także osoby będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:

a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości,

b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.

Z taką bowiem sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Jak wynika z zawartych w aktach sprawy dokumentów właścicielem przedmiotowej nieruchomości (działki) jest Skarb Państwa, którego prawa wykonywały "D" spółka akcyjna w W. Wynikało to z ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" z dnia 8 września 2000r. (Dz.U. 2000r. Nr 84 poz.948 ze zm). Przepis art.15 tejże ustawy nałożył na przedsiębiorstwo "D" S.A. w W. obowiązek utworzenia spółki akcyjnej do prowadzenia działalności w zakresie zarządzania liniami kolejowymi działającej pod firmą ""A" spółka akcyjna". Spółka ta stała się zarządem kolei i miała prawo zarządzać liniami kolejowymi oraz pozostałą infrastrukturą kolejową z wyłączeniem gruntów i budynków budowli przeznaczonych do przewozu osób i rzeczy innych niż położone na gruntach wchodzących w skład linii kolejowych (art. 15 ust.4a i 4b cyt. ustawy. Jednocześnie przepis art. 17 ust. 5 tejże ustawy ustanawiał dla "D" SA obowiązek wniesienia w formie umowy do "A" SA wkładów niepieniężnych obejmujących linie kolejowe w rozumieniu przepisów o transporcie kolejowym oprócz tych, które nie posiadają uregulowanego stanu prawnego, które to z kolei nieruchomości miały być oddane do nieodpłatnego użytkowania.

Powyższe uregulowania czyniły zatem "D" SA jako państwową osobę prawną jedynym reprezentantem Skarbu Państwa w zakresie mienia objętego przeniesieniem władania i tylko to przedsiębiorstwo było uprawnione do zawarcia stosownej umowy. Umowę te należy zatem uważać za zawartą ze Skarbem Państwa w rozumieniu art. 3 ust.1 pkt 4 lit. a u.p.o.l. Wynikać to będzie z ustawy z dnia 8 sierpnia 1996r. o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa (Dz.U. z 1996 Nr 106 poz.493 z zm.), a w szczególności art.3 ust. 2 tejże stanowiącego, że w sytuacji gdy z odrębnych przepisów nie wynika jakiej państwowej osobie prawnej przysługują prawa majątkowe do składnika mienia państwowego, prawa te przysługują Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa. W tym zaś konkretnym przypadku prawo do wniesienia tychże nieruchomości do majątku "A" SA przysługiwało "D" SA będącego państwową osobą prawną w rozumieniu art. 1 a powoływanej ustawy, które miało nie tylko prawo, ale wręcz obowiązek wniesienia tego mienia do "A" SA w W..

Reprezentujący właściciela podmiot zawarł z przedsiębiorstwem "A" S.A. w W. umowę oddania do odpłatnego korzystania linii kolejowych oraz innych nieruchomości niezbędnych do zarządzania liniami kolejowymi (k.6 akt administracyjnych). Na mocy tej umowy spółka ta uzyskała posiadanie wszystkich wymienionych w niej oraz załącznikach do niej nieruchomości. Na jej podstawie spółka ta miała płacić "D" SA stosowny czynsz, zaś na uzyskanych działkach stanowiących infrastrukturę kolejową miała zarządzać liniami kolejowymi, zgodnie ze stosownymi przepisami zawartymi w ustawie o transporcie kolejowym oraz warunkami umowy.

Zawarcie tej umowy wytworzyło stan prawny i faktyczny o jakim mowa w art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. Spółka "A" SA stała się posiadaczem nieruchomości których właścicielem był i jest Skarb Państwa. Posiadanie to wynikało z umowy zawartej z podmiotem reprezentującym właściciela.

Omawiany przepis nie wymaga przy tym aby posiadanie miało charakter samoistny. Wystarczające jest wejście w posiadanie zależne. (por. K. Duda. L.Etel, S.Presnarowicz. Podatki i opłaty lokalne, Podatek rolny, podatek leśny. Komentarz, Wydawnictwo ABC w bazie Lex do art. 3 u.p.o.l., teza 9).

Spółka "A" jest posiadaczem nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa. Jest zatem podatnikiem podatku od nieruchomości.

Nie zmienia tego poglądu fakt zawarcia umowy dzierżawy przez przedmiotową spółkę z "E", które wybudowało na przedmiotowej działce budynki i budowle mające służyć do prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na przeładunku towarów i ich spedycji za granicę.

Za takim stanowiskiem przemawiają dwie okoliczności.

Po pierwsze, aby posiadacz nieruchomości był podatnikiem podatku od nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa jego posiadanie musi wynikać z umowy zawartej z właścicielem nieruchomości. W literaturze dopuszcza się również aby umowa ta została zawarta z podmiotem, który sprawuje zarząd przedmiotową nieruchomością (tak np.: komentarz j.w., czy wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 23 marca 2006r. sygn. I SA/Rz 567/05 baza Lex).

W przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie ma miejsca. Posiadanie nieruchomości przez spółkę "E" wynika z umowy zawartej z osobą odpłatnie korzystającą z tej nieruchomości (według nomenklatury wyżej powołanej umowy), nie z właścicielem tejże. Nie można również stwierdzić, że została ona zawarta z zarządcą nieruchomości, który włada nią w imieniu właściciela. Należy bowiem rozróżnić prawo zarządu lub trwałego zarządu od prawa do zarządzania liniami kolejowymi, o którym mowa w umowie, czy też zarządzania infrastruktura kolejową, o którym mowa w ustawie prawo o transporcie kolejowym. Te ostatnie prawa mają zupełnie inny zakres przedmiotowy. Podmiot zarządzający ruchem kolejowym, czy infrastrukturą kolejową, nie jest zarządcą nieruchomości.

Zarządca jest bowiem przedstawicielem ustawowym właściciela. Działa on jako strona w stosunkach z innymi podmiotami i składa oświadczenia woli jednak nie działa w imieniu swoim, ale w imieniu reprezentowanego. Czynności prawne dokonane przez niego są czynnościami właściciela.

Z taką sytuacją nie mamy do czynienia. "A" SA w W. działają we własnym imieniu i na własny rachunek, a z tytułu posiadanych nieruchomości Skarbu Państwa są zobowiązane płacić "D" SA w W. stosowny czynsz. Podejmowane przez to przedsiębiorstwo czynności prawne nie są więc wykonywane w imieniu właściciela.

Nie są też "A" SA w W. zarządcą trwałym w rozumieniu art. 43 i nast. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010r. Nr 102 poz.651 j.t.).

Kwestia ta nie może budzić poważniejszych wątpliwości. Zarówno bowiem podmiot, który może uzyskać takie prawo czy organ je ustanawiający, forma jego ustanowienia, sposób jego wykonywania jednoznacznie wskazują, że podatnik nie jest trwałym zarządcą, o którym mowa w tym przepisie.

Nie została zatem spełniona przesłanka zawarcia umowy bezpośrednio z właścicielem nieruchomości jako podstawa obciążenia obowiązkiem podatkowym posiadacza nieruchomości.

Po drugie fakt zawarcia umowy dzierżawy i oddania przedmiotowej działki w kolejne posiadanie zależne spółce "E" nie pozbawia przedsiębiorstwa "A" posiadania zależnego tejże nieruchomości. Zarówno bowiem w piśmiennictwie, jak i orzecznictwie sądowym, dominuje pogląd, że przeniesienie przez posiadacza zależnego posiadania na inny podmiot nie prowadzi do pozbawienia go tegoż posiadania i możliwe jest posiadanie nieruchomości przez dwóch posiadaczy zależnych. (porównaj E. Gniewek Komentarz do Kodeksu cywilnego art. 337 t. 5 wyd. Zakamycze, Teresa Filipiak Komentarz do kodeksu cywilnego art. 337 t. 3 wyd. Lex, wyrok SN z 19 listopada 1993r. II CRN 130/93 wszystkie zawarte w bazie orzeczeń Lex do art. 337 kodeksu cywilnego, zaś w literaturze prawnopodatkowej komentarz j.w. do u.p.o.l. teza 11).

Należy jeszcze odnieść się do kwestii wynikającej z art. 21 ust.1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2010r. Nr 193 poz.1287 j.t.). stanowi on mianowicie, że podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

W niniejszej sprawie podatnik – "A" SA w W. nie jest wymieniony w zasobach geodezyjnych jako użytkownik przedmiotowej nieruchomości (nie jest tam również ujawnione "E"). Nie może to jednak skutkować przyjęciem braku podstaw do obciążenia go obowiązkiem podatkowym z tytułu posiadania przedmiotowej nieruchomości i zlokalizowanych na jej terenie budynków i budowli. Wynika to bowiem z zakresu danych jakie podlegają wpisowi do ewidencji gruntów i budynków. Nie wszystkie bowiem dane istotne z punktu widzenia prawa podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości podlegają wpisaniu do tej ewidencji. W szczególności dotyczy to okoliczności związanych z posiadaniem przedmiotu opodatkowania. Kwestie te reguluje rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2001r. Nr 38 poz.454) w § 10 i § 11, które w sposób zupełny regulują zakres danych jakie powinny być ujęte w rejestrach. Są to w szczególności dane dotyczące właścicieli, użytkowników wieczystych, jednostek organizacyjnych sprawujących zarząd lub trwały zarząd nieruchomością, użytkowników gruntów państwowych i samorządowych. Możliwe jest wpisanie do rejestru dzierżawy na zgodny wniosek stron umowy dzierżawy. Wpisanie tej ostatniej informacji nie jest obligatoryjne. Jednocześnie § 13 rozporządzenia reguluje podstawy dokonania wpisów do ewidencji. Z przepisów tych wynika brak obowiązku ujawniania osoby posiadacza zależnego nieruchomości w ewidencji gruntów i budynków. Stąd też stan ujawniony w tejże ewidencji nie będzie miał decydującego znaczenia przy ustaleniu osoby podatnika w niniejszej sprawie.

Podsumowując powyższe rozważania należy wskazać, że organy podatkowe prawidłowo przyjęły, że podatnikiem w niniejszej sprawie będzie "A" SA w W., gdyż jest ono posiadaczem przedmiotowej działki i wykonanych na niej budowli i budynków, przy czym jej posiadanie wynika z umowy zawartej z reprezentantem właściciela, przy czym nie utraciła ona swojego posiadania na skutek zawarcia umowy dzierżawy. Jednocześnie podatnikiem nie może być spółka "E" chociaż również jest posiadaczem nieruchomości wraz ze zlokalizowanymi na niej budynkami i budowlami, bowiem jej posiadanie nie jest wynikiem umowy zawartej z właścicielem lub zarządcą nieruchomości. Z tego też powodu nie dochodzi do powstania odpowiedzialności solidarnej współposiadaczy nieruchomości.

Podnieść jeszcze należy, że skarżąca spółka nie kwestionuje co do zasady leżącego po jej stronie obowiązku podatkowego co do nieruchomości składającej się z działki oddanej w znakomitej części w dzierżawę "E". W złożonej deklaracji dla potrzeb podatku od nieruchomości wymieniła praktycznie wszystkie składniki podlegające opodatkowaniu wchodzące w skład tej nieruchomości (wyodrębnione dla potrzeb podatku od nieruchomości: grunty, budynki, budowle) kwestionując zasadniczo tylko swój obowiązek podatkowy w zakresie budowli składającej się z torów kolejowych (tor szeroki i tor normalny) o wartości 10.397 493,70 złotych. Wyodrębnienie tylko tej części nieruchomości przy braku kwestionowania obowiązku podatkowego pod kątem naruszenia art. 3 u.p.o.l., co do pozostałych części zawiera niewątpliwie sprzeczność logiczną, gdyż podstawa takiego obowiązku jest tożsama dla wszystkich części (grunty, budynki, budowle).

Sformułowany w skardze zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 u.p.o.l. nie okazał się więc trafny.

Odnieść się dalej należy do zarzutu naruszenia art. 7 ust.1 pkt 1 u.p.o.l.. Przepis ten stanowi, że zwalnia się z podatku od nieruchomości budowle wchodzące w skład infrastruktury kolejowej w rozumieniu przepisów o transporcie kolejowym oraz zajęte pod nie grunty jeżeli zarządca infrastruktury zobowiązany jest do udostępniania jej licencjonowanym przewoźnikom kolejowym.

Zwolnienie przedmiotowe objęte tym przepisem obejmuje zatem linie kolejowe i związaną z nimi infrastrukturę przy czym muszą one podlegać obowiązkowi udostępniania ich przez zarządcę licencjonowanym przewoźnikom kolejowym.

Przedmiotowa nieruchomość będąca w dzierżawie "E" nie mieści się w tej definicji.

Należy zgodzić się z ustaleniami organów podatkowych zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji, że przedmiot opodatkowania stanowi bocznicę kolejową. Ustalenie to nie jest kwestionowane przez skarżącą, a znajduje pełne potwierdzenie w zawartej w aktach administracyjnych umowie pomiędzy firmą "E", a "F" umowie " bocznicowej".

Wynika z niej charakter torowiska objętego opodatkowaniem w niniejszej sprawie. Dlatego też Sąd podzielił pogląd organów, że przedmiotowa nieruchomość (objęte sporem torowisko) ma charakter bocznicy kolejowej.

Definicja legalna bocznicy kolejowej zawarta została w art.4 ust. 10 ustawy o transporcie kolejowym, który stanowi, że jest to droga kolejowa połączona z linią kolejową i służąca do wykonywania załadunku i wyładunku wagonów lub wykonywania czynności utrzymaniowych pojazdów kolejowych lub postoju pojazdów kolejowych oraz przemieszczania i włączania pojazdów kolejowych do ruchu po sieci kolejowej; w skład bocznicy kolejowej wchodzą również urządzenia sterowania ruchem kolejowym oraz inne urządzenia związane z bezpieczeństwem ruchu kolejowego, które są na niej usytuowane. Z kolei art. 4 ust. 10 a definiuje pojecie użytkownika bocznicy kolejowej jako podmiot działający w obrębie bocznicy kolejowej będący jej właścicielem lub władającym nią na podstawie innego tytułu prawnego.

Droga kolejowa to nawierzchnia kolejowa wraz z podtorzem i budowlami inżynieryjnymi oraz gruntem na którym jest usytuowana ( art. 4 ust.1a).

W końcu należy przedstawić definicje linii kolejowej (art. 4 ust.2 ustawy o transporcie kolejowym) która stanowi, że jest to droga kolejowa mająca początek i koniec wraz z przyległym pasem gruntu, na którą składają się odcinki linii, a także budynki i budowli urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego wraz z zajętymi pod nie gruntami.

Zestawienie tych definicji pozwala na sformułowanie poglądu, że pojęcie bocznicy jest różne od pojęcia linii kolejowej. Wnika z nich, że obie są drogami kolejowymi. Jednak sformułowanie, że bocznica "jest połączona z linią kolejową" nakazuje odrzucić pogląd jakoby mogła wchodzić "w skład linii kolejowej". Bocznica łączy się więc z linią kolejową, jednak nie jest jej częścią. Leży poza obrębem linii kolejowej. Droga kolejowa z zestawienia tych dwóch definicji może być więc linią kolejową lub bocznicą. Ustawa w art. 4 zawierającym definicje związane z transportem kolejowym nie zawiera określenia innego wykorzystania drogi kolejowej poza zawartymi w ust. 2 i 10.

Dalej odnieść się należy do definicji infrastruktury kolejowej (art. 4 ust 1) ustawy o transporcie kolejowym), pod którym to pojęciem należy rozumieć linie kolejowe oraz inne budynki i budowle i urządzenia wraz zajętymi pod nie gruntami usytuowane na obszarze kolejowym przeznaczone do zarządzania, obsługi przewozu osób i rzeczy, a także utrzymania niezbędnego w tym celu majątku zarządcy infrastruktury.

Jak już wyżej wskazano, bocznica nie wchodzi w skład linii kolejowych, a więc może być uznana za infrastrukturę kolejowa jedynie jako budowla przeznaczona do obsługi przewozu osób i rzeczy. W tym zakresie spełniony byłby pierwszy warunek zwolnienia o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., a mianowicie budowla wchodzi w skład infrastruktury kolejowej.

Jej zarządca nie jest jednak zobowiązany do udostępniania jej licencjonowanym przewoźnikom kolejowym.

Przepis art.2 ust 2 ustawy o transporcie kolejowym przewiduje, że do bocznic kolejowych stosuje się przepisy tej ustawy za wyjątkiem m.in. rozdziału 6 przewidującego obowiązek i zasady udostępniania infrastruktury kolejowej oraz opłaty za korzystanie z tej infrastruktury.

W rozdziale tym zawarte są przepisy dotyczące udostępniania infrastruktury kolejowej przewoźnikom kolejowym. Przepis art. 29 ust. 1 lit a zawiera uprawnienie przewoźników kolejowych do minimalnego dostępu do infrastruktury kolejowej, które to uprawnienie zostało wzmocnione wynikającym z art. 29 ust. 1 lit.b zakazem odmowy udostępniania linii kolejowych przewoźnikom kolejowym (poza wypadkami gdy możliwe jest jej udostępnienie przez inny podmiot). Unormowanie to jest odpowiednikiem sformułowania zawartego w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit a u.p.o.l. obowiązku udostępniania infrastruktury kolejowej licencjonowanym przewoźnikom kolejowym.

Przepisy te nie mają jednak, co wyżej wskazano zastosowania do infrastruktury kolejowej w postaci bocznic kolejowych. Wynika z tego, że zarządca infrastruktury nie jest zobowiązany do udostępniania bocznicy kolejowej przewoźnikom kolejowym. Znajduje to potwierdzenie w zawartym w słowniku z art. 4 ustawy o transporcie kolejowym sformułowaniu "użytkownik bocznicy". Jest to bowiem osoba, która prowadzi na niej działalność w zakresie załadunku towarów. Nie jest to jednak osoba będąca zarządcą infrastruktury kolejowej. Nie jest ona zobowiązana do jej udostępniania.

W niniejszej sprawie użytkownikiem bocznicy jest firma "E" jak słusznie przyjęły organy podatkowe. Nie jest ona jednak uprawniona do zarządzania infrastrukturą kolejową i w tym zakresie nie prowadzi działalności gospodarczej, zaś zawarta z "F" umowa nie jest umową dotyczącą udostępniania infrastruktury kolejowej określonego w rozdziale 6 ustawy o transporcie kolejowy. Jej elementy zostały bowiem określone w tym rozdziale, a doprecyzowane zostały w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 30 maja 2006r. w sprawie warunków dostępu i korzystania z infrastruktury kolejowej (Dz.U. z 2007 Nr 107 poz.737 z zm.).

Porównanie treści tejże umowy z wymogami przewidzianymi dla umów o korzystanie z infrastruktury kolejowej wskazuje, że nie jest to umowa czyniąca tym wymogom zadość, a zatem nie może być uznana za udostępnianie infrastruktury kolejowej.

Reasumując powyższe rozważania wskazać należy, że zarządca infrastruktury kolejowej nie był zobowiązany do udostępniania niniejszej bocznicy kolejowej licencjonowanym przewoźnikom kolejowym na warunkach określonych przez ustawę o transporcie kolejowym, a jedynie użytkownik bocznicy zawarł umowę o obsługiwaniu składów kolejowych ładowanych, bądź przeładowywanych na tej bocznicy.

Wobec wyrażenia takiego poglądu należało uznać, że zwolnienie przedmiotowe określone w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit a u.p.o.l. nie ma zastosowania do bocznicy kolejowej będącej przedmiotem niniejszej sprawy, a tym samym budowli w postaci do torów (szerokiego i normalnego) objętych decyzją podatkową wójta gminy, w części kwestionowanej przez skarżącą.

Decyzja ta jest prawidłowa, bowiem za podatnika należało uznać spółkę "A" w W. zaś budowla objęta opodatkowaniem, nie korzysta ze zwolnienia określonego w art. 7 ust. 1 pkt 1. lit. a u.p.o.l.

Nie zachodzi również zwolnienie o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. c, gdyż przedmiotowe tory w części w której obejmują tor szeroki nie stanowią linii kolejowej, o którym mowa w tym przepisie. Jak już wyżej wskazano bocznica to droga kolejowa połączona z linią kolejową, a tylko linie kolejowe o szerokości większej niż 1435 cm korzystają ze zwolnienia.

Wobec powyższych konstatacji nie ma znaczenia argument zawarty w uzasadnieniu skargi, iż przedmiotowy podatek miał zostać zapłacony przez "E". Zapłata zobowiązania podatkowego przez inną osobę niż podatnik nie zwalnia go z obowiązku uiszczenia daniny skoro podmiot, który błędnie go zapłacił może w każdej chwili, aż do przedawnienia zobowiązania podatkowego, wystąpić o zwrot nadpłaty podatku.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.