Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 741/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie: sędzia WSA Bożena Popowska as. sąd. Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant: ref.-staż. Paweł Grzęda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi I.Ł. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] maja [...]r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby o d d a l a s k a r g ę /-/I. Kucznerowicz /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/B.Popowska MB


UZASADNIENIE

IIV SA/Po 741/04

Uzasadnienie

Decyzją Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 3 i art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 24.08.1991r o Państwowej Straży Pożarnej ( zwanej dalej ustawą ) zwolniono I. Ł. ze służby w Państwowej Straży Pożarnej z dniem [...]. W uzasadnieniu stwierdzono, że zgodnie z art. 43 ust. 2 pkt. 4 cytowanej ustawy strażaka zwalnia się ze służby w przypadku skazania przez sąd prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego.

I. Ł. odwołał się od tej decyzji, wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu podał, że wyrok będący przyczyną zwolnienia zapadł w okresie pełnienia przez niego służby przygotowawczej w KM PSP w Poznaniu na stanowisku stażysty a skazanie dotyczyło czynu popełnionego na przełomie lat 1996/1997. W momencie starania się o przyjęcie do PSP jak również w momencie mianowania nie toczyło się wobec niego żadne postępowanie karne. Od chwili skazania do zwolnienia ze służby z dniem [...] był kolejno mianowany na stanowiska młodszego ratownika, ratownika i starszego ratownika. Z dniem [...] został mianowany na stałe decyzją Komendanta Miejskiego PSP. W okresie od popełnienia przestępstwa nie naruszał porządku prawnego, założył rodzinę, cieszył się dobrą opinią w miejscu zamieszkania i pełnienia służby. Szkodę wyrządzoną przestępstwem naprawił a karalność czynu za który został skazany uległa przedawnieniu w [...] a termin zatarcia skazania przypada na [...]. Fakt zwolnienia ze służby stanowi realne zagrożenie dla bytu materialnego rodziny.

Decyzją Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa zaskarżoną decyzję utrzymano w mocy. W uzasadnieniu stwierdzono, że wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] uznano I. Ł. winnym przestępstwa z art. 199 § 1 kk w zw. z art. 58 kk , wymierzając mu karę 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 5 lat próby oraz 1000zł grzywny. Zgodnie z art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy zwolniono I. Ł. ze służby w PSP.

Na powyższą decyzję I. Ł. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem ze względu na błędne przyjęcie, że zachodzą przesłanki z art. 43 ust.2 pkt 4 ustawy. Zdaniem Skarżącego ustawa o PSP dopuszcza możliwość pełnienia służby w organach PSP przez osobę karaną i w związku z tym należy przyjąć, że zwolnienie strażaka w trybie art. 43 ust. 2 pkt 4 może nastąpić tylko w sytuacji, w której skazanie prawomocnym wyrokiem nastąpiło w okresie trwania stosunku służbowego. Nadto Skarżący twierdzi, że jego zwolnienie mogło nastąpić jedynie w oparciu o przepis art. 52 § 2 kp w zw. art. 5 kp oraz, że wykonanie decyzji nr [...] nastąpiło z naruszeniem przepisu zawartego w art. 45 ust. 2 ustawy.

W uzupełnieniu skargi w piśmie z dnia [...] Skarżący podniósł dodatkowo, że wpłynięcie informacji o osobie z Krajowego rejestru Karnego nie miało miejsca samoistnie, lecz nastąpiło po złożeniu przez Komendanta Miejskiego PSP zapytania o udzielenie informacji o osobie na podstawie art. 6 pkt 9 ustawy o KRK .Zgodnie z art. 19 ust. 2 pkt 3 tej ustawy takie zapytanie powinno zawierać wskazanie postępowania w związku z którym zachodzi potrzeba uzyskania danych o osobie. Skarżący nie zgadza się także z twierdzeniem, że zwolnienie ze służby na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy ma charakter obligatoryjny. Przepis ten jest niespójny z art. 28 oraz art. 114 c ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 114 c ust. 2. Kolejnym zarzutem zdaniem Skarżącego jest naruszenie zasady równości obywateli wobec prawa. W [...] do Komendy Miejskiej PSP wpłynęły informacje o skazaniu 6 strażaków prawomocnymi wyrokami sądu, a tylko 2 z nich zostało zwolnionych ze służby.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu przytoczono argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] nr [...]. Nadto stwierdzono, że w myśl art. 43 ust. 3 pkt 4 ustawy zwolnienie ma charakter obligatoryjny, nie przewidziano od niego odstępstw. Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 45 ustawy organ stwierdził, że decyzję o zwolnieniu Skarżący odebrał osobiście w dniu [...], nie pozostając na zwolnieniu lekarskim. Zwolnienie Skarżący uzyskał i dostarczył do Komendy po skutecznym doręczeniu mu decyzji o zwolnieniu ze służby. Bezzasadne jest również twierdzenie o nieprawidłowości w doręczeniu postanowienia o nadaniu w/w decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Zostało ono bowiem doręczone na adres zawarty w aktach osobowych, stanowiący jednocześnie adres do korespondencji i odebrane zgodnie z art. 43 kpa. Kolejne rozstrzygnięcia w sprawie kierowano na adres tymczasowego zamieszkania podany przez Skarżącego w odwołaniu. W odpowiedzi na zarzut naruszenia art. 52 kp organ wyjaśnił, że stosunek służbowy strażaka ma charakter administracyjno-prawny, nie jest to stosunek pracy. Nadto powoływanie się na przepis art. 114 c ustawy jest nietrafnym argumentem, ponieważ artykuł ten dotyczy służby kandydackiej pełnionej na zasadach szczególnych ustalonych w odrębnym rozdziale ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga nie jest zasadna a zaskarżona decyzja wolna od uchybień pociągających za sobą konieczność jej uchylenia. Skarżący rozpoczął służbę w PSP jako stażysta w dniu [...] i w tym charakterze pełnił ją do [...]. Od dnia [...] do [...] pełnił służbę jako młodszy ratownik a następnie jako ratownik. ( k. 114akt ).

Decyzją Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] został zwolniony ze służby. Przyczyną zwolnienia było powzięcie informacji o skazaniu prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...], sygn. [...] za przestępstwo z art. 199 § 1 kk w zw. z art. 58 kk. Fakt ten jest bezsporny.

Zgodnie z treścią art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy zwalnia się strażaka, który został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego.

Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zasadna.

Ustawa z dnia 24. 08.1991r o Państwowej Straży Pożarnej określa cele i zadania tej formacji. Artykuł 43 ust. 2 pkt 4 ustawy stanowi, że zwalnia się ze służby strażaka, który został skazany prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego. W świetle tego przepisu bezsporne jest to, że w takim przypadku następuje obligatoryjne zwolnienie strażaka. Nie sposób zgodzić się z twierdzeniem Skarżącego, że dotyczy to tylko sytuacji, gdy skazanie takim wyrokiem nastąpiło w okresie trwania stosunku służbowego. Analiza przedmiotowego przepisu pozwala na twierdzenie, że zwolnienie ze służby z tej przyczyny następuje zawsze w przypadku skazania za przestępstwo umyślne, niezależnie od czasu, kiedy zostało popełnione. Skarżący podnosi, że ustawa o PSP dopuszcza możliwość pełnienia służby przez osobę karaną albowiem wynika to wprost z art. 28 ustawy. Przepis ten stanowi, że służbę w PSP może pełnić obywatel polski, nie karany za przestępstwo lub za przestępstwo skarbowe, korzystający z pełni praw publicznych, posiadający co najmniej średnie wykształcenie oraz zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia tej służby. Z treści tego przepisu wynika jednoznacznie, że służbę w PSP może pełnić tylko i wyłącznie osoba nie karana za przestępstwa w nim wymienione. Nie można zatem podzielić zarzutu Skarżącego, że ustawa dopuszcza możliwość pełnienia służby przez osobę karaną. Nie zachodzi również żadna sprzeczność między treścią art. 28 ustawy a art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy. Przepis art. 28 ustawy określa wyraźnie kto może pełnić służbę w PSP, a mianowicie osoba nie karana za przestępstwo lub za przestępstwo skarbowe. Natomiast przepis art. 43 ust. 2 pkt 4 mówi, że zwalnia się strażaka, który został skazany prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe umyślne. A zatem art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy wskazuje konkretnie, że skazanie za przestępstwa wymienione w tym przepisie skutkuje zwolnieniem strażaka ze służby. Niezasadne jest także twierdzenie Skarżącego, że zwolnienie strażaka w trybie określonym w art. 43 ust. 2 pkt 4 może nastąpić tylko w sytuacji, gdy skazanie prawomocnym wyrokiem sądu nastąpiło w okresie trwania stosunku służbowego. Art. 31 ustawy wskazuje jako moment nawiązania stosunku służbowego dzień mianowania na stanowisko służbowe, a w przypadku stanowisk, dla których przepisy ustawy przewidują powołanie - z dniem powołania na stanowisko. Przepis art. 43 ust. 2 pkt stanowi wyraźnie o tym, kiedy zwalnia się strażaka. W świetle analizowanego przepisu nie ma żadnego znaczenia moment nawiązania stosunku służbowego. Jedyną konieczna przesłanką jest fakt skazania prawomocnym wyrokiem Sądu za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego. Bezsporne jest, że takie skazanie nastąpiło w okresie pozostawania przez Skarżącego w służbie w PSP. Zrozumiałe jest twierdzenie, że w uzasadnionych wypadkach, nawet gdy skazanie ma miejsce przed wstąpieniem do służby, a ujawnienie faktu karalności następuje po przyjęciu kandydata nie ma żadnych przeszkód do zastosowania trybu przewidzianego w art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy. Jest to słuszne i uzasadnione z uwagi na charakter służby w PSP. Wynika to z celów działania do jakich została powołana Państwowa Straż Pożarna. Przepis art. 1 pkt 1 tej ustawy stanowi, że powołuje się PSP jako zawodową, umundurowaną i wyposażoną w specjalistyczny sprzęt formację, przeznaczoną do walki z pożarami, klęskami żywiołowymi i innymi miejscowymi zagrożeniami. Do podstawowych zadań PSP należy między innymi organizowanie i prowadzenie akcji ratowniczych w czasie pożarów, klęsk żywiołowych lub likwidacji miejscowych zagrożeń. rodzaju działalności prowadzonej przez strażaków. Strażacy są osobami zobowiązanymi do udzielania pomocy innym w sytuacjach zagrożenia ich dóbr, życia. Strażacy udzielając pomocy niejednokrotnie a właściwie zawsze znajdują się w różnych, zagrożonych miejscach. Nie sposób wyobrazić sobie, że strażakiem jest osoba skazana za jakiekolwiek przestępstwo, a w szczególności za przestępstwo kradzieży. Zasadnicze znaczenie ma fakt, że strażakami powinny być osoby uczciwe, które w ramach swoich zadań będą organizować i prowadzić akcje ratownicze. Podkreślenia wymaga fakt, że w myśl art. 30 pkt 1 ustawy podejmując służbę w PSP strażak składa ślubowanie, w którym zobowiązuje się do bycia " ofiarnym i mężnym w ratowaniu zagrożonego życia ludzkiego i wszelkiego mienia - nawet z narażeniem życia".

Nie sposób zatem godzić się na pozostawanie w takiej służbie osoby karanej , w szczególności za kradzież.

Przepis art. 43 ust. 2 ustawy wymienia przyczyny obligatoryjnego zwolnienia strażaka ze służby. Każda z wymienionych podstaw obligatoryjnego zwolnienia strażaka ma tak duży ciężar gatunkowy, że uniemożliwia pozostawienie strażaka w dotychczasowej służbie. Jest to wspólna cecha wszystkich podstaw mimo wywodzenia się ich z różnych zdarzeń i okoliczności. Fakt wystąpienia jednej z nich w konkretnej sprawie musi być bezsporny. Chodzi tu bowiem o stosowanie normy prawnej o charakterze wyraźnie restrykcyjnym, kiedy to przy interpretowaniu treści przepisu powinna być stosowana w pierwszej kolejności wykładnia gramatyczna. W niniejszej sprawie nie ma żadnych wątpliwości, że zostały spełnione wszystkie przesłanki uzasadniające obligatoryjne zwolnienie strażaka w myśl art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy.

Bez znaczenia w niniejszej sprawie jest także to w jaki sposób organ uzyskał informacje o skazaniu Skarżącego. Okoliczność ta nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Niezasadne są także zarzuty dotyczące sposobu zwolnienia Skarżącego. Jak wynika z akt, organ o fakcie skazania powziął informację w [...]. Istotnie organ nie poinformował Skarżącego o wszczęciu postępowania w tej sprawie. Nie uczynił tego też w żadnym momencie postępowania. Niewątpliwe naruszenie przepisów postępowania nie miało żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art.10 § 1 kpa zobowiązują organy administracji publicznej do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W myśl paragrafu 2 cytowanego przepisu organy mogą odstąpić od powyższej zasady tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. W niniejszej sprawie organ nie dopełnił obowiązku wynikającego z tego przepisu. Okoliczność ta nie miała jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Sąd nie podziela także opinii Skarżącego, że zwolnienie strażaka ze służby nosi cechy rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia z winy pracownika, a ustawa o PSP nie precyzuje, w jakim okresie od wejścia w życie w posiadanie informacji o skazaniu strażaka zwolnienie ma nastąpić. W związku z tym należy zastosować przepis art. 52 § 2 kp w zw. z art. 5 kp.

Stosunek służbowy strażaka PSP jest administracyjnym stosunkiem uregulowanym w pełni przepisami ustawy z dnia 24.08. 1991r o Państwowej Straży Pożarnej. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wydając postanowienie z dnia 29.01.1993r, II SA 2468/92, ONSA 1994/2/58 . Nie ma wątpliwości, że stosunek służbowy strażaka PSP jest administracyjnym stosunkiem służbowym uregulowanym w pełni przepisami ustawy o PSP. Przepisy tej ustawy nie odsyłają do kodeksu pracy w sprawach nie uregulowanych tą ustawą.

Nie sposób też zgodzić się z zarzutem odnośnie wykonania decyzji z dnia [...] nr [...] z naruszeniem przepisu art. 45 ust. 2 ustawy. Bezsporne jest to, że Skarżący odebrał osobiście tą decyzję w dniu [...] w siedzibie Komendy Miejskiej PSP w godzinach rannych. Do lekarza udał się natomiast później. Z informacji lek. med. Katarzyny Kaczmarek wynika , że w dniu [...] przyjmowała pacjentów w Praktyce Lekarzy Rodzinnych w godz. od 16 do 18 ( k. 43 akt administracyjnych ). A zatem zwolnienie Skarżący uzyskał i dostarczył do Komendy już po skutecznym doręczeniu mu decyzji o zwolnieniu ze służby. Skarżącemu prawidłowo doręczono również postanowienie z dnia [...] o nadaniu decyzji nr [...] rygoru natychmiastowej wykonalności. Z akt sprawy ( k. 41 ) wynika, że praktykantka M. L. - osobiście doręczyła to postanowienie udając się do mieszkania Skarżącego. Drzwi otworzyła kobieta , która podpisała się nazwiskiem Ł., oświadczając, że przekaże list adresatowi. Bezsporny jest fakt, że zwolnienie lekarskie, obejmujące okres od [...], Skarżący uzyskał i dostarczył do Komendy po skutecznym doręczeniu mu decyzji o zwolnieniu. Jak wynika z oświadczenia ogn. M. P.Skarżący nie przekazał jej zwolnienia lekarskiego w dniu [...] a o swojej nieobecności poinformował osobiście podczas przypadkowej rozmowy, prawdopodobnie w dniu [...] a następnie dostarczył osobiście zwolnienie pod koniec pracy w tym samym dniu. Przepis art. 42 kpa stanowi, że pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Z kolei art. 43 kpa określa komu doręcza się pisma w razie nieobecności adresata . Doręczenie wywołuje skutek prawny, jeżeli jest dokonane za pokwitowaniem do rąk dorosłego domownika. Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że pismo doręczono dorosłemu domownikowi z rodziny Skarżącego. W świetle tych okoliczności bezsporne jest, że Skarżącemu prawidłowo doręczono decyzję nr [...] oraz postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Skarżący znał treść przedmiotowych pism i mógł podjąć stosowne kroki w celu ich zaskarżenia. Dowodem na to jest złożenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego a z samej treści tej skargi wynika, że znał także postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Niezasadne jest też powoływanie się Skarżącego na przepis art. 114 c ustawy o PSP albowiem dotyczy on służby kandydackiej pełnionej na zasadach szczególnych ustalonych w odrębnym rozdziale tej ustawy.

Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej . Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu naruszenia prawa materialnego a zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

W związku z tym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd oddalił skargę.

/-/ I. Kucznerowicz /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ B. Popowska

MK