Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2125/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 27 ust 2 pkt 5 i pkt 10
journal: Dz.U. 2002 nr 101 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.), Sędzia NSA Ewa Dzbeńska, Sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz, Protokolant asyst. sędz. Anna Pośpiech-Kłak, po rozpoznaniu w dniu 27 października 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 666/10 w sprawie ze skargi Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w P. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia (...) marca 2010 r. nr (...) w przedmiocie ochrony danych osobowych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 września 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 666/10 w sprawie ze skargi Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Poznaniu na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia 2 marca 2010 r. nr DOLiS/DEC-231/10/8744,8748,8757 w przedmiocie ochrony danych osobowych uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z 14 grudnia 2009 r.

Jak wynika z uzasadnienia wyroku, stan faktyczny sprawy jest następujący:

Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Poznaniu (dalej: "Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM") w Poznaniu złożył do Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (dalej: "GIODO"), skargę na odmowę udostępnienia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS"), danych osobowych J. P. zam. w W. przy ul. (...) w zakresie posiadania przez niego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM wniósł o wydanie decyzji administracyjnej nakazującej ZUS udostępnienie żądanych danych osobowych powołując się na to, że jako organ egzekucyjny w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym, właściwy w sprawach przymusowego przekwaterowania lub wykwaterowania z lokali mieszkalnych pozostających w zasobach WAM w trybie art. 45 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), po wszczęciu postępowania egzekucyjnego przeciwko J. P. rozważa wystąpienie do sądu z pozwem o nakazanie opróżnienia lokalu mieszkalnego zajmowanego przez J. P. oraz o orzeczenie przez sąd o uprawnieniu do otrzymania przez niego lokalu socjalnego. W tym celu pismem z dnia 20 listopada 2007 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM podał, że zwrócił się do ZUS z wnioskiem o udostępnienie danych osobowych J. P. w zakresie obejmującym informacje, czy J. P. jest emerytem lub rencistą spełniającym kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej lub osobą niepełnosprawną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593). Wnioskujący organ swoje żądanie oparł na przepisach: art. 27 ust. 2 pkt 5 i pkt 10 powołanej wyżej ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.) w związku z art. 38 i art. 45 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych oraz w związku z art. 19 § 7 i art. 36 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.). Wskazał przy tym, że uzyskane dane zostaną wykorzystane do ustalenia, czy w postępowaniu egzekucyjnym w zakresie przymusowego wykwaterowania lub przekwaterowania J. P. z lokalu mieszkalnego pozostającego w zasobach WAM znajduje zastosowanie tryb przewidziany w art. 45 ust. 1 i 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, czy też tryb przewidziany w art. 45 ust. 3 tej ustawy. ZUS odmówił jednak udostępnienia wnioskowanych danych osobowych stwierdzając, że dokumentacja związana z wydawaniem przez lekarzy orzeczników orzeczeń o niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 39, poz. 353 ze zm.), jest szczególnym zbiorem danych osobowych. Informacje o stanie zdrowia podlegają zaostrzonemu rygorowi ochrony prawnej, ponieważ zaliczane są do kategorii danych osobowych wrażliwych. Podkreślił też, że upoważnienie do udostępniania danych o stanie zdrowia musi znaleźć podstawę w akcie prawnym rangi ustawowej, a podstawę prawną pozwalającą na udostępnienie danych o stanie zdrowia zawartych w dokumentacji medycznej stanowi art. 27 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w powiązaniu z przepisami odpowiednich ustaw szczególnych zezwalających na udostępnianie takich danych bez zgody osoby, której dane dotyczą.

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych (dalej: "GIODO") decyzją z dnia 14 grudnia 2009 r. nr DOLiS/DEC-1251/09/46612,46620,46625, na podstawie art. 12 pkt 2, art. 22 i art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych w zw. z art. 34 ust. 3 i 4 oraz art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), odmówił uwzględnienia wniosku Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskowana przez skarżącego informacja podlega szczególnej ochronie w myśl przepisów ustawy o ochronie danych osobowych, która wyraża się w generalnym zakazie przetwarzania danych osobowych należących do kategorii enumeratywnie wymienionych w art. 27 ust. 1 tej ustawy. Jedynie wyjątkowo dane tego rodzaju mogą być przetwarzane ale tylko w sytuacjach, których zamknięty katalog zawarty został w art. 27 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych. GIODO wskazał ponadto, że zgodnie z art. 34 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do informacji zawartych na kontach ubezpieczonych i kontach płatników składek oraz danych źródłowych będących podstawą zapisów na tych kontach stosuje się przepisy o ochronie danych osobowych. W myśl natomiast art. 50 ust. 3 tej ustawy, dane zgromadzone na koncie ubezpieczonego i na koncie płatnika składek mogą być udostępniane sądom, prokuratorom, organom kontroli skarbowej, organom podatkowym, komornikom sądowym, ośrodkom pomocy społecznej, powiatowym centrom pomocy rodzinie oraz Komisji Nadzoru Finansowego, z uwzględnieniem przepisów dotyczących ochrony danych osobowych. Wnioskujący nie należy do żadnej z kategorii podmiotów wymienionych w tym przepisie, na rzecz których ZUS może udostępnić administrowane przez siebie dane osobowe. Jednocześnie, w ocenie GIODO, brak jest przepisu szczególnego, który zezwalałby Dyrektorowi Oddziału Regionalnego WAM na pozyskanie z ZUS wnioskowanych danych osobowych, stwarzając zarazem pełne gwarancje ich ochrony (art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy). Za przepisy takie nie mogą być uznane powołane przez Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM regulacje art. 36 § 1 i § 1b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis, który miałby wypełniać przesłankę z art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych, powinien w sposób precyzyjny określać nie tylko podmiot uprawniony do pozyskania informacji stanowiących dane szczególnie chronione, ale również szczegółowo wskazywać zakres takich danych.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Dyrektor Oddziału regionalnego WAM wskazał, że przy żądaniu danych dotyczących wydania wobec zobowiązanego informacji o orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności, powoływał się nie na art. 27 ust. 2 pkt 2, ale na art. 27 ust. 2 pkt 5 i 10 ustawy o ochronie danych osobowych. Dane są niezbędne wnioskodawcy w celu ustalenia, jakie prawa przysługują osobie zobowiązanej do opróżnienia lokalu, od tego bowiem zależy, jaki tryb postępowania powinien być zastosowany w stosunku do zobowiązanego. Skoro ustawodawca w art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej nałożył na dyrektora oddziału regionalnego WAM obowiązek ustalenia, czy zobowiązany do opróżnienia lokalu jest m. in. osobą niepełnosprawną, albo emerytem lub rencistą, to zarazem dopuścił możliwość uzyskania tych danych od podmiotów nimi dysponujących. Dane w tym zakresie zatem mają służyć ochronie tych praw. Ponadto zgodnie z art. 36 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM jako organ egzekucyjny w stosunku do zobowiązanych najemców, może zwracać się o udzielenie niezbędnych informacji do organów administracji publicznej oraz jednostek organizacyjnych im podległych, a także innych podmiotów. Żądanie, z jakim wystąpiono w tej sprawie, jest więc oparte na przepisach obowiązującego prawa.

GIODO decyzją z dnia 2 marca 2010 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 14 grudnia 2009 r. W uzasadnieniu decyzji podtrzymał stwierdzenie, że wnioskowana przez Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM informacja stanowi informację o stanie zdrowia J.P. i jako taka podlega szczególnej ochronie w myśl ustawy o ochronie danych osobowych. Podkreślił, że przesłanka do udostępnienia tych danych istnieje jedynie wówczas, gdy podmiot nie należący do katalogu z art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych został przez inny przepis prawa upoważniony do pozyskania z ZUS określonych informacji na temat ubezpieczonego lub płatnika składek. W przypadku danych szczególnie chronionych, w tym danych o stanie zdrowia, niezbędna jest regulacja odpowiadająca wymogom art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych. Organ podtrzymał swoje stanowisko, że nie jest zasadne powoływanie się przez Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM na art. 27 ust. 2 pkt 5 i 10 ustawy o ochronie danych osobowych, bowiem dopuszczenie możliwości pozyskania danych osobowych szczególnie chronionych na podstawie ww. przesłanek stanowiłoby nadmierne i nieuzasadnione rozszerzenie katalogu podmiotów, którym ZUS udostępnia dane ubezpieczonych.

Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję GIODO. W uzasadnieniu powtórzył argumentację przedstawioną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podtrzymując twierdzenie, że art. 36 § 1 i § 1b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 27 ust. 2 pkt 5 i pkt 10 ustawy o ochronie danych osobowych, upoważniają Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM do otrzymania wnioskowanych danych od ZUS. Tym samym zaskarżona decyzja narusza wskazane przepisy. Ponadto decyzja odmowna uniemożliwia wykonywanie przez skarżącego ustawowych obowiązków pozbawiając dostępu do informacji, do których uzyskania ma on prawo w ramach kompetencji przyznanych przez ustawodawcę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając powołanym na wstępie wyrokiem zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą wskazał w uzasadnieniu wyroku na znaczenie zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), z której wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z rozpatrywaną sprawą (art. 77 § 1 K.p.a.). Wszechstronne i wyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy jest bowiem niezbędnym warunkiem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego.

Sąd stwierdził, że kluczową kwestią dla dokonania prawidłowej wykładni przepisów ustawy o ochronie danych osobowych mających zastosowanie w niniejszej sprawie jest ustalenie statusu strony skarżącej w dacie wystąpienia z wnioskiem o udostępnienie danych. Sąd wziął pod uwagę, że zgodnie z art. 45 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz porozumieniem pomiędzy Wojewodą Wielkopolskim a Prezesem WAM z 23 sierpnia 2007 r. w sprawie powierzenia Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wykonywania obowiązków wojewody jako organu egzekucyjnego, w sprawie o opróżnienie lokalu mieszkalnego skarżący występuje jako wierzyciel i organ egzekucyjny w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym.

Tymczasem, jak wynika z decyzji GIODO, organ ten uznał, że Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM wszczął jako organ egzekucyjny postępowanie egzekucyjne w trybie art. 45 ww. ustawy. Nie wskazał jednak, w oparciu o jaki materiał dowodowy poczynił ustalenia w tym zakresie. Sam skarżący w skardze skierowanej do GIODO z 8 stycznia 2008 r. podaje, że wszczął postępowanie egzekucyjne w stosunku do J. P., natomiast w skardze do Sądu twierdzi, że wnioskowane dane osobowe są mu niezbędne do wyboru drogi dalszego postępowania, a mianowicie czy na skutek wydania decyzji o wykwaterowaniu wszcząć postępowanie egzekucyjne w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, czy też sprawę skierować do postępowania sądowego w celu wydania wyroku eksmisyjnego z orzeczeniem przez sąd prawa osoby eksmitowanej do lokalu socjalnego. Brak jakichkolwiek materiałów dotyczących postępowania, w związku z którym wystąpiła potrzeba uzyskania danych osobowych, nie pozwala Sądowi na dokonanie weryfikacji twierdzeń skarżącego i tym samym ocenę, czy ustalenia organu co do statusu skarżącego - jako wnioskodawcy udostępnienia danych osobowych - są prawidłowe. Ustalenia w tym zakresie są tymczasem potrzebne dla oceny, czy w sprawie mógł być zastosowany art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W tych okolicznościach należy uznać, że organ nie wyjaśnił sprawy w sposób wymagany przez art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a., które to naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli w toku ponownego rozpatrzenia sprawy, organ w sposób nie budzący wątpliwości ustali, że skarżący występując do Prezesa ZUS o udostępnienie danych wrażliwych dotyczących J.P., nie działa jeszcze w charakterze organu egzekucyjnego, to zdaniem Sądu I instancji - ocena wniosku będzie znajdowała oparcie w powyższym przepisie.

Odmiennie natomiast będzie się przedstawiała sytuacja wówczas, gdy organ ustali, że Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w Poznaniu wszczął postępowanie egzekucyjne i jako organ egzekucyjny, w ramach postępowania egzekucyjnego w administracji, zwrócił się do Prezesa ZUS o udostępnienie danych określonych we wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił wykładnię art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 marca 2002 r. sygn. akt II SA 1854/01, w którym podkreśla się, że skuteczna egzekucja prawna jest jednym z najważniejszych zadań demokratycznego państwa prawa. Wszystkie organy egzekucyjne, zarówno właściwe w zakresie egzekucji sądowej, jak i organy egzekucyjne w zakresie administracji, muszą być wyposażone w uprawnienia służące skutecznej egzekucji należności pieniężnych i obowiązków o charakterze niepieniężnym. Zgodnie z art. 36 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji organ egzekucyjny może żądać od uczestników postępowania informacji i wyjaśnień, jak również zwracać się o udzielenie informacji do organów administracji publicznej oraz jednostek organizacyjnych im podległych lub podporządkowanych, a także innych podmiotów. Nie powinno być różnego traktowania organów egzekucyjnych w ich uprawnieniach służących realizacji zadań dla dobra publicznego (egzekucji prawa), a zatem zarówno wykładnia celowościowa, logiczna i systemowa nakazuje dokonać wykładni rozszerzającej art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zgodnej z art. 36 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie Sądu pierwszej instancji, który pogląd ten podziela, teza cytowanego wyroku NSA ma zastosowanie również w przypadku żądania udostępnienia danych wrażliwych. Dlatego też uznać należy, że lista organów uprawnionych w art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do uzyskiwania danych osobowych osób ubezpieczonych i płatników składek nie jest zamknięta i wśród uprawnionych: komorników sądowych, organów kontroli skarbowej i organów podatkowych nie mogą być pominięte inne organy egzekucyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił ponadto uwagę, że skarżący wnioskując o udostępnienie danych powołał się na upoważnienie do przetwarzania danych osobowych wynikające z art. 27 ust. 2 pkt 5 i 10 ustawy o ochronie danych osobowych. Organ nie dokonał jednak analizy warunków dopuszczających udostępnienie danych osobowych na tej podstawie prawnej. Organ stanął bowiem na stanowisku, że udostępnienie danych wrażliwych podmiotowi nienależącemu do katalogu z art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest możliwe tylko wówczas, gdy podmiot ten został przez inny przepis prawa upoważniony do pozyskania z ZUS określonych informacji na temat ubezpieczonego lub płatnika składek uznał, że udostępnienie odbywa się wówczas wyłącznie w trybie art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych. W ocenie Sądu, takie stanowisko organu jest nieuprawnione. Art. 27 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, jak słusznie zresztą odnotowuje organ, stanowi samodzielną przesłankę dopuszczalności przetwarzania danych osobowych szczególnie chronionych. A zatem jej niespełnienie pozostaje bez jakiegokolwiek wpływu na możliwość przetwarzania danych wrażliwych w oparciu o inne upoważnienia wynikające z art. 27 ust. 2. Zdaniem Sądu, skarżący może stać się podmiotem uprawnionym do pozyskania danych poprzez dokonanie prawidłowej wykładni art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ustalenia w tym zakresie powinny być dokonane przez organ ochrony danych przy uwzględnieniu powyżej poczynionych uwag.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł GIODO reprezentowany przez radcę prawnego. Wyrok Sądu pierwszej instancji zaskarżono w całości zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na:

1) naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące niezasadnym uchyleniem zaskarżonej decyzji wobec nieprawidłowej wykładni art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych polegającej na przyjęciu, że - wbrew literalnemu brzmieniu wskazanego przepisu - nie zakazuje on ZUS udostępniania wymienionych w nim danych osobowych na rzecz podmiotów, które nie zostały w nim wprost wymienione;

2) naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące niezasadnym uchyleniem zaskarżonej decyzji wobec:

- nie mającego uzasadnienia zróżnicowania sytuacji prawnej podmiotu wnioskującego o udostępnienie mu przez ZUS danych osobowych szczególnie chronionych w rozumieniu art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych zgromadzonych na koncie ubezpieczonego, o których mowa w art. 40 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i na koncie płatnika składek, o których mowa w art. 45 tej ustawy, w zależności od jego statusu w chwili wystąpienia z ww. żądaniem poprzez przyjęcie, że podmiot niewymieniony w art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych niebędący organem egzekucyjnym, z uwagi na istnienie ww. regulacji (art. 50 ust. 3) nie jest uprawniony do pozyskania rzeczonych danych, a zatem, że jego uprawnienie w omawianym zakresie podlega weryfikacji wyłącznie w świetle art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych, natomiast zasadność analogicznego żądania podmiotu niewymienionego w art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych organu egzekucyjnego należy weryfikować w kontekście wszystkich przesłanek wymienionych w art. 27 ust. 2 pkt 1-10 ustawy o ochronie danych osobowych, z jednoczesną błędną oceną, że żądanie to jest wówczas uprawnione w kontekście art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych,

- nie znajdującego prawnego uzasadnienia twierdzenia, że GIODO jest związany poglądami prawnymi strony wnioskującej o nakazanie udostępnienia jej danych co do podstawy prawnej uzasadniającej to żądanie,

- błędnego przyjęcia, że GIODO nie ustalił w sposób prawidłowy statusu Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w niniejszej sprawie jako organu egzekucyjnego, bądź wyłącznie organu WAM nie działającego w tym charakterze, w konsekwencji zaś naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. przy jednoczesnym błędnym założeniu, że rzeczony status ww. organu ma istotne znaczenie z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy.

Wskazując na te zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej w pierwszej kolejności Generalny Inspektor Danych Osobowych wskazał, że jakkolwiek Sąd nie wskazał wprost, że w sytuacji, jeżeli Dyrektor Oddziału WAM domagając się od ZUS określonych danych szczególnie chronionych (danych o stanie zdrowia) J.P. działa jako organ egzekucyjny, w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego, powyższe jego żądanie uznać należy za uzasadnione w świetle art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych, wniosek że dokonał takiej oceny jest jedynym logicznym następstwem całości wywodu zawartego w omawianym rozstrzygnięciu. WSA wskazał bowiem na potrzebę, a wręcz konieczność dokonywania cyt: "(...) wykładni rozszerzającej art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zgodnej z art. 36 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (...)" argumentując cyt.: "(...) nie ma bowiem żadnych racji prawnych do przyznania uprawnień udostępnienia przedmiotowych danych osobowych tylko niektórym organom egzekucyjny a pozbawienie tego uprawnienia innych organów egzekucyjnych. Dlatego też uznać należy, że lista organów uprawnionych w przepisie art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do uzyskiwania danych osobowych osób ubezpieczonych i płatników składek nie jest zamknięta i nie mogą być pominięte wśród uprawnionych inne organy egzekucyjne poza komornikiem sądowym, organami kontroli skarbowej i organami podatkowymi. Rozróżnienie organów egzekucyjnych pod względem uprawnień zasięgania informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji w trybie art. 36 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ma żadnego uzasadnienia, nie czyni tego zarówno przepis art. 36 § 1 ww. ustawy, jak również nie powinien tego czynić przepis art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (:..)". W powyższy sposób Sąd dał wyraz przekonaniu, że o ile Dyrektor Oddziału WAM występuje w niniejszej sprawie w charakterze organu egzekucyjnego, wówczas powinien być uznany za uprawnionego do pozyskania rzeczonych danych - pomimo literalnego brzmienia art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, z uwzględnieniem art. 36 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skoro natomiast WSA upatruje w ww. przepisach źródła takiego uprawnienia Dyrektora Oddziału WAM, stanowisko to oznacza uznanie za spełnioną przesłanki przetwarzania danych określonych w art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych. Wniosek taki jest uprawniony tym bardziej, że Sąd nie stwierdził, aby przepisy, na które się powołał nie stwarzały pełnych gwarancji ochrony wnioskowanych informacji - jak wymaga tego art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych - czy z jakichkolwiek innych względów nie spełniały wymogów określonych tą normą.

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie zgadza się z powyższym stanowiskiem i dokonaną przez Sąd wykładnią art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W myśl art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dane zgromadzone na koncie ubezpieczonego, o których mowa w art. 40 i na koncie płatnika składek, o których mowa w art. 45, mogą być udostępniane sądom, prokuratorom, organom kontroli skarbowej, organom, podatkowym, komornikom sądowym, ośrodkom pomocy społecznej, powiatowym centrom pomocy rodzinie oraz Komisji Nadzoru Finansowego, z uwzględnieniem przepisów dotyczących ochrony danych osobowych. Powołany przepis w sposób wyraźny i jednoznaczny ogranicza dopuszczalność takiego przetwarzania przez ZUS gromadzonych w jego zbiorach danych osobowych, które polega na ich udostępnianiu innym podmiotom. W powołanym przepisie został bowiem w sposób i nie budzący wątpliwości wskazany krąg podmiotów, na rzecz których ZUS może legalnie udostępnić administrowane przez siebie dane osobowe. Dyrektor Oddziału WAM - bez względu na to, czy działałby wyłącznie jako organ WAM, czy jako organ egzekucyjny - bez wątpienia nie należy do żadnej z kategorii podmiotów wymienionych w art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Brak zarazem jakiegokolwiek innego przepisu szczególnego innej ustawy, który zezwalałby Dyrektorowi Oddziału na pozyskanie z ZUS wnioskowanych danych osobowych, stwarzając zarazem pełne gwarancje ochrony (art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy). W szczególności uznając, że Dyrektor Oddziału WAM ma w przedmiotowej sprawie status organu egzekucyjnego, za przepis taki nie może zostać powołany przez WSA w uzasadnieniu wyroku art. 36 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stosownie do brzmienia ww. regulacji, w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji organ egzekucyjny może żądać od uczestników postępowania informacji i wyjaśnień, jak również zwracać się o udzielenie informacji do organów administracji publicznej oraz jednostek organizacyjnych im podległych lub podporządkowanych, a także innych podmiotów. Organ ochrony danych w trakcie niniejszego postępowania konsekwentnie stał na stanowisku i pogląd ten podtrzymuje, że ww. regulacja nie odpowiada wymogom art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych. Dane szczególnie chronione są poddane wolą ustawodawcy ścisłej reglamentacji - przetwarzanie tego rodzaju informacji jest co do zasady zabronione, poza wyjątkowymi, enumeratywnie wymienionymi przypadkami (art. 27 ust. 2 pkt 1-10), w tym sytuacją, gdy przepis szczególny innej ustawy zezwala na przetwarzanie takich danych stwarzając zarazem pełne gwarancje ich ochrony. Generalny Inspektor wielokrotnie akcentował, że szczególna ochrona (zaostrzony rygor przetwarzania) danych osobowych sensytywnych (w tym danych o stanie zdrowia) wyraża się m. in. w tym, że ich przetwarzanie dopuszczalne jest w oparciu o wyłącznie taki przepis prawa, który stanowi jednoznaczną delegację ustawową w omawianym zakresie. Wyłącznie taka norma rangi ustawowej, która w sposób precyzyjny określa podmiot uprawniony do pozyskania danych osobowych należących do kategorii danych szczególnie chronionych, jak również szczegółowo wskazuje ich zakres i przeznaczenie, odpowiada art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy ochronie danych osobowych. Art. 36 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stanowiący dla organów egzekucyjnych jedynie ogólną delegację do pozyskiwania dla potrzeb prowadzonej egzekucji "informacji i wyjaśnień", nie może być uznany za podstawę zastosowania art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych, tym samym zaś przyjęcia, że na ZUS spoczywa obowiązek udostępnienia Dyrektorowi Oddziału WAM wnioskowanych danych.

W uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia Sąd powołał się dodatkowo na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2002 r. (sygn. akt: II SA 1854/2001), w którym sąd skrytykował praktykę polegającą na dokonywaniu nadmiernie rygorystycznej, wyłącznie literalnej wykładni art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ocenił, że katalog podmiotów, wymienionych w powołanym przepisie, tj. podmiotów, którym ZUS może udostępniać (określone dane osobowe ubezpieczonych i płatnik składek - nie ma charakteru zamkniętego. WSA zaznaczył cyt: "(...) Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę w pełni podziela wykładnię art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dokonaną przez NSA w wyroku z dnia marca 2002 r. (II SA 1854/01), uznając że ma ona zastosowanie w przypadku żądania udostępnienia danych wrażliwych (...)". Istotnym jest, że powołany wyrok wydany został w całkowicie odmiennym stanie faktycznym sprawy - odnosił się do kwestii odmowy udostępnienia przez ZUS na rzecz organu egzekucyjnego danych osobowych ubezpieczonych i płatników składek nie należących do żadnej z kategorii wymienionych w art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych (a zatem do tzw. danych zwykłych). W treści przedmiotowego rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny ocenił, skoro art. 36 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gwarantuje wszystkim organom egzekucyjnym prawo do pozyskiwania informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji, art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wymieniający pośród organów uprawnionych do pozyskania z ZUS danych osobowych ubezpieczonych i płatników składek tylko niektóre orany egzekucyjne - nie może sam stać na przeszkodzie pozyskaniu tych danych przez pozostałe (nie wymienione w nim) organy egzekucyjne. W kontekście powyższego zdaniem Generalnego Inspektora zasadnym jest przyjęcie, że jedynie wówczas, gdy podmiot nie należący do katalogu z art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, został przez inny przepis prawa upoważniony do pozyskania z ZUS określonych informacji na temat ubezpieczonego lub płatnika składek, istnieją przesłanki do udostępnienia mu tych danych.

Rzeczone udostępnienie odbywa się w trybie art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych albo w trybie art. 27 ust. 2 pkt 2 tego aktu prawnego. W przypadku danych szczególnie chronionych, w tym danych o stanie zdrowia, niezbędna jest jednak regulacja odpowiadająca wymogom art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych. W niniejszej sprawie natomiast w przepisach prawa brak tego rodzaju upoważnienia do pozyskania przez Dyrektora Oddziału WAM z ZUS danych o stanie zdrowia J. P..

Podsumowując Generalny Inspektor Danych Osobowych wskazał, że wobec brzmienia powołanych przepisów i dokonanej przez Generalnego Inspektora ich interpretacji, okoliczność, czy Dyrektor Oddziału WAM działał w przedmiotowej sprawie w charakterze organu egzekucyjnego, czy też nie była całkowicie irrelewantna z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy. W oczywisty sposób Dyrektor Oddziału WAM - bez względu na jego status - nie należy do kręgu podmiotów wymienionych w art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Również żaden innych przepis, który odpowiadałby wymogom art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych, nie upoważnia Dyrektora Oddziału WAM do pozyskania od ZUS wnioskowanych danych osobowych.

Niezależnie jednak od faktu, że kwestia statusu Dyrektora Oddziału WAM nie miała żadnego wpływu na sposób rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy zaznaczono, że Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych dokonał prawidłowych ustaleń w tym zakresie i - wbrew zarzutom kwestionowanego wyroku nie dopuścił się naruszenia art. 7, art. 77 § 1, ani art. 107 § 3 K.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Status Dyrektora Oddziału WAM jako organu egzekucyjnego w sprawie mającej na celu wykwaterowanie lub przekwaterowanie J. P. z lokalu pozostającego zasobach Wojskowej Agencji Mieszkaniowej nie budzi żadnych wątpliwości. Powyższe wynika z przepisów obowiązującego prawa. W myśl art. 45 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, przymusowego przekwaterowania lub wykwaterowania z lokali pozostających w zasobach Wojskowej Agencji Mieszkaniowej dokonuje organ egzekucyjny, na wniosek dyrektora oddziału Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W myśl art. 20 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym, wynikających z decyzji z zakresu administracji rządowej wydanych przez przedsiębiorstwa państwowe i inne państwowe jednostki organizacyjne, spółdzielnie, a także przez stowarzyszenia, organizacje zawodowe i samorządowe oraz inne organizacje społeczne jest wojewoda. Na mocy porozumienia z dnia 23 sierpnia 2007 r. (Dz. Urz. Województwa Wielkopolskiego Nr 134, poz. 3044) Wojewoda Wielkopolski powierzył jednak Prezesowi Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z zastrzeżeniem, że obowiązki te wykonywał będzie Dyrektor Oddziału WAM. Deklarowany przez Dyrektora Oddziału WAM konsekwentnie w trakcie całego postępowania cel, dla którego miały być wykorzystane wnioskowane informacje nie budzi zarazem jakichkolwiek wątpliwości - miały one posłużyć dla stwierdzenia, czy w sprawie przymusowego wykwaterowania bądź przekwaterowania J. P. prawidłowym był tryb postępowania przewidziany w art. 45 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, czy w art. 45 ust. 3 ww. aktu prawnego. Brak zarazem podstaw by twierdzić, że podejmując działania w podanym zakresie Dyrektor Oddziału WAM nie posiadał statusu organu egzekucyjnego.

Nie negując autonomicznego i niezależnego charakteru przesłanek dopuszczalności przetwarzania danych osobowych szczególnie chronionych wymienionych w art. 27 ust. 2 pkt 1-10 ustawy o ochronie danych osobowych, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych podtrzymał stanowisko, że w niniejszej sprawie koniecznym warunkiem przetwarzania danych szczególnie chronionych jest zaistnienie przesłanki z pkt 2 ww. przepisu. Nie oznacza to, że Generalny Inspektor nie dokonał analizy okoliczności przedmiotowej sprawy w kontekście art. 27 ust. 2 ustawy o ochronie lanych osobowych. Wniosek taki jest oczywiście niezasadny. Organ przeanalizował niniejszą sprawę we wszystkich jej aspektach, badając zasadność wniosku Dyrektora Oddziału WAM w świetle całokształtu znajdujących w niej zastosowanie przepisów prawa. Bez wątpienia zasadniczy wpływ na ocenę rozpoznawanej sprawy miał art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Powyższe nie oznacza również, że nie jest możliwą hipotetyczna sytuacja, gdy żądanie określonego podmiotu dotyczące udostępnienia mu przez ZUS danych szczególnie chronionych, będzie znajdowało prawne uzasadnienie nie tylko w pkt 2 art. 27 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych, lecz dodatkowo również w innej przesłance z tego przepisu. Dotyczyć to może np. sytuacji gdy komornik wnioskuje do ZUS o udostępnienie danych szczególnie chronionych (art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych) legitymując się zarazem pisemną, zgodą osoby, której dane dotyczą na rzeczone udostępnienie (art. 27 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie danych osobowych). Nie jest natomiast możliwe, aby żądanie określonego podmiotu dotyczące udostępnienia mu przez ZUS danych szczególnie chronionych nie było uzasadnione w świetle pkt 2 art. 27 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych, lecz było uprawnione w kontekście pozostałych przesłanek wymienionych w tym przepisie. Prezentowane stanowisko nie jest przy tym następstwem błędnej interpretacji art. 27 ust. 2 pkt 1-10 ustawy o ochronie danych osobowych, a wyłącznie istnienia w przepisach normujących w sposób szczegółowy przetwarzanie danych przez ZUS istotnych ograniczeń w zakresie ich udostępniania. Przepis art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w sposób wyraźny i jednoznaczny ogranicza dopuszczalność takiego przetwarzania przez ZUS zgromadzonych w jego zbiorach danych osobowych, które polega na ich udostępnianiu innym podmiotom. W świetle omawianej normy nie budzi żadnych wątpliwości, że ZUS upoważniony został do udostępnienia danych osobowych wyłącznie wymienionym w niej podmiotom. Oznacza to zarazem, że analizowany przepis zakazuje ZUS udostępniania danych osobowych ubezpieczonych i płatników składek podmiotom spoza wyznaczonego w nim katalogu. Zatem w każdej sytuacji, gdy jakikolwiek podmiot zwraca się do ZUS z wnioskiem o udostępnienie mu danych szczególnie chronionych, ZUS zobligowany jest w pierwszej kolejności do ustalenia, czy wnioskujący został wymieniony w art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W przypadku odpowiedzi twierdzącej, ZUS udostępnia żądane dane, a działanie to znajduje oparcie nie tylko w art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, lecz jednocześnie w art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych — skoro jest realizowane w oparciu o przepis prawa zezwalający na przetwarzanie danych i stwarzający pełne gwarancje ich ochrony. Natomiast w przypadku stwierdzenia, że wnioskujący nie należy do kręgu podmiotów wymienionych w art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ZUS zobligowany jest odmówić udostępnienia danych wobec zakazu statuowanego w ww. przepisie, tym samym zaś braku przesłanki z art. 27 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych. Odmienne zachowanie naraziłoby ZUS na zarzut naruszenia powołanej regulacji a zarazem czyniłoby zasadnym twierdzenie, że ZUS nie wywiązał się z statuowanego w art. 26 ust. 1 obowiązku dołożenia szczególnej staranności w celu ochrony interesów osób, których dane dotyczą. Działanie takie należałoby wówczas ocenić jako naganne tym bardziej, że dotyczyłoby ono danych podlegających szczególnej reglamentacji.

Reasumując, art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - statuujący uprawnienie ZUS do udostępnienia danych osobowych ubezpieczonych i płatników składek na rzecz wymienionych w nim podmiotów, a zarazem zakaz udostępniania tych danych podmiotom spoza tego katalogu - ma decydujące znaczenie z punktu widzenia każdego przypadku potencjalnego udostępnienia danych przez ZUS. Stwierdzenie przez ZUS, że podmiot wnioskujący o dane szczególnie chronione nie został wskazany w art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oznacza stwierdzenie istnienia takiej przeszkody, która wyklucza możliwość udostępnienia tych danych. Wbrew stanowisku Dyrektora Oddziału WAM, potwierdzonemu kwestionowanym wyrokiem WSA, podmiot ten nie może być uznany za uprawniony do pozyskania od ZUS żądanych danych na podstawie art. 27 ust. 2 pkt 5 i 10 ustawy o ochronie danych osobowych. Nawet bowiem w razie ustalenia, że wnioskowane dane są Dyrektorowi Oddziału WAM niezbędne do dochodzenia praw przed sądem (art. 27 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych), czy służą realizacji praw i obowiązków wynikających z orzeczenia wydanego w postępowaniu sądowym lub administracyjnym (art. 27 ust. 2 pkt 10 ustawy o ochronie danych osobowych) w obliczu faktu, iż podmiot ten nie został wymieniony w art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ZUS nie może - naruszając zakaz wynikający z brzmienia ww. regulacji - zadośćuczynić wnioskowi Dyrektora Oddziału WAM. Weryfikacja ewentualnego zaistnienia okoliczności przewidzianych w innych poza pkt 2 przepisach art. 27 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych, w sytuacji, gdy na mocy art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych udostępnienie danych przez ZUS jest zabronione, jest zatem oczywiście zbyteczna.

W tym sensie bezzasadny jest sformułowany w kwestionowanym wyroku pod adresem Generalnego Inspektora zarzut, iż cyt: "(...) Skarżący wnioskując o udostępnienie danych dotyczących J. P. powołał się na upoważnienie do przetwarzania danych osobowych wynikające z pkt 5 i 10 ust. 2 art. 27 ustawy o ochronie danych osobowych. Organ w rozpoznawanej sprawie nie dokonał analizy powyższych warunków dopuszczających przetwarzanie danych osobowych, nie odniósł ich do realiów rozpoznawanej sprawy (...)". Co istotne, a zarazem niezrozumiałe, zdaniem Sądu uprawnionym do pozyskania z ZUS szczególnie chronionych danych ubezpieczonego i płatnika składek na podstawie przesłanki innej niż wymieniona w pkt 2 art. 27 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych jest wyłącznie organ egzekucyjny. W uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia WSA wskazał w szczególności cyt.: "(...) jeżeli zatem, w toku ponownego rozpatrzenia sprawy, organ w sposób niebudzący wątpliwości ustali, że skarżący występując do Prezesa ZUS o udostępnienie danych wrażliwych dotyczących J. P., nie działa jeszcze w charakterze organu egzekucyjnego, to wówczas odmowa, uwzględnienia wniosku będzie znajdowała oparcie w powyższym przepisie. Nie wskazuje on bowiem organów Wojskowej Agencji Mieszkaniowej jako uprawnionych do żądania od ZUS-u udostępnienia danych zawartych na podanych w nim kontach (...) po uznaniu że skarżący w niniejszej sprawie działa jako organ egzekucyjny, a wnioskowane dane są związane z przeprowadzaną egzekucją, organ winien zbadać, czy przetwarzanie ma dotyczyć danych, które są niezbędne do dochodzenia praw przed sądem (pkt 5 art. 27 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych), czy też przetwarzanie danych jest prowadzone przez stronę w celu realizacji praw i obowiązków wynikających z orzeczenia wydanego w postępowaniu sądowym lub administracyjnym (pkt 10 art. 27 ust. 2 ww. ustawy) (...)". Jak zatem wynika z powyższego wywodu, zdaniem WSA podmiot nie wymieniony w art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i nie będący organem egzekucyjnym, wobec brzmienia art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie jest uprawniony do pozyskania od ZUS szczególnie chronionych danych ubezpieczonego i płatnika składek - a zatem, że jego uprawnienie w omawianym zakresie podlega weryfikacji wyłącznie w świetle art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych. Natomiast zasadność analogicznego żądania nie wymienionego w art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych organu egzekucyjnego należy weryfikować w kontekście wszystkich przesłanek wymienionych w art. 27 ust. 2 pkt 1-10 ustawy o ochronie danych osobowych. Takie zróżnicowanie sytuacji prawnej podmiotu wnioskującego o udostępnienie danych - w zależności od jego statusu nie znajduje uzasadnienia w przepisach obowiązującego prawa. W oczywisty sposób możliwości takiego różnicowania sytuacji prawnej organów egzekucyjnych w stosunku do podmiotów o innym statusie nie można wywodzić z art. 36 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Brak zarazem jakiegokolwiek uzasadnienia dla ograniczenia stosowania określonych przepisów ustawy o ochronie danych osobowych poszczególnych grup podmiotów objętych zakresem jej normowania. Zatem kwestia tego, czy Dyrektor Oddziału WAM działał w przedmiotowej sprawie w charakterze organu egzekucyjnego, czy wyłącznie jako organ Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, nie miała znaczenia z punktu widzenia jej rozstrzygnięcia. W oczywisty sposób Dyrektor Oddziału WAM nie należy do kręgu podmiotów wymienionych w art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W tej sytuacji ZUS nie może udostępnić Dyrektorowi Oddziału wnioskowanych informacji - bez względu na status tego ostatniego, jak również ewentualne zaistnienie okoliczności przewidzianych w innych - poza pkt 2 art. 27 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych - przesłankach wymienionych w tym przepisie.

Dodatkowo wskazania wymaga, że żądanie Dyrektora Oddziału WAM dotyczące udostępnienia mu przez ZUS określonych danych J. P. było uprawnione w świetle art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych, sformułowany jednocześnie przez WSA nakaz, aby Generalny Inspektor badał kwestię ewentualnego spełnienia w niniejszej sprawie także przesłanek z art. 27 ust. 2 pkt 5 i 10 ustawy o ochronie danych osobowych jest błędny nie tylko z przyczyn szczegółowo opisanych powyżej. Z uwagi na autonomiczny charakter wszystkich wymienionych w art. 27 ust. 2 pkt 1-10 ustawy o ochronie danych osobowych przesłanek przetwarzania danych szczególnie chronionych, stwierdzenie zaistnienia którejkolwiek spośród nich stanowi wystarczającą podstawę uznania przetwarzania danych za legalne. Tym samym zbyteczne staje się poszukiwanie dalszych podstaw prawnych legalizujących ten proces. Brak zarazem podstaw by przyjąć, że Generalny Inspektor związany jest poglądami prawnymi strony co do podstawy prawnej uzasadniającej jej żądanie i zobligowany do badania sprawy wyłącznie w kontekście ewentualnego spełnienia tych przesłanek, na które powołuje się strona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na zasadniczą wadliwość konstrukcyjną wniesionego środka zaskarżenia polegającą przede wszystkim na niepoprawnym zredagowaniu podstaw skargi kasacyjnej. Powołując się w petitum skargi kasacyjnej na obie podstawy kasacyjne, tj. wskazane w pkt 1 i w pkt 2 art. 174 P.p.s.a., autor skargi kasacyjnej - poza stwierdzeniem, że zarzuca zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie - w ogóle nie formułuje zarzutów odnoszących się do prawa materialnego. Dwa zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą wyłącznie przepisów o postępowaniu sądowoadministracyjnym, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., z tym że przepisy te przytoczono bez jednoczesnego powiązania ich z innymi odpowiednimi normami prawnymi. Należy zwrócić uwagę, że wskazane przepisy proceduralne określają jedynie sposoby rozstrzygnięć, jakie może zastosować sąd administracyjny pierwszej instancji; same zaś treści normatywnej mogącej stanowić wzorzec dla kontroli prawidłowości podjętego przez sąd rozstrzygnięcia, nie zawierają. Poprawnie skonstruowany zarzut odnoszący się do niewłaściwego zastosowania jednego ze sposobów rozstrzygnięcia sprawy sądowej, zawartych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., winien – oprócz tych przepisów – wskazywać pozostające z nimi w związku odpowiednie normy materialne, bądź procesowe, którym sąd pierwszej instancji uchybił przyjmując taki a nie inny sposób rozstrzygnięcia sprawy. Trzeba mieć na względzie, że Naczelny Sąd Administracyjny, związany w myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. granicami skargi, nie może domniemywać zamiarów autora skargi kasacyjnej co do zakresu zaskarżenia, zważywszy nadto, iż w rozpoznawanym przypadku - w niezmiernie rozbudowanym, nieprzejrzystym redakcyjnie tekście uzasadnienia skargi kasacyjnej, w zasadzie zawierającym tylko polemikę z poszczególnymi (cytowanymi licznie) fragmentami uzasadnienia zaskarżonego wyroku, nie sposób doszukać się określenia granic skargi kasacyjnej.

Należy podkreślić, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia, a wymagania co do konstrukcji skargi kasacyjnej zawiera art. 176 P.p.s.a. Z tych względów ustawodawca w art. 175 § 1 P.p.s.a. sporządzenie skargi kasacyjnej powierzył profesjonalnym pełnomocnikom.

Braki konstrukcyjne skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie w zasadniczy sposób utrudniają kontrolę zaskarżonego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Niemniej, odnosząc się do zarysowującego się w niniejszej sprawie sporu, należy zgodzić się z oceną Sądu pierwszej instancji, że zaskarżona decyzja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych odmawiająca uwzględnienia wniosku Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM o wydanie decyzji nakazującej udostępnienie wnioskodawcy przez ZUS Oddział w Gnieźnie wskazanych we wniosku danych osobowych, została podjęta bez wyjaśnienia okoliczności istotnych dla zajęcia stanowiska przez organ ochrony danych osobowych w przedmiocie tego wniosku.

Nie można odmówić racji stanowisku Sądu pierwszej instancji, że podjęcie decyzji w sprawie wniosku Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM uwarunkowane jest wyjaśnieniem przez GIODO w prowadzonym przez ten organ postępowaniu administracyjnym, w sposób jednoznaczny, statusu wnioskodawcy na tle prawnych podstaw, na jakich opiera on swoje żądania. Jak wskazał Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, wniosek Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM może być rozpatrywany jako wniosek organu egzekucyjnego. W takim przypadku ocena tego wniosku przez GIODO powinna uwzględnić uprawnienia przewidziane dla organu egzekucyjnego w art. 36 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Rozważając zaś w tym kontekście prawnym żądanie wniosku, trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny powołał się na pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 marca 2002 r. sygn. akt II SA 1854/01, że wszystkie organy egzekucyjne, zarówno sądowe, jak i organy egzekucyjne w zakresie administracji, muszą być wyposażone w takie same narzędzia prawne służące skutecznej egzekucji. Skuteczna egzekucja praw i obowiązków jest bowiem sprawdzianem skuteczności prawa stanowionego przez organy demokratycznego państwa prawnego. Przyznane przez ustawodawcę uprawnienia służące skutecznej egzekucji należności pieniężnych i obowiązków o charakterze niepieniężnym nie mogą być przywilejem tylko jednego z organów egzekucyjnych w państwie, a mianowicie komorników sądowych, którzy zostali wprost wymienieni w art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W art. 36 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji prawo ustawodawca przyznał organowi administracji działającemu jako organ egzekucyjny prawo zwracania się do organów administracji publicznej i jednostek organizacyjnych im podległych lub podporządkowanych o udzielenie informacji w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji. Udostępnianie organowi egzekucyjnemu informacji przez organy i jednostki, o których mowa, nie narusza obowiązku zachowania przez nich tajemnicy określonej w odrębnych przepisach (§ 1b).

Uzasadniony jest pogląd Sądu pierwszej instancji, że ocena GIODO w niniejszej sprawie nie może zamykać się w hermetyzmie brzmienia art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; nie w każdym przypadku wykładnia gramatyczna prowadzi do realizacji zamierzonych przez prawodawcę celów. Za słuszne należy uznać stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że ze względu na zapewnienie skuteczności egzekucji (w tym przypadku prowadzonej wobec dłużnika z powodu nie wnoszenia przez niego opłat za korzystanie z lokalu) uzasadnione jest zastosowanie wykładni celowościowej i systemowej art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 36 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, skutkującej objęciem uprawnieniem do żądania danych osobowych, w tym także "danych wrażliwych", organy prowadzące egzekucję administracyjną. Ponadto trzeba zwrócić uwagę, że ochrona danych osobowych nie ma charakteru wartości absolutnej i że normy prawne względnie zakazujące przetwarzania danych nie funkcjonują w próżni prawnej. Muszą być konfrontowane z pozostałym systemem prawa i jego aksjologią.

Mając to wszystko na względzie należy wziąć pod uwagę, że podwójna pozycja Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w prowadzonej przez ten organ sprawie, sytuująca go z jednej strony jako wierzyciela dochodzącego swoich praw (niewykluczone że – zgodnie z art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - przed sądem powszechnym), a jednocześnie jako organ egzekucyjny, uzasadnia rozpatrzenie jego wniosku w kategoriach nie tylko art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych, jak to uczynił organ, ale także z uwzględnieniem art. 36 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 27 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych. Dodać należy, iż słusznie przyjął Sąd pierwszej instancji, że pkt 2 art. 27 ust. 2 zawiera samodzielną przesłankę dopuszczalności przetwarzania danych osobowych szczególnie chronionych. Tak samo przesłanki określone w pkt 5 i pkt 10, na które powołuje się skarżący, mają charakter samodzielny. A zatem - wbrew temu, co twierdzi organ - niespełnienie warunków określonych w art. 27 ust. 2 pkt 2 nie pozbawia możliwości zwrócenia się o udostępnienie danych w oparciu o inne upoważnienia wynikające z art. 27 ust. 2. Należy dodać ponadto, że działania Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM zmierzające do uzyskania danych o osobie, której dotyczył wniosek skierowany do ZUS mają na celu zabezpieczenie przysługujących ewentualnie tej osobie praw w procesie opróżnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego.

Kontynuując zaś rozważania co do zakwestionowanej w skardze kasacyjnej negatywnej oceny przez Sąd pierwszej instancji postępowania administracyjnego przeprowadzonego przez GIODO, należy także podkreślić, iż zagadnieniem istotnym, a niewyjaśnionym przez organ w sposób jednoznaczny, jest ustalenie zakresu żądanych przez wnioskodawcę danych osobowych. Przyjęcie przez GIODO, że przedmiotem wniosku Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM były "dane o posiadaniu przez J. P. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez lekarza orzecznika ZUS", czy też "dane o stanie zdrowia J. P.", nie znajduje potwierdzenia w treści wniosku z 8 stycznia 2008 r., a poza tym nie bierze pod uwagę uregulowań prawnych dotyczących właściwości rzeczowej lekarzy orzeczników ZUS wynikającej z ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM, chociaż w punkcie pierwszym petitum wniosku wskazał, że chodzi o "udostępnienie przez ZUS Oddział Gniezno danych osobowych wrażliwych (dotyczących stanu zdrowia) Pana J. P.", to w uzasadnieniu wniosku wyraźnie stwierdził, że jako wierzyciel i jednocześnie organ egzekucyjny w sprawie o opróżnienie lokalu pozostającego w dyspozycji WAM dąży do ustalenia, czy wskazana osoba jest jedną z osób, wobec której zgodnie z art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP egzekucja może być przeprowadzona tylko poprzez wniesienie pozwu do sądu powszechnego o eksmisję z lokalu z orzeczeniem o prawie do lokalu socjalnego. Mając na względzie treść powołanego art. 45 ust. 3 nietrudno ustalić, że chodzi o wskazanie, czy osoba, wobec której wnioskodawca wystąpił z żądaniem opróżnienia lokalu, jest osobą niepełnosprawną rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, albo czy jest emerytem lub rencistą. Taki zakres żądanych danych osobowych potwierdzony został we wniosku Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM o ponowne rozpatrzenie sprawy. W tej sytuacji ograniczenie przedmiotu postępowania przez GIODO do danych "o stanie zdrowia J. P." jest niczym nieuzasadnione i prowadzi do wniosku, że organ nie rozpatrzył sprawy w jej całokształcie.

Poza tym trzeba zwrócić uwagę, że GIODO oceniając wniosek Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM nie ustalił prawidłowo właściwości podmiotów administrujących danymi osobowymi, o udostępnienie których zwrócił się wnioskodawca. Jeśli chodzi o osoby niepełnosprawne rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.) to podmioty będące administratorami danych oraz sposób administrowania danymi w tym zakresie określają przepisy tej ustawy oraz wykonawczego do niej rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 139, poz. 1328 ze zm.), a nie ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 2125 ze zm.), na której przepisy powoływał się GIODO. Przepisy tej ostatniej ustawy mogły być wzięte pod uwagę odnośnie informacji, czy J. P. jest emerytem lub rencistą. Do żądania tej treści zgłoszonego we wniosku Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM GIODO jednak w ogóle się nie odniósł.

W świetle powyższych okoliczności wyrok uchylający obie wydane przez GIODO decyzje należy uznać za prawidłowy, zaś podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty za niezasadne.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.