Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1035/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-11-14 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 260 i art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. B. (B.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (zabezpieczania na majątku podatnika) w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] r. J. B. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] zawierając w niej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.

Wniosek ten powtórzył następnie na urzędowym formularzu, czyniąc zadość wezwaniu z dnia [...] r.

Uzasadniając swoje żądanie strona skarżąca stwierdziła, iż znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, gdyż prowadzona przez nią działalność gospodarcza została zamknięta w [...] r. w związku z pogłębiającymi się stratami oraz zablokowaniem rachunku bankowego, na którym znajdowało się kwota 108.509 zł, tytułem zabezpieczenia należności organu podatkowego. Wskazała, że aktualnie utrzymuje się jedynie ze swojej emerytury w wysokości 2.022,54 zł. oraz renty pobieranej przez żonę w kwocie 941,65, gdyż prowadzi z żoną wspólne gospodarstwo domowe. Ponadto skarżący cierpi na chorobę [...] i ma [...], natomiast jego żona A. B. posiada [...] grupę inwalidzką, przeszła [...] [...], ma chorobę [...] i chorobę [...]. Miesięczne wydatki na leki we wspólnym gospodarstwie domowym zamykają się w sumie w kwocie około 750 zł. Skarżący zwrócił także uwagę na dodatkowe koszty związane z opłatami za dojazdy do lekarzy i koszty zakupu żywności. Wskazał, iż po uregulowaniu tych wszystkich należności we wspólnym gospodarstwie domowym nie pozostaje już praktycznie żadnych środków.

Na miesięczny dochód we wspólnym gospodarstwie domowym małżonków B. składają się: emerytura strony w wysokości 2.022,54 zł oraz renta pobierana przez jego żonę w kwocie 941,65 zł. Strona skarżąca wskazała, że nie posiada żadnego majątku, nie jest właścicielem żadnych nieruchomości, ani ruchomości, nie posiada również żadnych oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro.

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach wezwał w dniu [...] r. J. B. do uzupełnienia danych, na które powołał się we wniosku, poprzez wykazanie swojego aktualnego stanu majątkowego w celu zobrazowania aktualnej i rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy.

Częściowo wypełniając opisane wezwanie, skarżący nadesłał: potwierdzenia dokonania wpłat świadczeń wypłacanych przez ZUS skarżącemu i jego małżonce (kwoty odpowiednio: [...] zł i [...] zł); decyzję o ponownym ustaleniu renty dla A. B.; zeznania PIT-37 za 2010 r. skarżącego i jego żony; zeznanie PIT-36L skarżącego za rok 2010; dwa komputerowe wydruki z "A" na których wskazane jest jedynie saldo bieżące i dostępne na dany dzień; decyzja z dnia [...] r. o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez wnioskodawcę; oświadczenie skarżącego, w którym stwierdza, że nie ma stałego miejsca zameldowania, natomiast adres, którym się posługuje jest tylko jego adresem korespondencyjnym. Do akt nadesłane zostały także materiały dokumentujące leczenie skarżącego i jego żony (karty wypisowe ze szpitala, faktury zakupu leków).

Z zestawienia kosztów miesięcznych utrzymania wynika, że strona ponosi następujące koszty utrzymania: czynsz (1.500 zł); zakup leków (około 500 zł); media (około 200 zł); żywność (około 1.000 zł); środki czystości w tym pampersy (około 170 zł); prywatne wizyty lekarskie (od 100 do 200 zł); pozostałe wydatki (około 300 zł).

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach postanowieniem z dnia 23 września 2011 r. odmówił J. B. przyznania prawa pomocy. Uzasadnił to stanowisko brakiem należytego wypełnienia przez stronę skarżącą wezwania do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy, co w konsekwencji wykluczyło uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności i wyłączyło możliwość przyznania prawa pomocy.

Od wskazanego postanowienia J. B. wniósł w ustawowym terminie sprzeciw. W uzasadnieniu podniósł, iż jego sytuacja finansowa nie została w sposób kompleksowy przeanalizowana, albowiem jego zdaniem analiza konta bankowego nie może doprowadzić do wskazania ewentualnych przepływów środków pieniężnych, gdyż są one decyzjami Urzędu Skarbowego zablokowane. Ponadto wnioskodawca podkreślił, że możliwość utrzymania jego oraz żony wynika z pomocy rodziny, szczególnie zaś córek. Dodatkowo zaakcentował, że jego sytuacja finansowa jest krytyczna i liczy na to, że korzystny wyrok Sądu pozwoli mu w przyszłości wrócić do wykonywania działalności gospodarczej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.) postanowienie co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy może zostać wydane przez referendarza sądowego. Od takiego postanowienia stronie przysługuje środek odwoławczy określony w art. 259 p.p.s.a. ustawy, to jest sprzeciw. W razie wniesienia sprzeciwu, jeśli nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozstrzyga ją w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 260 p.p.s.a.).

Wskazać trzeba, iż ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie daje sądowi uprawnienia do merytorycznego rozpoznania zasadności sprzeciwu. Skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest bowiem utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego z mocy samej ustawy i przejście sprawy będącej jego przedmiotem do właściwości sądu (W. Chróścielewski, J.P. Tarno: Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004).

Zatem wniesienie sprzeciwu, a nie jego zakres określony przez stronę powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego. W takiej sytuacji sąd rozpoznaje złożony w sprawie wniosek, w tym wypadku wniosek o przyznanie prawa pomocy. Sąd rozważając powyższą sprawę musi ustalić, czy spełniona została określona w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przesłanka zwolnienia strony skarżącej od kosztów sądowych czy też nie. Zgodnie bowiem z treścią powołanego przepisu przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, o którym mowa w art. 245 § 3 ustawy, uzależnione jest od wykazania, że strona ta nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Użyte w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. pojęcie "wykazania" należy rozumieć jako udowodnienie, przedstawienie w sposób przekonywujący, pokazany, unaoczniony. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych w treści wniosku oświadczeń. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wywiązał się należycie z nałożonego na niego obowiązku zarówno na etapie przed wydaniem postanowienia przez referendarza sądowego, jak również nie załączył odpowiednich dokumentów do sprzeciwu od tego postanowienia. Pismem z dnia [...] r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do przedłożenia wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego oraz jego małżonkę, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby te rachunki były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty. W razie likwidacji tych kont, należy przedstawić zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku.

J. B. wprawdzie przedłożył wydruki z "A", jednakże zawierają one jedynie skąpe i lakoniczne informacje, gdyż podają tylko stan konta na dzień wydruku czyli na dzień [...] r. Podane jest saldo bieżące oraz ujemne saldo dostępne. Na pojedynczych wydrukach dla poszczególnych rachunków zawarta jest informacja o zajęciu egzekucyjnym. Sąd stanął na stanowisku, iż wnioskodawca nie wypełnił należycie wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, skąpe informacje przedłożone przez skarżącego uniemożliwiają dokonanie oceny rzeczywistego stanu majątkowego J. B. w sposób rzetelny i nie budzący wątpliwości. Podkreślić nadto należy, że wydruki z "A" nie są precyzyjne, albowiem nie wskazują danych właściciela konta. W efekcie brak jest podstaw do tego, aby uwzględnić wniosek J. B. o zwolnienie od kosztów sądowych.

Zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to strona zobowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Ponadto wskazać należy iż Sąd w niniejszej sprawie podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniu z dnia 19 stycznia 2011 r. sygn. akt II FZ 727/10, w którym stwierdzono, że jeżeli strona uchyla się od przedstawienia kompletnej dokumentacji wskazanej w wezwaniu sądowym, to powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy żony podatnik nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek wydatków związanych z prowadzonym postępowaniem sądowadministracyjnym, pozwalałoby rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa.

Należy zaznaczyć, że strona skarżąca wniosła łącznie pięć skarg na decyzje, których przedmiotem jest dokonanie zabezpieczenia na majątku strony (podatnika) zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług (III SA/Gl 1035 – 1039/11).

Wpis sądowy od skargi w tego typu sprawie jest wpisem stałym i wynosi 500 zł. Wynika to z regulacji zawartej w § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zmianami).

Na marginesie należy zaznaczyć, że sam stan zdrowia wnioskodawcy (i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym) nie stanowi samoistnej przesłanki skutkującej uwzględnieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. Brak bowiem takiej przesłanki w unormowaniu zawartym w art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a. Faktem jest, że problemy zdrowotne rzutują na stan finansowy osób chorych i członków ich rodzin (wydatki na leki i inne środki medyczne, wizyty u lekarzy specjalistów), ale nie stanowią przesłanki samoistnej skutkującej przyznaniem prawa pomocy.

Podsumowując, uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05).

W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 260 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.