Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 886/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 3, art. 7, art. 8, art. 12, art. 39 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.
article: art. 151, art. 250 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par. 2, par. 21 ust. 1 pkt 1c
journal: Dz.U. 2016 poz 1714
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu

SENTENCJA

Dnia 29 stycznia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Teresa Porczyńska, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2019 roku sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi J. Mi. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. a.tp.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] odmawiającą przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zakup gazu, doładowania do energii, wypłaty zasiłku celowego za 6 miesięcy oraz uregulowanie należności sądowych za mieszkanie.

Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z dnia 7 maja 2018 r. J. P. zwrócił się do organu I instancji o udzielenie pomocy na zakup gazu, karty ładowania licznika elektrycznego oraz o wypłacenie 6 miesięcznego zasiłku celowego na opłacenie zaległości w opłatach za mieszkanie w wysokości 2.976,23 zł i 47,00 zł opłat sądowych.

Decyzją z dnia [...] Prezydenta Miasta S. odmówił przyznania J. P. wnioskowanej pomocy. Jako przyczynę odmowy wskazano dysproporcję między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową wnioskodawcy.

Od powyższej decyzji J. P. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., w którym podniósł, że wypłacany mu zasiłek nie wystarcza nie tylko na dokonywanie opłat za mieszkanie, ale także na zakup gazu, elektryczności i leków. Przeznacza go przede wszystkim na zakup żywności. Dlatego też zwrócił się o przekazanie na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej [...] miesięcznych zasiłków celowych tytułem zaległości za mieszkanie (około 4.000 zł). Ponadto wyjaśnił, że "znalezione" w rzeczach po zmarłej matce pieniądze należą do jego córki N. P. jako spadkobierczyni po jego matce H. Pieniądze te "pożyczył" od córki. Ponadto skarżący powołał się na swoje inwalidztwo.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że prawo do zasiłku celowego uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek ustawowych. Podstawowym warunkiem przyznania zasiłku celowego jest nieprzekroczenie przez osobę wnioskującą o pomoc tzw. kryterium dochodowego określonego art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.p.s.". Kryterium to dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 634 zł miesięcznie, dla osoby będącej w rodzinie 514 zł, zaś dla rodziny stanowi sumę kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (514 zł x ilość osób w rodzinie). Ponadto organ odwoławczy zauważył, że dodatkowym warunkiem przyznania ww. świadczenia jest jednoczesne wystąpienie przynajmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 pkt 2-15 u.p.s. (sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony ofiar handlu ludźmi, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, trudności w integracji cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej).

W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Kolegium ustaliło, że J. P. (lat 59) prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Lokal mieszkalny zajmowany przez niego (po matce) ma nieuregulowany stan prawny i jest zadłużony. Skarżący ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności do dnia 31 grudnia 2022 r. (orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. Nr [...] z dnia [...]). Źródłem dochodu skarżącego, jak wskazał organ pomocowy, jest 1/12 dochodu własnego w wysokości 333,33 zł oraz zasiłek stały przyznany na okres od dnia 1 grudnia 2017 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. w wysokości 300,67 zł miesięcznie (przy ustawowym kryterium dochodowym 634,00 zł), z czego od maja 2018 r. 300 zł miesięcznie przekazywane jest na konto [...]SM tytułem zadłużenia. Łącznie miesięczny dochód skarżącego wynosi więc 634,00 zł.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, Kolegium stwierdziło, że w przypadku skarżącego wystąpiła okoliczność z art. 7 pkt 5 u.p.s. w postaci niepełnosprawności, jak również spełniona została przesłanka dochodowa. Przedmiotem rozważań w rozpatrywanej sprawie jest zaś ocena, czy organ I instancji słusznie odmówił J. P. świadczenia w formie zasiłku celowego.

Otwierając ten watek rozważań Kolegium wskazało, że zasady przyznawania zasiłku celowego reguluje art. 39 u.p.s. Przywołując wskazany przepis organ dodał, że przyznanie zasiłków celowych z pomocy społecznej nie jest prawnym obowiązkiem organu administracji i nie rodzi dla ośrodka pomocy społecznej obowiązku jego przyznania, gdyż celem pomocy społecznej nie jest zapewnianie świadczeniobiorcy pomocy w wysokości przez niego oczekiwanej. Również sama wysokość zasiłku pozostawiona jest uznaniu organu. Nie ma bowiem żadnego przepisu prawa, który podawałby kryteria ustalania jego wysokości.

Zdaniem Kolegium, to organ pomocy społecznej, jako podmiot najlepiej zorientowany w zakresie uzasadnionych potrzeb wnioskodawców oraz w finansowych możliwościach gminy, ma prawo decydować o zasadności przyznania bądź odmowy tej formy świadczenia i ewentualnie ustalać jego wysokość. Powołując się przy tym na stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt: I OSK 1464/06, LEX nr 299415, organ II instancji wskazał, że: "uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finanansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega zatem wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości". Zdaniem organu odwoławczego, organ nie może przyznać świadczenia w rozmiarze przekraczającym wielkość funduszy, jakimi dysponuje na cele pomocy społecznej.

Jednocześnie Kolegium stwierdziło, że w ramach tego uznania organ zobowiązany jest kierować się słusznym interesem strony, interesem społecznym oraz własnymi możliwościami finansowymi. W ocenie organu II instancji należy mieć na uwadze przepisy art. 2, 3 i 4 u.p.s. w całym ich brzmieniu. Z przepisów tych wynika, że celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jednakże potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Biorąc powyższe pod uwagę, organ odwoławczy wskazał, że podstawę materialnoprawną odmowy udzielenia J. P. zasiłku celowego stanowił art. 12 u.p.s., w myśl którego w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia.

Organ II instancji dodał również, że z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że organ ten przyjął, że w sprawie wystąpiła sytuacja określona w dyspozycji normy art. 12 u.p.s. Zdaniem organu pomocowego wnioskodawca oprócz zasiłku stałego posiada inne źródła dochodu, których nie ujawnia. Wskazują na to jego częste podróże zarówno w kraju, jak i za granicą (na Ukrainę przynajmniej raz w miesiącu), co potwierdza on informacjami zamieszczanymi m.in. na portalu społecznościowym Facebook. Ponadto, jak dalej wywodził organ, zasiłek celowy ma służyć zaspokojeniu niezbędnych, a nie wszystkich, potrzeb życiowych wnioskodawcy, a wskazane przez niego potrzeby nie są, w ocenie organu, potrzebami, które wymagają zaspokojenia w pierwszej kolejności. Stanowisko to organ odwoławczy w pełni podzielił.

Ponadto organ II instancji stwierdził, że sytuacja J. P. jest znana zarówno Ośrodkowi, jak i Kolegium, bowiem od lat skarżący korzysta z pomocy MOPS w S. W ostatnim okresie, jak wynika z zaświadczenia z dnia 10 maja 2018 r. dołączonego do odwołania od decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] znak: [...], Nr [...], w okresie od stycznia 2017 r. do kwietnia 2018 r. uzyskał on pomoc w formie: zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej w wysokości 9.664,00 zł; opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne dla osoby pobierającej zasiłek stały w wysokości 869,76 zł; świadczenia w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (posiłek) na kwotę 587,10 zł; zasiłku celowego w wysokości 185,00 zł, z tego na pokrycie opłat 50,00 zł (grudzień 2017 rok), na zaspokojenie innych potrzeb 100,00 zł i 35,00 zł (odpowiednio: sierpień 2017 rok i styczeń 2018 rok). Łącznie w powyższym okresie J. P. otrzymał z pomocy społecznej świadczenia w kwocie 11.305,86 zł.

Jednocześnie organ II instancji podkreślił, że skarżący nie zaprzecza, iż ustalenia organu I instancji co do jego częstych podróży krajowych i zagranicznych są prawdziwe. W odwołaniu od decyzji z dnia [...], znak: [...], Nr [...], odmawiającej przyznania mu pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zakup biletu do Piaseczna oraz prowiantu potwierdził, że raz w miesiącu wyjeżdża na Ukrainę, gdyż w każdą pierwszą sobotę miesiąca sądowo ma wyznaczone 2 godziny "wychowywania córki". Wyjeżdża także w "miejsca święte" jako pielgrzym, po to - jak twierdzi - aby "wyprosić u Boga odzyskanie córeczki". Okolicznością zdającą się potwierdzać częste wyjazdy J. P. poza miejsce zamieszkania jest fakt, iż odwołanie od zaskarżonej decyzji zostało wysłane z Warszawy (stempel pocztowy na kopercie).

Zdaniem organu odwoławczego argumentem przemawiającym za zasadnością odmowy przyznania stronie wnioskowanych świadczeń w oparciu o art.12 u.p.s. jest okoliczność, znana Kolegium z urzędu, zakupu we wrześniu 2017 r. samochodu marki Mercedes-Benz A 170 1.7 CDI za kwotę 800 € (3.440 zł). Wynika to z ustaleń organu I instancji do sprawy zakończonej decyzją Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. znak: [...], Nr [...], z dnia [...], odmawiającej przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na żywność. J. P. w odwołaniu od tej decyzji wyjaśnił wprawdzie, że zakupu dokonał za "znalezione" w rzeczach po zmarłej matce 4.000 złotych, lecz w ocenie Kolegium kwota, jaką dysponował skarżący, pozwalała na pokrycie bieżących, niezbędnych potrzeb, w tym czynszowych. Organ II instancji zaznaczył przy tym, że według oświadczenia majątkowego złożonego w dniu 19 marca 2018 r. do sprawy znak: [...], Nr [...], z dnia [...] J. P. jest także współwłaścicielem samochodu marki BMW rocznik 1997, który - jak podaje w odwołaniu od zaskarżonej decyzji - został sprzedany. W ocenie organu II instancji oznacza to, że obecnie dysponuje on kwotą uzyskaną ze sprzedaży samochodu marki BMW.

Organ odwoławczy zauważył przy tym, że w uzasadnieniu odwołania od decyzji z dnia [...] J. P. stwierdził, że otrzymywany zasiłek jest niewystarczający do zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych i dlatego muszą pomagać mu znajomi, gdyż często jest "głodny". Tymczasem - jak organ I instancji wskazał w załączonej do akt sprawy notatce służbowej z dnia 2 lipca 2018 r. - w czerwcu 2018 r. skorzystał on jedynie przez 9 dni z gorących posiłków przyznanych mu decyzją z dnia [...] na okres od dnia 1 czerwca 2018 r. do dnia 31 października 2018 r. w dni wolne od pracy i w dni robocze. Zdaniem organu II instancji należy domniemywać, że J. P. posiada fundusze pozwalające mu na zaspokojenie swoich niezbędnych potrzeb bytowych we własnym zakresie.

Reasumując, organ II instancji stwierdził, że odmowa udzielenia skarżącemu zasiłku celowego na cele wskazane we wniosku z dnia 7 maja 2018 r. nie pozostaje w sprzeczności z prawem, gdyż, jak już wyżej podniesiono, ocena, czy i w jakiej wysokości można przyznać wnioskodawcy świadczenie z pomocy społecznej należy do organu. Mając na uwadze powyższe okoliczności nie można, zdaniem Kolegium stwierdzić, aby decyzja I instancji naruszała prawo, bądź przekraczała granice uznania administracyjnego.

Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył J. P., wnosząc o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu i zwolnienie z kosztów sądowych.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że spełnia kryteria jako osoba bezrobotna i inwalida II-ej grupy, aby przyznać mu obrońcę z urzędu i zwolnić z kosztów sądowych. Ponadto wskazał, że z doświadczenia wie, że jako "strona"- (czytaj: człowiek) nie wygra z urzędową machiną i z ich kruczkami prawnymi, gdyż wielokrotnie odwoływał się i Kolegium zawsze podtrzymywało stronę MOPS-u.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 29 stycznia 2019 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę i wniósł o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu, oświadczając, że koszty pomocy prawnej nie zostały uiszczone w całości ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przy czym zakresem kontroli sądu nie są objęte kwestie związane z pokrzywdzeniem strony decyzją, czy negatywnymi dla niej skutkami i podobnie kwestie naruszeń zasad współżycia społecznego, jedyne bowiem kryterium kontroli, jak wskazano powyżej, stanowi legalność działania organu administracji publicznej.

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych i przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, co uzasadnia oddalenie skargi w całości.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] odmawiającą przyznania skarżącemu pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zakup gazu, doładowania do energii, wypłaty zasiłku celowego za 6 miesięcy oraz uregulowanie należności sądowych za mieszkanie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.), powoływanej w niniejszym uzasadnieniu także jako: "u.p.s.". Stosownie do art. 2 ust. 1 i art. 3 tej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1 powołanej ustawy przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielniania osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Potrzeby zaś osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, o ile odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Wskazać przy tym należy, że w świetle art. 39 ust. 1 i 2 powołanej ustawy pomoc społeczna może mieć formę zasiłku celowego na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania tego świadczenia ma charakter uznaniowy. Kryteria uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zostały ściśle określone w art. 8 powołanej ustawy. Przepis ten ogranicza dostęp do świadczeń społecznych, wprowadzając tzw. kryterium dochodowe, przy jednoczesnym wystąpieniu jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 ustawy, takich jak m.in. bezrobocie, długotrwała choroba, niepełnosprawność.

Jednocześnie w myśl art. 12 u.p.s. w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia. Powołany przepis znajduje zatem zastosowanie w przypadkach, w których łącznie spełnione są dwa warunki:

1/ udokumentowane, niskie dochody osoby korzystającej ze świadczeń pomocy społecznej pozostają w sprzeczności z rzeczywistym stanem majątkowym,

2/ stan majątkowy osoby wskazuje, że wnioskodawca jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości.

Odnosząc się do kwestii posiadania majątku przez osobę ubiegającą się o pomoc społeczną i wpływu tej okoliczności na zasadność odmowy udzielenia pomocy, należy jeszcze raz wskazać na art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.s. W myśl tych przepisów pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa zmierzającą do umożliwienia osobom i rodzinom przezwyciężanie sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 marca 2012 r., I OSK 1920/11, celem pomocy społecznej jest wspieranie, a nie wyręczanie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych oraz umożliwienia im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc państwa ma zatem charakter subsydiarny, tj. dopuszcza się interwencję organów państwa tylko w takich przypadkach, w których osoba lub rodzina rzeczywiście nie ma możliwości samodzielnego przezwyciężania trudności życiowych.

Powołanie się na konieczność zastosowania wskazanego wyżej art. 12 u.p.s. powinno być oceniane w świetle powyższych celów i zadań pomocy społecznej. W sytuacji więc, gdy stan majątkowy osoby wskazuje, że osoba ta jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia.

W niniejszej sprawie organy wychodząc z powyższych przesłanek wyjaśniły wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, związane zarówno z osobą skarżącego, jak i posiadanym przez niego majątkiem. W szczególności ustaliły, że J. P. (lat 59) prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Lokal mieszkalny zajmowany przez niego (po matce) ma nieuregulowany stan prawny i jest zadłużony. Ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności do dnia 31 grudnia 2022 r. (orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. Nr [...] z dnia [...]). Wskazanym przez organ pomocowy źródłem dochodu skarżącego jest 1/12 dochodu własnego w wysokości 333,33 zł oraz zasiłek stały przyznany na okres od dnia 1 grudnia 2017 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. w wysokości 300,67 zł miesięcznie (przy ustawowym kryterium dochodowym 634,00 zł), z czego od maja 2018 r. 300 zł miesięcznie przekazywane jest na konto [...]SM tytułem zadłużenia. Łącznie miesięczny dochód skarżącego wynosi więc 634,00 zł. Jednakże, jak stwierdził organ I instancji, skarżący posiada oprócz zasiłku stałego inne źródła dochodu, których nie ujawnia. Wskazują na to, jak podkreślił organ, jego częste podróże zarówno w kraju, jak i za granicą (na Ukrainę przynajmniej raz w miesiącu), co znajduje potwierdzenie w drodze informacji zamieszczanych m.in. na portalu społecznościowym Facebook.

Jednocześnie w ramach poczynionych ustaleń organ odwoławczy zauważył, że skarżący od lat korzysta z pomocy MOPS w S. W ostatnim okresie, jak wynika z zaświadczenia z dnia 10 maja 2018 r. dołączonego do odwołania od decyzji z dnia [...] znak: [...], w okresie od stycznia 2017 r. do kwietnia 2018 r. uzyskał on pomoc w formie: zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej w wysokości 9.664,00 zł; opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne dla osoby pobierającej zasiłek stały w wysokości 869,76 zł; świadczenia w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (posiłek) na kwotę 587,10 zł; zasiłku celowego w wysokości 185,00 zł, z tego na pokrycie opłat 50,00 zł (grudzień 2017 r.), na zaspokojenie innych potrzeb 100,00 zł i 35,00 zł (odpowiednio: sierpień 2017 r. i styczeń 2018 r.). Łącznie w powyższym okresie J. P. otrzymał z pomocy społecznej świadczenia w kwocie 11.305,86 zł. Ponadto organ odwoławczy przyjął, że argumentem przemawiającym za zasadnością odmowy przyznania stronie wnioskowanych świadczeń w oparciu o art. 12 u.p.s. jest znana z urzędu okoliczność zakupu we wrześniu 2017 r. samochodu marki Mercedes-Benz A 170 1.7 CDI za kwotę 800 € (3.440 zł). Wynika to z ustaleń organu I instancji do sprawy zakończonej decyzją Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. znak: [...], Nr [...], z dnia [...], odmawiającej przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na żywność. J. P. w odwołaniu od tej decyzji wyjaśnił wprawdzie, że zakupu dokonał za "znalezione" w rzeczach po zmarłej matce 4.000 zł, aczkolwiek kwota, jaką dysponował skarżący, pozwalała na pokrycie bieżących, niezbędnych potrzeb, w tym czynszowych. W ramach poczynionych ustaleń organ II instancji zaznaczył nadto, że według oświadczenia majątkowego złożonego w dniu 19 marca 2018 r. do sprawy znak: [...], Nr [...], z dnia [...] J. P. jest także współwłaścicielem samochodu marki BMW rocznik 1997, który - jak podał skarżący, został sprzedany. W ocenie organu II instancji oznacza to, że obecnie dysponuje on kwotą uzyskaną ze sprzedaży samochodu marki BMW. Nadto organ odwoławczy zauważył, że w uzasadnieniu odwołania od decyzji z dnia [...] J. P. stwierdził, że otrzymywany zasiłek jest niewystarczający do zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych i dlatego muszą pomagać mu znajomi, gdyż często jest "głodny". Tymczasem w czerwcu 2018 r. skorzystał on jedynie przez 9 dni z gorących posiłków przyznanych mu decyzją z dnia [...] na okres od dnia 1 czerwca 2018 r. do dnia 31 października 2018 r. w dni wolne od pracy i w dni robocze. Pozwoliło, to w ocenie organu, przyjąć, że J. P. posiada fundusze pozwalające mu na zaspokojenie swoich niezbędnych potrzeb bytowych we własnym zakresie.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia organów, zdaniem Sądu organy, formułując ocenę wystąpienia sytuacji, o której mowa w art. 12 u.p.s., stanowiącej negatywną przesłankę przyznania świadczenia, wykazały w wystarczającym stopniu, że strona jest w stanie wykorzystać swoje zasoby. Niewątpliwie bowiem istnieje dysproporcja między wysokością dochodu skarżącego a jego sytuacją majątkową, a co za tym idzie skarżący jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoje potrzeby pomimo spełnienia formalnych wymogów do otrzymania pomocy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że Kolegium, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji zasadnie przyjęło, że w stanie faktycznym i prawnym brak było podstaw do przyznania zasiłku celowego z uwagi na wystąpienie przypadku z art. 12 u.p.s. Podjęte rozstrzygnięcie nie przekracza granic uznania administracyjnego.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 2 w związku z § 21 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1714) – pkt 2 sentencji wyroku.

a.tp.