Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 699/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 13g ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 9, art. 10 par. 1, art. 9, art. 10, , art. 77 par. 4, art. 81
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2015 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego M. S. kwotę 3 005 (trzy tysiące pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 56 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1414), art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, art. 40c, art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 260 ze zm.), art. 61 ust. 1, 2, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) w związku z art. 5 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 222, poz. 1321), § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 951 ze zm.) i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267), nałożył na M. S. (załadowcę) karę pieniężną w wysokości 19.600 zł.

W motywach rozstrzygnięcia organ podał, że wymierzona kara pieniężna jest sumą kar za przekroczenie nacisku na pojedynczej osi napędowej (przekroczenie o 2,4 t) – 3.000 zł (1200+2x900), za przekroczenie nacisku na potrójnej osi (przekroczenie o 5,4 t) – 16.000 zł (9000+7000) i za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej (przekroczenie o 4,9 t) – 600 zł. W dniu [...] października 2011 r. na drodze gminnej w miejscowości [...] (droga o dozwolonym nacisku na pojedynczą oś napędową do 8 t) zatrzymano bowiem do kontroli zespół pojazdów, składający się z ciągnika siodłowego marki [...] o nr rej. [...] oraz naczepy marki [...] o nr rej. [...], którym kierował G. S., wykonujący przewóz buraków cukrowych z miejscowości [...] do [...] w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy K. K. Przebieg kontroli został utrwalony protokołem z dnia [...] października 2011 r. nr [...]. Przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej kontrolowanego pojazdu było przesłanką ustalenia odpowiedzialności załadowcy kontrolowanego pojazdu – M. S.

M. S. powyższą decyzję uczynił przedmiotem odwołania do Głównego Inspektora Transportu Drogowego, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania, ewentualnie – o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania: art. 6, art. 7, art. 10, art. 77 § 1, art. 80, art. 89 § 2, art. 107 § 3 kpa, oraz przepisów prawa materialnego, tj.: art. 13g ust. 1b ww. ustawy o drogach publicznych, art. 2 pkt 54 i 57 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym w związku z § 1 ust. 3 pkt 4 i 5 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia w związku z rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 26, poz. 152). Zainteresowany wskazał również na naruszenie art. 8 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. – Prawo o miarach (t. j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 243, poz. 2441), poprzez zastosowanie wag nieautomatycznych do pomiarów statycznych w sytuacji, kiedy ten typ wag nie może służyć do ustalenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu i nakładania kar z tego tytułu.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, ust. 1a, ust. 1b pkt 2, ust. 2, art. 40c, art. 41 ust. 4, 5 i 6 ww. ustawy o drogach publicznych oraz lp. 6 pkt 6 lit. "d", lp. 6 pkt 7 lit. "d" i "e", lp. 9 pkt 5 lit. "b" załącznika nr 2 do ww. ustawy, art. 64 ust. 1 ww. ustawy – Prawo o mchu drogowym, art. 5 w związku z art. 8 ww. ustawy o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że stosownie do art. 64 ust. 1 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, albo którego wymiary lub masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia. Za przejazd pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu, wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej, którą to karę nakłada się na:

1) podmiot wykonujący przejazd;

2) nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego.

Organ odwoławczy wskazał, że w wyniku ważenia oraz pomiarów pojazdu stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk 10,4 t na pojedynczej osi napędowej – przekroczenie o 2,4 t;

- nacisk 27,2 t na potrójnej osi – przekroczenie o 5,4 t;

- masa zespołu pojazdów 44,9 t – przekroczenie o 4,9 t;

- przewoźnik nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Wysokość kar za przekroczenie dopuszczalnej masy pojazdów oraz dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t, określona jest w załączniku nr 2 do ww. ustawy o drogach publicznych. W niniejszej sprawie kara wyniosła 19.600 zł, co wynikło z sumowania kar:

- za przekroczenie nacisku na pojedynczej osi napędowej: 3.000 zł (1200+2x900);

- za przekroczenie nacisku na potrójnej osi: 16.000 zł (9000+7000);

- za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej: 600 zł.

W ocenie organu odwoławczego, materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że zainteresowany, jako załadowca, miał wpływ oraz godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Załadowca nie wydał kierowcy żadnego dokumentu potwierdzającego fakt zważenia ładunku. Kierowca kontrolowanego pojazdu przesłuchany w charakterze świadka zeznał bowiem, że przewożony w momencie kontroli ładunek został załadowany za pośrednictwem firmy M. S. Kierowca podczas załadunku przebywał w kabinie pojazdu, a o ilości załadunku decydował operator ładowarki. Nie było możliwości dokładnego zważenia pojazdu na miejscu załadunku przed wyjazdem na drogę publiczną.

Organ II instancji podkreślił, że jedyną pewną metodą określania rzeczywistej masy całkowitej pojazdu jest jego zważenie na odpowiednich wagach. Maksymalna, dopuszczalna przez przepisy masa całkowita zespołu pojazdów może wynosić 40 t, natomiast kontrola drogowa wykazała, po odjęciu błędów pomiarów, że masa całkowita pojazdu wynosi 44,9 t. Zdaniem organu, przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu miało bezpośredni wpływ na przekroczenie dopuszczalnych nacisków na osie pojazdu. Załadowca, nie dokonując pomiaru masy pojazdu, miał wpływ i godził się na powstanie naruszenia.

Organ odwoławczy zaznaczył, że miejsce ważenia legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu z dnia [...] października 2011 r., który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów. Pojazd został zważony przy pomocy nieautomatycznych przenośnych wag do pomiarów statycznych typu [...] o nr seryjnych [...] i [...]. Wagi te w chwili kontroli legitymowały się ważnym świadectwem zgodności, wydanym przez Okręgowy Urząd Miar w [...]. Organ wyjaśnił również, że wagi użyte w trakcie kontroli spełniały wymogi określone rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 października 2003 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne (Dz. U. Nr 183, poz. 1791). Ponadto, Inspekcja Transportu Drogowego, w celu zapewnienia maksymalnej dokładności wyników, korzysta wyłącznie z miejsc wypoziomowanych, odpowiednio zbadanych i zatwierdzonych przez odpowiednie instytucje.

Organ II instancji, powołując się na instrukcję ważenia użytych wag, wskazał, że wagi te mogą pracować samodzielnie lub w parach i grupach od 4 do 6 wag w celu pomiaru nacisku koła, nacisku na oś, na grupę osi lub pomiaru ciężaru samochodów ciężarowych oraz zestawów pojazdów. Proces ważenia może być przeprowadzony na co najmniej dwa sposoby:

1) jednoczesne ważenie wszystkich osi pojazdu, pod warunkiem, że wagi znajdują się jednocześnie pod wszystkimi kołami (i pod wszystkimi osiami),

2) ważenie etapami, w zależności od liczby osi pojazdu (oś w znaczeniu faktycznym, tj. bez względu na odległość między osiami składowymi, w rozumieniu § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia).

W takim przypadku każda oś jest ważona osobno. Dwie wagi umieszczone są pod kołami aktualnie ważonej osi. Następnie zsumowanie nacisków tych osi daje nacisk na osie wielokrotne oraz rzeczywistą masę pojazdu. W czasie ważenia pod wszystkimi kołami pojazdu lub zespołu pojazdów powinny być podłożone wagi lub wagi i podkładki wyrównawcze. Zastosowany w sprawie sposób ważenia pozwala zatem uznać jego prawidłowość, jak i uzyskane wyniki ważenia, które wobec braku wymaganego zezwolenia stanowią podstawę do zastosowania kary pieniężnej jako sankcji administracyjnej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego M. S. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a to: art. 10 § 1 w związku z art. 78 § 1 i art. 77 § 1-4 kpa, poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka M. D. w celu ustalenia organizacji pracy u załadowcy, niedołączenie do akt sprawy instrukcji wag użytych w czasie kontroli, niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu; art. 6 w związku z art. 77 § 1, art. 67 § 1 i 2 kpa, poprzez sporządzenie protokołu z kontroli w sposób, który nie oddaje rzeczywistego przebiegu czynności oraz kwestionowanie wniosków dowodowych zgłaszanych przez stronę, a także dokonanie ustaleń będących podstawą rozstrzygnięcia na podstawie pomiarów urządzeniem do tego nieprzystosowanym; art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy; art. 107 § 3 kpa, poprzez niewłaściwe wskazanie podstawy prawnej nałożonej kary i oparcie uzasadnienia prawnego rozstrzygnięcia na podstawie przytoczonych orzeczeń sądowych, które zostały wydane w innym stanie faktycznym. Skarżący podniósł także zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym: art.13g ust. 1b ww. ustawy o drogach publicznych, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że za naruszenie obowiązków i warunków przewozu odpowiada załadowca i odpowiedzialność ta powstaje niezależnie od innych okoliczności z momentem załadowania towaru ponad normę; art. 2 pkt 54 i 57 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym w związku z § 1 ust. 3 pkt 4 i 5 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, poprzez ustalenie dopuszczalnej masy całkowitej kontrolowanego pojazdu w wyniku zastosowania dwóch przenośnych wag typu [...] w sytuacji, gdy ze świadectwa homologacji wynika, że nie mogą one służyć do ustalania dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów; art. 8 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 8 ust. 2 ww. ustawy – Prawo o miarach, poprzez zastosowanie przyrządów pomiarowych – wag nieautomatycznych do pomiarów statycznych, które nie mogą służyć do ustalania dopuszczalnej masy całkowitej i obciążeń poszczególnych osi, co w konsekwencji doprowadziło do nieuprawnionego nałożenia na stronę kary administracyjnej.

Formułując przedstawione zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z obowiązującym w dniu kontroli art. 13g ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.: Dz. U z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.), za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę, o której mowa w ust. 1, ustala się za przekroczenie dopuszczalnej wielkości parametru pojazdu. W przypadku przekroczenia dopuszczalnej wielkości więcej niż jednego parametru karę ustala się jako sumę wysokości kar z tytułu każdego przekroczenia. Jeżeli przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi występują na kilku osiach pojedynczych lub osiach wielokrotnych pojazdu, karę ustala się jako sumę wysokości kar z tytułu każdego przekroczenia (ust. 1a). Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na: 1) podmiot wykonujący przejazd; 2) nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego (ust. 1b powołanego artykułu).

Z treści powyższego przepisu w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że kara za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia lub z naruszeniem jego warunków jest zawsze nakładana na podmiot wykonujący przejazd, a w ściśle określonych sytuacjach może być także nałożona na nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku. W rozpoznawanej sprawie organ nałożył na M. S., będącego załadowcą kontrolowanego pojazdu, karę pieniężną w wysokości 19.600 zł za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach oraz za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej. Wysokość nałożonej kary jest ściśle uzależniona od uzyskanych wyników ważenia. Do nałożenia kary w określonej ustawą wysokości upoważnia jednak uzyskanie rzeczywistych wyników ważenia pojazdu, uzyskanych za pomocą odpowiednich i przystosowanych do tego urządzeń pomiarowych. Wszelkie ustalenia faktyczne w zakresie wyników ważenia nie mogą bowiem budzić żadnych wątpliwości.

W niniejszej sprawie skarżący kwestionuje prawidłowość przeprowadzonego w trakcie kontroli ważenia i zarzuca, że odbyło się ono niezgodnie z obowiązującymi przepisami. Rodziło to w konsekwencji po stronie organu obowiązek pełnego wyjaśnienia zagadnienia prawidłowości dokonania procedury pomiaru pojazdu. W kontekście powyższego zarzutu, organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji na poparcie tezy, że procedura ważenia przebiegała prawidłowo przywołał kolejne postanowienia instrukcji producenta użytych w trakcie kontroli wag, dotyczące sposobów dokonywania ważenia pojazdów. W aktach administracyjnych sprawy brak jest jednak instrukcji obsługi przedmiotowych wag, natomiast ze znajdującego się w aktach sprawy świadectwa zgodności nie wynika, czy powyższe wagi mogą być wykorzystywane do ważenia masy całkowitej i nacisku osi kontrolowanego pojazdu. Ponieważ instrukcja ta nie została włączona przez organy do akt sprawy, skarżący pozbawiony został możliwości ustosunkowania się do stanowiska zajętego przez organ II instancji odnośnie interpretacji jej zapisów. Również Sąd nie może dokonać oceny prawidłowości stanowiska organu w tym względzie, a w konsekwencji nie może ocenić prawidłowości ustaleń organów w niniejszej sprawie. Tymczasem, jeżeli ważenia dokonano za pomocą urządzeń do tego nieprzeznaczonych, jakiekolwiek parametry uzyskane w ten sposób nie mogą stanowić podstawy do nakładania sankcji administracyjnej. W celu wyjaśnienia tej okoliczności niezbędne jest prawidłowe, zgodne z rygorami procedury administracyjnej, przeprowadzenie postępowania przez organy obu instancji.

W myśl art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Przepis art. 10 § 1 kpa nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienia im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z tak sformułowanej zasady dla organu administracji publicznej wynikają dwojakiego rodzaju obowiązki: po pierwsze – obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania; po drugie – obowiązek umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Korelatem wskazanych obowiązków organu będą uprawnienia strony postępowania, polegające na prawie do czynnego udziału oraz prawie do wypowiedzenia się co do materiału dowodowego. Obowiązki organu oraz odpowiadające im uprawnienia procesowe strony, wynikające z art. 10 § 1 kpa, należy wiązać ściśle z regulacją zawartą w art. 81 kpa, zgodnie z którą okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 kpa. Warunkiem wypełnienia dyspozycji cyt. przepisu jest stworzenie przez organ administracji publicznej przesłanek realizacji przez stronę prawa do wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Obowiązek ten odnosi się także do faktów znanych organowi z urzędu, które zgodnie z art. 77 § 4 kpa, należy zakomunikować stronie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 1993 r. o sygn. akt V SA 2360/92, publ. ONSA 1994, nr 2, poz. 82).

W wyroku z dnia 13 października 2010 r. o sygn. akt I OSK 771/10 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że fakty znane organowi z urzędu muszą być podane do wiadomości strony, bo mogą być jej nieznane. Wykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 77 § 4 kpa, powinno nastąpić w takim terminie, aby strona przed wydaniem decyzji w ramach przysługującego jej uprawnienia do wypowiedzenia się o zebranych dowodach i materiałach oraz zgłoszonych żądaniach mogła także ustosunkować się do faktów znanych organowi z urzędu.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, w ocenie Sądu, powołanie się przez organ na znane mu z urzędu zapisy instrukcji producenta wag, mające przy tym kluczowe znaczenie dla uznania przez organ prawidłowości dokonanego ważenia pojazdu, bez zawiadomienia o tym strony i bez umożliwienia jej wypowiedzenia się w tym zakresie, stanowi oczywiste naruszenie art. 9, art. 10, art. 77 § 4 i art. 81 kpa. Zachowanie wymagań określonych w powyższych przepisach jest bezwzględnym obowiązkiem organów administracji publicznej. Uchybienie tym przepisom, zwłaszcza jeżeli kwestionowane przez skarżącego okoliczności oparte były na dowodach, które nie zostały mu zakomunikowane, uznać należy za naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie tej sprawy. Zgromadzony bowiem w aktach administracyjnych materiał dowodowy, jak i wyjaśnienia organu zawarte w zaskarżonej decyzji, nie pozwalają na ustalenie kluczowej w sprawie kwestii, dla możliwości nałożenia na skarżącego kary pieniężnej, a mianowicie, czy stwierdzone przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu i dopuszczalnych norm nacisku na osie, zostało ustalone przy użyciu prawidłowych urządzeń.

Podniesione przez Sąd wątpliwości mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego też organ, rozpoznając ponownie sprawę, uzupełni materiał dowodowy o stosowne dokumenty, w szczególności o instrukcję obsługi producenta użytych w niniejszej sprawie wag oraz wyjaśni kwestię zgodności z przepisami ustalenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu przy użyciu jednej pary wag typu [...].

Jest to kwestia szczególnie istotna w świetle stanowiska zajętego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt II GSK 1315/13 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawie podlegającej rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny organy Inspekcji Transportu Drogowego dokonały bowiem pomiaru masy pojazdu pięcioosiowego za pomocą dwóch wag [...]. NSA w ww. orzeczeniu zauważył, że ze znajdującej się w aktach sprawy Instrukcji obsługi wag wynika, że wagi te służą do pomiaru obciążenia kół, a po połączeniu dwóch wag, do pomiaru obciążenia osi. Producent przewiduje ważenie pojazdów dwu lub trzyosiowych przy pomocy 4 lub 6 wag w jednej procedurze ważenia. Dalej NSA wskazał, że na str. 7 Instrukcji, zawierającej rysunki wyjaśniające sposób ustawienia wag, producent przewiduje ważenie pojazdów dwuosiowych oraz trzyosiowych przy pomocy dwóch wag, przy ważeniu odpowiednio dwukrotnym lub trzykrotnym. Jak wskazał NSA, producent przewiduje ważenie pojazdów o większej ilości osi przy użyciu zespołów trzech lub czterech par wag. W konkluzji NSA stwierdził, że ani świadectwo homologacji, ani Instrukcja obsługi wag nie określają w sposób jednoznaczny, że przy pomocy stanowiska z jedną parą wag można ważyć pojazdy o liczbie osi większej niż trzy, ani też, że przy użyciu wskazanych wag można ustalać masę całkowitą ważonego pojazdu. Naczelny Sąd Administracyjny w powyższym wyroku skonstatował, że kiedy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego istnieje wątpliwość podnoszona przez stronę, zasadne było poszerzenie tego materiału poprzez uzyskanie jednoznacznej opinii Głównego Urzędu Miar w przedmiocie możliwości zastosowania jednej pary wag do wyżej wskazanych celów, ewentualnie także opinii biegłego dla ustalenia, czy uzyskane w czasie kontroli pomiary, nawet jeżeli są nieprecyzyjne, pozwalają obliczyć w sposób obiektywny i precyzyjny rzeczywiste naciski na osie w kontrolowanym pojeździe oraz jego masę. Zarazem Naczelny Sąd Administracyjny zobligował organ do zrealizowania powyższych wytycznych w toku ponownego postępowania dowodowego.

Tym samym również w niniejszej sprawie organ, w przypadku analogicznych zapisów instrukcji obsługi wag użytych w toku kontroli pojazdu, zobowiązany będzie do uzupełnienia materiału dowodowego we wskazanym powyżej zakresie. Z tego względu Sąd zdecydował o wyeliminowaniu z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, uchylając ją.

Uznając zatem skargę za uzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy, Sąd wstrzymał wykonanie uchylonej decyzji.

Obowiązkiem organu ponownie rozpoznającego sprawę będzie zastosowanie się do stanowiska wyrażonego w niniejszym wyroku.

W oparciu o art. 200, art. 205 § 1 i 2 oraz art. 209 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz M. S. kwotę 3.005 zł, w tym kwotę 588 zł, stanowiącą wartość uiszczonego wpisu od skargi, kwotę 2.400 zł, tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, zgodnie z § 2 ust. 2 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "a" w związku z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.) oraz kwotę 17 zł, poniesioną tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.