Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 814/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 71 a § 1, art. 17 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Irena Wesołowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2018 r. sprawy ze skargi ,,A" z siedzibą w O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 22 czerwca 2018 r. nr [....] w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z 10 kwietnia 2018 r. nr [....]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 597 ( pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej Dyrektor Izby) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 10 kwietnia 2018 r., którym organ określił wysokość kwoty nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności, tj. A Sp. z o.o..

W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby wskazał, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku P.P.H.U. "B" Spółka Jawna - na podstawie art. 89 § 1 u.p.e.a. - organ egzekucyjny sporządził zawiadomienie z dnia 30 października 2017 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej u dłużnika zajętej wierzytelności - Spółce z o.o. A z siedzibą w O., z tytułu obecnych i przyszłych rozliczeń. W zawiadomieniu o zajęciu wskazano tytuły wykonawcze, w oparciu o które dochodzono wskazanej kwoty.

Jednocześnie organ egzekucyjny wezwał dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył organowi egzekucyjnemu oświadczenie czy uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego i czy przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętych wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania oraz w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się lub toczyła sprawa o zajęte wierzytelności. W treści zawiadomienia zawarto pouczenie dla dłużnika zajętej wierzytelności w kwestii obowiązku naliczania dalszych odsetek za zwłokę, a także do zobowiązanego w kwestii braku możliwości dysponowania zajętą kwotą. Zawiadomienie doręczono A Sp. z o.o. w dniu 6 listopada 2017 r..

Pismem z dnia 10 listopada 2017 r. dłużnik zajętej wierzytelności oświadczył, że nie uznaje zajęcia wierzytelności zobowiązanego powstałych do dnia 6 listopada 2017 r., uznaje natomiast zajęcie wierzytelności powstałe po tym dniu. Spółka A wskazała, że w dniu 2 stycznia 2017 r. zawarła z P.P.H.U. "B" Spółką Jawną ramową umowę na dostawy towarów, natomiast wcześniej umowy dostaw były zawierane ustnie. Ponadto od kwietnia 2016 r. Spółka A przekazuje wszystkie wierzytelności z tytułu realizacji dostaw przez P.P.H.U. "B" na rachunek Spółki Faktoringowej zgodnie z adnotacją dokonywaną na wystawianych fakturach oraz zawiadomieniem z dnia 31 marca 2016 r. o zawarciu przez Spółkę A umowy faktoringowej z C Sp. z o.o.. Ponadto, dłużnik zajętej wierzytelności wskazał, że na dzień zajęcia, tj. 6 listopada 2017 r. nie posiada żadnych wierzytelności względem P.P.H.U. "B".

Pismem z dnia 26 stycznia 2018 r. pełnomocnik Spółki A wniósł o uchylenie zajęcia wierzytelności pieniężnej dokonanej zawiadomieniem z dnia 30 października 2017 r., z uwagi na jego nieskuteczność, będącą wynikiem dokonanej przed w/w zajęciem przez zobowiązaną cesji wierzytelności na podmiot trzeci (C Sp. z o.o.). W przypadku odmowy uchylenia zajęcia, strona wniosła o wydanie postanowienia w oparciu o art. 71a § 9 u.p.e.a., celem umożliwienia instancyjnej i sądowej kontroli prawidłowości dokonanych czynności.

W dniu 9 lutego 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] z prośbą o przeprowadzenie kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego dokonanego zawiadomieniem z dnia 30 października 2017 r. u dłużnika zajętej wierzytelności - A Sp. z o.o..

Pismem z dnia 29 stycznia 2018 r. C Sp. z o.o. wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego o wyłączenie spod egzekucji wierzytelności zajętej w ramach postępowania egzekucyjnego powadzonego wobec P.P.H.U. "B" do kwoty 338.483 69 zł wynikającej z faktur VAT: nr [...] z dnia 6 października 2017 r., nr [...] z dnia 13 października 2017 r., nr [...] z dnia 27 października 2017 r. oraz nr [...] z dnia 3 listopada 2017 r., która została przez Spółkę A przelana na konto bankowe C Sp. z o.o.. Wnioskodawca wskazał w złożonym piśmie, że w okresie od 6 października 2017 r. do 20 listopada 2017 r. P.P.H.U. "B" przedstawiło do wykupu wierzytelności przysługujące mu od Spółki A, a wynikające z faktur nr [...]. Wierzytelności te zostały wykupione przez Faktora zgodnie z obowiązującą między nim a P P.H.U. "B" umową faktoringową. W ocenie C Sp. z o.o. z uwagi na zawartą umowę i dokonaną jej mocą cesję wszystkich wierzytelności, także przyszłych przysługujących P.P.H.U. "B" od Spółki A, na rzecz Faktora, wierzycielem Spółki A od momentu powstania wierzytelności, których dotyczą w/w faktury VAT była C Sp. z o.o., a nie P.P.H.U. "B". Wierzytelność, tj. roszczenie o zapłatę od chwili wystawienia faktur VAT, przysługiwało Faktorowi, a nie P.P.H.U. "B". Tym samym, w ocenie wnioskodawcy brak było podstaw do zajęcia w/w wierzytelności w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku P.P.H.U. "B".

W dniu 14 lutego 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie nr [...], którym odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie rozpatrzenia wniosku dłużnika zajętej wierzytelności - A Sp. z o.o. w sprawie uchylenia zajęcia z dnia 30 października 2017 r..

Natomiast postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2018 r. nr [...] organ egzekucyjny odmówił wyłączenia spod egzekucji wierzytelności pieniężnych przysługujących PPHU "B" względem A Sp. z o.o., zajętych zawiadomieniem z dnia 30 października 2017 r..

W dniu 10 kwietnia 2018 r., działając w oparciu o art. 71a § 9 u.p.e.a., Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie, którym określił dłużnikowi zajętej wierzytelności - A Sp. z o.o. wysokość nieprzekazanej kwoty z tytułu dokonanego zawiadomieniem z dnia 30 października 2017 r. zajęcia wierzytelności, na dzień wydania postanowienia w łącznej wysokości 293.483.69 zł. Organ wydając przedmiotowe postanowienie oparł się na protokole kontroli przeprowadzonej u strony przez pracowników [...] Urzędu Skarbowego [...]. W wyniku przeprowadzonej w obecności Prezesa Zarządu Spółki A – K.F. - kontroli, ustalono, że faktury VAT o numerach: [...] zostały wystawione na rzecz Spółki A przez P.P.H.U. "B" i posiadały następujące terminy płatności:

- 05.11.2017 r. (faktura nr [...] z dnia 6 października 2017 r.),

- 12.11.2017 r. (faktura nr [...] z dnia 13 października 2017 r.),

- 26.11.2017 r. (faktura nr [...] z dnia 27 października 2017 r.),

- 03.12.2017 r. (faktura nr [...] z dnia 3 listopada 2017 r.).

Ustalono ponadto, że w dniu dokonania zajęcia, tj. 6 listopada 2018 r. nastąpiła częściowa zapłata należności wynikającej z faktury nr [...] w kwocie 45.000,00 zł (przelew na rachunek bankowy wskazany w umowie cesji wierzytelności pomiędzy P.P.H.U. "B" a C Sp. z o.o.). Pozostałe należności wynikające z w/w faktur na dzień przeprowadzenia kontroli, tj. 19 lutego 2018 r. nie zostały zapłacone i pozostają w depozycie Spółki A (kwota 293.483,69 zł), z uwagi na otrzymane zawiadomienie o zajęciu wierzytelności nr [...] z dnia 30 października 2017 r.. Do protokołu kontroli nie zostały wniesione zastrzeżenia.

A Sp. z o.o. reprezentowana przez radcę prawnego wniosła zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 10 kwietnia 2018 r., żądając jego uchylenia oraz umorzenia postępowania. W uzasadnieniu pełnomocnik strony zarzucił naruszenie przepisów:

1) art. 89 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieprawidłowe przyjęcie, że dokonane przez organ zajęcie wierzytelności pieniężnej u A było skuteczne, gdyż:

a) cesja wierzytelności na osobę trzecią była dokonana przez Spółę "B" jako zobowiązaną do zapłaty podatku, po jej zajęciu,

b) cesja wierzytelności na osobę trzecią dokonana przez "B" jako zobowiązaną do zapłaty podatku, dokonana przed jej zajęciem dotyczyła wierzytelności, których termin wymagalności następował po zajęciu, podczas gdy:

- prawidłowe zastosowanie art. 89 u.p.e.a. uniemożliwia skuteczne dokonanie zajęcia wierzytelności pieniężnej, gdy przed jej zajęciem dłużnik dokonał przelewu wierzytelności na osobę trzecią i nie był już wierzycielem w chwili dokonania zajęcia,

- treść art. 89 u.p.e.a. nie pozwala na skuteczne zajęcie przelanej wierzytelności, lecz niewymagalnej w dniu zawiadomienia o zajęciu wierzytelności;

2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 71 a § 9 w zw. z art. 89 u.p.e.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że Spółka A jako dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu i w rezultacie nieprawidłowe określenie wysokości nieprzekazanej kwoty z tytułu dokonanego zajęcia wierzytelności w wysokości 293.483,69 zł, podczas gdy Spółka A nie uchyla się bezpodstawnie od przekazania zajętej wierzytelności, gdyż nie miała obowiązku przekazania jej organowi egzekucyjnemu, ponieważ w chwili dokonania zajęcia nie istniała żadna wierzytelność dłużnika "B", wobec uczestnika A, którą ten mógłby przekazać organowi egzekucyjnemu z tego powodu, że "B" przed dokonaniem zajęcia dokonał skutecznego przelewu wierzytelności na osobę trzecią.

Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie Dyrektor Izby podniósł m.in., że stosownie do treści przepisu art. 71b u.p.e.a. w przypadku, gdy dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w drodze egzekucji administracyjnej. Podstawą do wystawienia tytułu wykonawczego jest wówczas postanowienie określające wysokość nieprzekazanej kwoty.

Wskazane postanowienie wydaje się w oparciu o treść art. 71a § 9 powołanej ustawy po wcześniejszym przeprowadzeniu kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności stwierdzającej bezpodstawne uchylanie się od przekazania zajętej wierzytelności. W przypadku stwierdzenia zaistnienia tych okoliczności, poprzez wydanie postanowienia w oparciu o art. 71 a § 9 u.p.e.a. następuje konkretyzacja obowiązku dłużnika zajętej wierzytelności, określenie jego charakteru i zakresu.

W niniejszej sprawie bezspornym jest fakt przeprowadzenia kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności. W dniu 19 lutego 2018 r. został spisany protokół z czynności kontrolnych, w którym wskazano nieuregulowaną kwotę 293.483,69 zł wymagalnych zobowiązań Spółki A względem Spółki "B". Pod protokołem, oprócz podpisu przeprowadzającego kontrolę pracownika organu egzekucyjnego, widnieje również podpis Prezesa Zarządu strony oraz pieczęć firmy.

Jednocześnie dłużnik zajętej wierzytelności nie skorzystał z przysługującego mu prawa do złożenia wyjaśnień lub zastrzeżeń do protokołu z kontroli, do czego - w przypadku kwestionowania ustaleń kontroli - był uprawniony na podstawie art. 71 a § 7 u.p.e.a..

Tym samym uznać należy, że wymóg kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności został spełniony, a ustalenia co do wysokości kwoty nieprzekazanej wierzytelności nie budzą wątpliwości chociażby z tego względu, że wsparte są dokumentacją księgową przedstawioną w toku w/w kontroli.

Z tego względu zarzut naruszenia zaskarżonym postanowieniem art. 71 a § 9 u.p.e.a. uznać należy za niezasadny.

Sporną natomiast pozostaje kwestia, czy doszło do bezpodstawnego uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu w całości bądź w części.

Mając na względzie art. 71a § 9 u.p.e.a., w którym mowa jest o bezpodstawnym uchylaniu się dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania wierzytelności organowi egzekucyjnemu stwierdzić należy, że zwrot "bezpodstawnie uchyla się" odnosi się wyłącznie do okoliczności prawnych, przesłanki tej nie można natomiast odnosić do okoliczności faktycznych, np. związanych ze złą kondycją finansową dłużnika zajętej wierzytelności (wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2017 r. sygn. akt II FSK 1255/15; wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt II FSK 3576/16). Dodatkowo, podstawą do uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. zarzut przedawnienia, potrącenia itp.). Użyte w w/w przepisie określenie "bezpodstawnie uchyla się" oznacza zatem tyle, co "bez podstawy prawnej" (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2007 r., sygn. akt I FSK 984/06, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt I SA/G1 150/11). W niniejszej sprawie nie zaszły jednak żadne okoliczności, które stanowiłyby tak rozumianą podstawę prawną do nieprzekazywania organowi egzekucyjnemu kwoty zajętej wierzytelności.

Nie stanowi, w ocenie Dyrektora Izby, wspomnianej podstawy prawnej fakt zawarcia umowy faktoringowej zobowiązanego przed dokonaniem zajęcia u Spółki A. Zajęte bowiem zawiadomieniem z dnia 30 października 2017 r. wierzytelności wynikały z faktur wystawionych przez Spółkę "B" na rzecz Spółki A, a w momencie dokonania zajęcia - należności wynikające z faktur o numerach [...] nie były przez stronę uregulowane, nie stanowiły więc wierzytelności spornych i były wymagalne. Ponadto, w ocenie organu - w niniejszej sprawie nie doszło do zbycia przez zobowiązanego wierzytelności w sposób uniemożliwiający skuteczne zajęcie egzekucyjne. Zawarta przez Spółkę "B" umowa faktoringowa z C Sp. z o.o. ma charakter faktoringu niepełnego z regresem, co wynika z "Regulaminu świadczenia usług faktoringowych bez przejęcia ryzyka przez C Sp. z o.o.", stanowiącego załącznik do umowy nr [...]zawartej przez zobowiązanego z w/w podmiotem świadczącym usługi faktoringowe. W umowie faktoringu tego typu ryzyko wypłacalności dłużnika nie przechodzi na faktora. W konsekwencji, będący przedmiotem faktoringu niewłaściwego przelew wierzytelności sprzedawcy nie ma charakteru definitywnego w przypadku niewypłacalności dłużnika. Nie można w tym przypadku mówić o bezwarunkowej sprzedaży wierzytelności. Przeciwnie, w razie stwierdzenia niewypłacalności dłużnika, wierzytelność będąca przedmiotem umowy "wraca" do faktoranta, który dodatkowo będzie zmuszony zwrócić uzyskane "zaliczkowo" środki.

Tym samym, w ocenie Dyrektora Izby - w dniu zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną Spółki "B", dokonanego zawiadomieniem z dnia 30 października 2017 r., organ egzekucyjny wstąpił w prawa i obowiązki zobowiązanego, a dłużnik zobowiązany był przekazać organowi egzekucyjnemu kwoty wynikające z zajętej wierzytelności. Zasadnie zatem organ egzekucyjny przyjął, że uchylanie się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania kwoty zajętej wierzytelności miało w niniejszej sprawie charakter bezpodstawny. W myśl art. 67a § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny może bowiem z mocy samego zajęcia wierzytelności lub innego prawa majątkowego albo ruchomości wykonywać wszelkie prawa zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji.

Podsumowując, Dyrektor Izby stwierdził, że zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 10 kwietnia 2018 r. zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a wysokość nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty 293.483,69 zł została określona prawidłowo.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, na w/w postanowienie Dyrektora Izby, wniosła A Sp. z o.o. (dalej Spółka, skarżąca).

Zaskarżonemu postanowieniu Spółka zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj. art. 89 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201, dalej jako "u.p.e.a.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że dokonane przez organ pierwszej instancji zajęcie wierzytelności pieniężnej u skarżącego było skuteczne i spowodowało wstąpienie organu egzekucyjnego w miejsce wierzyciela z tego powodu, że:

a) zajęta wierzytelność PPHU B Spółka jawna wobec A Sp. z o.o. nie została skutecznie przeniesiona na rzecz C Sp. o.o. z powodu niewypłacalności dłużnika zajętej wierzytelności,

b) zbycie wierzytelności PPHU B Spółka jawna wobec A Sp. z o.o. na rzecz C Sp. z o.o. było nieważne, gdyż nastąpiło po jej zajęciu,

c) termin wymagalności wierzytelności PPHU B Spółka jawna wobec A Sp. z o.o. na rzecz C Sp. z o.o., a zbytej przed jej zajęciem, następował po dacie zajęcia;

podczas, gdy w rzeczywistości prawidłowe zastosowanie art. 89 u.p.e.a uniemożliwia skuteczne dokonanie zajęcia wierzytelności pieniężnej i wstąpienie organu egzekucyjnego w miejsce wierzyciela,

2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj. art. 71 a § 9 u.p.e.a. w zw. z art. 89 u.p.e.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący A Sp. z o.o. , jako dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu i w rezultacie nieprawidłowe określenie wysokości nieprzekazanej kwoty z tytułu dokonanego zajęcia wierzytelności w wysokości 293.483,69 zł, podczas gdy skarżący nie uchylał się bezpodstawnie od przekazania zajętej wierzytelności, gdyż nie miał obowiązku przekazania organowi egzekucyjnemu zajętej wierzytelności, albowiem w chwili dokonania zajęcia nie istniała żadna wierzytelność PPHU B spółka jawna wobec skarżącego, którą ten mógłby przekazać organowi egzekucyjnemu z tego powodu że, przed dokonaniem zajęcia egzekwowany dłużnik skutecznie zbył (przelał) wierzytelność na osobę trzecią;

3) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 i 77 § 1 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez błędne przyjęcie, że w protokole kontroli z dnia 19 lutego 2018 r. ustalono, że istniały wymagalne wierzytelności PPHU B spółka jawna wobec A Sp. z o.o. podczas, gdy w protokole stwierdzono, że egzekwowany dłużnik dokonał przelewu wierzytelności na osobę trzecią;

4) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj. art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu pierwszej instancji, zamiast jego uchylenia i umorzenia postępowania.

Wobec powyższego, Spółka wniosła o:

- uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, oraz na podstawie art. 135 ppsa uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji,

- umorzenie postępowania,

- zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła m.in., że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby nie odniósł się do twierdzeń zawartych w uzasadnieniu Postanowienia organu pierwszej instancji. Nie podał czy je akceptuje i przyjmuje je za swoje ani nie stwierdził, że przyjęte podstawy rozstrzygnięcia są nieprawidłowe. Nie odniósł się także do zarzutów wskazanych w zażaleniu. Ograniczył się tylko do ich zacytowania.

Wskazała również skarżąca, że w uzasadnieniu zaskarżonego Postanowienia organ drugiej instancji, jako powód utrzymania w mocy Postanowienia organu pierwszej instancji podał, że nie doszło do skutecznego przelewu wierzytelności, gdyż zawarta umowa faktoringu miała charakter tzw. faktoringu niewłaściwego, co oznacza, że (...) przelew wierzytelności sprzedawcy nie ma charakteru definitywnego w przypadku niewypłacalności dłużnika. Nie można w tym przypadku mówić o bezwarunkowej sprzedaży wierzytelności". Dalej organ stwierdza, że w związku z tym, że dłużnik okazał się niewypłacalny wierzytelność powróciła do B, "(...) który dodatkowo będzie zmuszony zwrócić uzyskane zaliczkowo środki (...)"a powyższe ma oznaczać, że B może żądać jej zapłaty od A, a zatem zajęcie stanie się skuteczne.

W tej karkołomnej konstrukcji organ nie wyjaśnił, kto wg niego jest "dłużnikiem", kto stał się niewypłacalny i kto ten stan stwierdził i w jaki sposób. Kiedy "wróciła" wierzytelność do B i w którym momencie zajęcie wierzytelności stało się skuteczne czy od chwili stwierdzenia niewypłacalności "dłużnika" czy też było skuteczne od początku.

Argumentacja organu drugiej instancji jest błędna.

Regulamin świadczenia usług faktoringowych, na który powołuje się organ drugiej instancji (zresztą nieznany skarżącemu) jest realizacją postanowień art. 516 zd. 2 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym "Za wypłacalność dłużnika w chwili przelewu wierzytelności ponosi odpowiedzialność (Zbywca wierzytelności) tylko o tyle, o ile tę odpowiedzialność na siebie przyjął".

Powyższe oznacza, że zbywca wierzytelności (tu: B) przyjął na siebie odpowiedzialność za wypłacalność dłużnika przelanej wierzytelności (tu: A) w ten sposób, że w przypadku, gdy ten nie zapłaci nabywcy wierzytelności (tu: C) należności z przelanej wierzytelności, to zbywca (B) będzie musiał zwrócić do C uzyskane środki wynikające z wykonania umowy faktoringowej (nazwane przez organ "zaliczką"), a wówczas zbyta wierzytelność "wróci" do B. Skutkiem czego to B ponownie będzie uprawniony do żądania zapłaty od dłużnika (A) zapłaty za dostarczony towar.

Jeżeli "niewypłacalnym dłużnikiem" organ nazywa Spółkę B tylko z tego powodu, że posiada zaległości podatkowe, to powyższa konstrukcja prawna nie ma w tym wypadku zastosowania, gdyż dotyczy ona wyłącznie niewypłacalności dłużnika przelanej wierzytelności (tzn. A) wobec nabywcy wierzytelności a nie zbywcy wierzytelności wobec osób trzecich. Niewypłacalność zbywcy wierzytelności nie powoduje bezskuteczności jej zbycia.

Jeżeli "niewypłacalnym dłużnikiem" organ nazywa A, to nie wiadomo na jakiej to czyni podstawie, nie wykazując jednocześnie tej niewypłacalności. Ciężar wykazania tego faktu, w tym wypadku ciąży na organie.

A nie jest niewypłacalny. Nie została ogłoszona upadłość A. Nie toczyło się i nie toczy żadne postępowanie w przedmiocie ogłoszenia jego upadłości. Spółka osiąga co roku zysk z przeznaczeniem na wypłatę dywidendy swoim wspólnikom.

Podmiotem uprawnionym do stwierdzenia odpowiedzialności zbywcy za niewypłacalność dłużnika przelanej wierzytelności jest nabywca wierzytelności, tj. C a nie organ egzekucyjny. W rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do takiego stwierdzenia także ze strony C.

Sporna wierzytelność wobec C wynikająca z faktur Nr [...] została zaspokojona na rzecz wierzyciela nabytej wierzytelności tj. C. Po otrzymaniu pisma z informacją o zajęciu wierzytelności A wstrzymał wypłatę środków do C, do czasu wyjaśnienia sytuacji, o czym wskazano w protokole kontroli z dnia 19 lutego 2018 r.. Po bezskutecznych wnioskach o uchylenie zajęcia kierowanych do organu egzekucyjnego A podjął decyzję o wypłacie środków do C.

Organ pierwszej instancji uznał, że przelew wierzytelności został dokonany z pokrzywdzeniem wierzycieli i rozporządzenie wierzytelnością nastąpiło po jej zajęciu i wreszcie, że rozporządzenie nastąpiło przed jej zajęciem ale wymagalność wystąpiła po zajęciu.

Stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej z powodu pokrzywdzenia tą czynnością wierzycieli (skarga pauliańska) jest możliwe jedynie prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego wydanym na podstawie art. 526 kc bądź w wyniku orzeczeń wydanych w ramach postępowania upadłościowego (art. 127-135 Prawa upadłościowego).

W niniejszej sprawie nie zapadły powyższe orzeczenia.

Organ nie wskazał na czym, jego zdaniem miało polegać pokrzywdzenie wierzycieli dokonaną czynnością przelewu wierzytelności.

Twierdzenie to jest tym bardziej nieuzasadnione, że B otrzymał należne mu środki za dostawę towarów. Zapłatę ceny otrzymał w ramach wykonywania umowy faktoringu od C. Organ sam przyznał, że B otrzymał należne środki w twierdzeniu, że wobec niewypłacalności dłużnika teraz B będzie zmuszony zwrócić, to co otrzymał. Żadna ze stron umowy nie została pokrzywdzona Każdy otrzymał należne jej świadczenia odpowiadające treści czynności prawnej i odpowiadające wartości wzajemnego świadczenia. A otrzymał towar, B zapłatę od C, a ten zapłatę od A.

Oczywistą nieprawdą jest także twierdzenie, że zbycie wierzytelności nastąpiło po jej zajęciu.

Pismo dokonujące zajęcia wpłynęło do A dnia 6 listopada 2017 r.. Natomiast zawiadomienie o dokonaniu przelewu wszystkich wierzytelności, także przyszłych A otrzymał 6 kwietnia 2016 r.. Sporne wierzytelności powstały w związku z dostawami towaru w dniach do 5 października 2017 r. do 2 listopada 2017 r. w związku z realizowanymi dostawami towarów. A w związku z dostawą towaru potwierdzał nabywcy wierzytelności tj. C dostawę towaru, istnienie i bezsporność wierzytelności.

W każdej dacie tych zdarzeń i czynności wierzytelność nie była jeszcze zajęta, w związku z tym jej przelew był możliwy i skuteczny.

Niewymagalność przelanej wierzytelności w dniu jej zajęcia, nie powoduje bezskuteczności rozporządzenia tą wierzytelnością, dokonanego przed otrzymaniem informacji o zajęciu wierzytelności.

Treść art. 89 u.p.e.a. wyklucza inną interpretację, jednak przyjętą przez organy egzekucyjne. Powołane w pismach organów egzekucyjnych orzeczenia sądów powszechnych dotyczą egzekucji prowadzonej na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego, a niniejszy spór nie dotyczy interpretacji właśnie tych przepisów. W żadnym z pism (orzeczeń) organy egzekucyjne nie zaprzeczyły temu twierdzeniu, nie padły żadne prawne argumenty, a jedynie powtarzane były te same twierdzenia o skutkach braku wymagalności wierzytelności.

Wszystkie argumenty łącznie z treścią orzecznictwa sądowego skarżący podał we wcześniejszych pismach i skarżący podtrzymuje całą argumentację w nich zawartą. Wymagalność wierzytelności po dokonaniu jej przelewu jest sprawą umowną między dłużnikiem przelanej wierzytelności a nowym wierzycielem (nabywcą wierzytelności). Termin płatności stanowi element umowny stosunku prawnego dowolnie kształtowany przez jego strony i nie ma to wpływu na skuteczność dokonanego późniejszego zajęcia przelanej wierzytelności.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji, jednakże z innych przyczyn, niż te wskazane w skardze.

Dyrektor Izby podniósł, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej - P.P.H.U. "B" Spółki Jawnej na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących nieuregulowany podatek od towarów i usług za miesiące od stycznia do maja oraz listopad 2012 r.. Powyższe tytuły były podstawą do sporządzenia zawiadomienia z dnia 30 października 2017 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej u A Sp. z o.o., a w konsekwencji do określenia stronie nieprzekazanej kwoty z tytułu dokonania w/w zajęcia.

Podstawę wystawienia tytułów wykonawczych stanowiła decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 27 czerwca 2017 r. nr [...], której postanowieniem z dnia 5 października 2017 r. nr [...] nadano rygor natychmiastowej wykonalności w części dotyczącej zobowiązań w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do maja oraz od października do listopada 2012 roku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 26 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 355/18 uchylił postanowienia organów drugiej i pierwszej instancji w tym przedmiocie. W konsekwencji Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał w dniu 23 lipca 2018 r. postanowienie nr [...], którym umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec P.P.H.U. "B" Spółki Jawnej na podstawie tytułów wykonawczych wskazanych w zawiadomieniu z dnia 30 października 2017 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej u dłużnika zajętej wierzytelności - Spółki z o.o. A .

Wobec powyższego, czynność egzekucyjną w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej dokonaną na podstawie zawiadomienia nr [...] z dnia 30 października 2017 r. należy uznać za wadliwą, a postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 10 kwietnia 2018 r., określające Spółce A wysokość nieprzekazanej kwoty z tytułu dokonanego zajęcia wierzytelności w/w zawiadomieniem oraz zaskarżone postanowienie Dyrektora tut. Izby utrzymujące je w mocy, należy wyeliminować z obrotu prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm. dalej - p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd, podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 71 a § 1 upea, który stanowi, iż jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Z kolei stosownie do art. 71 a § 1 upea organy egzekucyjne uprawnione są do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności, z wyłączeniem banków, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, z zastrzeżeniem § 2 (zastrzeżenie to nie odnosi się do niniejszej sprawy).

W tym stanie rzeczy, wydanie postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty możliwe jest po kumulatywnym spełnieniu dwóch przesłanek. Pierwszą z nich jest przeprowadzenie kontroli, która ma na celu określenie, czy wobec dłużnika istnieje wymagalna wierzytelność zajęta w postępowaniu egzekucyjnym. Z kolei drugą przesłanką jest bezpodstawne uchylanie się przez dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu.

Przy czym należy wskazać, że w niniejszym postępowaniu, zgodnie z uzasadnieniem odpowiedzi na skargę, nastąpiła zmiana stanu faktycznego w stosunku do będącego podstawą orzekania. Postanowieniem z dnia 23 lipca 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec P.P.H.U. "B" Spółka Jawna .

Skutki umorzenia postępowania egzekucyjnego określa przepis art. 60 § 1 u.p.e.a. stanowiąc, że umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10, powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, powoduje ich unicestwienie, (brak legalnej podstawy).

W tym stanie faktycznym odpadła zatem ogólna podstawowa przesłanka wydania zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji tj. toczące się postępowanie egzekucyjne.

Mając na uwadze powyższe WSA w Gdańsku uznał za zasadne uwzględnienie skargi z przyczyn wskazanych powyżej jako przesłanek najdalej idących i na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie pierwszej instancji, o kosztach orzekając na mocy art. 200 p.p.s.a..

DSz