Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 4586/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Madalińska-Urbaniak Sędziowie: NSA Ewa Wrzesińska-Jóźków NSA Piotr Piszczek (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi S. [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych z tytułu wspierania grup producentów rolnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi S.(dalej: skarżąca, strona lub Grupa) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR, organ odwoławczy lub II instancji) z ... września 2015r., nr ... utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora ... Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (dalej: Dyrektor ARiMR lub organ I instancji) z ... kwietnia 2015r., nr ... odmawiającą przyznania środków finansowych w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 za okres od dnia 23 grudnia 2013 r. do dnia 22 grudnia 2014 r. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Decyzją, nr ... z dnia ... kwietnia 2014 r., Dyrektor ... Oddziału Regionalnego ARiMR przyznał S. pomoc finansową w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętą Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, w okresie od dnia 23 grudnia 2013 r. do dnia 22 grudnia 2018 r.

Strona, w dniu 20 stycznia 2015 r. złożyła w ... Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o płatność wraz z wymaganymi załącznikami, za okres od dnia 23 grudnia 2013 r. do dnia 22 grudnia 2014 r., tj. w 1 roku korzystania z pomocy.

W dniu 27 stycznia 2015 r., wezwaniem nr ..., Dyrektor ... Oddziału Regionalnego ARiMR, wezwał Stronę do usunięcia braków formalnych w ww. wniosku o płatność.

W odpowiedzi na wezwanie nr ..., Strona w dniu 4 lutego 2015 r., uzupełniła braki formalne w ww. wniosku o płatność.

W dniu 11 lutego 2015 r. Dyrektor ... Oddziału Regionalnego ARiMR, wezwał Stronę do złożenia wyjaśnień dotyczących stwierdzonych nieprawidłowości w ww. wniosku o płatność.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w dniu 25 lutego 2015 r., Strona złożyła stosowne wyjaśnienia wraz z załącznikami.

W dniach od 24 marca 2015 r. do dnia 27 marca 2015 r. w siedzibie Grupy oraz w gospodarstwach rolnych członków Grupy została przeprowadzona kontrola na miejscu, dotycząca prowadzonej przez Grupę działalności oraz sprawdzenia, czy członkowie Grupy, W. Z. A.S. M. C. i M. W., faktycznie posiadają zaplecze pozwalające na produkcję ...ów. Kontrolna stwierdziła wystąpienie nieprawidłowości rachunkowych nie wpływających na wysokość pomocy finansowej. Inspektorzy wykonali również dokumentację fotograficzną pomieszczeń, w których ww. członkowie Grupy prowadzą produkcję ...ów. Dokumentacja z ww. kontroli potwierdziła istnienie jedynie wydzielonych niewielkich przestrzeni do utrzymania ...ów, w tym u jednego z członków Grupy aktualnie prowadzony był ich odchów.

W dniu 8 kwietnia 2015 r. Dyrektor ... Oddziału Regionalnego ARiMR, wystosował do Strony zawiadomienie z informacją o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Pismo zostało odebrane przez Grupę w dniu 9 kwietnia 2015 r.

W dniu 16 kwietnia 2015 r., Grupa skorzystała z ww. prawa, składając w ... Oddziale Regionalnym ARiMR, dodatkowe wyjaśnienia.

W dniu .. kwietnia 2015 r., Dyrektor ... Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję, nr ... o odmowie przyznania środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych, w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 za okres od 23 grudnia 2013 r. do 22 grudnia 2014 r., tj. za 1 rok działalności.

Strona od powyższego rozstrzygnięcia, pismem z dnia 5 maja 2015 r., złożyła do Prezesa ARiMR odwołanie, z zachowaniem ustawowego terminu do jego wniesienia.

Decyzją z dnia ... września 2015 r., nr ..., Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Dyrektora ... Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (dalej: Dyrektor ARiMR lub organ I instancji) z ... kwietnia 2015r.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że Grupa została zawiązana przez 5 wspólników (członków), w której skład wchodzą .... Jako S. została zarejestrowana przez Sąd Rejonowy dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie, XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego w dniu ... listopada ... r. (nr KRS: ...). Decyzją nr ... z dnia ... grudnia 2013 r., Grupa została wpisana przez Marszałka Województwa ... do rejestru grup producentów rolnych ze względu na produkt: "drób żywy (bez względu na wiek), mięso lub jadalne podroby drobiowe: świeże, chłodzone, mrożone: kurczaki lub kaczki lub gęsi lub ...i lub przepiórki lub perliczki lub strusie''.

Po analizie przedłożonych dokumentów przez Stronę, Prezes ARiMR stwierdził, iż M. G. Prezes Zarządu S posiada dominujący potencjał produkcyjny w ilości sprzedawanych produktów wytworzonych w gospodarstwach członków Grupy. Produkty pochodzące od M. G., stanowią 99,99% całości dostarczonych do Grupy a pozostali członkowie Grupy prowadzą działalność jedynie symboliczną. M. G., prowadzi wylęgarnie piskląt indyczych, natomiast pozostali członkowie Grupy zajmują się odchowem ...ów do wieku 6 tygodni.

Dalej Prezes ARiMR podkreślił, że analizując cele działania jakie Grupa przedstawiła w § 4 Statutu S. (tekst jednolity z dnia 11 sierpnia 2014 r.), oraz w Planie Działania Spółdzielni na lata 2014-2018, jak również cele zwarte w art. 2 ustawy z 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 88, poz. 983 ze zm. – dalej: ustawa o grupach), widać wyraźnie, że marginalna produkcja jaką wykazało 4 członków Grupy, nie pozwala na realizowanie tych założeń, w szczególności:

• poprawy efektywności gospodarowania,

• planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości,

• koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych.

Zgodnie z Planem Działania Spółdzielni na lata 2014-2018, Grupa zakłada wzrost produkcji ...ów o ok. 5% rocznie w stosunku do wielkości produkcji w roku poprzedzającym założenie Grupy, której wartość wynosiła ... sztuk ...ów.

... sztuk + 5% = ... sztuk

Organ stwierdził, że pomimo planowanego wzrostu produkcji, Grupa nie zrealizowała tych założeń. Zgodnie z Tabelą nr 1, sporządzoną na podstawie załącznika nr 2 do wniosku o płatność, wielkości produkcji dostarczonych do Grupy produktów przez poszczególnych jej członków wyniosła ... sztuk, czyli mniej niż zakładał to pierwotnie Plan Działania Spółdzielni na lata 2014-2018.

Prezes ARiMR stwierdził, że z powyższych wyliczeń wynika, że nie został spełniony jeden z podstawowych celów Grupy, ujęty w Statucie S. jakim jest "planowanie produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości''.

Zdaniem organu wzrost wielkości produkcji 4 członków w roku poprzedzającym założenie Grupy ze ... sztuk do ... sztuk ...ów, przy skali produkcji całej Grupy liczącej ... członków, gdzie wielkość produkcji wynosi ... sztuk, jest marginalny i nie jest znaczący w kontekście założeń działania Grupy dotyczących koncentracji podaży, centralizacji, wspólnego wprowadzania produktu do obrotu. Zakładając tak niską produkcję 6 tyg. ..., gdzie wspólne wprowadzenie towaru do obrotu odbywa się tylko raz po upływie odchowu, nie daje szans na bycie konkurencyjnym w stosunku do innych dostawców ...ów. Dominujący członek Grupy posiada potencjał produkcyjny i możliwości sprzedażowe, które pozwalają Jemu samemu na bycie konkurencyjnym w ramach działalności którą prowadzi tj. wylęgu piskląt. W przypadku jednego członka Grupy, trudno mówić o spełnianiu kryteriów wskazanych w ustawie o grupach, czyli koncentracji podaży, centralizacji sprzedaży, wspólnego wprowadzania produktu do obrotu.

Prezes ARiMR, analizując wyjaśnienia złożone przez Grupę w ... Oddziale Regionalnym ARiMR w dniu 16 kwietnia 2015 r. zauważył, iż odchów ...ów u 4 członków, będzie prowadzony tylko raz w roku, gdyż jak twierdzi Strona popyt na rynku na taki produkt występuje sezonowo tylko w okresie wiosennym. Wskazanym przez Grupę kierunkiem dystrybucji tego produktu, tj. 6 tyg. ...ów, jest sprzedaż jedynie do gospodarstw przydomowych. Dowodzi to, że taki rodzaj produkcji, członkowie mogą prowadzić bez konieczności bycia członkiem grupy producentów. Ten kierunek dystrybucji wskazuje na brak koncentracji podaży, który jest jednym z celów działania Grupy. W tej sytuacji przy tak niskiej produkcji nie można mówić o poprawie efektywności gospodarowania oraz planowaniu produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości.

Wobec powyższego, zdaniem organu, należy uznać, iż "dominujący" członek Grupy, sam spełnia kryterium wielkości produkcji. Stworzenie Grupy z osobami, które indywidualnie wykazują się niewielką produkcją, jaką jest odchów przydomowy, a marginalną produkcją w stosunku do "dominującego" producenta, pozwoliło na spełnienie wymogu odpowiedniej liczby członków w Grupie. Z punktu widzenia wymogów zakreślonych w przepisach ustawy o grupach oraz w opinii Marszałka Województwa ..., Strona spełnia wymogi ww. ustawy, niemniej jednak, biorąc pod uwagę ogół zebranych w sprawie materiałów, Prezes ARiMR wskazał, że brak jest podstaw do przyznania Grupie płatności.

W przypadku działania "Grupy producentów rolnych" nie można mówić o tym, że celem tego działania jest uzyskanie jak najlepszego wyniku finansowego w oderwaniu od współdziałania członków, których liczba minimalna została zakreślona przepisami w art. 3a ustawy o grupach. Nacisk kładziony jest tu na wspólne działanie producentów działających w rozdrobnionych gospodarstwach, które pozwala uzyskać lepsze wyniki produkcyjne i sprzedażowe dzięki możliwej koncentracji sprzedaży ale również dostępności do tańszych środków produkcji i ustalania poziomu jakościowego w ramach Grupy.

Zdaniem Prezesa ARiMR zamiarem Strony było stworzenie sztucznych warunków w celu sprzecznym z celami systemu pomocy dla grup producentów rolnych, gdyż wyodrębnienie grupy producentów rolnych z 5 członków, w tym jednego "dominującego", który posiada już ustaloną od dawna pozycję na rynku w produkcji piskląt indyczych oraz 4 członków, wykazujących się marginalną w stosunku do Niego produkcją 6 tyg. ...ów w przydomowym odchowie, miało na celu umożliwienie skorzystania z danego działania poprzez obejście przepisów prawa związanych z ograniczeniami dotyczącymi wymaganej minimalnej liczby 5 członków.

Prezes ARiMR zauważył, że jednym z celów działania "Grupy producentów rolnych" jest, zgodnie z art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1698/2005, ułatwianie tworzenia i działalności grup producentów do celu wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych. Struktura produkcyjna i uwarunkowania związane z powstaniem i prowadzoną działalnością Grupy wskazują, iż nie została ona utworzona w celu realizacji ww. celu tworzenia grup producentów rolnych, lecz świadczy o kontynuacji działalności przez "dominującego" członka Grupy, M.G. Organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie, nastąpiło rozdrobnienie produkcji pomiędzy poszczególnych członków Grupy kosztem właściciela fermy, nie zaś do koncentracji, stanowiącej cel działania "Grupy producentów rolnych". Wskazuje to na stworzenie przez Grupę sztucznych warunków, celem uzyskania płatności w ramach tego działania.

W konsekwencji, mimo spełnienia formalnych warunków niezbędnych do utworzenia grupy producentów rolnych na gruncie prawa polskiego, Grupa w niniejszej sprawie w sposób sztuczny i pozorny stworzyła warunki do przyznania pomocy, a otrzymanie przez Stronę w takiej sytuacji pomocy finansowej oznaczałoby uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia.

Organ II instancji wskazał, iż członkostwo w grupie producentów rolnych nie jest obowiązkiem, a wszystkie warunki i zobowiązania wynikające z tego członkostwa prowadzące do uzyskania płatności z tytułu pomocy finansowej członkowie Grupy przyjmują dobrowolnie. Kluczowym warunkiem jednakże jest spełnianie celów określonych zarówno w prawie unijnym jak i krajowym. Warunku polegającego na centralizacji sprzedaży Grupa nie spełnia. Pomoc finansowa jest udzielana wówczas, gdy Grupa nie tylko jest zarejestrowana, ale także funkcjonuje zgodnie z celami, dla których została utworzona.

Wobec powyższego, organ stwierdził, iż w analizowanym stanie faktycznym, przyznanie S. pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" za pierwszy rok działalności, spowodowałoby uzyskanie wsparcia przez podmioty, których działalność nie stanowiła realizacji celu, dla którego grupa została utworzona, a w szczególności celu określonego w art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1698/2005. W konsekwencji, doprowadziłoby to do naruszenia celów i istoty działania, wynikających z przedmiotowej regulacji. Powyższe wskazuje zatem, iż zamiarem Strony było stworzenie sztucznych warunków w celu sprzecznym z celami systemu.

Prezes ARiMR stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie zostały wypełnione przesłanki wskazane w art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, zgodnie z którym nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

W przedmiotowej sprawie, zdaniem Prezesa ARiMR, Grupa wypełniła warunek do uznania, że stworzyła sztuczne warunki poprzez utworzenie Grupy niezgodnie z celem wskazanym w art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1698/2005, którego ominięcie spowodowałoby uzyskanie płatności sprzecznej z celami danego systemu wsparcia. Cele zwarte w art. 2 ustawy o grupach, również nie zostały spełnione, gdyż, jak wykazała analiza sprawy, osiągnięta produkcja i przychody ze sprzedaży czterech członków Grupy jest marginalna w stosunku do piątego członka. Stworzenie grupy producentów rolnych z pięciu członków w tym jednego dominującego na gruncie sprzedaży, miało na celu umożliwienie skorzystania z danego działania poprzez obejście przepisów prawa związanych z ograniczeniami dotyczącymi wymaganej minimalnej liczby pięciu członków, wynikającego z załącznika nr 1 do Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych (t.j. Dz. U. z 2013 poz. 642).

Pismem z 28 października 2015r. skarżąca złożyła skargę na ww. decyzję Prezesa ARiMR z ... sierpnia 2015r. wnosząc o uchylenie decyzji organów obydwu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

A. przepisów postępowania:

• art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 1960 nr 30 poz. 168 z późn. zm.- zwany dalej k.p.a.) poprzez jego niezastosowanie i przekroczenie przez organy I i II instancji posiadanych przez siebie kompetencji kwestionując spełnianie przez S. warunków formalnych bycia grupą producentów rolnych w sytuacji, gdy przepisy prawa przyznają powyższe uprawnienie Marszałkowi Województwa właściwemu ze względu na siedzibę,

• art. 6 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i dowolne przyjęcie zarówno przez organ I i II instancji, bez zastosowania odpowiedniej podstawy prawnej, że dla działalności grupy producenckiej wykluczone jest posiadanie przez jednego z członków pozycji dominującej, a która to wyklucza możliwość zrealizowania przez grupę producencką celów do których została powołana,

• art. 7 i 77 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego zgromadzenia i rozważenia materiału dowodowego i przyjęcie pomimo braku odpowiedniego materiału dowodowego i okoliczności faktycznych, że dominująca pozycja jednego z członków grupy producenckiej wyklucza możliwość realizacji celów grupy producenckiej dla której została stworzona,

• art. 77 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zgromadzenia materiału dowodowego i przyjęcie, że grupa producentów rolnych stworzyła sztuczne warunki wymagane do uzyskania płatności, w sytuacji, gdy grupa producencka spełniła wszystkie wymagania formalne do uznanie jej za grupę producencką przez właściwy organ jak i zatwierdzono plan działalności grupy na kolejne lata, który jest realizowany, jak również działalność grupy producenckiej jest kontrolowana przez właściwe organy.

• art. 110 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak uznania przez organy I i II instancji wydanej przez organ I instancji decyzji z dnia ... kwietnia 2014 r. przyznającej S. pomoc finansową w ramach działania grupy producentów rolnych za okres od dnia 23 grudnia 2013 r. do dnia 22 grudnia 2018 r.

B. przepisów prawa materialnego:

• art. 35 ust. 1 rozporządzenia Rady WE nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. L 277 z 21.10.2005 z późn. zm.) w zw. z art. 4 ust 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. L 25 z 28.01.2011 z późn. zm.) poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, że grupa producencka stworzyła sztuczne warunki do otrzymania płatności, jak również nie spełniła celów w zakresie których udziela się wsparcia grupom producentów.

W uzasadnieniu skargi stroną rozwinęła powyższe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienie wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sprowadza się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę we wskazanym wyżej zakresie Sąd uznał, że jest ona niezasadna.

Zasady organizowania się producentów rolnych w grupy producentów oraz zasady i warunki udzielania ze środków publicznych pomocy finansowej związanej z ich organizowaniem i funkcjonowaniem określa ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw.

Zgodnie z art. 2 ustawy o grupach osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz osoby prawne prowadzące gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub prowadzące działalność rolniczą w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej mogą organizować się w grupy producentów rolnych w celu dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, a także ochrony środowiska naturalnego.

Art. 3 ustawy o grupach określa szereg warunków, które muszą zostać spełnione dla prowadzenia działalności przez grupę producentów rolnych, m.in. zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy grupa musi zostać utworzona przez producentów jednego produktu lub grupy produktów. W ustawie określone zostały również wymagania jakie musi spełniać statut lub umowa, na podstawie których działa grupa (art. 4 ustawy o grupach).

Na podstawie art. 6 ustawy o grupach Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w załączniku do rozporządzenia z 9 kwietnia 2008r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych określił, że minimalna liczba członków grupy producentów rolnych w grupie produktów "drób żywy (bez względu na wiek), mięso lub jadalne podroby drobiowe: świeże, chłodzone, mrożone: kurczaki, lub kaczki, lub gęsi, lub ...i, lub przepiórki, lub perliczki, lub strusie" wynosi 5 członków.

Program wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje między innymi działanie pod nazwą "grupy producentów rolnych". W ramach tego programu grupom producentów rolnych przyznawana jest pomoc finansowa. Realizowanie programu w zakresie działania "Grupy producentów rolnych", na terytorium RP reguluje ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

W art. 10 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju przewidziano, że pomoc jest przyznawana na wniosek i jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach rozporządzenia 1698/2005 oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia, a także w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ustawy, czyli w rozporządzeniu z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

W myśl § 3 rozporządzenia wykonawczego pomoc jest udzielana grupie producentów, która: prowadzi działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jest wpisana do rejestru grup producentów rolnych zgodnie z ww. ustawą czyli do rejestru prowadzonego przez właściwego marszałka województwa; została utworzona ze względu na produkty określone w załączniku do rozporządzenia; został jej nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów.

Z kolei § 6 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego stanowi, że pomoc jest wypłacana w formie rocznych płatności i obejmuje okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez grupę, liczonych od dnia decyzji o wpisie grupy do rejestru.

Przytoczone wyżej przepisy krajowe nie przewidują kontrolowania przez organy ARiMR założenia i funkcjonowania grupy producentów rolnych pod kątem spełnienia wymogów formalnych. W tym zakresie organy ARiMR są związane decyzją i wpisem do rejestru dokonanymi przez właściwego marszałka województwa.

Zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego wypłata pomocy za dany okres jest dokonywana na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, która jest wydawana w oparciu o złożony wniosek o płatność, spełniający warunki określone w § 7 ust. 1, do którego dołączane są dokumenty wskazane w ust. 2 tego przepisu.

Organy ARiMR wydając decyzje o płatności są zobowiązane sprawdzić, czy wnioskodawca został wpisany do rejestru grup producentów rolnych, ale także sprawdzić, czy wnioskodawca spełnia kryteria przyznania pomocy określone w przepisach wspólnotowych oraz, czy nie zachodzą określone w przepisach wspólnotowych przesłanki do odmowy wypłaty. Wydanie decyzji przez ARiMR o przyznaniu pomocy finansowej, jest wynikiem spełnienia wymogów określonych treścią art. 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego. Tymczasem badanie zasadności wypłaty pomocy za konkretny okres obejmuje ustalenie prawidłowości złożonego wniosku jak również tego, czy spełnione są cele działania Grupy określone przepisami nie tylko krajowymi, ale i unijnymi.

Tak więc przed wydaniem decyzji w sprawie przyznania środków finansowych organy orzekające sprawdzają, czy przyznanie pomocy wnioskodawcy wpisanemu do rejestru będzie zgodne z przepisami rozporządzenia 1698/2005 i rozporządzenia 65/2011.

Na gruncie prawa wspólnotowego cele pomocy finansowej przyznawanej grupom producentów określa przepis art. 35 rozporządzenia 1698/2005, który w ust. 1 stanowi, że wsparcia ze środków dotyczących wspierania tworzenia grup producentów udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celów:

a) dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup;

b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych;

c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.

Zgodnie z przepisami rozporządzenia 1698/2005 celem pomocy finansowej przyznawanej w ramach działania "Grupy producentów rolnych", jest ułatwianie tworzenia i działalności grup producentów w celu wspólnego wprowadzania towarów do obrotu.

W związku z tym, że istotą pomocy jest wsparcie wspólnego wprowadzania do obrotu danego produktu należy przyjąć, że chodzi o działania wspólne, czyli dokonywane przez wszystkich członków grupy.

Sąd uznał, że stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo. Wbrew zarzutom skargi organy obydwu instancji prawidłowo oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy. Zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 i ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a zgodnie z ust. 3 tego przepisu strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Zatem z treści ww. przepisu wynika, że organ działa na podstawie k.p.a., z zastrzeżeniem pewnych odmienności, do których należy brak związania treścią art. 7 i 77 § 1 k.p.a., zatem zawarty w skardze zarzut dotyczący ich naruszenia nie jest zasadny. Obowiązkiem organu jest natomiast rozpatrzenie całego materiału dowodowego, co w ocenie Sądu miało miejsce w sprawie. Organy, w tym organ II instancji, odniósł się do wszystkich dokumentów i dowodów zgromadzonych w sprawie i dokonał oceny ich znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia. Nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia art. 6 oraz art. 110 k.p.a. Wbrew zarzutom skarżącej organ II instancji właściwie ustalił stan faktyczny oraz wskazał mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa krajowego i unijnego. Dokonując ponownej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyczerpująco wyjaśnił podjęte rozstrzygnięcie opierając argumentację na zgromadzonym materiale dowodowym.

Należy też zaznaczyć, że decyzja o przyznaniu pomocy finansowej wydawana jest po sprawdzeniu spełnienia przez Grupę określonych § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego wymogów formalnych, zaś wniosek o płatność składany jest po upływie konkretnego okresu faktycznej działalności Grupy i realizacji przyjętego przez nią celu działania.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego Sąd stwierdza, że w sprawie zostały wypełnione przesłanki wskazane w art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 zgodnie z którym, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Zgodnie z poglądem zawartym w uzasadnieniu wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12, organy analizując całokształt materiału zgromadzonego dowodowego, zasadnie uznały, że w sprawie wystąpiły zarówno elementy obiektywne w postaci naruszenia celów systemu jak elementy subiektywne w postaci zamiaru stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia EFRROW w celu uzyskania wyłącznie korzyści sprzecznej z celami tego systemu, warunkujące zastosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011.

Organy orzekające zasadnie kwestionują faktyczną działalność członków Grupy w zakresie produkcji ...ów, uzasadniając to przyjętym przez członków Grupy sposobem organizacji produkcji, który jak wskazano, zdeterminowany jest w sprawie możliwością uzyskania wsparcia dla grup producenckich, w ramach środków przewidzianych w PROW na lata 2007-2013, a nie potrzebą dostosowania procesu produkcyjnego do wymogów rynkowych wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, co rzutuje na ocenę spełnienia celu określonego w treści art. 35 ust. 1, a w szczególności lit. b rozporządzenia 1698/2005. Przepis ten bowiem stanowi, że celem jest wspólne wprowadzanie towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych. Tym samym rozpoznanie sprawy wymaga oceny, czy w związku z tym zasadne jest postawienie skarżącej zarzutu stworzenia przez Grupę sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności, o czym stanowi art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011.

Działania podjęte przez Grupę w okresie objętym wnioskiem istotnie wskazują, że w sprawie doszło do rozdrobnienia produkcji poszczególnych członków Grupy kosztem właściciela fermy, celem umożliwienia skorzystania z danego działania poprzez obejście przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych.

Zasadnie Prezes ARiMR zwrócił uwagę na dominujący potencjał produkcyjny M. G. Produkty pochodzące od M. G. stanowią 99,99% całości dostarczonych do Grupy a pozostali członkowie Grupy prowadzą działalność jedynie symboliczną. M. G., prowadzi wylęgarnie piskląt indyczych, natomiast pozostali członkowie Grupy zajmują się odchowem ...ów do wieku 6 tygodni.

Z akt bezsprzecznie wynika, że wzrost wielkości produkcji 4 członków w roku poprzedzającym założenie Grupy ze ... sztuk do ... sztuk ...ów, przy skali produkcji całej Grupy liczącej 5 członków, gdzie wielkość produkcji wynosi ... sztuk, jest marginalny i nie jest znaczący w kontekście założeń działania Grupy dotyczących koncentracji podaży, centralizacji, wspólnego wprowadzania produktu do obrotu. Zakładając tak niską produkcję 6 tyg. ...ów, gdzie wspólne wprowadzenie towaru do obrotu odbywa się tylko raz po upływie odchowu, nie daje szans na bycie konkurencyjnym w stosunku do innych dostawców ...ów.

Jak słusznie zauważył organ odwoławczy dominujący członek Grupy posiada potencjał produkcyjny i możliwości sprzedażowe, które pozwalają Jemu samemu na bycie konkurencyjnym w ramach działalności którą prowadzi tj. wylęgu piskląt. W przypadku jednego członka Grupy, trudno mówić o spełnianiu kryteriów wskazanych w ustawie o grupach, czyli koncentracji podaży, centralizacji sprzedaży, wspólnego wprowadzania produktu do obrotu.

Zasadnie Prezes ARiMR dokonał analizy wyjaśnień złożonych prze Grupę w ... Oddziale Regionalnym ARiMR w dniu 16 kwietnia 2015 r. Z wyjaśnień tych wynika, że odchów ...ów u 4 członków, będzie prowadzony tylko raz w roku, gdyż jak twierdzi Strona popyt na rynku na taki produkt występuje sezonowo tylko w okresie wiosennym. Wskazanym przez Grupę kierunkiem dystrybucji tego produktu, tj. 6 tyg. ...ów, jest sprzedaż jedynie do gospodarstw przydomowych.

Na podstawie tych dowodów zasadnie wywiódł, że taki rodzaj produkcji, członkowie mogą prowadzić bez konieczności bycia członkiem grupy producentów. Ten kierunek dystrybucji wskazuje na brak koncentracji podaży, który jest jednym z celów działania Grupy. W tej sytuacji przy tak niskiej produkcji nie można mówić o poprawie efektywności gospodarowania oraz planowaniu produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości.

Mając powyższe na względzie zasadna była konstatacja organu wskazująca, że "dominujący" członek Grupy, sam spełnia kryterium wielkości produkcji. Stworzenie Grupy z osobami, które indywidualnie wykazują się niewielką produkcją, jaką jest odchów przydomowy, a marginalną produkcją w stosunku do "dominującego" producenta, pozwoliło na spełnienie wymogu odpowiedniej liczby członków w Grupie.

W związku z powyższym w sprawie niewątpliwie zamiarem Strony było stworzenie sztucznych warunków w celu sprzecznym z celami systemu pomocy dla grup producentów rolnych, gdyż wyodrębnienie grupy producentów rolnych z 5 członków, w tym jednego "dominującego", który posiada już ustaloną od dawna pozycję na rynku w produkcji piskląt indyczych oraz 4 członków, wykazujących się marginalną w stosunku do Niego produkcją 6 tyg. ...ów w przydomowym odchowie, miało na celu umożliwienie skorzystania z danego działania poprzez obejście przepisów prawa związanych z ograniczeniami dotyczącymi wymaganej minimalnej liczby 5 członków. Utworzenie w takiej sytuacji Grupy doprowadziło do naruszenia art. 35 ust. 1 pkt b rozporządzenia 1698/2005, tj. do sztucznego rozdrobnienia produkcji, mającej na celu umożliwienie nowo utworzonemu podmiotowi wykazywanie się jakąkolwiek produkcją oraz umożliwienie Grupie wypełnienia warunku minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych.

Tym samym, mimo, że skarżąca Grupa formalnie spełnia warunki niezbędne do utworzenia grupy producentów rolnych na gruncie prawa polskiego, to jednakże w sposób sztuczny i pozorny stworzyła warunki do przyznania pomocy, a otrzymanie przez stronę w takiej sytuacji pomocy finansowej oznaczałoby uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia.

Wniosek organu, że w istocie doszło do rozdrobnienia produkcji, a nie koncentracji produkcji między podmiotami będącymi członkami Grupy, co stanowi jeden z wymogów celu działania grupy producentów określonym w art. 35 ust. 1 pkt b rozporządzenia 1698/2005, jest uprawniony. Należy podkreślić, że skoro zgodnie z art. 2 ustawy o grupach określone w nim podmioty prowadzące gospodarstwo rolne lub prowadzące działalność rolniczą w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej, mogą organizować się w grupy producentów rolnych w celu dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, a także ochrony środowiska naturalnego, to jest jednoznaczne, że podmioty te "wchodząc" do Grupy, wnoszą do niej swój dotychczasowy potencjał produkcyjny, zatem można się spodziewać, że łącznie będzie on oscylował wokół sumy wszystkich tych potencjałów. Oczywiście konieczne jest jedynie uzyskanie zakładanej ilości produktów, która nie może być mniejsza niż minimalna. Tym niemniej swoiste "podzielenie się" zakresem produkcji dowodzi, że w istocie chodziło nie o samą produkcję i możliwość współpracy podmiotów tworzących Grupę w ramach wspólnego działania określonego zarówno w treści art. 35 ust. 1 pkt b rozporządzenia 1698/2005, jak i w treści art. 2 ustawy o grupach, ale o stworzenie sztucznych warunków umożliwiających uzyskanie płatności finansowej.

Tym samym należało uznać, że mimo formalnego spełnienia warunków uzyskania płatności, nie jest ona należna ze względu na to, że stoi temu na przeszkodzie treść art. 4 pkt 8 rozporządzenia 65/2011, gdyż powołana Grupa w żaden sposób nie spełnia celu określonego w art. 35 ust. 1 lit, b rozporządzenia 1698/2005.

Zauważyć należy, że organy ARiMR, mają zarówno uprawnienie jak i obowiązek badać, w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności (zarówno w pierwszym roku korzystania z pomocy, jak i następnych), czy spełnione są warunki do otrzymania płatności. Sam fakt formalnego istnienia Grupy, nie może stanowić wystarczającego warunku do uzyskania płatności. W wypadku wystąpienia przesłanki wskazującej na stworzenie przez stronę sztucznych warunków brak jest podstaw do przyznania płatności (podobnie NSA w wyroku z 28 lutego 2013 r., II GSK 2138/11 – orzecznia.nsa.gov.pl). Organy ARiMR wydając decyzje o płatności zobowiązane są sprawdzić, czy wnioskodawca został wpisany do rejestru grup producentów rolnych, jak również, czy spełnia kryteria przyznania pomocy określone w przepisach wspólnotowych oraz, czy nie występują określone w przepisach wspólnotowych przesłanki do odmowy wypłaty pomocy. Wydanie decyzji o przyznaniu pomocy finansowej jest wynikiem spełnienia przez beneficjenta warunków określonych w art. 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego. Zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia wypłata pomocy za dany okres jest dokonywana na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, która jest wydawana w oparciu o złożony wniosek o płatność, spełniający warunki określone w § 7 ust. 1, do którego dołączane są dokumenty wskazane w ust. 2 tego przepisu. Badanie zasadności wypłaty pomocy za konkretny okres obejmuje ustalenie prawidłowości złożonego wniosku, jak również tego, czy spełnione są cele działania Grupy określone przepisami krajowymi i unijnymi.

Słusznie wyjaśnił także Prezes ARiMR, że odmienną kwestią jest spełnienie formalnych warunków do uzyskania statusu grupy producentów rolnych (o czym decyduje właściwy miejscowo marszałek województwa), a odmienną spełnienie przesłanek do otrzymania pomocy finansowej w ramach PROW określonych w przepisach wspólnotowych, czy też krajowych. Przeciwna interpretacja prowadziłyby do sytuacji, w której rola organu sprowadzona zostałaby wyłącznie do naliczenia wysokości pomocy, gdyż sam fakt wpisania grupy do rejestru prowadzonego przez marszałka województwa, przesądzałby o zasadności przyznania pomocy. Taką interpretację wyklucza jednak cytowany powyżej art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011, który nakazuje badanie, czy przyznanie pomocy nie jest konsekwencją stworzenia przez danego beneficjenta sztucznych warunków.

W tym stanie rzeczy nie doszło do naruszenia treści żadnego ze wskazywanych przez Grupę przepisów prawa materialnego w postaci wymienionych w skardze art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011, art. 35 ust. 1 rozporządzenia 1698/2005.

Reasumując, w ocenie Sądu wszystkie kwestie sporne zostały przez organ wyjaśnione i uzasadnione w sposób zgodny z wykładnią prawa dokonaną również w przytoczonych orzeczeniach. Wyjaśniono zarówno dlaczego pomimo spełnienia formalnych warunków do uzyskania pomocy Grupa nie realizuje celów wsparcia, zaś jej powstanie i sposób działalności miały na celu wyłącznie obejście przepisów prawa (o czym mowa była wyżej). Suma okoliczności faktycznych sprawy sprawia, że stanowisko organów o spełnieniu w realiach tej konkretnej sprawy sztucznych warunków w celu uzyskania pomocy jest w pełni zasadne.

Sąd nie dopatrzył się ponadto naruszenia przez organ przepisów postępowania, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. powinno prowadzić do uwzględnienia skargi. W kontekście powyższych przepisów nie dają podstaw do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia podniesione przez Skarżącą zarzuty. Należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu p.p.s.a. podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów, w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.