Wyrok NSA, sygn. akt I SA 787/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Grunty warszawskie
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz. 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
Teza: Użyte w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy /Dz.U. nr 50 poz. 279 ze zm./ określenie "będący w posiadaniu gruntu" odnosi się do prawnych następców właściciela. Właściciel gruntu nie miał obowiązku udowodnienia, iż był w posiadaniu gruntu.

TEZY

Użyte w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy /Dz.U. nr 50 poz. 279 ze zm./ określenie "będący w posiadaniu gruntu" odnosi się do prawnych następców właściciela. Właściciel gruntu nie miał obowiązku udowodnienia, iż był w posiadaniu gruntu.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skarg Stefana L., Jana L. i Krystyny Ż. na decyzję Wojewody M. z dnia 9 lutego 2001 r. (...) w przedmiocie odmowy przyznania prawa własności czasowej - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu W. z dnia 12 lipca 2000 r. (...); (...).


UZASADNIENIE

Wojewoda M. decyzją z dnia 9 lutego 2001 r. (...) utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu W. z dnia 12 lipca 2000 r. (...), którą na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy /Dz.U. nr 50 poz. 279/ odmówiono ustanowienia prawa użytkowania wieczystego /własności czasowej/ do części gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. W. 3 ozn. hip. Nr 172614 wchodzącej w skład działki ew. nr 89 z obrębu 5-06-05 będącej własnością Skarbu Państwa.

W uzasadnieniu decyzji podano, że decyzja organu I instancji z dnia 12 lipca 2000 r. została podjęta w wyniku rozpatrzenia wniosku złożonego w trybie art. 7 ust. 1 cyt. dekretu z dnia 26 października 1945 r.

Sprawa oddania gruntu przy ul. W. 3 na rzecz poprzedniego właściciela jest rozpatrywana po upływie 50 lat od daty złożenia wniosku, co stwarza konieczność oceny powyższych przesłanek oraz zmiany stanu faktycznego jaki zaistniał w tym okresie.

Z art. 7 ust. 1 dekretu wynika, iż warunkiem uzyskania prawa użytkowania wieczystego było udowodnione, że w dniu składania wniosku gruntu był w posiadaniu byłego właściciela. Z użytego w tym przepisie sformułowania "będący w posiadaniu" jednoznacznie wynika, że chodziło o taką sytuację - jak napisano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - "w której dotychczasowej" - należy rozumieć prawdopodobnie - "dotychczasowy właściciel" mimo przyjęcia działki z mocy prawa na własność Gminy m.st. Warszawy nadal posiadał grunt.

Fakt posiadania był potwierdzany orzeczeniami Sądu Grodzkiego - stwierdzono w uzasadnieniu.

Grunt przedmiotowej nieruchomości został objęty w posiadanie przez Gminę m.st. Warszawy w dniu 14 lipca 1947 r. tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 12 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy i z akt sprawy nie wynika aby w dacie tej znajdował się w posiadaniu byłego właściciela.

Drugim z warunków wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu jest konieczność wykazania, iż korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z jego przeznaczeniem w planie zagospodarowania przestrzennego.

Z powyższego przepisu jasno wynika, iż dotyczy to działek, które nie zostały jeszcze wykorzystane na cele związane z ustaleniami w planie zagospodarowania.

Według opinii urbanistycznej Wydziału Urbanistyki Architektury i Ochrony Środowiska Urzędu Dzielnicy Ś. z dnia 5 listopada 1998 r. (...) przedmiotowy grunt, zgodnie z Planem Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego Dzielnicy W.-Ś. zatwierdzonym Uchwałą Nr 264/74/93 Rady Dzielnicy Ś. z dnia 3 lutego 1993 r. znajduje się w jednostce urbanistycznej oznaczonej symbolem UA1/SF/10. Ma ona służyć placówkom dyplomatycznym, administracji, zieleni parkowej.

W toku prowadzonego postępowania odwoławczego ustalono, iż przedmiotowa działka ozn. Nr hip. 1726 M obecnie znajduje się w obrębie 5-06-05 i wchodzi w skład działek ewidencyjnych Nr 85 i 86 stanowiących własność Gminy W.-C., które nie są przedmiotem niniejszego postępowania oraz działki Nr 89 będącej własnością Skarbu Państwa obejmującej cz. hip. 1726M, której dotyczy niniejsze postępowanie.

Na przedmiotowej działce znajduje się parking oraz skwer, a stosownie do Uchwały Rady Dzielnicy Ś. w Gminie C. z dnia 27 maja 1997 r. Nr 417/40/97 została ona przeznaczona dla Kancelarii Sejmu w celu wybudowania parkingu podziemnego. Jednym z celów publicznych wymienionych w art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami jest m. in. budowa i utrzymanie pomieszczeń dla urzędów i organów administracji.

Przepisu tego nie można ograniczyć wyłącznie do budynków ponieważ chodzi niewątpliwie o teren funkcjonalnie związany z danym urzędem, a więc również dotyczy to parkingu, który służy potrzebom danej jednostki.

Stwierdzono następnie, że obecny stan zagospodarowania jak również przeznaczenie działki w planach zagospodarowania na cele publiczne nie da się pogodzić z możliwości korzystania z niego przez byłych właścicieli.

Decyzję powyższą zaskarżyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego Stefan L., Jan L. i Krystyna Ż. wnosząc o jej uchylenie.

W skardze zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację i zastosowanie art. 7 ust. 1 i 2 cyt. dekretu z dnia 26 października 1945 r. oraz naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80 Kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi rozwinięto podniesione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ sąd nie jest związany granicami skargi.

Oznacza to, że sąd ma prawo, a nawet obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy zarzuty nie zostały podniesione w skardze. Dokonując w zakresie swej właściwości kontroli pod względem zgodności z prawem /art. 21 cyt. ustawy o NSA/ zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji, sąd bada czy organy w toku rozpoznawania sprawy nie naruszały prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd czyni to wedle stanu sprawy i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Postępowanie administracyjne może być dotknięte wadami o różnym ciężarze i różnym wpływie na przebieg postępowania. Takim uchybieniem nie rzutującym na istotę rozpoznawanej sprawy ale wymagającym podkreślenia jest podanie daty zaskarżonej decyzji, w której określenie dnia nasuwa wątpliwości czy wydano ją "8" lutego 2001 r. czy "9" lutego 2001 r. Podobnie jak i poprawki naniesione na numerze sprawy nie pozwalają w sposób jednoznaczny określić jego oznaczenia. W ślad za datą decyzji podaną w odpowiedzi na skargę sąd przyjął iż decyzję wydano w dniu "9 lutego 2001 r". Należy podkreślić, iż poprawki na decyzji nie zostały omówione. Z akt sprawy wynika, iż wniosek z dnia 25 lipca 1947 r. o przyznanie prawa własności czasowej /prawa wieczystej dzierżawy - jak określono w art. 7 ust. 1 cyt. dekretu/ złożyli właściciele przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie z art. 7 ust. 1 cyt. dekretu dotychczasowi właściciele gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu lub osoby prawa jego reprezentujące mogą taki wniosek złożyć w ciągu 6 miesięcy od objęcia w posiadanie gruntu przez gminę. Treść tego przepisu wskazuje iż właściciel gruntu nie miał obowiązku udowadniania iż był w posiadaniu gruntu -jak przyjął organ.

Obowiązek taki ciążył natomiast na prawnych następcach właściciela i określenie "będący w posiadaniu gruntu" odnosi się do prawnych następców właściciela.

Wbrew zatem twierdzeniu organu przesłanką do przyznania dotychczasowemu właścicielowi prawa "własności czasowej" nie było posiadanie gruntu w dacie złożenia wniosku. Natomiast objęcie gruntu w posiadanie przez gminę zakreślało właścicielowi sześciomiesięczny termin do zgłoszenia wniosku. Z zestawienia daty objęcia gruntu w posiadanie przez gminę w dniu 16 czerwca 1947 r. /Dz.Urz. 1947 nr 12/ z datą złożenia wniosku w dniu 25 lipca 1947 r. wynika, iż został on złożony w terminie zakreślonym w art. 7 ust. 1 cyt. dekretu.

Odmowa przyznania własności czasowej /użytkowania wieczystego/ może nastąpić jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela nie da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania - a więc planu obowiązującego w dacie wydania orzeczenia. Przeznaczenie gruntu na parking, a stosownie do A Uchwały Rady Dzielnicy Ś. w Gminie C. z dnia 27 maja 1997 r. na parking podziemny nie świadczy jednoznacznie iż jest to cel publiczny w rozumieniu art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /t.j. Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543/.

Postanowienia art. 6 cyt. ustawy odnoszą się przede wszystkim do postępowania wywłaszczeniowego /art. 112 i nast. tej ustawy/ oraz do pierwokupu /art. 109 ust. 1 pkt 3 tej ustawy/ - patrz Gerard Bieniek i inni - Komentarz do ustawy o gospodarce nieruchomościami -wyd. Zachodnie Centrum Organizacji 2000 r. str. 30. W tym zakresie należy się zgodzić z zarzutami skargi, iż prowadzenie parkingu nie należy do zakresu działalności administracji publicznej. Na rozprawie sądowej w dniu 8 listopada 2002 r. okazano dokumenty wskazujące iż przedmiotowy teren przewidziany jest do zabudowy wysokościowej. Wbrew więc treści art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80 Kpa organ nie ustalił jakie jest faktycznie przeznaczenie terenu.

Powołanie się przez organ na treść art. 6 pkt 6 cyt. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. nie przesądza generalnie o pojęciu "cel publiczny" tym bardziej, że przepis ten podaje jako cel publiczny budowę i utrzymanie pomieszczeń dla urzędów organów władzy, administracji...ale nie urządzenie parkingu.

Pojęcie celu publicznego może być określone w odrębnych ustawach /art. 6 pkt 10 cyt. ustawy/.

W tej sytuacji argumenty i rozważania organu nie mogą się ostać jako stojące w sprzeczności z mającym w sprawie zastosowanie przepisami, a w takiej sytuacji nie mogą stanowić przesłanek do wydania zaskarżonej decyzji.

Z tych wszystkich względów na mocy art. 21 art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy o NSA orzeczono jak w sentencji O kosztach postępowania sądowego orzeczono na mocy art. 55 ust. 1 cyt. ustawy o NSA.