Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 200/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 50 ust. 1, art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 6 lipca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, Protokolant Sekretarz sądowy Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2018 roku sprawy ze skargi M. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...], znak: [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania M.W. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...], Nr [...], nakładającej na M.W. obowiązek wykonania w terminie do dnia 30 listopada 2017 r. robót budowlanych celem doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem samowolnie zrealizowanej w latach 1991-1999 rozbudowy budynku mieszkalnego w zakresie dobudowy do elewacji południowej części o wymiarach zewnętrznych - elewacja zachodnia 8,90m, elewacja południowa 9,35m + 5,30m, elewacja wschodnia 8,20m, z częściowym podpiwniczeniem oraz nadbudową w zakresie poddasza użytkowanego nad budynkiem podstawowym o wym. zew. 6,00m x 11,07m (obiekt jako obecnie część północna z lokalizacją od strony drogi powiatowej 880) i samowolnie zrealizowaną rozbudową, z lokalizacją na działce nr ew. 1073 położonej w Z., obręb [...], gm. N., polegających na:

- demontażu dwóch okien pomieszczenia kotłowni, usytuowanych pionowo w elewacji południowej w odległości około 3,00 od granicy z działką nr ew. 1072 i uzupełnieniu tych otworów okiennych wbudowaniem luksferów lub pustaków szklanych o odporności ogniowej El 30,

- zamontowaniu drzwi w elewacji południowej do pomieszczenia kotłowni o odporności ogniowej El 30,

a będącego obecnie przedmiotem prowadzonych robót budowlanych objętych decyzją Nr [...] z dnia [...] Starosty [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z w/w lokalizacją ,

uchylił w całości decyzję organu I instancji i nakazał M.W. , na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm., dalej jako ustawa), wykonanie robót budowlanych, w celu doprowadzenia samowolnie zrealizowanej rozbudowy budynku mieszkalnego, z częściowym podpiwniczeniem, zlokalizowanego na działce nr ewid. 1073, położonej w Z., obręb [...]., gm. N., do stanu zgodnego z prawem, polegających na:

- demontażu dwóch okien pomieszczenia kotłowni, usytuowanych pionowo w elewacji południowej, zwróconych w stronę granicy z działką nr ewid. 1072 i uzupełnieniu tych otworów okiennych luksferami lub pustakami szklanymi o odporności ogniowej El 30,

- zdemontowaniu ościeżnicy oraz skrzydeł drzwiowych prowadzących do kotłowni, usytuowanych w ścianie elewacji południowej i zamurowanie powstałego otworu materiałem spełniającym kryteria dla ściany oddzielenia przeciwpożarowego, przy czym klasa odporności ogniowej wypełnienia, jak cegła pełna ceramiczna czy silikatowa, bądź pustak ceramiczny czy betonowy, powinna wynosić co najmniej REI 60,w terminie do dnia 31 maja 2018 r.

Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia [...] Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. orzekł jak wyżej.

Od powyższego rozstrzygnięcie odwołanie wniósł pełnomocnik M.W. podnosząc, że "organ I instancji sporządził zaskarżoną decyzję na 9 stronach i jest to elaborat, który w pewnym stopniu kompromituje organ I instancji skoro tematycznie wraca do sytuacji faktycznych sprzed ponad 20 lat. W treści decyzji organ I instancji zaznaczył, zgodnie z § 50 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, że nie jest wymagane zgłoszenie ani uzyskanie od organu I instancji pozwolenia na użytkowanie parterowych budynków mieszkalnych i gospodarczych, wznoszonych na terenach położonych poza granicami administracyjnymi miast i osiedli. Działka nr 1073 położona jest właśnie poza granicami miast i osiedli. Wymaganie, więc od M.W. wykonania po 20 latach czynności określonych w treści decyzji Nr [...]jest oczywistym naruszeniem porządku prawnego i jest w pewnym stopniu sadyzmem w stosunku do całkowicie zastraszonych ludzi".

Powołaną na wstępie decyzją [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił w całości decyzję organu I instancji i nakazał M.W. wykonanie wskazanych robót budowlanych w celu doprowadzenia samowolnie zrealizowanej rozbudowy budynku mieszkalnego, z częściowym podpiwniczeniem, zlokalizowanego na działce nr ewid. 1073, położonej w Z., obręb [...]., gm. N., do stanu zgodnego z prawem.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że w dniu 2 sierpnia 2010 r. do organu I instancji wpłynął wniosek B.C. o podjęcie postępowania w sprawie samowolnie realizowanej rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalnego na działce 1073, położonej w Z. , obręb [...] , gm. N. .

W dniu 15 września 2010 r. przedstawiciele organu nadzoru budowlanego stopnia podstawowego przeprowadzili oględziny, w toku których ustalili, że na ww. nieruchomości zlokalizowana jest zabudowa siedliskowa, tj. budynki gospodarcze i budynek mieszkalny dwukondygnacyjny o wymiarach zewnętrznych 13,54m x 14,88m, wysokość do kalenicy od poziomu terenu 9,77m, wysokość do okapu od strony drogi 3,95m, ze ścianami z kamienia wapiennego, pustaków żużlobetonowych i ceramicznych. Przy budynku mieszkalnym prowadzone są roboty budowlane na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia [...]., Nr [...], o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę i nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego dla M.W. Na podstawie ww. decyzji nadbudowano ściany budynku mieszkalnego z pustaków ceramicznych i żużlobetonowych oraz wykonano dach z montażem stolarki okiennej - zrealizowano stan surowy zamknięty nadbudowy. Obecna podczas oględzin A.K. - matka inwestora, a poprzedni właściciel przedmiotowej nieruchomości oświadczyła, że ,,budynek będący przedmiotem kontroli został wybudowany około lat 70. Inwestorem prowadzonej nadbudowy jest córka - M.W. . Budynek jest realizowany na podstawie decyzji Nr [...] z dnia [...]. Starosty [...] o pozwoleniu na nadbudowę budynku mieszkalnego. Właścicielem działki jest M.W. od roku 2008 zgodnie z aktem notarialnym z dnia [...]. Roboty przy nadbudowie rozpoczęto zgodnie z zapisem w dzienniku budowy". Z kolei B.C. oświadczyła: "że nie wyraża zgody na prowadzenie robót budowlanych przez inwestora przy rozbudowie i nadbudowie budynku mieszkalnego, gdyż nie była powiadomiona o tym fakcie, a sprawa granic między działką nr ew. 1073 a 1072 jest w sądzie grodzkim w P. Około 2005 r. prowadzono rozbudowę tego budynku w stronę granicy działki B.C. , bez jej wiedzy i zgody. Wówczas rozbudowa polegała na dobudowie jednego mieszkania i ganku, które są obecnie nadbudowywane i rozbudowywane".

Pismem z dnia 5 grudnia 2010 r. organ stopnia podstawowego zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie samowolnie realizowanej rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalnego na działce nr ew. 1073, położonej w Z. , obręb [...]. .

W dniu 20 stycznia 2011 r. w siedzibie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. przeprowadzono rozprawę administracyjną na okoliczność samowolnie realizowanej rozbudowy budynku mieszkalnego na działce nr ew. 1073, położonej w Z., obręb [...]. Obecna na rozprawie M.W. oświadczyła, że jest właścicielem działki nr ew. 1073 od 23 lipca 2008r., zgodnie z aktem notarialnym Nr [...] - umowa darowizny. Z dniem 23 lipca 2008 r. działka ta była zabudowana budynkiem mieszkalnym o powierzchni zabudowy wskazanej w akcie notarialnym - 110 m2, oddanym do użytku w 1962 r. składającego się z trzech pokoi, dwóch kuchni, korytarza, łazienki i wc, ganku, wyposażonym w instalację wodno-kanalizacyjną, elektryczną i co., tak jak wpisano to w akcie notarialnym. Z chwilą przejęcia tego budynku prowadziła i nadal prowadzi w nim roboty budowlane na podstawie decyzji Nr [...] z dnia [...]. Starosty [...] o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego. W projekcie budowlanym z 2009 r. powierzchnia zabudowy istniejącej wskazana jest jako 186,78 m2, a w akcie notarialnym 110,00 m2. Od lipca 2008 r. nie były prowadzone roboty budowlane przy budynku mieszkalnym do czasu uzyskania decyzji o pozwoleniu na nadbudowę. Budynek ten wraz z działką został zakupiony przez rodziców M.W. aktem notarialnym nr [...] z dnia [...] Z kolei B.C. oświadczyła, że na rok 2008 budynek mieszkalny był powiększony o jedno pomieszczenie (pokój) w kierunku jej działki. Pamięta, że w roku około 1985 budynek mieszkalny miał 2 pokoje i kuchnię oraz schody zewnętrzne bez zadaszenia. Nie było łazienki i piwnic. Budynek ze ścianami z kamienia, zaniedbany. Rozbudowa budynku mieszkalnego w zakresie rozbudowy na gruncie mogła być prowadzona po roku 1998 tj. po wydaniu decyzji Nr [...] z dnia [...]. przez Urząd Rejonowy w C. na rozbiórkę dachu budynku gospodarczego a przed rokiem 2010 r. Roboty budowlane prowadzone na działce M.W. przy budynku mieszkalnym B.C. zauważyła pod koniec czerwca 2010 r. Prowadzona była nadbudowa i wymieniano okna.

Pismem z dnia 6 kwietnia 2011 r. organ nadzoru budowlanego stopnia podstawowego wystąpił do Urzędu Gminy w Nowej B. o udzielenie informacji, czy w latach 1980-1990 było wydane pozwolenie na rozbudowę budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce nr ew. 1073 w miejscowości Z., obręb [...]. dla inwestorów Państwa A.i L.K.

W odpowiedzi na ww. pismo poinformowano, że nie odnotowano wydanego pozwolenia na budowę dla rzeczonej inwestycji w rejestrze wydanych pozwoleń na budowę oraz w ewidencji ruchu budowlanego w gospodarce nieuspołecznionej.

Postanowieniem z dnia [...], Nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. wstrzymał właścicielowi M.W., roboty budowlane wykonane samowolnie w roku 1999 r. przy rozbudowie budynku mieszkalnego o pomieszczenie kotłowni i ganku o wymiarach 3,40 m x 9,35m, murowanego z pustaków żużlobetonowych z lokalizacja na działce nr ew. 1073 w miejscowości Z. obręb [...]., od strony granicy z działką nr ew. 1072 stanowiącej własność B.C. oraz nałożył na właściciela obowiązek przedłożenia w terminie do dnia 30 października 2011 r.

- zaświadczenia wójta gminy o zgodności budowy ww. budynku z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

- 4 egzemplarzy projektu architektoniczno-budowlanego zrealizowanego budynku wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczegółowymi oraz zaświadczenia do wykonywania funkcji technicznych w budownictwie osoby wykonującej projekt i sprawdzającej (posiadającej odpowiednie uprawnienia budowlane oraz wpis na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, potwierdzonego zaświadczeniem wydanym przez tę izbę),

- oświadczenia złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Pismem z dnia 19 stycznia 2012 r. organ nadzoru budowlanego stopnia podstawowego wezwał M.W. do przedłożenia dokumentów nałożonych postanowieniem z dnia [...], Nr [...].

Następnie organ stopnia podstawowego wydał w dniu [...] postanowienie Nr [...], którym uchylił z urzędu własne postanowienie z dnia [...], Nr [...].

Decyzją z dnia [...], Nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. nakazał właścicielowi M.W. dokonać rozbiórki samowolnie realizowanej od 1999 r. rozbudowy budynku mieszkalnego w zakresie: pomieszczeń kotłowni i ganku (część południowa budynku) o wymiarach zewnętrznych 3,40 m x 9,35 m z poddaszem, ściany z pustaków żużlobetonowych, strop żelbetowy, dach z pokryciem blachą z lokalizacją na działce nr ew. 1073 w miejscowości Z., obręb [...].

W wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego przez M.W. [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] Nr [...], uchylił w całości ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Kontynuując postępowanie w sprawie, organ szczebla podstawowego w dniu 13 lutego 2013 r. podjął działania związane z pozyskaniem archiwalnej dokumentacji budowlanej dotyczącej budynku mieszkalnego. Przy piśmie z dnia 20 lutego 2013 r. Urząd Gminy Miasta w P. przekazał kserokopię zapisu wydania pozwoleń na budowę budynków mieszkalnych z lat 1962 i 1970.

Decyzją z dnia [...], Nr [...],[...]i Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wniosku M.W. z dnia 16 marca 2015r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...], Nr [...].

W dniu [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. wydał postanowienie Nr [...], którym na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane nałożono na M.W. obowiązek przedłożenia w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w P. , w terminie do 30 grudnia 2016 r., oceny stanu technicznego, wykonanej przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane, z zakresem robót, terminie i sposobem ich wykonania (jeżeli takie występują), celem doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem samowolnie zrealizowanej w latach 1991-1999 rozbudowy budynku mieszkalnego z lokalizacją na działce nr ew. 1073 położonej w Z. , obręb [...] , gm. N. , w zakresie dobudowy do elewacji południowej części o wymiarach zewnętrznych - elewacja zachodnia 8,90 m, elewacja południowa 9,35 m + 5,30 m, elewacja wschodnia 8,20 m, z częściowym podpiwniczeniem oraz nadbudową w zakresie poddasza użytkowego nad budynkiem podstawowym i samowolną rozbudową, a będącego przedmiotem prowadzonych robót budowlanych objętych decyzją Nr [...] z dnia [...] Starosty [...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z ww. lokalizacją.

Postanowieniem z dnia [...], Nr [...],[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił w całości ww. postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W dniu 30 marca 2017 r. organ stopnia powiatowego przeprowadził oględziny na przedmiotowej nieruchomości.

W dniu [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. wydał decyzję Nr [...].

W ocenie organu odwoławczego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. słusznie uznał, że budynek mieszkalny, zlokalizowany na działce nr ewid. 1073, położonej w Z. , obręb [...]. , gm. N. , został zrealizowany na podstawie pozwolenia na budowę wydanego w dniu [...]. dla F.T. Z dokumentów przekazanych przez Urząd Gminy i Miasta P. wynika, że ww. decyzja obejmowała budowę budynku mieszkalnego murowanego, z dwoma izbami, o powierzchni zabudowy 60 m2 i kubaturze 180m3. Niniejszy stan odpowiada opisowi wskazanemu przez B.C.

Nadto organ odwoławczy zważył, że strony umowy darowizny sporządzonej w formie aktu notarialnego w dniu [...] - Rep [...], mocą której K.T. darował nieruchomość oznaczoną nr ewidencyjnym gruntów 1073 na zasadach wspólności ustawowej L. i A. małżonkom K., zgodnie oświadczyli, że "nieruchomość oznaczona jako działka nr 1073 o powierzchni 0.1800 ha (tysiąc osiemset metrów kwadratowych) zabudowana jest domem murowanym o 2-ch izbach krytym dachówką, oborą murowaną krytą dachówką i spichlerzem murowanym ".

W ocenie organu II instancji na aprobatę zasługuję również twierdzenie organu stopnia powiatowego, że realizacja ww. budynku mieszkalnego nie wymagała uzyskania pozwolenia na użytkowanie, ani złożenia zawiadomienia o zakończeniu jego budowy. Wedle art. 64 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 1961 r., Nr 7 poz. 46) obiekt budowlany, na którego budowę wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę, może być użytkowany po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie. Przewodniczący Komitetu Budownictwa dla budownictwa powszechnego, a właściwi ministrowie dla budownictwa specjalnego określą obiekty budowlane, których użytkowanie nie wymaga uzyskania pozwolenia, lecz tylko zgłoszenia albo też których użytkowanie nie wymaga uzyskania pozwolenia ani zgłoszenia. W myśl § 3 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 27 lipca 1961 r. w sprawie państwowego nadzoru budowlanego nad budową, rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego, przed przystąpieniem do budowy obiektów budowlanych albo do wykonania robót budowlanych lub rozbiórkowych nie wymienionych w § 4 należy w zależności od rodzaju robót zgłosić powiatowemu organowi państwowego nadzoru budowlanego zamiar przystąpienia do wykonania robót budowlanych lub rozbiórkowych albo uzyskać od powiatowego organu państwowego nadzoru budowlanego pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu. Zgodnie z § 50 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia nie jest wymagane zgłoszenie ani uzyskanie od powiatowego organu państwowego nadzoru budowlanego pozwolenia na użytkowanie następujących obiektów budowlanych: parterowych budynków mieszkalnych i gospodarskich wznoszonych na terenach położonych poza granicami administracyjnymi miast i osiedli. Co więcej, art. 332 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli, stanowił, że na wykonanie robót, wyszczególnionych niżej w art. 333 i 334, o ile roboty te nie dotyczą budynków państwowych, wymagane było uzyskanie pozwolenia właściwej władzy, gdzie w art. 333 wskazano, że dla uzyskania pozwolenia na wykonanie niżej wymienionych robót konieczne jest przedstawienie przez budującego projektu (planu) do zatwierdzenia, tj. na wzniesienie nowych budynków stałych i tymczasowych, tudzież na ich nadbudowę i powiększenie, za wyjątkiem między innymi tych, o których mowa w art. 334 pkt a. Stosownie do art. 334 pkt a, przedstawienie projektu (planu) nie jest wymagane dla uzyskania pozwolenia na wykonanie niżej wymienionych robót, tj. na wzniesienie nowych parterowych budynków mieszkalnych i gospodarskich, na ich powiększenie oraz na przeróbkę parterowych budynków gospodarskich na mieszkalne w miejscowościach wiejskich poza obszarem województw: poznańskiego i pomorskiego. W art. 357 tego rozporządzenia wskazano, że bez uprzedniego uzyskania pozwolenia właściwej władzy zabronione jest użytkowanie budynków i urządzeń, wymagających uzyskania pozwolenia w myśl art. 333 niniejszego rozporządzenia.

Organ ocenił, iż w przedmiotowej sprawie niewątpliwie ma do czynienia z rozbudową budynku mieszkalnego. Do konstatacji takiej prowadzi analiza złożonej do akt sprawy przez B.C. dokumentacji fotograficznej, która obrazuje proces przekształcania się, w miarę upływu lat, przedmiotowego obiektu (karta nr 23/2- 23/3 i nr 30/1). Do wniosku takiego prowadzi nadto analiza znajdujących się w aktach sprawy umów darowizny. I tak, o ile, jak wskazano powyżej, strony umowy darowizny sporządzonej w formie aktu notarialnego w dniu [...] - Rep [...], mocą której K. T. darował nieruchomość oznaczoną nr ewidencyjnym gruntów 1073 na zasadach wspólności ustawowej L. i A. małżonkom K., zgodnie oświadczyli, że "nieruchomość oznaczona jako działka nr 1073 o powierzchni 0.1800 ha (tysiąc osiemset metrów kwadratowych) zabudowana jest domem murowanym o 2-ch izbach krytym dachówką, oborą murowaną krytą dachówką i spichlerzem murowanym", to w akcie notarialnym umowy darowizny i ustanowienia służebności osobistej mieszkania z dnia [...] - Rep [...], odnotowano zapis: "A.E. i L. A. małżonkowie K. oświadczają, że - (...) nieruchomość stanowiąca działkę oznaczoną numerem: 1073 jest zabudowana budynkiem mieszkalnym, murowanym, parterowym, krytym eternitem, o powierzchni użytkowej około sto dziesięć metrów kwadratowych (110 m2) oddanym do użytku w 1962 r., składającym się: z trzech (3) pokoi, dwóch (2) kuchni, korytarza, łazienki z wc, ganku wyposażonym w instalację wodno-kanalizacyjną, elektryczną, co. oraz oborą". Co więcej, nie sposób w tym miejscu pominąć również, iż z opisu technicznego do projektu nadbudowy budynku mieszkalnego, zatwierdzonego decyzją Starosty [...] z dnia [...]r., Nr [...], wynika, że powierzchnia zabudowy budynku - przed wykonaniem robót objętych tym rozstrzygnięciem - wynosiła 186,78 m2.

Uwzględniając powyższe organ odwoławczy stwierdził, iż rozbudowa spornego budynku mieszkalnego miała miejsce po roku 1990, a zatem po nabyciu przez L. i A. małżonków K. - w drodze umowy darowizny - działki nr ewid. 1073 i to wówczas oni musieli być inwestorami wykonanych robót, natomiast do następnej rozbudowy doszło po zbyciu przez nich tejże nieruchomości - w drodze umowy darowizny z dnia 23 lipca 2008 r. na rzecz córki, tj. M.W. , będącej adresatką kwestionowanego aktu administracyjnego. Precyzyjne umiejscowienie w czasie owej rozbudowy - wobec rozbieżności oświadczeń złożonych w toku postępowania przez strony i powołanych świadków - jest jednakże zbyteczne, a to z tej przyczyny, gdyż M.W. legitymuje się ostateczną decyzją wydaną w dniu [...] przez Starostę [...] - Nr [...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę obejmującego nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego na działce nr ewid. 1073 obręb [...]. , gm. N. .

Przytaczając treść art. 48 ustawy Prawo budowlane organ odwoławczy wskazał, że w przypadku ustalenia, że obiekt budowlany został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, należy nakazać rozbiórkę obiektu. Nie można jednak nakazać rozbiórki całego obiektu w przypadku ustalenia, że tylko pewna jego część została wybudowana samowolnie. Zgodnie z zasadą zawartą w tym przepisie można nakazać rozbiórkę tylko w takim zakresie, w jakim wybudowano obiekt z naruszeniem prawa, czyli bez wymaganego pozwolenia na budowę. Powyższa zasada jest istotna w tych zatem przypadkach, kiedy tylko część obiektu została zrealizowana w warunkach samowoli budowlanej.

Organ II instancji podkreślił również, że nakaz rozbiórki części obiektu budowlanego można wydać tylko w sytuacji, gdy część tą da się wydzielić bez uszczerbku dla reszty określonej całości (por. wyroki NSA z dnia 25 lipca 2006 r., sygn. II OSK 958/05, LEX nr 275477 i z dnia 28 kwietnia 2006 r., sygn. II OSK 788/05, LEX nr 209457). Wskazał nadto, iż użyte w art. 48 ustawy Prawo budowlane sformułowanie "część obiektu budowlanego" należy rozumieć przede wszystkim jako samodzielny obiekt budowlany, którego budowa nie została jeszcze zakończona lub jako część innego obiektu, która jest na tyle samodzielna i niezależna od pozostałej części wybudowanej zgodnie z prawem, że może być rozebrana bez istotnej ingerencji w tą pozostałą część obiektu budowlanego (wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2000 r., sygn. II SA/Gd 2399/98, LEX nr 62130).

Rozbiórkę obiektu budowlanego można nakazać tylko w takim zakresie, w jakim wybudowano obiekt z naruszeniem prawa, tj. bez wymaganego pozwolenia na budowę, ale również musi istnieć możliwość wydzielenia części obiektu budowlanego, która ma zostać poddana rozbiórce, bez uszczerbku dla pozostałej części obiektu.

Niewątpliwie nakaz rozbiórki jest dotkliwą sankcją dla osoby dopuszczającej się samowoli budowlanej, dlatego też nie do przyjęcia jest pogląd, iż osoba taka może podlegać dodatkowej sankcji w postaci konieczności dokonania także stosownych, niekiedy bardzo kosztownych, zmian w obiekcie, który został wybudowany zgodnie z przepisami ustawy Prawo budowlane, a który następnie został połączony z nową częścią obiektu budowlanego wykonaną samowolnie.

W przypadku rozbudowy istniejącego budynku w ten sposób, że stanowi ona integralną część budynku dotychczasowego i połączona jest z nim na tyle trwale, a rozbiórka dobudowy nie jest możliwa bez rozbiórki całego obiektu lub przynajmniej jego znacznej części, brak jest podstaw do zastosowania restrykcyjnej normy art. 48 ustawy Prawo budowlane. Jest to inny przypadek, o jakim mowa w art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, umożliwiający uruchomienie trybu postępowania na podstawie art. 51 tej ustawy (wyrok NSA z dnia 24.01.2008 r., II OSK 1927/2006).

W ocenie organu odwoławczego bezsprzecznym jest, iż sporna rozbudowa połączona jest w taki sposób z tą częścią obiektu, której realizacja przebiegała na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia [...], Nr [...], że jej rozbiórka nie jest możliwa bez rozbiórki znacznej części powstałej w wyniku robót objętych tą decyzją. A zatem, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. trafnie uznał, że do wykonanych robót budowlanych zastosowanie będzie miał przepis art. 51 ustawy Prawo budowlane.

Przywołując treść z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, § 12 ust. 4 rozporządzenia z dnia 14 grudnia 1994 r. Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz § 12 ust. 3 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie organ odwoławczy wyjaśnił, że zarówno obecnie obowiązujące warunki techniczne, do których należy dostosować obiekt budowlany będący przedmiotem niniejszego postępowania, jak i warunki techniczne obowiązujące w czasie, gdy obiekt ten - jego część, był samowolnie wzniesiony, nie dopuszczały, by w ścianie budynku zlokalizowanej od granicy sąsiedniej nieruchomości w odległości mniejszej niż 4 m znajdowały się otwory okienne i drzwiowe.

W toku oględzin przeprowadzonych w dniu 30 marca 2017 r. przez organ stopnia podstawowego ustalono, że odległość osi drzwi do kotłowni od ogrodzenia z działką nr ewid. 1072 wynosi ok. 4,0 m, natomiast odległość otworów okiennych znajdujących się w pomieszczeniu kotłowni od ogrodzenia z działką nr ewid. 1072 wynosi ok. 3,60 m. Organ odwoławczy wskazał, iż ze znajdującego się w aktach sprawy "Szkicu lokalizacji budynku" sporządzonego na mapie sytuacyjno-wysokościowej zaewidencjonowanej w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Starostwa Powiatowego w P. oraz "Szkicu pomiaru granic" - sporządzonego przez geodetę uprawnionego M. B. karta nr [...]), na których poza ogrodzeniem pomiędzy działkami 1073 i 1072 uwidoczniono również przebieg granicy między tymi nieruchomościami gruntowymi wynika, że ogrodzenie to, m.in. na wysokości przedmiotowych otworów okiennych i otworu drzwiowego, znajduje się na działce nr ewid. 1072, a zatem odległość ściany budynku zlokalizowanej na działce nr ewid. 1073 w miejscu istnienia otworów okiennych i drzwi do kotłowni, wynosi poniżej 4,0 m, co jest niezgodne z przywołanymi powyżej warunkami.

Z treści § 232 ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, wynika, że klasa odporności ogniowej elementów oddzielenia przeciwpożarowego, o których mowa w § 213, tj. m.in. w budynkach mieszkalnych: jednorodzinnych, zagrodowych i rekreacji indywidualnej, do trzech kondygnacji naziemnych włącznie powinna być nie mniejsza od określonej w ust. 4 dla budynków o klasie odporności ogniowej "D" i "E", a zatem dla ścian oddzielenia przeciwpożarowego wynosić REI 60. Ponadto, zgodnie z normą § 232 ust. 6 w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego dopuszcza się wypełnienie otworów materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, jeżeli powierzchnia wypełnionych otworów nie przekracza 10% powierzchni ściany, przy czym klasa odporności ogniowej wypełnienia nie powinna być niższa dla ściany REI 60 niż E 30.

Cytując treść art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane organ odwoławczy wskazał, że w jego ocenie, z uwagi na fakt, iż roboty budowlane związane z samowolną rozbudową istniejącego budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce nr ewid. 1073, położonej w Z. , obręb [...]. , gm. N. , zostały wykonane z naruszeniem warunków technicznych, należało doprowadzić je do stanu zgodnego z prawem, poprzez nałożenie na M.W. obowiązku w postaci:

- demontażu dwóch okien pomieszczenia kotłowni, usytuowanych pionowo w elewacji południowej, zwróconych w stronę granicy z działką nr ewid. 1072 i uzupełnieniu tych otworów okiennych wbudowaniem luksferów lub pustaków szklanych o odporności ogniowej El 30,

- zdemontowaniu ościeżnicy oraz skrzydeł drzwiowych prowadzących do kotłowni, usytuowanych w ścianie elewacji południowej i zamurowanie powstałego otworu materiałem spełniającym kryteria dla ściany oddzielenia przeciwpożarowego, przy czym klasa odporności ogniowej wypełnienia, jak cegła pełna ceramiczna czy silikatowa, bądź pustak ceramiczny czy betonowy, powinna wynosić co najmniej REI 60.

Jak wynika ze znajdującego się w aktach rozpoznawanej sprawy rysunku nr 2 - rzut parteru, wchodzącego w skład projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Starosty [...] z dnia [...], Nr [...], dostęp do pomieszczenia kotłowni możliwy jest z pomieszczenia oznaczonego na mniejszym rzucie jako wiatrołap. Nałożony obowiązek, w postaci zdemontowania ościeżnicy oraz skrzydeł drzwiowych prowadzących do kotłowni, usytuowanych w ścianie elewacji południowej i zamurowania powstałego otworu materiałem spełniającym kryteria dla ściany oddzielenia przeciwpożarowego, nie będzie zatem powodował ograniczeń w dostępności do pomieszczenia kotłowni.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy wyjaśnił, iż prawo budowlane nie przewiduje instytucji przedawnienia, wobec czego jeżeli organ nadzoru budowlanego stwierdzi, że dana inwestycja została zrealizowana z naruszeniem przepisów prawa budowlanego jest zobligowany do prowadzenia stosownego postępowania administracyjnego. Nie ulega wątpliwości, że w omawianej sprawie organ ma do czynienia z samowolną rozbudową obiektu. Do robót zrealizowanych w takich warunkach zastosowanie znajduje tryb legalizacyjny określony przepisem art. 48 ustawy Prawo budowlane. Postępowanie prowadzone w tym trybie kończy się wydaniem decyzji orzekającej nakaz rozbiórki obiektu lub jego części (jeżeli nie jest możliwe wdrożenie trybu legalizacyjnego), bądź też wydaniem decyzji zatwierdzającej projekt budowlany, w której to decyzji nakłada się obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.

Organ II instancji wskazał nadto, iż w sprawach o pozwolenie na budowę stronami są osoby wskazane w art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, jeżeli ich nieruchomości znajdują się w obszarze oddziaływania obiektu zdefiniowanym w art. 3 pkt 20 tej ustawy, to jest w terenie wyznaczonym w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie odrębnych przepisów, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Natomiast stroną postępowania dotyczącego dokonanej już samowoli budowlanej będzie każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie (art. 28 k.p.a.). Pogląd taki wyrażony został w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 783/10.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wywiodła M.W. , reprezentowana przez radcę prawnego, wnosząc o uchylenie w całości punktu 2 zaskarżonej decyzji oraz zarządzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, brak było podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Uzasadniając tak dokonaną ocenę w pierwszej kolejności podkreślić trzeba, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...], znak: [...] uchylająca w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...], Nr [...] i nakazująca M.W. , na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, wykonanie wskazanych robót budowlanych, w celu doprowadzenia samowolnie zrealizowanej rozbudowy budynku mieszkalnego, z częściowym podpiwniczeniem, zlokalizowanego na działce nr ewid. 1073, położonej w Z. , obręb [...]. , gm. N. , do stanu zgodnego z prawem.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że w niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego dokonały właściwej kwalifikacji spornych robót budowlanych jako rozbudowy budynku mieszkalnego w warunkach samowoli budowlanej. Zgodzić należy się zatem z poglądem organu, że jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo art. 49b ustawy, zostały wykonane w sposób, o jakim mowa w art. 50 ust. 1 ustawy, a jest niesporne, że takie właśnie roboty zostały wykonane, to znajduje zastosowanie przepis art. 51 ust. 7 ustawy, który stanowi, iż przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 ustawy stosuje się odpowiednio. Co do zasady podkreślenia również wymaga, wbrew zapatrywaniom strony skarżącej, że właściwą drogą legalizacji samowoli budowlanej polegającej na wykonaniu innych robót budowlanych niż wzniesienie obiektu budowlanego, jest postępowanie przewidziane w art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 7 ustawy. Zarówno w orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie wskazuje się, że przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy ma zastosowanie w sytuacji, gdy roboty nie mogą być doprowadzone do stanu zgodnego z prawem. Wówczas to organ nakazuje zaniechanie dalszych robót (co w stosunku do prac już wykonanych nie znajduje zastosowania), rozbiórkę obiektu lub doprowadzenie do stanu poprzedniego. W takiej sytuacji wydana decyzja kończy postępowanie legalizacyjne w sposób negatywny. Jeżeli natomiast możliwe jest doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem, wówczas postępowanie legalizacyjne ma charakter dwuetapowy. W pierwszej kolejności organ wydaje decyzję w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy, stanowiący podstawę do wydania decyzji nakładającej obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Wydanie takiej decyzji winno już zatem być poprzedzone ustaleniami faktycznymi co do możliwości zalegalizowania samowoli (por. Prawo Budowlane. Komentarz, pod red. Z. Niewiadomskiego, wyd. C.H.Beck, Warszawa 2009, str. 556-556, wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2009 r. sygn. akt II OSK 510/08, wyrok NSA z dnia 28 września 2010 r. sygn. akt II OSK 1483/09, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 24 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Po 177/11, wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Łd 926/11- dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Istota decyzji wydawanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. polega na tym, że na inwestora nakłada się obowiązek wykonania, w wyznaczonym terminie, określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych lub wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Stan zgodny z prawem oznacza przy tym zgodność z przepisami prawa administracyjnego materialnego, przede wszystkim z określonymi tam warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (vide: wyrok WSA w Gdańsku z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 160/17, LEX nr 2325262)

W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zastrzeżeń Sądu nie budzi także ocena organu odwoławczego, że wykonanie okien pomieszczenia kotłowni, usytuowanych pionowo w elewacji południowej w opisanej odległości od granicy z działką nr ew. 1072 oraz umieszczenie drzwi prowadzących do kotłowni, usytuowanych w ścianie elewacji południowej było niedopuszczalne, a jedynym możliwym sposobem doprowadzenia ściany tego budynku do zgodności z przepisami jest likwidacja tych otworów, poprzez ich uzupełnienie luksferami lub pustakami szklanymi o odporności ogniowej El 30 oraz zdemontowanie ościeżnicy oraz skrzydeł drzwiowych prowadzących do kotłowni i zamurowanie powstałego otworu materiałem spełniającym kryteria dla ściany oddzielenia przeciwpożarowego, przy czym klasa odporności ogniowej wypełnienia, jak cegła pełna ceramiczna czy silikatowa, bądź pustak ceramiczny czy betonowy, powinna wynosić co najmniej REI 60.

Wykonanie otworów okiennych i drzwiowych w ścianie położonej w odległości mniejszej niż 4m od granicy z nieruchomością sąsiednią, naruszało bezwzględnie obowiązujący w tamtym czasie przepis rozporządzenia § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, zgodnie z którym budynki mieszkalne i gospodarcze na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz wolnostojące jednorodzinne domy mieszkalne o ścianach z materiałów niepalnych i o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki, a odległość ta może być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych i drzwiowych. Naruszało również przepis § 12 ust. 4 rozporządzenia z dnia 14 grudnia 1994 r. Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w myśl którego, jeżeli z warunków, o których mowa w ust. 1 i 2 oraz § 271 i 272 ust. 4, nie wynikają inne wymagania, należy zachować odległości zabudowy od granic działki co najmniej: 1) dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi - 4 m, 2) dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą bez otworów - 3 m oraz § 12 ust. 3 obowiązującego obecnie rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, wedle którego jeżeli z warunków, o których mowa w ust. 1 oraz w § 13, 60 i 271, nie wynikają inne wymagania, odległości zabudowy od granicy działki budowlanej powinny wynosić co najmniej: 1) przy równoległym do granicy sytuowaniu ściany budynku: a) z otworami okiennymi lub drzwiowymi - 4 m, b) bez otworów okiennych lub drzwiowych - 3 m, 2) przy nierównoległym do granicy sytuowaniu ściany budynku - 4 m do najbliższej krawędzi zewnętrznej otworu drzwiowego lub okiennego w ścianach zwróconych w stronę tej granicy oraz 3 m do najbliższego narożnika, ryzalitu lub wykuszu budynku.

Reasumując stwierdzić należało, że w warunkach rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy prawidłowo zastosował przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, a tym samym wydana przez niego decyzja z dnia [...] nie narusza prawa.

Dodać jedynie należy, że w skardze nie sprecyzowano żadnych zarzutów (przez wskazanie konkretnych przepisów), co nie czyni możliwym ich skontrolowanie. Argumentacja, bardziej opisowa i także polemiczna, nie daje podstaw do przypisania organowi, który wydał kontrolowaną obecnie decyzję zaniedbań obowiązków proceduralnych, jak i błędnego zastosowania prawa materialnego.

Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi jako bezzasadnej.

IB