Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2670/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: ART. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 4, art. 5
journal: Dz.U. 2015 poz 693
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 listopada 2020 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] września 2019 r. Nr [...] Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy z 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 690 ze zm.) orzekł o odmowie potwierdzenia, że K. J., dalej: Skarżący, spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, zwanej dalej: ustawą "o działaczach opozycji").

W uzasadnieniu organ wskazał, że na wniosek Skarżącego z 28 grudnia 2018 r., przeprowadził postępowanie w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 o działaczach opozycji. Do wniosku Skarżący załączył zaświadczenia Nr [...] z [...] marca 2017 r. i Nr [...] z [...] czerwca 2017 r. Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu zwanego dalej: Prezesem IPN, wyrok Sądu Okręgowego w [...] z [...] maja 2018 r., wyrok WSA w Warszawie z 22 listopada 2018 r., wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] września 2018 r.

Organ przywołał brzmienie art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 5 ust. 1 ustawy wskazał, że w wyniku kwerendy przeprowadzonej w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono akta osobowe o sygn. IPN [...] Skarżącego z których wynika, że ww. został przyjęty do służby jako funkcjonariusz i był zatrudniony na stanowisku [...] na wolnym etacie milicjanta plutonu liniowego kompanii PCP ZOMO WUSW w [...] w okresie od [...] stycznia 1986 r. do [...] listopada 1987 r., a następnie na stanowisku [...] Sekcji V Wydziału Łączności WUSW w [...] w okresie od [...] listopada 1987 r. do [...] lipca 1990 r. W ocenie Biura Badań Historycznych IPN służbę Skarżącego w okresie od [...] listopada 1987 r. do [...] lipca 1990 r. uznać należy za służbę w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu przepisów ustawy o IPN.

W związku z tym, że ustawa o działaczach opozycji nie zawiera definicji organów bezpieczeństwa państwa, organ odwołał się w tym zakresie do przepisów ustawy o IPN. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 5 powoływanej ustawy organami bezpieczeństwa państwa są instytucje centralne Służby Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz podległe im jednostki terenowe w wojewódzkich, powiatowych i równorzędnych komendach Milicji Obywatelskiej oraz w wojewódzkich, rejonowych i równorzędnych urzędach spraw wewnętrznych. Organ uznał zatem, że Wydział Łączności WUSW w [...], w którym wnioskodawca pełnił służbę od [...] listopada 1987 r. do [...] lipca 1990 r., był organem bezpieczeństwa państwa.

Wyjaśniono, że Zarząd Łączności MSW po wyłączeniu go w dniu 28 listopada 1956 r. ze struktury organów bezpieczeństwa państwa przez następne 20 lat nie był postrzegany jako jednostka Służby Bezpieczeństwa. Faktycznie ponownie został włączony w struktury bezpieczeństwa państwa dopiero decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 8 grudnia 1983 r. Wprawdzie w zasobie archiwalnym IPN nie odnaleziono decyzji ministra spraw wewnętrznych z 8 grudnia 1983 r. Decyzja ta jest jednak przywołana w piśmie datowanym na dzień 2 stycznia 1984 r., podpisanym przez podsekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych gen. Konrada Straszewskiego. Pismo to, skierowane m.in. do wszystkich szefów wojewódzkich urzędów spraw wewnętrznych, jest następującej treści: "Zgodnie z decyzją ministra spraw wewnętrznych z dnia 8 grudnia 1983 r. proszę o podporządkowanie wydziału łączności do bezpośredniego nadzoru zastępcy szefa wojewódzkiego (stołecznego) urzędu spraw wewnętrznych ds. Służby Bezpieczeństwa". Jeden z egzemplarzy tego pisma przesłanego do WUSW w [...] został odnaleziony w zasobie archiwalnym Oddziału IPN w [...], sygn. akt IPN [...]. Innym dokumentem potwierdzającym umiejscowienie Wydziału Łączności w strukturach SB jest notatka z 25 czerwca 1984 r. dotycząca propozycji podziału jednostek organizacyjnych MSW na jednostki Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej, w której Biuro Organizacyjno-Prawne podkreślało, że za decyzją podporządkowania wydziałów łączności WUSW bezpośrednio zastępcom szefa ds. Służby Bezpieczeństwa przemawiały określone warunki społeczno-polityczne kraju i potrzeby operacyjno-techniczne Służby Bezpieczeństwa. Także z zarządzenia nr 098/83 Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie zakresu działania członków kierownictwa MSW wynika, że Zarząd Łączności podporządkowano bezpośrednio Szefowi Służby Zabezpieczenia Operacyjnego MSW. Tym samym jednostka ta znalazła się w grupach jednostek organizacyjnych MSW stricto Służby Bezpieczeństwa. Przy czym formalno-prawnie dalej pełnili w niej służbę funkcjonariusze Milicji Obywatelskiej. Służba Zabezpieczenia Operacyjnego gromadziła (głównie za pomocą środków technicznych) i udostępniała informacje do wykorzystania operacyjnego przez inne służby. Dokumentem potwierdzającym, że Zarząd Łączności należy traktować jako jednostkę Służby Bezpieczeństwa była Decyzja nr 04 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 6 kwietnia 1989 r. w sprawie przekazania szefom WUSW (SUSW) niektórych uprawnień dotyczących przenoszenia stanowisk etatowych funkcjonariuszy SB i MO pomiędzy podległymi jednostkami i komórkami organizacyjnymi. Do tej decyzji zostały załączone kryteria określające rodzaje i liczby stanowisk w niektórych komórkach organizacyjnych WUSW (SUSW) i RUSW (równorzędnych). Wydział Łączności w tych kryteriach był zaszeregowany jako komórka organizacyjna Służby Bezpieczeństwa.

Organ wskazał, że ustawa o działaczach opozycji w art. 4 ust. 1 mówi o osobach, które "nie były pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa" w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 ustawy o IPN. Dlatego w analizie obowiązujących przepisów w okresie zatrudnienia wnioskodawcy nie należy rozpatrywać czy był on funkcjonariuszem MO czy SB, lecz czy pełnił jako funkcjonariusz służbę w jednostkach podległych Służbie Bezpieczeństwa, które były organami bezpieczeństwa państwa. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, że ustawa o IPN mówiąc o służbie, pracy lub współpracy w organach bezpieczeństwa państwa nie dokonuje rozróżnienia na funkcjonariuszy SB i MO. Zarząd Łączności MSW i Wydziały Łączności WUSW były jednostkami podległymi Służbie Bezpieczeństwa w okresie od dnia 8 grudnia 1983 r. do dnia 31 lipca 1990 r. W jednostkach podległych Służbie Bezpieczeństwa, w tym Wydziałach Łączności służyli zarówno funkcjonariusze MO, jak i SB oraz pracowali pracownicy cywilni.

Przywołano uchwałę Sądu Najwyższego w składzie siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 14 października 2015 r., sygn. akt III UZP 8/15, w której orzeczono, że osoba, która pełniła służbę w latach 1984-1990 w zarządzie Łączności Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Wydziałach Łączności Wojewódzkich Urzędów Spraw Wewnętrznych, jest osobą, która pełniła służbę w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 15b ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym".

Podkreślono, że organy bezpieczeństwa państwa ujęte w art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawy o IPN były również wymienione w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy lustracyjnej, do której odniósł się Sąd Najwyższy w ww. uchwale z dnia 14 października 2015 r. Mimo, że przepis art. 15b ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym został uchylony to treść tego przepisu funkcjonuje w ustawie o IPN - art. 5 ust. 1 pkt 5 i przy interpretacji tego przepisu zasadne jest odwołanie się do przywołanej wyżej uchwały Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2015 r.

Jednocześnie organ odniósł się do treści załączonego przez stronę do wniosku z dnia 28 grudnia 2018 r. zaświadczenia nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. oraz zaświadczenia nr [...] z [...] czerwca 2018 r. Prezesa IPN i wyjaśnił, że przedmiotowa decyzja nie stoi w opozycji do ww. zaświadczeń Prezesa IPN potwierdzających, że dane osobowe Pana K. J. nie figurują w katalogu funkcjonariuszy, współpracowników, kandydatów na współpracowników organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5, oraz innych osób, udostępnionym w Instytucie Pamięci od dnia 26 listopada 2004 r. Podkreślić bowiem należy, że niniejsza decyzja oraz wymienione wyżej zaświadczenia zostały wydane na podstawie odmiennych przepisów prawa.

Odnosząc się do treści powoływanego przez stronę we wniosku z dnia 28 grudnia 2018 r. wyroku Sądu Okręgowego w [...] z [...] maja 2018 r. (sygn.. akt [...]) dot. K. J. oraz wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] września 2018 r. (sygn. akt [...]) wydanego w sprawie lustracyjnej osoby trzeciej, organ wskazał, że nie ma on zastosowania w niniejszej sprawie, wyjaśniając to stanowisko.

W kwestii załączonego do wniosku z dnia 28 grudnia 2018 r. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 listopada 2018 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2158/18) organ wskazał, że dotyczy on osoby trzeciej i w ocenie Prezesa IPN nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Dodatkowo organ podkreślił, że fakt negatywnego postrzegania służby w Wydziale Łączności znajduje odzwierciedlenie w przepisach ustawy o zaopatrzeniu funkcjonariuszy, w której to służba w Wydziale Łączności określana jako służba na rzecz totalitarnego państwa skutkuje obniżeniem wymiaru świadczeń emerytalno-rentowych.

Odnosząc się z kolei do podnoszonej przez Skarżącego w pismach z dnia 17 czerwca 2019r. kwestii ETAT-ów organ wyjaśnił, że fakt braku dopisku "SB" przy określeniu liczby etatów w Wydziale Łączności w poszczególnych WUSW nie przesądza o braku podporządkowania tego Wydziału Służbie Bezpieczeństwa. Jak już wcześniej wspomniano dokumentem potwierdzającym, że Zarząd Łączności należy traktować jak jednostkę Służby Bezpieczeństwa była Decyzja nr 04 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 6 kwietnia 1989 r. w sprawie przekazania szefom WUSW (SUSW) niektórych uprawnień dotyczących przenoszenia stanowisk etatowych funkcjonariuszy SB i MO pomiędzy podległymi jednostkami i komórkami organizacyjnymi. Do tej decyzji zostały załączone kryteria określające rodzaje i liczby stanowisk w niektórych komórkach organizacyjnych WUSW (SUSW) i RUSW (równorzędnych). Wydział Łączności w tych kryteriach był zaszeregowany jako komórka organizacyjna Służby Bezpieczeństwa. Dodać należy, że art. 150 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2019 r. poz. 161 z późn. zm.) dopuszczał możliwość podjęcia służby w Policji przez funkcjonariuszy pełniących dotychczas służbę w jednostkach SB "przy zachowaniu ciągłości zatrudnienia". Mając na uwadze treść załączników załączonych przez wnioskodawcę do pisma z 17 czerwca 2019 r. organ uznał za zasadne odnieść się również do kwestii przeprowadzenia weryfikacji funkcjonariuszy SB, o której decydowała Uchwała nr 69 Rady Ministrów z 21 maja 1990 r. w sprawie trybu i warunków przyjmowania byłych funkcjonariuszy SB do służby w Urzędzie Ochrony Państwa i innych jednostkach organizacyjnych podległych ministrowi spraw wewnętrznych oraz zatrudnienia ich w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Z analizy Zarządzenia 53/90 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 2 lipca 1990 r. w sprawie określenia stanowisk zajmowanych przez funkcjonariuszy b. Służby Bezpieczeństwa oraz jednostek organizacyjnych resortu spraw wewnętrznych, w których pełnili oni służbę i w związku Instrukcją Przewodniczącego Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej z 25 czerwca 1990 r. wynika, że Zarząd Łączności był jednostką Służby Bezpieczeństwa, ponieważ podlegał bezpośrednio Szefowi Służby Zabezpieczenia Operacyjnego, wymienionemu jako stanowisko Służby Bezpieczeństwa. Z Instrukcji Przewodniczącego Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej wynika, że funkcjonariusze Zarządu Łączności i Wydziałów Łączności nie podlegali weryfikacji. Tak więc Skarżący pełniący służbę na stanowisku [...] Sekcji [...] Wydziału Łączności WUSW w [...] w okresie od [...] listopada 1987 r. do [...] lipca 1990 r. nie był zobowiązany do poddania się weryfikacji.

Odnosząc się do wniosku o przesłuchanie Wiceprezesa IPN – dr M. S., Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji – J. Z., Ministra Obrony Narodowej - M. B, posła – J. S. oraz prof. Dr hab. J. B. organ wskazał, że wniosek jest niezasadny i nie ma istotnego wpływu na rozstrzygnięcie niniejszego postępowania.

W nawiązaniu do pisma wnioskodawcy z 17 czerwca 2019 r. i przedstawionego w nim oświadczenia S. N. z [...] stycznia 2019 r. organ powtórzył, że ustawa o IPN mówiąc o służbie, pracy lub współpracy w organach bezpieczeństwa państwa nie dokonuje rozróżnienia na funkcjonariuszy SB i MO. Wskazał, że zarówno Zarząd Łączności MSW jak i Wydziały Łączności WUSW były jednostkami podległymi SB w okresie od 8 grudnia 1983 r. do 31 lipca 1990 r. W jednostkach podległych Służbie Bezpieczeństwa, w tym w Wydziałach Łączności służyli zarówno funkcjonariusze MO jak i SB oraz pracowali pracownicy cywilni.

W odniesieniu do treści pozostałych załączników załączonych przez wnioskodawcę do wniosku z 28 grudnia 2018 r. organ wskazał, że przeprowadzenie dowodu z ww. dokumentów nie miałoby wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie.

Organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie istotą prowadzonego postępowania było ustalenie, czy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej znajdują się dokumenty dotyczące Skarżącego, spełniające kryteria, o których mowa w art. 4 pkt 1 ustawy o działaczach opozycji. Tym samym organ zobowiązany był jedynie do badania, czy treść odnalezionych dokumentów potwierdza, że Pan K. J. był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz czy istnieją dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierał osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

W wyniku prowadzonej w sprawie kwerendy archiwalnej odnaleziono dokumenty z treści których wynika, że wnioskodawca został przyjęty do służby jako funkcjonariusz i był zatrudniony na stanowisku [...] na wolnym etacie milicjanta plutonu liniowego kompanii PCP ZOMO WUSW w [...] w okresie od [...] stycznia 1986 r. do dnia [...] listopada 1987 r., a następnie na stanowisku technika Sekcji [...] Wydziału Łączności WUSW w [...], należy uznać za służbę w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu przepisów ustawy o IPN.

Podkreślono, że przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o działaczach opozycji wymaga, aby wnioskodawca przedłożył dowody świadczące o tym, że w trakcie pracy w organach bezpieczeństwa państwa (a nie w innym okresie) pomagał osobom lub organizacjom działającym na rzecz niepodległości i suwerenności Polski lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. W ocenie Prezesa IPN zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do uznania, że wnioskodawca w trakcie pracy w organach bezpieczeństwa państwa tj. w okresie od dnia [...] listopada 1987r. do [...] lipca 1990 r. bez wiedzy przełożonych czynnie wspierał osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Wnioskodawca również nie przedłożył dowodów na tę okoliczność. Dlatego też w opisanym stanie faktycznym i prawnym organ uznał, że nie można potwierdzić, że spełnia on warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji.

Skargę na powyższą decyzję wniósł K. J., zarzucając organowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego oraz prawa materialnego tj:

- art. 6, 7, 7a, 8 oraz 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zwanej dalej "k.p.a.".

- art. 4 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji w związku z naruszeniem art. 2 ustawy o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. 2006 nr 218, poz. 1592 ze zm.), zwanej dalej "ustawą lustracyjną" i tożsamego art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. 2018 r. poz. 2032 ze zm.), zwanej dalej" ustawą o IPN" poprzez błędną wykładnię ww. przepisów w zw. z art. 7, 27, 30, 32, 87, 95 Konstytucji RP, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 2007 r., sygn. akt K 2/07 i art. 14 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, poprzez błędną ocenę faktów i dowodów z pominięciem zapisów ustawowych, aktów prawnych czy istotnych dokumentów wskazach we wnioskach skarżącego, powołując się na dokumenty bez wskazania ich treści mające wpływ na ocenę spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji.

Skarżący wniósł o uchylenie ww. decyzji Prezesa IPN i uznania zasadności jego skargi oraz zobowiązania Prezesa IPN do wydania decyzji potwierdzającej, że spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji, zasądzenie od strony przeciwnej wszystkich kosztów.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł w szczególności, że zaskarżona decyzja opiera się wyłącznie na opinii Biura Badań Historycznych IPN oraz na błędnej uchwale Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2015 r. sygn. akt III UZP 8/15 zawartych załączników przy powstawaniu uchwały, gdyż IPN zamiast przedstawiać dowody z archiwum opiera się wyłącznie na w/w uchwale, w której Skarżącego nie ma , gdyż nie pełnił służby w Wydziale Łączności ze względów faktycznych i prawnych. Podkreślił, że zwrotu "Wydział Łączności" nie sankcjonuje żaden przepis prawa, gdyż nie istniała i nie istnieje "służba w Wydziale Łączności". Powołując się na przepisy ustawy lustracyjnej skarżący wskazał, że można było pełnić służbę w Milicji Obywatelskiej lub Służbie Bezpieczeństwa. Jeśli jako funkcjonariusz MO miałby zostać przeniesiony do SB to koniecznym byłoby wydanie rozkazu personalnego o tym przeniesieniu, z zastrzeżeniem wniosku funkcjonariusza o przyjęcie do innej służby albo co najmniej pisemną zgodą. Aktem administracyjnoprawnym kształtującym stosunek prawny skarżącego jest Rozkaz Personalny nr [...] z dnia [...] listopada 1985 r. Szefa WUSW w [...] o przyjęciu go do służby w formacjach uzbrojonych i mianowaniu funkcjonariuszem Milicji Obywatelskiej oraz Rozkaz Personalny nr [...] z dnia [...] października 1987 r. na mocy którego został przeniesiony na stanowisko technika Wydziału Łączności. Zdaniem skarżącego organ bezprawnie przypisuje "podległość" Zarządu Łączności formacji SB. Tymczasem ETAT-y określają strukturę jednostki z podległością jej komórki pod MO lub SB. Jednostki podporządkowane do SB zaznaczono w ETAT -ach poprzez dopisek SB po nazwie jednostki. Według skarżącego legalna definicja pojęcia "Jednostki Służby Bezpieczeństwa" zawarta jest w art. 2 ustawy lustracyjnej i tożsamym z nim art. 5 ustawy o IPN. Takimi jednostkami są te jednostki Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, które z mocy prawa podlegały rozwiązaniu w chwili zorganizowania Urzędu Ochrony Państwa, oraz te jednostki, które były ich poprzedniczkami. Mając to na uwadze skarżący podał, że Wydział Łączności w [...] z mocy prawa nie uległ rozwiązaniu oraz nie był poprzednikiem wydziału, który uległ rozwiązaniu w chwili zorganizowania Urzędu Ochrony Państwa.

Skarżący podkreślił, że wyłącznie funkcjonariusze jednostek formacji MO zostali funkcjonariuszami Policji na mocy art. 149 ust. 1 ustawy o Policji, bez jakiejkolwiek weryfikacji i zwolnienia ze służby na mocy prawa. Wydział Łączności MO z chwilą zorganizowania UOP nie został rozwiązany i funkcjonował w niezmienionej formie tylko z tą różnicą, że był to już wydział Komendy Wojewódzkiej Policji, a nie WUSW. Tym samym służba w MO na stanowisku etatowym Wydziału Łączności WUSW w [...] została przez ustawodawcę oceniona i uregulowana ustawą o Policji, jak pozostałych jednostek MO, a nie ustawą o UOP.

Skarżący podkreślił, że bez zwolnienia ze służby i bez weryfikacji został przyjęty do Policji, a wydział, w którym miał etat stał się wydziałem Policji, więc trudno mówić tu o jakimkolwiek rozwiązaniu komórki. Wywodzenie zaś przez IPN tego faktu z zarządzenia nr 043/90 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 10 maja 1990 r. w sprawie zaprzestania działalności SB jest daleko idącą nadinterpretacją. Zarządzenia nr 043/90 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 10 maja 1990 r. zostało wydane w istocie bez delegacji ustawowej, a nawet upoważnienia ustawowego i stanowiło jedynie akt kierowania, zlecający wykonanie pewnych czynności (postanowień jedynie związanych z art. 129 ustawy o Urzędzie Ochrony Państwa). Zgodnie z teorią źródeł prawa aktem wykonawczym jest powszechnie obowiązujący akt normatywny wydawany przez kompetentny organ państwa na podstawie udzielonego mu w innym akcie normatywnym delegacji ustawowej lub upoważnienia ustawowego. W ustawie o Urzędzie Ochrony Państwa próżno jednak szukać delegacji dla Ministra Spraw Wewnętrznych do wydania takiego zarządzenia, jedynie art. 129 ust. 2 zawiera upoważnienie ustawowe dla Ministra Spraw Wewnętrznych w celu przekazania dokumentów (dokument nieznany), etatów (Decyzja Nr 14 Min. SW z 12 lipca 1990 r.) i mienia (Rozporządzenie Min. SW z 4 września 1990 r. /Dz. U. nr 64 poz. 381/) Urzędowi Ochrony Państwa, co w konsekwencji wydał dopiero Minister K. K. (objął urząd ministra w dniu 6 lipca 1990 r.) jako następca gen. K. Gdyby nawet przyjąć, że zacytowane zarządzenie miało jakąkolwiek moc. wiążącą, a które to zarządzenie w §6 stanowiło, iż "zadania realizowane przez Zarząd Łączności (. .. ) pozostają niezmienione do czasu zakończenia reorganizacji Ministerstwa Spraw Wewnętrznych" nie należy go interpretować rozszerzająco, bowiem pozostawałoby to w sprzeczności z zasadami logiki i prawidłowego rozumowania. Powyższy zapis należy rozumieć tylko i wyłącznie w ten sposób, że Zarząd Łączności, tak jak inne wymienione w §6 zarządzenia jednostki organizacyjne Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, nie są organami Służby Bezpieczeństwa i z tej przyczyny nie ulegają likwidacji. Tego rodzaju zapis w zarządzeniu wskazuje wyłącznie na fakt, że celem wydającego zarządzenie było również doprecyzowanie, że jednostki, które nie są rozwiązywane funkcjonują nadal i bez przeszkód realizują swoje dotychczasowe zadania, aż do momentu zakończenia reorganizacji Ministerstwa. Skarżący zwrócił również uwagę na inny zapis zarządzenia, a mianowicie §7, zgodnie z którym dokumenty i środki trwałe stanowiące wyposażenie poszczególnych jednostek Służby Bezpieczeństwa miały zostać przekazane do magazynów z racji zaprzestania w trybie natychmiastowym dalszej ich działalności. Natomiast dokumenty i wyposażenie techniczne jednostek innych niż te, które wchodziły w skład Służby Bezpieczeństwa, miały zostać przekazane odpowiednikom tych jednostek organizacyjnych, które miały zostać utworzone w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych, Urzędzie Ochrony Państwa, Policji lub innych instytucjach, a nie do magazynu. Przy tego rodzaju zapisach zarządzenia należy więc zastosować wnioskowanie a contrario i wyprowadzić oczywistą konkluzję, że skoro dokumenty takich jednostek jak Zarząd Łączności, czy Wydziały Łączności nie miały być przekazane do magazynu, to jest to równoznaczne z tym, że jednostki te nie były jednostkami Służby Bezpieczeństwa.

Do skargi dołączono szereg załączników zawierających między innymi kopię: dokumentów dotyczących procesu legislacyjnego ustawy lustracyjnej, ustawy o ujawnianiu informacji o dokumentach organu bezpieczeństwa państwa komunistycznego z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów oraz o zmianie innych ustaw, ustawy o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 11 maja 2007 r. K 2/07, ustawy o IPN, ETAT-ów z poszczególnych WUSW, przykładowe rozkazy personalne, uchwałę SN z 14 października 2015 r. III UZP 8/15

W odpowiedzi na skargę organ odniósł się do podniesionych w niej zarzutów i wniósł o jej oddalenie.

Pismem procesowym z 1 września 2020r. skarżący przedstawił dodatkowe dokumenty i wyjaśnienia mające wskazywać m.in., iż Wydział Łączności w którym pracował nigdy nie był składową organu bezpieczeństwa państwa, wykazania formacji w której Skarżący pełnił służbę. Wniósł o przeprowadzenie dowodów z ETAT jednostek organizacyjnych KWMO/WUSW w [...] za lata 1981-1989 sygn. IPN [...], ETAT zł sygn. IPN [...], rozkazu personalnego nr [...] z [...].11.1985 r., rozkazu personalnego nr [...] z [...].09.1987 r. Szefa WUSW RP, rozkazu personalnego Komendanta Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] nr [...] z [...].07.1990 r. na okoliczność formalnoprawnego umocowania WŁ w strukturze WUSW w [...] jako formacji MO odrębnej od formacji SB, podziału struktury KWP/WUSW w [...] na wydziały SB/MO, struktury danej jednostki, z podziałem na służby.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 18 listopada 2020 r.– w związku z dynamicznym wzrostem zagrożenia epidemicznego na terenie województwa mazowieckiego, mając na uwadze, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, na podstawie art. 15 zzs 4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U z 2020 r., poz. 374) – zarządzono zmianę trybu rozpoznania niniejszej rozprawy z rozprawy na posiedzenie niejawne w składzie trzech sędziów (k.105 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej jako - "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w tak zakreślonych granicach, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd kontroluje legalność decyzji, a w działaniu organu administracji w niniejszej sprawie nie dopatrzył się ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu była decyzja z [...] września 2019 r. Nr [...] Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, wydana na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 690 ze zm.).

W ocenie Sądu organ słusznie uznał, że Wydział Łączności WUSW w [...], w którym skarżący pełnił służbę od [...] listopada 1987 r. do [...] lipca 1990 r., był organem bezpieczeństwa państwa i na tej podstawie orzekł o odmowie potwierdzenia, że Skarżący spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 690 ze zm.). zwanej dalej ustawą "o działaczach opozycji".

Wskazać należy, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie:

1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990r. bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i

2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy przez dokumenty wytworzone przy udziale osoby, o której mowa w ust. 1 pkt 2, przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa rozumie się także pomoce ewidencyjne, takie jak dzienniki rejestracyjne, inwentarze archiwalne, karty ewidencyjne i Zintegrowany System Kartotek Operacyjnych organów bezpieczeństwa państwa, jeżeli potwierdzają fakt rejestracji jej w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa.

Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji, potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4.

Jak wynika z akt, w sprawie ustalono, że w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono akta osobowe o sygn. IPN [...] dot. skarżącego z których wynika, że został przyjęty do służby jako funkcjonariusz i był zatrudniony na stanowisku [...] na wolnym etacie milicjanta plutonu liniowego kompanii PCP ZOMO WUSW w [...] w okresie od [...] stycznia 1986 r. do [...] listopada 1987 r., a następnie na stanowisku [...] Sekcji [...] Wydziału Łączności WUSW w [...] w okresie od [...] listopada 1987 r. do [...] lipca 1990 r.

W związku z tym, że ustawa o działaczach opozycji nie zawiera definicji organów bezpieczeństwa państwa, organ w ocenie Sądu zasadnie odwołał się w tym zakresie do przepisów ustawy o IPN. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 5 powoływanej ustawy organami bezpieczeństwa państwa są instytucje centralne Służby Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz podległe im jednostki terenowe w wojewódzkich, powiatowych i równorzędnych komendach Milicji Obywatelskiej oraz w wojewódzkich, rejonowych i równorzędnych urzędach spraw wewnętrznych.

Wbrew zarzutom skargi w ocenie Sądu w sprawie właściwie przyjęto, że Wydział Łączności WUSW w [...], w którym wnioskodawca pełnił służbę od [...] listopada 1987 r. do[...]lipca 1990 r., był organem bezpieczeństwa państwa.

Jak wyjaśnił organ, Zarząd Łączności MSW po wyłączeniu go w dniu 28 listopada 1956 r. ze struktury organów bezpieczeństwa, ponownie został włączony w struktury bezpieczeństwa państwa decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 8 grudnia 1983 r. Aczkolwiek w zasobie archiwalnym IPN nie odnaleziono tej decyzji, jednak przywołana jest ona w piśmie datowanym na dzień 2 stycznia 1984 r., podpisanym przez podsekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych gen. K. S. Pismo to, skierowane do wszystkich szefów wojewódzkich urzędów spraw wewnętrznych oraz szefa SUSW, jest następującej treści: "Zgodnie z decyzją ministra spraw wewnętrznych z dnia 8 grudnia 1983 r. proszę o podporządkowanie wydziału łączności do bezpośredniego nadzoru zastępcy szefa wojewódzkiego (stołecznego) urzędu spraw wewnętrznych ds. Służby Bezpieczeństwa". Innym dokumentem potwierdzającym umiejscowienie Wydziału Łączności w strukturach SB jest notatka z 25 czerwca 1984 r. dotycząca propozycji podziału jednostek organizacyjnych MSW na jednostki Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej, w której Biuro Organizacyjno-Prawne podkreślało, że za decyzją podporządkowania wydziałów łączności WUSW bezpośrednio zastępcom szefa ds. Służby Bezpieczeństwa przemawiały określone warunki społeczno-polityczne kraju i potrzeby operacyjno-techniczne Służby Bezpieczeństwa. Także z zarządzenia nr 098/83 Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie zakresu działania członków kierownictwa MSW wynika, że Zarząd Łączności podporządkowano bezpośrednio Szefowi Służby Zabezpieczenia Operacyjnego MSW. Analiza powyższych dokumentów pozwalała zatem na przyjęcie przez organ, że jednostka ta znalazła się w grupach jednostek organizacyjnych MSW stricto Służby Bezpieczeństwa. Dokumentem potwierdzającym, że Zarząd Łączności należy traktować jako jednostkę Służby Bezpieczeństwa była Decyzja nr 04 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 6 kwietnia 1989 r. w sprawie przekazania szefom WUSW (SUSW) niektórych uprawnień dotyczących przenoszenia stanowisk etatowych funkcjonariuszy SB i MO pomiędzy podległymi jednostkami i komórkami organizacyjnymi. Do tej decyzji zostały załączone kryteria określające rodzaje i liczby stanowisk w niektórych komórkach organizacyjnych WUSW (SUSW) i RUSW (równorzędnych). Wydział Łączności w tych kryteriach był zaszeregowany jako komórka organizacyjna Służby Bezpieczeństwa.

Wbrew zarzutom skargi, rozpoznając przedmiotową sprawę zarówno organ, jak i Sąd nie mógł pominąć okoliczności, że Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów w uchwale z 14 października 2015 r., sygn. akt III UZP 8/15 orzekł, że osoba, która pełniła służbę w latach 1984-1990 w Zarządzie Łączności Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Wydziałach Łączności Wojewódzkich Urzędów Spraw Wewnętrznych, jest osobą, która pełniła służbę w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 15b ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym", w związku z art. 2 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2019 r., poz. 430 ze zm.), zwanej dalej "ustawą lustracyjną". Mimo, że przepis art. 15b ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym został uchylony to treść tego przepisu funkcjonuje w ustawie o IPN - art. 5 ust. 1 pkt 5 i przy interpretacji tego przepisu zasadne jest więc odwołanie się do przywołanej wyżej uchwały Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2015 r.

Skoro ustawa o działaczach opozycji w art. 4 ust. 1 mówi o osobach, które "nie były pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa" w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 ustawy o IPN, to jak zasadnie podkreślił organ w rozpoznawanej sprawie nie ma znaczenia, czy skarżący był funkcjonariuszem MO czy SB, lecz czy pełnił on jako funkcjonariusz służbę w jednostkach podległych Służbie Bezpieczeństwa, które były organami bezpieczeństwa państwa. Ustawa o IPN mówiąc o służbie, pracy lub współpracy w organach bezpieczeństwa państwa nie dokonuje bowiem rozróżnienia na funkcjonariuszy SB i MO. Skoro zatem, jak wskazano wyżej, Zarząd Łączności MSW i Wydziały Łączności WUSW były jednostkami podległymi Służbie Bezpieczeństwa w okresie od dnia 4 listopada 1987 r. do dnia 31 lipca 1990 r., to na gruncie przepisów ustawy o IPN nie ma znaczenia czy ktoś pełnił w nich służbę jako funkcjonariusz MO, SB, czy też był zatrudniony jako pracownik cywilny. Podkreślić należy, że art. 5 ust. 3 ustawy o IPN stanowi, że jednostkami Służby Bezpieczeństwa, w rozumieniu ustawy, są te jednostki Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, które z mocy prawa podlegały rozwiązaniu w chwili zorganizowania Urzędu Ochrony Państwa, oraz te jednostki, które były ich poprzedniczkami. Wbrew zatem stanowisku Skarżącego kwestionującemu brak podstaw do uwzględnienia aktów wewnętrznych, decyzji przywołanych przez organ przy ustaleniach, iż Zarząd Łączności MSW i Wydziały Łączności WUSW były jednostkami podległymi Służbie Bezpieczeństwa w okresie od dnia [...] listopada 1987 r. do dnia [...] lipca 1990 r, wskazać należy, że dokonanie powyższych ustaleń jest możliwe właśnie przy odwołaniu się do aktów wewnętrznych o charakterze organizacyjnym, gdyż w okresie służby wnioskodawcy w Wydziale Łączności WUSW w [...] nie istniał żaden akt rangi ustawowej regulujący usytuowanie tego Wydziału. Dlatego też przy określeniu podporządkowania Zarządu/Wydziałów Łączności WUSW należało oprzeć się na dokumentach wewnętrznych resoru spraw wewnętrznych odtwarzających istniejący wówczas stan faktyczny, dotyczący struktury MSW, w tym umiejscowienie tzw. pionu łączności, gdyż aktów prawa rangi ustawowej, stanowiących, które jednostki MSW podlegały rozwiązaniu w chwili zorganizowania UOP po prostu nie było.

Także analiza powołanych przez Skarżącego aktów normatywnych, projektów aktów normatywnych oraz innych dokumentów wytworzonych podczas procesu legislacyjnego nie miała wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, gdyż w okresie służby strony w Wydziale Łączności WUSW w [...] nie istniał żaden akt rangi ustawowej regulujący usytuowanie tego Wydziału. Dlatego też przy określeniu podporządkowania Zarządu/Wydziałów Łączności WUSW należało oprzeć się na dokumentach wewnętrznych resoru spraw wewnętrznych odtwarzających istniejący wówczas stan faktyczny, dotyczący struktury MSW, w tym umiejscowienie tzw. pionu łączności.

Sąd nie podzielił również stanowiska Skarżącego, przedstawionego w odniesieniu do przywołanego przez organ w Uchwale SN, zarządzenia nr 043/90 Ministra Spraw Wewnętrznych z 10 maja 1990 r. w sprawie zaprzestania działalności SB, wedle którego Zarząd Łączności, tak jak inne wymienione w § 6 zarządzenia jednostki organizacyjne Ministerstwa Spraw Wewnętrznych nie były organami bezpieczeństwa państwa i z tej przyczyny nie ulegają likwidacji.

Wskazać należy, że rozwiązanie Służby Bezpieczeństwa nastąpiło z mocy art. 129 ust. 1 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa (Dz. U. nr 30, poz. 180 ze zm.), zwanej dalej" ustawa o UOP", który stanowił, że z chwilą utworzenia Urzędu Ochrony Państwa Służba Bezpieczeństwa zostaje rozwiązana. W związku z tym, że przepis ten nie przesądzał, czy Zarząd Łączności MSW i jego terenowe odpowiedniki były organami Służby Bezpieczeństwa, należało powołać się na zarządzenie nr 043/90 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 10 maja 1990 r. w sprawie zaprzestania działalności SB, wydane w celu wykonania postanowień art. 129 ustawy o UOP. W § 6 zarządzenia postanowiono, że zadania realizowane przez Biuro C, Biuro B, Departament Techniki oraz Zarząd Łączności i ich ogniwa terenowe, a także Departament PESEL, pozostają niezmienione do czasu zakończenia reorganizacji MSW. Skoro zatem zarządzenie zostało wydane w celu wykonania postanowień art. 129 ustawy o UOP, który stanowi o likwidacji Służby Bezpieczeństwa, a w powołanym przepisie § 6 wymienia się między innymi Zarząd Łączności oraz podległe mu ogniwa terenowe, to znaczy, że te jednostki organizacyjne Ministerstwa Spraw Wewnętrznych szczebla centralnego i terenowego były w chwili utworzenia Urzędu Ochrony Państwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa i z mocy prawa podlegały rozwiązaniu. Zarządzenie, będące aktem wykonawczym do ustawy o UOP, nie mogło zniweczyć wynikającego z art. 129 ust. 1 ustawy o UOP skutku w postaci rozwiązania wszelkich jednostek organizacyjnych Służby Bezpieczeństwa z chwilą utworzenia Urzędu Ochrony Państwa, co nastąpiło w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 10 maja 1990 r. Biuro Łączności, obecnie usytuowane w Komendzie Głównej Policji, jest nową jednostką organizacyjną, funkcjonującą w ramach nowych struktur organizacyjnych. Wynikające z zarządzenia nr 043/90 Ministra Spraw Wewnętrznych z 10 maja 1990 r. w sprawie zaprzestania działalności Służby Bezpieczeństwa czasowe przedłużenie realizacji zadań Zarządu Łączności i podległych mu jednostek terenowych, nie oznaczało dalszego funkcjonowania tych jednostek jako jednostek organizacyjnych Służby Bezpieczeństwa, bo te z mocy prawa uległy rozwiązaniu z chwilą utworzenia UOP.

Odnosząc się do podnoszonej przez Skarżącego kwestii ETAT - ów oraz przekształcenie jednostek/komórek MO w policyjne wyjaśnić należy, że zasadnie organ przyjął, iż dokumentem potwierdzającym, że Zarząd Łączności należy traktować jak jednostkę Służby Bezpieczeństwa była Decyzja nr 04 ministra spraw wewnętrznych z 6 kwietnia 1989 r. w sprawie przekazania szefom WUSW (SUSW) niektórych uprawnień dotyczących przenoszenia stanowisk etatowych funkcjonariuszy SB i MO pomiędzy podległymi jednostkami i komórkami organizacyjnymi. Do tej decyzji zostały załączone kryteria określające rodzaje i liczby stanowisk w niektórych komórkach organizacyjnych WUSW (SUSW) i RUSW (równorzędnych). Wydział Łączności w tych kryteriach był zaszeregowany jako komórka organizacyjna Służby Bezpieczeństwa.

W przedmiotowej sprawie odnieść się również należy do kwestii przeprowadzenia weryfikacji funkcjonariuszy SB, o której decydowała Uchwała nr 69 Rady Ministrów z 21 maja 1990 r. w sprawie trybu i warunków przyjmowania byłych funkcjonariuszy SB do służby w Urzędzie Ochrony Państwa i innych jednostkach organizacyjnych podległych ministrowi spraw wewnętrznych oraz zatrudnienia ich w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Z analizy Zarządzenia 53/90 Ministra Spraw Wewnętrznych z 2 lipca 1990 r. w sprawie określenia stanowisk zajmowanych przez funkcjonariuszy b. Służby Bezpieczeństwa oraz jednostek organizacyjnych resortu spraw wewnętrznych, w których pełnili oni służbę i w związku Instrukcją Przewodniczącego Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej z 25 czerwca 1990 r. wynika, że Zarząd Łączności był jednostką Służby Bezpieczeństwa, ponieważ podlegał bezpośrednio Szefowi Służby Zabezpieczenia Operacyjnego, wymienionemu jako stanowisko Służby Bezpieczeństwa. Z Instrukcji Przewodniczącego Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej wynika, że funkcjonariusze Zarządu Łączności i Wydziałów Łączności nie podlegali weryfikacji. Dlatego też podnoszone przez Skarżącego zarzuty nie uwzględnia przez organ, iż jako funkcjonariusz SB podlegałby weryfikacji nie miała wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Jeszcze raz należy bowiem podkreślić, że ustawa o działaczach opozycji w art. 4 ust. 1 pkt 1 mówi o osobach, które "nie były pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa" w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 ustawy o IPN. Dlatego w analizie obowiązujących przepisów w okresie pełnienia służby przez skarżącego nie należy rozpatrywać czy był funkcjonariuszem MO czy SB, lecz czy pełnił jako funkcjonariusz służbę w jednostkach podległych Służbie Bezpieczeństwa, które były organami bezpieczeństwa państwa.

Istotą prowadzonego postępowania było zatem ustalenie, czy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej znajdują się dokumenty dotyczące Skarżącego, spełniające kryteria, o których mowa w art. 4 ust 1 pkt 1 ustawy o działaczach opozycji. Tym samym organ zobowiązany był jedynie do badania, czy treść odnalezionych dokumentów potwierdza, że był on pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz czy istnieją dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierał osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, co też w ocenie Sądu organ uczynił, przeprowadzając postępowanie zgodnie zarówno z przepisami prawa materialnego jak i k.p.a.

Na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy w ocenie Sądu, w świetle ustaleń poczynionych przez organ nie mogły mieć wpływu dołączone do administracyjnych wyroki sądów powszechnych w przedmiocie stwierdzenia zgodności z prawdą oświadczenia lustracyjnego.

Sądy lustracyjne powołując się na ugruntowaną linię orzeczniczą wskazują, że wszelkie wątpliwości co do charakteru prawnego (statusu) określonych jednostek organizacyjnych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych jako organów bezpieczeństwa państwa w latach poprzedzających likwidacją Służby Bezpieczeństwa Państwa i utworzenie Urzędu Ochrony Państwa powinny być rozstrzygane na korzyść osoby lustrowanej, bowiem przepisy ustawy lustracyjnej mają charakter restrykcyjny wobec osób, które złożą niegodne z prawdą oświadczenie lustracyjne, mianowicie pozbawiają je pełnienia funkcji publicznej. Co więcej, jak wskazał WSA w Warszawie w wyroku z 22 września 2017 r., IV SA/Wa 415/17 "Fakt, że dana osoba nie została uznana za kłamcę lustracyjnego nie implikuje jednocześnie stwierdzenia jej statusu jako działacza czy osoby represjonowanej z powodów politycznych. Inne bowiem kwestie oraz w innym trybie są badane ".

Z kolei decyzje wydane w trybie art. 4 ustawy o działaczach opozycji mają istotny wpływ na rozpatrzenie przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosku o przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, z którym łączą się określone w ustawie przywileje dla osoby zasłużonej w walce o odzyskanie suwerenności i niepodległości przez Polskę. W stosunku do osób, które mają uzyskać status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych nie powinno być zatem żadnych wątpliwości, że nie służyły one w organach bezpieczeństwa państwa. Na podstawie przepisów ustawy o działaczach opozycji nadawane są bowiem przywileje honorowe i materialne dla osób, które prowadziły działalność opozycyjną lub były represjonowane z powodów politycznych i w związku z tym osoby, te powinny być poza wszelkimi podejrzeniami o pracę lub służbę w organach bezpieczeństwa państwa. Co więcej z preambuły ustawy o działaczach opozycji wynika, że uprawnienia przewidziane w tej ustawie skierowane są do tych obywateli Polski, którzy w latach 1956- 1989 z narażeniem własnego życia, wolności, majątku lub praw pracowniczych angażowali się w działalność antykomunistyczną zmierzającą do odzyskania suwerenności i niepodległości Ojczyzny lub byli z tych powodów represjonowani. W związku z powyższym status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych jest uprawnieniem szczególnym, przeznaczonym dla osób nielicznych, wyróżniających się niezwykłą postawą patriotyczną, działających na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż wbrew zarzutom skargi w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów ustawy o działaczach opozycji i IPN, jak również przepisów kpa. W ocenie Sądu skoro w sprawie zasadnie uznano, że Skarżący pełnił służbę w organie SB, to obowiązkiem organu było ustalenie, czy podczas służby przed dniem 31 lipca 1990 r. bez wiedzy przełożonych czynnie wspierał on osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Podkreślić jednak należy, że z przepisu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o działaczach opozycji wynika, że ciężar udowodnienia czynnego wspierania osób lub organizacji działających na rzecz niepodległości i suwerenności Polski lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce spoczywa na wnioskodawcy.

Skarżący nie zaoferował żadnych dowodów, ani też nie wskazał świadków mogących potwierdzić fakt działalności opozycyjnej, o jakiej mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy, mimo iż w trybie art. 79a § 1 k.p.a. był wzywany do przedłożenia takiego materiału pod rygorem wydania decyzji niezgodnej z jego żądaniem (vide – pismo z 13 maja 2019 r. k. 35 akt administracyjnych). W toku postępowania przed tutejszym Sądem, skarżący w piśmie procesowym z 1 września 2020 r. wyjaśnił, że wskaże świadków oraz dowody na okoliczność, że przed 31 lipca 1990 r. bez wiedzy przełożonych wspierał osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności, ale na następnym etapie postępowania, czyli we wniosku wyłącznie kierowanym do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów.

W świetle powyższego wskazać należy, że art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o działaczach opozycji, w sposób jasny określa pozytywne przesłanki uzyskania statusu, o jaki wnioskował Skarżący. Jednocześnie art. 5 ust. 1 ww. ustawy stwierdza, że organem właściwym do wydania decyzji potwierdzającej posiadanie takiego statusu jest Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, ale dopiero po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4. Tym samym ustawodawca ustanowił precyzyjną procedurę ubiegania się o status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej, przy czym jak wynika z powołanego art. 5 ust. 1 ustawy, zasadnicza część postępowania wyjaśniającego spoczywa na Prezesie IPN, a nie na Szefie Urzędu do Spraw Kombatantów, dla którego dowodem jest decyzja wydana uprzednio przez Prezesa IPN (art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy). W świetle powyższego trzeba jednoznacznie stwierdzić, że Skarżący powinien był podporządkować się procedurze określonej przez ustawodawcę, jeśli rzeczywiście jest zainteresowany otrzymaniem aplikowanego statusu.

Dodać przy tym trzeba, że choć nikt nie odmawia Skarżącemu prawa do kontestowania kompetencji Prezesa IPN oraz polemizowania z jego rozstrzygnięciami, to jednak w ślad za tym prawem nie idzie możliwość swobodnego dobierania sobie przez Skarżącego procedury i reguł procedowania, według których miałaby zostać rozstrzygnięta jego sprawa, bowiem o tym przesądziła wola ustawodawcy, którą Skarżący winien był respektować. Skoro zaś tego świadomie nie uczynił, a nadto wskazał, że w zasadzie w warunkach przewidzianych ustawą o działaczach opozycji tego nie uczyni, to jest oczywiste, że nie może w tych okolicznościach oczekiwać pozytywnego rozstrzygnięcia swojej sprawy.

W ocenie Sądu, także podnoszone w skardze kwestie związane m.in. z rozwiązaniem / przekształceniem Zarządu Łączności zostały przez organ ocenione prawidłowo, a podnoszone w tym zakresie przez Skarżącego zarzuty należy uznać wyłącznie za polemikę z tą oceną, która jednak pozostaje bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia sprawy.

Z kolei odnosząc się do dołączonego do wniosku wyroku WSA w Warszawie z 22 lipca 2018 r., IV SA/Wa 2158/18, należy podkreślić, że skład obecnie orzekający nie był nim związany, bowiem orzeczenie to dotyczyło innej osoby, a więc innej sprawy. Nadto skład orzekający nie podzielił oceny prawnej i faktycznej zawartej w ww. wyroku, czego wyrazem jest niniejsze orzeczenie i przedstawiona w nim odmienna ocena.

Jak wynika z już samej preambuły ustawy o działaczach, uprawnienia przewidziane w tej ustawie skierowane są do tych obywateli, którzy wykazali się szczególnymi zasługami dla Polsk, angażując się w latach 1956-1989 z narażeniem własnego życia, wolności, majątku lub praw pracowniczych w działalność antykomunistyczną zmierzającą do odzyskania suwerenności i niepodległości Ojczyzny lub byli z tych powodów represjonowani. W kontekście powyższego oraz treści art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy należy zauważyć, że ustawodawca nie wykluczył a priori z kręgu osób mogących legitymować się takim statusem osób, które były pracownikami, funkcjonariuszami lub żołnierzami organów bezpieczeństwa, o ile tylko przedłożyły dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierały osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, a przy tym nie zachowały się wobec danej osoby dokumenty, o jakich stanowi pkt. 2 powołanego wyżej przepisu. Inaczej rzecz ujmując, Prezes IPN oceniając, czy ktoś był pracownikiem, funkcjonariuszem lub też żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa nie dokonuje lustracji danej osoby, tj. nie musi rozważać charakteru jej działalności, lecz może poprzestać na formalnym stwierdzeniu istnienia powiązania danej osoby z określoną formacją zaliczaną do organów bezpieczeństwa państwa, co miało miejsce właśnie w rozpoznawanej sprawie. Taka ocena nie ma charakteru pejoratywnego, lecz stanowi formalne stwierdzenie określonego faktu, a co więcej nie dzieje się to z pokrzywdzeniem osoby, której dotyczy, skoro nie traci ona tym sposobem możliwości ubiegania się o status działacza opozycji antykomunistycznej, o ile przedstawi dowody swojej opozycyjnej działalności, o jakiej mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy, a jednocześnie nie zachowały się wobec niej dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa (art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy). Wniosek ten odnosi się także do osób pracujących w Wydziałach Łączności, niezależnie od tego, czy były one cywilnymi pracownikami takiej komórki, czy też jej funkcjonariuszami. Co więcej, zdaniem Sądu, Prezes IPN w toku postępowania prowadzonego na podstawie art. 4 oraz art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych nie jest uprawniony do badania charakteru zadań i działalności prowadzonej w ramach wykonywania pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa, bowiem oznaczałoby to wejście w rolę i kompetencje sądu lustracyjnego. Z tych samych względów podobnych uprawnień nie można przypisywać sądom administracyjnym sprawującym kontrolę nad rozstrzygnięciami Prezesa IPN.

Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że stan sprawy został ustalony prawidłowo. Skoro więc organ właściwie przyjął, że Skarżący pełnił służbę w organach bezpieczeństwa państwa, to należało dalej ustalić, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy, czy Skarżący podczas służby przed 31 lipca 1990 r. bez wiedzy przełożonych czynnie wspierał osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Ponownie podkreślić trzeba, że z powołanego wyżej przepisu jednoznacznie wynika, iż ciężar udowodnienia powyższego spoczywa na wnioskodawcy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd nie dopatrzył się zarzucanych skargą uchybień prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, jednocześnie, działając z urzędu, lecz w granicach skargi, Sąd nie stwierdził także innego rodzaju naruszeń, które uzasadniałyby konieczność wyeliminowania zapadłych w sprawie decyzji z obrotu prawnego.

Z tego względu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.