Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 157/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6175 Rzecznicy patentowi
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną uchwałę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 134 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 156 par. 1 pkt 1, art. 104 par. 1, art. 107 par. 3, art. 107 par. 1 pkt 6, art. 8
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 31 ust. 1, art. 33 ust. 6, art. 32 ust. 1, art. 44 ust. 1 pkt 2, art. 46 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1314
law: Ustawa z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych.
article: art. 65 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędzia WSA Dorota Pawłowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 maja 2021 r. sprawy ze skargi M. P. na uchwałę Krajowej Rady Rzeczników Patentowych z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie dopuszczenia do egzaminu kwalifikacyjnego 1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. zasądza od Krajowej Rady Rzeczników Patentowych na rzecz skarżącego M. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Uchwałą z [...] września 2020 r. nr [...], podjętą w trakcie posiedzenia Krajowej Rady za pomocą środków porozumiewania się na odległość w głosowaniu tajnym w sprawie dopuszczenia do egzaminu kwalifikacyjnego M. P. (dalej: ʺSkarżącyʺ), Krajowa Rada Rzeczników Patentowych (dalej: ʺKRRPʺ, ʺorganʺ), działając na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1861 ze zm.), odmówiła dopuszczenia Skarżącego do egzaminu kwalifikacyjnego w dniach [...] września 2020 r.

Z akt sprawy wynika, że [...] czerwca 2020 r. Skarżący złożył, skierowane do Przewodniczącej Komisji Egzaminacyjnej Egzaminu Kwalifikacyjnego Polskiej Izby Rzeczników Patentowych, oświadczenie o przystąpieniu do egzaminu kwalifikacyjnego na rzecznika patentowego w pierwszym możliwym terminie 2020 r. oraz uiścił opłatę za egzamin kwalifikacyjny.

Pismem z [...] lipca 2020 r., podpisanym przez Prezes Polskiej Izby Rzeczników Patentowych (dalej: ʺPrezes PIRPʺ), poinformowano Skarżącego, że nie jest uprawniony do przystąpienia do egzaminu kwalifikacyjnego, który odbędzie się [...] września 2020 r. W treści pisma wskazano, że uchwałą KRRP z [...] lutego 2020 r., nr [...] Skarżący został skreślony z listy aplikantów z powodu nieuiszczenia, bez uzasadnionej przyczyny, opłaty za aplikację dłużej niż trzy miesiące (art. 37 pkt 2a ustawy o rzecznikach patentowych). Podkreślono również, że pomimo zaskarżenia ww. uchwały jest ona ostateczna i wykonalna, co oznacza, że Skarżący nie posiada statusu aplikanta rzecznikowskiego. W treści pisma zawarto ponadto informację o zwrocie kwoty uiszczonej tytułem opłaty za egzamin kwalifikacyjny.

Pismem z [...] września 2020 r., kierując korespondencję bezpośrednio do członków Komisji Egzaminacyjnej i Zespołu Egzaminacyjnego Egzaminu Kwalifikacyjnego na Rzecznika Patentowego, Skarżący ponowił oświadczenie o przystąpieniu do egzaminu kwalifikacyjnego na rzecznika patentowego. Odnosząc się do pisma z [...] lipca 2020 r. podniósł, że w jego ocenie, organem podejmującym uchwały i decyzje związane z uczestnictwem w egzaminie kwalifikacyjnym, a także ustalającym jego wyniku jest Komisja Egzaminacyjna. Przypomniał, że ukończył aplikację rzecznikowską, uregulował wszelkie zobowiązania wobec PIRP, a także uiścił opłatę za egzamin kwalifikacyjny. Spełnia zatem ustawowe przesłanki dopuszczenia do egzaminu kwalifikacyjnego. Skarżący odniósł się ponadto do uchwały z [...] lutego 2020 r. o skreśleniu z listy aplikantów rzecznikowskich oraz wniósł o wyłączenie od orzekania w przedmiocie dopuszczenia do egzaminu kwalifikacyjnego osób orzekających w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów rzecznikowskich.

Pismem z 9 września 2020 r., podpisanym przez Prezesa PIRP, poinformowano Skarżącego, że Komisja Egzaminacyjna oraz Zespół Egzaminacyjny nie posiadają kompetencji do rozpatrzenia jego pisma z 3 września 2020 r. Wskazano jednocześnie, że kompetencje Komisji Egzaminacyjnej określa art. 33 ustawy o rzecznikach patentowych, natomiast z art. 51 pkt 13 ww. ustawy wynika, że do Krajowej Rady Rzeczników Patentowych należy realizacja innych zadań samorządu, niezastrzeżonych dla pozostałych jego organów, dlatego też pismo Skarżącego z 3 września 2020 r. w trybie pilnym, w związku ze zbliżającym się terminem egzaminu kwalifikacyjnego, zostało skierowane na posiedzenie Krajowej Rady Rzeczników Patentowych, która w dniu [...] września 2020 r., uchwałą nr [...] odmówiła dopuszczenia Skarżącego do egzaminu kwalifikacyjnego w dniu [...] września 2020 r. Wskazana uchwała stanowiła załącznik do ww. pisma.

Odpis uchwały doręczono Skarżącemu w dniu 29 września 2020 r.

Pismem z 29 października 2020 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę KRRP z [...] września 2020 r. Skarżonej uchwale zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

a) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji polegające m. in. na:

• braku wskazania faktów i dowodów, które organ uznał za udowodnione, i na których oparł się podejmując uchwałę;

• nieprzedstawieniu w uchwale, w jaki sposób organ dokonał ʺpodwójnej konkretyzacji" stosowanej normy prawnej;

b) naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na braku sporządzenia uzasadnienia uchwały, odpowiadającego (wadliwie) zastosowanej normie prawa materialnego, co powoduje, że uchwała została podjęta z rażącym naruszeniem prawa i nie poddaje się kontroli sądowoadministracyjnej,

c) naruszenie art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. polegające na braku sporządzenia i doręczenia Skarżącemu pouczenia o trybie odwoławczym;

d) naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na braku wyczerpującego zbadania sprawy, pominięciu szeregu istotnych okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, braku podjęcia jakichkolwiek czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz braku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, poprzez m. in.

• podjęcie zaskarżonej uchwały w oparciu o normę prawa materialnego, na której zastosowanie nie wskazuje poprzedzająca uchwałę dyskusja;

• nieujęcie w programie posiedzenia KRRP punktu dotyczącego podjęcia zaskarżonej uchwały tym samym uniemożliwiając Skarżącemu zajęcie stanowiska;

• brak wzięcia pod uwagę wcześniejszej praktyki organu w analogicznych sprawach;

• brak analizy całokształtu materiału dowodowego oraz przeprowadzenia na jego podstawie oceny co do ukończenia przez Skarżącego aplikacji rzecznikowskiej;

e) naruszenie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez podjęcie uchwały z naruszeniem przepisów o właściwości, tj. przez KRRP, a nie przez Komisję Egzaminacyjną Egzaminu Kwalifikacyjnego na Rzecznika Patentowego;

f) naruszenie art. 14, 67 i 68 k.p.a. poprzez niesporządzenie protokołu, który umożliwiałby odtworzenie postępowania administracyjnego, które doprowadziło do podjęcia zaskarżonej uchwały;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 32 ust. 1 ustawy o rzecznikach patentowych poprzez jego błędne zastosowanie w stanie faktycznym sprawy;

b) art. 27 ust. 2 ww. ustawy poprzez jego niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy.

W oparciu o tak postawione zarzuty Skarżący, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") wnosił o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości w związku z podjęciem jej z rażącym naruszeniem prawa, a także bez podstawy prawnej ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości; stwierdzenie na podstawie art. 152 p.p.s.a., że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi Skarżący opisał okoliczności faktyczne sprawy oraz odniósł się do każdego z postawionych zarzutów. Wskazując na dopuszczalność skargi nawiązywał do treści art. 33 ust. 5 ustawy o rzecznikach patentowy, który przewiduje skargę do sądu administracyjnego na uchwałę Krajowej Rady Rzeczników Patentowych stwierdzającą wynik egzaminu kwalifikacyjnej a zatem per analogiam uznał, że zasadnym wydaje się również dopuszczenie skargi na uchwałę w przedmiocie niedopuszczenia do egzaminu kwalifikacyjnego. Nadmieniał, że organy samorządu zawodowego są organami administracji publicznej w ujęciu funkcjonalnym a zatem KRRP jest podmiotem, o którym mowa w art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a., gdyż ustawa o rzecznikach patentowych nadaje jej pewne uprawnienia władcze.

Wskazywał jednocześnie, że brak uzasadnienia zaskarżonej uchwały uniemożliwia odtworzenie toku rozumowania organu, które doprowadziło do przyjęcia, że Skarżący nie ukończył aplikacji rzecznikowskiej, a zatem nie może przystąpić do egzaminu kwalifikacyjnego, czy też, że Skarżący nie posiadając statusu aplikanta nie może przystąpić do egzaminu kwalifikacyjnego. Odnosząc się natomiast do podstawy prawnej zaskarżonej uchwały podkreślał, że w tym przypadku brak uzasadnienia uchwały utrudnia ocenę, czy naruszenie art. 32 ust. 1 ustawy o rzecznikach patentowych polegało na niezastosowaniu tego przepisu (pomimo jego powołania w treści uchwały), czy na jego wadliwym zastosowaniu. Ponadto nie jest jasne z czego organ wywodzi swoje uprawnienia do podjęcia spornej uchwały. Odwołując się do przepisów ustawy o rzecznikach patentowych Skarżący zaznaczał, że za organizację i przeprowadzenie egzaminu odpowiada Komisja Egzaminacyjna (która działa w ramach Zespołów Egzaminacyjnych) a nie KRRP. Jego zdaniem, to Komisja Egzaminacyjna a nie KRRP jest władna do podejmowania uchwał o ustaleniu wyniku egzaminu a zatem działanie KRRP stanowi naruszanie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W jego ocenie, Skarżący nie legitymuje się interesem prawnym bowiem przedmiotowa skarga została wniesiona już po fakcie przeprowadzenia egzaminu. Uchylenie uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania miałoby ten skutek, że orzeczenie Sądu byłoby niewykonalne, bowiem KRRP nie mogłaby dopuścić Skarżącego do egzaminu, który już się odbył.

Organ nie podzielił zarzutu skargi, jakoby KRRP przyjęła, że Skarżący nie może przystąpić do egzaminu kwalifikacyjnego, ponieważ nie jest aplikantem. Odwołując się do treści art. 32 ust. 1 ustawy o rzecznikach patentowych organ zaznaczył, że Skarżący nie ukończył aplikacji, bowiem przed jej zakończeniem został skreślony z listy aplikantów. Powyższe stanowiło podstawę odmowy dopuszczenia do egzaminu.

Organ nie zgodził się ponadto z zaproponowaną przez Skarżącego interpretacją treści przepisu art. 27 ust. 2 ustawy o rzecznikach patentowych wskazując, że przywołany przepis nakłada na PIRP obowiązek przeprowadzenia szkolenia w ramach aplikacji w ciągu trzech lat, a nie jak wskazuje Skarżący określa termin zakończenia aplikacji z upływem dnia w trzecim roku, który odpowiada początkowemu dniowi rozpoczęcia aplikacji.

W kwestii braku uzasadnienia zaskarżonej uchwały organ wskazał, że organy kolegialne podejmują decyzje sensu largo, to jest wyrażają stanowisko organu poprzez podjęcie uchwały. Uchwały służą zarówno wykonywaniu funkcji orzeczniczych tych organów w indywidualnej sprawie administracyjnej, jak i w sprawach, które sprawami administracyjnymi nie są. Zaskarżona uchwała, zdaniem organu, nie jest uchwałą z zakresu administracji publicznej. Jest to uchwała dotycząca sprawy wewnątrzorganizacyjnej samorządu zawodowego, związanej ściśle z aplikacją i członkostwem w PIRP i obowiązkami członka wobec własnej korporacji.

Odnosząc się do zarzutu braku właściwości po stronie KRRP do rozpoznania wniosku o dopuszczenie do egzaminu kwalifikacyjnego organ wskazał, że z treści art. 33 ustawy o rzecznikach patentowych wynika, że egzamin konkursowy oraz egzamin kwalifikacyjny przeprowadza Komisja Egzaminacyjna powołana przez KRRP. Jedynymi uchwałami, które może podejmować Komisja Egzaminacyjna są zatem uchwały stwierdzające wynik egzaminu konkursowego i egzaminu kwalifikacyjnego. W myśl art. 51 pkt 13 ustawy o rzecznikach patentowych, realizacja innych zadań samorządu, niezastrzeżonych dla innych organów, należy do KRRP. W świetle powyższego, zdaniem organu, KRRP była kompetentna do rozstrzygnięcia tego, czy Skarżący może zostać dopuszczony do egzaminu kwalifikacyjnego.

Pismem z 10 maja 2021 r. Skarżący odniósł się do stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę i wskazał, że bez uchylenia spornej uchwały będzie on w nieskończoność pozostawać w stanie zawieszenia, bez możliwości podejścia do egzaminu kwalifikacyjnego celem uzyskania uprawnień rzecznika patentowego. Jego zdaniem przyjęcie, że organ może odmówić udziału w egzaminie kwalifikacyjnym i uchwała w tym przedmiocie nie może w żaden sposób zostać wzruszona, ani skontrolowana, stwarza ryzyko co rocznej odmowy udziału w egzaminie kwalifikacyjnym, tak jak to miało miejsce w 2020 r., bez żadnej dającej się obiektywnie zweryfikować przyczyny. Powyższe, jego zdaniem, oznacza bezprawne zamknięcie Skarżącemu drogi do wykonywania zawodu rzecznika patentowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje.

Skarga jest zasadna, chociaż nie wszystkie podniesione przez stronę skarżącą zarzuty Sąd uznał za uzasadnione.

Odnosząc się zatem do najdalej idącego zarzutu dotyczącego naruszenia art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Sąd nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia.

W odczuciu Skarżącego, organem właściwym do orzekania w sprawie dopuszczenia do egzaminu kwalifikacyjnego jest Komisja Egzaminacyjna powołana do przeprowadzenia egzaminu kwalifikacyjnego na rzecznika patentowego. Dlatego też, jego zdaniem, wydanie w tym przedmiocie uchwały przez KRRP naruszało przepisy o właściwości i stanowił podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały. Organ utrzymywał natomiast, że kompetencje Komisji Egzaminacyjnej szczegółowo określa art. 33 ustawy o rzecznikach patentowych, a zatem jedynymi uchwałami, które może podejmować Komisja Egzaminacyjna są uchwały stwierdzające wyniki egzaminu konkursowego i kwalifikacyjnego.

Oceniając zatem właściwość organu Sąd stwierdza, że w świetle okoliczności faktycznych sprawy, KRRP była uprawniona do orzekania w przedmiocie odmowy dopuszczenia do egzaminu kwalifikacyjnego na rzecznika patentowego. Komisja Konkursowa nie posiada kompetencji rozstrzygania w powyższym zakresie.

Z treści art. 33 ustawy o rzecznikach patentowych wynika, że egzamin kwalifikacyjny przeprowadza Komisja Egzaminacyjna, powołana przez Krajową Radę Rzeczników Patentowych. Komisja ta działa w zespołach egzaminacyjnych, których liczba zależy od liczby kandydatów. Krajowa Rada Rzeczników Patentowych powołuje Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej, który organizuje i nadzoruje pracę zespołów egzaminacyjnych. W skład zespołu wchodzą: 1) przedstawiciel Krajowej Rady Rzeczników Patentowych jako przewodniczący; 2) trzej eksperci UP RP, wskazani przez Prezesa UP i trzej rzecznicy patentowi wybrani przez Krajowa Radę Rzeczników Patentowych. W myśl art. 33 ust. 6 ustawy o rzecznikach patentowych od uchwały Komisji Egzaminacyjnej stwierdzającej wynik egzaminu kwalifikacyjnego przysługuje odwołanie do Krajowej Rady Rzeczników Patentowych w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia wyników egzaminu.

Określając charakter prawny komisji egzaminacyjnej do spraw egzaminu kwalifikacyjnego, w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że komisję egzaminacyjną należy uznać za podmiot, który jest powołany z mocy prawa do wykonywania czynności związanych z ustaleniem wyniku egzaminu kwalifikacyjnego (por. postanowienie NSA z 4 grudnia 2012 r., II GSK 1576/12 - dostępne w CBOSA).

Odwołując się zatem do treści art. 31 ust. 1 ustawy o rzecznikach patentowych wskazać należy, że celem egzaminu kwalifikacyjnego jest sprawdzenie przygotowania osoby przystępującej do tego egzaminu do samodzielnego i prawidłowego wykonywania zawodu, w tym posiadanej przez nią wiedzy oraz umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu: 1) prawa własności przemysłowej, w tym prawa europejskiego i międzynarodowego; 2) prawa autorskiego; 3) prawa cywilnego, gospodarczego i administracyjnego; 4) postępowania administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego oraz postępowania cywilnego; 5) postępowania międzynarodowego w sprawach własności przemysłowej; 6) metodyki wykonywania zawodu, w szczególności uzyskiwania, utrzymywania, wykonywania oraz dochodzenia praw odnoszących się do przedmiotów własności przemysłowej; 7) zasad wykonywania zawodu rzecznika patentowego i zasad etyki rzecznika patentowego. Pojęcie czynności związane z ustaleniem wyniku egzaminu kwalifikacyjnego wyczerpuje zatem sprawdzenie przygotowania osoby przystępującej do tego egzaminu do samodzielnego i prawidłowego wykonywania zawodu, w tym posiadanej przez nią wiedzy oraz umiejętności jej praktycznego zastosowania Czynności poprzedzające przeprowadzenie egzaminu, takie jak wyznaczenie jego terminu (art. 31 ust. 1 ustawy o rzecznikach patentowych), czy ocena spełnienia przez kandydata przesłanki dopuszczenia do egzaminu kwalifikacyjnego (art. 32 ust. 1 ustawy o rzecznikach patentowych) ustawodawca pozostawił w gestii KRRP. Wprawdzie uprawnienie Krajowej Rady Rzeczników Patentowych do wyznaczenia terminu egzaminu wynika wprost z treści art. 31 ust. 1 ustawy o rzecznikach patentowych, to z racji braku zastrzeżenia kompetencji konkretnego organu do oceny przesłanki dopuszczenia do egzaminu kwalifikacyjnego (ukończenia aplikacji) należy odwołać się do treści art. 51 pkt 13 ustawy orzecznikach patentowych, z treści którego wynika, że do Krajowej Rady Rzeczników Patentowych należy realizacja innych zadań samorządu, niezastrzeżonych dla pozostałych jego organów.

Stosownie do treści art. 44 ust. 1 pkt 2 ustawy o rzecznikach patentowych Krajowa Rada Rzeczników Patentowych jest jednym z organów samorządu rzeczników patentowych. Jak podkreśla się w judykaturze organy samorządu zawodowego są organami administracji publicznej w ujęciu funkcjonalnym (por. uzasadnienie wyroku NSA z 11 lipca 2006 r., II OSK 333/06 odnośnie organów samorządu zawodowego pielęgniarek i położnych – dostępne w CBOSA). Zgodnie z treścią art. 46 ust. 1 ww. ustawy organy samorządu rzeczników patentowych podejmują uchwały zwykłą większością głosów, o ile statut nie stanowi inaczej. Uchwała organu kolegialnego samorządu zawodowego w sprawie indywidualnej ma walor decyzji administracyjnej (v. wyrok WSA w Warszawie z 20 listopada 2014 r., VI SA/Wa 1057/14).

Decyzja rozstrzyga sprawę co do jej istoty lub w inny sposób kończy postępowanie w danej sprawie (art. 104 § 1 k.p.a). Jest ona jednostronnym, władczym rozstrzygnięciem organu administracji państwowej o wiążących konsekwencjach obowiązujących norm prawa administracyjnego dla indywidualnie określonego podmiotu i w konkretnej sprawie, podejmowanym w sferze stosunków zewnętrznych, poza systemem organów państwowych i podległych im jednostek. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z 29 marca 2006 r., II GPS 1/06 wyraził pogląd, że w każdym przypadku należy indywidualnie badać, czy w sprawie mamy do czynienia z aktem władczym uprawnionego podmiotu i czy ten akt zmierza do władczego ukształtowania praw i obowiązków jego adresata. Z kolei Sąd Najwyższy w uchwale z 5 lutego 1988 r., III AZP 1/88 wskazał na trzy cechy dające podstawę do uznania czynności organu administracyjnego za decyzję administracyjną – po pierwsze, decyzja jest przejawem woli organu administracyjnego, co oznacza, iż organ ten rozstrzygając sprawę narzuca władczo swoje stanowisko; po drugie, decyzja musi wyraźnie wskazywać podstawę prawną w powszechnie obowiązujących przepisach prawa administracyjnego, po trzecie, decyzja rozstrzyga konkretną sprawę określonej osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu unormowanym przez przepisy proceduralne; decyzja wyposażona jest w atrybut ważności.

Podjęta na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o rzecznikach patentowych uchwała KRRP z 8 września 2020 r. w przedmiocie odmowy dopuszczenia do egzaminu kwalifikacyjnego ma niewątpliwie charakter rozstrzygnięcia władczego wydanego w sprawie indywidualnej przez organ administracji publicznej. Wskazana uchwała zawiera elementy właściwe dla decyzji administracyjnej i podlega kognicji sądów administracyjnych.

Poddając kontroli zaskarżoną uchwałę wskazać należy na uchybienie proceduralne organu, pociągającym za sobą konieczność jej uchylenia, które skutkowało tym, że uzasadnienie rozstrzygnięcia sprawy - tak w zakresie uzasadnienia faktycznego i uzasadnienia prawnego - musiałby przejąć sąd administracyjny. Tymczasem, zasadą postępowania administracyjnego jest, że sąd administracyjny nie ma uprawnienia do merytorycznego rozpatrywania sprawy administracyjnej i formułowania uzasadnienia rozstrzygnięcia, a tylko do kontroli prawidłowości działań organu na podstawie kryterium legalności.

Przedmiotowa uchwała powinna spełniać wymagania, jakie wobec decyzji administracyjnych stawia art. 107 k.p.a., a w szczególności § 3 powołanego przepisu kodeksu.

Należy podkreślić, że aby prawidłowo ocenić wydaną przez organ decyzję (tu uchwałę), sąd musi dysponować wyrażonym w uzasadnieniu decyzji stanowiskiem organu zawierającym odniesienie do wszystkich istotnych elementów (przesłanek) będących podstawą wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Braki uzasadnienia decyzji w zakresie podstawowych elementów przewidzianych przepisem art. 107 § 3 k.p.a. uniemożliwiają dokonanie przez sąd oceny zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem.

Sporządzona w niniejszej sprawie przez KRRP uchwała z 8 września 2020 r. nie spełnia wymogu z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. bowiem nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego. Brak uzasadnienia w zakresie podstawowych elementów przewidzianych przepisem art. 107 § 3 k.p.a. uniemożliwia dokonanie przez Sąd oceny zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem.

Przepis art. 107 § 3 k.p.a. obliguje organ do wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych oraz wyjaśnienia stronie przyczyn takiego a nie innego załatwienia sprawy. Uzasadnienie zaskarżonej uchwały powinno być sporządzone w taki sposób, by możliwym było poznanie toku rozumowania organu i kontrola prawidłowości rozstrzygnięcia. Organ nie wyjaśniając wszystkich okoliczności sprawy uchybił wynikającej z art. 8 k.p.a. zasadzie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.

Odpowiedź na skargę nie może służyć uzupełnianiu uzasadnienia uchwały, gdyż jak wynika z jej nazwy umożliwia ona organowi przedstawienie swojego stanowiska co do zarzutów zgłoszonych w skardze, dlatego też argumentacja organu wyrażona w odpowiedzi na skargę będzie mogła być poddana ocenie Sądu dopiero w przypadku podniesienia jej w następnej uchwale, która ewentualnie zostanie zaskarżona.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy KRRP uwzględni wytyczne wskazane w uzasadnieniu niniejszego wyroku w szczególności wskazujące na to, że rozstrzygnięcie wydane w oparciu o art. 32 ust. 1 ustawy o rzecznikach patentowych jest decyzją administracyjną (w rozumieniu art. 104 § 1 k.p.a.) a decyzja taka - bez względu na nazwę - powinna zawierać wszystkie elementy wskazane w art. 107 k.p.a. w szczególności uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o trybie i sposobie zaskarżenia rozstrzygnięcia.

Na marginesie wskazać należy, że egzamin kwalifikacyjny, o którym mowa jest w art. 31 ustawy o rzecznikach patentowych jest formą zapewnienia osobom korzystającym z pełni praw publicznych konstytucyjnego prawa wolności wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy statuowanego w art. 65 ust. 1 Konstytucji RP. Od sposobu przeprowadzenia tego egzaminu, w tym - od zakresu, zasad przeprowadzenia, oceny wyników egzaminu kwalifikacyjnego i jego wpływu na wpis lub odmowę wpisu na listę rzeczników patentowych, zależy możliwość skorzystania przez kandydata na rzecznika patentowego (który ukończył aplikację rzeczniowską lub został zwolniony z obowiązku jej odbycia - art. 32 ust. 1 i art. 30 ust. 2 ww. ustawy) z wolności wyboru zawodu rzecznika patentowego i uzyskania dostępu do tego zawodu. W przypadku rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy dopuszczenia to tego egzaminu musi istnieć możliwość poddania zasadności stanowiska organu w tym zakresie kontroli sądowej.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził zwrot kosztów postępowania, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 200 p.p.s.a

Skarga w niniejszej sprawie została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.). W świetle przepisów art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a), czyli z urzędu rozpoznaje sprawę w jej całokształcie. Taki sposób procedowania przez sąd administracyjny gwarantuje, że mimo rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym, nie zostaje naruszony żaden słuszny interes i prawa stron/uczestników postępowania przed tym sądem.