Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 5305/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 78d ust.7, art. 78e ust. 2  , art. 78h ust. 1, ust. 9 i 12
journal: Dz.U. 2015 poz 615
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jedn.
article: art. 7, art.77 § 1, art. 80 i art. art. 107 § 3 , art. 138 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 299
journal: Dz.U. 2013 poz 1030
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - tekst jednolity
article: art. 130 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1360
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) Protokolant Piotr Mikucki po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 7/16 w sprawie ze skargi A. S. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. S. na rzecz Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

II GSK 5305.16

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 lipca 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 7/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. S. (dalej także: "skarżąca", "zdająca") na uchwałę z dnia [...] października 2015 r. nr [...] Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (dalej także: "Komisja", "Komisja Egzaminacyjna", "Komisja Odwoławcza" lub "organ") w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego.

Przedstawiając stan sprawy, Sąd I instancji wskazał, że zdająca przystąpiła do egzaminu adwokackiego przed Komisją Egzaminacyjną, która uchwałą z [...] kwietnia 2015 r. ustaliła negatywny wynik egzaminu adwokackiego z uwagi na uzyskanie ocen niedostatecznych z zadań egzaminacyjnych z zakresu prawa gospodarczego oraz prawa administracyjnego.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, zdająca złożyła do Komisji Odwoławczej odwołanie, w którym zarzuciła ustalenie negatywnego wyniku egzaminu adwokackiego w zakresie zadań z prawa gospodarczego i administracyjnego z naruszeniem zasad oceny prac egzaminacyjnych oraz pominięcie obowiązującej gradacji ocen. Zdająca wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej i zmianę na pozytywne cząstkowych ocen z prac egzaminacyjnych z zakresu prawa gospodarczego i administracyjnego.

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia wskazaną powyżej uchwałą z [...] października 2015 r. wydaną na podstawie art. 78h ust. 1, ust. 9 i 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2015 r., poz. 615, z późn. zm. dalej też:"p.o.a" ) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm., dalej: "k.p.a."), utrzymała w mocy uchwałę z dnia [...] kwietnia 2015 r.

Komisja Odwoławcza orzekając o utrzymaniu w mocy zaskarżonej uchwały uznała, że jedynie zadanie z zakresu prawa administracyjnego zasługuje na zmianę oceny z negatywnej na pozytywną. Odnosząc się do pracy egzaminacyjnej z zakresu prawa gospodarczego, uznała, że zdająca nie wykazała, że pozwani powinni byli zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości, pomimo iż w zadaniu były wskazane okoliczności świadczące o stanie niewypłacalności. Komisja Odwoławcza zaznaczyła, że dokonanego wyboru konkretnych pozwanych nie poparto argumentacją pozwalającą na przyjęcie, iż zdająca zrozumiała istotę odpowiedzialności w trybie art. 299 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1030, z późn. zm., dalej: "k.s.h."). Organ zwrócił uwagę, że uzasadnienie pozwu sprowadza się do powtórzenia okoliczności faktycznych będących treścią zadania egzaminacyjnego, przy lakonicznych wywodach merytorycznych uzasadniających wniesienie pozwu i braku informacji umożliwiających zorientowanie się, jaki był właściwy czas na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki Beta. W ocenie Komisji Odwoławczej okoliczność ta dowodzi niewiedzy w zakresie przesłanek odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. za jej zobowiązania w trybie art. 299 k.s.h.

Za istotny błąd Komisja Odwoławcza uznała również brak prawidłowego sformułowania wniosku o udzielenie zabezpieczenia przez nieokreślenie sposobu zabezpieczenia oraz sumy zabezpieczenia. Organ podkreślił, że w treści pozwu zdająca wnosząc o udzielenie zabezpieczenia, odesłała w tym zakresie do załącznika do pozwu, którego to załącznika nie sporządziła. W ocenie Komisji Odwoławczej błędy te dowodzą istotnych braków wiedzy odwołującej w zakresie postępowania o udzielenie zabezpieczenia, przy czym za pozbawiony znaczenia organ uznał fakt, że stwierdzone braki mają charakter braków formalnych, do których usunięcia pełnomocnik zostałby wezwany w trybie art. 130 § 1 k.p.c.

Zdaniem Komisji Odwoławczej egzaminatorzy trafnie wytknęli uchybienia w zakresie formułowania żądania zasądzenia odsetek za opóźnienie. Organ uznał, że brak wyliczenia odsetek za okres od [...] stycznia 2015 r. do [...] lutego 2015 r. nie może być usprawiedliwiony okolicznością braku kalkulatora, przy czym błąd ten w opinii Komisji Odwoławczej nie ma istotnego znaczenia dla ogólnej oceny pracy egzaminacyjnej odwołującej. Organ zauważył przy tym, że zdająca nie skapitalizowała prawidłowo odsetek i nie wskazała, od jakiej daty domaga się ich zasądzenia za opóźnienie od kwoty 203.526 zł powiększonej o skapitalizowane odsetki za okres od [...] stycznia 2015 r. do [...] lutego 2015 r., co było kolejnym uchybieniem pracy egzaminacyjnej.

Komisja Odwoławcza uznała, że wystawiona przez jednego z egzaminatorów negatywna ocena z zakresu prawa gospodarczego nie była nadmiernie surowa w świetle art. 78e ust. 2 i art. 78d ust. 1 Prawa o adwokaturze. Organ zauważył, że zdająca popełniła wskazane przez egzaminatorów błędy, a ich waga dowodzi, iż nie jest ona przygotowana do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, w tym nie posiada w wystarczającym stopniu wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania. Zdaniem Komisji Odwoławczej stwierdzone w obu ocenach pracy egzaminacyjnej pozytywne aspekty rozwiązania zadania egzaminacyjnego nie równoważą istotnych braków pracy egzaminacyjnej i dowodzą niedostatecznej wiedzy prawniczej zdającej. W konsekwencji w ocenie organu praca egzaminacyjna nie zasługiwała na ocenę dostateczną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na powyższą uchwałę na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718) uznał stanowisko Komisji Odwoławczej za prawidłowe. Zdaniem Sądu I instancji wnioski organu zostały wyciągnięte po przeprowadzeniu postępowania w oparciu o istniejący materiał dowodowy w sprawie i właściwie uzasadnione. Zdaniem WSA Komisja Odwoławcza prawidłowo wywiodła, że sporządzona przez skarżącą praca egzaminacyjna zawiera mankamenty, w tym niewskazanie przez zdającą jaki był właściwy czas na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki wymienionej w zadaniu egzaminacyjnym oraz brak prawidłowego sformułowania wniosku o udzielenie zabezpieczenia przez nieokreślenie sposobu zabezpieczenia oraz sumy zabezpieczenia, których waga stanowi o nieprawidłowym rozwiązaniu tego zadania świadczą o niewystarczającym przygotowaniu egzaminowanej do wykonywania zawodu adwokata. W konsekwencji w opinii WSA wadliwość sporządzonej przez skarżącą pracy egzaminacyjnej uzasadniała otrzymanie przez nią oceny niezaliczającej tej części egzaminu adwokackiego. W ocenie Sądu I instancji zdający powinien w toku egzaminu wykazać się zdobytą wiedzą i nabytymi umiejętnościami w zakresie poprawnego formułowania pism procesowych i stosowania poszczególnych instytucji prawnych w tym m.in. odpowiedzialności członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wynikającej z art. 299 k.s.h. Ocenie egzaminatorów muszą zatem podlegać wszystkie elementy projektu pisma procesowego sporządzanego przez zdającego na pisemnym egzaminie adwokackim, a stwierdzone uchybienia i błędy stanowią podstawę do obniżenia oceny, w tym również do poziomu oceny negatywnej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. S. zaskarżając to orzeczenie w całości.

Wyrokowi zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a:

1.Naruszenie prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 78d ust. 1 w związku z 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze polegające na nie zastosowaniu skali ocen prac egzaminacyjnych przy ocenie pracy z zakresu prawa gospodarczego i w efekcie stwierdzenie istnienia wad uzasadniających negatywną ocenę pracy, podczas gdy właściwa jej ocena, dokonana w oparciu o ustawowe kryteria i w sposób z nimi zgodny skutkowałaby wystawieniem noty pozytywnej;

2.Naruszenie prawa procesowego, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art.77 § 1, art. 80 i art. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uchylenie się od oceny zadania z zakresu prawa gospodarczego w aspekcie jego zupełności z jednoczesnym postawieniem skarżącej zarzutu o niedostatecznym uzasadnieniu pozwu, co do daty zaistnienia przesłanek rodzących konieczność zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Zarzucając powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie brak mianowicie podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania przed Sądem I instancji - z przyczyn określonych art. 183 § 2 pkt 1-6 p.p.s.a. - a podstawy, na których skargę kasacyjną oparto i w granicach których sprawa podlega rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.) nie mogą być uznane za usprawiedliwione.

Poza sporem, w myśl wskazanych w podstawach kasacyjnych przepisów ustawy Prawo o adwokaturze, egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata (art. 78d ust.1).Trzecia część egzaminu adwokackiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu prawa gospodarczego, polegającego na przygotowaniu umowy albo sporządzeniu pozwu, wniosku lub apelacji, a w przypadku uznania, że brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu (art. 78d ust.7).Art. 78e ustawy Prawo o adwokaturze w ust. 2 stanowi zaś o tym, że oceny rozwiązania zadania dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Nie ma więc wątpliwości, że kryteria wskazane w art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze stanowią wzorzec kontroli pracy pisemnej zdającego.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia prawa procesowego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wbrew stanowisku skarżącej brak jest podstaw, aby twierdzić, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w sposób, w jaki przedstawiono to w skardze kasacyjnej, a w szczególności, aby skutkiem zarzucanego ich naruszenia był istotny wpływ na wynik sprawy.

W odniesieniu do zarzutów naruszenia art.7, art. 77 § 1, art 80 i art. 107 § 3 k.p.a. autor skargi kasacyjnej, zarzucił Sądowi I instancji uchylenie się od oceny zadania z zakresu prawa gospodarczego w aspekcie jego zupełności z jednoczesnym postawieniem skarżącej zarzutu o niedostatecznym uzasadnieniu pozwu co do daty zaistnienia przesłanek rodzących konieczność zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Podkreślił, iż skarżąca podjęła prawidłową decyzję, co do sposobu rozstrzygnięcia zadania egzaminacyjnego, albowiem skonstruowała pozew i wniosła go do sądu gospodarczego. Sporządzona praca pod względem stylu, języka i staranności nie budziła zastrzeżeń, spełniała wymogi formalne pozwu i zawierała wniosek o udzielenie zabezpieczenia. Co prawda nie wskazano w pozwie sposobu oraz sumy zabezpieczenia, niemniej zdaniem skarżącej tego rodzaju uchybienia, nie naruszały w żaden sposób interesu strony powodowej, albowiem objęte byłyby wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych (art. 130 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.).Podnosząc, iż praca przygotowana przez skarżącą podczas trzeciej części egzaminu adwokackiego zasługuje na pozytywną ocenę, podkreślono, iż jeden z Egzaminujących wystawił zdającej ocenę dostateczną.

W tym zakresie należy wskazać, iż w myśl art. 78h ust. 12 Prawa o adwokaturze, do postępowania przed komisją odwoławczą przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio. Zasadne jest przy tym przyjęcie, że odpowiednie stosowanie może polegać na zastosowaniu przepisu (lub jego części) wprost, z modyfikacją lub nawet na odmowie zastosowania w zależności od specyfiki sytuacji, do której przepisy te mają być użyte (por. uchwała SN z dnia 18 grudnia 2001 r., sygn. akt III ZP 25/01).

W świetle regulacji zawartej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania może być skuteczną podstawą kasacyjną tylko wówczas, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skład orzekający podziela pogląd, że przez "wpływ", o którym mowa w powołanym wyżej przepisie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z przepisu art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2016 r. sygn. akt II GSK 409/15). Ponadto zauważyć trzeba, że sąd I instancji nie może naruszyć art. 7, 77 § 1, art. 80 i art 107 § 3 k.p.a., bowiem przepisy te są stosowane w postępowaniu administracyjnym, a nie sądowoadministracyjnym, może natomiast dojść do pośredniego uchybienia im przez sąd, w przypadku niedostrzeżenia wadliwego, sprzecznego z nimi działania organu. Niewątpliwie z treści art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wynika obowiązek podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, wyczerpującego nie tylko zebrania, ale i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy. W sprawie, istota której dotyczy prawidłowości ustalenia wyniku egzaminu, odpowiednie ich stosowanie prowadzi do wniosku, że rozpatrzeniu/ocenie podlega materiał w postaci prac egzaminacyjnych i materiałów z tym związanych. W rozpoznawanej skardze kasacyjnej nie twierdzono natomiast, by tak określony materiał dowodowy nie został zebrany, czy też, że nie podlegał on rozpatrzeniu .Organ w obszernym uzasadnieniu zanalizował szczegółowo pracę skarżącej, a zaproponowane rozwiązanie poddano ocenie, zarówno w aspekcie materialnoprawnym, jak i procesowym. Rozważania Sądu zaś odpowiadają zarysowanemu w części wstępnej uzasadnienia stanowi faktycznemu sprawy, stanowiąc logiczny, wyczerpujący i uporządkowany wywód prawny oddający motywy wyroku.

Wbrew wywodom skargi kasacyjnej Sądowi I instancji nie można również postawić skutecznie zarzutu błędnej wykładni powołanych: art.78d ust. 1 w zw. z art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze.

Zarzuty skargi kasacyjnej zmierzają do zakwestionowania stanowiska WSA, który uznał za zgodną z prawem uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, że jednym z dwóch błędów dyskwalifikujących sporządzoną pracę był brak wniosku o udzielenie zabezpieczenia, który miał w niniejszej sprawie kluczowy charakter, podczas gdy w ocenie skarżącej kluczowe dla prawidłowego rozwiązania kazusu było rozstrzygnięcie, czy należy wnieść pozew, czy też sporządzić opinię o jego niezasadności, a nie bezbłędne sporządzenie wniosku o zabezpieczenie. Niezgłoszenie wniosku, bądź błędne sformułowanie, mogło zdaniem skarżącej, co najwyżej wpłynąć na obniżenie oceny pozytywnej, ale z całą pewnością nie dyskwalifikowało pracy w szczególności w sytuacji stresu i presji czasu. Skarżąca nie podzieliła zarzutu, iż błędnie zaniechano powołania dowodów na okoliczność, że pozwani powinni zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości, czego jednak nie uczynili. W ocenie skarżącej ciężar dowodu okoliczności egzoneracyjnych określonych w tym przepisie spoczywa na pozwanym, a nie na powodzie. Obowiązkiem powoda zgłaszającego roszczenie o odszkodowanie na podstawie art. 299 ksh jest wykazanie jedynie istnienia zobowiązania, bezskuteczności egzekucji wobec spółki, oraz legitymacji biernej pozwanych u podstaw której leży okoliczność sprawowania przez nich funkcji członka zarządu spółki. Skarżąca zgodziła się natomiast z zarzutem, że nie wyliczono wartości skapitalizowanych odsetek od żądanej kwoty za okres od [...] stycznia 2015 r. do [..] lutego 2015 r. jednak jak ponownie wskazała było to wynikiem okoliczności w jakich sporządzana była oceniana praca i w żadnym razie nie wpłynęłoby to na wynik sprawy i nie naruszało interesu powoda.

Podkreślić ponownie należy, że zgodnie z treścią art.78d ust. 1 Prawa o adwokaturze egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania w zakresie określonym przepisem. Niewątpliwie art. 78d ust. 10 ustawy Prawo o adwokaturze wprowadza skalę ocen.

Nie można się jednakże zgodzić z wywodami skargi kasacyjnej, że w rozpoznawanej sprawie ową skalę pominięto. Z treści art. 78e ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze nie wynika, że jako poprawna może być oceniona tylko taka praca, która spełnia wszystkie kryteria wymienione w przepisach. Stopniowalność ocen wymaga wszechstronnego zbadania i rozważenia wpływu błędów popełnionych przez zdającego na ocenę pracy. Fakt, że w ocenie egzaminowanej błędy w postępowaniu sądowym zostałyby skorygowane, a pozew mógłby odnieść oczekiwany skutek, nie ma znaczenia przy ocenie pracy. Celem egzaminu jest bowiem sprawdzenie wiedzy egzaminowanego i jego przydatności do zawodu. W myśl art. 78e u.p.o.a. praca egzaminacyjna musi spełniać wymogi formalne, przepisy prawa mają być zastosowane właściwie i umiejętnie zinterpretowane, sposób rozstrzygnięcia problemu ma być poprawny i uwzględniać interes strony. Praca, która spełnia powyższe wymagania musi być oceniona pozytywnie. Natomiast, w zależności od tego, w jakim stopniu praca egzaminacyjna spełnia wymagania, egzaminatorzy wystawiają oceny korzystając ze skali ocen zawartych w ustawie. Te oceny są realizacją zasady swobodnej oceny dowodów i przejawem indywidualnego podejścia wysokiej klasy specjalistów (egzaminatorów), którzy z jednej strony gwarantują znajomość przepisów prawa i obiektywną ocenę prawidłowości zastosowanych rozwiązań, a z drugiej zawierają element własnej "eksperckiej" oceny poziomu pracy. Wszelkie egzaminy przeprowadzane przez specjalistów zawierają element subiektywny, jednak samodzielna ocena pracy dokonywana przez dwóch egzaminatorów oddzielnie (niezależnie od siebie) i sposób wystawiania oceny końcowej uregulowany ustawą, zapewnia ocenę pozbawioną arbitralności zdeterminowanej wyborem kryterium. Każda praca oceniana jest indywidualnie, a jej walory i wady oceniane są przez ekspertów (egzaminatorów), aby następnie wedle ich najlepszej wiedzy, w ramach prawem określonych, ustalić, czy kandydat na adwokata posiada odpowiednie przygotowanie prawnicze do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Przedmiotem kontroli Sądu jest sprawa dotycząca konkretnego zdającego. Jednocześnie kryteria, które musi spełniać każda praca, aby uzyskać wynik pozytywny są jednakowe dla wszystkich kandydatów. Tym samym wszyscy kandydaci do wykonywania zawodu adwokata, przystępujący do egzaminu są oceniani według tych samych kryteriów, których spełnienia dla uzyskania oceny pozytywnej oczekuje się od wszystkich zdających. Tych wymogów, w świetle wszechstronnego wyjaśnienia organu w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, nie spełniła strona w zadaniu z zakresu prawa gospodarczego.

Z tych przyczyn, uznać należy, że w zakresie oceny pracy skarżącej z prawa gospodarczego słusznie stwierdził Sąd I instancji, że prawidłowo i z uwzględnieniem kryteriów wymienionych w art. 78e ust. 2 p.o.a. oceniono tę pracę, zaś skarżąca jak wynika z wcześniejszych rozważań, oceny tej nie podważyła zarzutami skargi.

Podsumowując, praca, która spełnia wymogi z art. 78e ust. 2 p.o.a. powinna zostać oceniona pozytywnie. Natomiast, w zależności od tego, w jakim stopniu praca egzaminacyjna spełnia wymagania, egzaminatorzy wystawiają oceny korzystając ze skali ocen zawartych w ustawie. Przy czym, ostateczną ocenę z pracy pisemnej dotyczącej danego zadania z części egzaminu adwokackiego stanowi średnia ocen cząstkowych. Pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu otrzymał ocenę pozytywną. W konsekwencji praca, która nie spełnia jednego z wymogów ustawowych musi być oceniona negatywnie, bowiem świadczy o tym, że zdający nie jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny wszystkie zarzuty kasacyjne uznał za nieusprawiedliwione i działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804).