Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 233/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 155
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 listopada 2020 r. sprawy ze skargi Spółki R. K.S.A. z/s w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji dotyczącej rekultywacji hałdy przy szybie oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania Spółki R[...]S.A. z siedzibą w B. od decyzji Prezydenta Miasta W.z dnia [...]r. Nr [...]r, w sprawie zmiany decyzji z dnia [...]r. Nr [...]dotyczącej hałdy przy szybie "S." w W. na działce nr [...]obręb ewidencyjny nr[...]P. w W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na uzasadnienie organ wskazał, że w decyzji z dnia [...]r. Nr [...]Prezydent Miasta W. odmówił zmiany decyzji z dnia [...]r. Nr [...]dotyczącej rekultywacji hałdy przy szybie "S." w W. na działce nr [...]obręb ewidencyjny P.w W. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji przedstawił przebieg sp[rawy : wskazał, że w dniu 12 listopada 2019 roku do organu wpłynął wniosek spółki, dotyczący zmiany decyzji Prezydent Miasta W. z dnia [...]roku, dotyczącej rekultywacji hałdy przy szybie "S." w W. na działce - [...]obręb ewidencyjny nr [...] P.w W.. Wniesiono o zmianę decyzji w następujący sposób: punktu 1, który brzmi: "Rekultywacja o kierunku leśnym wykonana zostanie w zakresie zgodnym z dokumentacją "Projekt techniczny rekultywacji hałdy S. w rrr; chu" wykonany we wrześniu 2013 roku przez A[...]Sp. z o.o. z K.i ustalam termin zakończenia rekultywacji tego terenu do 31.12.2017 roku" .. o brzmieniu: "rekultywacja terenu wykonana ostanie w kierunku leśnym do dnia 30.09.2025 r." Spółka R[...]S.A. uzasadniła swój wniosek w następujący sposób: z uwagi na brak uznania rekultywacji za zakończoną, spowodowany brakiem udatności nasadzeń przyjętych w dokumentacji projektowej, a tym samym nie utrzymanie efektu ekologicznego S[...]S.A. nie dotrzymała warunków umowy zawartej z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska w W. Wobec czego w dniu 5 września 2019 roku S[...]S.A. zawarła z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w W.aneks, w którym termin osiągnięcia efektu ekologicznego został określony na dzień 30 września 2025 roku. Ponadto organ przywołał z art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2081 z późn.zm) dalej k.p.a. zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. Organ wskazał, że zgodnie z art. 20 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, rekultywację gruntów prowadzi się w miarę jak grunty te stają się zbędne całkowicie, częściowo lub na określony czas do prowadzenia działalności przemysłowej oraz kończy się w terminie do 5 lat od zaprzestania tej działalności. Uzasadniając zaskarżoną decyzję organ I instancji wskazał, że w wystąpieniu pokontrolnym Najwyższej Izby Kontroli Delegatura w W.o syg. sprawy [...] zwrócono uwagę, iż :"określony w art. 20 ust. 4 ustawy ochronie gruntów rolnych i leśnych termin zakończenia prac rekultywacyjnych wynosi maksymalnie do pięciu lat liczonych od zaprzestania działalności przemysłowej. Zatem wydane na podstawie k.p.a. decyzje administracyjne nie mogą pozostawać w oderwaniu od ustawowego terminu zakończenia rekultywacji, określonego w przywołanym przepisie ustawy ochrony gruntów rolnych leśnych". Takie samo stanowisko zajęła Najwyższa Izby Kontroli Delegatura w O.informując, że zgodnie z art. 20 ust. 4 termin zakończenia rekultywacji wynosi maksymalnie 5 lat od zaprzestania działalności przemysłowej. Celem tego przepisu jest doprowadzenie do rekultywacji gruntu w określonym czasie. Dalej w uzasadnieniu zaskrzonej decyzji organ I instancji przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych na poparcie stanowiska co do 5 letniego terminu wynikającego z art. 20 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych i wskazał, że strona otrzymała decyzję określającą kierunek i termin zakończenia rekultywacji gruntów. W decyzji określony został termin, w którym rekultywacja powinna się zakończyć. Termin ten został wyznaczony na dzień [...]roku. Natomiast wniosek o zmianę decyzji wpłynął po upływie terminu do zakończenia rekultywacji, tj. [...]roku, wobec czego brak jest podstaw do zmiany decyzji ostatecznej, która miała charakter czasowy i obowiązywała przez ściśle określony okres.

Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wniosła Spółki R[...]S.A. z siedzibą w B. podnosząc, że w sprawie występuje interes społeczny w zakresie odzyskania waloru środowiskowego zdegradowanego działalnością górniczą obszaru. Zdaniem odwołującej się strony określony w ustawie o ochronie gruntów rolnych i leśnych maksymalny 5 letni termin na przeprowadzenie rekultywacji winien być rozumiany jako termin instrukcyjny i jako taki winien podlegać indywidualnej ocenie na kanwie każdego ze stanów faktycznych. Ponadto odwołująca się strona zarzuca, że organ I instancji błędnie wskazał, że obowiązująca w sprawie decyzja wygasła z uwagi na przekroczenie określonego w niej terminu zakończenia rekultywacji, podczas gdy termin określony w decyzji nie jest terminem jej obowiązywania, a jedynie okresem, w którym adresat decyzji zobowiązany jest do zakończenia rekultywacji. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i uwzględnienie żądania w zakresie zmiany terminu zakończenia rekultywacji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji. W sprawie jest bezsporne, że wnioskiem z dnia [...]r. (data wpływu 12 listopada 2019 roku) Spółka R[...]S.A. z siedzibą przy ul. S.B. [...] w B.wniosła o zmianę decyzji Prezydenta Miasta W.z dnia [...]roku o znaku [...]dotyczącej rekultywacji hałdy przy szybie "S." w W. na działce nr [...]obręb ewidencyjny nr [...] P. w W. Wniesiono o zmianę decyzji w następujący sposób: 1 zmiana punktu 1, który brzmi: "Rekultywacja o kierunku leśnym wykonana zostanie w zakresie zgodnym z dokumentacją "Projekt techniczny rekultywacji hałdy S. w W." wykonanym we wrześniu 2013 roku przez A[...]Sp. z o.o. z K. i ustalam termin zakończenia rekultywacji przedmiotowego terenu do 31.12.2017 roku" na zapis o brzmieniu: " Rekultywacja przedmiotowego terenu wykonana ostanie w kierunku leśnym do dnia 30.09.2025 r."

SKO wskazuje, że zgodnie z art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. Wynika z tego, że dla zmiany lub uchylenia decyzji, na mocy której strona nabyła prawo (lub nałożono na nią obowiązek), łącznie muszą być spełnione przesłanki: istnienie decyzji ostatecznej, za jej uchyleniem lub zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, zgoda strony na zmianę lub uchylenie decyzji, brak przeciwwskazań w przepisach ustaw szczególnych. Przedmiotem takiego postępowania nie jest więc merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy niejako "od nowa", lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej pod kątem spełnienia wymienionych warunków. Brak spełnienia któregokolwiek z nich, wklucza uwzględnienie wniosku i dokonanie zmiany decyzji. Wynika to bowiem z tego, że istotą postępowania w trybie art. 155 k.p.a. jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Podnieść należy, że przesłanka "słusznego interesu strony", aczkolwiek niezdefiniowana, to wskazuje, że nie chodzi w niej o każdy interes strony (a więc chęć uzyskania rozstrzygnięcia organu administracji publicznej o treści zgodnej z wolą strony), ale wyłącznie o interes zgodny przede wszystkim z prawem i zasadami współżycia społecznego. Modyfikacja ukształtowanego ostateczną decyzją stosunku administracyjnoprawnego (poprzez jego zmianę bądź zniesienie) musi więc być społecznie akceptowalna i godna wsparcia ze strony Państwa, ze względu na cel jaki ma zostać przez tę modyfikację osiągnięty. Interes ten ma być bowiem obiektywnie słuszny, a nie jedynie zgodny z oczekiwaniem strony. Możliwość zastosowania art. 155 k.p.a. w konkretnej sprawie należy rozważać w świetle przepisów prawa materialnego w tym znaczeniu, iż zmiana lub uchylenie decyzji musi pozostawać w zgodności z tymi przepisami. Bezspornym jest bowiem, że zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. nie może prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem. Słuszny interes strony w rozumieniu art. 155 k.p.a. musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa, bowiem zasada praworządności, wyrażona w art. 6 k.p.a., zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa" (wyrok NSA z dnia 18 października 2007 r., II OSK 1406/06). W orzecznictwie sądów administracyjnych dominujące jest stanowisko, zgodnie z którym zmiana decyzji w powołaniu się na treść art. 155 k.p.a. może zajść jedynie wtedy, gdy ustawodawca w przepisie materialnoprawnym przewidzi pewien "luz decyzyjny". Tylko w obszarze tego "luzu decyzyjnego" wzgląd na interes społeczny lub słuszny interes strony może doprowadzić do uchylenia lub zmiany decyzji. W razie zaś gdy ustawodawca w sposób sztywny i bezwarunkowy narzuca określone rozwiązanie, o stosowaniu art. 155 k.p.a. nie może być mowy (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 24 kwietnia 2012r., w sprawie II OSK 188/11 - Lex nr 1251871, 9 sierpnia 2013r., w sprawie II OSK 756/12 - Lex nr 1376778, 25 lutego 201 lr., w sprawie I OSK 607/10 - Lex nr 784233). Rozpatrując wniosek strony o zmianę decyzji we wnioskowany sposób trzeba mieć na uwadze przepis prawa materialnego, a to art. 20 ust.4 ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych ( Dz.U. z 2017 roku, poz.909 z późn.zm. dalej ustawa) zgodnie z którym rekultywację gruntów prowadzi się w miarę jak grunty te stają się zbędne całkowicie, częściowo lub na określony czas do prowadzenia działalności przemysłowej oraz kończy się w terminie do 5 lat od zaprzestania tej działalności. Nie budzi żadnych wątpliwości fakt, iż przepis ten ma charakter obligatoryjny. Ustawodawca wprost określił termin zakończenia rekultywacji gruntów ustalając, iż jest to okres maksymalnie do 5 lat licząc od zaprzestania działalności przemysłowej. Organ I instancji wydając decyzję zmieniającą w trybie przepisu art. 155 k.p.a., w zakresie dotyczącym wyznaczenia znacznie dłuższego niż przewidziany tym przepisem, terminu prac rekultywacyjnych naruszyłby przepis art. 20. ust. 4 ustawy, gdyż wyznaczony termin zakończenia prac rekultywacyjnych na dzień 17 sierpnia 2025 r. co nie znajduje uzasadnienia w żadnej normie prawnej. Przepis art. 20 ust. 4 ustawy określa ostateczny termin zakończenia rekultywacji gruntów nakazując jednocześnie wykonywanie tych prac rekultywacyjnych sukcesywnie w miarę zaprzestania przemysłowej eksploatacji poszczególnych gruntów. Natomiast wydając decyzję zmieniającą w trybie przepisu art. 155 k.p.a. należy pamiętać, iż decyzja ta nie może być sprzeczna z przepisem szczególnym, którym w niniejszym przypadku jest przepis art. 20 ust. 4 ustawy. Ustalenie decyzją zmieniającą terminu zakończenia rekultywacji na dzień 30 września 2025 r., czyli zgodnie z żądaniem wnioskodawcy skutkowałoby tym, że rekultywację hałdy przy szybie "S." w W.na działce [...], obr. Nr[...]P.zakończono by w okresie znacznie przekraczającym termin określony art. 20 ust. 4 ustawy, w związku z czym zmiana decyzji stałaby w rażącej sprzeczności z art. 20 ust. 4 ustawy regulującym maksymalny 5 letni okres zakończenia prac rekultywacyjnych. Nadto organ odwoławczy wskazuje, że w rozumieniu przywołanych przepisów prawa upływ terminu, o którym stanowi art. 20 ust. 4 ustawy nie oznacza, że podmiot zobowiązany do rekultywacji został zwolniony z tego obowiązku, ponieważ obowiązek ten istnieje aż do czasu zakończenia prac rekultywacyjnych. Zatem na uwzględnienie zasługuje zarzut odwołującej się strony, że decyzja Prezydenta Miasta W. nie wygasła. Decyzja ta nadal funkcjonuje w obrocie prawnym, a wygasł (upłynął) jedynie termin o którym stanowi art. 20 ust. 4 ustawy. W art. 28 ust. 3 ustawy wprowadzono sankcję za niezakończenie rekultywacji w terminie, o którym mowa w art. 20 ust. 4, w postaci ustalenia opłaty rocznej podwyższonej. Miało to na celu skłonienie podmiotów zobowiązanych do terminowego wykonania obowiązku. Wobec tego należy zauważyć, że upływ terminu, o którym mowa w art. 20 ust. 4 nadal oznacza obowiązek prowadzenia dalszej rekultywacji, spoczywający na zobowiązanym do czasu jej zakończenia, przy czym od dnia, w którym rekultywacja gruntów powinna być zakończona, strona zobowiązana jest do ponoszenia rocznej opłaty podwyższonej. Odnosząc się dalej do zarzutów odwołania kolegium wskazuje odwołującej się stronie, iż błędnym jest jej stanowisko co do charakteru terminu z art. 20 ust.4 ustawy. Termin ten zgodnie z aktualnym piśmiennictwem i orzecznictwem nie jest terminem instrukcyjnym, co umożliwiałoby jego zmianę w ramach uznania administracyjnego. Nawet gdyby przyjąć tok rozumowania strony co do charakteru terminu z art. 20 ust. 4 ustawy jako terminu instrukcyjnego, to określony w decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...]r. termin zakończenia rekultywacji upłynął w dniu [...]r., co oznacza że wniosek o zmianę tego terminu powinien był być wniesiony przed jego upływem. W sytuacji wniesienia wniosku po upływie 31.12.2017 r. wnioskowana zmiana decyzji i tak byłaby niedopuszczalna. Jak już wyżej wskazano możliwość zastosowania art. 155 k.p.a. rozważa się w świetle przepisów prawa materialnego będącego podstawą decyzji ostatecznej, gdyż zmiana nie może być oderwana od regulacji prawnej stanowiącej podstawę rozstrzygnięcia, a przepis art. 20 ust.4 ustawy wprowadza ustawowy, graniczny termin zakończenia rekultywacji. W tym stanie prawnym ani interes społeczny ani słuszny interes strony nie skutkuje możliwością wnioskowanej zmiany decyzji.

Na ostateczną decyzję w sprawie skargę do sądu administracyjnego, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył wnioskodawca. W skardze p[odniesiono zarzut naruszenia art. 20 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez jego błędna wykładnię i przyjęcie, że określony tym przepisem termin zakończenia rekultywacji jest terminem obligatoryjnym i wiążącym dla organu, a nie terminem instrukcyjnym mogącym być – w okolicznościach konkretnej sprawy dłuższy. Zarzucono także naruszenie art. 155 kpa w zw. z art. 16 tej ustawy i art. 110 kpa poprzez uznanie, że istota art. 155 kpa nie uprawnia do zmiany rozstrzygnięcia zawartego w decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] r. w zakresie terminu zakończenia rekultywacji podczas gdy spełnione zostały przesłanki wymienione w przepisie art. 155 kpa, bowiem zmianie decyzji sprzeciwiają się przepisy szczególne i przemawia za tym interes społeczny i słuszny interes strony; naruszenie przepisu art. 155 kpa poprzez uznanie, że na podstawie tego przepisu mogą być zmieniane lub uchylane tylko decyzje o charakterze uznaniowym; art. 155 kpa w z\w. z art. 7 in fine, poprzez całkowity brak ustaleń w zakresie tego, czy za zmianą decyzji w tym trybie przemawia interes społeczny i słuszny interes strony skarżącej; przepisów art. 6, art. 7 i 9 kpa, poprzez niezastosowanie się do wyrażonych w tych przepisach zasad ogólnych postępowania admin9istracyjnego. Wskazując na powyższe strona skarżąca wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia organowi pierwszej instancji, celem uwzględnienia wniosku skarżącej w przedmiocie zmiany terminu rekultywacji. Strona skarżąca wniosła także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych.

W uzasadnieniu strona skarżąca podnosi (podobnie jak w odwołaniu) , że nie podziela poglądu organów tak w zakresie możliwości zastosowania art. 155 kpa jedynie do decyzji uznaniowych, jak i charakteru 5-letniego terminu, wskazanego w art. 20 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Strona podnosi, że prowadzi rekultywację hałdy, objętej ostateczną decyzją, ale warunki klimatyczne (susze) doprowadziły do nieudatności części nasadzeń. Nadto, zdaniem skarżącej, uszło uwadze organów, że skarżąca spółka nie jest "sprawcą" degradacji środowiska (powstania hałdy), bowiem powstała ona w trakcie działalności przemysłowej, prowadzonej przez W[...], a Spółka R[...]S.A. jest osobą prawną, powołaną na podstawie nieobowiązującej już ustawy O dostosowaniu górnictwa węgla kamiennego do funkcjonowania w warunkach gospodarki rynkowej oraz szczególnych uprawnieniach i zadaniach gmin górniczych. Strona podnosi, że jest spółką Skarbu Państwa, nie prowadzi działalności gospodarczej, a jej celem jest pomoc państwa polskiego w szerokim zakresie dla sektora węglowego.

W skardze podnosi się, że uwzględnienie złożonego wniosku pozostaje w interesie strony i interesie społecznym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W.w odpowiedzi na skargę podtrzymało w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wnosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki sąd administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd ten sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t. j.) sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uchylenie decyzji administracyjnej (postanowienia) przez sąd następuje jedynie w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) i naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Dalej trzeba powiedzieć, że zastosowane art. 155 k.p.a. jest możliwe jeśli łącznie są spełnione następujące przesłanki: decyzja ostateczna musi przyznawać prawo (nakładać obowiązki), strona musi wyrazić zgodę na jej zmianę lub uchylenie, przepisy szczególne nie mogą sprzeciwiać się weryfikacji decyzji ostatecznej. Ponadto za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawiać musi interes społeczny lub słuszny interes strony. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 24 września 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 697/12 samo określenie "słuszny interes strony", aczkolwiek niezdefiniowane, to wskazuje, że nie chodzi w nim o każdy interes strony (a więc chęć uzyskania rozstrzygnięcia organu administracji publicznej o treści zgodnej z wolą strony), ale wyłącznie o interes zgodny przede wszystkim z prawem i zasadami współżycia społecznego. Modyfikacja ukształtowanego ostateczną decyzją stosunku administracyjnoprawnego (poprzez jego zmianę bądź zniesienie) musi więc być społecznie akceptowalna i godna wsparcia ze strony Państwa, ze względu na cel jaki ma zostać przez tę modyfikację osiągnięty. Interes ten ma być bowiem obiektywnie słuszny, a nie jedynie zgodny z oczekiwaniem strony. Podkreślić w końcu należy, iż możliwość zastosowania art. 155 k.p.a. w konkretnej sprawie należy rozważać w świetle przepisów prawa materialnego w tym znaczeniu, iż zmiana lub uchylenie decyzji musi pozostawać w zgodności z tymi przepisami.

Badając w tych ramach skarżoną decyzję, sąd doszedł do przekonania, że skarga nie mogła zostać uwzględniona, bowiem w toku kontrolowanego postępowania nie doszło do naruszenia prawa materialnego ani przepisów postępowania administracyjnego, dające podstawę do jej uchylenia. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 155 kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym decyzja ostateczna na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. Z treści przywołanego przepisu wynika, że uchylenie lub zmiana decyzji tworzącej prawa dla strony w tym trybie uzależnione są od spełnienia ustawowych przesłanek formalnych i materialnych. Uwarunkowanie formalne to istnienie decyzji ostatecznej i zgoda strony postępowania na jej zmianę, a uwarunkowanie materialne to brak przepisów szczególnych sprzeciwiających się weryfikacji w sposób ustawowo określony, wystąpienie interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie, a nie wystąpienie którejkolwiek z nich wyłącza możliwość uzyskania skutku weryfikacyjnego przewidzianego w art. 155 kpa (np. wyrok NSA z dnia 26 września 2017 r., sygn. akt I OSK 3036/15, CBOSA). Istotą nadzwyczajnego trybu określonego w art. 155 kpa jest ocena, czy w ustalonym w sprawie, zakończonej decyzją, której dotyczy wniosek weryfikacyjny, stanie faktycznym i prawnym istnieją warunki ustawowe do jego zastosowania oraz czy występują szczególne przesłanki, które przemawiają za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. W orzecznictwie wskazano, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 kpa nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy, zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem. Jego przedmiotem nie może też być kontrola legalności tego rozstrzygnięcia (np. wyroki NSA: z dnia 5 stycznia 2007 r. sygn. akt I OSK 586/06, Lex nr 320845 i z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 254/17, Lex nr 2611773). Zdaniem sądu dalej istotne jest, że przepis art. 155 kpa jest jednym z nadzwyczajnym trybów wzruszenia decyzji ostatecznych, zatem nie może być interpretowany rozszerzająco, a wyeliminowanie w tym trybie decyzji może nastąpić wyłącznie jeśli spełnione zostaną wszystkie przesłanki ustawowe, określone w tym przepisie. Należy także mieć na względzie, że weryfikacja decyzji ostatecznej w trybie art. 155 kpa nie może stanowić "wynagrodzenia" za ignorowanie prawa, za co uznaje się np. niewykonanie prawomocnego nakazu określonego zachowania się, wynikającego z decyzji organu administracji publicznej (np. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2006 r., sygn. akt II OSK 770/05). Trzeba także przypomnieć, że zastosowanie trybu określonego w art. 155 kpa nie może doprowadzić do stanu niezgodnego z prawem (np. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz, wyroki NSA: z dnia 22 września 2016 r., sygn. akt I OSK 3065/15; z dnia 14 czerwca 2017 r. sygn. akt II OSK 1050/16).

Następnie należy pamiętać, że możliwość zastosowania art. 155 kpa w konkretnej sprawie należy rozważać w świetle przepisów prawa materialnego w tym znaczeniu, iż zastosowanie tego przepisu nie może doprowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem. Słuszny interes strony w rozumieniu art. 155 kpa musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa, bowiem zasada praworządności, wyrażona w art. 6 kpa, zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa" (wyroki NSA: z dnia 18 października 2007 r., II OSK 1406/06; z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 833/18). Ponadto w doktrynie i judykaturze wskazuje się, że przesłanki interesu społecznego lub słusznego interesu strony muszą być ustalone w konkretnej sprawie; muszą zyskać zindywidualizowaną treść wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy (np. wyroki NSA: z 23 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 553/06; z 18 lutego 2000 r., sygn. akt V SA 1346/99; z 17 września 2010 r., sygn. akt I OSK 428/10). Przy czym należy pamiętać, że dokonując oceny czy w konkretnej sprawie występuje słuszny interes strony przemawiający za uchyleniem/zmianą decyzji, należy wziąć pod uwagę nie subiektywne przekonanie strony o możliwości/zasadności takiej "zmiany", lecz okoliczności, które pozwalają ustalić, że żądanie strony (zmiany decyzji) jest słuszne i zasługuje na społeczną akceptację (np. wyrok NSA z 17 września 2010 r., sygn. akt I OSK 428/10). Innymi słowy, uwzględnienie interesu strony w rozumieniu art. 155 kpa należy rozumieć w ten sposób, że jeżeli organ administracji ma do wyboru możliwość korzystniejszego niż dotychczas rozstrzygnięcia dla strony, niepozostającego jednakże w kolizji z obowiązującym porządkiem prawnym, to, działając w granicach uznania administracyjnego, organ ten przyjmuje ten sposób orzekania, zmieniając dotychczasową, mniej korzystną decyzję, na decyzję bardziej korzystną dla strony (vide wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego: w Gliwicach z dnia 21 stycznia 2008 r., sygn. akt IV SA/Gl 825/07, w Warszawie z dnia 12 marca 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 1455/18). Trzeba także mieć na względzie, że słuszny interes strony nie może być (...) sprzeczny z interesem społecznym, przejawiającym się w zasadzie praworządności (np. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1809/17, CBOSA). W świetle stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należy także dodać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto – zdaniem Sądu rozpoznającego sprawę – prawidłowo, że istnieje – co do zasady – możliwość zmiany decyzji ostatecznej objętej wnioskiem weryfikacyjnym kierowanym na podstawie art. 155 kpa w części dotyczącej terminu wykonania orzeczonych tą decyzją obowiązków, czy terminu korzystania z uprawnienia tą decyzją przyznanego.

Przenosząc dotychczasowe uwagi natury ogólnej na rozpoznawaną sprawę, trzeba przypomnieć, że wniosek obejmuje ostateczną i prawomocną decyzję z dnia [...]r. Nr [...], którą określony został podmiot zobowiązany do rekultywacji hałdy przy szybie "S." w W.na działce nr [...]obręb ewidencyjny nr [...] P., kierunek rekultywacji (rekultywacja o kierunku leśnym w zakresie zgodnym z dokumentacją "Projekt techniczny rekultywacji hałdy S. w W." wykonany we wrześniu 2013 roku przez A[...] Sp. z o.o. z K.) oraz termin wykonania rekultywacji do dnia [...]roku". Wolą wnioskodawcy, wyrażoną we wniosku, jest zmiana terminu wykonania nałożonego obowiązku do dnia [...]r. Dokonując kontroli decyzji odmownych trzeba wskazać, że zdaniem Sądu prawidłowa i zasługująca na akceptację jest ocena przyjęta w rozpoznawanej sprawie przez organy orzekające, które uznały, że nie zaistniała w niej żadna z przesłanek materialnych wskazanych przez ustawodawcę w przepisie art. 155 kpa, warunkujących uwzględnienie przez właściwy organ żądania weryfikacyjnego, wnoszonego w trybie powołanego przepisu. Wbrew odmiennym twierdzeniom strony nie można uznać, aby za dokonaniem wnioskowanej zmiany przemawiał interes społeczny lub słuszny interes strony. Interes społeczny wymaga w sposób nie budzący wątpliwości wykonania obowiązku orzeczonego ostateczną decyzją nie tylko ze względu na wymóg poszanowania prawa przez indywidualny podmiot, postrzegany jako element zapewnienia ładu i porządku społecznego, ale także ze względu na to, że interes społeczny przemawia za terminowym zrekultywowaniem hałdy przy szybie "S." w W. na działce nr [...]. Argumentacja przedstawiona we wniosku świadczy o tym, że strona ma na uwadze wyłącznie za interes faktyczny, a nie wymagany dla skuteczności wniosku weryfikacyjnego interes prawny.

Zdaniem Sądu, w warunkach tej sprawy, należy również zwrócić uwagę na treść art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, stanowiącego o obowiązku ponoszenia opłaty rocznej podwyższonej od dnia, w którym rekultywacja zdewastowanych gruntów powinna zostać zakończona w przypadku jej niezakończenia w okresie, o którym mowa w art. 20 ust. 4 tej ustawy. Przepis ten należy uznać za sprzeciwiający się zmianie decyzji wskazanej we wniosku weryfikacyjnym, a uwzględnienie wniosku w kontekście powołanego przepisu należałoby postrzegać jako kreowanie stanu naruszającego prawo.

Odnosząc się dalej do zarzutów skargi można jeszcze dodać, że można zgodzić się, że art. 155 nie ogranicza możliwości zastosowania wyłącznie do decyzji zawierających tzw. luz decyzyjny, ale ta okoliczność nie ma wpływu na trafność zapadłych w toku postępowania administracyjnego rozstrzygnięć. Również nie podzielił sąd zarzutów odnośnie do niedokonania przez organy ustaleń pozwalających na prawidłowe rozstrzygnięcie i nie naruszono także zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów władzy publicznej. Również, skoro organy działają na zasadzie i w granicach prawa nie mogły uwzględnić okoliczności następstwa prawnego strony skarżącej, wobec kopalni. Takiej możliwości bowiem ustawodawca nie przewidział. Natomiast sama strona skarżąca pisze w skardze, że stoswnie do treści art. 13 a ust. 3 ustawy z dnia 26.11.1998 r. O dostosowaniu górnictwa węgla kamiennego do funkcjonowania w warunkach gospodarki rynkowej ...spółka, o której m owa w ust. 1 (tu: strona skarżąca), z dniem przejęcia kopalni postawionej w stan całkowitej likwidacji przejmuje zobowiązania (m. innymi) W[...].

W przedstawionych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny – stwierdzając, że organy orzekające w rozpoznawanej sprawie prawidłowo zastosowały w niej przepis art. 155 kpa i dokonały jego prawidłowej wykładni – stosownie do przepisu art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji