Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1767/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, , po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] (dalej jako "organ") decyzją z [...] maja 2021 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...] w [...] (dalej jako "skarżąca"), od decyzji Prezydenta [...] (dalej jako "organ I instancji") z [...] marca 2021 r., nr [...], orzekającej o odmowie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Wnioskiem z [...] maja 2020 r. skarżąca zwróciła się do organu I instancji o (cyt.) "sprostowanie nieprawdziwych danych w rejestrach gruntów Urzędu [...]" w stosunku m.in. do działki nr [...] z obrębu [...], położonej w dzielnicy [...] w [...], poprzez wpisanie w miejsce dotychczasowego władającego tym terenem Nadleśnictwa [...] – skarżącej jako posiadacza samoistnego.

W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym po dokonanych [...] listopada 2020 r. oględzinach działki nr [...], organ I instancji decyzją z [...] marca 2021 r., nr [...], odmówił aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, polegającej na wpisaniu skarżącej jako władającego na zasadach posiadania samoistnego działką ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], położoną na terenie dzielnicy [...], w miejsce aktualnie figurującego wpisu Nadleśnictwo [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że aktualnie działka nr [...] stanowi nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym, dla której nie można ustalić właściciela, zatem zachodzi przesłanka warunkująca ujawnienie władającego. W ocenie organu I instancji, zebrany materiał w sprawie nie wskazuje jednak w sposób jednoznaczny, ażeby skarżąca władała w sposób wyłączny całą działką ewidencyjną nr [...] z obrębu [...]. Organ I instancji wskazał w tym zakresie na ustalenia poczynione w trakcie oględzin, z których wynika, że według dokumentacji urządzenia lasu teren działki nr [...] użytkowany w chwili obecnej pod cmentarz oznaczony zajmuję powierzchnię [...] ha z całości spornego terenu. Resztę spornej działki nr [...] stanowi drzewostan sosnowy po świeżym zabiegi trzebieży wczesnej i późnej, użytkowany przez Nadleśnictwo [...] jako las gospodarczy, oddzielony ogrodzeniem od części działki zajętej pod cmentarz. Ustalono także, że przez teren działki nr [...] przebiega droga niepubliczna, ogólnodostępna z nawierzchnią wykonaną z płyt betonowych. Natomiast skarżącą na ww. działce w żadnym czasie nie wykonywała jakichkolwiek czynności gospodarczych. Organ I instancji zwrócił przy tym uwagę, że obecnie w sądzie powszechnym toczy się postępowanie o zasiedzenie przedmiotowej działki na rzecz skarżącej.

Odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji wniosła skarżąca.

Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, organ decyzją z [...] maja 2021 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji, organ wskazał przede wszystkim na brzmienie poszczególnych przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r. poz. 2052 ze zm.), w szczególności na przepis art. 20 ust. 2 pkt. 1 lit. b tej ustawy, zgodnie z którym w ewidencji gruntów i budynków ujawnia się właścicieli nieruchomości, a w odniesieniu do gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli ujawnia się osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Organ wyjaśnił następnie, że posiadanie należy do sfery uprawnień faktycznych i jest to sytuacja, w której określona osoba włada rzeczą, natomiast posiadanie samoistne jest formą posiadania charakteryzującą się tym, że posiadacz działa i zachowuje się jak właściciel rzeczy tj. sam rzecz pielęgnuje i pobiera z niej pożytki, obciążają go koszty związane z utrzymaniem rzeczy w tym np. podatek gruntowy. Organ wyjaśnił następnie, że w realiach niniejszej sprawy skarżąca powinna przedłożyć dowody, które potwierdzałby wykonywanie przez nią czynności właścicielskich na przedmiotowej działce, m.in.: dowodów na uiszczenie opłat podatkowych od nieruchomości, utrzymanie i dbanie o nieruchomość oraz wszelkich poczynionych nakładów na utrzymanie nieruchomości lub zwiększenie jej wartości. Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że jak wynika z akt sprawy zgodnie z najstarszym posiadanym przez Biuro Geodezji i Katastru archiwalnym rejestrem wsi [...], dla działki nr [...] (aktualnie działka nr [...] z obrębu [...]) brak było wpisów w pozycji właściciela, natomiast jako władający gruntem było wykazane Państwowe Gospodarstwo Rolne [...]. Następnie zgodnie z operatem odnowienia ewidencji gruntów i budynków [...] dla części działki [...], odpowiadającej aktualnie działce nr [...], w pozycji właściciela brak było wpisów, natomiast w pozycji władającego zgodnie z Księgą protokołów ustalenia granic oraz właścicieli lub osób władających nieruchomościami, położonych na obszarze administracyjnych miasta dawnej wsi [...] figurował PGR [...] Gospodarstwo [...]. W dalszej kolejności na podstawie wykazu zmian gruntowych z [...] lutego 1998 r. grunt stanowiący aktualnie działkę nr [...], odpowiadał części dawnej działki nr [...] wydzielonej z działki nr [...] i jako władający w/w działką figurowało Nadleśnictwo [...]. Następnie w oparciu o opracowanie geodezyjne przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego pod nr [...] z [...] lipca 2000 r. z działki nr [...] wydzielono aktualną dz. nr [...] z obrębu [...], a jako władający nadal figurowało Nadleśnictwo [...]. Na wniosek Nadleśnictwa [...] z [...] czerwca 2020 r. w oparciu o zarządzenie nr [...] Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] grudnia 2014 r. dla działki nr [...] dokonano zmiany w zakresie władającego i w miejsce dotychczasowego władającego Nadleśnictwa [...] wpisano Nadleśnictwo [...] i do dnia dzisiejszego stan ten widnieje w ewidencji gruntów i budynków. Ponadto organ wyjaśnił, że część działki ewidencyjnej nr [...] znajduje się w ogrodzeniu cmentarza, zaś pozostałą część nieruchomości stanowi drzewostan sosnowy po świeżym zabiegu trzebieży. Zatem, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, wniosek skarżącej o wykazanie jej jako władającego w miejsce dotychczas figurującego tam Nadleśnictwa [...] w stosunku do działki nr [...] nie może zostać uwzględniony. W ocenie organu, skarżąca nie przedstawiła dowodów świadczących o władaniu przedmiotową nieruchomością jak samoistny posiadacz.

Skargę na powyższą decyzję organu z [...] maja 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości, ewentualnie stwierdzenie ich nieważności. Skarżąca wniosła także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła natomiast naruszenie następujących przepisów prawa:

1) art. 156 § pkt 2 k.p.a. polegający na wydaniu decyzji z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 79 § 2 k.p.a., poprzez ograniczenie prawa strony do udziału w oględzinach, które odbyły się bez udziału skarżącej;

2) art. 6, 7 i 8 k.p.a. polegający na dokonaniu błędnych, jednostronnych oraz arbitralnych ustaleń, że władającym działką ew. nr. [...] z obrębu [...] jest Nadleśnictwo [...], podczas gdy de facto i de iure władającą była i jest nadal skarżąca, przez co odmowa aktualizacji ewidencji gruntów i budynków zgodnie z treścią wniosku skarżącej z [...] maja 2020 r, wraz z jego uzupełnieniem z [...] lipca i [...] września 2020 r., jest oczywiście bezzasadna, wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 366 k.p.c.;

3) art. 8 ust. 3 Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzeczypospolitą Polską, podpisanego w Warszawie dnia 28 lipca 1993 r. (Dz. U. z 1998 r., Nr 51, poz. 318), poprzez jawną odmowę usankcjonowania zasady – gwarancji nienaruszalności miejsca przeznaczonego przez właściwą władzę kościelną, tj. skarżącą, do sprawowania kultu i grzebania zmarłych;

4) art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1947) poprzez jawne deprecjonowanie ustawowej zasady, iż: "utrzymanie cmentarzy wyznaniowych i zarządzanie nimi należy do związków wyznaniowych", a nie do Prezydenta [...], czy też Nadleśnictwa [...].

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła argumenty na poparcie postawionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 stycznia 2022 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na rozprawie w trybie art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095), o czym strony zostały powiadomione. Z uwagi jednak na sytuację epidemiczną, niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15 zzs4 ust. 3 ww. specustawy covidowej (vide: zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 lutego 2022 r.).

Pismem z 10 lutego 2022 r. (data wpływu do Sądu – 16 lutego 2022 r.) pełnomocnik skarżącej wniósł o zdjęcie sprawy z wokandy i wyznaczenie nowego terminu rozprawy po lutym 2022 r. z uwagi na chorobę pełnomocnika skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w związku art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W pierwszej kolejności odnieść się należy do nieuwzględnionego wniosku pełnomocnika skarżącej o odroczenie rozprawy. Żądanie odroczenia terminu rozprawy zostało umotywowany tym, że z uwagi na niezdolność do pracy do dnia 25 lutego 2022 r. spowodowaną przebyta ciężką chorobą, udział w niej adwokata J. S. jest niemożliwy. Zgodnie z art. 109 p.p.s.a., rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecność. Obecność stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie jest obowiązkowa, aczkolwiek jest ich uprawnieniem. Zgodnie natomiast z art. 107 p.p.s.a. nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. Odroczenie posiedzenia jawnego może nastąpić zatem wyjątkowo, wyłącznie w razie zaistnienia wskazanych przez ustawodawcę okoliczności.

W tym miejscu wskazać należy przede wszystkim, że z powodu wysokiej liczby zachorowań na Covid-19, co realnie zagrażało zdrowiu uczestników planowanej na dzień 21 lutego 2022 r. rozprawy, rozpoznanie niniejszej sprawy zostało skierowane na posiedzenie niejawne w trybie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (vide: zarządzenie z 11 lutego 2022 r.).

Niezależnie jednak od tego, że sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, Sąd stwierdza, że jak wynika z przedłożonego zaświadczenia lekarskiego pełnomocnik skarżącej przebywał w szpitalu w okresie od 21 stycznia 2022 r. do 28 stycznia 2022 r., lecz dopiero w piśmie z 10 lutego 2022 r. zdecydował się przesłać do Sądu powyższą informację (data wpływu do Sądu – 16 lutego 2022 r.). Wskazać należy przy tym również, że obrona praw skarżącej była możliwa chociażby poprzez przedstawienie stanowiska w sprawie w formie pisma procesowego bądź przez udzielenie substytucji innemu pełnomocnikowi do działania w sprawie w imieniu skarżącej. Od momentu wniesienia skargi (2 lipca 2021 r.), ani pełnomocnik skarżącej, ani sama skarżąca nie przedłożyli w postępowaniu sądowym dodatkowych stanowisk czy pism procesowych (poza uzupełnieniem braków formalnych skargi). Należy również pamiętać, że choroba, na którą powołuje się strona (jej pełnomocnik), musi być nie tylko "znaną sądowi przeszkodą", ale i przeszkodą "której nie można przezwyciężyć". Dopiero przy spełnieniu obu tych przesłanek Sąd ocenia zasadność wniosku o odroczenie rozprawy. W ocenie Sądu, pełnomocnik skarżącej nie wykazał aby wskazanej przez niego przeszkody w rozpoznaniu niniejszej sprawy nie można było przezwyciężyć. W ocenie Sądu, wniosek pełnomocnika skarżącej zmierzał w istocie do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania sądowego. Sąd natomiast jest zobowiązany do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 7 p.p.s.a.).

Przechodząc zaś do meritum sprawy, materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji organów obu instancji stanowią przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r. poz. 2052 ze zm., dalej jako "p.g.k."), oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r. poz. 393, dalej jako "rozporządzenie z 2001 r.", w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonych decyzji). Zgodnie z art. 2 pkt 8 p.g.k., ewidencja gruntów i budynków to jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami i lokalami. Ewidencję gruntów i budynków prowadzą starostowie. Obejmuje ona informacje wskazane w art. 20 p.g.k., w tym w szczególności informacje dotyczące gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1 p.g.k.). Zgodnie zaś z art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b) p.g.k., w przypadku gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. W myśl art. 24 ust. 2a pkt 1 i pkt 2 oraz ust. 2b p.g.k., aktualizacja operatu ewidencyjnego odbywa się z urzędu lub na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania i w zależności od podstawy jej dokonania, następuje w albo drodze czynności materialno-technicznej albo w drodze decyzji administracyjnej. Obowiązek dokonywania ciągłej aktualizacji danych ewidencyjnych oznacza zatem wprowadzanie udokumentowanych zmian do ewidencji. Według ust. 2c powyższego przepisu, odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Natomiast na dzień wydania zaskarżonych decyzji zasady prowadzenia ewidencji gruntów i wprowadzania w niej zmian unormowane były przepisami rozporządzenia z 2001 r. (od 31 lipca 2021 r. obowiązuje w tym zakresie nowe rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków - Dz. U. z 2021, poz. 1390). Zgodnie z § 44 pkt 2 rozporządzenia z 2001 r., obowiązek utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi spoczywał na staroście. Według treści § 45 ust. 1 rozporządzenia z 2001 r., aktualizacja operatu ewidencyjnego następowała poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu:

1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi;

2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych;

3) wyeliminowania danych błędnych.

W ramach powyższych zadań starosta stosował odpowiednio przepisy § 35 i § 36 rozporządzenia z 2001 r. (§ 45 ust. 2 rozporządzenia).

W świetle zacytowanych powyżej przepisów prawa, podstawowym więc obowiązkiem organu ewidencyjnego jest utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności. Ewidencja gruntów i budynków jest odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego danej nieruchomości, ma charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny zaistniały wcześniej. Jej zadaniem jest odzwierciedlenie aktualnego stanu prawnego i faktycznego nieruchomości (por. wyrok WSA w Warszawie z 22 czerwca 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 698/07, Lex nr 351329, wyrok NSA w Warszawie z 4 marca 1999 r., sygn. akt II SA 17/99, Lex nr 46214). Techniczny charakter ewidencji powoduje zatem, że osoba kwestionująca jej zapisy nie może doprowadzić do modyfikacji stanu prawnego nieruchomości poprzez wprowadzenie zmian w ewidencji, a dopiero zmiana tego stanu w innym przewidzianym przez prawo trybie powinna znaleźć swoje odzwierciedlenie w ewidencji gruntów i budynków. Właśnie z uwagi na techniczno-rejestracyjny charakter ewidencji niedopuszczalne jest odwrócenie przedmiotowej kolejności (wyrok WSA w Białymstoku z 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 450/09, Lex nr 582923).

Ponadto wskazać należy, że błędnym jest oczekiwanie, iż w ramach postępowania ewidencyjnego dojdzie do załatwienia sporu o prawo własności, o ustalenie granic nieruchomości, czy też powierzchni działek, ponieważ organy ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania tego rodzaju kwestii, lecz jedynie do zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadnym jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 14 października 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 565/15, Lex nr 1936277). Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje bowiem poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (por. wyrok NSA z 7 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 719/07, Lex nr 505313).

Uwzględniając powyższe poglądy judykatury, które Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja organu oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają obowiązującego prawa. Zdaniem Sądu stanowisko organów obu instancji w tej sprawie jest prawidłowe.

Skarżąca domagała się dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków jednostki rejestrowej [...], obręb [...], dzielnica [...] w [...], poprzez wykreślenia z ewidencji władającego działką nr [...]o całkowitej powierzchni [...] ha – Nadleśnictwa [...] oraz wpisania skarżącej jako władającej ww. działką na zasadzie samoistnego posiadacza.

W takiej sytuacji, jak słusznie zauważyły organy, mając na uwadze treść przepisu art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b) p.g.k., należało w pierwszej kolejności ustalić, czy skarżącej przysługuje przymiot samoistnego posiadacza działki nr [...].

W ocenie skarżącej, o istnieniu po jej stronie władztwa obejmującego sporną działkę na zasadzie samoistnego posiadania świadczy przede wszystkim fakt, że od co najmniej od końca XX. w. znajduję się na niej cmentarz, którym skarżąca zarządza, dbając jednocześnie o jego właściwe utrzymanie i zagospodarowanie.

Zdaniem Sądu, organy prawidłowo uznały w realiach niniejszej sprawy, że skarżąca nie wykazała, by rzeczywiście przysługiwał jej przymiot samoistnego posiadacza całości spornego gruntu, a zatem, by mogła z tego tytułu domagać się aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. W ocenie Sądu, organy słusznie uznały bowiem, że zajęcie przez skarżącą niewielkiej części działki nr [...] (jak wskazał organ I instancji stanowiącej ok. [...] ha z całości spornej działki nr [...] wynoszącej [...] ha) w celu dokonywania na jej terenie pochówków zmarłych, nie świadczy o tym, że wobec pozostałego, zdecydowanie większego fragmentu spornego gruntu działki nr [...] skarżąca wykonuje posiadanie samoistne, skoro takie posiadanie, w myśl art. 336 k.c., polega na dysponowaniu rzeczą z wyłączeniem innych osób, na zasadach właścicielskich, a z takim rodzajem posiadania przez skarżącą nie mamy do czynienia. Ponadto, jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w tym z protokołu oględzin spornej nieruchomości z [...] listopada 2020 r. zawierającego fotografie spornego terenu wykonane w trakcie oględzin (k. 67-76 akt sprawy), pozostała część działki (nie stanowiąca cmentarza) stanowi drzewostan sosnowy po zabiegi trzebieży, oddzielony ogrodzeniem od części działki zajętej pod cmentarz. Przez teren działki nr [...] przebiega również droga niepubliczna z nawierzchnią wykonaną z płyt betonowych, co czyni teren działki nr [...] ogólnodostępnym. Należy zatem uznać, że to nie skarżąca jest samoistnym posiadaczem całości działki nr [...].

W tym miejscu należy odnieść się do zarzutu skarżącej dotyczącego naruszenia art. 79 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § pkt 2 k.p.a. polegającego na rażącym naruszeniu prawa przez przeprowadzenie powyższych oględzin bez udziału skarżącej. Jak wynika z akt sprawy, zawiadomieniem z [...] września 2020 r. strony postępowania zostały po raz pierwszy powiadomione przez organ I instancji o terminie oględzin (k. 53-56 akt sprawy). Na wniosek pełnomocnika skarżącej organ I instancji zmienił pierwotny termin oględzin ([...] października 2020 r.) na [...] listopada 2020 r., o czym powiadomiono wszystkie strony zawiadomieniem z [...] października 2020 r. (k. 63-65 akt sprawy). Pełnomocnik skarżącej odebrał powyższe zawiadomienie 13 października 2020 r. Organ I instancji poinformował w nim o miejscu i czasie przeprowadzenia oględzin oraz pouczył strony o przysługujących im uprawnienia procesowych, w tym o prawie wzięcia udziału w oględzinach. Wobec powyższego, zdaniem Sądu, przedmiotowy zarzut jest całkowicie chybiony. Skarżąca miała bowiem możliwość wzięcia udziału w czynności oględzin, co było jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem. Skoro więc nie zdecydowała się na uczestnictwo w oględzinach z własnej woli (w aktach sprawy brak jest przy tym dowodu aby było inaczej) nie sposób zatem czynić skutecznego zarzutu organom z tego powodu.

W świetle powyższego, już tylko z faktu niewykazania przez skarżącą przymiotu samoistnego posiadacza należy uznać, że decyzje organów obu instancji były słuszne. W ocenie Sądu, skarżąca błędnie próbowała jednak przerzucić ciężar dowodzenia w sprawie na organy. Należy jednak ponownie przywołać wcześniejsze rozważania, w myśl których postępowanie aktualizacyjne, co do zasady, służy utrzymaniu aktualności ewidencji, a podmiot domagający się dokonania w niej zmian musi być do tego uprawniony i jest zobowiązany przedstawić w sposób niebudzący wątpliwości dokumenty świadczące o konieczności dokonania aktualizacji. Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia bowiem strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonych okoliczności faktycznych może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (wyrok NSA z 20 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 3719/17, Lex nr 3031035). Tym samym to na wnioskodawcy, zdaniem Sądu, ciąży obowiązek wykazania, że dane zawarte w ewidencji należy zweryfikować zgodnie z jego żądaniem. Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu, zebrany przez organy materiał dowodowy jest kompletny, a dokonane na jego podstawie – analiza oraz wnioski, są prawidłowe, wobec czego za niezasadny uznać należy również zarzut naruszenia art. 6, 7 oraz 8 k.p.a.

W tym miejscu Sąd orzekający wyjaśnia, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest podnoszona przez skarżącą okoliczność, iż wyrokiem z [...] października 2003 r. Sąd Okręgowy w [...] (sprawa o sygn. akt [...]) oddalił powództwo Skarbu Państwa – Nadleśnictwa [...] przeciwko skarżącej w sprawie o wydanie nieruchomości. Zauważyć bowiem należy, że wbrew twierdzeniom skarżącej, powyższe orzeczenie Sądu nie usankcjonowało władania skarżącej sporną działką nr [...]. Wniosku takiego nie można bowiem wyprowadzić ani z sentencji tego wyroku, ani z jego uzasadnienia. Sąd Okręgowy wyjaśnił jedynie, że oddala powództwo z uwagi na nie wykazanie przez powoda uprawnienia do gruntu, którego wydania żądał. Sąd Okręgowy wskazał także, że w toku całego postępowania sądowego powód nie potrafił dokładnie określić jakiej konkretnie części nieruchomości pozew dotyczy, choć początkowo wskazywał na działkę nr [...]. Z kolie, jak sama skarżąca podniosła, działka nr [...] została podzielona na dwie działki o nr: [...] oraz [...]. Potwierdza to również znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja geodezyjna (k. 1-12 akt sprawy). W takiej sytuacji nie sposób jednoznacznie rozstrzygnąć czy wyrok Sądu Okręgowego w [...] z [...] października 2003 r. faktycznie dotyczył spornej działki nr [...], a tym bardziej, że potwierdzał władanie tym gruntem przez skarżącą. Uwzględniając powyższe, Sąd orzekający w tej sprawie, nie podzielił zarzuty skarżącej dotyczącego naruszenia art. 366 k.p.c.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia w niniejszej sprawie prawa materialnego, w tym naruszenia art. 8 ust. 3 Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzeczypospolitą Polską, oraz art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Przede wszystkim wskazać należy, że w postępowaniu w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków organy ewidencyjne nie mogły naruszyć wskazanych powyżej przepisów prawa, ponieważ ich nie stosowały. A ponadto, w ocenie Sądu, odmowa aktualizacji danych ewidencyjnych nie stoi w żadnej mierze na przeszkodzie realizacji zadań skarżącej związanych z chowaniem zmarłych.

Podsumowując, skarżąca nie wykazała skutecznie, że jest samoistnym posiadaczem całości działki nr [...], wobec czego organ I instancji zasadnie odmówił rozpatrzenia jej wniosku o dokonanie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, a organ prawidłowo, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił.

Stosownie do brzmienia art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym – por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 1/20 (CBOSA).