Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 265/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabella Janson (spr.) Sędziowie: WSA Marek Krawczak NSA Piotr Piszczek Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARIMR w W. z dnia ... października 2014 r. nr ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] października 2014 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji, Dyrektor MOR ARiMR), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013, poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) w związku z art. 10 ust. 2 oraz art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.; dalej: ustawa o ARiMR), po rozpatrzeniu odwołania J. G. (dalej: skarżący), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura ARiMR w P. (dalej: organ I instancji) nr [...] z [...] września 2014 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznał skarżącemu płatności na 2008 r. w łącznej wysokości 33.367,06 zł.

Przyznane środki finansowe zostały przekazane 23 marca 2009 r. na rachunek bankowy wskazany przez skarżącego we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

W dniu 7 lutego 2012 r. do Biura Powiatowego ARiMR w P. została przekazana pisemna informacja dotycząca użytkowania działek ewidencyjnych nr [...], położonych w obrębie ewidencyjnym J., gmina S., nr [...], położonych w obrębie ewidencyjnym D., gmina S., nr [...], położonych w obrębie ewidencyjnym Z., gmina W., nr [...], położonych w obrębie ewidencyjnym J., gmina B., nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym W., gmina Z., nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym S., gmina Z., nr [...], położonych w obrębie ewidencyjnym K., gmina W.

Po przeprowadzeniu czynności kontrolnych, organ I instancji stwierdził istnienie podstaw do wznowienia postępowania w sprawie przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008; w szczególności uznał, iż ujawniły się istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji o przyznaniu płatności, a nieznane organowi. Wobec powyższego, w dniu [...] kwietnia 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wydał postanowienie nr [...] o wznowieniu z urzędu postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] lutego 2009 r. Następnie, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, jak również w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, organ I instancji decyzją z [...] sierpnia 2012 r. nr [...] uchylił w całości swoją decyzję z [...] lutego 2009 r. oraz odmówił skarżącemu przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 z sankcjami. Po wniesieniu odwołania, powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją Dyrektora MOR ARiMR nr [...] z [...] lutego 2013 r. Na ww. decyzję skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, która została oddalona wyrokiem z dnia 19 września 2013 r. (sygn. akt V SA/Wa 860/13). W następstwie rozpatrzenia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku, wniesionej przez pełnomocnika skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2418/13 oddalił skargę kasacyjną.

Pismem z 30 kwietnia 2014 r. - przed wszczęciem postępowania administracyjnego - organ I instancji poinformował skarżącego o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności w łącznej wysokości 33.367,06 zł.

Następnie pismem z 2 czerwca 2014 r. organ I instancji zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych na mocy decyzji z [...] lutego 2009 r.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P., decyzją z [...] września 2014 r. nr [...], ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wskazując iż jest to kwota płatności uzyskanych na mocy decyzji z [...] lutego 2009 r. w łącznej wysokości 33.367,06 zł, na którą składają się:

Jednolita Płatność Obszarowa w wysokości 19. 367,81 zł,

Uzupełniająca Płatność Obszarowa do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 13 99,25 zł.

Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji, która została mu doręczona w trybie art. 43 k.p.a. w dniu 4 września 2014 r. Organ II instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołana i powołaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego oraz wyjaśnił przepisy stanowiące podstawę prawną rozstrzygnięcia. W szczególności wskazał, że wypłacone nienależnie skarżącemu środki publiczne za rok 2008 pochodzą ze środków z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR. Podniósł, iż zgodnie z art. 40 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2012 r.; poz. 1164 ze zm.; dalej: ustawa o płatnościach), Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odstępuje od ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności obszarowych, wsparcia specjalnego, oddzielnej płatności do owoców miękkich, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej lub płatności do pomidorów, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, w przypadku, gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006 z 20 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu euro w rolnictwie i zmieniającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21 grudnia 2006 r., str. 52 ze zm.; dalej: rozporządzenie nr 1913/2006). Przepis art. 3 rozporządzenia nr 1913/2006 stanowi, że terminem operacyjnym dla kursu wymiany jest data określona w art. 45 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11.08.2005r., str. 1 ze zm.; dalej: rozporządzenie nr 1290/2005), zgodnie z którym państwa członkowskie dokonują przeliczenia na walutę krajową kwoty pomocy wyrażonej w euro na podstawie ostatniego kursu wymiany walut ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem 1 października roku, dla którego pomoc została przyznana. Kurs wymiany euro na dzień 30 września 2008 r., ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C Nr 249/03, wynosił 3,3967 zł. Zatem równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. kursu euro wynosi 339,67 zł.

Kwota stanowiąca równowartość 100 euro, od odstąpienia której zobowiązany został Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, dotyczy poszczególnych schematów pomocowych w ramach sprawy o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w ramach jednej kampanii, dla tego samego rolnika i jest ustalana oddzielnie dla schematów pomocowych: jednolita płatność obszarowa oraz płatność uzupełniająca. W niniejszej sprawie, kwota nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zarówno z tytułu jednolitej płatności obszarowej, jak i płatności uzupełniających, przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia nr 1913/2006, zatem nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 40 ustawy o płatnościach.

Odnosząc się do żądania przeprowadzenia dowodu w postaci przesłuchanie świadków, organ powołał się na art. 78 §1 i § 2 k.p.a., uznając, iż wniosek dowodowy dotyczy okoliczności dostatecznie wyjaśnionych w postępowaniu.

Organ II instancji nie zgodził się także z zarzutem nieprawidłowego doręczania

korespondencji – do rąk osoby nieupoważnionej, tj. B. G.. W tym zakresie wskazał na art. 43 k.p.a., zaznaczając, iż wyżej wymieniona korespondencję przyjęła w celu oddania jej adresatowi. Nadto zauważył, że w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności skarżący nie kwestionował tego sposobu dokonywania doręczeń.

W odpowiedzi na wniosek skarżącego o doręczenie metryki akt postępowania administracyjnego (celem weryfikacji dat i rodzaju czynności podejmowanych przez organ I instancji) organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie rodzaju spraw, w których obowiązek prowadzenia metryki sprawy jest wyłączony (Dz. U. z 2012 r., poz. 269), zarówno w postępowaniu dotyczącym ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, prowadzonym w oparciu o 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, jak i w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności do gruntów rolnych, prowadzonym w oparciu o ustawę o płatnościach, obowiązek prowadzenia metryki sprawy został wyłączony.

Dyrektor MOR ARiMR nie dopatrzył się również zaistnienia przesłanek określonych w art. 73 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30 kwietnia 2004 r., str. 18 ze zm.; dalej: rozporządzenie nr 796/2004).

Powołaną na wstępie decyzję Dyrektora MOR ARiMR skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Decyzji tej skarżący zarzucił:

naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niepowiadomienie przed datą wydania decyzji II instancji o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, przez co nie mógł złożyć nowych wniosków dowodowych w tym:

kopii zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa złożonego w Prokuraturze Rejonowej w P. w dniu 29 października 2014 r. przez H. Ż. oraz P. W., których zeznania w znaczącej części - jak to wynika z decyzji administracyjnych z roku 2012 - zdecydowały o uchyleniu decyzji o przyznaniu mu płatności,

wskazania rozbieżności w treści zeznań H. Ż. odnośnie korzystania w uprawie działki [...] z pomocy M. S. w latach 2010-2011, w sytuacji gdy urząd posiadał informacje, iż M. S. w tym czasie nie żył - jako przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego z urzędu z uwagi na oczywiste kłamstwo w zeznaniach świadka, które skutkowało przyjęciem przez urząd błędnych ustaleń,

odstąpienia od powiadomienia skarżącego o możliwości zapoznania się z aktami, które nie narażało Skarbu Państwa na niepowetowaną szkodę materialną, gdyż urząd posiadał informacje o posiadanych przez skarżącego nieruchomościach rolnych; w poprzednim postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie nadał decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, zaś postępowanie drugoinstancyjne trwało blisko przez 2 miesiące, więc gdyby skarżący naraził Skarb Państwa na stratę, to mógł zbyć nieruchomości w toku postępowania;

naruszenie art. 11 k.p.a. w związku z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie dlaczego organ I instancji odstąpił od powiadomienia skarżącego o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji;

naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez nierozpoznanie wniosków pełnomocnika skarżącego zmierzających do wskazania przy obliczeniu kwot nienależnie pobranych płatności, iż zachodziły ustawowe przesłanki wznowienia postępowania z urzędu z uwagi na niedokładności i nieścisłości w toku prowadzonego postępowania po jego wznowieniu w 2012 r.;

naruszenie art. 8 i 9 k.p.a., tj. zasady zaufania do organów administracji poprzez niezweryfikowanie działań organu I instancji polegających na jednoczesnym zawiadomieniu o wszczęciu postępowania i powiadomieniu o możliwości zapoznania się z aktami przed wydaniem decyzji, w sytuacji gdy w aktach nie mogły - oprócz zawiadomienia o wszczęciu postępowania - znajdować się inne dokumenty, a strona nie miała szansy złożenia wniosków dowodowych;

naruszenie art. 6 - 9 k.p.a. poprzez niewzięcie pod uwagę, iż toczyło się postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym o uchylenie decyzji, a zatem istniała możliwość, iż decyzja mogłaby zostać uchylona w całości, zaś skarżona decyzja wprowadziłaby ryzyko powstania niepowetowanej szkody w majątku skarżącego;

naruszenie zasady zaufania do organów administracji poprzez wskazanie na jednej kopercie, iż doręcza się 10 decyzji, w sytuacji gdy jest ich tylko 9;

naruszenie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR poprzez niezbadanie czy w roku 2007 doszło do wydania faktycznie nienależnej decyzji o przyznaniu płatności - zarówno w stosunku do całości obszaru objętego wnioskiem o przyznanie mi płatności, tj. wszystkich działek - w szczególności w sytuacji gdy kontrola na miejscu miała miejsce w 2012 r., a przedmiotem skargi i wniosków były płatności za rok 2009 i w aktach znajdowały się zdjęcia satelitarne potwierdzające kontrolę prawidłowości złożonego wniosku, a zatem organ winien rozpoznać całość materiału w sprawie;

błędną ocenę materiału dowodowego podczas gdy skarżący nie kwestionował sposobu doręczeń w sytuacji, gdy kopię akt sprawy otrzymał dopiero na jego pisemny wniosek w dniu 5 listopada 2014 r., zaś przedmiotem skarg kasacyjnych było nierozpoznanie z urzędu m.in. wskazanego zarzutu naruszenia p.p.s.a. w związku z naruszeniami k.p.a. w toku postępowania administracyjnego;

naruszenie art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004 poprzez wydanie decyzji, w sytuacji gdy o obowiązku zwrotu powiadomiono skarżącego po upływie 12 miesięcy od daty płatności, jak również wydanie decyzji w 2012 r. obarczone było błędami powstałymi wskutek szeregu uchybień w toku postępowania administracyjnego, które składały się na podstawy wznowienia postępowania administracyjnego, co do których skarżący złożył wniosek w dniu 10 listopada 2014 r., zaś działał w dobrej wierze, gdyż do 2012 r. nie wiedział o jakichkolwiek przesłankach ujemnych w zakresie nienależności świadczeń.

Zarzucił również:

1. brak doręczenia zaskarżonej decyzji w kopercie odebranej wraz z 9 pozostałymi decyzjami, które zostały na kopercie wymienione, co w istocie powoduje niemożliwość ustosunkowania się do tej decyzji. Niniejsza skarga pisana jest zaś na zasadzie analogii argumentów powielonych w innych decyzjach Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR

W uzasadnieniu skargi skarżący wyraził przekonanie, że celem postępowania administracyjnego nie było nie zbadanie istoty sprawy, ale jak najszybsze jej ukończenie. Podkreślił, iż o ewentualnym fakcie, że otrzymane płatności mogły być nienależne dowiedział się najwcześniej w dacie doręczenia postanowienia o wznowieniu postępowania, a więc po upływie okresu 12 miesięcy od daty otrzymania płatności. Z tych względów, zdaniem skarżącego, decyzje organów obu instancji są oczywiście bezzasadne. Organ (w żadnej instancji) nie prowadził jakichkolwiek ustaleń związanych z czasookresem wskazanym w art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004, tylko ograniczył się do potwierdzenia stanowiska, iż płatność została dokonana wskutek pomyłki organu. Jako niewątpliwy błąd organu I instancji skarżący wskazał przyjęcie za wiarygodne twierdzeń H. Ż., iż w latach 2010-2011 korzystała z pomocy M. S. przy uprawie działki nr 162, podczas gdy w posiadaniu agencji był akt zgonu wyżej wymienionego z początku 2012 r. Skarżący wskazał też, że świadek H. Ż. myliła się odnośnie korzystania przez skarżącego bez upoważnienia z nieruchomości P. W., w sytuacji gdy skarżący złożył do akt sprawy kopię upoważnienia P. W. oraz kopię protokołu zwrotu nieruchomości na ręce H. Ż.

W ocenie skarżącego, postępowanie w sprawie było prowadzone w sposób uproszczony, tak aby uniemożliwić mu w nim czynny udział.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie noszą znamion wadliwości w rozumieniu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora MOR ARiMR z dnia [...] października 2014 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] września 2014 r., ustalająca skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych na 2008 r.

Niesporne jest to, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] sierpnia 2012 r., którą uchylił decyzję własną z dnia [...] lutego 2009 r. oraz odmówił skarżącemu przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2008 rok została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora MOR ARiMR z dnia [...] lutego 2013 r. Na powyższą decyzję strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 19 września 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 860/13 oddalił skargę. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 12 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2418/13, oddalił skargę kasacyjną skarżącego od wyroku sądu I instancji. Zatem decyzja ta jest ostateczna i wywołuje skutek prawny w postaci stwierdzenia, że skarżącemu płatność za 2008 r. nie przysługiwała.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Zatem przedmiotem postępowania toczącego się przed organem ARiMR jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Natomiast ustalenie, czy przyznane uprzednio kwoty pomocy, czy płatności były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jak i z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy. W tej drugiej sytuacji zadaniem organu nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne.

W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że w postępowaniu uregulowanym w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR organ ma za zadanie zbadać czy dana kwota stanowi kwotę nienależnie pobranych lub nadmiernie pobranych środków, co ma miejsce w postępowaniu odrębnym od postępowania o przyznanie danej płatności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2014 r. II GSK 1201/13, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wypłacone nienależnie skarżącemu środki publiczne za rok 2008 z tytułu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego pochodzą ze środków z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR. Jak trafnie zauważył organ odwoławczy przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARIMR, przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Zatem w kontrolowanym postępowaniu organ był zobowiązany do ustalenia, czy skarżąca pobrała nienależne lub nadmierne płatności bezpośrednie do gruntów rolnych za rok 2008.

W przedmiotowej sprawie w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustalono, że decyzja z dnia [...] lutego 2009 r., na mocy której ARiMR przyznała a następnie wypłaciła skarżącemu płatność, została ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego wskutek wydania przez Dyrektora MOR ARiMR decyzji z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] o uchyleniu decyzji ostatecznej i o odmowie przyznania płatności do gruntów rolnych (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych) na rok 2008.

W rezultacie powyższego zasadnie organy orzekające w niniejszej sprawie stwierdziły, że ustalenie rolnikowi kwoty nienależnie pobranej płatności w łącznej wysokości 33.367,06 zł, jest uzasadnione, tym bardziej, że ostateczne rozstrzygnięcie organu administracji publicznej w zakresie wniosku o przyznanie płatności na rok 2008 odmawia skarżącemu przyznania jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 - w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki, które naliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem. Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności (ust. 4 art. 73 rozporządzenia nr 796/2004). Stosownie do treści art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy płatność przyznana decyzją z [...] lutego 2009 r. była rezultatem wniesionego w dniu 15 maja 2008 r. wniosku o wypłatę i zawartych w nim oświadczeń, któremu organ dał wiarę. Wypłacone w dniu 23 marca 2009 r., na podstawie powyższej decyzji Kierownika Biura Powiatowego, płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie wynikały z pomyłki ARiMR, bowiem organ przyznając ww. płatność nie miał w ogóle wiadomości stanowiących podstawę do wznowienia postępowania w sprawie płatności za 2008 r., zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora MOR ARiMR z [...] lutego 2013 r. nr [...]. W szczególności organ nie miał wiedzy, że użytkownikiem działek objętych wnioskiem o płatności za 2008 r. nie był skarżący.

Skoro płatność nie została dokonana na skutek błędu właściwego organu, to słusznie organ II instancji uznał, że brak jest przesłanek do zastosowania art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004, tym bardziej, że w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego, iż na dzień wydania decyzji o przyznaniu płatności na 2008 r. organ był w posiadaniu informacji, by wnioskujący nie był faktycznym użytkownikiem gruntów zgłoszonych do płatności w roku 2008.

Prawidłowe jest również stanowisko organu odwoławczego, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki o których mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004. Płatność uznana za nienależnie pobraną nastąpiła w dniu 23 marca 2009 r., natomiast zawiadomienie o możliwości zwrotu nienależnie pobranych płatności za 2008 r. z 30 kwietnia 2014 r. (nr dokumentu [...]) skarżący otrzymał w maju 2014 r. co potwierdza treść pisma skarżącego stanowiąca odpowiedź na powyższą informację (k.- 176 akt administracyjnych). Zatem okres między datą płatności a data pierwszego powiadomienia skarżącego o nieuzasadnionym charakterze płatności za 2008 r. nie był dłuższy niż 10 lat. W przedmiotowej sprawie nie można było uznać, iż skarżący działał w dobrej wierze (art. 73 ust. 5 akapit drugi rozporządzenia nr 796/2004), co mogłoby stanowić podstawę do przyjęcia krótszego (czteroletniego) okresu między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, wykluczającego obowiązek zwrotu płatności pobranej nienależnie.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się zgodnie, że dobra lub zła wiara beneficjenta płatności wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo czyli, że działał zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to istnieje, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Zła wiara występuje gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest "wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach staranności". W złej wierze działa ten, kto nie wie o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałby gdyby się zachował należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępował rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego (zob. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1209/11, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Stwierdzić zatem należy, że art. 73 ust. 5 akapit drugi rozporządzenia nr 796/2004 nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu, w materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu wszczętym na wniosek strony z dnia 15 maja 2008 r. a zakończonym wówczas decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nie ma bowiem jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego, że strona poinformowała organ, że nie prowadzi działalności rolniczej na działkach ewidencyjnych zgłoszonych w przedmiotowym wniosku.

Skarżący nie może uzasadniać swojej dobrej wiary, w rozumieniu art. 73 ust. 5 akapit drugi rozporządzenia nr 796/2004, brakiem aż do 2012 r. wiedzy o jakichkolwiek przesłankach ujemnych w zakresie przyznawania płatności bezpośrednich. Powyższe nie przekonuje o działaniu skarżącego w dobrej wierze, ponieważ każdy wnioskodawca obowiązany jest zapoznać się zasadami przyznawania danej płatności oraz pomocy objętej wnioskiem oraz powinien mieć świadomość, że jego wniosek i zadeklarowane grunty będą podlegały kontroli w zakresie spełnienia tych zasad. Wnioskujący o pomoc ma także obowiązek informowania organów o każdym fakcie mogącym mieć wpływ na nienależnie bądź nadmiernie przyznanie płatności, jak również o każdej zmianie w szczególności gdy dotyczy wykorzystania gruntów rolnych czy wielkości upraw. Skarżący na formularzu wniosku podpisał stosowne oświadczenie, że zasady te zna (sekcja VIII Oświadczenia i zobowiązania).

Sąd stwierdził, że kwoty uznane za nienależnie pobraną płatność przekraczają kwotę stanowiąca równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia nr 1913/2006, stąd rację ma organ, że w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania administracyjnego Sąd ponownie wskazuje, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2008 jest zupełnie odrębnym postępowaniem od postępowania - zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora MOR ARiMR z [...] lutego 2013 r.- w ramach którego uchylono decyzję o płatnościach oraz odmówiono skarżącemu przyznania wskazanych płatności. Decyzja ta podlegała odrębnej kontroli sądów administracyjnych, które potwierdziły jej prawidłowość. Skarżący nie mógł zatem skutecznie, w ramach postępowania prowadzonego w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, podważyć ustaleń organów stanowiących podstawy do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z [...] lutego 2009 r. jak i rozstrzygania o odmowie przyznania płatności za 2008 r. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 16 k.p.a. uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego lub ustawach szczególnych. Z tych względów bez istotnego znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy było nie poinformowanie skarżącego przez Dyrektora MOR ARiMR o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a., co zdaniem skarżącego uniemożliwiło mu wykazanie nieprawdziwości w postępowaniu w ramach którego uchylono decyzję ostateczną i odmówiono przyznania płatności za 2008 r. Podnosząc zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. skarżący nie wykazał w żaden sposób by zaniechanie przez organ dopełnienia obowiązku z powyższego artykułu pozbawiło go możliwości realizacji praw procesowych, w szczególności poprzez składanie wniosków dowodowych mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd nie stwierdził także innego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.) czy też zasady informowania stron postępowania (art. 9 k.p.a.). Zaskarżona decyzja spełnia wymogi przewidziane w art. 107 § 3 k.p.a., gdyż zawiera wyczerpujące uzasadnienia faktycznego i prawne podjętego rozstrzygnięcia. Argumentacja przedstawiona przez organ jest spójna, logiczna i nie zawiera sprzeczności. Organ wydający zaskarżoną decyzję działał na podstawie i w granicach obowiązującego prawa zgodnie z wyrażoną w art. 6 k.p.a. zasadą praworządności.

Reasumując Sąd uznał, że decyzja odpowiada prawu, zaś zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.