Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 230/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1 i 2, art. 83a ust. 2 i 4, art. 2 ust. 2, art. 123
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 124
journal: Dz.U. 2009 nr 153 poz 1227
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity
article: art. 58 § 1 pkt 1, art. 3 § 2 i 3, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 156 § 1 pkt 2, art. 180, art. 61 a
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 4 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 923/12 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi J. B. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2012 r., znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa ZUS postanawia: oddalić skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 4 grudnia 2012 r. (sygn. akt II SA/Bk 923/12) odrzucił wniesioną przez J. B. skargę na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2012 r., znak [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa ZUS.

Powyższe postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r., znak [...], Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. - działając z upoważnienia Prezesa ZUS odmówił J. B. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa ZUS z dnia [...] września 2011 r. znak [...], którą dokonano przeliczenia świadczenia emerytalnego przysługującego wnioskodawcy poprzez zaliczenie do stażu pracy okresu pracy w gospodarstwie rolnym. W uzasadnieniu swej decyzji organ wskazywał, że zgodnie z art. 83a ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do postępowań zakończonych decyzją w przedmiocie ustalenia wysokości i prawa do świadczenia emerytalnego nie stosuje się zasad stwierdzania ich nieważności uregulowanych w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Na skutek złożonego przez J. B. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, opisanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. utrzymał zaskarżone postanowienie mocy – opierając się na identycznych jak poprzednio podstawach.

J. B. w złożonej na powyższe postanowienie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku podnosił, że wyłączenie zawarte w art. 83a ust. 4 ww. aktu dotyczy postępowań wszczynanych z urzędu, a nie na wniosek.

W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Odrzucając skargę – na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził, że przedmiot sprawy pozostaje poza właściwością sądów administracyjnych.

W uzasadnieniu swego postanowienia Sąd Wojewódzki wskazywał, że analiza przepisów Rozdziału 8 "Obowiązki ubezpieczonych oraz tryb odwoławczy" ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), dowodzi że ustawodawca w powołanym akcie prawnym kompleksowo uregulował procedurę zaskarżania decyzji dotyczących świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Obowiązuje w niej generalna zasada, że w tego rodzaju sprawach regułą jest zaskarżanie decyzji (lub bezczynności organu) do sądu powszechnego, co wynika wprost z art. 83 ust. 2 i 3 ww. aktu. Sąd podkreślił przy tym, że wyjątek od powyższej reguły stanowią decyzje wymienione w art. 83 ust. 4 tej ustawy przyznające lub odmawiające świadczenia w drodze wyjątku, decyzje w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, od których zamiast odwołania do sądu powszechnego, stronie przysługuje prawo złożenia do organu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wówczas do tego wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, reguły zaskarżania decyzji w przedmiocie świadczeń emerytalno – rentowych do sądu powszechnego nie zmienia przepis art. 83a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Podkreślono również, że występujące w orzecznictwie sądów powszechnych i sądów administracyjnych wątpliwości dotyczące dopuszczalności drogi sądowej przed sądem powszechnym w zakresie spraw uregulowanych w art. 83 a ust. 2 ww. aktu rozwiał Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 23 marca 2011 r. (sygn. akt I UZP 3/10) przyjmując, że (cyt.) "Od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych". Wyjaśniono w uzasadnieniu wskazanej uchwały, że "Analiza językowo-logiczna i funkcjonalna systemu prawnego postępowania w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie uzasadniają tezy, że postępowanie odwoławcze od decyzji Zakładu wydawanych na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy systemowej jest tak istotowo odmienne od zwykłego postępowania odwoławczego w tych sprawach, że zachodzi potrzeba wyłączenia drogi sądowej przed sądami ubezpieczeń społecznych". Powyższe zaś stanowisko zostało zaakceptowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Należało zatem – zdaniem Sądu Wojewódzkiego - przyjąć, że od decyzji ostatecznych ZUS wydanych w przedmiocie stwierdzenia nieważności na podstawie art. 83a ust. 2 ww. aktu przysługuje odwołanie do sądu powszechnego.

Powyższe stanowisko – w ocenie Sądu Wojewódzkiego – odnajdowało również zastosowanie w niniejszym przypadku. Strona domagała się bowiem kontroli postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania nieważnościowego dotyczącego decyzji w przedmiocie ponownego ustalenia wysokości emerytury, której nieważności nie można stwierdzić z uwagi na przepis 83a ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Kwestionowane zaś postanowienie nadal jest orzeczeniem w przedmiocie nieważności decyzji dotyczącej świadczeń o charakterze emerytalno – rentowym. Nie można bowiem różnicować właściwości sądów w przedmiocie środków zaskarżenia orzeczeń formalnych wydawanych w pierwszym etapie postępowania nadzwyczajnego oraz orzeczeń merytorycznych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Zaskarżone orzeczenie mogło być zatem zaskarżone wyłącznie przez wniesienie odwołania do sądu powszechnego – w trybie art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, powyższej oceny nie zmieniała okoliczność, że zaskarżone postanowienie zostało wydane na skutek wniosku ubezpieczonego, a nie z urzędu. Brak właściwości sądu administracyjnego w uregulowanych w ww. akcie sprawach dotyczących świadczeń emerytalno – rentowych nie ogranicza się tylko do postępowań nadzwyczajnych wszczętych w określonym trybie i dotyczących decyzji w przedmiocie świadczeń emerytalno - rentowych. Jest to generalny brak właściwości sądownictwa administracyjnego w tych sprawach, co wynika także ze sformułowanej w art. 83 ust. 2 powoływanej ustawy zasady wyłącznej właściwości sądów powszechnych w sprawach odwołań od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Powyższe nie dotyczy tylko spraw wymienionych w art. 83 ust. 4 tego aktu wśród których nie wymieniono przedmiotowej sprawy.

Sąd podkreślił również, że na powyższe nie ma żadnego wpływu okoliczność błędnego pouczenia strony o przysługującej jej skardze do sądu administracyjnego. Nie mogło ono bowiem kreować nieprzewidzianego w ustawie prawa do złożenia środka zaskarżenia, jak również przesądzać o właściwości sądu.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w złożonej przez siebie skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku w całości, zarzucił mu:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego ( art. 174 pkt 1 P.p.s.a):

- art. 83a ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r. nr 205, poz. 1585 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że przepis art. 83a ust. 2 cyt. ustawy będzie miał zastosowanie w postępowaniu o ustalenie uprawnień do emerytur i rent i ich wysokości, a stronie postępowania będzie przysługiwało prawo do wniesienia odwołania do sądu powszechnego.

2. naruszenie przepisów postępowania ( art. 174 pkt 2 P.p.s.a ):

- art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, tj. odrzucenie skargi J. B. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...].09.2012r. znak [...] z powołaniem się na brak właściwości sądów administracyjnych w niniejszej sprawie oraz bezzasadne przyjęcie, iż w niniejszej sprawie ma zastosowanie ukształtowana jednolita linia orzecznictwa sądów administracyjnych, zgodnie z którą od decyzji ostatecznych ZUS wydanych w przedmiocie stwierdzenia nieważności, na podstawie art. 83 a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przysługuje odwołanie do sądu powszechnego.

- art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez błędne przywołanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu skarżonego postanowienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz zawarcie błędnych wskazań co do dalszego postępowania tj. dokonaniu nieprawidłowej kontroli działalności administracji publicznej oraz przyjęciu, iż od postanowień Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ustalenie wysokości emerytur i rent nie przysługuje wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy i w konsekwencji skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego lecz odwołanie do sądu powszechnego.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący kasacyjnie wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania wraz z zasądzeniem kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jej autor zarzucił Sądowi I instancji błędne przyjęcie, że w sprawie ma zastosowanie wykładnia dokonana przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 23 marca 2011r., sygn. I UZP 3/10. Dotyczyła ona bowiem dopuszczalności drogi sądowej przed sądem powszechnym w sprawie z odwołania od decyzji organu rentowego wydanej na podstawie art. 83 a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. w przedmiocie nieważności decyzji odnoszącej się do kwestii podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne. W tym zaś zakresie art. 83a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dopuszcza możliwość uchylania, zmiany lub unieważniania z urzędu, na zasadach określonych w kodeksie postępowania administracyjnego, decyzji Zakładu. W przedmiotowej sprawie – zdaniem organu - przepis art. 83a ust. 2 cyt. ustawy nie będzie miał jednak zastosowania z uwagi na treść art. 83 a ust. 4 ww. aktu.

Skarżący kasacyjnie podkreślił, że J. B. wnioskował o stwierdzenie nieważności decyzji o przeliczeniu emerytury na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Artykuł 83 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wskazuje katalog spraw rozpatrywanych przez Zakład w drodze decyzji administracyjnych. Warunki nabywania prawa do świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń emerytalnego i rentowego oraz zasad ustalania ich wysokości, tryb przyznawania oraz ich wypłaty regulują zaś ustawy szczególne. Z treści art. 180 k.p.a. w zw. z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 124 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wynika zaś, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się tylko, gdy przepisy dotyczące ubezpieczeń społecznych nie ustalają odmiennych zasad. W art. 180 k.p.a. wprowadzono zatem zasadę posiłkowego stosowania przepisów tego Kodeksu w postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych, a tym samym przyznano pierwszeństwo stosowania w takich sprawach przepisom szczególnym.

O ile więc odmiennie niż w k.p.a., art. 83a ust. 2 wyłącza możliwości stwierdzania przez Zakład nieważności decyzji na wniosek strony, to taka sytuacja nie istnieje w odniesieniu do przepisów procesowych regulujących świadczenia emerytalno-rentowe.

W takim przypadku należy przyjąć, że rozwiązania zawarte w art. 83 a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowią leges specialis w stosunku do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W odniesieniu do spraw dotyczących postępowań o ustalenie uprawnień do emerytur i rent i ich wysokości, przepis art. 83 a ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wyłącza możliwość zastosowania art. 83a ust. 2 cyt. ustawy. Powyższe skutkuje zaś całkowitym wyłączeniem możliwości stwierdzania nieważności w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego decyzji ustalających prawo i wysokość świadczeń emerytalnych.

Powyższe – zdaniem organu wynika z treści ustawy o emeryturach i rentach z FUS która nie umożliwia uchylenia, zmiany czy stwierdzania nieważności decyzji emerytalnych, pomimo że zawiera podobne regulacje w zakresie tzw. "wznawiania postępowania" - art. 114 ust. 1 i 3 ustawy emerytalnej oraz art. 83 a ust. 1 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Jeżeli więc – zdaniem organu - przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS co do zasady nie przewidują możliwości stwierdzania nieważności decyzji "emerytalnych" nie można było uznać za prawidłowe - w drodze analogii - rozwiązania zaproponowanego w powoływanej przez Sąd I instancji uchwale Sądu Najwyższego, przewidującego możliwość kontroli takich decyzji przez sąd powszechny.

Skarżący kasacyjnie podkreślił również, że pojęcie wzruszalności decyzji, obecne w prawie ubezpieczeń społecznych, odbiega istotnie od przyjętego rozumienia tego terminu w doktrynie postępowania administracyjnego. Z sprawach dotyczących ubezpieczeń społecznych przyczynę podważenia decyzji organu rentowego stanowić może nie tylko wadliwość aktu administracyjnego, lecz także niezgodność poczynionych ustaleń z rzeczywistym stanem uprawnień zainteresowanego, wynikająca z zajścia różnego rodzaju okoliczności, które dezaktualizują lub uaktualniają dotychczasowe ustalenia w zakresie istnienia/nieistnienia prawa do emerytury lub renty. Zdezaktualizowanie/uaktualnienie się decyzji rentowych nie wiąże się z ich wadliwością, gdyż zostały one wydane zgodnie z ukształtowanym ex lege stanem uprawnień zainteresowanego, istniejącym na dzień powzięcia rozstrzygnięcia, który następnie uległ zmianie. Jeżeli zatem wadliwość aktu administracyjnego związana jest z tym, że narusza on przepisy prawa materialnego lub procesowego istniejące w momencie podejmowania decyzji, to powołanie się na okoliczności faktyczne, powstałe po wydaniu prawomocnej decyzji rentowej, stanowi podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych. Nie powinno zaś stanowić podstawy wznowienia postępowania inicjowanego z powodu kwestionowania stanu istniejącego w chwili podejmowania decyzji. Tylko w tym drugim przypadku dochodzi do powtórnego orzekania w tej samej sprawie — art. 114 cyt. Ustawy.

Z uwagi zatem na formalno-prawne przeszkody do wszczęcia ww. postępowania związane z ograniczeniami w stosowaniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sprawach o ustalenie uprawnień i wysokości świadczeń emerytalno-rentowych, zdaniem organu zaistniały podstawy do odmowy wszczęcia postępowania — na podstawie art. 61 a k.p.a. i zastosowania odmiennej niż zaproponowana przez Sąd I instancji procedury wzruszenia decyzji organu.

Powyższe – zdaniem organu – uzasadniało zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. polegający na niezasadnym przywołaniu w uzasadnieniu skarżonego postanowienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz nieuprawnionym wskazaniu, że od postanowień Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ustalenie wysokości emerytur i rent nie przysługuje wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy i w konsekwencji skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, lecz odwołanie do sądu powszechnego.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie ograniczało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.

Sprowadzały się one zaś w istocie do zarzutu naruszenia art. 83a ust. 2 i 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez błędne – zdaniem skarżącego kasacyjnie - uznanie przez Sąd I instancji, iż w niniejszym przypadku organ mógł rozważyć stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej przeliczenia emerytury, a w konsekwencji, że kontrola postanowienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2012 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności takiej decyzji mogła zostać przeprowadzona na skutek odwołania wniesionego do sądu powszechnego. Konsekwencję zaś powyższego zarzutu stanowiły zarzuty naruszenia powołanych w skardze kasacyjnej przepisów procesowych.

Odnosząc się do ww. zarzutu należy wskazać, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Pogląd ten wynika zaś z niedostrzeżenia przez skarżącego kasacyjnie istoty podstawy odrzucenia skargi J. B., która wbrew stanowisku organu nie została oparta na twierdzeniu, że skarżący mógł domagać się stwierdzenia nieważności wskazywanej przez siebie decyzji.

Orzeczenie w sprawie świadczenia emerytalnego - do którego zaliczyć należy również orzeczenie formalne tj. postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, którą dokonano przeliczenia świadczenia emerytalnego przysługującego wnioskodawcy poprzez zaliczenie do stażu pracy okresu pracy w gospodarstwie rolnym - wydaną na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z FUS, może bowiem być zaskarżone jedynie poprzez wniesienie odwołania do sądu powszechnego. Taki bowiem tryb zaskarżenia wynika właśnie z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 83 ust. 2).

W myśl powołanego przepisu środkiem odwoławczym, przysługującym od decyzji Zakładu jest odwołanie do sądu ubezpieczeń społecznych, składane w terminie i według zasad określonych w Kodeksie postępowania cywilnego.

Podkreślić trzeba, że przepisy w/w ustawy przewidują również skargę na bezczynność organu (art. 83 ust. 3 ustawy) zaś w art. 83a ust. 1 przewidziano, iż prawo lub zobowiązanie stwierdzone decyzją ostateczną Zakładu ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na to prawo lub zobowiązanie.

Ponadto, swoiste także rozwiązanie dotyczące uchylenia, zmiany lub unieważnienia decyzji ostatecznych Zakładu, od których nie wniesiono odwołania, zawiera art. 83a ust. 2 omawianej ustawy. W art. 83a ust. 4 ww. aktu stwierdzono, że wyżej wskazanych przepisów zawartych ust. 1-3 artykułu 83a ustawy nie stosuje się w postępowaniu o ustalenie uprawnień do emerytur i rent i ich wysokości.

Powyższe dowodzi, że ustawodawca kompleksowo uregulował procedurę dotyczącą świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Opiera się zaś ona na generalnej zasadzie, że w tego rodzaju sprawach regułą jest zaskarżanie decyzji ZUS ( i jego bezczynności ) do sądu powszechnego. Zasada ta dotyczy wszystkich decyzji Zakładu w zakresie indywidualnych spraw, z wyjątkiem decyzji wydawanych na podstawie art. 83 ust. 4 omawianej ustawy, który wprost – jako środek zaskarżenia decyzji - przewiduje prawo wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zamiast odwołania.

Podkreślić w tym miejscu wypada, że analogiczny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2012 r. (sygn. akt I OSK 2444/11) stwierdzając, że skoro ogólną regułą przyjętą na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest sądowy tryb odwoławczy, odnoszący się do wszystkich decyzji Zakładu w zakresie indywidualnych spraw, z wyjątkiem decyzji wydawanych na podstawie art. 83 ust. 4 w/w ustawy, to również decyzja Zakładu w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, wydana w "zakresie indywidualnej sprawy", podlega kontroli sądu powszechnego.

W tych warunkach należało stwierdzić, że ponieważ ustawodawca przewidział szczególny tryb zaskarżenia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, poprzez wnoszenie od nich przez stronę odwołania do sądu powszechnego, to tym samym nie było możliwe wnoszenie w tego rodzaju sprawach skargi do sądu administracyjnego. Skarga taka podlegała więc odrzuceniu jako niedopuszczalna – na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.

Nie ma w powyższym przypadku żadnego znaczenia, że – jak w skardze kasacyjnej wywodził organ – J. B. w ogóle nie mógł domagać się stwierdzenia nieważności kwestionowanej przez siebie decyzji. Sąd I instancji nie stwierdził bowiem czy taki wniosek strony jest, czy też nie jest dopuszczalny. Wskazał natomiast, że kontrola sądowa w tym przedmiocie nie należy do sądu administracyjnego, lecz sądu powszechnego, który zobligowany jest orzec również w tym zakresie, bez względu na jakiej podstawie organ orzekł o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego. Nie mają w związku z tym żadnego znaczenia argumenty odnoszące się do kwestii stosowania - na kanwie przedmiotowej sprawy -art. 83 a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, skoro okoliczność ta nie była przedmiotem badania ze strony Sądu Wojewódzkiego.

W tym też zakresie uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia wszystkie wymogi określone w art. 141 § 4 P.p.s.a., a Sąd Wojewódzki uznając, że przedmiotowa sprawa nie leży w jego kognicji nie dopuścił się też naruszenia art. 3 § 1 P.p.s.a.

Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny – na zasadzie art. 184 P.p.s.a.- orzekł jak w sentencji.