Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 101/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 8 ust. 3 i ust. 4, art. 39 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Paweł Zaborniak /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi B. K. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej SKO) z dnia [...] grudnia 2019 r., o nr [...], w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i domu" w kwocie 120 zł od dnia [...] listopada 2019 r. do dnia [...] listopada 2019 r.

Organ w treści swej decyzji ustalił, że po uprzednim przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego u skarżącej Dyrektor Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Wójta Gminy decyzją z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...], przyznał B. K.j zasiłek celowy w postaci świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu" w kwocie 120 zł od [...] listopada 2019 r. do dnia [...] listopada 2019 r. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia stwierdzono, że w/w strona jest osobą bezrobotną, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, leczy się na przewlekłe schorzenia. Jej dochód we wrześniu 2019 zł wyniósł 350 zł, a są to alimenty otrzymywane na córkę. Ustalając wysokość świadczenia Organ wziął pod uwagę zarówno sytuację życiową świadczeniobiorcy jak również możliwości finansowe pomocy społecznej oraz potrzeby innych osób ubiegających się o tą formą pomocy.

Z decyzją Organu I instancji nie zgodziła się Skarżąca, która wniosła do SKO odwołanie wskazując, że organ błędnie określił wysokość zasiłku okresowego oraz błędnie przyjął kwotę 350 zł alimentów jako jej dochód.

SKO decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. postanowiło utrzymać w mocy rozstrzygnięcie wydane z upoważnienia Wójta Gminy. W uzasadnieniu powołano treść art. 39 ust. 2 oraz art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Fakt przyznania i wysokość przyznanego świadczenia w postaci zasiłku celowego zależą od uznania organu wydającego decyzję, które obejmuje również prawo do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. Zauważono, że wniosek zainteresowanej złożony w dniu [...] października 2019 r., został przez Organ I instancji zrealizowany bowiem zainteresowana otrzymała zasiłek celowy. Ponadto, odrębną decyzją otrzymała zasiłek okresowy w kwocie 175,50 zł. Wysokość miesięcznej pomocy osobie wnioskującej o pomoc w dożywianiu w ramach programu rządowego Posiłek w szkole i w domu, wynika z globalnej kwoty pomocy, którą organ określa na początku roku budżetowego, wykorzystując do tego średni wzrost ceny posiłku wydawanego w szkołach w poprzednim roku szkolnym. W badanej sprawie wnioskodawczyni spełnia ustawowe kryterium, gdyż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo i uzyskała dochód w miesiącu poprzedzającym datę złożenia wniosku w kwocie 350 zł. Przedłożone akta sprawy dowodzą, że wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku z tego tytułu przyjmuje postawę roszczeniową wobec GOPS w zakresie pomocy społecznej. Zdaniem Kolegium taka postawa wnioskodawczyni nie zasługuje na akceptację, gdyż środki z pomocy społecznej nie mogą stanowić źródło utrzymania, a mogą jedynie stanowić uzupełnienie własnych środków pozyskiwanych przez wnioskodawczynię. Świadczeniobiorczyni jest właścicielem działki o powierzchni około 48 a, zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym oraz budynkami produkcyjnymi i usługowymi dla rolnictwa. Zaznaczono również, że strona nie przedkładała w toku postępowania orzeczenia o niepełnosprawności, które eliminowałyby ją z rynku pracy.

B. K. złożyła do WSA skargę na opisaną decyzję SKO dotycząca przyznania świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i domu". Skarżąca zawnioskowała o "utrzymanie zaskarżonej decyzji, ale zmianę uzasadnienia". Podkreśliła, że nie osiąga żadnego dochodu, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, choruje przewlekle, potrzebuje lekarstw i opieki medycznej. Zauważyła też , że studiuje zaocznie, a po ukończeniu studiów podejmie pracę. Jednakże obecnie, ze względu na liczne schorzenia, nie może jej podjąć. Skarżąca przedstawiła sposób wyliczenia kwoty zasiłku okresowego. Zanegowała twierdzenie organu o braku środków pieniężnych dla potrzebujących. W jej ocenie wobec tego, że ogłosiła upadłość, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, choruje i jest samotną matką to taka pomoc ze strony organu jej się należy.

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało stanowisko zaprezentowane

w kwestionowanej decyzji i zawnioskowało o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jako niezasadna została przez Sąd oddalona.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 365). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli WSA w niniejszej sprawie była decyzja o przyznaniu stronie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu" w kwocie 120 zł, na miesiąc listopad 2019 r.

SKO w uzasadnieniu swej decyzji dokonało właściwej wykładni i właściwie zastosowało w sprawie art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019r. poz. 1507 ze zm.; zwana dalej u.p.s.). Należy w tym miejscu wyjaśnić, iż objęta programem rządowym pomoc przewidziana w uchwale Rady Ministrów nr 140 z dnia 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019 -2023 (M.P. z 2018 r. poz. 1007), realizowana jest trybie przewidzianym w przepisach u.p.s. i należy ją utożsamiać z zasiłkiem celowym wskazanym w przepisie art. 39 tej ustawy. W świetle tej regulacji materialnoprawnej u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 u.p.s.). Pozostaje to w spójności z treścią przepisów powołanej uchwały Rady Ministrów, z której wynika m.in., iż program na szczeblu gminy realizują samorządowe jednostki organizacyjne pomocy społecznej przy udziale właściwych jednostek organizacyjnych gminy, zaś do zadań gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) należy przyznawanie pomocy za pośrednictwem kierowników ośrodków pomocy społecznej wynikającej z Programu.

Nie może budzić wątpliwości, że przewidziane w ustawie o pomocy społecznej prawo do zasiłku celowego oparte jest na konstrukcji uznania administracyjnego. Organ administracji działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany – zgodnie z zasadą z art. 7 k.p.a. – załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków". Kontrola decyzji uznaniowej dokonywana przez Sąd sprowadza się do badania czy organ przy wydaniu tej decyzji nie przekroczył granic uznania dozwolonego prawem oraz czy właściwie ocenił stan faktyczny sprawy i czy należycie uzasadnił rozstrzygnięcie z uwzględnieniem zwrotów niedookreślonych wyrażonych w/w normie.

Rola zasiłku celowego w systemie pomocy społecznej polega na zaspokojeniu pewnej potrzeby osoby ubiegającej się o pomoc, która jest nazwana przez ustawodawcę niezbędną potrzebą bytową. Skarżąca strona na mocy zaskarżonych do WSA decyzji otrzymała świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności, co oznacza że Organy pozytywnie ustosunkowały się do jej żądania wyrażonego w piśmie z dnia [...] października 2019 r. potwierdzonego w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego w dniu [...] listopada 2019 r. Jak wynika z treści kontrolowanych decyzji przy określaniu takiej wysokości pomocy wzięto pod rozwagę sytuację życiową skarżącej, a także możliwości finansowe organu oraz potrzeby innych osób wymagających wsparcia ze strony instytucji pomocy społecznej. Organ obu instancji wyjaśniając podstawy swych decyzji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, bowiem przekonująco przedstawiły powody dla których uwzględniły żądanie strony oraz przedstawiły funkcje przepisów prawa znajdujących w niniejszej sprawie zastosowanie. Ich ustalenia znajdują odbicie w należycie zebranym materiale dowodowy, który stanowi przede wszystkim wywiad środowiskowy, a także wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] lipca 2016 r., o sygn. [...], o ustaleniu na rzecz małoletnich córek strony alimentów w kwocie 350 zł płatnych do rąk B. K. (B.), tj. matki A. B. oraz K. B. Strona zamieszkuje samotnie, jej sytuacja mieszkaniowa czego nie kwestionuje jest dobra. Obie córki strony zamieszkują u Ojca – J. B. Znajduje także potwierdzenie w aktach sprawy to ustalenie Kolegium, z którego wynika, że w/w skarżąca nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności.

Skarżąca strona wnosi w skardze o zmianę treści uzasadnienia, kwestionując okoliczności faktyczne związane z określonym przez organy dochodem miesięcznym w wysokości 350 zł. Zdaniem Sądu, zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji, prawidłowo ustaliły dochód strony na kwotę 350 zł miesięcznie, jako świadczenie alimentacyjne wypłacane przez J. B. do rąk skarżącej na mocy w/w wyroku Sądu Rejonowego (vide: druki przelewów w/w kwoty na rachunek skarżącej z [...] września 2019 r. oraz z dnia [...] października 2019 r.). Innymi słowy, nie nastąpiło naruszenie art. 8 u.p.s., który należy stosować przy rozstrzyganiu o zasadności wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego.

Ustawodawca w art. 8 ust. 3 u.p.s. zdefiniował dla celów pomocy społecznej pojęcie dochodu, uznając, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Natomiast w art. 8 ust. 4 ustawy enumeratywnie wymieniono składniki, których do dochodu nie wlicza się. Zawarty w tym przepisie katalog wyłączeń jest zamknięty i nie zawiera alimentów otrzymywanych na dzieci przez wnioskodawcę świadczenia z pomocy społecznej.

Zdaniem WSA, przepis art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. pozwala wyprowadzić dwa istotne dla procesu stosowania prawa wnioski. Po pierwsze, dochodem w rozumieniu ustawy jest każdy rodzaj dochodu, czyli każde przysporzenie wnioskodawcy wyrażone w kwocie pieniężnej bez względu na źródło uzyskania. Po drugie, odliczeniu od dochodu podlegają jedynie te rodzaje przychodów, które zostały wyczerpująco podane w art. 8 ust. 4 u.p.s.. Dlatego świadczenia alimentacyjne powinny być według ustawy wliczane do miesięcznego dochodu osoby wnioskującej o przyznania pomocy społecznej, zaś ich pominięcie świadczyłoby o naruszeniu prawa przez organ w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Kwota alimentów podlega odliczeniu od dochodu, jeżeli jest w myśl art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. świadczona na rzecz innych osób. W niniejszej sprawie skarżącą nie wypłaca jakichkolwiek kwot alimentów, tylko je otrzymuje na zaspokojenie potrzeb córki zgodnie z orzeczeniem sądu. Wbrew zatem twierdzeniom skarżącej otrzymywane alimenty na córkę prawidłowo zostały uwzględnione w dochodzie ustalonym zgodnie z ust. 3 art. 8 u.p.s. Dla powyższego przepisu nie ma znaczenia na czyją rzecz wypłacane są alimenty, ma tylko znaczenie że stanowią one dochód strony.

Dlatego wydane w niniejszej sprawie decyzje administracyjne jako w pełni legalne powinny pozostać w obrocie prawnym, gdyż nie naruszają przepisów prawa procesowego i materialnego. Zarzuty skargi jako bezzasadne nie mogły w tych okolicznościach osiągnąć zamierzonego przez stronę skutku, zaś Sąd działając poza granicami tych zarzutów oraz wniosków skargi, nie dostrzegł w działaniach organów uchybień, które wpływałyby na tą ocenę – art. 134 § 1 P.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze skarga jako zupełnie nieuzasadniona została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.