Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 499/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6366 Tabele wynagrodzeń za korzystanie z utworów lub artystycznych wykonań
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 151 art. 153 art. 183 art. 184 art. 189 art. 204 pkt. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 31
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 21 par. 1 art. 110 par. 18
journal: Dz.U. 2006 nr 90 poz 631
law: Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 14 listopada 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) Sędziowie sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant starszy asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2018 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 2622/15 w sprawie ze skargi P. z siedzibą w [...] na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] września 2015 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. z siedzibą w [...] na rzecz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; 3. oddala wniosek Stowarzyszenia A. z siedzibą w [...] o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 8 listopada 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2622/15, oddalił skargę A. w Warszawie na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] września 2015 r., znak: [...]w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak: [...], na podstawie art. 31 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.) po rozpoznaniu wniosku A. (A.) z dnia 23 marca 2012 r. o cofnięcie B. z siedzibą w [...] (B.) zezwolenia na działanie w charakterze organizacji zbiorowego zarządzania w części uprawniającej B. do wykonywania zbiorowego zarządu prawami autorskimi do utworów na polu eksploatacji reemisja kablowa (decyzja Ministra Kultury z dnia [...] lutego 2003 r., zmieniająca decyzję Ministra Kultury i Sztuki z dnia [...] lutego 1995 r., zmienioną decyzją Ministra Kultury i Sztuki z dnia [...] października 1998 r.,) postanowił odmówić wszczęcia postępowania z urzędu.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ podał, że A. we wniosku poniosła, iż stosownie do art. 11012 ust. 2 w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 90, poz. 631 ze zm.) oraz art. 3 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2010 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 152, poz. 1016) B. zobowiązany był w terminie 6 miesięcy od powołania Komisji Prawa Autorskiego, przedłożyć wniosek o zatwierdzenie tabeli wynagrodzeń za reemisję reprezentowanego przez siebie repertuaru. B. stosowny wniosek przedłożył w dniu 20 czerwca 2011 r., ale pismem z dnia 13 stycznia 2012 r. wniosek wycofał. Wobec wycofania wniosku, Komisja Prawa Autorskiego, postanowieniem z dnia 16 stycznia 2012 r., umorzyła postępowanie. W ocenie A., cofnięcie wniosku spowodowało, że B. nie wykonało ciążącego na nim obowiązku w terminie określonym w art. 3 ust. 5 ustawy nowelizującej, co powinno skutkować cofnięciem B. zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi na polu eksploatacji reemisja. Uzasadniając istnienie legitymacji do złożenia przedmiotowego wniosku, A. podniosła natomiast, że zrzesza podmioty korzystające z utworów na polu reemisji, a do jej celów statutowych należy "reprezentacja i ochrona interesów jej członków". Ponadto bierze "czynny udział" w postępowaniach przed Komisją Prawa Autorskiego, m.in. w przedmiotowym postępowaniu z wniosku B..

Po rozpatrzeniu wniosku Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, decyzją z dnia [...]stycznia 2013 r., nr [...], odmówił zmiany decyzji w sprawie udzielenia B. zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi poprzez cofnięcie tego zezwolenia na polu eksploatacji reemisja. Minister uznał, że A. - jako reprezentacja zrzeszonych w niej operatorów telewizji kablowej - ma interes prawny w określonym rozstrzygnięciu sprawy. Nie podzielił jednak tezy, iż B. uchybił ustawowemu obowiązkowi złożenia do Komisji Prawa Autorskiego wniosku o zatwierdzenie tabeli wynagrodzeń za reemisję. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak [...], utrzymał w mocy ww. decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 15 maja 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 2395/13, uchylił decyzję Ministra z dnia [...] sierpnia 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...]stycznia 2013 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że rozpatrując sprawę ponownie organ powinien wydać stosowne rozstrzygnięcie, mając na uwadze fakt, że A. wnosiła o cofnięcie zezwolenia, a w razie wątpliwości, powinien wezwać A. do sprecyzowania lub uzupełnienia wniosku. W pierwszej kolejności Minister powinien jednak ocenić, czy wnioskodawca ma legitymację do wystąpienia z takim wnioskiem, a w razie popierania wniosku o cofnięcie zezwolenia w części, organ powinien ustalić krąg uczestników tego postępowania.

Rozpoznając ponownie sprawę Minister, pismem z dnia 8 sierpnia 2014 r., wezwał A. do wskazania, czy pismo z dnia 23 marca 2012 r. stanowi wniosek o wszczęcie postępowania w przedmiocie cofnięcia (częściowego) B. zezwolenia na działanie w charakterze organizacji zbiorowego zarządzania w części uprawniającej B. do wykonywania zbiorowego zarządu prawami autorskimi do utworów na polu reemisji, czy też wniosek o zmianę tego zezwolenia poprzez wykreślenie prawa do zarządzania przez B. prawami autorskimi na polu eksploatacji reemisja. Ponadto wezwał A. do wskazania, w jakim trybie wniosek ten został złożony - czy w trybie art. 31 § 1 k.p.a., czy też w trybie art. 28 k.p.a. W odpowiedzi A. wskazała, że pismo z dnia 23 marca 2012 r. zawiera wniosek o cofnięcie B. zezwolenia na działanie w charakterze organizacji zbiorowego zarządzania w części uprawniającej do wykonywania zbiorowego zarządu prawami autorskimi do utworów na polu reemisji kablowej oraz że wniosek ten został złożony w oparciu o przepis art. 28 k.p.a. Jednocześnie A. podniosła, że powyższe nie wyklucza, iż jako organizacja społeczna zrzeszająca operatorów kablowych, może żądać cofnięcia zezwolenia, gdyż jest to uzasadnione celami statutowymi oraz przemawia za tym interes społeczny. Minister ponownie wezwał A. do jednoznacznego wskazania w jakim trybie został złożony wniosek. Odpowiadając na wezwanie Ministra, A. podtrzymała dotychczasowe stanowisko.

Uzasadniając odmowę wszczęcia postępowania z urzędu Minister stwierdził, że A. posiada status organizacji społecznej, o której mowa w art. 5 § 2 pkt 5 k.p.a. Podniósł jednocześnie, że żąda ona jednak wszczęcia postępowania, które jej nie dotyczy. Zdaniem Ministra argumentacja przedstawiona przez A. nie była wystarczająca do wykazania, że A. legitymuje się interesem społecznym, który uzasadniałby żądanie wszczęcia z urzędu postępowania mającego za przedmiot częściowe cofnięcie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie na polu eksploatacji reemisja udzielonego B.. Interes, który reprezentuje A. stanowi bowiem wyłącznie interes podmiotów w nim zrzeszonych. Tymczasem interes nawet wielu jednostek nie jest równoznaczny z interesem społecznym.

Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, po rozpoznaniu wniosku A. o ponowne rozpoznanie sprawy, zakończonej postanowieniem Ministra z dnia [...] kwietnia 2015 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ stwierdził, że nieuprawnione jest twierdzenie, iż przez interes społeczny, o którym mowa w art. 31 § 1 k.p.a. należy rozumieć realizację celów statutowych organizacji społecznej. Także żądanie A., jako organizacji społecznej zrzeszającej operatorów kablowych, którzy na podstawie art. 211 ustawy prawo autorskie mają obowiązek zawarcia umowy na polu eksploatacji reemisja jedynie za pośrednictwem właściwej organizacji zbiorowego zarządzania, nie ma charakteru żądania w interesie społecznym. Udział organizacji społecznej nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem. Za działanie w imię interesu społecznego nie mogą zostać uznane czynności, w wyniku których podmioty prawa autorskiego lub posiadacze praw pokrewnych, które reprezentuje dana organizacja zbiorowego zarządzania zostaną pozbawione ochrony ze strony tej organizacji, a także możliwości zawierania umów z remitentami - z powodu braku właściwej organizacji. Zdaniem organu A. nie wykazała dostatecznie, iż za wniesionym przez nią żądaniem wszczęcia postępowania, przemawia interes społeczny.

Skargą A. zaskarżyła powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie: art. 31 § 2 k.p.a. w zw. z art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. przez uznanie, że żądanie wszczęcia postępowania było nieuzasadnione, wobec braku interesu społecznego który uzasadniałby wszczęcie postępowania w sprawie z urzędu, w sytuacji gdy interes taki istnieje; art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 31 § 1 i 2 k.p.a., przez utrzymanie w mocy postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania z urzędu, w sytuacji gdy wszczęcia postępowania żąda A. jako organizacja społeczna, jest to uzasadnione jej celami statutowymi i przemawia za tym interes społeczny.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zdaniem Sądu nie można stwierdzić istnienia interesu społecznego po stronie A. w żądaniu wszczęcia przedmiotowego postępowania. Od interesu społecznego oddzielić należy bowiem działanie na postawie statutu danej organizacji, zwłaszcza gdy charakter tej organizacji jest stricte gospodarczy, zmierzający do osiągnięcia jak najlepszego wyniku finansowego zrzeszonych w niej członków. Nie można w przedmiotowej sprawie utożsamiać też interesu społecznego ze wskazanym przez skarżącego interesem członków A.. Ewentualne cofnięcie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskim na polu reemisji B., nie leży nawet w interesie operatorów kablowych będących członkami A.. Nade wszystko cofnięcie przedmiotowego zezwolenia nie leży w interesie ogólnospołecznym, rozumianym jako interes całego społeczeństwa - odbiorców kultury. W przypadku uchylenia B. zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi na polu reemisja kablowa, w stosunku do szerokiej gamy utworów brak będzie organizacji właściwej w rozumieniu art. 211 ustawy prawo autorskie. W konsekwencji powstanie sytuacja, w której zrzeszeni w A. operatorzy kablowi nie będą mogli reemitować danej kategorii utworów, nad którymi zbiorowy zarząd sprawuje B.. Ewentualne cofnięcie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi na polu eksploatacji reemisja wpłynie również na brak dostępności utworów objętych zbiorowym zarządem przez B. dla użytkowników. Nie bez znaczenia, dla ustalenia istnienia interesu społecznego, jest również zdaniem Sądu fakt, iż obowiązkowe pośrednictwo organizacji zbiorowego zarządzania w przypadkach wskazanych w ustawie prawo autorskie, w tym w art. 211, ma za zadanie chronić prawa twórców. Jeżeli nie będzie organizacji właściwej w rozumieniu tego przepisu to podmioty prawa autorskiego zostaną pozbawione ochrony ze strony tej organizacji. W związku z powyższym należy w ocenie Sądu stwierdzić, iż wniosek A. o cofnięcie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi na polu eksploatacji reemisja kablowa B., nie jest legitymowany interesem społecznym, o którym mowa w art. 31 § 1 k.p.a.

W związku z powyższym słusznie Minister odmówił wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie.

Skargą kasacyjną A. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:

1) art. 31 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że A. nie przysługuje status organizacji społecznej, o której mowa w art. 31 k.p.a. i w konsekwencji, że nie może ona żądać wszczęcia postępowania, a w konsekwencji wydanie wyroku oddalającego skargę na decyzję organu, umarzającą postępowanie o cofnięcie uczestnikowi zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi na polu reemisji;

2) art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 31 § 1 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie tego pierwszego przepisu i oddalenie skargi A., na skutek błędnego uznania, że A. nie przysługuje status organizacji społecznej, o której mowa w art. 31 § 1 k.p.a. i w konsekwencji, że nie może ona żądać wszczęcia postępowania o cofnięcie uczestnikowi zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi na polu reemisji, w sytuacji, gdy w toku postępowania wykazała, że status takiej organizacji społecznej jej przysługuje;

3) art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nieuwzględnienie wiążącej oceny prawnej i wskazań zawartych w prawomocnym wyroku WSA z dnia 15 kwietnia 2014 r. o sygn. akt VII SA/Wa 2395/13, w którym WSA, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, nakazał organowi dokonanie oceny, czy wnioskodawca ma legitymację do wystąpienia z wnioskiem o cofnięcie uczestnikowi zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi na polu reemisji i ustalenia kręgu uczestników takiego postępowania, tymczasem organ, pomimo przedstawienia przez skarżącą wyczerpującej argumentacji na potwierdzenie posiadania przez nią statusu strony przedmiotowego postępowania, jak również na okoliczność przysługującej skarżącej jako organizacji społecznej, o której mowa w art. 31 § 1 k.p.a. możliwości żądania wszczęcia przedmiotowego postępowania z urzędu, zamiast dokonać przedmiotowej oceny wydał dwa odrębne rozstrzygnięcia, których skutkiem było nierozstrzygnięcie sprawy co do meritum a ponadto przez niedokonanie ustaleń co do kręgu uczestników tego postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m.in., że A. jest organizacją społeczną, której cele statutowe uzasadniają wszczęcie postępowania o cofnięcie B. zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi na polu reemisji, jak również jej udział w tym postępowaniu w charakterze uczestnika. Ponadto istnieje i przemawia zarówno za wszczęciem jak i za udziałem A. w tym postępowaniu konkretny interes społeczny. Tym interesem jest już sam cel statusowy A. - reprezentacja i ochrona interesów gospodarczych członków A., w szczególności wobec organów państwowych i unijnych samorządu terytorialnego oraz innych instytucji krajowych i zagranicznych (§ 6 statutu). Organizacja reprezentująca inne podmioty, jak A. zrzeszająca operatorów kablowych, wnosząca o wszczęcie postępowania w celu realizacji jej celów statutowych, powinna być uznana jednocześnie za działającą w interesie społecznym rozumianym jako interes podmiotów w niej zrzeszonych. Ponadto w sprawie nie zostały wypełnione przez organ zalecenia dotyczące określenia kręgu uczestników przedmiotowego postępowania.

Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie przez Naczelny Sądu Administracyjny wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną B. wniosło o jej oddalenie w całości i zasądzenie od skarżącej na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości z uwagi na jej bezzasadność.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, tj. art. 31 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej k.p.a.

Jak stanowi art. 31 § 1 k.p.a. organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym przysługują dwa uprawnienia, tj. prawo żądania wszczęcia postępowania w sprawie dotyczącej innej osoby oraz prawo żądania dopuszczenia tej organizacji do udziału w postępowaniu dotyczącej innej osoby, jeżeli jest to uzasadnione jej celami statutowymi i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu - art. 31 § 2 k.p.a. Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony (§ 3 art. 31 k.p.a.).

Strona skarżąca kasacyjnie zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 31 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że A. nie przysługuje status organizacji społecznej, o której mowa w art. 31 k.p.a. i w konsekwencji, że nie może ona żądać wszczęcia postępowania o cofnięcie B. z siedzibą w [...] (dalej: B.) zezwolenia na działanie w charakterze organizacji zbiorowego zarządzania w części uprawniającej B. do wykonywania zbiorowego zarządu prawami autorskimi do utworów na polu eksploatacji reemisja kablowa.

Wbrew jednak zarzutom skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji nie odmówił stronie skarżącej statusu organizacji społecznej, lecz stwierdził, iż w tej sprawie żądanie organizacji społecznej (skarżącego) nie spełnia łącznie wszystkich wskazanych w powyższym przepisie przesłanek, które warunkują skuteczne wniesienie żądania wszczęcia postępowania administracyjnego.

Rację ma Sąd pierwszej instancji, że strona skarżąca nie spełnia łącznie przesłanek ustanowionych w art. 31 § 1 k.p.a.

Powyższy przepis przewiduje dwie przesłanki, od spełnienia których zależy uwzględnienie żądania organizacji społecznej: po pierwsze - jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i po drugie - przemawia za tym interes społeczny. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Nie spełnienie chociażby jednego z tych warunków powoduje, że organ administracji winien odmówić organizacji społecznej dopuszczenia do udziału w postępowaniu (por. P. Gołaszewski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, 2. wyd. zm. i uzup., C.H. Beck, Warszawa 2015, s. 232-233).

W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, iż wniosek A. o cofnięcie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi na polu eksploatacji reemisja kablowa, nie jest podyktowany interesem społecznym, o którym mowa w art. 31 § 1 k.p.a.

Podkreślić należy, iż nawet wtedy, gdy udział organizacji społecznej w postępowaniu jest uzasadniony jej celami statutowymi, organ administracji publicznej może uznać żądanie organizacji społecznej za niezasadne ze względu na interes społeczny (M.Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Kraków 2000, s. 285-286). Obowiązkiem organu administracji publicznej jest wyważenie w konkretnym wypadku wymagań interesu społecznego i wymagań realizacji konkretnych celów statutowych organizacji społecznej. Pojęcie "interesu społecznego" wymaga każdorazowo indywidualnej oceny.

Naczelny Sąd Administracyjny w wielu swoich orzeczeniach podnosił, że nie wystarczy ogólnikowe sformułowanie przez organizację społeczną, że działa w interesie społecznym, gdyż na tej zasadzie każda organizacja musiałaby być dopuszczona do udziału w każdym postępowaniu. Chodzi o to, aby powołując się na interes społeczny, który jest interesem ogólnym, organizacja nie używała ogólnikowych stwierdzeń, lecz wskazywała konkretne okoliczności faktyczne, prawne, które mogą świadczyć o tym, że powinna w tym postępowaniu uczestniczyć bądź, że powinno być z urzędu wszczęte przez organ postępowanie administracyjne. Nie muszą to być takie okoliczności, które już rzeczywiście wystąpiły, ale okoliczności, które mogą zaistnieć. Organizacja społeczna winna podać takie okoliczności, które będą świadczyły o tym, że jej udział w tym postępowaniu jest zasadny, bądź też, że zasadne jest wszczęcie postępowania administracyjnego w danej sprawie, bo zachodzą wątpliwości co do pewnego rodzaju okoliczności i jej udział w postępowaniu lub wszczęcie postępowania może dodatkowo zagwarantować, że te okoliczności zostaną prawidłowo wyjaśnione (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 985/13; z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2194/13 – CBOSA). A zatem, organizacja społeczna winna powołać okoliczności, które przemawiają za uznaniem, że interes społeczny uzasadnia w danej sprawie wszczęcie postępowania przez organ z urzędu lub dopuszczenie organizacji do udziału w toczącym się postępowaniu. Podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, że od interesu społecznego oddzielić należy działanie na podstawie statutu danej organizacji, zwłaszcza gdy charakter tej organizacji jest stricte gospodarczy, zmierzający do osiągnięcia jak najlepszego wyniku finansowego zrzeszonych w niej członków.

W przedmiotowej sprawie nie można utożsamiać interesu społecznego z interesem członków organizacji społecznej. A. – zgodnie z § 1 pkt 3 Statutu A. – jest organizacją samorządu gospodarczego, reprezentującą interesy gospodarcze zrzeszonych w niej przedsiębiorców. Przedmiotem zaś postępowania, o którego wszczęcie wnioskowała A. miało być cofnięcie udzielonego B. zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi na polu eksploatacji reemisja kablowa. W takiej sprawie A. działa w swoim indywidualnie pojętym interesie, tj. w interesie zrzeszonych w niej przedsiębiorców, nie zaś w interesie społecznym. Udział natomiast organizacji społecznej w postępowaniu nie może służyć indywidualnym interesom organizacji, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w indywidualnej sprawie.

Podnieść należy, iż na gruncie art. 211 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz. U. z 2006r., poz. 631 ze zm.), operatorom sieci kablowych wolno reemitować w sieciach kablowych utwory nadawane w programach organizacji radiowych i telewizyjnych wyłącznie na podstawie umowy zawartej z właściwą organizacją zbiorowego zarządzania prawami autorskimi. Ustawodawca przewidywał w art. 211 ust. 2, iż przypadku sporów związanych z zawarciem umowy, o której mowa w ust. 1, stosuje się przepisy art. 11018 ( Rozdział 121, w którym był zawarty ten przepis uchylony został z dniem 19 lipca 2018 r., tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 15 czerwca 2018 r. o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi - Dz.U. z 2018 r., poz.1293).

Okoliczność, iż A. zawiera umowy z właściwą organizacją zbiorowego zarządzania prawami autorskimi nie daje podstaw do uznania, iż A. działa w interesie społecznym. O interesie, warunkującym wszczęcie postępowania na żądanie organizacji społecznej, powinno świadczyć autentyczne i bezinteresowne zaangażowanie w ochronę interesów społecznych, w uzasadnionych racjonalnie sytuacjach, kiedy można mieć poważne obawy co do zagrożenia konkretnych wartości. Na gruncie niniejszej sprawy nie można uznać, aby A. wykazała, że wszczęcie postępowania w przedmiocie cofnięcia B. zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi leżało w tak pojętym interesie społecznym.

Z powyższych względów Sądowi pierwszej instancji nie można skutecznie zarzucić naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 31 § 1 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie tego pierwszego przepisu i oddalenie skargi A., na skutek błędnego uznania, że A. nie przysługuje status organizacji społecznej, o której mowa w art. 31 § 1 k.p.a.

Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się także naruszenia art. 153 p.p.s.a.

Strona skarżąca naruszenia tego przepisu upatruje w tym, że - zdaniem A. - Sąd nie uwzględnił wiążącej oceny prawnej i wskazań zawartych w prawomocnym wyroku WSA z dnia 15 kwietnia 2014 r. o sygn. akt VII SA/Wa 2395/13, w którym przy ponownym rozpatrywaniu sprawy nakazano organowi dokonanie oceny, czy wnioskodawca ma legitymację do wystąpienia z wnioskiem o cofnięcie uczestnikowi zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi na polu reemisji i ustalenia kręgu uczestników takiego postępowania.

W powołanym wyżej wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż organ winien przeanalizować prawidłowo wniosek o cofnięcie zezwolenia (na zbiorowe zarządzenia prawami autorskimi na polu reemisja) bądź w razie wątpliwości wezwać A. do jego sprecyzowania lub uzupełnienia. Sąd zastrzegł, że w pierwszej kolejności organ winien ocenić, czy wnioskodawca tego postępowania ma legitymację do wystąpienia z takim wnioskiem, a zatem w przypadku popierania wniosku o cofnięcie zezwolenia organ powinien w pierwszej kolejności ustalić krąg uczestników postępowania, w tym rozważyć, czy w przypadku wniosku o cofnięcie zezwolenia może być odmienny krąg uczestników niż w przypadku wniosku o zezwolenie na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi. Organy obu instancji zrealizowały powyższe zalecenia. Okoliczność, iż Sąd pierwszej instancji nie podzielił argumentów A. dotyczących przysługującej skarżącej - jako organizacji społecznej, o której mowa w art. 31 § 1 k.p.a. - możliwości żądania wszczęcia przez organ przedmiotowego postępowania z urzędu, nie oznacza naruszenia art. 153 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera uzasadnionych podstaw.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę kasacyjną.

Na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu. Oddalono zaś wniosek uczestnika postępowania B. z siedzibą w Warszawie o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, gdyż przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości uwzględnienia w niniejszej sprawie wniosku B..