Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 97/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-12-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone orzeczenie I i II Instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Elżbieta Kremer Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Bożenna Blitek (spr.) Protokolant Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi K. K. na orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary nagany I. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone orzeczenia nie mogą być wykonane, III. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata - A. N. Kancelaria Adwokacka [...], ul. [...] koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie [...] zł (słownie: [...] złotych), podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązujące w dniu orzekania o tych opłatach, a nadto kwotę [...],- złotych (słownie: [...]) z tytułu pozostałych wydatków


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2004r. Dyrektor Izby Celnej w [...] przeniósł z dniem [...]2004r. K. K. starszego kontrolera celnego, Dyspozytora celnego - Urząd Celny w 0 w Izbie Celnej w 1 do pełnienia służby na stanowisku Starszy kontroler celny, w komórce organizacyjnej: Urząd Celny w 1 w Izbie Celnej w 1, a decyzją z dnia [...] 2004r. Dyrektor Izby Celnej w 1 po rozpatrzeniu wniosku K. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Po wyżej wymienionym przeniesieniu kierowano K. K. do pracy w 2, potem w 3, a następnie do 4

W wyniku skargi K. K. na decyzję Dyrektor Izby Celnej w 1 z dnia [...] 2004r. do Nr [...] w przedmiocie przeniesienia służbowego - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał skargę za w pełni uzasadnioną i wyrokiem z dnia 21 grudnia 2005r. do sygn. akt III SA/Kr 656/04 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji oraz zasądził od Dyrektora Izby Celnej w 1 na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Od powyższego wyroku złożył skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w 1, którą Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 września 2006r. do sygn. akt l OSK 567/06 oddalił i zasądził od Dyrektora Izby Celnej w 1 na rzecz K. K. zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

W niniejszej sprawie: Postanowieniem z dnia [...] 2005r. wszczęto w stosunku do K. K., którego skierowano do pracy w 4 postępowanie dyscyplinarne przyspieszone "w sprawie o naruszenie w dniu [...] 2005r. w 4 obowiązków funkcjonariuszy celnych polegających na spóźnieniu się do pracy, zachowaniu niegodnym funkcjonariusza celnego oraz odmowy wykonania poleceń służbowych, tj. naruszenie art. 32 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 ustawy o Służbie Celnej.

Na uzasadnienie podano, że Naczelnik Urzędu Celnego w 0 otrzymał w dniu [...] 2005r. od Kierownika Referatu Szczególnego Nadzoru Podatkowego w 4 Z. W. notatkę służbową informującą o o naruszaniu przez K. K. obowiązków służbowych. "Z notatki wynika m. in., ze odmówił on wykonania polecenia służbowego nakazującego opuszczenie pomieszczeń służbowych i pozostawanie w nich do czasu interwencji Policji."

W aktach sprawy na k. 4 zalega pismo K. K. z daty [...].2005r. skierowane do Kierownika RSzNP w 4 i przekazane do wiadomości do Urzędu Celnego w 0 z datą wpływu do tego urzędu [...] .2005r., z którego wynika, że wobec braku środków finansowych na dalsze dojazdy do pracy, a jednocześnie nieotrzymaniem mieszkania w 4, brakiem delegacji i zwrotu ponoszonych przez niego kosztów dojazdu do pracy, brakiem kursów komunikacji publicznej, które umożliwiałyby mu stawienie się na czas do pracy i powrót do domu, a wreszcie brakiem reakcji pracodawcy w postaci jakiejkolwiek pomocy, aby mógł właściwie wykonywać swoje obowiązki, co powoduje pozbawianiem go środków do życia i zmuszaniem go do niedopełniania obowiązków, a jednocześnie wobec konieczności zagwarantowania bytu jemu i jego najbliższej rodzinie - z dniem [...].2005r. zmuszony jest do pozostawienia rodziny i "do pozostawania w miejscu pełnienia służby (włącznie z nocami), aż do czasu zakończenia tygodniowego limitu czasu służby". Pismo kończy się prośbą o wyrażenie zgody i zorganizowanie mu wolnego pokoju w budynku Referatu SzNP, w którym będzie mógł bezpiecznie pozostać."

Na karcie 5 akt figuruje pismo Kierownika tego Referatu do celnika, w którym pisze, że przesłał pismo funkcjonariusza do wiadomości Naczelnika Urzędu Celnego w 0, jak również informuje, że pozostawanie w budynku Urzędu Kontroli Skarbowej, gdzie mieści się Referat, poza godzinami pracy urzędu wymaga powiadomienia Dyrektora tego Urzędu i wyrażenia na to zgody.

Jak wynika z akt, w dniu [...] 2005r. po godz. 15.30 Kierownik Referatu SZNP w 4 Z. W. powiadomił ustnie K. K., że na ten moment nie ma zgody Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej na pozostanie w budynku celnika, a wobec oświadczenia funkcjonariusza, że zmuszony jest pozostać w budynku, gdyż, nie ma już za co kupić biletów na dojazdy do pracy - Kierownik zapytał go - według zeznań Z. W. na k. [...]: "czy dobrze przemyślał to postępowanie, że będąc funkcjonariuszem w przypadku pozostania w budynku bez zgody Dyrektora naraża się na konsekwencje prawne." Następnie Kierownik zwrócił się do pracownika ochrony budynku o to, "aby przeprowadził z p. K. K. rozmowę i skłonił go do opuszczenia budynku. Pracownik ochrony poinformował K. K., że w przypadku braku zgody na dobrowolne opuszczenie budynku będzie zmuszony wezwać Policję", co też ten pracownik ochrony uczynił po konsultacji ze swoim przełożonym. Z akt wynika także, że po wezwaniu Policji i wyjaśnieniu przez tego celnika powodów takiej sytuacji - K. K. dobrowolnie opuścił budynek i został na swoją prośbę odwieziony przez policjantów na dworzec PKP w 4, gdzie spędził noc, a na drugi dzień na 7.30 stawił się do pracy.

Orzeczeniem Dyscyplinarnym z dnia [...].2005r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w 0 uznał starszego kontrolera celnego K. K. za winnego tego, że:

"[...] 2005r. w 4 naruszył obowiązki funkcjonariusza celnego polegające na spóźnieniu się do pracy, zachowaniu niegodnym funkcjonariusza celnego oraz odmowie wykonania poleceń służbowych, tj. naruszenie obowiązków służbowych określonych w art. 32 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 ustawy o Służbie Celnej oraz w karcie zakresu obowiązków i uprawnień" i na podstawie art. 62, art. 63 ust. 1 pkt 3, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 24.07.1999r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004r. Nr 156, poz. 1641 z późn. zm.) oraz § 11 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29.08.2003r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. Nr 156, poz. 1520) wymierzył K. K. karę nagany z ostrzeżeniem.

Na uzasadnienie orzeczenia organ l instancji podał, że w dniu [...] 2005r. K. K. "zgodnie z poleceniem Kierownika Referatu i harmonogramem miał pracować od godz. 7.30 do 15.30", nie mniej przybył do pracy na godz.9.30 i około godz. 10.00 wręczył Kierownikowi Referatu Z. W. pismo - prośbę o zorganizowanie wolnego pokoju. Dalszy bieg zdarzeń podano zgodny z wyżej podanym zaznaczając, że K. K. nie zaprzeczył, że spóźnił się do pracy, jak również, że odmówił opuszczenia budynku. Zdaniem tego organu oznacza to, że obwiniony nie zaprzeczył, że nie wykonał polecenia swojego przełożonego, gdyż uważał "bezpodstawnie, że miał prawo do pisemnego nakazu opuszczenia budynku", że "wyjaśnienia jego są jednak nielogiczne i nie spójne" a także, że interwencja funkcjonariuszy Policji świadczy o jego zachowaniu niegodnym funkcjonariusza służby celnej. Powoduje to uznanie, że K. K. naruszył zasady określone w art. 15 ustawy o Służbie Celnej i sprzeniewierzył się złożonemu ślubowaniu.

W odwołaniu od tego orzeczenia K. K. m.in. zarzucił rażące naruszenie przez organ art. 32 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy o Służbie Celnej przez bezpodstawne przyjęcie, iż chęć pozostania w miejscu pracy na nocleg przy braku innej możliwości uzyskania noclegu i to w celu uniknięcia spóźnienia do pracy stanowi naruszenie powołanych przepisów, w tym odmowy wykonania polecenia służbowego, jak również wniósł "o dopuszczenie dowodu z grafików rozkładu jazdy na trasie 0- 4 - 0 dla wykazania, iż nie miał możliwości dojechać na czas do pracy, a także aby wrócić do miejsca zamieszkania na nocleg", które to grafiki dołączył.

W wyniku tego odwołania - Dyrektor Izby Celnej w 1 Orzeczeniem Dyscyplinarnym z dnia [...].2005r., Nr [...] orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego Orzeczenia Dyscyplinarnego Nr [...] wydanego przez Naczelnika Urzędu Celnego w 0 w dniu [...] 2005r.

Na uzasadnienie orzeczenia organ II instancji podał, że spóźnienie się funkcjonariusza do pracy oraz jego odmowa wykonania polecenia opuszczenia budynku stanowią naruszenie obowiązków wynikających z art. 32 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy o Służbie Celnej. Zdaniem tego organu bez znaczenia są tłumaczenia się celnika kłopotami z dojazdem do pracy, czy przedłożone na udowodnienie tego grafiki rozkładów jazdy na trasie 0 - 4 - 0, gdyż "przy odpowiedzialności dyscyplinarnej nie ma znaczenia to, jakimi przesłankami kierował się Obwiniony. Jeżeli dochodzi do przewinienia służbowego, wówczas samo naruszenie obowiązków służbowych może skutkować zastosowaniem tej odpowiedzialności." Zdaniem organu II instancji "kwestia przesłanek ma jednak oczywiście znaczenie przy wymierzaniu kary dyscyplinarnej. Biorąc pod uwagę rodzaj naruszenia obowiązków przez ukaranego, jego negatywne konsekwencje dla wizerunku całej Służby Celnej, fakt, że wobec Obwinionego toczyło się inne postępowanie dyscyplinarne o naruszenie obowiązków służbowych Dyrektor Izby Celnej w 1 uznał, iż kara jaką wymierzył Naczelnik Urzędu Celnego była najbardziej współmierna do popełnionego naruszenia obowiązków."

W skardze, podobnie jak w odwołaniu K. K. m.in. zarzucił rażące naruszenie przez organ art. 32 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy o Służbie Celnej przez bezpodstawne przyjęcie, iż chęć pozostania w miejscu pracy na nocleg przy braku innej możliwości uzyskania noclegu i to w celu uniknięcia spóźnienia do pracy stanowi naruszenie powołanych przepisów, w tym odmowy wykonania polecenia służbowego, jak również błędną i bezkrytyczną ocenę okoliczności faktycznych stanowiących podstawę wydania orzeczenia przez Naczelnika Urzędu Celnego w 0, jak również naruszenie przepisów postępowania § 2 pkt 2 i § 8 ust. 1 powołanego wyżej Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29.08.2003r. W szczególności skarżący zarzucił, że nie posiada możliwości finansowych na wynajęcie mieszkania w 4 a z uwagi na brak możliwości komunikacyjnych nie jest w stanie dojechać na czas do pracy odległej od jego miejsca zamieszkania o [...] km. W biurze zamierzał pozostać do następnego dnia tylko dlatego, aby rano móc punktualnie rozpocząć pracę. W ocenie skarżącego działania pracodawcy mają na celu zmuszenie go do rezygnacji z pracy. W konsekwencji skarżący wnioskował o uchylenie zaskarżonych orzeczeń lub ich uznanie za bezskuteczne.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w 1 wniósł o jej oddalenie i podtrzymał twierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji., a na poparcie swych twierdzeń o braku znaczenia powodów, z jakich doszło do naruszenia obowiązków służbowych wskazał stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 marca 2004r., sygn. akt II SA 1775/02 opubl. LEX nr 150881. Ustosunkowując się do zarzutów skargi stwierdził, że w niniejszej sprawie postępowanie dyscyplinarne przyspieszone było uzasadnione tym, że okoliczności naruszenia przez funkcjonariusza obowiązków służbowych nie budziły wątpliwości, a zgodnie z art. 67 ust. 7 ustawy o Służbie Celnej, w takim wypadku nie przeprowadza się postępowania wyjaśniającego.

W piśmie procesowym z dnia [...].2006r. pełnomocnik skarżącego nadto zarzucił, że okoliczności faktyczne nie pozwalają na przyjęcie, iż skarżącemu wydano jakiekolwiek polecenie służbowe i podniósł, że prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2005r. do sygn. akt III SA/Kr 656/04 przesądzono o bezprawnym przeniesieniu skarżącego z Urzędu Celnego m.in. do pracy w 4, a zatem "osoby, którym de facto podlegał w tym czasie skarżący nie miały de iure przymiotu przełożonych skarżącego. Podkreślono, że ewentualne polecenia opuszczenia budynku były wydane przez pracownika ochrony budynku czy Policji, a osoby te nie są osobami uprawnionymi do wydawania jakichkolwiek poleceń skarżącemu. Zarzucono też dowolność w przyjęciu przez organ, że "okoliczności naruszenia przez funkcjonariusza obowiązków służbowych nie budzą wątpliwości" naruszając tym samym przepisy postępowania i uniemożliwiając podjęcie przez organ czynności niezbędnych do wyjaśnienia okoliczności sprawy, a w szczególności okoliczności "wydania "jednoznacznego i stanowczego rozkazu opuszczenia pomieszczenia, nie zaś tylko informacji o niemożności pozostawania w pomieszczeniu". Podkreślono, że w każdym przypadku przesłanką orzeczenia dyscyplinarnego jest zawinione zachowanie funkcjonariusza, a tego organy nie wykazały. Ze stanowiska organów nie wynika dokładnie, jakie obowiązki służbowe skarżący naruszył lub czy wskazywane przez organ zachowania skarżącego mogą być kwalifikowane jako naruszenie jakichkolwiek obowiązków służbowych. Poniesiono też, że faktycznymi przyczynami zachowania się funkcjonariusza było bezprawne działanie pracodawcy wobec niego - nielegalne przeniesienie i zignorowanie szczególnej sytuacji życiowej skarżącego, jak również ewidentnie zła wola pracodawcy zmuszająca celnika do nocowania na dworcu w sytuacji istnienia w budynku, w którym pracował skarżący tzw. "pokoi gościnnych". Zdaniem pełnomocnika skarżącego, to decyzja ówczesnych faktycznych przełożonych celnika o posłużeniu się pracownikami ochrony budynku, czy Policją w celu usunięcia K. K. była zachowaniem niegodnym funkcjonariusza i naruszeniem przez nich roty ślubowania.

Na rozprawie w dniu 18 grudnia 2006r. Sąd dopuścił i przeprowadził dowód z akt Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o sygn. III SA/Kr 656/04 i III SA/Kr 96/06.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na mocy art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz.U. nr 153, poz.1270) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) i art. 134 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga K. K. jest w pełni uzasadniona.

Zgodnie z powołanym w orzeczeniach dyscyplinarnych przepisem ustawy z dnia 24.07.1999r. o Służbie Celnej (Dz.U. z 2004r, Nr 156, poz. 1641 z późn. zm.):

"Art. 32. 1. Funkcjonariusz celny jest obowiązany w szczególności:

1) dochować obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania;

2) rzetelnie i bezstronnie, sprawnie i terminowo wykonywać powierzone zadania;

3) (...);

4) (...);

5) godnie zachowywać się w służbie oraz poza nią."

Należy zwrócić uwagę, że art. 32 ust. 1 w pkt 1 odsyła do art. 15 ustawy o Służbie Celnej:

"Art. 15. 1. Przed podjęciem służby funkcjonariusz celny składa pisemne ślubowanie następującej treści:

"Świadomy podejmowanych obowiązków funkcjonariusza celnego - ślubuję wiernie służyć Rzeczypospolitej Polskiej, przestrzegać zasad Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, rzetelnie wykonywać powierzone mi zadania oraz strzec dobrego imienia służby, honoru i godności funkcjonariusza celnego.".

Z kolei pominięta w postanowieniu o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego przyspieszonego z dnia [...] 2005r., a powołana w Orzeczeniu Dyscyplinarnym organu l Instancji Karta zakresu obowiązków i uprawnień K. K. w pkt 2 i 3 stanowi:

" 1. Określenie zadań stanowiska pracy.

1. Praca w Referacie Szczególnego Nadzoru Podatkowego.

2. Określenie obowiązków i związanych z nimi czynności.

Do obowiązków pracownika należy terminowe i prawidłowe pod względem merytorycznym, formalnym i prawnym oraz zgodne z wytycznymi otrzymanymi od przełożonych, wykonywanie zadań służbowych dotyczących podatników podatku akcyzowego, a polegające w szczególności na:

2.1 Wykonywaniu szczególnego nadzoru podatkowego w granicach i na zasadach określonych w ustawie o Służbie celnej oraz w przepisach wykonawczych zgodnie z przydziałem zadań służbowych poprzez:

a) Wykonywanie czynności stałego nadzoru podatkowego w siedzibach podmiotów objętych tym nadzorem,

b) Wykonywanie szczególnego nadzoru podatkowego w zakresie otwierania i zamykania stołów gry w kasynach gry oraz obliczania rezultatów gier na stołach i automatach, tam gdzie się one znajdują.

c) Wykonywanie szczególnego nadzoru podatkowego przy oznaczaniu wyrobów znakami akcyzy,

d) Przeprowadzanie doraźnych i okresowych kontroli w zakresie szczególnego nadzoru podatkowego i dokumentowanie tych czynności,

e) Urzędowe sprawdzanie podmiotów podlegających szczególnemu nadzorowi podatkowemu,

f) Nakładanie zabezpieczeń urzędowych,

g) Pobieranie próbek w celu ich zbadania,

h) Wykonywanie innych czynności z zakresu szczególnego nadzoru podatkowego,

i) Sprawdzanie prawidłowości i terminowości wpłat podatku akcyzowego.

2.2 Bieżące przekazywanie przełożonemu, odpowiedzialnemu za kontrolę, kompletnych i należycie uporządkowanych w teczce, zawierającej spis spraw, materiałów zgromadzonych w trakcie kontroli.

2.3 Sporządzanie projektów odpowiedzi do kontrolowanego o sposobie załatwienia zastrzeżeń złożonych do protokołu z kontroli.

2.4 Udział w kontrolach akcyzowych i dokonywanie obliczeń należności z tytułu podatku akcyzowego.

2.5 Zbieranie w toku kontroli informacji o przestępczości podatkowej i gospodarczej oraz zabezpieczanie materiałów dowodowych ujawnionych w tym zakresie, jak również gromadzenie innych informacji będących przedmiotem zainteresowania Urzędu i przekazywanie ich swojemu przełożonemu.

2.6 Przestrzeganie tajemnicy państwowej i służbowej na zasadach określonych we właściwych przepisach.

2.7 Przestrzeganie przepisów ustawy o Służbie celnej,

2.8 Przestrzeganie Regulaminu Pracy Izby Celnej i innych aktów wewnętrznych oraz zasad etyki zawodowej.

2.9 Używanie dokumentów, pieczęci i stempli wyłącznie w celach związanych z wykonywaniem zadań, a po zakończonej pracy właściwe ich zabezpieczenie.

2.1O Dbałość o powierzony sprzęt komputerowy i materiały użytkowane służbowo.

2.11 Przestrzeganie przepisów bhp i ppoż. na stanowisku pracy określonych w Regulaminie Pracy Izby Celnej oraz Regulaminach Pracy Stałych Nadzorów Podatkowych.

2.12 Stałe podnoszenie swoich kwalifikacji zawodowych poprzez uczestnictwo w szkoleniach oraz w ramach samokształcenia poprzez zaznajamianie się zobowiązującymi przepisami, instrukcjami i wytycznymi z zakresu prawa podatkowego i przepisów wykonawczych.

2.13 Wykonywanie innych czynności zleconych przez przełożonych, a w szczególności wykonywanie, na polecenie Naczelnika Urzędu lub jego Zastępcy ds. pionu akcyzowego, Kierownika Sekcji lub Referatu SzNP i pod nadzorem bezpośredniego przełożonego (wiodącego), zadań należących do zakresu działania innych komórek organizacyjnych pionu akcyzowego.

2.14 Zastępstwo w razie nieobecności, w sprawach określonych zakresem czynności, innych pracowników sekcji.

2.15 Użytkowanie systemów informatycznych waz baz danych zgodnie z obowiązującymi uregulowaniami prawnymi w zakresie ochrony danych osobowych, a w szczególności z ustawą z dnia 29.08.1997 r. O ochronie danych osobowych (Dz. U. Nr 133, póz. 883) wraz z przepisami wykonawczymi oraz wszelkimi decyzjami i instrukcjami wewnętrznymi wydanymi na podstawie ww. przepisów mając na uwadze obowiązek ochrony danych przed niepowołanym dostępem, nieuzasadnioną modyfikacją lub zniszczeniem, a także nielegalnym ich ujawnieniem.

3. Zakres odpowiedzialności.

Odpowiedzialność za prawidłowe, rzetelne i terminowe wykonywanie obowiązków określonych niniejszym zakresem czynności.

4. Zakres uprawnień do podejmowania decyzji i podpisywania pism."

Wobec treści przytoczonych przepisów i dokumentów stanowiących przyjętą przez organy administracyjne obu instancji podstawę prawną zaskarżonych orzeczeń - Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej - każdy funkcjonariusz celny składa ślubowanie o przytoczonej treści przed podjęciem służby, a więc również takie ślubowanie mieli obowiązek złożyć przełożeni skarżącego zobowiązani do stworzenia funkcjonariuszowi odpowiednich warunków pracy i ponoszący odpowiedzialność za niewłaściwe zorganizowanie służby podległym funkcjonariuszom. Stworzenie odpowiednich warunków służby nie polega na stwarzaniu warunków komfortowych, zwłaszcza w sytuacji, gdy takowe nie są możliwe, ale polega na stworzeniu warunków przyzwoitych (i na staraniach o takowe), tj. takich, które nie naruszają godności podległego funkcjonariusza i pozwalają zachować jego prawa, jako człowieka i obywatela. O takiej, "zwykłej przyzwoitości" mówi Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej chroniąca swymi przepisami prawa człowieka i obywatela i wymagająca od swych obywateli poszanowania ustanowionych nią zasad. Przestrzeganie zasad Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wpisane jest w ślubowanie każdego funkcjonariusza celnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca także na wstępie uwagę na to, że już samo przeniesienie K. K. z 0 do pracy m.in. w 4 było bezprawne. Przesądza o tym prawomocny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 grudnia 2005r., sygn. akt III SA/Kr 656/04.

Bezspornym pozostaje również fakt, że funkcjonariusz bezprawnie przeniesiony do pracy z 0 do 4 nie miał zapewnionego zwrotu pełnych kosztów dojazdu do pracy. Z tego względu miał prawo dojeżdżać najtańszym środkiem transportu. Organy administracyjne w żaden sposób nie wykazały, że funkcjonariusz ten miał możliwość dogodnego dojazdu do pracy w 4, czy i jakie koszty dojazdu zwracano funkcjonariuszowi, czy pracodawca proponował temu funkcjonariuszowi inne środki transportu na swój koszt, czy też wyłącznie stwarzał K. K. bariery do prawidłowego wykonywania przez niego obowiązków funkcjonariusza celnego. Niewątpliwą taką barierą było bezprawne przeniesienie K. K. do pracy w odległym od 0 4 -ze złą komunikacją, pomimo możliwości wykonywania przez niego swych obowiązków na dotychczasowym stanowisku pracy w 0 Kolejną barierą było tworzenie harmonogramów pracy bez dostosowania godzin pracy do możliwości dojazdu funkcjonariusza. W aktach sprawy III SA/Kr 96/06 zalegają zeznania Kierownika Referatu Szczególnego Nadzoru Podatkowego w 4, do pracy w którym to Referacie został skierowany K. K. - Z. W. (k. [...]): "wielokrotnie proponowałem skorzystanie z możliwości zakwaterowania na terenie 4 tj. m.in. w pobliżu zakładu [...] Dom Studencki w cenie w zależności od standardu wyposażenia w granicach ok. [...] zł miesięcznie".

Zdaniem Sądu - proponowanie celnikowi zakwaterowania się w "tanim hotelu" lub w domu studenckim w 4 wskazuje na nieliczenie się faktem, że funkcjonariusz posiada rodzinę (żonę, dziecko) i studiuje w 0, zresztą za wcześniej wyrażoną zgodą przez pracodawcę. Dodatkowo należy zauważyć, że organ nie wskazał, na czyj koszt miałby funkcjonariusz zakwaterować się takim hotelu. Nie jest więc wykluczone, że na własny koszt, co czyniłoby propozycję pracodawcy wręcz niehumanitarną. Powoduje to uznanie, że organy celne, będąc jednocześnie pracodawcą K. K. nie zapewniły funkcjonariuszowi podstawowych warunków wskazujących na możliwość wykonania przez niego swych obowiązków. Okoliczności te jednoznacznie obciążają pracodawcę i reprezentujących go przełożonych funkcjonariusza. Sąd zauważa, że w aktach sprawy III SA/Kr 96/06 zalegają pisma celnika jak choćby z daty [...].2005r. (k. [...]), z dnia [...].2005r. (k. [...]) informujące o braku możliwości dojazdu na wyznaczone godziny do pracy w 4, o ponoszeniu przez niego wysokich kosztów tego dojazdu powodujących brak środków na utrzymanie jego i jego rodziny. Pisma te podobnie jak wyjaśnienia skarżącego w tym zakresie i jego wnioski o przeprowadzenie dowodów na te okoliczności zostały przez organy pominięte i uznane za nieistotne zarówno w sprawie III SA/Kr 96/06 jak i w niniejszej sprawie, równolegle przez organy prowadzonej. Okoliczności te zostały pominięte pomimo tego, że w równolegle prowadzonym postępowaniu w sprawie oznaczonej przez Sąd III SA/Kr 96/06, w sprawozdaniu z postępowania wyjaśniającego z dnia [...] 2005r. stwierdzono jednoznacznie, iż niewykonywanie obowiązków przez K. K. (spóźnianie się do pracy, wcześniejsze wyjścia ) związane jest ściśle z ograniczonym czasem pracy funkcjonariusza związanym z dojazdem do pracy najtańszym środkiem lokomocji - autobusami. Powoduje to uznanie, że organy nawet nie stwarzały pozorów prowadzenia wobec K. K. postępowania w sposób obiektywny, do czego są zobowiązane.

Nawet gdyby przyjąć, że w niniejszej sprawie właściwe byłoby prowadzenie postępowania przyspieszonego, to należy zwrócić uwagę na treść § 20 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. Nr 156, poz. 1520): "Do postępowania dyscyplinarnego przyspieszonego stosuje się odpowiednio przepisy § 11 i 12." Z treści § 11 ust. 3 wynika m. in. obowiązek wskazania w uzasadnieniu orzeczenia dyscyplinarnego "przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej."

Już tylko wymienione wyżej względy powodują uznanie, że organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego (powołanych wyżej przepisów Rozporządzenia z dnia 29.08.2003r.) i wymienionego wyżej prawa materialnego - przepisu art. 15 ustawy o Służbie Celnej.

Sąd zwraca uwagę na treść całego wyroku z uzasadnieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 09.03.2004r., sygn. akt II SA 1775/02 (opubl. LEX nr 150881), na tezie którego zdaje się opierać swe stanowisko organ administracyjny, brzmiącej: "Przy odpowiedzialności dyscyplinarnej nie ma znaczenia to, czy działanie lub zaniechanie konkretnej osoby było zamierzone, czy też nie. Jeśli dochodzi do przewinienia służbowego, wówczas samo naruszenie obowiązków służbowych może skutkować zastosowanie tej odpowiedzialności." Należy zwrócić uwagę po pierwsze na sformułowanie: "jeśli dochodzi do przewinienia służbowego", a to oznacza, że najpierw należy ustalić, czy do przewinienia służbowego w przypadku K. K. doszło, l na to pytanie, zważywszy okoliczność bezprawnego przeniesienia tego funkcjonariusza do pracy w 4 i na okoliczności tworzenia harmonogramu pracy bez liczenia się z możliwością dojazdu funkcjonariusza do pracy Wojewódzki Sąd Administracyjny odpowiada jednoznacznie, że nie doszło, albowiem po stronie funkcjonariusza nie można stwierdzić żadnej winy, ani umyślnej, ani nieumyślnej w postaci lekkomyślności, czy niedbalstwa. Skoro nie można uznać, aby w tym przypadku doszło do przewinienia służbowego, to po drugie: takie naruszenie obowiązków służbowych nie może skutkować zastosowaniem odpowiedzialności dyscyplinarnej.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - pracodawca, najpierw powinien stworzyć pracownikowi podstawowe warunki do wykonywania przez pracownika pracy, a dopiero potem może wymagać bezwzględnego wypełniania przez pracownika swych obowiązków, a więc odpowiedzialność pracownika za niewykonanie obowiązków należy ustalać zawsze w ramach stworzonych mu przez pracodawcę warunków. Takie ramy odpowiedzialności dotyczą nie tylko wszystkich stosunków pracowniczych, ale także stosunków służbowych odnośnie tzw. służb mundurowych.

Podobnie - zdaniem Sądu - najpierw to przełożeni funkcjonariusza powinni zachowywać się w odpowiedni sposób w stosunku do podwładnego, aby potem na tym tle móc stwierdzić, że zachowanie podległego im podwładnego jest zachowaniem niegodnym funkcjonariusza.

Zgodnie z treścią art. 32 ust. 1 pkt 5 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariusz celny ma "godnie zachowywać się w służbie oraz poza nią". l w tym wypadku chcąc uznać, że celnik zachował się niegodnie organ musiałby nie tylko wskazać, jakie zachowanie celnika uznał za niegodne. Treści orzeczeń wydaje się wskazywać na to, że organy uznały, iż po pierwsze; funkcjonariusz nie wykonał polecenia służbowego opuszczenia pomieszczeń biura i po drugie: w wyniku nie wykonania tego polecenia służbowego - wezwano Policję i właśnie zachowanie celnika powodujące konieczność interwencji Policji uznano za zachowanie K. K. niegodne funkcjonariusza. W tej sytuacji należy rozważyć, czy istotnie doszło do wydania polecenia służbowego. Mając na względzie treść zeznań ówczesnego faktycznego przełożonego celnika - Z. W. nie sposób uznać, aby wydał on funkcjonariuszowi jakiekolwiek polecenie służbowe. Skarżący niewątpliwie otrzymał polecenie opuszczenia budynku od pracownika ochrony budynku, czy od policjantów, ale żaden z nich nie był przełożonym skarżącego i z tego względu nie można mówić, aby skarżący otrzymał polecenie służbowe, a to z kolei oznacza, że nie sposób przyjąć, aby odmówił on wykonania polecenia służbowego. W tym zakresie Sąd podzielił w całej rozciągłości stanowisko pełnomocnika skarżącego.

Mając powyższe na względzie Sąd uznał wezwanie Policji za co najmniej przedwczesne i niewątpliwie stanowiące pewną manifestację siły ówczesnych przełożonych funkcjonariusza w stosunku do skarżącego. Manifestację siły mającą na celu uwiarygodnić bezprawne bariery stawiane skarżącemu w wykonywaniu jego obowiązków służbowych. Wobec okoliczności braku możliwości dojazdu do pracy skarżącego nie sposób uznać, aby jakiekolwiek jego zachowanie zmierzające do wykonania powierzonych mu obowiązków w godzinach jego pracy miało być uznane za niegodne. W opisanej sytuacji - zdaniem Sądu - to zachowanie przełożonych, którzy stworzyli funkcjonariuszowi warunki pracy niegodne człowieka należałoby uznać za wyjątkowo aroganckie.

Zdaniem Sądu, wszelkie wyjaśnienia skarżącego zostały zbagatelizowane lub pominięte, co wskazuje na to, że postępowanie dyscyplinarne prowadzone było w sposób jednostronny, z naruszeniem zasady podmiotowości, bez uwzględnienia interesu obwinionego. Należy zwrócić uwagę na to, że zgodnie z art. 79 ustawy o Służbie Cywilnej w postępowaniu dyscyplinarnym w sprawach nieuregulowanych, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, a te ostatnie przepisy gwarantują pełne zabezpieczenie interesów osoby, wobec której prowadzone jest postępowanie. W szczególności obwiniony ma wiedzieć, co jest zarzutem stawianym przeciwko niemu i jakie konkretnie przepisy (nie ogólne, a nawet ogólnikowe jak zastosowano) miał naruszyć; nie może domniemywać ustaleń i zamierzeń przełożonego prowadzącego postępowanie. Ma to o tyle znaczenie, że w rezultacie zainteresowany nie miał jasno określonej sytuacji, co uzasadnia twierdzenie, że został pozbawiony możliwości obrony swych praw na etapie postępowania dyscyplinarnego.

Organy, co Sąd podkreśla, naruszyły także § 20 w związku z § 11 pkt 3 cyt. wyżej Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003r. w zakresie zdania ostatniego § 11 ust. 3: "W uzasadnieniu należy wskazać okoliczności, które zostały wzięte pod uwagę przy wymiarze kary."

Katalog kar dyscyplinarnych formułuje art. 63 ust. 1 cytowanej ustawy.

Zgodnie z nim karami dyscyplinarnymi są:

1) upomnienie;

2) nagana;

3) nagana z ostrzeżeniem;

4) przeniesienie na niższe stanowisko lub obniżenie stopnia służbowego;

5) zakaz podwyższania stopnia służbowego przez 2 lata;

6) zakaz zajmowania stanowisk kierowniczych przez 2 lata;

7) wydalenie ze Służby Celnej.

Powyższa gradacja kar jest swego rodzaju stopniowaniem środków, jakie mogą być zastosowane w konkretnej sprawie. Ustawodawca nie określił jednak, jakiemu przewinieniu służbowemu odpowiada każdy z nich. Pozostawił to do uznania organom celnym. Jednakże ustawowa uznaniowość nie może oznaczać dowolności w podejmowaniu decyzji. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych jest ograniczona i sprowadza się w istocie do oceny, czy organ rozstrzygający badał sprawę w zakresie dyrektyw ustawowych, jak również, czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy w danej sprawie. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zawarta w art. 7 k.p.a. zasada praworządności nakazująca organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Zasada praworządności powiązana jest ściśle z dyrektywą czuwania przez organ administracji nad interesem strony i innych osób biorących udział w postępowaniu. Nie ulega wątpliwości, że w warunkach postępowania, które zostaje wszczęte z urzędu, gdzie organ decyduje o jego zakresie, musi on czuwać nad interesem strony. Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Jednakże wybór taki nie może być dowolny. Musi on wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych, w tym nade wszystko słusznego interesu strony - interesu, który immanentnie wiąże się nie tylko ze sferą życia zawodowego obwinionego, ale także ze sferą życia rodzinnego i społecznego.

Mając na względzie treść orzeczeń dyscyplinarnych należy - zdaniem Sadu - stwierdzić, że zarówno organ l, jak i II instancji nie uzasadnił w żaden sposób, dlaczego zastosowana wobec skarżącego kara stanowi tę najbardziej adekwatną. Jako dowolną należy więc traktować ocenę materiału dowodowego, w szczególności w kontekście nałożonej kary. Zarzut dowolności zostałby wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi na gruncie całego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia całokształtu okoliczności faktycznych, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o przekonującej treści. W konsekwencji należy więc przyjąć, że wymierzona kara, choć wynikająca z katalogu ustawowego, została nałożona bez uzasadnienia będącego odzwierciedleniem wszystkich dowodów w sprawie.

W konkluzji stwierdzić należy, że pominięcie przy podejmowaniu decyzji oceny okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organy przepisów o postępowaniu w stopniu wywierającym istotny wpływ na jej wynik.

Mając powyższe na względzie - Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za w pełni uzasadnioną, a przeto - na mocy art. 145 § 1 pkt 1a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżone orzeczenia - jak w pkt l wyroku.

W oparciu o treść art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane - jak w pkt II wyroku.

W oparciu o treść art. 200 p.p.s.a. Sąd orzekł o kosztach - jak w pkt III wyroku.