Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 283/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna dla Studentów
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 169
journal: Dz.U. 1990 nr 65 poz 385
law: Ustawa z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska /sprawozdawca/, Asesor WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Anna Rudzińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2006r. sprawy ze skargi J. B. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 29 listopada 2002r., Sygn. akt II SA/Wr 2389/01 odrzucającym skargę J. B., T. B., A. U. na orzeczenia Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów Politechniki W. z dnia [...] i [...]r. i [...]r., nr [...],[...],[...],[...] w przedmiocie przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego I. uchyla powyższe postanowienie odrzucające skargę J. B.; II. uchyla zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne i orzeczenie utrzymane nim w mocy; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonego orzeczenia; IV. zasądza od Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów Politechniki W. na rzecz J. B. kwotę 340 /słownie: trzysta czterdzieści/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Orzeczeniem z dnia [...]r. Nr [...] Komisja Dyscyplinarna dla Studentów Politechniki W. uznała J. B., studenta [...] roku Wydziału Podstawowych Problemów Techniki Politechniki W. winnym tego, że jako członek Zarządu KUSS a następnie wice przewodniczący KUSS świadomie dopuścił się do powstania nadużyć finansowych na obozach adaptacyjnych w M. /[...]/ i w U. /[...]/ oraz nie poczynił żadnych kroków mających na celu rozliczenie się komendantów obozów z pieniędzy pobranych od studentów w Kwesturze Politechniki W. tj.: o czyn przewidziany w art. 162 ust. 1 z dnia 12 września 1990r. ustawy o szkolnictwie wyższym /Dz.U. Nr 65 poz. 385/ i wymierzyła mu za ten czyn karę nagany z ostrzeżeniem.

Komisja uznała, że obwiniony świadomie łamał zasady postępowania obrotu finansowego, albowiem osobiście został poinformowany przez Kwestora Uczelni o trybie postępowania w sprawach finansowych dotyczących obozów adaptacyjnych. Dotyczy to szczególnie drugiego obozu w sytuacji gdy nie został rozliczony obóz wcześniejszy. Niezależnie od powyższych faktów związanych z obowiązującymi w uczelni przepisami, Komisja uznała, że zachowanie obwinionego jest wyjątkowo uchybiające godności studenta uczelni. Obwiniony utrudniał czynnie postępowanie wyjaśniające prowadzone przez rzecznika dyscyplinarnego, ingerował podczas obrad Komisji w nie swojej sprawie przerywając jej posiedzenie, w trakcie rozprawy dotyczącej jego sprawy publicznie groził zastępcy Kwestora Politechniki W. D. Ł., reprezentującą służby finansowe uczelni przed Komisją Dyscyplinarną.

Jako okoliczność łagodzącą Komisja uznała opinię Prodziekana Wydziału PPT o tym, że obwiniony jest bardzo dobrym studentem.

W obszernym odwołaniu od powyższego orzeczenia J. B. zarzucił naruszenie prawa materialnego i obrazę przepisów postępowania, które miały wpływ na tok postępowania wyjaśniającego, a tym samym na treść wydanego orzeczenia.

Podniósł, iż świadkowie składali zeznania bez przyrzeczenia i pouczenia o odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań, został pozbawiony obrońcy, ponieważ nie dopuszczono obrońcy z wyboru do udziału w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy, szczególnie na rozprawie głównej, uniemożliwiono obwinionemu złożenie wniosków dowodowych /.../ i nie przeprowadzono postępowania dowodowego, nie wysłuchano strony w toku postępowania dyscyplinarnego, utrudniono dostęp do akt sprawy, nie wysłuchano strony obwinionej i nie pouczono o prawach jej przysługujących, nie sprecyzowano zarzutu i rozpatrywano przedmiot sprawy, który należał do właściwości Prokuratury i Sądów, narada i głosowanie nie były tajne, rozstrzygnięto wątpliwości na nie niekorzyść obwinionego, nastąpiło przedawnienie z dniem [...]r., nie opisano zarzucanego czynu z podaniem miejsca i daty jego popełnienia, rozpatrywano wniosek Rzecznika Dyscyplinarnego /.../, który rażąco narusza prawo, w posiedzeniu niejawnym brała udział osoba nieuprawniona, przesłuchiwano świadków, którzy uprzednio udzielali Komisji Dyscyplinarnej porad prawnych, nie zapytano obwinionego czy przyznaje się do zarzucanego mu czynu, naruszano zasady wzywania i przesłuchiwania strony obwinionej i świadków, pominięto okoliczności wyłączające postępowanie ponieważ w wydaniu orzeczenia brała udział osoba podlegająca wyłączeniu /.../, Rzecznik Dyscyplinarny - dopuścił się naruszenia § 8 rozporządzenia MEN /.../ i ciążących na nim obowiązków /.../, orzeczenie i uzasadnienie nie spełnia wymogów formalno-prawnych. Wskazując na powyższe J. B. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i dopuszczenie dowodów z dokumentów /.../ i przesłuchanie świadków.

W uzasadnieniu odwołania J. B. zaprzeczył szeregu ustaleniom Komisji. Stwierdził, że pracownicy Kwestury są odpowiedzialni na nadzór nad gospodarką finansową działalności studenckiej, w tym prowadzenia finansowania na obozach adaptacyjnych. Skarżący nie podpisywał żadnych zakresów czynności, obowiązków i kompetencji z których wynikałoby, iż jest zobowiązany do "poczynienia kroków mających na celu rozliczenie się komendantów obozów z pieniędzy pobranych od studentów w Kwesturze Politechniki W."

Orzeczeniem z dnia [...]r. sygn. akt [...] Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna dla Studentów Politechniki W. "podtrzymała orzeczenie wydane przez Komisję Dyscyplinarną dla Studentów z dnia [...]r." Komisja stwierdziła w szczególności, iż czyn zarzucony obwinionemu został popełniony przez niego, a podstawą rozstrzygnięcia jest art. 162 ustawy o szkolnictwie wyższym.

W motywach orzeczenia Komisja stwierdziła, że obwiniony nie wykazał naruszenia przepisów prawa materialnego natomiast zarzuty dotyczące uchybień w procedurze postępowania uznano za bezzasadne i je oddalono. Podniesiono nadto, że stwierdzenia obwinionego w odwołaniu rozmijają się z prawdą, stanowią subiektywną ocenę faktów, są obraźliwe dla instytucji Rzecznika Dyscyplinarnego i Komisji Dyscyplinarnej, zawierają pomówienia i próbę zepchnięcia odpowiedzialności za winę na osoby, które w postępowaniu dyscyplinarnym wykazały dowody popełnianych wykroczeń obwinionego względem obowiązujących na Uczelni przepisów finansowych. Przy wydawaniu orzeczenia Komisja wzięła również pod uwagę zachowanie obwinionego na posiedzeniu OKD w dniu [...]r.

W skardze z [...]r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. B. wniósł o uchylenie obu orzeczeń dyscyplinarnych, a z ostrożności o przywrócenie terminu do wniesienia skargi z uwagi, iż nie był pouczony o przysługujących środkach zaskarżenia. Wywodził podobnie jak czynił to w odwołaniu.

Postanowieniem z dnia 29 listopada 2002r. Sygn. akt 4 II SA/Wr 2389/01 Naczelny Sąd Administracyjny skargę tę odrzucił bowiem ustawa z dnia 20 lipca 2001r. o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym /Dz.U. Nr 85, poz. 924 ze zm./, która wprowadziła kontrolę sądową orzeczeń dyscyplinarnych, dotyczy postępowań dyscyplinarnych po dniu wejścia noweli w życie, a orzeczenia skarżącego pochodzą z 1997r.

Pismem z dnia [...]r. J. B. wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego powyższym postanowieniem w związku z tym, że Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 9 ust. 3 cytowanej noweli jest niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2005r., sygn. akt IV SA/Wr 856/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przywrócił termin J. B. do wniesienia skargi.

Postanowieniem podjętym podczas rozprawy w dniu 19 kwietnia 2006r. Sąd wznowił postępowanie zakończone postanowieniem NSA z dnia 29 listopada 2002r., sygn. akt II SA/Wr 2389/01 o odrzuceniu skargi. Ze względów, które legły u podstaw tego postanowienia, wynikających z cytowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, orzekającego o niekonstytucyjności art. 9 ust. 3 noweli z 2001r. do ustawy o szkolnictwie wyższym, uchyleniu podlegało również wspomniane postanowienie o odrzuceniu skargi.

Odnosząc się do omówionych na wstępie orzeczeń dyscyplinarnych Sąd natomiast stwierdził, iż zostały one wydane przede wszystkim z naruszeniem przepisu art. 169 cytowanej ustawy o szkolnictwie wyższym. W ust. 1 stanowi on, iż obwinionemu studentowi służy prawo do obrony i wyboru obrońcy, a w ust. 2 – iż w przypadku gdy rzecznik dyscyplinarny wnosi o zastosowanie kary wydalenia z uczelni, jeżeli obwiniony nie ma obrońcy z wyboru, przewodniczący składu orzekającego wyznacza obrońcę spośród nauczycieli akademickich lub studentów uczelni. Obydwa przepisy nie dają absolutnie podstawy do wyłączenia adwokata z kręgu osób, które w postępowaniu dyscyplinarnym mogą wystąpić w charakterze obrońcy. Prawo wyboru obrońcy w ust. 1 art. 169 nie zostało z żaden sposób ograniczone. Nie ogranicza go także ust. 2 tego artykułu dozwalający, gdy studentowi grozi najsurowsza kara dyscyplinarna, wydalenie z uczelni, wyznaczyć obwinionemu obrońcę z dwóch kategorii osób: nauczycieli akademickich lub studentów uczelni. Ustawodawca nie zdecydował się, jak z tego widać, jedynie na ustanowienie obrońcy przez komisję, na podobieństwo trybu ustanowienia adwokata, zwanego takim procedurom jak karna, czy cywilna.

Dalsze przepisy tej ustawy upodabniają postępowanie do postępowania karnego. Konstytucja zaś w art. 42 ust. 2 wprowadziła zasadę, że każdy, przeciw komu prowadzone jest postępowanie karne, ma prawo do obrony we wszystkich stadiach postępowania. Może w szczególności wybrać obrońcę lub na zasadach określonych w ustawie korzystać z obrońcy z urzędu. Kodeks postępowania karnego z 1997r. w art. 82 wskazuje, że obrońcą może być jedynie osoba uprawniona do obrony według przepisów o ustroju adwokatury.

Wreszcie nie wiadomo jaki wzorzec postępowania posłużył do skonstruowania zarzutu postawionego skarżącemu, a następnie do uznania go za winnego. Przyjęto, iż skarżący nie stosował się do przepisów obowiązujących w uczelni, ale przepisów tych nie wskazano ani w zarzucie ani w uzasadnieniach obu orzeczeń. Pozwoliłoby to natomiast skarżącemu przyjąć i realizować stosowną linię obrony.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że naruszenie zasady w myśl której obwiniony student ma prawo do obrony i wyboru obrońcy, jednej z fundamentalnych zasad postępowania dyscyplinarnego, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co nakazuje skasować zaskarżone orzeczenie, jak i orzeczenie je poprzedzające. W sprawie zasadę tę naruszono nie dopuszczając obrońcy skarżącego do udziału w toczącym się postępowaniu.

Istotnym uchybieniem, obok tego, jest uchybienie przepisom kodeksu postępowania karnego, stosowanym tu zgodnie z art. 170 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym. Przepis ten stanowi, że do wzywania i przesłuchiwania obwinionego, świadków i biegłych oraz przeprowadzenia innych dowodów w postępowaniu wyjaśniającym i dyscyplinarnym stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania karnego. Przepis art. 190 § 1 kpk zaś nakazuje uprzedzić świadka, przed rozpoczęciem przesłuchania, o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy. Osoby, które zostały przesłuchane przez komisję w charakterze świadków, zwłaszcza A. S. i D. Ł. nie były uprzedzone o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy. Zeznania tych osób natomiast zasadniczo przyczyniły się do uznania obwinionego winnym popełnienia zarzuconego mu wykroczenia dyscyplinarnego.

Względy te wystarczająco świadczą o niemożności zaakceptowania zaskarżonych orzeczeń dyscyplinarnych. W związku z tym zostały one przez Sąd uchylone na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./.

Sąd jednocześnie odstąpił od orzekania w przedmiocie wykonania zaskarżonego orzeczenia wobec tego, iż orzeczenia te zostały wykonane.

Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w art. 200 cyt. ustawy.