Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 788/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2013-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 5, art. 71
journal: Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
article: par. 3 ust. 1 pkt 44
journal: Dz.U. 2004 nr 257 poz 2573
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r.w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na  środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na  środowisko

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi O. S. P. O. Ś. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącego O. S. P. O. Ś. w W. kwotę 457,00 (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.-


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności.

Wnioskiem z dnia 16 marca 2010 r., złożonym w Urzędzie Gminy P. w dniu 22 marca 2010 r., uzupełnionym w dniu 15 kwietnia 2010 r. "[...]" sp. z o.o. w K. zwróciła się do Wójta Gminy P. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie biogazowni w miejscowości K., wytwarzającej energię elektryczną i cieplną ze spalania biogazu. Do wniosku dołączona została "Karta Informacyjna Przedsięwzięcia", poświadczona przez właściwy organ kopia mapy ewidencji gruntów i budynków w skali 1:5000 obejmująca działkę nr 44 i szereg okolicznych działek, wypis z ewidencji gruntów dotyczący działki nr 44 obręb nr 0005 K. według stanu na dzień 14 kwietnia 2010 r. oraz wykaz właścicieli i władających gruntów z dnia 14 kwietnia 2010 r. dotyczący działek nr [...], [...], [...] i [...] obręb nr 0005 K.

Dysponując powyższymi dokumentami Wójt Gminy P. zwrócił się do organów współdziałających o wyrażenie opinii co do obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia planowanego przez wnioskodawcę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. w piśmie z dnia [...] maja 2010 r. uznał, że nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Natomiast Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B. w postanowieniu z dnia [...] maja 2010 r. wyraził opinię, że istnieje konieczność przeprowadzenia takiej oceny i że winien być opracowany pełny raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W tej sytuacji Wójt Gminy P., przyjmując za organem współdziałającym kwalifikację planowanego przedsięwzięcia jako wymienionego w § 3 ust. 1 pkt 44 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.):

1. postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r. zobowiązał inwestora do sporządzenia raportu w pełnym zakresie, zgodnie z art. 66 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r. Nr

199, poz. 1227 ze zm.),

2. postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r. zawiesił postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach do czasu przedłożenia przez wnioskodawcę raportu.

Po otrzymaniu raportu w dniu 29 września 2010 r. Wójt Gminy P. przesłał go organom współdziałającym, tj. do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. i zwrócił się o wyrażenie stanowiska (uzgodnienia, opinii), o jakim mowa w art. 77 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w piśmie z dnia [...] października 2010 r. pozytywnie zaopiniował planowane przedsięwzięcie pod warunkiem zastosowania dostępnych środków i rozwiązań technicznych celem ograniczenia emisji substancji odorowych w stosunku do najbliższej zabudowy zagrodowo - mieszkalnej zgodnie z raportem. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia [...] października 2010 r. uzgodnił realizację przedsięwzięcia określając jednocześnie jedenaście warunków, jakie należy spełnić na etapie realizacji i eksploatacji (punkt I) oraz trzy wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji budowlanej (punkt II).

Po tak przeprowadzonym postępowaniu, Wójt Gminy P. decyzją znak: [...] wydaną w dniu [...] listopada 2010 r. stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i określił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie biogazowni na działce o numerze geodezyjnym [...] w miejscowości K., wytwarzającej energię elektryczną i cieplną ze spalania biogazu.

W wyniku rozpatrzenia odwołania S. S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją znak: [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. uchyliło powyższą decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. U podstaw takiego rozstrzygnięcia organu odwoławczego legła potrzeba zapewnienia udziału w postępowaniu wszystkim jego stronom; konieczność prawidłowego zapewnienia udziału społeczeństwa w postępowaniu poprzez podanie do publicznej wiadomości informacji o sposobie i miejscu składania uwag i wniosków w wyznaczonym 21-dniowym terminie oraz rozważenie potrzeby przeprowadzenia rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa; potrzeba dokonania analizy treści sporządzonego we wrześniu 2010 r. raportu o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko zarówno co do opisu stanu istniejącego, jak i co do przewidywanego oddziaływania biogazowni na poszczególne komponenty środowiska, a także co do proponowanych środków ograniczających negatywny wpływ przedsięwzięcia na środowisko; konieczność uwzględnienia w treści decyzji stanowisk organów współdziałających, w tym prezentujących szereg działań jakie winny być podjęte przez inwestora na etapie realizacji i eksploatacji biogazowni oraz jakie powinny być uwzględnione w dokumentacji budowlanej; potrzeba zawarcia w decyzji wszystkich elementów wymaganych prawem, zarówno co do jej sentencji, jak i uzasadnienia, nie tyle w ujęciu formalnym co merytorycznym.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wójt Gminy P. w dniu [...] czerwca 2011 r. wydał decyzję znak: [...], mocą której odmówił [...] Sp. z o.o. w K. wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia. Uzasadniając to rozstrzygnięcie najpierw przedstawił dotychczasowy tok postępowania, a następnie wskazał argumenty przemawiające za negatywnym rozpatrzeniem sprawy, takie jak:

- protest mieszkańców wsi K., Z., P., B., Ł., H., M., Z., Ś., O., Ł., P. i R. przeciwko budowie biogazowni, zawarty w liście otwartym z dnia 18 lutego 2011 r. i w piśmie Stowarzyszenia na Rzecz Ochrony Środowiska K. z dnia 19 kwietnia 2011 r. Protestujący uważają, że raport o wpływie inwestycji na środowisko zbyt ogólnikowo przedstawia zagrożenia, brak w nim stosownych informacji i analiz dotyczących miejscowości K. Obawiają się uciążliwości zapachowych wydzielających się w trakcie transportu substratów do biogazowni i podczas procesu technologicznego. Wskazują, że J. B. - właściciel gospodarstwa, które w 70% miało zapewniać gnojowicę do biogazowni, wystawił je na sprzedaż;

- obawy co do zasadności lokalizacji biogazowni wyrażone przez Dyrektora S. Parku Krajobrazowego w piśmie z dnia 1 grudnia 2010 r.;

- negatywne stanowisko mieszkańców wobec lokalizacji biogazowni wyrażone w czasie IV Sesji Rady Gminy P. odbytej w dniu [...] lutego 2011 r. Mieszkańcy zarzucili inwestorowi, że raport nie zawiera stosownych analiz dotyczących utraty atrakcyjności turystycznej wsi K. i związanych z tym strat materialnych jej mieszkańców;

- podjęcie uchwały nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r. przez Radę Gminy P., sprzeciwiającej się budowie biogazowi;

- poparcie postawy mieszkańców, wyrażone w oficjalnym stanowisku Wójta Gminy P. z dnia [...] lutego 2011 r.;

- teren inwestycji nie posiada planu zagospodarowania przestrzennego;

- nieruchomość przewidziana pod inwestycję w obowiązującym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy P., uchwalonym uchwałą Nr [...] Rady Gminy P. z dnia [...] sierpnia 2007 r. znajduje się w strefie funkcjonalnej C - centrum agroturystyczne związane ze strefą ochrony S. Parku Krajobrazowego we wsi H., a wsie Ł., I. i K. powinny stanowić szlak usług turystycznych.

W oparciu o powyższe organ pierwszej instancji uznał, że lokalizacja biogazowni na działce nr [...] w K. jest wątpliwym rozwiązaniem, narusza nadrzędny interes społeczny jakim jest ochrona środowiska, życia i zdrowia mieszkańców, nielogicznym i złym założeniem jest przewidywane dowożenie substratów z ferm odległych od 13 do 25 km, budowa biogazowni będzie miała ujemny wpływ na rozwój turystyki i może zmniejszyć poziom dochodów mieszkańców gminy. Dodatkowo Wójt Gminy P. powołał się na art. 174 ust. 2 TWE, według którego polityka Wspólnoty w dziedzinie środowiska naturalnego opiera się na przezorności. Stwierdził też, że w przedłożonym raporcie i w zebranym materiale dowodowym nie wykazano nadrzędnego interesu społecznego, który przemawiałby za lokalizacją biogazowni na działce nr [...] w odległości około 160 m od istniejącej zabudowy jednorodzinnej.

Ta decyzja organu pierwszej instancji również została wyeliminowana z obrotu prawnego. Uchyliło ją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., wydaną w wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego przez inwestora. Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia Wójtowi Gminy P. organ odwoławczy wskazał, że:

- najpierw organ winien podjąć postępowanie, zawieszone postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r., aby dalej prowadzić je w zgodzie z obowiązującymi zasadami proceduralnymi;

- koniecznym jest przeprowadzenie pełnej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w tym dokonanie weryfikacji raportu złożonego przez inwestora oraz uwzględnianie stanowisk organów współdziałających;

- nieuprawnionym było ocenianie lokalizacji inwestycji w kontekście zapisów studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy;

- przepisy ustawy materialnej nie dają podstawy do wydania decyzji odmownej jedynie ze względu na brak akceptacji lokalnego społeczeństwa dla zamierzeń wnioskodawcy;

- należy dokonać rozróżnienia między stronami prowadzonego postępowania a udziałem w nim organizacji ekologicznej;

- należy uzupełnić materiał dowodowy o niezbędne dokumenty informujące o statusie Stowarzyszenia na Rzecz Ochrony Środowiska K. w celu ustalenia prawa uczestnictwa stowarzyszenia w prowadzonym postępowaniu;

- koniecznym jest dokonanie diagnozy zanieczyszczeń środowiska, jakie nieść może realizacja biogazowni.

Rozpatrując sprawę po raz kolejny organ pierwszej instancji najpierw postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. podjął zawieszone postępowanie. Następnie uzupełnił akta sprawy o regulamin stowarzyszenia zwykłego "Stowarzyszenie na Rzecz Ochrony Środowiska – K." oraz o pismo z dnia 7 października 2011 r. zawierające weryfikację i ocenę raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Otrzymał także wniosek z dnia 11 października 2011 r. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu Ogólnopolskiego Stowarzyszenia P. O. Ś. oraz pisemne negatywne stanowisko tego Stowarzyszenia co do budowy przedmiotowej biogazowni.

Pismem z dnia 4 listopada 2011 r. organ pierwszej instancji poinformował inwestora o wadach przedłożonego raportu, polegających na: 1) nie wskazaniu czy zbiornik do przechowywania pofermentatu będzie przykryty, 2) nie wskazano czy zbiornik substratów płynnych będzie przykryty, 3) zbyt ogólnie opisano sposób postępowania ze ściekami opadowymi i odpadami innymi niż pofermentacyjne, 4) popełniono pomyłkę w obliczeniach emisji maksymalnej dla pyłu PM10, 5) popełniono omyłkę w tytule obliczeń dotyczących hałasu dla pory nocnej, 6) dodatkowo wnioskodawca winien rozważyć zupełnie inną lokalizację biogazowni, 7) brak szczegółowej analizy wpływu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, 8) nie przedstawia wpływu uciążliwości zapachowych na mieszkańców, walory przyrodnicze oraz środowisko. Spółka złożyła dodatkowe wyjaśnienia w piśmie z dnia 24 listopada 2011 r. które, obok wniosku inwestora i wcześniej złożonego raportu, Wójt Gminy P. przesłał Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w S. oraz Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w B. Wydziałowi Spraw Terenowych I w S. z prośbą o ponowne wyrażenie stanowiska. Naczelnik Wydziału Spraw Terenowych I działający z upoważnienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. znak: [...] uzgodnił realizację przedsięwzięcia i w dwóch punkach określił warunki jego realizacji. Pozytywnie o realizacji planowanego przedsięwzięcia przy zachowaniu trzech wskazanych warunków, wypowiedział się też organ ds. sanitarnych w pisemnej opinii nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. Po zapewnieniu stronom możliwości skorzystania z praw przysługujących na podstawie art. 10 § l K.p.a. (zawiadomienie z dnia 28 marca 2012 r. i po podaniu do publicznej wiadomości informacji o zebranych dokumentach oraz wyznaczeniu 21-dniowego terminu do składania uwag i wniosków (obwieszczenie z dnia 1 marca 2012 r.) Wójt Gminy P. wydał decyzję znak: [...] z dnia [...] maja 2012 r., w której odmówił wydania na rzecz firmy [...] Sp. z o.o. decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia. W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji przedstawił dotychczasowy tok postępowania. Opisał dwukrotnie przedstawione w prawnie przewidzianej formie pozytywne stanowiska organów współdziałających, tj. Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. Scharakteryzował wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa wskazując, że jedna osoba mieszkająca w K. poparła budowę biogazowni, zaś wielokrotnie sprzeciw wyrażało Stowarzyszenie na Rzecz Ochrony Środowiska "[...]", Ogólnopolskie Stowarzyszenie P. O. Ś. oraz około 600 podpisanych na liście otwartym mieszkańców wsi K., Z., P., B., Ł., H., M., Z., Ś., O., L., P. i R., a także radni i Wójt Gminy P. Dodał, że dezaprobatę dla planowanej inwestycji, która miałaby powstać wbrew woli i zgody mieszkańców, wyraziła Rada Powiatu S. w uchwale z dnia [...] października 2011 r. oraz Sejmik Województwa P. w uchwale z dnia [...] października 2011 r. Wskazał, że również S. Park Krajobrazowy nie aprobuje miejsca lokalizacji biogazowni. Organ pierwszej instancji poinformował, że dla terenu planowanej inwestycji nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Analizując przedłożony przez wnioskodawcę raport o oddziaływaniu inwestycji na środowisko organ pierwszej instancji stwierdził, że dokument ten nie zawiera szczegółowej analizy wpływu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, czy też rezerwat jeziora H. Wyraził zdanie, że planowana inwestycja niewątpliwie może stanowić zagrożenie dla cennych obszarów przyrodniczych i chronionych. Podkreślił, że z raportu i z jego uzupełnienia zawartego w piśmie z dnia 24 listopada 2011 r. wynika, że inwestor - pomimo wezwania - nie analizował alternatywnych wariantów lokalizacji przedsięwzięcia poza wsią K. W dalszej treści uzasadnienia Wójt Gminy podniósł, że obowiązkiem organu wydającego decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach jest branie pod uwagę przeprowadzonej oceny oddziaływania inwestycji na środowisko, a w jej ramach:

1) wyników uzgodnień i opinii organów współdziałających,

2) ustaleń zawartych w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko,

3) wyników postępowania z udziałem społeczeństwa,

1) zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

2) ewentualnego (za zgodą inwestora) innego wariantu realizacji przedsięwzięcia, jeżeli okaże się on zasadny.

Mając powyższe na uwadze oraz uwzględniając art. 81 ust. 1 ustawy organ pierwszej instancji stwierdził, że zachodzą przesłanki do odmowy wydania decyzji. Przesłankami tymi są:

- kontrowersyjna, społecznie nieakceptowana lokalizacja inwestycji;

- brak zgody inwestora na inny wariant lokalizacyjny biogazowni;

- wątpliwe, nielogiczne i złe założenia inwestora co do miejsca planowanej biogazowni przy niewielkiej hodowli tuczników, z koniecznością dowożenia nawozów naturalnych z innych ferm położonych w obrębie od 13 do 25 km;

- nieprzeprowadzenie przez wnioskodawcę dialogu ze społeczeństwem zamieszkującym w K. i z organizacjami ekologicznymi;

- bliska odległość od istniejącej zabudowy zagrodowej (160 m) narusza nadrzędny interes społeczny jakim niewątpliwie jest ochrona środowiska, życia i zdrowia, ochrona własności tj. nieruchomości, utrata realnej ich wartości;

- brak w raporcie przedłożonym przez wnioskodawcę szczegółowej analizy wpływu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 i rezerwat jeziora H., podczas gdy inwestycja niewątpliwie może stanowić zagrożenie dla cennych obszarów przyrodniczych i chronionych.

Decyzja zawiera załącznik sporządzony przez organ pierwszej instancji, zatytułowany "Karta informacyjna o przedsięwzięciu". Obwieszczeniem z dnia 2 maja 2012 r. Wójt Gminy P. poinformował o wydaniu powyższej decyzji.

Decyzję tę zaskarżył w całości inwestor – [...] Sp. z o.o., i zarzucił:

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 82 ust. 1, art. 85 i art. 81 ust. 1ustawy z dnia 3 października 2008 r. a także art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej,

- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. oraz art. 85 ust. 1 i 2 ustawy materialnej w zw. z art. 107 § 3 K.p.a.

Odwołujący się stwierdził, że:

- postępowanie z udziałem społeczeństwa i jego wyniki są tylko jednym z czynników, jakie należy uwzględnić przy wydawaniu decyzji;

- okoliczność, że lokalizacja biogazowni wzbudza kontrowersje wśród mieszkańców gminy P. i innych jednostek nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy;

- brak zgody inwestora na inny wariant lokalizacji biogazowni nie może uzasadniać odmowy zgody na realizację przedsięwzięcia, albowiem obowiązek wskazania innego wariantu lokalizacji spoczywa na organie;

- logicznym jest by biogazownia powstała jak najbliżej istniejącej fermy, co pozwoli uniknąć transportu gnojowicy wozami asenizacyjnymi; najlepszym rozwiązaniem technologicznym jest bezpośrednie połączenie fermy za pomocą rur z biogazownią;

- ustalenia organu co do sposobu i miejsca dostawy wsadu do biogazowni wykraczają poza zakres ustaleń w niniejszym postępowaniu i należą do decyzji inwestora;

- w prowadzonym postępowaniu organ administracji nie może badać żadnego "nadrzędnego interesu społecznego", ale ma obowiązek zbadać czy zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji;

- nie powinno podlegać ocenie organu to, czy wnioskodawca przeprowadził dialog ze społeczeństwem.

W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem skarżącej spółki decyzja Wójta Gminy P. jest błędna i niezgodna z prawem. Przede wszystkim narusza art. 71 ust. 2 pkt 2 i art. 82 ust. 1 ustawy, które zobowiązują inwestora do uzyskania decyzji i obligują organ do wydania decyzji określającej warunki i zawierającej informacje wynikające z przeprowadzonej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Zdaniem spółki naruszenie art. 81 ust. 1 ustawy polega na tym, że wbrew obowiązkowi organ nie wskazał w decyzji innego wariantu realizacji przedsięwzięcia. Na poparcie powyższych twierdzeń skarżąca spółka przytoczyła stanowisko Macieja Bieleckiego, zawarte w "Nieruchomości" 2011/1. Wskazała też, że odmowna decyzja organu pierwszej instancji uniemożliwia dalsze prowadzenie inwestycji i działalności gospodarczej polegającej na produkcji energii w systemie biogazowni, co stanowi naruszenie art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Podnosząc kwestię naruszenia przepisów postępowania autorzy odwołania stwierdzili, że w decyzji nie wskazano w prawidłowy sposób podstawy prawnej (powołane przepisy nie uprawniają do wydania decyzji o odmowie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia), nie wyjaśniono wszystkich okoliczności, w tym nie wytłumaczono dlaczego uwzględniono tylko wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa, które są tylko jedną z przesłanek podejmowania przedmiotowej decyzji. Ponadto odwołująca się spółka uznała, że w decyzji podano błędne ustalenia dotyczące głównego składnika wsadu czyli gnojowicy, której źródło stanowić będzie gospodarstwo prezesa spółki, dysponujące 1.000 tuczników w cyklu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] uchylił kwestionowane rozstrzygnięcie i określiło na rzecz wnioskodawcy środowiskowe uwarunkowania realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. W decyzji tej określono rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia, warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji biogazowni, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich, wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji o warunkach zabudowy i pozwolenia na budowę. Organ stwierdził, że nie zachodzi konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania biogazowni na środowisko oraz postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy. Nadto nałożył na wnioskodawcę obowiązek wykonania analizy porealizacyjnej w terminie 6 miesięcy od dnia oddania obiektu do użytkowania. Wskazano, że w ramach analizy należy przeprowadzić badania poziomu hałasu na terenie biogazowni i na terenie najbliższej zabudowy zagrodowej (mieszkaniowej) i porównać ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w niniejszej decyzji z rzeczywistym oddziaływaniem biogazowni. Pomiary winien przeprowadzić wyspecjalizowany podmiot. Analizę porealizacyjną należy niezwłocznie przedstawić Wójtowi Gminy P. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie, albowiem Wójt Gminy P. naruszył przepisy prawa procesowego i prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W dalszej kolejności organ przedstawił zasady i tryb wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Organ stwierdził, że żaden z przepisów ustawy materialnej nie określił wprost, kiedy organ może wydać decyzję negatywną, a więc odmawiającą określenia środowiskowych uwarunkowań. Ustawodawca w art. 81 ustawy materialnej przewidział natomiast możliwość wydania innego rodzaju decyzji negatywnej, tj. odmawiającej zgody na realizację przedsięwzięcia. Wydanie tego rodzaju decyzji jest możliwe, gdy wystąpi któraś z następujących okoliczności:

- gdy wnioskodawca nie wyrazi zgody na inny wariant realizacji przedsięwzięcia, zaproponowany przez organ,

- gdy przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 i nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody,

- gdy przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza i nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 38j ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne.

W tak zakreślonym katalogu decyzji, jakie może wydać organ administracji w oparciu o przepisy ustawy materialnej, nie mieści się zaskarżona decyzja, a więc decyzja rozstrzygająca o odmowie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Takiego rodzaju rozstrzygnięcia nie przewidują też przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Dlatego zdaniem organu odwoławczego słuszny okazał się zawarty w odwołaniu zarzut, że zaskarżona decyzja nie ma oparcia prawnego. Jest to pierwszy z powodów uzasadniających jej uchylenie w całości przez organ odwoławczy. Organ nadmienił, że analiza unormowań prawnych pozwala na stwierdzenie, że organ rozpatrujący sprawę w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji inwestycji nie jest zobligowany do wydania decyzji pozytywnej, jak zasugerowano w odwołaniu, ale też nie może podjąć decyzji dowolnej, jak uczynił to organ I instancji. Nadto w ocenie organu odwoławczego za uchyleniem kwestionowanej decyzji przemawia 1) brak w aktach sprawy dowodów potwierdzających niektóre argumenty wskazane przez organ pierwszej instancji, 2) uwzględnienie przez organ pierwszej instancji okoliczności nie mających bezpośredniego wpływu na podjęcie decyzji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, a także 3) sformułowanie wobec wnioskodawcy zarzutów niedopełnienia obowiązków nie mających pokrycia w przepisach prawnych, co słusznie podniesione zostało w odwołaniu. W dalszej kolejności organ odwoławczy odniósł się do przesłanek rozstrzygnięcia sformułowanych przez organ I instancji. Podniósł, że ustawa materialna nie stawia warunku, że jedynie dla przedsięwzięć w pełni akceptowanych przez społeczeństwo możliwe jest określenie środowiskowych uwarunkowań. Z woli ustawodawcy wyrażonej w przepisach rozdziału 2 działu III ustawy materialnej społeczeństwo ma prawo uczestniczenia w podejmowaniu decyzji środowiskowej. Uczestniczenie to przejawia się w możliwości składania uwag i wniosków czy udziale w rozprawie administracyjnej. Tego rodzaju uprawnieniom odpowiada obowiązek ciążący na organie administracji, polegający na rozpatrzeniu uwag i wniosków społeczeństwa oraz poinformowaniu w uzasadnieniu decyzji o sposobie i zakresie ich uwzględnienia. Jedną z okoliczności uzasadniających wydanie decyzji negatywnej jest brak zgody wnioskodawcy na wskazany przez organ inny wariant realizacji przedsięwzięcia (art. 81 ust. 1). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Organ pierwszej instancji nie stwierdził, że z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę i nie zwracał się do wnioskodawcy o wyrażenie zgody na nowy wariant. Owszem, w skierowanym do inwestora piśmie z dnia 4 listopada 2011 r. wskazującym wady raportu organ pierwszej instancji stwierdził, że wnioskodawca winien rozważyć i przedstawić zupełnie inną lokalizację niż zaproponowana w miejscowości K., ale po pierwsze - organ nie wskazał innego wariantu realizacji przedsięwzięcia, a po drugie sugerował zmianę miejscowości, a nie zmianę wariantu realizacji biogazowni na działce nr [...] w K. Wydając decyzję środowiskową organ nie jest uprawniony do oceny przesłanek, którymi kierował się wnioskodawca planujący realizację danej inwestycji. Ustawa materialna nie wymaga by w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji środowiskowej inwestor obowiązany był przeprowadzić dialog ze społeczeństwem i z organizacjami ekologicznymi. Tym niemniej w aktach sprawy znajduje się nagranie z takiego spotkania odbytego w dniu 22 listopada 2010 r. Organ podniósł, że w art. 7 kpa sformułowano zasadę, w myśl której załatwienie sprawy przez organ administracji winno nastąpić z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony. W tym przepisie, ani w żadnym innym nie ma mowy o nadrzędnym interesie społecznym. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 23 listopada 2010 r., II OSK 1848/10, Lex 25/2012 decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia powinna wskazać warunki i wymagania, jakie powinno spełnić realizowane przedsięwzięcie w świetle oceny aktualnego stanu środowiska. Tak więc rolą organu wydającego decyzję środowiskową jest ocena wpływu inwestycji na środowisko, a nie na wartość ekonomiczną sąsiednich nieruchomości. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska uzgadniając warunki realizacji biogazowni (postanowienie z dnia [...] października 2010 r. i z dnia [...] stycznia 2012 r.) stwierdził, że nie będzie ona negatywnie wpływać na obszar Natura 2000, oddalony ok. 1,8 km od miejsca inwestycji. Z wszystkich dowodów zebranych w sprawie, w tym z raportu (strona 27) wynika, że biogazownia nie wpłynie negatywnie na stan wód jeziora Hańcza oddalonego o ponad 2 km od wsi K. Wobec tego niczym nie jest uzasadnione stanowisko, że przedmiotowa inwestycja niewątpliwie może stanowić zagrożenie dla cennych obszarów i niezasadne jest wymaganie szczegółowej analizy jej wpływu na obszary prawnie chronione. Trzecim powodem uchylenia zaskarżonej decyzji, ale tylko w części, jest niewłaściwie sporządzony załącznik do tego aktu administracyjnego. Art. 82 ust. 3 ustawy materialnej wymaga by załącznikiem do decyzji środowiskowej była charakterystyka przedsięwzięcia. Tymczasem do zaskarżonej decyzji Wójt Gminy P. dołączył sporządzoną przez siebie "Kartę informacyjną o przedsięwzięciu", w treści której poinformował o przedmiocie postępowania wszczętego wnioskiem [...] Sp. z o.o. z dnia 16 marca 2010 r., o wydaniu w dniu 13 maja 2010 r. postanowienia nakładającego na wnioskodawcę obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedmiotowej inwestycji na środowisko, o odnoszących się do terenu inwestycji założeniach zawartych w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy P. z dnia 10 sierpnia 2007 r. Taki załącznik nie może być uznany za charakterystykę przedsięwzięcia, ponieważ nie zawiera opisu inwestycji.

W ocenie Kolegium w sprawie nie zachodziły przesłanki uzasadniające przekazanie sprawy Wójtowi Gminy P. do ponownego rozpatrzenia, nie było również podstaw do umorzenia postępowania pierwszej instancji. W takiej sytuacji organ odwoławczy obowiązany był orzec co do istoty, a właściwie określić środowiskowe uwarunkowania realizacji biogazowni na części działki nr geod. [...] położonej we wsi K., albowiem brak było podstaw do wydania decyzji o odmowie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Organ wskazał, że za takim stanowiskiem przemawiają następujące okoliczności wynikające z akt sprawy:

- teren inwestycji nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, czyli nie może być mowy o sprzeczności z przepisami prawa miejscowego.

- planowane przedsięwzięcie nie naruszy innych obowiązujących przepisów, ponieważ zrealizowane będzie na terenie użytkowanym rolniczo, położonym poza obszarem ochrony siedlisk Natura 2000 "Ostoja S.", poza granicami S. Parku Krajobrazowego, poza obszarami wodno - błotnymi, wybrzeży, górskimi i leśnymi, ochrony ujęć wód i zbiorników wód śródlądowych, poza obszarami przylegającymi do jezior, o krajobrazie mającym znaczenie historyczne, kulturowe lub archeologiczne, poza obszarami z przekroczonymi standardami jakości środowiska, poza uzdrowiskami. Teren inwestycji położony jest w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu "Pojezierze Północnej S." ale istnienie biogazowni nie naruszy zakazów określonych w § 4 ust. 1 rozporządzenia Nr 20/05 Wojewody Podlaskiego z dnia 25 lutego 2005 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Pojezierze Północnej Suwalszczyzny" (Dz. Urz. Woj. Podl. Nr 54, poz. 733 ze zm.). Taki opis wynika z przedłożonego przez wnioskodawcę raportu o oddziaływaniu inwestycji na środowisko, sporządzonego we wrześniu 2010 r. i znajduje potwierdzenie w stanowiskach organów współdziałających.

- zarówno Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. jak i Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B., którzy w trakcie długotrwałego postępowania dwukrotnie wypowiadali się w zakresie warunków realizacji inwestycji na zasadzie art. 77 ust. 1 ustawy materialnej, pozytywnie ocenili możliwość budowy biogazowni. Wynika to z dwóch opinii organu ds. sanitarnych, pierwszej z dnia [...] października 2010 r. nr [...] i drugiej z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] oraz z dwóch postanowień organu ds. ochrony przyrody, pierwszego z dnia [...] października 2010 r. znak: [...] i drugiego z dnia [...] stycznia 2012 r. znak: [...].

- z raportu (str. 74) wynika, że prace budowlane wykonywane na etapie realizacji

inwestycji przyczynią się do emisji zanieczyszczeń do powietrza. Zjawisko to będzie miało charakter okresowy i odwracalny. Nastąpi również wzrost emisji spalin spowodowany wzmożeniem lokalnego ruchu pojazdów. Będzie to uciążliwość okresowa. Na etapie eksploatacji biogazowni stanowić ona będzie źródło emisji substancji złowonnych. Tego rodzaju zagadnienie nie jest normowane przepisami prawnymi. Dochowanie przewidzianych w raporcie (str. 75) warunków szczelności urządzeń biogazowni, przeładunku pofermentatu i urządzeń transportujących wsad nie wpłynie na zwiększenie uciążliwości odorowych. Realizacja inwestycji nie będzie wiązać się z wycinką drzew ani krzewów, ani z zabijaniem zwierząt (str. 76 raportu). Inwestycja nie jest zlokalizowana w sąsiedztwie cieków ani zbiorników wodnych. Nie wpłynie więc na stan wód powierzchniowych (str. 76 raportu). Prawidłowa gospodarka odpadami, w tym pofermentatem, nie spowoduje negatywnych uciążliwości dla gleb i powierzchni ziemi (str. 77 raportu). Zatem nie zajdzie niebezpieczeństwo, że nawet przy zachowaniu najnowocześniejszych osiągnięć techniki nie da się wyeliminować zagrożeń planowanej inwestycji na poszczególne komponenty środowiska.

W dalszej kolejności organ podał, że wskazane w sentencji niniejszej decyzji warunki realizacji biogazowni określone zostały w oparciu o całość zebranych dowodów, w tym zgromadzonych w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a więc w postępowaniu obejmującym w szczególności:

- weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko,

- uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień,

- zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.

W pełni uwzględnione zostały ustalenia zawarte w raporcie przedłożonym przez wnioskodawcę oraz warunki postawione przez organy współdziałające. Wśród warunków realizacji planowanej inwestycji ujęto wszystkie warunki wskazane w postanowieniu Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. z dnia [...] stycznia 2012 r., jak również warunki realizacji przedsięwzięcia określone w opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] lutego 2012 r. Częściowo uwzględnione zostały uwagi i wnioski zgłaszane w związku z udziałem społeczeństwa w niniejszym postępowaniu. W postępowaniu uczestniczyły dwie organizacje ekologiczne: Stowarzyszenie na Rzecz Ochrony Środowiska K. oraz Ogólnopolskie Stowarzyszenie P. O. Ś. w W. Obie organizacje sprzeciwiły się realizacji planowanej inwestycji. Stowarzyszenie z K. w liście otwartym z dnia 18 lutego 2011 r., proteście pisemnym z dnia 19 kwietnia 2011 r., w podaniu z dnia 31 października 2011 r., w kolejnym podaniu z dnia 12 marca 2012 r. wskazywało na nietrafność lokalizacji inwestycji, tj. sąsiedztwo z małą fermą trzody chlewnej, brak w okolicy rolników zgłaszających chęć uprawy kukurydzy i związaną z tym konieczność jej dowożenia z innych miejscowości, powodujący nadmierny hałas, degradację dróg, podnosiło nierzetelność i niekompletność raportu o oddziaływaniu inwestycji na środowisko, podkreślało bardzo negatywny wpływ biogazowni na jezioro H. oraz na życie i zdrowie ludzi, wyrażało obawy o to, czy inwestor w przyszłości nie zmieni charakteru inwestycji, formułowało wątpliwości co do formalno - prawnych aspektów inwestycji i jej struktury właścicielskiej. Stowarzyszenie z W. w podaniu z dnia 21 października 2011 r. wniosło o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego ewentualnie nie wyrażenie zgody na realizację zaproponowanego przedsięwzięcia z uwagi na to, że wnioskodawca nie ma tytułu prawnego do nieruchomości przewidzianej pod inwestycję, wniosek wszczynający postępowanie podpisany został przez jednego a nie dwóch członków zarządu spółki, raport nie został opracowany przez wnioskodawcę ale przez podmiot trzeci, niewskazane jest sprowadzanie odpadów (wsadu do biogazowni) do gminy P. spoza jej obszaru, biogazownia niesie potencjalne zagrożenie skażenia jeziora H., rzeki Cz., S. Parku Krajobrazowego oraz stworzy stałą uciążliwość zapachową, została błędnie zlokalizowana powodując znaczący konflikt społeczny. W kolejnym piśmie z dnia 13 czerwca 2012 r. Stowarzyszenie to udzieliło odpowiedzi na odwołanie wniesione przez inwestora uznając zawarte w nim zarzuty za bezzasadne i wniosło o utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Wójta Gminy P. Rozpatrując niniejszą sprawę organ administracji nie mógł uwzględnić wniosków stowarzyszeń o umorzenie postępowania i o odmowę określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji biogazowni ponieważ: wniosek wszczynający niniejszą sprawę podpisany został przez właściwy organ spółki wymieniony w KRS (dwóch członków zarządu), postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 kpa (istnieje jego przedmiot, podmiot i organ wyposażony w odpowiednie kompetencje), nie zaszły wcześniej wymienione przesłanki uzasadniające wydanie decyzji negatywnej. Przepisy ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko nie wymagają by wnioskodawca legitymował się tytułem prawnym do nieruchomości i nie upoważniają organu do oceny słuszności jego zamierzeń inwestycyjnych z punktu widzenia ekonomii. Pozostałe uwagi stowarzyszeń, dotyczące prawidłowej gospodarki odpadami, zminimalizowania emisji substancji złowonnej i emisji hałasu z biogazowni, zabezpieczenia gruntu i wód przed ewentualnym zanieczyszczeniem, zostały uwzględnione poprzez sformułowanie odpowiednich warunków realizacji i eksploatacji inwestycji oraz konieczności uwzględnienia konkretnych rozwiązań w dokumentacji wymaganej do wydania następnych decyzji. Udział społeczeństwa w niniejszym postępowaniu przejawiał się też poprzez składanie pisemnych protestów wobec budowy biogazowni przez mieszkańców okolicznych wsi. Takie zbiorowe protesty wpłynęły do organu pierwszej instancji w dniu 22 listopada 2010 r. oraz w dniu 18 lutego 2011 r. Poparte one zostały przez radnych województwa p. (pisemne stanowisko Sejmiku Województwa P. z dnia [...] października 2011 r.), radnych powiatu suwalskiego (pisemne stanowisko Rady Powiatu w S. z dnia [...] października 2011 r.) i radnych gminnych (uchwała Nr [...] Rady Gminy P. z dnia [...] lutego 2011 r.) Nie zawierają one uwag i wniosków, ani propozycji mających na celu złagodzenie ewentualnych uciążliwości inwestycji dla poszczególnych komponentów środowiska, lecz wyrażają negatywną opinię o planowanym przedsięwzięciu. Organ podkreślił, że zobowiązano inwestora do wykonania analizy porealizacyjnej i określono jej zakres, mimo że takiej potrzeby nie wskazywały organy współdziałające, ani nie wynikała ona z raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Nakładając ten obowiązek organ odwoławczy miał na uwadze występującą w granicach oddziaływania inwestycji zabudowę zagrodową. Uwzględnił w ten sposób zgłaszaną przez społeczeństwo potrzebę ochrony przed hałasem. Gdyby się bowiem okazało, że funkcjonowanie planowanej inwestycji spowoduje przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu wówczas inwestor zobowiązany będzie do zastosowania skuteczniejszych zabezpieczeń technicznych w ramach innych postępowań prowadzonych przez odpowiednie organy i służby ochrony środowiska.

Organ odwoławczy podał, że ustalając środowiskowe uwarunkowania realizacji biogazowni nie określono wymogów w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych, bowiem inwestycja nie jest zaliczona do zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnych awarii w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. W oparciu o dane wynikające z raportu (str. 74) w punkcie III sentencji decyzji określił natomiast warunki mające na celu ograniczenie wystąpienia ewentualnych sytuacji awaryjnych, związanych z biogazem. Przedmiotowa inwestycja nie należy do przedsięwzięć, dla których winno być przeprowadzone postępowanie w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko. Nie stwierdzono również konieczności wykonania kompensacji przyrodniczej, gdyż taka potrzeba nie wynikła z oceny oddziaływania inwestycji na środowisko. Ponadto nie stwierdzono konieczności utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania, ponieważ nie zaszedł przypadek, o którym mowa w art. 135 ust. 1 Prawa ochrony środowiska. Przepis ten wymienia takie przedsięwzięcia, jak: oczyszczalnia ścieków, składowisko odpadów komunalnych, kompostownia, trasa komunikacyjna, lotnisko, linia i stacja elektroenergetyczna, instalacja radiokomunikacyjna, radionawigacyjna i radiolokacyjna, realizacja których spowoduje niedotrzymanie standardów jakości środowiska poza terenem zakładu mimo zastosowania dostępnych rozwiązań technicznych, technologicznych i organizacyjnych. Podzielając zdanie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. wyrażone w postanowieniu uzgadniającym organ nie stwierdził także konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania biogazowni na środowisko w ramach kolejnego postępowania administracyjnego, poprzedzającego powstanie inwestycji.

Końcowo organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji przeprowadził całe postępowanie, w tym dotyczące oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w zgodzie z zasadami proceduralnymi, określonymi w ustawie z dnia 3 października 2008 r. W ramach procedury uzyskał wymagane ustawą uzgodnienia i opinie organów współdziałających, dokonał weryfikacji przedłożonego przez wnioskodawcę raportu o oddziaływaniu biogazowni na środowisko, zapewnił możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, z uwagi na liczbę stron postępowania przekraczającą 20 zastosował art. 49 kpa. Niestety podjął niewłaściwe rozstrzygnięcie, nie mające oparcia w prawie materialnym i w materiale dowodowym. Stąd organ odwoławczy, po wcześniejszym zastosowaniu dyspozycji art. 10 § 1 kpa, uznając odwołanie za uzasadnione, postanowił je uwzględnić i zgodnie z wnioskiem strony uchylić decyzję I – instancyjną w całości i orzec co do istoty sprawy.

Skargę od tej decyzji złożyło Ogólnopolskie Stowarzyszenie P. O. Ś. w W. i zarzuciło naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. :

- art. 71 ustawy z dnia 3 października 2008 r., poprzez przyjęcie, że określenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia jest obligatoryjnie dla każdego przedsięwzięcia bez względu na skalę degradacji środowiska lub powstanie w nim szkód,

- art. 80 ustawy, poprzez przyjęcie, że wymienione w tym artykule uzgodnienia i opinie wiążą bezwzględnie organ główny oraz że należy im się podporządkować bez względu na ustalony stan faktyczny przez organ główny,

- przepisów rozdziału 2 działu III ustawy, poprzez przyjęcie, że zdecydowany sprzeciw zdecydowanej większości społeczeństwa jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia organu administracji,

- art. 81 ust. 1 ustawy, poprzez przyjęcie, że mimo zwrócenia się przez organ I instancji do wnioskodawcy w piśmie z dnia 4 listopada 2011 r. o przedstawienie innej lokalizacji w ramach właściwości miejscowej organu I instancji - nie jest to wskazaniem innego wariantu realizacji przedsięwzięcia,

- art. 77 § 1 kpa, poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, że wnioskowane przedsięwzięcie nie zagraża środowisku i cennym przyrodniczo obszarom.

Wskazując na powyższe naruszenia strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymała swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę decyzji stanowił art. 71 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.), zwanej dalej uioś. Przedmiotowa inwestycja polegająca na budowie biogazowni należy bowiem do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, dla których wymagane jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. (§ 3 ust. 1 pkt 44 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.). Podnieść należy, że w sprawie niniejszej nie miały zastosowania przepisy nowego rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko z dnia 9 listopada 2010 r., które weszło w życie w dniu 15 listopada 2010 r. (Dz.U. nr 213, poz. 1397), albowiem z mocy § 4 nowego rozrządzenia do spraw wszczętych przed dniem wejścia jego w życie stosuje się przepisy dotychczasowe. Obowiązkiem organu rozpoznającego sprawę była więc w szczególności wnikliwa i wszechstronna analiza przedstawionego raportu, a także podjęcie przez organ wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do usunięcia pojawiających się w toku postępowania wątpliwości co do jakości i wyników tego raportu. Wyniki dokonanej przez organ analizy powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu sporządzonym nie tylko zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa, ale również z uwzględnieniem szczególnych wymogów wskazanych w art. 85 uioś.

Tymczasem w przedmiotowej sprawie w raporcie brak jednego z podstawowych elementów wymienionych w art. 66 ust. 1 uioś, tj. opisu analizowanych wariantów, co najmniej dwóch (poza zaproponowanym przez wnioskdoawcę) - racjonalnego wariantu alternatywnego oraz wariantu najkorzystniejszego dla środowiska i określenia przewidywanego oddziaływania na środowisko każdego z tych wariantów. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 5 uioś raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis analizowanych wariantów, w tym wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, racjonalnego wariantu alternatywnego oraz wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru. Ponadto należy określić przewidywane oddziaływanie na środowisko analizowanych wariantów (art. 66 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy).

Z powyższego wynika, że w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko nie można poprzestać na wskazaniu wariantu proponowanego przez wnioskodawcę i - jako alternatywnego - wariantu polegającego na niepodejmowaniu przedsięwzięcia. Ze wskazanych przepisów wyraźnie wynika, że zamiarem ustawodawcy było stworzenie warunków dla szerszego wyboru niż tylko wyboru pomiędzy realizowaniem przedsięwzięcia a jego zaniechaniem. Chodziło o wybór pomiędzy wariantami oddziałującymi w różny sposób na środowisko. Inaczej ustawodawca nie nakazywałby w art. 66 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy określania przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów, gdyż wariant polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia nie oddziałuje na środowisko. Nie o taki zatem wariant chodzi w art. 66 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy. To wszystko prowadzi do wniosku, że w świetle art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy nie jest wystarczające przedstawienie w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jedynie wariantu wnioskodawcy oraz wariantu polegającego na tym, że przedsięwzięcie nie będzie realizowane. Wariant polegający na nierealizowaniu przedsięwzięcia nie może być uznany za racjonalny wariant alternatywny wobec wariantu wnioskodawcy. Wariantowanie przedsięwzięcia jest w ocenie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko szczególnie istotne – raport nie stanowi bowiem opinii biegłego, gdyż ustawa nie wymaga sporządzenia go przez osoby posiadające wiedzę specjalistyczną, lecz jest dowodem prywatnym, podlegającym ocenie przez organ rozpoznający sprawę. Aby zapewnić organowi możliwość jak najpełniejszej oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko ustawodawca przewidział obowiązek wskazania w raporcie opisu analizowanych wariantów, co daje organowi możliwość porównania, a nawet wyboru innego, niż zaproponowany przez inwestora, wariantu. Wynika to wprost z art. 81 uioś, który stanowi, że jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji lub, w razie braku zgody wnioskodawcy, odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia. Znaczenie wariantowania w ocenie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika również z art. 68 ust. 2 uioś, zgodnie z którym organ, określając zakres raportu, może - kierując się usytuowaniem, charakterem i skalą oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wskazać m.in. rodzaje wariantów alternatywnych wymagających zbadania, a także z art. 34 ustawy o ochronie przyrody, który stanowi, że jeżeli przemawiają za tym konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym, i wobec braku rozwiązań alternatywnych, (...) organ może zezwolić na realizację planu lub działań, mogących znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 lub obszary znajdujące się na liście, o której mowa w art. 27 ust. 3 pkt 1, zapewniając wykonanie kompensacji przyrodniczej niezbędnej do zapewnienia spójności i właściwego funkcjonowania sieci obszarów Natura 2000 (...).

Przenosząc te ogólne uwagi na grunt przedmiotowej sprawy podać należy, że sporządzony raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przewiduje następującą wariantowość inwestycji:

1. wariant I zakłada realizację inwestycji we wnioskowanym zakresie,

2. wariant II zakłada realizację biogazowni w mniejszej skali z wykorzystaniem jako wsadu tylko gnojownicy trzody chlewnej, co pozwoli na zainstalowanie agregatu o mocy elektrycznej ok. 70 kW,

3. wariant III zakłada niezrealizowanie inwestycji.

W dniu 4 listopada 2011 r. Wójt Gminy P. wezwał inwestora do weryfikacji złożonego raportu o oddziaływaniu biogazowni na środowisko, wskazując m.in., że wnioskodawca powinien rozważyć i przedstawić w uzupełnieniu raportu dodatkowy inny wariant przedsięwzięcia (biogazowni) o innej zupełnie lokalizacji niż zaproponowana w miejscowości K. Organ wskazał, że przedłożony raport zawiera tylko dwa warianty, jeden zaproponowany przez wnioskodawcę i drugi racjonalny wariant alternatywny polegający na realizacji biogazowni w niniejszej skali. Przedstawienie innego wariantu lokalizacji biogazowni, w ocenie organu uzasadnione jest bardzo dużym oporem mieszkańców gminy, negatywnym stanowiskiem zajętym przez Radę Gminy Powiatu i Województwa oraz zastrzeżeniami co do wpływu biogazowni zlokalizowanej w K. na środowisko i przyrodę. Zaproponowany wariant lokalizacji przedsięwzięcia stanowić może zagrożenie terenów przyrodniczych a w szczególności S. Parku Krajobrazowego i Jeziora H. (k. 359 akt administracyjnych).

W odpowiedzi na to wezwanie inwestor podał, że w raporcie wskazano jako wariant najkorzystniejszy dla środowiska wariant alternatywny proponowany przez inwestora. W sytuacji kiedy nie stwierdza się ponadnormatywnych oddziaływań na środowisko, taka kwalifikacja w ocenie inwestora jest dopuszczalna. Nadto inwestor podał, że zgodnie z literaturą przedmiotu wariant lokalizacyjny nie stanowi wymogu obligatoryjnego w każdym przypadku sporządzania raportu. Jako równorzędne warianty alternatywne wskazuje się w literaturze przedmiotu warianty techniczne, technologiczne, funkcjonalne, organizacyjne (k. 350 – 351 akr administracyjnych). Wójt Gminy P. w uzasadnieniu decyzji podniósł, że obowiązkiem organu wydającego decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach jest branie pod uwagę przeprowadzonej oceny oddziaływania inwestycji na środowisko, a w jej ramach m.in. ewentualnego (za zgodą inwestora) innego wariantu realizacji przedsięwzięcia, jeżeli okaże się on zasadny. Między innymi w związku z tym, że brak było w sprawie zgody inwestora na inny wariant lokalizacyjny biogazowni nie mogła być wydana decyzja uwzględniająca wniosek. W odwołaniu od tej decyzji inwestor zarzucił, że brak jego zgody na inny wariant lokalizacji biogazowni nie może uzasadniać odmowy zgody na realizację przedsięwzięcia, albowiem obowiązek wskazania innego wariantu lokalizacji spoczywa na organie. Organ nie wskazał w decyzji innego wariantu realizacji przedsięwzięcia czym naruszył obowiązek wynikający z art. 81 ust. 1 ustawy. Organ odwoławczy odnosząc się do tego zarzutu w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia podał, że jedną z okoliczności uzasadniających wydanie decyzji negatywnej jest brak zgody wnioskodawcy na wskazany przez organ inny wariant realizacji przedsięwzięcia (art. 81 ust. 1). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Organ pierwszej instancji nie stwierdził, że z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę i nie zwracał się do wnioskodawcy o wyrażenie zgody na nowy wariant. W skierowanym do inwestora piśmie z dnia 4 listopada 2011 r. wskazującym wady raportu organ pierwszej instancji stwierdził, że wnioskodawca winien rozważyć i przedstawić zupełnie inną lokalizację niż zaproponowana w miejscowości K., ale po pierwsze - organ nie wskazał innego wariantu realizacji przedsięwzięcia, a po drugie sugerował zmianę miejscowości, a nie zmianę wariantu realizacji biogazowni na działce nr [...] w K.

W ocenie Sądu stanowisko inwestora oraz organu odwoławczego nie zasługuje na uwzględnienie. Inwestor nie mógł skutecznie podnieć zarzutu naruszenia przez organ I instancji art. 81 ust. 1 uoiś, poprzez brak wskazania innego wariantu realizacji przedsięwzięcia w sytuacji gdy sam przedłożył raport który nie spełnia wymagań określonych przez prawo.

Zaznaczyć przy tym należy, że raport ten był nie tylko sporządzany w celu użycia w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (...), ale także pod jej rządami, ponieważ ta ustawa weszła w życie 15 listopada 2008 r. Treść raportu zatem musiała odpowiadać przepisom tej ustawy, a nie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.), w której wprost dopuszczono opis wariantu polegającego na niepodejmowaniu przedsięwzięcia (art. 52 ust. 1 pkt 3 lit. a).

Brak zgodności z prawem raportu, jest wystarczającym powodem do uznania, że zaskarżona decyzja nie jest zgodna z prawem, albowiem już tylko z tego powodu organy nie mogły dokonać pełnej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W takiej sytuacji konieczne jest ponowne sporządzenie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko z prawidłowym opisem wariantów i przeprowadzenie w tym zakresie postępowania.

Brak wariantowania jest w sprawie niniejszej szczególnie istotnym brakiem, gdyż zaproponowane przedsięwzięcie – ze względu na lokalizację w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu "Pojezierze Północnej S." i w odległości około 1,8 km od S. Parku Krajobrazowego oraz specjalnego obszaru ochrony siedlisk Natura 2000 "Ostoja S." (kod obszaru 200003) - budzi uzasadnione wątpliwości. Wobec braku wymaganych wariantów, zgromadzone materiały dowodowe nie były miarodajne dla prawidłowego rozstrzygnięcia. Tym bardziej, że w sprawie niniejszej uwagi i wnioski zgłaszane były przez dwie organizacje ekologiczne: Stowarzyszenie na Rzecz Ochrony Środowiska K. oraz Ogólnopolskie Stowarzyszenie P. O. Ś. w W., które wskazywały na nietrafność lokalizacji inwestycji, tj. sąsiedztwo z małą fermą trzody chlewnej, brak w okolicy rolników zgłaszających chęć uprawy kukurydzy i związaną z tym konieczność jej dowożenia z innych miejscowości, powodujący nadmierny hałas, degradację dróg, podkreślały bardzo negatywny wpływ biogazowni na jezioro H., rzekę Cz., S. Park Krajobrazowy. Nadto swój protest zgłosili mieszkańcy okolicznych wsi. Protesty te zostały poparte przez lokalne władze: radnych województwa p., radnych powiatu s. i radnych gminnych. Obawy co do zasadności lokalizacji biogazowni wyraził również Dyrektor S. Parku Krajobrazowego. Podnoszone przez ww. podmioty zarzuty dotyczące uzasadnienia wariantu zaproponowanego przez inwestora wraz z przedstawioną oceną jego oddziaływania na środowisko dodatkowo podważają argumentację wydanego przez organ rozstrzygnięcia. Oceniając raport organ odwoławczy stwierdził, że jego wyniki prowadzą do wniosku, że przedsięwzięcie nie będzie negatywnie oddziaływać na środowisko, a ewentualny negatywny jego wpływ będzie wyeliminowany poprzez zobowiązanie inwestora do wykonania analizy porealizacyjnej. Organ podniósł, że teren inwestycji nie naruszy zakazów określonych w § 4 rozporządzenia Nr 20/05 Wojewody Podlaskiego z dnia 25 lutego 2005 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Pojezierze Północnej Suwalszczyzny" (Dz. Urz. Woj. Podl. Nr 54, poz. 733 ze zm.). Stanowisko to nie zasługuje na aprobatę. Podać należy, że w skład instalacji biogazowni wchodzi między innymi podziemny zbiornik substratów płynnych o średnicy wewnętrznej 9 m i wysokości 3 m (objętość około 85 m 3 ). Rozporządzenie § 4 pkt 4 zakazuje wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwsztormowym, przeciwpowodziowym lub przeciwosuwiskowym lub utrzymaniem, budową, odbudową, naprawą lub remontem urządzeń wodnych.

W ocenie Sądu obowiązek opisania w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko racjonalnych wariantów realizacji przedsięwzięcia alternatywnych w stosunku do propozycji wnioskodawcy jest przejawem koniecznego rozważenia interesu publicznego oraz racji zarówno wnioskodawcy, jak i osób, na których prawa przedsięwzięcie będzie bezpośrednio wpływało. W tych sprawach należy znaleźć właściwe proporcje pomiędzy interesem wnioskodawcy, interesem innych osób oraz interesem publicznym. Istotną rolę w ocenie wskazanych sprzecznych racji ma właściwe uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Nie bez powodu ustawodawca w art. 85 ust. 2 analizowanej ustawy uregulował uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody w sposób szczególny w stosunku do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, stanowiąc m.in., że w przypadku gdy została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, uzasadnienie takiej decyzji powinno zawierać informacje o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa; tego w decyzji zabrakło. Organ odwoławczy podał, że w pełni uwzględnione zostały ustalenia zawarte w raporcie przedłożonym przez wnioskodawcę oraz warunki postawione przez organy współdziałające a także częściowo uwzględnione zostały uwagi i wnioski organizacji ekologicznych i mieszkańców. Nie wskazano natomiast, jakie konkretnie uwagi i wnioski uwzględniono.

Z tych względów stwierdzić należy, że wobec braku wymaganych wariantów przedsięwzięcia organ odwoławczy nie mógł określić na rzecz inwestora środowiskowych uwarunkowań realizacji wnioskowanego przedsięwzięcia. Dlatego Sąd uchylił decyzję organu odwoławczego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Dodatkowym powodem uchylenia tego rozstrzygnięcia było naruszenie zasady dwuinstancyjności wyrażonej w art. 15 kpa. Reformatoryjna decyzja organu odwoławczego na podstawie której uchylono decyzję organu I instancji odmawiającą wydania na rzecz inwestora decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia i określono na rzecz inwestora środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia jest pierwszą i jedyną decyzją rozstrzygającą sprawę w ten sposób. W pkt. 2 wyroku orzeczono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. Zwrot kosztów postępowania sądowego od organu na rzecz strony skarżącej orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.