Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 757/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda, Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Referent – stażysta Aleksandra Żurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2020 r. w Radomiu sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga [...] spółka z o.o. z siedzibą w Z. [...] ( dalej jako: "spółka", "strona") na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji (dalej jako: "Prezes ARiMR", "organ odwoławczy") Nr [...] z dn. [...] sierpnia 2019r. w przedmiocie pomocy finansowej ze środków unijnych.

Wskazaną wyżej decyzją Prezes ARiMR, po rozpoznaniu odwołania skarżącej spółki od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR Nr [...] z dn. [...] września 2014r. w sprawie przyznania pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od dn. 1 lipca 2013r. do dn. 31 grudnia 2013r. ( II półrocze piątego roku realizacji PDU), orzekł:

- uchylił w zaskarżonej części decyzję nr [...] z dnia [...] września 2014 r. w części dotyczącej odmowy przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...] zł oraz nałożenia kary finansowej w wysokości [...] zł

oraz

- odmówił przyznania wnioskowanej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...] zł,

- dokonał obniżki należnej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia

do uznania w wysokości [...] zł.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wnioskiem z dn. [...] marca 2014 r. [...] spółka z o.o. z siedzibą w Z. [...] – wstępnie uznana grupa (zwana dalej także: grupa, skarżąca, spółka) zwróciła się do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwany dalej: Dyrektor, organ I instancji) o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowalnych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. (II półrocze 2 roku realizacji planu dochodzenia do uznania za grupę producentów), w wysokości [...] zł.

Po uzupełnieniu braków formalnych wniosku oraz przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego dotyczącego poczynionych przez spółkę wydatków związanych z budową budynku przechowalni owoców (budynek bloku komór chłodniczych) oraz zagospodarowania terenu Dyrektor ww. decyzją z dn. [...] września 2014 r., działając na podstawie na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 3 lit. a i lit. b ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku suszu paszowego oraz rynków lnu i konopi uprawianych na włókno (Dz. U. 2011 r. Nr 145 poz. 868 ze zm., zwana dalej: u.o.r.), art. 117 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 157 z 15 czerwca 2011 r., zwane dalej: rozporządzeniem 543/2011) i art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2013 poz. 267 ze zm., zwana dalej: k.p.a.), orzekł o:

1. przyznaniu pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...] zł, za II półrocze 2013 r. realizacji planu dochodzenia do uznania, z czego pomoc ze środków UE wynosi: [...] zł;

2. odmowie przyznania wnioskowanej kwoty pomocy na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...] zł, za II półrocze 2013 r. realizacji planu dochodzenia do uznania;

3. dokonaniu obniżki należnej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...] zł.

Uzasadniając podjętą decyzję organ I instancji podał, iż dokonana przez biegłego ocena kosztorysu powykonawczego przedstawionego przez spółkę wskazuje na zawyżenie kosztów budowy budynku bloku komór chłodniczych oraz zagospodarowania terenu o kwotę [...] zł netto. Dodatkowo w wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono nieprawidłowości, które skutkowały redukcją pomocy.

Wskazał, że stosownie do art. 116 ust. 1 w zw. z art. 117 ust. 2 i 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r., w przypadku, gdy wnioskowana kwota pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, przekracza kwotę należną, ustaloną w trakcie kontroli, o więcej niż 3 % kwoty należnej, kwotę faktycznie należną beneficjentowi obniża się.

W odwołaniu złożonym na powołane rozstrzygnięcie spółka zaskarżyła decyzję organu I instancji w części – w zakresie, w jakim odmówiono jej przyznania części pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, to jest co do kwoty [...] zł oraz w zakresie obniżki należnej kwoty pomocy finansowej, tj. co do kwoty [...] zł. Wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowalnych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w kwocie [...] zł.

Po rozpatrzeniu odwołania Prezes ARiMR decyzją Nr [...] z dn. [...] lipca 2015r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., orzekł o:

1. uchyleniu zaskarżonej części decyzji w zakresie dotyczącym odmowy przyznania pomocy na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (zwane dalej: p.d.u.);

2. przyznaniu dodatkowej pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...] zł (w tym pomoc ze środków UE wynosi [...] zł);

3. odmowie przyznania wnioskowanej kwoty pomocy na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...] zł;

4. dokonał obniżenia należnej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...] zł.

Łączna kwota pomocy finansowej wynosi [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu stanu sprawy i treści przepisów prawa mającego zastosowanie w przedmiotowej materii, Prezes podał, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji Dyrektora w części podlegającej postępowaniu odwoławczemu i orzeczenia co do istoty sprawy.

Wskazał, że spółka zaskarżyła decyzję w zakresie odmowy przyznania przez organ I instancji kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji w wysokości [...] zł. Kwota ta stanowi różnicę pomiędzy kwotą, o którą wnioskowała grupa, tj. [...] zł, a kwotą przyznaną przez organ I instancji. W wyniku ponownej analizy przedstawionego kosztorysu, treści odwołania oraz dodatkowych wyjaśnień złożonych przez spółkę, organ odwoławczy uznał, że w sprawie w istocie miało miejsce zawyżenie kosztów budowy budynku przechowalni. Wniosek ten oparto na porównaniu kosztów zawartych w kosztorysie z uśrednionymi cenami i kosztami ustalonymi między innymi w oparciu o katalogi norm i normatywów (np. KNR, KNNR, KNZ, KNRW, NNRNKB) oraz w oparciu o bazy cen katalogowych, w tym SEKOCENBUD, INTERCENBUD itp. Prezes ARiMR dokonując analizy ww. inwestycji, ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, poddał weryfikacji kosztorys powykonawczy złożony przez grupę, uznając, iż pracownicy ARiMR przeprowadzający powyższe czynności dysponują wystarczająca wiedzą specjalistyczną w tym zakresie (tj. wykształcenie lub doświadczenie praktyczne w zakresie budowlanym w tym w kosztorysowaniu prac budowlanych), uznając zatem, iż powołanie biegłego do sporządzenia opinii nie jest wymagane w tym zakresie.

Dalej wyjaśnił, że zgodnie z Instrukcją wypełniania wniosku o przyznanie pomocy finansowej Grupie Producentów Owoców i Warzyw wstępnie uznanej kosztorys powykonawczy powinien zostać sporządzony z zastosowaniem cen rynkowych, na podstawie obmiaru zrealizowanej inwestycji. Kosztorys powinien zostać sporządzony na podstawie ogólnodostępnych baz zawierających ceny katalogowe: eBistyp, Sekocenbud, Intercenbud, Orgbud, przy czym stwierdził przy tym, że cena rynkowa dla danych robót przyjęta w kosztorysie powykonawczym nie może być wyższa niż maksymalna cena jednostkowa publikowana w ogólnodostępnych katalogach w danym kwartale.

Organ odwoławczy stwierdził, iż po dokonanej analizie kosztorysowej redukcja kwoty pozycji kosztorysowych wynosi [...] zł. Podał, że koszty niekwalifikowane stwierdzone w trakcie kontroli na miejscu (opisane szczegółowo w protokole z czynności kontrolnych z [...] lipca 2014 r.), dotyczą różnic pomiędzy obmiarem przyjętym w kosztorysie powykonawczym, a pomiarem wykonanym przez Inspektorów Biura Kontroli na Miejscu. Wyliczone koszty niekwalifikowane po kontroli na miejscu wyniosły [...] zł i po ponownie przeprowadzonej analizie na podstawie zgromadzonej dokumentacji nie zmieniły się, zatem stanowią redukcję zadeklarowanych przez grupę kosztów inwestycyjnych.

Ocenił, iż kosztorys powykonawczy złożony przez grupę [...] lipca 2014 r., jest dokumentem stworzonym na okoliczność wyników przeprowadzonej kontroli na miejscu, w celu dostosowania danych w nim zawartych do wyników obmiarów dokonanych przez kontrolerów ARiMR. Nadto dokonano w nim manipulacji w obliczeniach, w taki sposób, aby utrzymać finalną wartość kosztorysową robót budowlanych na niezmienionym poziomie (na co wskazują np. pozycje 47, 49, 50 z kosztorysu powykonawczego złożonego wraz z wnioskiem o przyznanie pomocy oraz odpowiadające im pozycje 47, 50, 51 kosztorysu powykonawczego złożonego [...] lipca 2014 r.). W takiej sytuacji kosztorys ten (z [...] lipca 2014 r.) nie może być traktowany, jako sprostowanie kosztorysu pierwotnie złożonego razem z wnioskiem o przyznanie pomocy. Stwierdzone rozbieżności nie są działaniem przypadkowym, a wynikiem zamierzonego działania.

Po dokonanej analizie kosztorysowej, Prezes uznał za koszty kwalifikowane pozycji kosztorysowych w wysokości [...] zł stanowiące różnicę pomiędzy wartością redukcji kosztów dokonanych przez organ I instancji w wysokości [...] zł, a wartością redukcji kosztów dokonanych przez organ odwoławczy w wysokości [...] zł. Stwierdził również, iż nie ma podstaw do uznania kosztów inwestycji w kwocie [...] zł, które zostały zakwestionowane podczas czynności kontrolnych przeprowadzonych przez kontrolerów ARiMR w dniach [...] - [...] lipca 2014 r. Łącznie kwota kosztów kwalifikowanych została zawyżona o [...] zł (suma kwoty [...] zł odpowiadającej redukcji kwoty pozycji kosztorysowych + [...] zł, które zostały zakwestionowane podczas czynności kontrolnych).

Podał, iż grupa wnioskowała o kwotę pomocy [...] zł, na którą składała się pomoc finansowa na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym p.d.u. Łączna kwota należna ustalona przez Prezesa ARiMR – [...] zł. Na powyższą kwotę składa się kwota: [...] zł, przyznana decyzją z dn. [...] września 2014 r.; [...] zł dodatkowo przyznanej pomocy przez organ odwoławczy; [...] zł, stanowiąca równowartość części obniżki dokonanej na podstawie art. 116 ust. 1, w związku z art. 117 ust. 2 i 3 rozporządzenia 543/2011 w związku z uznaniem przez organ odwoławczy części zakwestionowanych przez organ I instancji kosztów i przyznaniem przez Prezesa dodatkowo kwoty pomocy jw.

Konkludując, po rozpatrzeniu odwołania Prezes stwierdził, iż różnica między łączną wnioskowaną kwotą pomocy, a łączną należną kwotą pomocy finansowej wynosi [...] zł, co stanowi 4,83% kwoty pomocy należnej. Stosownie do art. 116 ust. 1, w związku art. 117 ust. 2 i 3 ww. rozporządzenia 543/2011, organ odwoławczy ustalił łączną kwotę pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji do wypłaty za II półrocze 2013 r., po uwzględnieniu kwoty odmowy w wysokości [...] zł oraz obniżenia w tej samej wysokości [...] zł na kwotę [...] zł.

[...] sp.z o.o. zaskarżyła powyższą decyzje skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dn. 15 lipca 2016r. sygn. VIII SA/Wa 917/15 - 1) uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy przyznania wnioskowanej kwoty pomocy na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...] zł oraz dotyczącej dokonania obniżki należnej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w kwocie [...] zł; 2) zasądził od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. [...] kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem wskazanych w skardze przepisów regulujących postępowanie administracyjne – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało jego uchylenie w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" p.p.s.a.

Zdaniem Sądu należy podzielić postawiony zarzut naruszenia przepisów postępowania - art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zakresie zebrania i oceny materiału dowodowego w sprawie.

Następnie Sąd wskazał, że nie można zgodzić się natomiast ze stanowiskiem organu odwoławczego, że pracownicy tego organu dysponują wiedzą, która pozwoli zweryfikować prawidłowość wyliczeń kosztorysu powykonawczego, bez wykazania powyższego. Niewątpliwie materia kosztorysowania - poprawności formalnej i merytorycznej wymaga wiedzy specjalistycznej. Organ odwoławczy w żaden sposób nie wykazał, że pracownicy ARiMR dysponują taką wiedzą.

Sąd podzielił stanowisko strony skarżącej, iż przy zastosowaniu przez organ odwoławczy bazy cen SEKOCENBUD nie uwzględniono czy na danym obszarze powstania inwestycji realizowano inne podobne inwestycje budowlane, co mogło spowodować lokalny wzrost popytu, a tym samym wzrost cen w danym powiecie.

Zauważyć należy także brak uwzględnienia przez organ odwoławczy w zakresie uzasadnienia, iż organ pominął kwestie, że w przypadku realizowania oferty, grupa nie ma wpływu na cenę zakupu poszczególnych elementów materiałów budowlanych skoro realizuję inwestycje w systemie ofertowym. Ponadto umknęło organowi odwoławczemu, że wyniki oferty i ich wartość zostały zweryfikowane przez organ I instancji.

Organ odwoławczy nie dokonał przy tym w kontekście złożonych dowodów oceny, że spółka przedłożyła fakturę wykonanych robót. Przedwcześnie w przekonaniu sądu uznał, że kosztorys złożony przez grupę [...] lipca 2014 r, jest dokumentem stworzonym na okoliczność wyników przeprowadzonej kontroli, nie wykazując przy tym, z czego wywodzi, że stwierdzone rozbieżności nie są działaniem przypadkowym, a wynikiem zamierzonego działania. Sąd podniósł, że z treści decyzji nie wynika dlaczego organ odwoławczy zignorował opinię biegłego powołanego przez organ I instancji w kwestii prawidłowości sporządzenia kosztorysu powykonawczego w spornych pozycjach i w jaki sposób (przy dwóch różniących się w treści notatkach pracownika prowadzącego sprawę) uznał, że wyliczenia ceny rynkowej zawarte w zaskarżonej decyzji są prawidłowe, a wyliczenia ceny rynkowej w zakresie spornych pozycji organu I instancji czy też skarżącej są nieprawidłowe. Organ odwoławczy winien ewentualnie wykazać, iż w ocenie Prezesa powołanie biegłego przez Dyrektora nie było konieczne aby zweryfikować kosztorys przedstawiony przez skarżącą.

Formułując wytyczne dla organów Sąd wskazał, że organ ponownie rozpoznając sprawę powinien przede wszystkim odnieść się do zarzutów odwołania i do ustaleń organu I instancji opartych na opinii biegłego. Jeżeli w związku z zarzutami, wyjaśnieniami i dokumentami skarżącej składanymi na etapie postępowania odwoławczego organ II instancji ustaleń organu I instancji nie podzieli - a jednocześnie nadal będzie kwestionował prawidłowości sporządzenia kosztorysu powykonawczego przez grupę - Prezes winien na podstawie uzupełniającej opinii biegłego kosztorysanta dokonać oceny prawidłowości sporządzenia kosztorysu powykonawczego w spornych pozycjach. Na podstawie uzupełnionego materiału dowodowego organ winien wydać rozstrzygniecie w sprawie.

W ocenie Sądu, w związku z naruszeniem przez organ odwoławczy przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, za przedwczesne należy zaś uznać odnoszenie się do zawartych w skardze, jak i w jej obszernym uzupełnieniu licznych zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego.

Powyższy wyrok uprawomocnił się z dn. 27 września 2016r. i sprawa została przekazana Prezesowi ARiMR celem przeprowadzenia postępowania odwoławczego w zakresie kwestionowanej części decyzji Dyrektora OR ARiMR z dn. [...] września 2014r. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania odwoławczego doprowadziło Prezesa ARiMR do wydania ww. decyzji z dn. [...] sierpnia 2019r. będącej przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie.

W jej uzasadnieniu organ odwoławczy przede wszystkim wskazał, że zrealizował w całości zalecenia WSA w Warszawie z dnia 15 lipca 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 917115, powołując nowego, trzeciego już w sprawie, biegłego z zakresu budownictwa i kosztorysowania. Pierwszy niezależny biegły dokonał redukcji kwoty pomocy. Następnie na etapie II instancji pracownicy ARiMR, posiadający wykształcenie i doświadczenie z zakresu budownictwa i sporządzania kosztorysów dokonali własnej kontroli i oceny złożonych w sprawie kosztorysów.

Prezes ARiMR zrealizował zalecenia WSA w całości i powołał kolejnego biegłego. Biegły w swojej opinii z dnia [...] czerwca 20l7 r. potwierdził ustalenia organu I instancji. Dokonana redukcja kosztów jest większa od tej dokonanej przez Prezesa ARiMR w dniu [...] lipca 2015 r. Prezes ARiMR dokonał oceny złożonej przez biegłego opinii i stwierdza, że jest ona jednoznaczna ,logiczna, nie zawiera w swojej treści postanowień nieczytelnych i niespójnych. Opinia jest prawidłowa i może w ocenie Prezesa ARiMR być jedną z podstaw do oceny w sprawie. Prezes ARiMR nie zgadza się z wnioskiem pełnomocnika strony (pismo z dnia [...] lipca 2017 r.), że opinia pozostaje sprzeczna z zasadą doświadczenia życiowego, logiki (...), opinia jest niekompletna, nie wyjaśnia szeregu okoliczności, pomija istotne kwestie na gruncie analogicznych spraw i organ II instancji powinien powołać w sprawie kolejnego już czwartego biegłego). Biegły powołany przez ARiMR po analizie całego materiału dowodowego w sprawie, po ustosunkowaniu się do stanowiska pełnomocnika z dnia [...] maja 2017 r., przedstawił opinię datowaną na dzień [...] czerwca2017 r., w której stwierdził zawyżenie kwestionowanych pozycji na łączną kwotę [...] zł (plus vat), a kwota ta jest większa od ustalonej przez ARiMR w decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. kwoty [...] zł (plus vat). Prezes ARiMR nie zgadza się ze zdaniem pełnomocnika w sprawie powołania kolejnego (czwartego) biegłego. Odnosząc się zaś do argumentów pełnomocnika w sprawie opinii biegłego, Prezes ARiMR stwierdza, że zawiera ona tylko polemikę ze stanowiskiem biegłego i nie może zostać uwzględniona. Ponadto stanowisko pełnomocnika nie wnosi żadnych nowych argumentów do sprawy.

Następnie organ odwoławczy przedstawił i ocenił treść oraz wnioski opinii powołanego przez siebie biegłego dla oceny kosztorysu przedstawionego przez skarżąca spółkę.

Organ podniósł, że Organ odwoławczy aprobuje podstawy i źródła dla wyceny przyjęte przez biegłego w ww. opinii, mając na uwadze zdefiniowanie pojęcia cen rynkowych w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (wskazane powyżej), metodykę określania cen rynkowych na podstawie katalogowych cen producentów lub dostawców oraz specjalistycznego wydawnictwa SEKOCENBUD, a przede wszystkim metodykę sporządzenia na rzecz Grupy kosztorysu powykonawczego pn.,,Budowa budynku przechowalni owoców".

Analiza dokonana przez Prezesa ARiMR przy pomocy opinii powołanego biegłego kosztorysanta obejmowała zakres spornych pozycji kosztorysu powykonawczego pn. ,,Budowa budynku przechowalni owoców" z dnia [...].12.2013 r. na kwotę [...] zł + vat,. Poniżej opisano pozycje kosztorysów powykonawczych, dla których biegły kosztorysant zakwestionował przyjęte przez Stronę ceny jednostkowe, wskazał także jednostkowe ceny rynkowe dla danych robót budowlanych. Przedstawiono też pozycje uznane za wyliczone prawidłowo. Przy sporządzaniu kalkulacji cen jednostkowych uwzględniono dotychczas zgromadzony materiał zawarty w dokumentacji wniosku.

Następnie organ odwoławczy podniósł, że biegły kosztorysant zastosował tę samą stawkę roboczogodziny co Grupa pomimo jego zastrzeżeń w tej kwestii. Zdaniem biegłego korektę stawki należałoby przeprowadzić globalnie dla całego kosztorysu, po jego dostarczeniu w wersji szczegółowej. Jednocześnie wskazał, iż ewentualne zwiększenie ceny inwestycji nie może być motywowane wydłużonym ponad ustawowym okresem gwarancji. Wykonawca przedłużając okres gwarancji powiększa cenę usługi o koszt przyszłych potencjalnych napraw. Zatem koszty tych napraw - które być może nawet nie będą miały miejsca są przesuwane w czasie z okresu eksploatacji, na okres budowy. Idąc tym tokiem myślenia można na etapie budowy żądać, dopłaty z tytułu przyszłej rozbiórki obiektu, po jego wyeksploatowaniu, co jest absurdalne.

Organ odwoławczy odwołując się do wyliczeń zawartych w sporządzonej opinii, wskazał ( w zamieszczonej w treści decyzji tabeli), że wartość kosztorysowa robót ( w spornych pozycjach) wg. skarżącej spółki wyniosła – [...] zł. Natomiast wg. wyliczeń biegłego wyniosła kwotę – [...] zł.

W tej sytuacji biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, iż ponowna analiza kosztorysu przy pomocy opinii powołanego biegłego kosztorysanta obejmująca zakres spornych pozycji kosztorysu powykonawczego pn. ,,Budowa budynku przechowalni owoców" wskazała, że zawyżenie wartości kosztorysu powykonawczego Grupy, wynikające z błędów w wyżej opisanych pozycjach kosztorysowych jest wyższe niż wynikało z wyliczeń na podstawie, których została wydana decyzja nr Prezesa ARiMR [...] z dnia [...] lipca 2015 r. w przedmiotowej sprawie, zasadnym jest:

- odmówienie przyznania wnioskowanej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...] zł,

- dokonanie obniżki należnej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...] zł.

Ponadto organ odwoławczy podniósł, że w niniejszym postępowaniu uwzględnił fakt złożenia przez skarżącą faktury Vat, postępowania ofertowego, gwarancji i stwierdza,

że przedstawiony przez Grupę kosztorys nie potwierdza, że koszty inwestycji zostały poniesione przez Grupę w sposób racjonalny. Prezes ARiMR stoi na stanowisku, że skoro Grupa zapłaciła kwotę za fakturę, to nie może oczekiwać, że składając do ARiMR wniosek o przyznanie pomocy finansowej otrzyma pełną kwotę w tym wniosku wskazaną.

Agencja Płatnicza - jaką jest ARiMR - ma kompetencje do badania racjonalności poniesionych wydatków, co też zostało uczynione w niniejszej sprawie. Przedstawiona przez Grupę faktura, kosztorys potwierdzający poniesione koszty, złożona w sprawie gwarancja i powołanie się przez pełnomocnika Strony na wykładnię definicji ceny rynkowej stoi w sprzeczności z ustaleniami organu po przeprowadzonej kontroli administracyjnej, w której Prezes ARiMR i organ I instancji udowodniły zawyżenie kosztów kwalifikowanych, czemu dały wyraz w swoich rozstrzygnięciach.

Wreszcie odnosząc się do złożonych przez Stronę w dniu [...] lipca 2017 r. wniosków dowodowych, Prezes ARiMR wskazuje że informacje o pozyskanie których strona wystąpiła do Prezesa ARiMR nie maja wpływu na przedmiotowe rozstrzygnięcie.

W ocenie organu odwoławczego dane dotyczące liczby budynków chłodni wybudowanych w powiecie [...] w latach 2011 – 2013, ani również informacja jaka była łączna wysokość kwot wypłaconych przez ARiMR wstępnie uznanym grupom producentów owoców i warzyw, nie były okolicznościami mającymi znaczenie w sprawie.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dn. [...] września 2019r. złożyła [...] sp.z o.o. reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1/ błędne zastosowanie art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1, art. 75 & 1, art. 78 & 1 i 2

k.p.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez:

1.1.niedopuszczenie wnioskowanego przez Stronę dowodu w postaci posiadanych przez inną jednostkę organizacyjną organu ll instancji informacji nt. m.in. ilości budynków przechowalniczych, w szczególności gazoszczelnych, co do których ARiMR otrzymała wniosek o przyznanie pomocy finansowej, wybudowanych w latach 2011-2013 w powiecie [...] i w pozostałych powiatach woj. [...], i przyjęcie, że "nie mają one wpływu na rozstrzygnięcie sprawy", nie mogłyby mieć wpływu na odmienną ocenę zgromadzonych dowodów, a wniosek strony oznacza "przerzucenie ciężaru dowodu na Prezesa ARiMR", pomimo iż:

a) wnioskowane informacje miały na celu ustalenie — zgodnie z wyrokiem WSA wydanym w niniejszej sprawie w dn. 15 lipca 2016 r., sygn. Vlll SA/Wa 917/15 — m.in. aktualnego lokalnego popytu na roboty budowlane zlecone przez Stronę i lokalnego wzrostu cen w konkretnej lokalizacji, tj. w powiecie [...] a w konsekwencji ustalenie konieczności zweryfikowania kosztorysu powykonawczego przy użyciu cen wyższych niż ceny średnie rynkowe ale mieszczących się w granicy maksymalnych cen rynkowych, podczas gdy Organ zweryfikował kosztorys wyłącznie przy użyciu cen średnich rynkowych uśrednionych dla całego woj. [...] a z

wyłączeniem cen wyższych niż średnie rynkowe ale mieszczących się w granicy maksymalnych cen rynkowych wg tych samych katalogów cen;

b] argumentacja Organu jest wewnętrznie sprzeczna i wyklucza się

logicznie:

-/ wnioskowane przez Stronę i niedopuszczone przez Organ dane statystyczne w postaci konkretnych liczb dla takiego samego rodzaju inwestycji dofinansowanych przez Organ w takim samym okresie czasu na tym samym terenie nie mogą być zbędne i nieprzydatne z uwagi na ich ogólność, tj. oderwanie od indywidualnej specyfiki budynku, skoro zaskarżoną decyzję oparto w 100 % na danych statystycznych w postaci katalogów cen, obliczonych na podstawie średnich cen wszelkich inwestycji budowlanych z całego województwa, tj. na podstawie danych statystycznych o znacznie bardziej ogólnym charakterze niż dane wnioskowane przez Stronę;

-/ jeśli wnioskowane przez Stronę i niedopuszczone przez Organ dane statystyczne posiadane przez ARiMR są nieprzydatne bo "każdy projekt jest indywidualny i jest realizowany w indywidualnych okolicznościach ekonomicznych i przyrodniczych" to tym bardziej nieprzydatne dla rozstrzygnięcia są zastosowane przez organ dane statystyczne w postaci katalogów cen;

c] szczególne warunki rynkowe w powiecie [...] (wyjątkowy w skali woj. [...] popyt na usługi budowlane budynków gospodarczych i magazynowych) zostały potwierdzone Informacją publiczną [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego — złożoną przez Stronę do akt postępowania administracyjnego przy piśmie z dnia [...] maja 2017 r.;

d) wnioskowane informacje są szczególnie wiarygodne - dotyczą wyłącznie inwestycji, które mogły zrealizować grupy producenckie, tj. służących przechowywaniu owoców i przygotowywaniu do sprzedaży zrefinansowanych przez ARiMR, tj. uznanych przez ARiMR za zrealizowane w cenach rynkowych;

e) zgodnie z orzecznictwem, sprzecznym z zasadą swobodnej oceny dowodów, jest wnioskowanie przed przeprowadzeniem dowodu, czy miałby on, czy też nie miałby wpływu na ocenę pozostałych dowodów;

f) realizacją spoczywającego na stronie obowiązku współudziału w postępowaniu dowodowym jest już samo złożenie wniosku wskazującego precyzyjnie sposób pozyskania do akt informacji istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i rażąco sprzecznym z art. 7 i 77 5 1 k.p.a. jest wymaganie, aby Strona wyręczała organ administracji publicznej w realizacji wniosku dowodowego, tj. w faktycznym pozyskaniu wnioskowanej informacji od innego organu administracji — a tym bardziej

od innej komórki organizacyjnej organu prowadzącego postępowanie [sic!],-

1.2.zaniechanie dołączenia do akt sprawy akt postępowania w przedmiocie wydania przez organ I instancji opinii o zmianie zatwierdzonego planu dochodzenia do uznania w toku którego organ I instancji weryfikował postępowanie ofertowe przeprowadzone przez Stronę, pozyskane oferty i ich wartość i nie wniósł do nich jakichkolwiek zastrzeżeń, pomimo że:

a) w poprzednim wyroku w niniejszej sprawie (sygn. VIII SA/Wa 917/ 15 z dnia 15.VII.2016 r.) Sąd uznał za istotne przeprowadzenie przez Stronę postępowania ofertowego i pozyskanie innych ofert na realizację inwestycji dla oceny kwalifikowalności dochodzonych kosztów [a zatem i dla celowości weryfikacji kosztorysu przy użyciu cen mieszczących się w granicy maksymalnych cen rynkowych wg katalogów cen) — nie jest możliwa ocena tych ofert bez ich dołączenia do akt sprawy;

b] znajdujące się w nich oferty stanowią dowód rynkowości cen przyjętych przez Stronę, uznany wcześniej przez organ I instancji za wiarygodny;

c) w poprzednim wyroku w niniejszej sprawie (sygn. VIII SA/Wa 917/15 z dnia 15.VII.2016 r.) Sąd polecił Organowi także rozważenie faktu, iż oferty pozyskane przez Stronę w postępowaniu ofertowym zostały pozytywnie zweryfikowane przez organ I instancji w postępowaniu o zaopiniowanie zmiany planu dochodzenia do uznania — nie jest to możliwe bez dołączenia akt sprawy o zaopiniowanie zmiany PDU do akt niniejszej sprawy i znajdującej się w niej opinii organu I instancji;

1.3.pominięcie i nierozważenie faktu, iż oferty pozyskane przez Stronę w postępowaniu ofertowym zostały pozytywnie zweryfikowane przez organ I instancji w postępowaniu o zaopiniowanie zmiany planu dochodzenia do uznania, pomimo że w poprzednim wyroku w niniejszej sprawie (sygn. VIII SA/Wa 917/15 z dnia 15.VII.2016 r.) Sąd polecił Organowi także rozważenie faktu, iż oferty pozyskane przez Stronę w postępowaniu ofertowym zostały pozytywnie zweryfikowane przez organ I instancji w

postępowaniu o zaopiniowanie zmiany planu dochodzenia do uznania;

1.4. pozorną "ocenę" faktu przeprowadzenia przez Stronę postępowania ofertowego na przeprowadzenie inwestycji i pozyskanych przez Stronę ofert w postępowaniu ofertowym, tj.:

a) sformułowanie w decyzji oceny ww. dokumentów ofert, pomimo braku tych ofert w aktach sprawy, a zatem pomimo braku wiedzy Organu o treści tych ofert (zob. zarzut nr 1.2.) ;

b) ograniczenie "oceny" wyłącznie do kilkukrotnego, lakonicznego i enigmatycznego powtórzenia, że nie jest to niekwestionowany dowód (co jest oczywiste), a ARiMR ma kompetencję do weryfikacji poszczególnych pozycji kosztorysów;

c) zaniechanie merytorycznej oceny pozyskanych przez Stronę w postępowaniu ofertowym ofert i wpływu wartości tych ofert na kwestię weryfikacji kosztorysu przy zastosowaniu cen rynkowych wyższych niż średnie ceny rynkowe, pomimo że w poprzednim wyroku w niniejszej sprawie (sygn. VIII SA/Wa 917/15 z dnia 15.VI[.2016 r.] Sąd uznał za istotne przeprowadzenie przez Stronę postępowania ofertowego i pozyskanie innych ofert na realizację inwestycji dla oceny kwalifikowalności dochodzonych kosztów (a zatem i dla celowości weryfikacji kosztorysu przy użyciu cen mieszących się w granicy maksymalnych cen rynkowych wg katalogów cen] ;

1.5. oparcie ustaleń faktycznych decyzji wyłącznie na opinii rzeczoznawcy, pomimo

że przyjęta przez niego metoda weryfikacji kosztorysu jest rażąco sprzeczna z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, zawartymi w wyroku z dn. 15.VIl.2016 r., sygn. VIll SA/Wa 917/15, m. in. weryfikuje kosztorys wyłącznie z użyciem cen średnich rynkowych, wyłącznie przez pryzmat katalogów cen, bez uwzględnienia konkretnego miejsca, konkretnego czasu wykonania usługi, a także aktualnego popytu na dane usługi;

1.6. pominięcie i nierozważenie wskazanej w wyroku z dn. 15.VIII. 2016 r., sygn. VIII SA/Wa 917/15 okoliczności, iż Strona realizowała budowę w systemie zleconym, tj. poprzez wybór w postępowaniu ofertowym generalnego wykonawcy i nie miała wpływu na cenę zakupu poszczególnych elementów i materiałów budowlanych, wskutek czego uznano za niekwalifikowane koszty pojedynczych produktów lub materiałów w części przekraczającej średnią cenę rynkową, w oderwaniu od wysokości kosztów pozostałych materiałów (produktów), których cena mogła być niższa niż rynkowa;

2. błędne zastosowanie art. 80 w zw. z art. 77 & 1 w zw. z art. 7 k.p.a. oraz błędne

zastosowanie art. 78 & 1 i 2 w zw. z art. 84 w zw. z art. 75 & 1 k.p.a., tj. ocenę dowodów i materiału zgromadzonego w sprawie w sposób sprzeczny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego i niedopuszczenie wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii innego rzeczoznawcy oraz ewentualnego wniosku o ustne przesłuchanie biegłego na rozprawie poprzez:

2.1. przyjęcie, iż opinia rzeczoznawcy wraz z opinią uzupełniającą jest wiarygodnym dowodem i pominięcie wniosku Strony o dopuszczenie dowodu z opinii innego rzeczoznawcy, pomimo że:

a] opinia uzupełniająca stoi w sprzeczności z opinią główną: opinia główna kategorycznie odrzucała możliwość weryfikację kosztorysu przy zastosowaniu cen wyższych niż średnie ceny rynkowe wg katalogów cen, natomiast opinia uzupełniająca stwierdza, że jest to możliwe, ale tego nie czyni, uzasadniając to instrukcją dla pracowników ARiMR, która nie ma jakiejkolwiek mocy prawnej ;

b] rzeczoznawca przyznał w opinii uzupełniającej, że zachodzi możliwość weryfikacji kosztorysu przy użyciu cen większych niż średnie rynkowe, ale nie zbadał kosztorysu pod tym kątem, nie zbadał okoliczności podnoszonych przez Stronę, m.in. większego popytu na usługi budowy budynków przemysłowych i magazynowych w powiecie [...] aniżeli w innych powiatach woj. [...];

c) rzeczoznawca zweryfikował kosztorys Strony wyłącznie przy użyciu katalogów (baz] cen;

d) rzeczoznawca wykluczył szczególny wzrost cen w powiecie [...] w 2013 r. powołując się na stosunek cen z 2013 r. do cen z 2012 r., podczas gdy istotą podniesionego przez Stronę argumentu jest zróżnicowanie terytorialne popytu na usługi budowlane, a co za tym idzie — cen na lokalnych rynkach, czego rzeczoznawca w ogóle nie rozważył, w konsekwencji weryfikując kosztorys Strony przy użyciu średniej ze średnich cen w woj. [...], obliczonej dla wszystkich powiatów woj. [...] w katalogach cen,-

e) argument rzeczoznawcy, jakoby informacja publiczna udzielona przez [...]WINB o zróżnicowaniu popytu na budynki przemysłowe i gospodarcze w woj. maz. nie uzasadniała tezy o wyższym popycie i wyższych cenach w powiecie [...] z uwagi na fakt, iż inwestycja Strony stanowi budynek innej klasy PKOB, jest sprzeczny z doświadczeniem życiowym – klasyfikacja PKOB ma charakter statystyczny, toteż zaklasyfikowanie tak znacznej ilości budynków przemysłowych i magazynowych do klasy innej niż wyceniany budynek magazynowy nie oznacza, że ich budowa w powiecie [...] nie miała wpływu na koszt budowy wycenianego budynku;

2.2. przyjęcie, że opinia rzeczoznawcy jest trzecią opinią w sprawie, co rzekomo uzasadnia pominięcie wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii innego rzeczoznawcy/biegłego, pomimo że pierwszy podmiot weryfikujący kosztorys nie był biegłym, a podmiotem prywatnym działającym na zlecenie organu, a druga weryfikacja została przeprowadzona przez pracowników ARiMR, których błędy i brak przymiotu biegłego, zostały potwierdzone wyrokiem WSA wydanym w niniejszej sprawie w dn. 15.VlI.2016 r.;

2.3. nieprzesłuchanie świadka D. C. i przyjęcie, że kosztorys z dn. [...] lipca 2014 r. jest dokumentem stworzonym na okoliczność wyników kontroli, a rozbieżności stwierdzone między kosztorysem z dn. [...].Vll.2014 r. a kosztorysem z dn. [...].lV.2014 r. są wynikiem zamierzonego działania, zaś oświadczenie świadka D. C. — jest niewiarygodne, pomimo nieprzesłuchania świadka D. C. na te okoliczności, chociaż zastąpienie przesłuchania świadka dowodem z pisemnego oświadczenia jest sprzeczne z zasadą bezpośredniości i obowiązkiem zebrania wyczerpującego materiału dowodowego;

3. błędne zastosowanie art. 7, art. 77 & 1, art. 80 i art. 107 & 3 k.p.a. w zw. z art. 117

ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 543/2011, poprzez przyjęcie, iż Strona ponosi odpowiedzialność za włączenie do wniosku niekwalifikowanej kwoty [...] PLN, pomimo że:

a) uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera w tym zakresie tego rozstrzygnięcia jakiegokolwiek uzasadnienia;

b) organ II instancji pominął, że Strona przeprowadziła postępowanie ofertowe przed zaopiniowaniem przez organ I instancji zmiany PDU, a ostateczna cena budowy mieściła się w jego wynikach, co w świetle orzecznictwa NSA oznacza, że Strona wywiązała się z obowiązku udowodnienia wykazywanych kosztów kwalifikowanych;

c] organ II instancji pominął, że cena budowy mieściła się w wartości prac uznanej

za kwalifikowaną przez organ I instancji w postępowaniu o zaopiniowanie zmiany PDU po pozytywnym zweryfikowaniu wyników postępowania ofertowego przeprowadzonego przez Stronę, zgromadzonych w jego toku ofert i wynikających z nich rynkowości całej kwoty dochodzonej przez Stronę;

cl) nie sposób przyjąć, iż Strona ponosi jakąkolwiek winę za włączenie do wniosku kwoty niekwalifikowane], w sytuacji gdy kwota ta zostaje oszacowana w postępowaniu w oparciu o uznaniowe szacunki kosztorysantów, których wyniki zależą od uznaniowego doboru wyjściowych liczb, wskutek czego kwotę niekwalifikowaną organ I instancji pierwotnie oszacował na kwotę [...] PLN, organ II instancji - na kwotę [...] PLN, zaś organ rzeczoznawca — na kwotę [...] PLN; które to okoliczności, każda z osobna i wszystkie łącznie, wykluczają odpowiedzialność Spółki za włączenie tej kwoty do wniosku, wskutek czego organ II instancji błędnie zastosował art. 117 ust. 3 akapit 2 rozporządzenia Komisji nr 543/2011;

III. zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. błędne zastosowanie pkt 1 Załącznika do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi

z dn. 12.Vll.2013 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania — Wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w zw. z & 1 ust. 1 pkt 3 oraz & 5 ust. 3 i 4 w/w rozporządzenia w zw. z art. 577 & 4 K.c., poprzez przyjęcie, że brak literalnego wymienienia gwarancji w w/w Wykazie; określenie w art. 577 & 4 k.c. podstawowego okresu gwarancji na 2 lata i charakter dodatkowej usługi, wykluczają kwalifikowalność kosztu 5-letniej gwarancji, pomimo że:

a) & 1 ust. 1 pkt 3 w/w rozporządzenia nakłada na Stronę obowiązek wykorzystywania tej inwestycji zgodnie z jej przeznaczeniem przez okres 5 i 10 lat;

b) pkt 1 w/w Wykazu — załącznika do w/w rozporządzenia wprost wskazuje, jakie koszty budowy nie są kosztami kwalifikowanymi (rozbiórki i utylizacji)

ustawodawca nie zaliczył gwarancji do enumeratywnie wymienionych wyjątków;

c) rozumowanie organu Il instancji jest wewnętrznie sprzeczne: brak wzmianki o gwarancji w w/w Wykazie odnosi się także do 2-letniej gwarancji, którą organ II instancji od lat uznaje za koszt kwalifikowany, zatem brak tej wzmianki nie może być jakimkolwiek argumentem przeciwko uznaniu za koszt kwalifikowany 5-letniej gwarancji;

d] uwzględnienie kosztów gwarancji powoduje, ze koszt inwestycji wciąż mieści się w wartości kosztorysu, weryfikowanego z użyciem cen rynkowych mieszczących się w granicy maksymalnych cen rynkowych wg katalogów cen;

e] jak wskazuje D. Okolski "Umowa o roboty budowlane", wyd. 9, Warszawa 2018, str. 85, "obecnie w praktyce często spotykane są gwarancje 5-Ietnie, a nawet 10-Ietnie udzielane przez wykonawcę na dach, konstrukcję stalową lub ściany budynku";

f) w doktrynie prawa cywilnego oraz orzecznictwie Sądów Powszechnych [przyt. w uzasadnieniu), przyjęto, że gwarancja stanowi "zapewnienie gwaranta co do istnienia określonych w oświadczeniu gwarancyjnym właściwości rzeczy sprzedanej, w którym gwarant zobowiązuje się do określonego świadczenia, gdy sprzedana kupującemu rzecz nie ma właściwości wskazanych w oświadczeniu gwarancyjnym", "z nadzieją gwaranta co do minimalnego skorzystania z nich [uprawnień gwarancyjnych — przyp. MS] przez kupującego, właśnie dlatego, że rzecz jest dobra i co wyklucza przyjęcie, jakoby gwarancja stanowiła koszt eksploatacji — istota gwarancji polega na zwolnieniu nabywcy nie z kosztów eksploatacji, ale z kosztów usuwania wad jakościowych tkwiących w rzeczy, które — biorąc pod uwagę gwarancję, czyli zapewnienie dobrej jakości — w toku eksploatacji w ogóle nie powinny się pojawić;

g) sam Organ II instancji w innych sprawach innych Grup zajmował stanowisko, iż koszt gwarancji przekraczającej podstawowy kodeksowy okres gwarancji wliczany w fakturze do kosztu zakupu stanowi koszt kwalifikowany;

Mając na uwadze powyższe zarzuty, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji nr [...] z dn. [...] sierpnia 2019 r. w zaskarżonej części i zasądzenie od Organu na rzecz Strony zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Badając decyzję organu odwoławczego w zaskarżonej części Sąd uznał, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Skarga nie jest zasadna a jej argumenty nie są trafne. Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest to czy organ, Prezes ARiMR, rozpoznając ponownie sprawę zasadnie zakwestionował w zaskarżonej decyzji jako niekwalifikowalne część kosztów zrealizowanej przez Skarżącą inwestycji budowlanej pn. "Budowa budynku przechowalni owoców w msc. Z. [...] zrealizowanej przez [...] sp. z o.o.", odmawiając przyznania pomocy w odniesieniu do kwoty [...] zł. i obniżając przyznaną kwotę pomocy o taka samą sumę.

W ocenie Sądu organ po wykonaniu zaleceń WSA zawartych w wyroku z dn. 15 lipca 2016r. sygn. akt VIII SA/Wa 917/15 dokonał prawidłowego rozstrzygnięcia. Przede wszystkim organ wskazał, na istnienie istotnych różnic w danych dotyczących kosztów inwestycji w spornych pozycjach kosztorysu powykonawczego wskazywanych w kosztorysie powykonawczym z dn. [...].12.2013r. na kwotę [...] zł + VAT ( przedłożony organowi w dn. [...].04.2014r.) oraz w kosztorysie zweryfikowanym z dn. [...].07.2014r. również na kwotę [...] zł +VAT, z tym jednak, że w tym drugim kosztorysie modyfikacji uległa część obmiarów robót, jednak wartość kosztorysu pozostała taka sama.

Wskazanym wyrokiem z dn. 15.07.2016r. WSA w Warszawie orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji Prezesa ARiMR z dn. [...].07.2015r. natomiast w wytycznych zawartych w orzeczeniu zobowiązał organ do powołania biegłego kosztorysanta z zakresu robót budowlanych dla zweryfikowania spornych pozycji kosztorysu powykonawczego wskazanej wyżej inwestycji.

Spowodowało to konieczność powołania biegłego ( w osobie mgr. inż. J. K.), dysponującego wiadomościami specjalnymi w zakresie budownictwa i kosztorysowania, co organ uczynił dopuszczając taki dowód i przeprowadzając go. Biegły w swojej opinii wyraźnie wskazał na podstawy jej wykonania i źródła z jakich korzystał dokonując wyliczeń oraz ich metodykę. Koronnym zarzutem Skarżącego jest niezgodność – jego zdaniem – powyższej opinii z treścią § 2 ust. 1 pkt 4) lit. a) rozporządzenia MRiRW z dnia 12 lipca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (dalej jako: "rozporządzenie wykonawcze") w zw. z art. 153 p.p.s.a., w związku z faktem, że biegły w swojej opinii wskazał, że " W kwestii cen jednostkowych robocizny, materiałów i sprzętu przyjąłem powszechnie stosowaną zasadę, że nie powinny być one wyższe od cen rynkowych. Za ceny rynkowe uważam średnie ceny publikowane przez specjalistyczne wydawnictwa, w tym wypadku przede wszystkim INTERCENBUD, jak również SEKOCENBUD. W przypadku braku cen w tych wydawnictwach - ceny uzyskane od producentów". W związku z tym stwierdzeniem Skarżący odwołując się do wskazywanego przez siebie orzecznictwa sądowo-administracyjnego podkreślił, że średnie ceny nie mogą być uznawane za ceny rynkowe, bo cenami takimi są ceny od minimalnych do maksymalnych obowiązujące na rynku.

Za zasadne , w tym miejscu, Sąd uznaje przypomnienie treści przepisu § 2 ust.4 lit.a rozporządzenia wykonawczego, które brzmi: "w przypadku inwestycji lub jej etapu dotyczącego prac budowlanych potwierdzonego przez inspektora nadzoru budowlanego aktualnego kosztorysu sporządzonego, z zastosowaniem cen rynkowych, na podstawie obmiaru zrealizowanej inwestycji, z potwierdzonym przez kierownika budowy, a jeżeli jego ustanowienie nie jest wymagane - przez inwestora, zakresem wykonanych robót."

Biorąc pod uwagę stanowisko Strony wskazać należy, że organ II instancji nie kwestionował tego, że ceny rynkowe mogą być zarówno cenami minimalnymi jak i cenami maksymalnymi. Sąd wskazuje przy tym, że cenami rynkowymi są też ceny średnie, ponieważ stanowią one wypadkową obowiązujących na rynku cen w określonym czasie, stanowią też w częstych wypadkach realnie istniejącą i stosowaną przez kontrahentów pozycję rynkową. W ocenie Sądu biegły miał więc prawo zastosować je w opinii, skoro istniał spór między organem a stroną co do części kosztów inwestycji, a Strona mimo, że złożyła kosztorys powykonawczy i faktury wykazujące poniesione koszty, w sytuacji ich weryfikacji przez organ( a do weryfikacji takiej- co potwierdził Sąd w wyroku z 15 lipca 2016 r., organ miał prawo), w istocie nie udokumentowała, że koszty te rzeczywiście powinny być poniesione w wykazywanej wysokości. Należy stwierdzić, że biegły wskazał z jakich katalogów korzystał przy wycenie, przy czym zauważenia wymaga, że wyliczenia biegłego odbiegały w przypadku spornych pozycji wydatków dotyczących budynku sortowni od wskazywanych przez Stronę ale i od kosztorysu weryfikacyjnego organu I instancji.

W tym miejscu Sąd uznaje za zasadne wskazanie, że zgodnie z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku tut. Sądu z dn. 15.07.2016r. Agencja w piśmie z dn. [...].02.2017r. zlecającym biegłemu J. K. opracowanie Opinii Technicznej w zakresie obejmującym sporne pozycje kosztorysu Grupy – było ustalenie, czy Grupa prawidłowo oszacowała w powyższym zakresie koszty inwestycji.

Dla przypomnienia, sporne pozycje kosztorysu dotyczyły nast. pozycji:

- pozycja 25 – konstrukcja stalowa hali – słupy o masie do 1 t,

- pozycja 26 – konstrukcja stalowa hali – słupy o masie do 1t,

- pozycja 27 – konstrukcja stalowa hali – rygle do ścian,

- pozycja 28 – konstrukcja stalowa hali – stężenia słupów

- pozycja 29 – konstrukcja stalowa hali – dźwigary

- pozycja 30 – konstrukcja stalowa hali – płatwie

- pozycja 31 – konstrukcja stalowa hali – stężenia dachów

- pozycja 56 – izolacja podposadzkowe z folii PE

- pozycja 57 – utwardzenie posadzki przemysłowej

Ponadto po przeprowadzeniu kontroli inwestycji na miejscu Agencja zakwestionowała obmiary robót z pozycji 39-46,56-62,64,67,77 i 88 i określiła zmniejszenie wartości robót z tego tytułu na kwotę [...] zł +VAT.

W opracowanej Opinii Technicznej przedłożonej w marcu 2017r. biegły kosztorysant dokonał analizy kosztorysu powykonawczego Grupy pod kątem

- przyjętych w kalkulacjach danych: stawki kosztorysowej oraz wskaźnikównarzutów kosztów pośrednich i zysku,

- oceny pozycji spornych dotyczących konstrukcji stalowych, izolacji poziomej i utwardzenia posadzki przemysłowej posypką korundową

- dokonano również oceny ogólnej kosztorysu Grupy stwierdzając, że zawiera błędy w zakresie ilości robót, nakładów, wycen.

Do Opinii Technicznej biegły kosztorysant załączył kosztorys weryfikacyjny z dn. [...] marca 2017r. w którym zastosowano stawkę roboczogodziny ([...] zł/r-g), wskaźniki narzutów kosztów pośrednich (Kp 65%) i zysku (Z 10,8%) w wysokościach takich samych, jak w kosztorysie grupy i informatorze SEKOCENBUD dla IV kwartału 2013r.

Biorąc pod uwagę przedmiotowe zapisy opinii jak i całą jej zawartość należy podkreślić, że biegły odnosi się do każdej spornej kwestii i logicznie oraz w oparciu o wskazywane źródła wyjaśnia je. Sąd uznał, że opinia ta w sposób całkowicie uzasadniony została uznana za prawidłową przez Prezesa ARiMR i stanowiła m.in. podstawę rozstrzygnięcia.

Strona w skardze podnosi zarzuty dotyczące braku przedstawienia sformułowanych przez nią zastrzeżeń do opinii biegłego w dwóch pismach, z których w piśmie z dn. [...] maja 2017r. zakwestionowała całość opinii biegłego ze względu na uznanie za ceny rynkowe cen średnich oraz całość opinii w zakresie jej części technicznej a następnie w piśmie z dn. [...] lipca 2017r. ponownie zakwestionowała całość opinii formułując zastrzeżenia, o których była mowa wyżej w związku z czym ponowiła wniosek o wydanie przez biegłego nowej opinii lub przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z jego udziałem na okoliczność przyjęcia jako rynkowych średnich cen. Organ nie uznał za celowe zlecenia biegłemu ponownej opinii jak również nie uznał konieczności przeprowadzenia rozprawy wydając decyzję, w której ustosunkował się do zastrzeżeń dotyczących treści opinii biegłego. Organ wprawdzie w sposób formalny nie oddalił wniosków Strony ale treść decyzji w zakresie zasadności i przydatności opinii biegłego wyjaśnia jego stanowisko. Nie jest więc tak jak twierdzi Strona w skardze, że organ nie tylko nie przedstawił jej zastrzeżeń biegłemu ale również nie odniósł się do przedstawionych przez nią zastrzeżeń do opinii biegłego. Ponadto należy mieć na uwadze fakt, iż biegły kosztorysant w stanowisku z dn. [...] czerwca 2017r. odniósł się do zarzutów oraz wniosków Strony.

Sąd jest zdania, że organ mógł sam odnieść się do zastrzeżeń zgłaszanych przez Stronę ponieważ dotyczą one opinii jako takiej. Strona nie zgłasza zarzutów, w których wykazuje błędy opinii, czy też pominięcie jakiejś spornej pozycji, a kwestionuje opinię co do zasady. Biegły swoje stanowisko, co do zastosowanych cen i co do każdej pozycji przedstawił w opinii jednoznacznie, stąd Sąd podziela stanowisko Agencji o niecelowości powoływania kolejnego biegłego kosztorysanta.

Jeśli chodzi o twierdzenia Strony co do tego, że kwoty, o które się ubiega są w całości kwalifikowane a ceny wskazane w kosztorysie, a pierwotnie w planie dochodzenia do uznania, były wynikiem przeprowadzenia postępowania ofertowego jakkolwiek niesformalizowanego, Sąd uznaje w tej kwestii za całkowicie uzasadnione stanowisko Prezesa tj., że takiego postępowania nie było.

Sąd podziela stanowisko organu, że fakt pozyskania kilku ofert nie przesądza jeszcze, że był przeprowadzony konkurs. Skarżący nie twierdzi przecież, że ogłosił przetarg albo że chociaż zamieścił publiczne ogłoszenie. Pozyskanie kilku ofert dowodzących konkurencyjności ceny nie jest trudne. Dlatego często kwestie te są regulowane przepisami prawa (np. rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 stycznia 2017 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu konkurencyjnego wyboru wykonawców zadań ujętych w zestawieniu rzeczowo-finansowym operacji i warunków dokonywania zmniejszeń kwot pomocy oraz pomocy technicznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 106). Dopiero wykazanie, że oferty zostały złożone w warunkach konkurencyjności, pozwala porównywać te oferty i zorientować się co do poziomu cen w danym momencie.

W przypadku prac budowlanych za istotne prawodawca uznał tylko kosztorysy powykonawcze potwierdzone przez określone osoby. Rozwiązanie takie należy uznać za racjonalne, gdyż formułując ofertę przedsiębiorca, mając świadomość tworzenia bariery swoich roszczeń, musi zawyżyć ceny w celu uwzględnienia ryzyk geologicznych, atmosferycznych, technologicznych itp. W każdym razie oferta nie odzwierciedla w żaden sposób wydatków rzeczywiście poniesionych. Oferta może stanowić tylko pewne przewidywania dokonywane ex ante. Natomiast kosztorys powykonawczy powinien być oceną dokonywaną ex post na podstawie rzeczywistego zakresu robót i cen.

Zdaniem Sądu nietrafne są także zarzuty Strony dotyczące tego, że biegły, a za nim organ, nie wziął pod rozwagę okoliczności pogodowo - klimatycznych panujących w IV kwartale 2013 r., jak również tego, że ze względu na końcówkę boomu inwestycyjnego w powiecie [...] na tego rodzaju inwestycje, ceny te były wyższe. W zakresie tych okoliczności Sąd wskazuje, że skoro biegły korzystał z katalogów i z innych źródeł w zakresie odnoszących się do cen IV kwartału 2013 r, to siłą rzeczy wszystkie elementy wpływające na wysokość cen były w nich uwzględnione, zatem biegły nie musiał zawierać w opinii wyjaśnień w tym zakresie.

W kontekście powyżej wyrażonej oceny, Sąd orzekający w niniejszej sprawie jako niezasadny kwalifikuje zarzut naruszenia art.153 p.p.s.a. w zw. z art.77&1, art.75&1, i art.78 &1 i 2, w zw. z art.7 k.p.a. w zw. z art.80 k.p.a., odmowy dopuszczenia przez organ dowodu w postaci informacji nt. m.in. budynków przechowalniczych zrealizowanych na terenie powiatu [...], co do których ARiMR otrzymał wnioski o przyznanie pomocy finansowej, a wybudowanych w latach 2011 – 2013.

Sąd podziela stanowisko organów ARiMR, że tego rodzaju dane mogą w sposób istotny wpływać na zmianę procedur ARiMR w zakresie tworzenia standardów weryfikacji poziomu cen rynkowych w zakresie pomocy finansowej dla grup producentów owoców i warzyw.

Reasumując Sąd w poruszonych zagadnieniach, nie powtarzając argumentacji organu w tym przedmiocie, w całej rozciągłości podziela jego stanowisko w odniesieniu do kosztów inwestycji wynikających z weryfikowanego kosztorysu powykonawczego Strony. Kończąc zagadnienia związane z opinią biegłego i przedstawioną w niej wyceną spornych pozycji kosztorysu Sąd wskazuje, że biegły odniósł się także do okoliczności związanych z ewentualnym wpływem – 5, czy 10 letniej jak twierdzi Strona- gwarancji udzielonej jej przez wykonawcę inwestycji i przekonująco wyjaśnił brak podstawy do podwyższenia cen w związku z taką okolicznością. Sąd podziela stanowisko, że oświadczenie gwarancyjne nie może być uznane za koszt kwalifikowany, gdyż nie jest ono związane z budową, ale z eksploatacją budynku. W związku z tym opłata za udzielenie ponadstandardowej gwarancji nie stanowi kosztu budowy, lecz opłatę za dodatkową usługę w rozumieniu art. 577&1 k.c.

Konkludując Sąd mając na względzie wszystkie powyższe okoliczności uznał, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania w sposób wskazany w skardze w pkt.1, 1.2., 1.3., 1.4., 2, 2.1.,2.3., są całkowicie nieuzasadnione.

Bezzasadny jest również zarzut z pkt 3 skargi. Zdaniem Sądu organ w realiach sprawy prawidłowo zastosował treść art. 117 ust. 2 i 3 rozporządzenia nr 543/2011 i biorąc pod uwagę to, że koszty niekwalifikowalne stanowiące różnicę między łączną kwotą wnioskowaną a kwotą należną przekraczają 3%, a Grupa nie wykazała, że nie ponosi winy za przedstawienie we wniosku kwot niekwalifikowanych, zastosował obniżenie płatności. Zdaniem Sądu organ prawidłowo przyjął, że to Strona odpowiada za wybór podmiotu odpowiedzialnego m.in. za weryfikację kosztorysu powykonawczego zatem również ona odpowiada za dane wskazane we wniosku.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sad Administracyjny mając na uwadze powyższe okoliczności i uznając, że organ prawidłowo zastosował art. 153 p.p.s.a. a zatem zaskarżona decyzja jest prawidłowa działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.