Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 942/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a lit. c art. 135 art. 152 art. 200 art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.),, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 listopada 2009r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] r. Nr [...], II stwierdza, że zaskarżona decyzja w całości nie może być wykonywana do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego M. S. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta decyzją z dnia [...]r. Nr[...], wydaną na podstawie art. 144 ust. 1 oraz art. 145 ust. 1 i 2 i art.146 ust. 1 -3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz.2603 ze zm.), uchwały Nr IV/31/02 Rady Miasta Szczecinek z dnia 27 grudnia 2002 r. w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2003 r. Nr 14, poz.209) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.), zobowiązał M. S. - właściciela działki położonej w [...]oznaczonej numerem [...], do zapłaty opłaty adiacenckiej w wysokości [...]zł z tytułu wzrostu wartości w/w nieruchomości spowodowanej budową przez Miasto sieci wodociągowej i sieci kanalizacyjnej.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że wydanie decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej może nastąpić w ciągu 3 lat od stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych sieci. W przypadku budowy urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych możliwość zgodnego z prawem podłączenie nieruchomości do tych urządzeń stwarza dopiero odbiór końcowy wykonanych robót od wykonawcy potwierdzony protokołem końcowym odbioru robót oraz prawomocna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie.

Zdaniem organu, w niniejszej sprawie protokół odbioru końcowego inwestycji polegającej na budowie sieci wodociągowej i kanalizacyjnej na terenie osiedla "[...]" z dnia [...]r., nie jest dokumentem, który daje podstawę do uznania, że stworzone zostały warunki do podłączenia nieruchomości do sieci, gdyż tym dokumentem jest decyzja o pozwoleniu na użytkowanie wybudowanej sieci wydana w dniu [...]r. Wobec tego dzień od którego można liczyć termin biegu 3 letniego terminu, to dzień uprawomocnienia decyzji pozwolenia na użytkowanie, a więc [...]r.

Organ ustalił, na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, że różnica wartości działki [...]przed i po wybudowaniu urządzeń infrastruktury wynosi [...]zł. W związku z powyższym opłata adiacencka, ustalona w oparciu o ten wzrost oraz 25% stawkę procentową wynikającą z uchwały Rady Miasta z dnia 27 grudnia 2002 r., stanowi kwotę [...]zł.

Odnosząc się do uwag i zastrzeżeń zgłoszonych przez M. S. w toku postępowania co do operatu szacunkowego Burmistrz podniósł, że strona nie sprecyzowała co konkretnie budzi jej wątpliwości, nie wskazała na merytoryczne błędy w operacie i nie przedstawiła dowodu w postaci własnej wyceny.

Zdaniem organu, procedurę administracyjną przeprowadzono prawidłowo, gdyż strona została powiadomiona o wszczęciu postępowania, o możliwości zapoznania i wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów, na każdym etapie postępowania miała wgląd do wszystkich dokumentów oraz możliwość wypowiedzenia się, przedstawienia uwag i wniosków.

Ponadto organ wyjaśnił, że gmina nie ma obowiązku wcześniejszego informowania (tj. przed wybudowaniem urządzeń) o obowiązku wnoszenia opłat adiacenckich.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, M. S., działając przez pełnomocnika, złożył odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania pierwszej instancji w związku z naruszeniem art. 145 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Zdaniem strony, Burmistrz Miasta zaskarżoną decyzję wydał

po upływie okres trzech lat od dnia stworzenia warunków podłączenia nieruchomości

nr [...]do urządzeń infrastruktury technicznej. Przede wszystkim organ I instancji błędnie przyjął, że termin początkowy wymienionego okresu, w którym uprawnione jest wydanie decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej rozpoczął się z dniem [...]r., w którym to dniu nastąpiło uprawomocnienie się decyzji administracyjnej zawierającej pozwolenie na użytkowanie urządzeń infrastruktury technicznej oraz, że data ta jest tożsama z momentem (zdarzeniem) uprawniającym do oceny, że stworzone zostały warunki do podłączenia nieruchomości do infrastruktury technicznej zgodnie z art. 145 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Zdaniem strony dniem, w którym nastąpiło stworzenie warunków do podłączenia przedmiotowej nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej, jest [...]r., w którym to dniu PWiK Sp. z o.o. w [...]wydało dokument nr [...]: "Warunki techniczne nr [...]na podłączenie do miejskiej sieci wodociągowej i sieci kanalizacji sanitarnej posesji przy ul. [...]działka nr [...]w [...]".

Niezależnie od powyższego, skarżący podtrzymał zarzuty podniesione w trakcie postępowania administracyjnego, a odnoszące się do ustaleń zawartych w operacie szacunkowym dotyczących doboru nieruchomości branych pod uwagę przy porównywaniu wartości nieruchomości. Ponadto podniósł, że organ I instancji nie poinformował strony o treści art. 157 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a więc

o uprawnieniach strony do spowodowania dokonania przez organizację zawodową rzeczoznawców oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. Nr [...], w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 Kodeks postępowania administracyjnego, art. 1 ust. 1, art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 143, art. 144, art. 145, art. 146 oraz art. 156 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że inwestycja polegającą na uzbrojeniu w podstawową infrastrukturę techniczną tj. sieć kanalizacyjną i wodociągową osiedla [...]w [...], miejscowości [...]oraz na włączeniu wybudowanej infrastruktury w układ sieci kanalizacyjnej i wodociągowej miejscowości [...], została oddana do użytku w dniu [...]r., co zostało stwierdzone "Protokołem odbioru końcowego i przekazania do eksploatacji". Dokument ten w pełni potwierdza samo wykonanie inwestycji i termin jej wykonania.

Kolegium ustaliło, że operat szacunkowy sporządzony w dniu [...]r., został wykorzystany do określenia opłaty adiacenckiej, przed upływem okresu

12 miesięcy od daty jego sporządzenia, a więc w zgodnie z treścią przepisu art. 156 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Decyzję o ustaleniu opłaty adiacenckiej wydano bowiem w dniu [...]r., a jej doręczenie nastąpiło w dniu [...]r. Ustalenie opłaty adiacenckiej nastąpiło również zgodnie z wymogami art. 145 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. w terminie do 3 lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do urządzenia infrastruktury technicznej. Przesłanka ta jest spełniona w sytuacji wydania w tym terminie decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej przez organ pierwszej instancji oraz ogłoszenia lub doręczenia decyzji stronie, co w niniejszej sprawie nastąpiło.

Kolegium podkreśliło, że możliwość ustalenia przez organ wykonawczy gminnej jednostki samorządu terytorialnego opłaty adiacenckiej powstaje już na tej tylko podstawie, że nastąpił wzrost wartości nieruchomości na skutek rzeczywistego wybudowania danego urządzenia infrastruktury technicznej. W niniejszej sprawie na skutek wybudowania sieci kanalizacyjnej i wodociągowej nastąpił wzrost wartości rynkowej nieruchomości strony o kwotę [...]zł, co wynika z operatu szacunkowego sporządzonego przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego. Ustalona opłata adiacencka w kwocie [...]zł stanowi 25% wzrostu wartości nieruchomości, ponieważ taka stawka tej opłaty wynika z uchwały Rady Miasta w Szczecinku z dnia 27 grudnia 2002 r.

Zgodnie z art. 145 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami obowiązek uiszczania opłat adiacenckich ciąży na podmiotach, które są właścicielami lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości w momencie stworzenia warunków do korzystania z powstałych urządzeń infrastruktury technicznej. Zasadnicze zatem znaczenie ma, według organu, data stworzenia warunków do korzystania z tych urządzeń, albowiem w momencie stworzenia warunków i powstania samej możliwości korzystania z urządzeń, następuje faktyczny wzrost wartości nieruchomości, czyli spełnienie kryterium opłaty. Powołując się na wyrok NSA z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. I OSK 408/05 oraz z dnia 27 stycznia 2000 r. sygn. akt I SA 273/99, organ wywiódł, że w przypadku budowy urządzeń kanalizacyjnych lub wodociągowych taką możliwość stwarza dopiero dzień odbioru końcowego wykonanych robót od wykonawcy.

W niniejszej sprawie będzie to dzień [...]r., a zatem wskazana przez skarżącego data [...]r. jest nietrafna, bowiem tego dnia wprawdzie sporządzono i dokonano protokolarnego odbioru technicznego oraz przekazano do eksploatacji budowę sieci sanitarnych w [...]wykonanych w ramach kontraktu "Aktywizacja gospodarczego regionu [...]", ale była to eksploatacja wstępna.

Kolegium podniosło, że organ I instancji wprawdzie błędnie ustalił, że trzyletni termin na wydanie decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej rozpoczyna bieg od chwili uprawomocnienia się decyzji w sprawie pozwolenia na użytkowanie instalacji wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a więc od dnia [...]r., to jednak przyznało, że zgodnie z art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 ze zm.) przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego należy uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na jego użytkowanie, jeżeli przystąpienie do użytkowania obiektu ma nastąpić przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych, co też organ I instancji uczynił. W opinii organu odwoławczego nie zmienia to jednak faktu, iż dniem od którego należy liczyć stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury, jest dzień odbioru końcowego wykonanych robót od wykonawcy.

W ocenie Kolegium, sama wycena przedmiotowej nieruchomości dokonana została prawidłowo i rzetelnie. Operat szacunkowy odpowiada wymogom technicznym określonym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operat szacunkowego (Dz. U. z 2004 r. Nr 207, poz. 2109 ze zm.), ponieważ w operacie wskazano właściwe podstawy prawne i metodologiczne jego sporządzenia, zbadano szczegółowo stan prawny przedmiotowych nieruchomości, dokonano opisów nieruchomości według stanu przed i po wybudowaniu urządzeń infrastruktury technicznej, wskazano sposób i metodę wyceny, a także dokonano analizy i charakterystyki lokalnego rynku nieruchomości.

Ustosunkowując się do twierdzeń strony o możliwości weryfikacji operatu szacunkowego w trybie wskazanym w art. 157 ustawy o gospodarce nieruchomościami organ wyjaśnił, że przepis ten dotyczy wyłącznie oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego a jego rezultatem nie może być dokonanie prawidłowego określenia wartości przedmiotu wyceny.

Kolegium za niesłuszne uznało zarzuty naruszenia przez Burmistrza Miasta art. 9 i art. 11 kpa, ponieważ w niniejszej sprawie organ I instancji

w uzasadnieniu skarżonej decyzji wyjaśnił swoje stanowisko oraz ustosunkował się do zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie postępowania administracyjnego.

Jak wynika z akt sprawy strona była zawiadomiona o możliwości zgłoszenia uwag i wniosków (pismo z dnia [...]r.) oraz poinformowana o możliwości zapoznania i wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów (pismo z dnia [...]r.). Korzystając z przysługujących uprawnień, strona nadesłała do organu I instancji pisma opatrzone datą [...]r., w których zakwestionowała ustalenia operatu szacunkowego o zwrocie wartości nieruchomości oraz sposób doboru obiektów porównawczych. Organ I instancji prawidłowo ustosunkował się do powyższych twierdzeń wskazując, że nie mógł odnieść się do zbyt ogólnych zarzutów co do prawidłowości sporządzenia operatu oraz wyjaśniając, że jedynym dopuszczalnym dowodem określającym wartość nieruchomości w postępowaniu zmierzającym do ustalenia opłaty adiacenckiej jest operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego.

Wbrew twierdzeniom strony, niepoinformowanie jej o treści art. 157 w/w ustawy, w ocenie Kolegium, nie statuuje po stronie organu I instancji naruszenia prawa, gdyż organ administracji publicznej nie ma obowiązku udzielania porad prawnych, czy też doradztwa, a zatem nie jest zobligowany do zawiadamiania strony o powszechnie obowiązujących, publikowanych aktach prawnych.

Organ odwoławczy wskazał, że obowiązek uiszczenia opłaty adiacenckiej ciążył na tym właścicielu nieruchomości, który był nim w momencie wybudowania urządzenia i oddania go do użytku. W przedmiotowej sprawie informacja z rejestru gruntów potwierdza, że właścicielem działki [...]jest adresat decyzji.

M. S., reprezentowany przez r. pr. S. K., złożył na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o jej uchylenie jako wydanej z naruszeniem art. 145 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 7, 77 § 1 oraz art. 138 § 2 kpa oraz o zwrot kosztów postępowania.

Skarżący wyjaśnił, że budowa sieci wodociągowo-kanalizacyjnej została zakończona pod względem technicznym w dacie określonej w protokole z dnia

[...]r. i przekazana do eksploatacji Przedsiębiorstwu Wodociągów

i Kanalizacji Spółka z o.o. Następnie spółka zawiadomieniem z dnia [...]r. powiadomiła o możliwości korzystania, przez właścicieli nieruchomości przyległych do sieci, z zasilania w wodę oraz z odprowadzania ścieków. Skarżący wskazał, że otrzymał Warunki Techniczne nr [...]z dnia [...]r. na podłączenie swojej nieruchomości do miejskiej sieci wodociągowej i sieci kanalizacji sanitarnej, a z regulaminu obowiązującego w dacie wydania przedmiotowych warunków (ustanowionego uchwałą Rady Miejskiej Szczecinek z dnia 2 grudnia 2002 r. Nr III/6/02) oraz obowiązującego w dniu wydania decyzji I i II instancji (ustanowionego uchwałą z dnia 5 grudnia 2005r. Nr XXXIII/306/05) wynika, że jeżeli zostały spełnione warunki techniczne umożliwiające podłączenie nieruchomości do sieci wodociągowej, Spółka zobowiązana jest wydać osobie ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości, dokument pod nazwą "Warunki przyłączenia do sieci wodociągowej i/lub kanalizacyjnej" i w konsekwencji jest zobowiązana do świadczenia usług związanych z dostarczaniem wody i odbiorem ścieków.

W ocenie skarżącego, nie jest trafny pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji

w przedmiocie początkowego okresu biegu przedawnienia dla ustalenia opłaty adiacenckiej, gdyż nie ma uzasadnienia w świetle postanowień zawartych w art.145 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Według M. S. uprawnione jest twierdzenie, że materialnoprawny termin przed którego upływem może być ustalona ostateczna decyzją administracyjną opłata adiacencka, wiąże się z techniczną możliwością podłączenia urządzeń infrastruktury wodociągowo-kanalizacyjnej oraz z faktyczną możliwością korzystania przez właścicieli z tych urządzeń. W niniejszej sprawie, przedmiotowa sieć efektywnie jest eksploatowana na osiedlu [...]od dnia [...]r., natomiast w stosunku do nieruchomości skarżącego od dnia wydania warunków technicznych na podłączenie do sieci. Powyższe okoliczności zostały pominięte przez Kolegium, co stanowi o naruszeniu art. 7 i 77 § 1 kpa.

Skarżący wywiódł, że okres przedawnienia nie może być liczony od dnia

[...]r., gdyż z ustaleń Protokołu końcowego i przekazania do eksploatacji zadań realizowanych w ramach kontraktu "Aktywizacja rozwoju gospodarczego regionu [...]" wynika, że przedmiotem odbioru było pokwitowanie wykonania kompleksowego zadania inwestycyjnego współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej, a jego sporządzenie warunkowane było dokonaniem rozliczenia wykonania tego zadania. Ponadto protokół ten nie może być uznany za wyłączne potwierdzenie w dacie jego sporządzenia odbioru technicznego sieci wodociągowo-kanalizacyjnej, gdyż kilka miesięcy wcześniej tj. w dniu [...]r. został dokonany odbiór techniczny przedmiotowej sieci, która następnie została przekazana do eksploatacji.

M. S. powołując o okoliczność, że Spółka wodociągowo-kanalizacyjna

w odniesieniu do jego nieruchomości wskazała, że warunki przyłączenia do sieci nastąpiły od dnia [...]r. uznał, że ustalenie opłaty adiacenckiej nastąpiło po upływie okresu przedawnienia.

Zdaniem skarżącego, Burmistrz wbrew dyspozycji art. 9 i 11 kpa nie pouczył

o trybie weryfikacji operatu szacunkowego, tym samym pozbawiając strony możliwości w zakresie podejmowania działania w celu ochrony jej prawnych interesów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Skarga jest zasadna, ponieważ Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta narusza przepisy prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem sprawy administracyjnej było ustalenie opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości stanowiącej własność skarżącego, położonej

w [...]przy ul. [...]spowodowanego stworzeniem warunków do podłączenia tej nieruchomości do wybudowanej przez Miasto [...]sieci wodociągowej i sieci kanalizacyjnej.

Przypomnieć zatem wypada, że zgodnie z art. 4 pkt 11 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz.2603 ze zm.) dalej określonej u.g.n.

Ilekroć w ustawie jest mowa o opłacie adiacenckiej – należy przez to rozumieć opłatę ustaloną w związku ze wzrostem wartości nieruchomości spowodowanym budową urządzeń infrastruktury technicznej z udziałem środków Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego, środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej lub ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi, albo opłatę ustaloną w związku ze scaleniem i podziałem nieruchomości, a także podziałem nieruchomości.

Przez budowę urządzeń infrastruktury technicznej rozumie się budowę drogi oraz wybudowanie pod ziemią, na ziemi albo nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych

i telekomunikacyjnych (art. 143 ust. 2 u.g.n.).

Zgodnie z art. 144 ust. 1 u.g.n. właściciele nieruchomości (oraz określeni w ust. 2 użytkownicy wieczyści) uczestniczą w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej przez wnoszenie na rzecz gminy opłat adiacenckich. Stosownie do art. 145 ust. 1 i 2 tej ustawy, prezydent miasta może, w drodze decyzji, ustalić opłatę adiacencką każdorazowo po stworzeniu warunków podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo po stworzeniu warunków do korzystania z wybudowanej drogi.

Wydanie decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie 3 lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo od dnia stworzenia warunków do korzystania

z wybudowanej drogi, jeżeli w dniu stworzenia tych warunków obowiązywała uchwała rady gminy, o której mowa w art. 146 ust. 2. Do ustalenia opłaty przyjmuje się stawkę procentową określoną w uchwale rady gminy obowiązującą w dniu, w którym stworzono warunki do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo w dniu stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi.

Art. 146 u.g.n. stanowi, że ustalenie i wysokość opłaty adiacenckiej zależą od wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego budową urządzeń infrastruktury technicznej. Ustalenie opłaty adiacenckiej następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartości nieruchomości. Wysokość opłaty adiacenckiej wynosi nie więcej niż 50% różnicy między wartością, jaką nieruchomość miała przed wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej, a wartością jaką nieruchomość ma po ich wybudowaniu. Wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej ustala rada gminy w drodze uchwały.

Przepis art. 145 ust. 2 u.g.n. wprowadza trzyletni termin przedawnienia ustalenia opłaty adiacenckiej, którego bieg rozpoczyna się w przypadku wybudowania urządzeń infrastruktury technicznej "od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości" do tego urządzenia. Przepis ten jest terminem prawa materialnego, co oznacza, że upływ tego terminu uniemożliwia wydanie przez organ decyzji administracyjnej ustalającej opłatę adiacencką.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, po okresie rozbieżności co do interpretacji pojęcia "wydanie decyzji o ustalenie opłaty adiacenckiej" użytego w art. 145 ust. 2 u.g.n., ukształtował się pogląd, ugruntowany w uchwale NSA z dnia 27 lipca 2009r. sygn. akt I OPS 4/09 (dostępna na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa. gov.pl), że w cytowanym wyrażeniu chodzi o wydanie decyzji przez organ I instancji.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii, czy nastąpiło tak rozumiane przedawnienie spowodowane upływem 3 lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości skarżącego do sieci wodnej i kanalizacyjnej.

Organ I instancji przyjął, jak wynika to z decyzji Burmistrza Miasta

z dnia [...]r., że dniem stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości M. S. do sieci wodociągowej i sieci kanalizacyjnej jest dzień, w którym stało się możliwe zgodne z prawem podłączenie nieruchomości do tych urządzeń. Taką możliwość stworzył– według Burmistrza – dopiero odbiór końcowy wykonanych robót od wykonawcy potwierdzony protokołem końcowym odbioru robót z dnia [...]r. oraz prawomocna decyzja w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie, przy czym rolę przesądzającą uznanie, że stworzone zostały te warunki organ przypisał prawomocnej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie i stwierdził, że bieg trzyletniego terminu należy w niniejszej sprawie liczyć od dnia [...]r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy decyzję organu I instancji nie do końca zgodziło się z powyższym ustaleniem. Organ drugiej instancji powołując się na art. 145 ust. 1 u.g.n. stwierdził, że możliwość podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej stworzył dzień odbioru końcowego wykonanych robót od wykonawcy tj. [...]r.

W ocenie Sądu, wyżej wskazane stanowiska prezentowane w decyzjach organów obu instancji naruszają prawo materialne.

Już z samego faktu pominięcia w podstawie prawnej decyzji organów obu instancji przepisu art. 148 b u.g.n. wynika, że rozważania organów nad wykładnią pojęcia "stworzenie warunków do podłączenia" użytego w art. 145 ust. 2 u.g.n. są niepełne.

Przepis ten dodany został ustawą z dnia 24 sierpnia 2007 r. (Dz. U. Nr 173, poz. 1218), która weszła w życie 22 października 2007 r., a zatem obowiązywał w dacie decyzji ostatecznej w niniejszej sprawie. W konsekwencji dodania tego przepisu, orzecznictwo ukształtowane na tle poprzedniego stanu prawnego częściowo straciło swą aktualność.

Art. 148 b u.g.n. stanowi, że "ustalenie, że zostały stworzone warunki do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej albo warunki do korzystania z wybudowanej drogi, następuje na podstawie odrębnych przepisów"

(ust. 1). "Właściwym organom gminy, rzeczoznawcom majątkowym sporządzającym opinie o wartości nieruchomości, o których mowa w art. 146 ust. 1a, a także osobom zobowiązanym do wniesienia opłaty adiacenckiej, właściwe podmioty są obowiązane udzielać informacji w sprawach ustalenia, o którym mowa w ust. 1, że zostały stworzone warunki do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej albo warunki do korzystania z wybudowanej drogi, wystarczające do ustalenia tej opłaty" (ust. 2). Tak więc ustawodawca w art. 148 b wskazał na odrębne przepisy na podstawie których należy dokonywać ustalenia, że zostały stworzone warunki do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej albo warunki do korzystania z wybudowanej drogi, aczkolwiek przepisów tych nie wskazał wprost.

W przekonaniu Sądu taka redakcja przepisu jest celowym zabiegiem racjonalnego ustawodawcy, który nałożył na organ decyzyjny obowiązek poczynienia ustalenia w przedmiocie objętym regulacją, mając świadomość potrzeby zindywidualizowania tego ustalenia odpowiednio do realiów konkretnej sprawy. Świadczy o tym również ustanowiony w art. 148 b ust. 2 obowiązek "właściwych podmiotów" do udzielenia informacji w sprawach ustalenia, o którym mowa w ust. 1. Tak więc, z art. 148 b u.g.n. wynika, że ustawodawca nie określił momentu, od którego należy liczyć bieg trzyletniego terminu przedawnienia możliwości ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu określonego w art. 144 ust. 1 u.g.n., a jedynie doprecyzował przepis art. 145 ust. 2 u.g.n. poprzez wskazanie obowiązku i metody ustalenia tego momentu, nie konkretyzując okoliczności lub dowodów posiadających decydujące, dla tego ustalenia, znaczenie.

Odwołując się do odrębnych przepisów ustawodawca nie miał na myśli jedynie przepisów Prawa budowlanego, na podstawie którego orzeka się m.in. o pozwoleniu na użytkowanie, jak trafnie dostrzegło to Kolegium, ponieważ pozwolenie na użytkowanie należy do kategorii warunków prawnych, a nie warunków technicznych.

Zdaniem Sądu, datę tę nie zawsze będzie wyznaczał ostateczny odbiór techniczny inwestycji.

Wykładnia przede wszystkim celowościowa art. 148 b u.g.n. w powiązaniu z art. 145 ust. 1 i 2 u.g.n. prowadzi do wniosku, że ustalenie momentu stworzenia warunków technicznych do podłączenia nieruchomości do kanalizacji wodno – sanitarnej, musi być zindywidualizowane i odnosić się do realiów konkretnej sprawy, a przy tym, uwzględnić przepisy m. in. ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 ze zm.), ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008 ze zm.) oraz aktów prawa miejscowego uchwalonych w wykonaniu tych ustaw i na podstawie ich upoważnienia.

Inaczej bowiem kształtować się będzie to ustalenie w odniesieniu do obszarowo niewielkiej inwestycji realizowanej w całości, a inaczej będzie, gdy budowa sieci wodociągowo – sanitarnej realizowana będzie na obszarze wymagającym z ekonomicznego i technicznego punktu widzenia oddawania tej inwestycji etapami.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy trzeba zauważyć, że stanowisko zaprezentowane przez organ odwoławczy przyjmujący, że momentem w którym termin trzech lat rozpoczął swój bieg, jest data ostatecznego odbioru technicznego inwestycji, nie może być uznane za zgodne z prawem, pozostaje bowiem w logicznej sprzeczności z jej realiami, co trafnie zostało podniesione i wykazane w skardze.

Wykładnia art. 148 b u.g.n. wymaga sięgnięcia do ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.

Zgodnie z art. 15 ust. 4 tej ustawy, przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne jest obowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone w regulaminie, o którym mowa w art. 19, oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług.

W myśl art. 19 ust. 1 tej ustawy, rada gminy, po dokonaniu analizy projektów regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ścieków opracowanych przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne, uchwala regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków, zwany dalej "regulaminem". Regulamin jest aktem prawa miejscowego.

Zgodnie z § 23 ust. 1 "Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków" (Uchwała Nr V/27/2002 Rady Gminy Szczecinek z dnia 30 grudnia 2002r. – Dz.Urzęd.Woj.Zach z 2003 Nr 1, poz. 26) – przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej odbywa się na wniosek osoby ubiegającej się

o przyłączenie.

Jak stanowi ust. 2 § 23 regulaminu – usługodawca po otrzymaniu wniosku wydaje warunki techniczne na przyłączenie nieruchomości.

Warunkiem do przystąpienia do wykonania robót przyłączeniowych jest wcześniejsze uzgodnienie dokumentacji technicznej z usługodawcą – ust. 3 § 23.

Przed podpisaniem umowy na dostawę wody lub odprowadzanie ścieków usługodawca dokonuje odbioru wykonanego przyłącza pod kątem spełnienia warunków technicznych – ust. 4 § 23.

Zgodnie zaś z § 4 ust. 1 Regulaminu – zawarcie umowy następuje na pisemny wniosek osoby, której nieruchomość została podłączona do sieci.

Skoro zatem, z dostępnego w aktach administracyjnych materiału dowodowego przedłożonego przez stronę wraz z odwołaniem wynika, że Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji przekazało Miastu [...]do eksploatacji wstępnej kanalizację sanitarną i sieć wodociągową w dniu [...]r. między innymi na ulicy [...], a ponadto ogłosiło w dniu [...]r., że wykonane sieci rozdzielczej umożliwia podłączenie do sieci wodno-kanalizacyjnej i w dniu [...]r. wydało M. S. warunki techniczne nr [...]na podłączenie jego nieruchomości do wyżej wskazanej sieci wodociągowej i sieci kanalizacyjnej, to z pewnością można przyjąć, że już przed końcem [...] r. istniały odpowiednie warunki techniczne do podłączenia nieruchomości do przedmiotowej infrastruktury technicznej.

Organ I instancji ustalił opłatę adiacencką decyzją z dnia [...]r. to znaczy, że organ ten, a następnie organ odwoławczy orzekły z naruszeniem art. 7, 77, 80 kpa, bowiem nie uwzględniły i nie rozważyły całokształtu okoliczności sprawy, a w konsekwencji orzekły z naruszeniem prawa materialnego.

Rzeczą organu ponownie rozpatrującego sprawę będzie uwzględnienie wyżej wskazanych ocen prawnych stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i wydanie odpowiedniego do tych ocen stosownego rozstrzygnięcia uwzględniającego konsekwencje wynikające z przekroczenia terminu określonego

w art. 145 ust. 2 u.g.n.

Powyższa konkluzja czyni w zasadzie zbędne ustosunkowanie się do zarzutu obrazy art. 9 i 11 kpa poprzez niepoinformowanie skarżącego o treści art. 157 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie mniej jednak dla porządku i z obowiązku ustosunkowania się do wszystkich zarzutów skargi stwierdzić trzeba, że zarzut ten nie jest trafny. Organ nie miał bowiem obowiązku udzielania porady prawnej, obejmującej informowanie skarżącego o przepisach powszechnie obowiązujących, publikowanych w aktach prawnych tj. o treści art. 157 u.g.n. i o wynikających z nich środkach prawnych przysługujących w postępowaniu tj. o możliwości wystąpienia do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych z wnioskiem o dokonanie oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego (podobnie: wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 września 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 362/06,Lex 270347, wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2006 r. I OSK 1148/05, Lex 209133).

Z tych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w związku z art. 135 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Orzeczenie w pkt II zostało wydane na podstawie art. 152 tej ustawy, a w pkt III na mocy art. 200 i art. 205 § 2 tej samej ustawy.