Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 983/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 162  par. 1,  par. 2,  art. 163
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Lidia Błystak (spr.), Sędziowie : Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędzia WSA Marek Olejnik, Protokolant : Barbara Głowaczewska, po rozpoznaniu w dniu 4 września 2013 r. przy udziale sprawy ze skargi J.D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie art. 216 i art. 163 § 2 w zw. z art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej odmówił J.D. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] Nr [...] określającej J.D. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. oraz odsetki za zwłokę od nieuregulowanych w terminie płatności zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych.

Wyjaśnił organ, że decyzja określająca zobowiązanie doręczona została stronie (do rąk pełnomocnika) w dniu 18 sierpnia 2011 r., zatem ustawowy termin do wniesienia odwołania przypadał w dniu 1 września 2011 r.

W złożonym w dniu 30 stycznia 2013 r. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie w podatku dochodowym, uzupełnionym pismami z dnia 15 lutego i 14 marca 2013 r. strona, wskazała, że przedmiotowa decyzja została doręczona pełnomocnikowi, który został ustanowiony ze względu na stan zdrowia strony, pełnomocnik nie był wprowadzony w sprawy spółki cywilnej, której wspólnikiem była strona, od 2009 r. i nadal leczy się psychiatrycznie, pełnomocnik miał ze stroną trudny kontakt, który pod koniec 2010 r. urwał się, o wydaniu decyzji strona dowiedziała się z wezwania organu I instancji. We wniosku strona odniosła się merytorycznie do ustaleń decyzji wymiarowej.

Omawiając przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu stwierdził organ, że bieg 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji doręczonej pełnomocnikowi strony rozpoczął się w dniu 19 sierpnia 2011 r., a upłynął w dniu 1 września 2011 r. Odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu nadane zostało w urzędzie pocztowym w dniu 30 stycznia 2013 r. tj. po upływie terminu przewidzianego w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło bez jej winy. Udzielone przez stronę pełnomocnictwo dnia 5 października 2009 r. było pełnomocnictwem pełnym, do reprezentowania strony we wszelkich sprawach dotyczących strony i spółki cywilnej. Nie dokonano wypowiedzenia pełnomocnictwa. Pełnomocnik nie dokonał żadnych czynności procesowych po otrzymaniu decyzji wymiarowej. W klauzuli należytej staranności zawarta jest odpowiedzialność strony postępowania za dobór osób reprezentujących ją w stosunku do podmiotów zewnętrznych. Zdaniem organu wniosek strony nie wskazuje okoliczności wykluczających winę strony w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Nie kwestionując, iż strona choruje i leczy się od 2009 r., wskazał organ, że z karty informacyjnej z dnia 28.12.2012 r. wynika, że strona przebywała w szpitalu w dniach od 21 do 28 grudnia 2012 r., jednakże brak dowodów na niedyspozycje podatnika w okresie od 19 sierpnia 2011 r. do dnia 1 września 2011 r.

Podniósł organ, że nadto nie dochowała strona terminu 7 dni do złożenia wniosku o przywrócenie terminu od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, bowiem, jak wskazała strona, o wydaniu decyzji dowiedziała się w momencie wezwania na przesłuchanie do organu i wystąpiła w dniu 2 listopada 2012 r. o wydanie decyzji. Decyzję tą strona otrzymała w dniu 22 stycznia 2013 r. i licząc nawet termin 7 dni od tej daty wniosek o przywrócenie terminu nadała w urzędzie pocztowym w dniu 30 stycznia 2013 r., a więc po ustawowo określonym terminie, który jest nieprzywracalny. Reasumując stwierdził organ, że strona nie spełniła podstawowych warunków uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia odwołania – nie uprawdopodobniła braku winy, czego wymaga art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, nie udowodniła, że dotrzymała terminu do wniesienia wniosku o jego przywrócenie z art. 162 § 2 Ordynacji.

W skardze od powyższego postanowienia skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, że pełnomocnik strony uprawniony był do pełnej reprezentacji, w tym składania odwołań w imieniu skarżącego, błędnym przyjęciu, że datą ustania przyczyny uchybienia terminu jest dzień 22.01.2013 r., podczas gdy przyczyna ta ustała z dniem odebrania wezwania organu I instancji z dnia 5.02.2013 r., a zatem termin do złożenia wniosku został zachowany oraz naruszenie art. 65 k.c. w zw. z art. 137 § 4 Ordynacji podatkowej przez przyjęcie, że pełnomocnik strony uprawniony był do składania w imieniu skarżącego odwołania, podczas gdy zamiarem strony i pełnomocnika była pomoc w przekazywaniu dokumentów w toku toczącego się postępowania kontrolnego i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Podniósł skarżący, że decyzje określające zobowiązanie otrzymał dopiero 22.01.2013 r. i pozostawał w przekonaniu, że może je zakwestionować we wskazanych w nich terminach. W dniu 30.01.2013 r. złożył pismo zawierające zarzuty i w wyniku otrzymania wezwania w dniu 5.02.2013 r. od organu prawidłowo je sprecyzował, w związku z czym 7-dniowy termin należy liczyć od dnia odbioru wezwania organu tj. od dnia 5.02.2013 r. Podkreślił, że jego pełnomocnik nie był upoważniony do składania odwołań w jego imieniu, był doradcą podatkowym, a nie bez znaczenia jest, że pełnomocnik został ustanowiony w 2009 r., a decyzja wydana po dwóch latach, gdy pełnomocnik nie miał kontaktu ze skarżącym od końca 2010 r.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i argumentację z jego uzasadnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 wymienionej ustawy, umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego rozstrzygnięć, jeśli stwierdzi, że wydano je z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego - art. 145 § 1 pkt 1) lit. a, lit. c i lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).

W świetle powyższych regulacji zaskarżone postanowienie nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r.

Z akt sprawy oraz treści zaskarżonego postanowienia wynika, że decyzja organu I instancji (z dnia [...] Nr [...]) doręczona została pełnomocnikowi strony w dniu 18 sierpnia 2011 r. w siedzibie organu podatkowego, co stanowi okoliczność bezsporną. Decyzja zawierała pouczenie o trybie i środkach zaskarżenia. Zgodnie zatem z treścią przepisu art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej upływ terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji doręczonej pełnomocnikowi strony w dniu 18 sierpnia 2011 r. (czwartek), rozpoczął swój bieg w dniu 19 sierpnia 2011 r. (piątek) i upłynął z dniem 1 września 2011 r. (czwartek).

We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżący wskazał, że decyzja doręczona została pełnomocnikowi ustanowionemu ze względu na zły stan zdrowia skarżącego, pełnomocnik nie został wprowadzony w sprawy objęte postępowaniem, miał jedynie pośredniczyć w postępowaniu kontrolnym, ponadto pełnomocnik miał utrudniony kontakt ze skarżącym, gdyż stan zdrowia psychicznego skarżącego był zły, leczył się w 2009 i nadal psychiatrycznie. Podniósł skarżący, że o wydaniu decyzji dowiedział się w dniu wezwania go do organu na przesłuchanie.

Zasadność wniosku, wg skarżącego, poparta jest jego stanem zdrowia.

Wg załączonego do wniosku oświadczenia pełnomocnika skarżącego jego kontakt ze skarżącym urwał się całkowicie pod koniec 2010 r., jedynie pośredniczył w przekazywaniu dokumentów do organu, nie wniósł odwołania, gdyż nie znał spraw spółki.

Nie ulega wątpliwości, czego skarżący nie kwestionuje, że ustanowiony przez skarżącego pełnomocnik, któremu w dniu 18 sierpnia 2011 r. doręczono decyzję wymiarową, nie wniósł w przewidzianym 14-dniowym terminie odwołania od tej decyzji.

Zgodnie z treścią art. 162 § 1 ustawy Ordynacji podatkowej "W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy". Z § 2 tego artykułu wynika dodatkowy warunek przywrócenia uchybionego terminu, który wymaga, aby podanie o przywrócenie terminu zostało wniesione w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Podkreślić należy przy tym, że przepis art. 162 § 1 ustawy wymaga jedynie uprawdopodobnienia, iż uchybienie terminu procesowego nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez stronę.

W sytuacji gdy strona ustanowiła pełnomocnika, obowiązkiem organu jest doręczenie decyzji pełnomocnikowi, a doręczenie decyzji stronie w takim wypadku nie ma żadnego znaczenia procesowego.

Strona w skardze kwestionuje prawidłowość doręczenia decyzji organu I instancji, zarzucając, iż pełnomocnik strony, któremu doręczono decyzję, nie był upoważniony do pełnej reprezentacji strony, a szczególnie nie był upoważniony do składania w imieniu strony odwołań, czego konsekwencją byłaby nieskuteczność doręczenia decyzji organu I instancji. Takie stanowisko zaprezentował również skarżący we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Przeczy temu treść znajdującego się w aktach administracyjnych pełnomocnictwa, w którym skarżący upoważnia pełnomocnika do występowania w jego imieniu w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Treść udzielonego pełnomocnictwa nie budzi wątpliwości.

Pełnomocnictwo oznacza prawo prowadzenia w czyimś zastępstwie pewnych spraw, reprezentowanie, czyli występowanie, działanie w imieniu mocodawcy. Pełnomocnik jest zatem - w zakresie posiadanego umocowania - wyrazicielem interesów strony postępowania. Każda czynność pełnomocnika wywołuje, w chwili jej dokonania lub zaniechania, bezpośrednie i natychmiastowe wiążące skutki dla mocodawcy (por. P. Pietrasz, Komentarz do art. 137 ustawy Ordynacja podatkowa, w: R. Dowgier, L. Etel, C. Kosikowski, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, Lex 2011).

W myśl treści przepisu art. 145 § 2 Ordynacji, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Zatem ustanowienie pełnomocnika zobowiązuje organ podatkowy do doręczania przede wszystkim jemu pism kierowanych do strony, tak więc doręczenie pisma podatnikowi, w sytuacji gdy ustanowił on pełnomocnika, skutkuje uznaniem nieskuteczności doręczenia. Od chwili doręczenia organowi pełnomocnictwa pełnomocnik powinien być zawiadomiony o wszystkich czynnościach i wzywany do udziału w nich, co zapewnia prawidłowy udział strony w postępowaniu, a pominięcie przez organ podatkowy pełnomocnika strony należy traktować jako pominięcie strony w postępowaniu podatkowym.

Postępowanie podatkowe kończy się z chwilą wydania przez organ podatkowy pierwszej instancji decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty (art. 207 § 2 Ordynacji podatkowej). Wobec ustanowienia przez stronę pełnomocnika w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, obowiązkiem organu jest doręczenie temu pełnomocnikowi wydanej decyzji, a rolą pełnomocnika jest ewentualne wniesienia odwołania od doręczonej decyzji, co może być uzależnione od woli strony.

Powyższe nakazuje uznać doręczenie pełnomocnikowi skarżącego decyzji wymiarowej za prawidłowe, zgodne z zakresem udzielonego przez skarżącego pełnomocnictwa.

Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia odmawiającego stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wymiarowej przeanalizować należy, czy skarżący uprawdopodobnił spełnienie przesłanek z art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, a więc uprawdopodobnienie braku winy w niedochowaniu terminu, dopełnienie czynności, której terminowi strona uchybiła, oraz zachowanie siedmiodniowego terminu. Dla pozytywnego rozpoznania wniosku konieczne jest spełnienie wymienionych przesłanek łącznie, każda z nich ma taką samą doniosłość prawną dla jego rozpoznania, a niespełnienie jednej z nich czyni wniosek niezasadnym.

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przy ocenie okoliczności sprawy o przywrócenie terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy, aby nie wprowadzać do stosunków procesowych elementu niepewności. Chodzi o to, aby z jednej strony nie doprowadzać do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw.

Zdaniem Sądu, organ dokonał prawidłowej oceny przesłanki wymagającej od strony uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od decyzji wymiarowej.

Z akt sprawy i zaskarżonego postanowienia wynika, że decyzja doręczona została pełnomocnikowi strony w siedzibie organu w dniu 18 sierpnia 2011 r., zgodnie z wymogami art. 145 § 2 i art. 148 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Decyzja posiadała pouczenie o trybie i środkach zaskarżenia. Bieg czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania upłynął w dniu 1 września 2011 r. Natomiast odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu sporządzone zostało w dniu 30 stycznia 2013 r., wysłane za pośrednictwem urzędu pocztowego, a więc już po upływie czternastodniowego terminu do jego wniesienia (art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej).

Skarżący nie uprawdopodobnił, aby dopełnienie czynności procesowej polegającej na uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło z przyczyn niezależnych od ustanowionego pełnomocnika w sprawie. Jak wyżej podniesiono, ustanowienie przez stronę pełnomocnika w postępowaniu przed organem pierwszej instancji skutkuje obowiązkiem organu doręczenia temu pełnomocnikowi wydanej decyzji, a rolą pełnomocnika jest ewentualne wniesienia odwołania od doręczonej decyzji, co może być uzależnione od woli strony. To pełnomocnik powinien wykazać, że mimo całej staranności nie udało mu się dochować terminu do wniesienia odwołania. Tymczasem od daty doręczenia decyzji (18.08.2011 r.) do dnia nadania odwołania (30.01.2013 r.) upłynęło około półtora roku. Podnoszone przez skarżącego okoliczności jego choroby, nie stanowią uprawdopodobnienia braku winy pełnomocnika skarżącego w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania, tym bardziej, że okoliczności tej skarżący nie wykazał. Jak wyżej podkreślono, okoliczności uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminu winny mieć charakter obiektywny, niezależny od strony, natomiast dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa wyklucza istnienie takich okoliczności. Upływ ponad półtora roku od daty doręczenia decyzji pełnomocnikowi strony może stanowić jedynie o braku jakiekolwiek staranności strony w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania..

Wina w uchybieniu terminu przez pełnomocnika wywołuje negatywne skutki dla mocodawcy. W wyroku z dnia 11 sierpnia 1999 r. (sygn. akt ISA/Gd 745/98 niepubl.) NSA przyjął, że "W odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron należy przyjąć, że osoby te są zobowiązane to szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego im zlecenia, a zatem ocena, czy dochowali reguł starannego działania winna być dokonywana w oparciu o odpowiednio wysokie kryteria". W wyroku z dnia 7 lutego 1996 r. (sygn. akt SA/Rz 771/95, niepubl.) NSA przyjął, że "Stroną, w rozumieniu przepisów o przywróceniu terminu jest także pełnomocnik procesowy strony, który działa za nią w procesie. Wobec tego uchybienie wymogom czynności procesowej przez pełnomocnika samo przez się nie może stanowić podstawy przywrócenia terminu, chyba, że uchybienie nastąpiło na skutek okoliczności od niego niezależnych." W kolejnym wyroku (z dnia 19.12.1997 r., sygn. akt ISA/Gd 1144/97, niepubl.) NSA stwierdził, że "W sytuacji, gdy strona prawidłowo jest reprezentowana przez pełnomocnika, a zwłaszcza gdy nie można stwierdzić, aby pełnomocnik działał na szkodę swojego mocodawcy, to skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniedbań – tak pozytywne, jak i negatywne – obciążają reprezentowanego".

Zarówno z wniosku strony, przeprowadzonego postępowania przez organ odwoławczy jak i z zarzutów skargi nie można wywieść, że uchybienie terminu jest wynikiem zaistnienia przeszkody nie do przezwyciężenia, która stanowiłaby przesłankę do przywrócenia uchybionego terminu, albowiem skarżący zaistnienia takiej przeszkody nie uprawdopodobnił.

Wskazać należy, że nie została spełniona także kolejna przesłanka wymagana przy staraniu się strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania – wniesienie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Datą początkową biegu terminu 7-dniowego jest dzień, w którym strona dowiedziała się o uchybieniu terminu. Jak sam skarżący wskazuje, o wydaniu decyzji dowiedział się w dniu wezwania go do organu na przesłuchanie i niezwłocznie wystąpił z wnioskiem o wydanie decyzji, co nastąpiło w dniu 2 listopada 2012 r. Kserokopie decyzji strona odebrała w dniu 22 stycznia 2013 r. (wtorek), natomiast wniosek o przywrócenie terminu strona nadała w urzędzie pocztowym w dniu 30 stycznia 2013 r. (środa).

Wskazany w przepisie art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej siedmiodniowy termin jest terminem nieprzywracalnym. Analizując przedmiotowy wniosek pod kątem spełnienia tej przesłanki należy przyznać rację organowi, że strona nie dochowała także terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, albowiem termin ten w przedmiotowej sprawie upłynął z dniem 29 stycznia 2013 r. (wtorek).

Powyższe wskazuje, iż prawidłowo uznał organ odwoławczy brak spełnienia przez skarżącego przesłanek z art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, co skutkuje uznaniem zaskarżonego postanowienia za zgodne z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. oddaleniem skargi.