Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 2320/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędziowie WSA Monika Nowicka /spr./ WSA Elżbieta Lenart Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2003 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] maja 2003 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz M. P. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA 2320/03

UZASADNIENIE

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. P. wniósł o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2003 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] odmawiającą zwrotu nieruchomości położonej w W. przy Al. [...] oznaczonej jako część dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...], stanowiącej obecnie część działki nr [...], [...] i [...] z obrębu [...].

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. reformy sądownictwa administracyjnego niniejsza skarga stała się - z mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ) – przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie przez organy materiału dowodowego opisana na wstępie nieruchomość położona była pierwotnie przy ulicy [...] i oznaczona nr geodezyjnym [...], zaś łączna jej powierzchnia wynosiła [...] m kw.

Postanowieniem Sądu Rejonowego dla Miasta W. z dnia [...] stycznia 1974 r. sygn. akt [...] stwierdzono, że M. P. nabył własność w/w nieruchomości w drodze zasiedzenia z dniem [...] grudnia 1969 r.

Następnie decyzją Naczelnika Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] maja 1974 r. nr [...] orzeczono o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości. Podstawę tej decyzji stanowiły decyzje lokalizacyjne Wydziału Architektury, Nadzoru Budowlanego i Geodezji nr [...] i [...] z dnia [...] kwietnia 1972 r., które przewidywały m. in. na tej działce budowę osiedla mieszkaniowego spółdzielczego.

Wnioskiem z dnia [...] maja 2002 r. M. P. wystąpił o zwrot przedmiotowej nieruchomości podnosząc, że nie została ona w całości przeznaczona na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej.

Decyzją z dnia [...] maja 2003 r. Prezydent Miasta W. odmówił zwrotu części opisanej wyżej nieruchomości stanowiącej obecnie część działki nr [...], [...] i [...]. W uzasadnieniu swego stanowiska zauważył, że zgodnie z przepisami art. 136 i 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( dz. U. Z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm. ), poprzedni właściciel może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli stała się ona zbędną na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Nieruchomość zaś uważa się za zbędną na cel określony w takiej decyzji, gdy pomimo upływu 7 lat od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany.

Opierając się na treści pisma Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Gminy W. z dnia [...] września 2002 r. organ ustalił, że część wywłaszczonej nieruchomości znajduje się w granicach linii rozgraniczających [...] ( część działki nr [...] i [...] ), część zaś została zabudowana ulicą [...] oraz budynkiem wielorodzinnym objętym decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 1977 r. oraz na podstawie planu realizacyjnego z dnia [...] marca 1974 r. nr [...] wraz z infrastrukturą niezbędną do prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców ( część działki nr [...]).

W odwołaniu od powyższej decyzji M. P. podniósł, że nie podano w niej jaka część nieruchomości została wykorzystana na cele wywłaszczeniowe a jaka nie została na ten cel wykorzystana i w związku z tym podlega zwrotowi.

Ponadto wnioskodawca stwierdził, iż organ I instancji nie wyjaśnił, czy inwestycje dokonane na przedmiotowej nieruchomości zostały wykonane w przeciągu 7 lat od dnia wydania decyzji wywłaszczeniowej a poza tym poddał w wątpliwość rzetelność informacji zawartych w piśmie Urzędu Gminy U. z dnia [...] września 2002 r.

Decyzją z dnia [...] września 2003 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. W uzasadnieniu swego stanowiska zaakcentował, że w przepisie art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami mowa jest o rozpoczęciu w terminie 7 lat prac związanych z realizacją celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej a w tym przypadku celem takim była budowa osiedla mieszkaniowego a nie zrealizowanie na konkretnej działce konkretnego fragmentu inwestycji tj. budynku, terenu zielonego, terenu rekreacyjnego itp. Realizacja zaś takiego przedsięwzięcia jak budowa całego osiedla - wymaga odpowiednio długiego czasu.

Organ ustalił przy tym, że realizacja przedmiotowej inwestycji została rozpoczęta przed upływem w/w terminu 7 lat, o czym miała świadczyć data wydania decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego nr [...] z dnia [...] marca 1974 r. oraz częściowe zlokalizowanie na terenie objętej wnioskiem o zwrot nieruchomości budynku wielorodzinnego, wybudowanego na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] sierpnia 1977 r.

Zdaniem Wojewody w związku z powyższym w momencie rozpoczęcia prac inwestycyjnych decyzje lokalizacyjne zostały "skonsumowane" w toku procesu inwestycyjnego i nadal zachowują ważność.

Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że w niniejszej sprawie nie mógł mieć także zastosowania przepis art. 137 ust 2 cyt. ustawy, gdyż odnosi się on do sytuacji w której – po zakończeniu procesu inwestycyjnego - na części wywłaszczonej nieruchomości nie zrealizowano zamierzonej inwestycji. Wymagało to jednak uprzedniego wyłączenia ( w odrębnym postępowaniu administracyjnym ) tej części nieruchomości z zakresu działania decyzji lokalizacyjnej.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Sądu, w której skarżący podniósł, że organy nie wyjaśniły czy decyzje lokalizacyjne przewidywały na tym terenie inne niż wybudowany w 1976 r. budynek mieszkalny, gdyż oprócz niego ( a zajmuje on [...] części wywłaszczonej działki) w 2000 r. zostało wydane pozwolenie na budowę nowego budynku wielomieszkaniowego i budynek taki został wybudowany. W związku z powyższym – w ocenie skarżącego – okoliczność ta poddaje w wątpliwość ważność decyzji lokalizacyjnych, które były podstawą wywłaszczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało uznać za zasadną.

Zasady zwrotu wywłaszczonych nieruchomości określone zostały w powołanych wyżej przepisach art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Choć należy się zgodzić ze stanowiskiem organu, że przepis art. 137 ust. 1 pkt 1 tejże ustawy uzależnia zwrot nieruchomości od zaistnienia sytuacji, w której pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia, to ustalenie tego faktu nie może opierać się na domniemaniu faktycznym, jak uczynił to organ.

Wniosek, że w niniejszym przypadku realizacja celu wywłaszczenia rozpoczęta została przed upływem wspomnianego terminu organy wyprowadziły z faktu, że w latach 1974 i 1977 zostały wydane akty (uchwalenie planu realizacyjnego, decyzja o jego zatwierdzeniu) warunkujące pod względem prawnym w ogóle przystąpienie do budowy.

Ponieważ powyższa okoliczność jest jedną z przesłanek od których zależy zasadność roszczenia byłego właściciela, nie może być ona ustalana w drodze domniemań czy przypuszczeń a wykazanie jej musi opierać się na konkretnych dowodach świadczących, że w konkretnym czasie zostały rozpoczęte prace budowlane czy poczyniono określone nakłady inwestycyjne. Samo zaś skompletowanie w odpowiednim czasie dokumentacji potrzebnej do realizacji inwestycji – zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym – nie jest tożsame z rozpoczęciem prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia ( np. wyrok NSA z dnia 21.10.1991 r. IV SA 914/91, ONSA z 1992 r. Nr 1, poz. 3 ).

Ponadto, słusznie skarżący podnosi w skardze, że organ nie ustalił w ogóle zakresu decyzji lokalizacyjnych tj. co w ich rozumieniu należało potraktować jako budowę osiedla spółdzielczego. Nawiasem mówiąc w aktach sprawy brak wspomnianych decyzji oraz planu realizacyjnego. Okoliczność ta uniemożliwia dokonanie powyższych ustaleń i w związku z tym nie wiadomo, czy inwestycja dla której wywłaszczono skarżącego miała charakter np. wieloetapowy czy też została już dawno zakończona. Jeśli by się okazało, że budowa osiedla objęta decyzjami lokalizacyjnymi z dnia [...] kwietnia 1972 r. została już wiele lat temu zakończona a prowadzone w ostatnich latach budowy nie są objęte powyższymi decyzjami lokalizacyjnymi, to należało by rozważyć możliwość zwrotu tej części gruntu, która stała się zbędną dla realizacji celu objętego decyzją wywłaszczeniową.

Uznając zatem, że zaskarżone decyzje naruszają przepisy art. 7 i 77 k.p.a. Sąd – z mocy przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm. ) – orzekł jak w sentencji.