Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 2296/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja( spr.) Sędziowie: WSA Mariusz Kotulski A WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant Joanna Kłos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2006 r. sprawy ze skarg J.O., A.C., na decyzję Wojewody [...] z dnia 5 sierpnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję organu II instancji, II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących J.O. kwotę 10 zł. (dziesięć złotych) i A.C. kwotę 30 zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...].04.2002 r., Nr: [...], Prezydent Miasta K., wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, orzekł o zwrocie działki nr "3" o pow. 0,3635 ha, obj. [...], położonej w obr. [...] jedn. ewid. N., m. K. na rzecz:

- C.B. ([...]) w 3/12 częściach,

- A.C. ([...]) w 3/12 częściach,

- C.O. ([...]) w 2/12 częściach,

- J.O. ([...]) w 2/12 częściach,

- A.O. ([...]) w 2/12 częściach,

oraz o zobowiązaniu ich do zwrotu - odpowiednio do posiadanych udziałów - kwoty 7200 zł, stanowiącej wzrost wartości nieruchomości po dacie wywłaszczenia.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż do byłego Urzędu Dzielnicowego K. wpłynął wniosek z dnia 9 września 1990 r. W.C., o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako parcela 1. kat. "1" obj [...] położona w K. b. gm. kat. K., w granicach działki nr "2" obr. [...].

W trakcie postępowania ustalono, że wnioskowana do zwrotu parcela, z której powstała działka nr "3", stanowiła własność F. z Z. C., po której zgodnie z załączonymi do akt sprawy postanowieniami sądowymi, spadek nabyli: K.Z. i A.C. Z kolei spadek po A.C. nabyli: W.C., C.B. i A.C. Natomiast spadek K.Z. nabyła E.O. Po zmarłej E.O. spadek nabyli: C.O., J.O. i A.O. Po zmarłej W.C. spadek nabyli: A.C. i C.B.

Tym samym udowodniono, iż W.C. nie przysługuje prawo do ubiegania się o zwrot wywłaszczonej parceli 1. kat. "1" b. gm. kat. K. Jednakże do wniosku o zwrot w/w nieruchomości przyłączyli się pismami z dnia 31 sierpnia 1993 r. – E.O. i A.C., oraz W.C. i C.B., zaś pismami z 2000 r. J.O., C.O., A.O.

Nieruchomość stanowiąca własność spadkodawczyni została wywłaszczona orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Wydział Społeczno-Administracyjny w K., z dnia [...].11.1951 r., Nr [...] na rzecz Skarbu Państwa na cele budowy Miasta N. i [...].

W dacie wywłaszczenia nieruchomość ta była oznaczona jako dz. nr "1" obj. [...], a z niej powstała przedmiotowa działka nr "3" obr [...]. Mimo upływu 50 lat od wywłaszczenia działka ta nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia Na nieruchomości tej nie podjęto żadnych prac związanych z budową miasta N. i [...]. Organ I instancji stwierdził, iż na działce nr "3" zlokalizowany jest ogród działkowy "N. 2", a po przeprowadzeniu w dniu 12 maja 2000 r. rozprawy administracyjnej ustalono że jest on ogrodzony siatką na betonowych słupkach, a na terenie ogródków znajdują się uprawy owocowo - warzywne

Ustalono ponadto, że poprzedniej właścicielce wywłaszczonej parceli katastralnej l kat "1" nie przyznano odszkodowania z tytułu wywłaszczenia. Stosownie jednak do przepisu art. 140 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, z uwagi na fakt wzrostu wartości przedmiotowej działki po dacie jej wywłaszczenia zobowiązano spadkobierców poprzedniej właścicielki do zwrotu kwoty 7200 zł, na rzecz Gminy K., która w wyniku decyzji komunalizacyjnej jest jej właścicielem.

Prezydent Miasta K. - miasta na prawach powiatu podkreślił również w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, że Polski Związek Działkowców - Okręgowy Zarząd [...] w K. nie posiada tytułu prawnego do w/w działki z uwagi na fakt, że zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogródkach działkowych tylko miejskie i przyzakładowe pracownicze ogrody działkowe istniejące w dniu wejścia w życie w/w ustawy (tj. w dniu 12 maja 1981 r.) stają się pracowniczymi ogrodami działkowymi w jej rozumieniu.

Natomiast na podstawie posiadanych dokumentów ustalono, iż ogród działkowy "N. 2" obejmujący zawnioskowaną do zwrotu działkę nr "3" obr. [...] w dniu 12 maja 1981 r. nie istniał, ponieważ został założony jako poszerzenie istniejącego ogrodu działkowego "N. 1" zgodnie z decyzją z dnia [...] września 1982 r. Nr [...] Urzędu Dzielnicowego K. o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji, wydaną na podstawie obowiązującego wówczas planu zagospodarowania przestrzennego K. Zespołu Miejskiego zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Rady Narodowej Miasta K. z dnia [...] czerwca 1977 r. Decyzja ta traciła ważność jeżeli inwestor nie uzyska lub utraci prawo do terenu lub w terminie roku od dnia uzyskania decyzji nie złoży wniosku o zatwierdzenie planu realizacyjnego Na tej podstawie ogród działkowy "N. 2" został zarejestrowany w Krajowej Radzie Polskiego Związku Działkowców, jako ogród stały pod nr [...] z datą protokolarnego przejęcia terenu w 1980 r. Jednakże ówczesny Urząd Dzielnicowy nie dopełnił formalności związanych z przekazaniem przedmiotowego terenu rzecz Polskiego Związku Działkowców pod ogrody działkowe zgodnie z wyżej podaną decyzją z dnia [...] września 1982 r. Skoro w dniu wejścia w życie ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych ogród działkowy "N. 2" jeszcze nie istniał, to nie mógł stać się pracowniczym ogrodem działkowym w dniu jej wejścia w życie i być nim w jej rozumieniu.

Zdaniem organu I instancji; zgromadzone w sprawie dokumenty wskazują, że Polski Związek Działkowców nie posiada nadal tytułu prawnego do działki nr "3" czyli, że właściwy organ administracji publicznej - tj. obecnie Prezydent Miasta K. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej - nie wydał do tej pory decyzji o przekazaniu w użytkowanie wieczyste terenu zajętego pod ogród działkowy "N. 2". W związku w powyższym Prezydent Miasta K., wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, uznał, że Polski Związek Działkowców nie jest stroną niniejszego postępowania w rozumieniu art. 28 kpa.

Od powyższej decyzji organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2002 r. Nr [...], odwołanie złożył Polski Związek Działkowców - Okręgowy Zarząd [...] w K. argumentując, iż została ona wydana z naruszeniem art. 28 i art. 29 kpa, w związku z art. 7 tej ustawy, art. 32 ust 1 i 2 ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych oraz art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Odwołujący wnioskował o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie na podstawie art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. do czasu rozpatrzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie skargi Polskiego Związku Działkowców w sprawie oznaczonej sygnaturą II SA/Kr 1116/01 dotyczącej sprawy o analogicznym stanie faktycznym i prawnym, albo o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia

Zdaniem odwołującego się, Pracowniczy Ogród Działkowy "N. 2" stanowiący poszerzenie Pracowniczego Ogrodu Działkowego "N. 1" założony został w latach 1979-1980 przez Przedsiębiorstwo "M." w K. dla użytkowników działek będących pracownikami tego Przedsiębiorstwa, o czym świadczy treść pism Krajowej Rady Pracowniczych Ogrodów Działkowych przy CZZZ Wojewódzkiego Zarządu w K. z dnia 1 października 1979 r. oraz P. "M" do Urzędu Dzielnicowego K. z dnia 20 czerwca 1980 r. i z dnia 27 października 1980 r.

Jak podnosi Polski Związek Działkowców - Okręgowy Zarząd [...] w K. z powyższych pism jednoznacznie wynika, że grunt pod założenie Pracowniczego Ogrodu Działkowego "N. 2" przydzielony został w 1979 r., a ogród zorganizowany w latach 1979-1980 tj. przed wejściem w życie ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych Również z karty rejestracyjnej ogrodu wynika, że Pracowniczy Ogród Działkowy "N. 2" założony został w 1980 r. Tak więc mimo decyzji Urzędu Dzielnicowego K. z dnia [...] września 1982 r. Pracowniczy Ogród Działkowy "N. 2" został założony na poszerzenie istniejącego ogrodu działkowego "N. 1" w latach 1979-1980, a teren pod ten ogród przydzielono w 1979 r., co przesądza jego istnienie w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (tj. w dniu 12 maja 1981 r.) Stały charakter Pracowniczego Ogrodu Działkowego "N. 2", Polskiego Związku Działkowców, został również potwierdzony w uzasadnieniu decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1994r. Nr [...],

W związku z powyższym nie zachodzi konieczność wydawania decyzji w trybie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych o przekazaniu terenu w użytkowanie Polskiemu Związku Działkowców skoro wykazano, że ogród działkowy "N. 2" istniał w dniu wejścia w życie ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych

Odwołujący nie zgadza się z poglądem zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji mówiącym, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, jak również kwestionuje dokonaną wycenę wartości nieruchomości oznaczonej jako działka nr "3" w wysokości 7200 zł. Wycena ta nie uwzględnia bowiem nakładów poczynionych w związku z urządzeniem na w/w działce Pracowniczego Ogrodu Działkowego "N. 2"

Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania Polskiego Związku Działkowców -OZ[...], na podstawie art. 9a ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 par 2 kpa. uchylił w całości zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta K. - miasta na prawach powiatu i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda [...] stwierdził, co następuje:

Prawidłowo organ I instancji ustalił, że cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości nie został zrealizowany, gdyż założenie na przedmiotowych działkach ogrodu działkowego, nie jest realizacją celu wywłaszczenia - "budowa miasta N. i [...]" - co stwierdził w niniejszym postępowaniu Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 listopada 1998 r. , sygn. akt II SA /Kr 1555/97

Powyższy pogląd prawny NSA wiąże organy obu instancji w przedmiotowej sprawie, gdyż stosownie do art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym: " ocena prawna - wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia".

Zgodnie z art. 140 u g.n 1, w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca wypłacone odszkodowanie Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu.

Nie kwestionując zatem samej zasadności zwrotu należy stwierdzić, że dla jego dokonania konieczne jest ustalenie aktualnego stanu prawnego nieruchomości w celu ustalenia podmiotu uprawnionego do uzyskania wypłaconego za wywłaszczenie zwaloryzowanego odszkodowania. Ustalenie z kolei aktualnego stanu prawnego następuje na podstawie aktualnego wypisu z ksiąg wieczystych.

W niniejszym postępowaniu organ I instancji uznał za właściciela działki nr "3’ Gminę K. pomimo, że decyzja komunalizacyjna Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1994 r. nr [...] nie została ujawniona w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej dla działki nr "3".

Organ I instancji nie ustalił zatem obecnego stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości, a w dniu 25 marca 2002 r. wystąpił do Sądu Rejonowego dla K., Wydziału Ksiąg Wieczystych z wnioskiem o wykreślenie działki nr "3" z księgi wieczystej nr [...] oraz o ujawnienie powstałej na skutek podziału działki nr "4" m in. działki nr "3" w Kw nr [...]. Ponieważ ustalenie aktualnego stanu prawnego będzie możliwe po zakończeniu postępowania wieczystoksięgowego, do tego czasu należało postępowanie w sprawie zwrotu tej działki zawiesić. Organ I instancji wydał natomiast przedmiotową decyzję, nie dysponując dowodem na tę okoliczność

W pkt. 4 zaskarżonej decyzji organ I instancji orzekł o zobowiązaniu Gminy K. do zwrotu kwoty 4. 400,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, podczas gdy zgodnie z treścią art. 264 k.p.a., organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji winien ustalić w drodze postanowienia, a nie w sentencji decyzji.

Odnosząc się do argumentacji Polskiego Związku Działkowców - Okręgowego Zarządu [...] w K., dotyczącej rzekomego potwierdzenia stałego Pracowniczego Ogrodu Działkowego "N. 2" decyzją Wojewody [...] z dnia [...] 12.1994 r., Nr [...], Wojewoda [...] stwierdza, iż w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji wskazano jedynie możliwość uznania tego ogrodu na dalszym etapie postępowania, za ogród stały w rozumieniu ustawy z dnia 6. 05. 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych.

Odnośnie zawartego w odwołaniu postulatu zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie do czasu rozpatrzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie skargi Polskiego Związku Działkowców w sprawie oznaczonej sygnaturą II SA/Kr 1116/01 dotyczącej sprawy o analogicznym stanie faktycznym i prawnym, to nie stanowi ona zagadnienia wstępnego, w rozumieniu k.p.a., od którego zależy rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Takie zawieszenie nastąpić może tylko z urzędu, a nie na wniosek strony. Brak jest jednakże podstaw do zawieszenia tego postępowania z urzędu.

Odnosząc się do zarzutu dokonania wadliwej wyceny wartości zawnioskowanej do zwrotu działki nr "3", z uwagi na fakt nie uwzględnienia nakładów poczynionych w związku z urządzeniem na przedmiotowej działce POD "N. 2", Wojewoda przytaczając w pełnym brzmieniu przepis art. 140 ust. 3 u.g.n. zauważył, że niniejszej sprawie, nie zostało przyznane poprzedniej właścicielce nieruchomości w ogóle odszkodowanie z tytułu jej wywłaszczenia. W związku z powyższym, zwrotowi podlega tylko kwota stanowiąca zwiększenie wartości nieruchomości po dniu jej wywłaszczenia na skutek poczynionych na niej nakładów. Organ odwoławczy stwierdza, że operat szacunkowy rzeczoznawcy B.B. określa wzrost wartości rynkowej działki nr "3" obr. [...] po dniu jej wywłaszczenia według obecnego stanu zagospodarowania. Kwota odszkodowania do zwrotu, której zostali zobowiązani spadkobiercy poprzedniej właścicielki wywłaszczonej nieruchomości odpowiada więc wyłącznie zwiększeniu wartości nieruchomości wskutek działań podjętych na niej po wywłaszczeniu, a polegających na naniesieniu obiektów budowlanych i roślinnych.

W ponownym rozpatrzeniu sprawy należy zawiesić postępowanie w sprawie zwrotu do czasu zakończenia się postępowania wieczystoksięgowego, dotyczącego wpisu prawa własności w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości. Organ I instancji powinien uznać również PZD za stronę niniejszego postępowania i zaznajomić z operatem szacunkowym i dać możliwość wniesienia uwag do wyliczonej wartości nieruchomości, a o kosztach orzec w formie postanowienia .

Skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego J.O. zarzucając, że brak było podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji. Uważa on, że działkowcy korzystali bezprawnie z zawłaszczonego terenu, gdyż PZD nie legitymuje się ani prawem własności, ani użytkowania wieczystego, ani też żadną umową dzierżawy, najmu lub innym tytułem prawnym uprawniającym ich do korzystania z tego terenu. Nie można więc było Polskiego Związku Działkowców traktować, jako strony w tym postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, zwłaszcza, że Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się w tym przedmiocie uznając za niezgodne z konstytucją prawo użytkowania wieczystego Polskiego Związku Działkowców.

Skarżący uważa, że uchylenie decyzji organu I instancji spowoduje tylko przewlekłość już i tak długotrwałego postępowania. Na dowód, że sprawa dotycząca PZD została już definitywnie wyjaśniona skarżący przedstawił pismo skierowane do niego przez Urząd Miasta K.- Wydział Skarbu Miasta z dnia 24 04. 2003 r., nr: [...], z którego wynika że wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20. 02. 2002 r. sygn. akt TK/39/2000 /Dz.U. z 2002 r. Nr 18, póz. 184/ orzekającego o niezgodności przepisów powołanych na wstępie z art. 165 ust 1,2,3, Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej roszczenie Polskiego Związku Działkowców o uwłaszczenie nieruchomości wchodzących w skład pracowniczych ogrodów działkowych stało się bezprzedmiotowe i wszystkie sprawy o uwłaszczenie zostały ostatecznie zakończone /por. k. 36/ Nadto skarżący przedstawił odpis zupełny z księgi wieczystej, /stan z dnia 28. 12 2005 r/ prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla K. w K. m. in. dla działki "3" obr [...], z którego wynika, że jej właścicielem jest Gmina K.

Skarżący podkreśla, że jego poprzednik prawny (spadkodawca) nigdy nie otrzymał odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, z której od wielu lat korzystają bezprawnie inne nieuprawnione osoby;

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podnosząc że sprawa wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania w znacznej części - a w szczególności ustalenia aktualnego stanu prawnego nieruchomości oraz uznania za stronę postępowania Polskiego Związku Działkowców, jako podmiotu, który złożył wniosek o użytkowanie wieczyste przedmiotowych nieruchomości

W piśmie procesowym z dnia 22.12.2005 r. uczestnik postępowania Polski Związek Działkowców - wniósł o oddalenie skargi, z uwagi na konieczność załatwienia spraw wieczystoksięgowych, a nadto z uwagi na wejście w życie ustawy z dnia 8. 07. 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych /Dz. U. Nr 169/2005 r. poz. 1419/ wobec faktu, że działka nr "3" jest użytkowana przez Rodzinny Ogród Działkowy N. II - poprzednio pracowniczy ogród działkowy, ma zastosowanie przepis art. 49 i art. 24 tej ustawy, z którego wynika, że zasadne roszczenie osoby trzeciej do nieruchomości zajętej przez rodzinny ogród działkowy podlegają zaspokojeniu wyłącznie przez wypłatę odszkodowania lub zapewnienia nieruchomości zamiennej Skutki tych roszczeń obciążają właściciela nieruchomości. W przedmiotowej sprawie właścicielem nieruchomości jest nadal Skarb Państwa z uwagi na niezakończone postępowanie w sprawie wpisu prawa własności.

Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 97 par. 1 ust. z dnia 30.08, 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/ - sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Właściwym przeto do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.

Skarga jest zasadna

Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego ujęta w przepisie art. 15 kpa oznacza, ze stronie przysługuje prawo do dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy Decyzja organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa jak decyzja organu I instancji, a działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu i instancji /T. Woś, J Zimmerman glosa do uchwały SA z dnia 23.09.1986 r. IIAZP 11/86, OSN1987/11167, PiP 1989/8/145/.

Realizacja tej zasady została ukształtowana w przepisie art. 138 par 1 kpa regulującym postępowanie administracyjne przed organem odwoławczym Przepis ten wprowadza jako zasadę postępowanie merytoryczne przed organem II instancji, w związku z tym również taki charakter mają decyzje podejmowane w trybie art., 138 par 1 pkt. 2 k.p.a.; merytoryczno - reformacyjne ukierunkowane na rozstrzygnięcie, co do istoty sprawy Rozstrzygnięcia kasacyjne przewidziane par 2 art. 138 kpa stanowią wyjątek od zasady merytorycznego charakteru postępowania odwoławczego i mają miejsce wówczas gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Przy interpretacji tego przepisu nie jest dopuszczalna wykładnie rozszerzająca wypracowane i ugruntowane na przestrzeni lat stanowisko judykatury i zgodna z nim z doktryna, pozwalają na przyjęcie; że wydanie decyzji kasacyjnej może nastąpić tylko wtedy, gdy organ I instancji nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego albo postępowanie takie przeprowadził z rażącym naruszeniem prawa procesowego /por wyrok NSA z 25. 11. 2003, IV SA1496 02 M Prawn. 2004/2/60, Wyrok NSA z dnia 2 04 2001 IVSA 208/99 Lex nr 547/45, W. Dawidowicz "Postępowanie administracyjne Zarys wykładu" WP W-wa 1983 - str. 223, Zbigniew Janowicz "Kodeks Postępowania administracyjnego" – str. 301 i nast. M. Wierzbowski "Postępowanie administracyjne",C.H.BeckW-wa2004-str.207/

Wniesienie odwołania powoduje więc w myśl powyższego przeniesienie kompetencji do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy przez organ II instancji. Ocenie organu odwoławczego podlega całe postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w sprawie przed organem l instancji, a zwłaszcza materiał dowodowy zebrany i przeanalizowany przez ten organ. Organ odwoławczy w ramach swoich uprawnień może materiał ten ocenić inaczej niż organ I instancji, co więcej organ odwoławczy może z urzędu lub na żądanie strony przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe. Przepis art. 136 k p.a. stanowi, że organ odwoławczy może przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo może zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję Jeżeli organ odwoławczy nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy i prawnego a stwierdził potrzebę przeprowadzenia dowodu z dokumentu w postaci odpisu z księgi wieczystej ma obowiązek przeprowadzić ten dowód w ramach swoich uprawnień żart 136 k.p.a. zamiast uchylać sprawę do ponownego rozpoznania

W świetle powyższego trzeba stwierdzić, iż trafnie skarżący zarzuca, że w ramach postępowania wyjaśniającego organ I instancji zgromadził dostępne, a mające zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie materiały dowodowe. Bowiem z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, iż nie ma on wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, a w szczególności co do zbędności wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu będącej przesłanką zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela /art. 136 ust. 3 w. zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n./. Organ odwoławczy stwierdzając, prawidłowe ustalenia organu I instancji i prawidłowość rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, nie może uchylić zaskarżonej decyzji z tym uzasadnieniem, że należy zawiesić postępowanie do czasu zakończenia postępowania wieczystoksięgowego bez zwrócenia się wprzódy do Sądu Rejonowego dla K. - Wydział Ksiąg Wieczystych o informację czy dokonano wpisu w księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości prawa własności Gminy K. w miejsce Skarbu Państwa na podstawie decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia. [...]. 12. 1994 r. i wniosku Prezydenta Miasta K., względnie o odpis z kw. Brak w aktach sprawy dowodu by takie czynności organ odwoławczy podejmował lub by dopuścił dowód z dokumentu w postaci odpisu z księgi wieczystej i dowód ten przeprowadził. Zaś z zupełnego odpisu z księgi wieczystej przedłożonego przez skarżącego wynika, że postępowanie wieczystoksięgowe zostało zakończone. Prawo własności Gminy K. w stosunku do przedmiotowej działki zostało ujawnione w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości przez Sąd Rejonowy dla K. zgodnie z w/w decyzją komunalizacyjną. /por. k. 88/ Nie ma więc potrzeby zawieszenia postępowania "do czasu zakończenia postępowania wieczystoksiegowego". Jednakże trzeba zauważyć, że instytucja zawieszenia postępowania nie jest ograniczona tylko do postępowania przed organem I instancji, czego organ odwoławczy nie rozważył

Także została wyjaśniona kwestia sytuacja prawnej PZD w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20. 02. 2002 r. syg. TK/39/2000/Dz. U. z 2002 r. Nr 18, póz 184/, które było już znane w dacie podejmowania decyzji przez organ odwoławczy.

W świetle tego orzeczenia, a także ustaleń własnych organu II instancji zawartych w uzasadnieniu decyzji, z których wynika, że; PZD nie posiada żadnego tytułu prawnego do zajętego gruntu - należało rozważyć czy istnieje rzeczywista konieczność uchylenia decyzji organu I instancji aby " zaznajomić Polski Związek Działkowców z operatem szacunkowym i dać możliwość wniesienia uwag do wyliczonej wartości nieruchomości." podlegającej zwrotowi na rzecz spadkobierców wywłaszczonego bez odszkodowania właściciela.

Przedmiotem postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest kwestia;

- czy nieruchomości stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w rozumieniu art. 137 ust. 1 u.g n. a także,

- czy nie zachodzi negatywna przesłanka jej zwrotu przewidziana art. 229 u.g.n., a w razie orzekania o zwrocie nieruchomości kwestia;

- rozliczeń o jakich mowa w art. 140 u.g n. Rozliczenia te, co wynika wprost z powołanego przepisu są dokonywane tylko i wyłącznie pomiędzy Skarbem Państwa lub Gminą, a osobą na rzecz, której dokonuje się zwrotu, pomiędzy Gminą K. a spadkobiercami przedniego właściciela. Nie ma więc żadnego znaczenia dla dokonywanego rozliczenia; kto dokonał nakładów na zwracaną nieruchomość i w jaki sposób wpłynęły one na zmianę wartości nieruchomości w chwili jej zwrotu

Nie ma zatem podstawy materialnoprawnej do uzależniania udziału korzystającego z przedmiotowej nieruchomości podmiotu, od tego czy korzystając z niej (bez względu na tytuł prawny lub jego brak) poczynił jakiekolwiek nakłady na tę nieruchomość.

Nakłady poniesione na wywłaszczoną nieruchomość mają charakter-cywilnoprawny i mogą być dochodzone przez dotychczasowego posiadacza nieruchomości (w razie sporu) przed sądem powszechnym w postępowaniu cywilnym, niezależnie od kwestii rozliczeń dokonanych według reguł zawartych w powołanym wyżej przepisie art. 140 u.g.n.

Biorąc pod uwagę powyższe, należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie z naruszeniem przepisów prawa procesowego art. 136 i art. 138 par 2 k.p.a. co mając Sąd na uwadze orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 par 1 pkt. 1 lit "c" prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.