Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 626/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Jakub Linkowski /spr./, Sędziowie sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska, sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant Anna Nader, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2005 r. sprawy ze skargi S. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za zanieczyszczenie środowiska 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz S. S.A. z siedzibą w W. kwotę 750 zł (siedemset pięćdziesiąt zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2004r. nr [...] Minister Infrastruktury - po rozpatrzeniu odwołania S. SA z siedzibą w W. - utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Morskiego w G. z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] o wymierzeniu kary pieniężnej w wysokości 15574,67 zł za zanieczyszczenie środowiska morskiego.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że dnia [...] lipca 2003 r. Dyrektor Urzędu Morskiego w G. na podstawie art. 36 ust l ustawy z dnia 16 marca 1995r. o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki (Dz. U. z 1995 r. Nr 47 poz. 243 z późn. zm.) w związku z art. 57 ust. l i 3 ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej (Dz. U. z 1991 r. Nr 32, poz. 131 z późn. zm.) wydał decyzję nr [...] stwierdzającą, że barka [...] dokonała - z naruszeniem przepisów ustawy - zanieczyszczenia środowiska morskiego, wobec czego wymierzono armatorowi (barki [...]) S. S.A. z siedzibą w W. karę pieniężną w wysokości 15574,67 zł.

Organ naczelny stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że postępowanie wyjaśniające w sprawie zanieczyszczenia wód portowych substancją olejopochodna w porcie G., wszczęte przez Urząd Morski w G. ustaliło jednostki, z których najprawdopodobniej nastąpił wyciek (biorąc pod uwagę warunki pogodowe). Z tych jednostek: m/t [...], m/t [...]. m/v [...], m/v [...], [...] oraz z holownika [....] pobrano próbki paliwa.

Próbki pobrano odpowiednio z:

1. statkowego zbiornika paliwowego, wód zęzowych obszaru maszynowni, zbiornika szlamowego oraz zbiornika oleju smarnego;

2. zbiornika szlamowego, wód zęzowych obszaru maszynowni, zbiornika paliwa MGO, zbiornika lubrication oil oraz ze zbiornika ładowni;

3. zbiornika wód zęzowych, zbiornika szlamowego, zbiornika paliwa MGO, lubrication <»1 oraz oleju hydraulicznego;

4. zęzy obszaru maszynowni, zbiornika waste oil tank, zbiornika L.O. save - oil tank, zbiornika L.O. sludge tank, zbiornika paliwa IFO, zbiornika paliwa MGO oraz ze zbiornika oleju hydraulicznego siłowników pokryw ładowni;

5. zbiornika ładunkowego, wód zęzowych obszaru maszynowni oraz zbiornika paliwowego agregatów.

Na podstawie przeprowadzonej analizy laboratoryjnej pobranych próbek ustalono, że substancja olejopochodna pobrana z próbek wody morskiej jest identyczna z próbkami paliwa MGO - ładunek barki [...], oraz ze zbiornika paliwowego barki [...].

Analiza pobranych próbek sugeruje, że sprawca zanieczyszczenia wód morskich może być również holownik "[...]". Przy czym stwierdzono, że plama ropopochodna była znacznych rozmiarów (1000 m2) i obejmowała całą szerokość [...], natomiast holownik "[...]", rozpoczął pracę w rejonie zanieczyszczenia dopiero 19 maja o godz. 09.00. Biorąc pod uwagę te okoliczności, jak również warunki pogodowe, siłę i kierunek wiatru, wykluczono możliwość spowodowania zanieczyszczenia przez holownik "[...]".

Organ podał, że analizę porównawczą próbek wykonano w oparciu o metodyki badawcze opracowane w Katedrze Chemii Analitycznej Politechniki [...]. Metodyki te wykorzystują technikę kapilarnej chromatografii gazowej połączonej z detektorem płomieniowo - jonizacyjnych (FID) na etapie analizy jakościowej (identyfikacji analizowanych związków) w połączeniu z techniką ekstrakcji ciecz - ciecz na etapie izolacji zanieczyszczeń z dostarczonych próbek.

Znane są inne metody badania próbek m.in. metoda "Nordtest"., ale zgodnie z obowiązującymi przepisami najważniejsze jest stwierdzenie faktu wydostania się oleju - a taki miał miejsce - oraz ustalenie sprawcy zanieczyszczenia.

W dalszej części uzasadnienia wskazano, że decyzja organu I instancji tj. Dyrektora Urzędu Morskiego w G. zawiera oznaczenie organu wydającego decyzję, datę wydania decyzji, oznaczenie stron, powołała stosowną podstawę prawną, zawierała rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie o trybie odwołania, a zatem zawierała wszystkie wymagane przepisami prawa elementy.

W zakończeniu uzasadnienia swojej decyzji Minister Infrastruktury podał, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie budzi wątpliwości fakt, że zanieczyszczenie powstało z barki [...] i dlatego utrzymana została w mocy decyzja organu I instancji o wymierzeniu kary pieniężnej w wysokości 15574,67 zł za zanieczyszczenie środowiska morskiego.

Powyższa decyzja Ministra Infrastruktury została zaskarżona przez S. S.A. z siedzibą w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W skardze podniesiono, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa.

Strona skarżąca podniosła, że decyzja narusza art. 107 k.p.a. ponieważ decyzja organu I instancji została skierowana do osoby niebędącej strona w sprawie gdyż wskazano, że armatorem barki [...] jest spółka akcyjna P. z siedzibą w S. nie zaś S. S.A. z siedzibą w W.

Podniesiony została przez stronę skarżącą także zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. oraz art, 79 k.p.a., ponieważ w postępowaniu przed organem I instancji zastosowano błędną wykładnię przepisów w efekcie czego czynności dowodowe podejmowano bez udziału strony skarżącej nie powiadamiając jej o zamiarze przeprowadzenia takich czynności.

Wskazano także, na naruszenie art. 84 k.p.a. polegające na tym, że w sprawie nie uwzględniono opinii mówiącej o tym, że w basenie portu znajdowała się inna jednostka pływająca, z której mogło pochodzić zanieczyszczenie.

Strona skarżąca postawiła również zarzut naruszenia art. 39 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w odniesieniu do sposobu przekazywania korespondencji stronie postępowania.

Zdaniem strony skarżącej działające w sprawie organy obu instancji nie uwzględniły przy wydawaniu decyzji wszystkich okoliczności faktycznych, w tym także tych, które wskazują na to, że to nie jednostka [...] była sprawcą zanieczyszczenia.

Przedmiotowa jednostka przed datą wykrycia zanieczyszczenia nie wykonywała (od kilku dni) żadnych czynności ładunkowych, podczas których mogłoby dojść do rozlewu na pokładzie jednostki a następnie przedostaniu się paliwa do wód portowych.

Na barce nie pracowały żadne urządzenia, których działanie mogłoby spowodować zanieczyszczenie. Na samej barce nie stwierdzono zanieczyszczeń, która to okoliczność nie została jednak wzięta pod uwagę.

Zdaniem strony skarżącej panujące w dniu stwierdzenia zanieczyszczenia warunki pogodowe nie przemawiały za uznaniem, że zanieczyszczenie spowodowała jednostka [...].

W skardze podniesiono także, że barka [...] służy jako magazyn paliw żeglugowych dla jednostek pływających na terenie portu zarówno G. jak i G. w związku z czym paliwo z tej jednostki mogło znajdować się w zbiornikach wielu innych jednostek pływających na przedmiotowym obszarze.

Przypisywanie winy za zanieczyszczenie jednostce [...] bez stwierdzenia bezpośredniej przyczyny rozlewu jest w ocenie skarżącej całkowicie nieuprawnione i nieuzasadnione. Z uwagi na wskazane uchybienia strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniosło o jej nieuwzględnianie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W sprawie niniejszej nastąpiło takie naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W myśl ogólnych zasad postępowania administracyjnego, organy administracji powinny podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy (art. 7 kpa) i w tym celu obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § l kpa), a następnie ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa), zaś wynik tej oceny powinien znaleźć prawidłowe odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia (art. 107 § l i 3 kpa).

Tymczasem w niniejszej sprawie podjęte przez organ administracji rozstrzygnięcia, w zestawieniu ze zgromadzonym materiałem dowodowym budzą poważne wątpliwości, gdyż argumentacja zawarta w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji nie znajduje pełnego odzwierciedlenia w materiale dowodowym.

W postępowaniu administracyjnym nie ustalono w sposób jednoznaczny i w oparciu o konkretne dowody, że istotnie sprawcą zanieczyszczenia wody morskiej w basenie portowym była jednostka [...].

Fakt, że z przeprowadzonej analizy próbek paliwa wynika, że paliwo pochodzące z tej jednostki jest identyczne z próbkami paliwa MGO - ładunek barki [...], oraz ze zbiornika paliwowego barki [...] nie oznacza, że to właśnie ta jednostka była sprawcą zanieczyszczenia

Okoliczność ta budzi wątpliwości również dlatego, że jak wskazała strona skarżąca barka [...] służy jako magazyn paliw żeglugowych dla jednostek pływających na terenie portu zarówno G. jak i G. w związku z czym paliwo z tej jednostki mogło znajdować się w zbiornikach wielu innych jednostek pływających na przedmiotowym obszarze.

Ponadto, w toku postępowania administracyjnego nie określono, jaka była bezpośrednia przyczyna rozlewu substancji olejopochodnej, która zanieczyściła wodę w basenie portowym. Z przedstawionych Sądowi akt sprawy nie wynika, aby na samej barce stwierdzono zanieczyszczenia, których następstwem mogło być zanieczyszczenie wody morskiej.

W aktach sprawy znajdują się dwie analizy porównawcze próbek dostarczonych do badania. We wnioskach z analizy z dnia 21 maja 2003 r. podano, że sprawcą zanieczyszczenia jest barka [...], natomiast we wnioskach z analizy z dnia 29 maja 2003r. podano, że sprawcą zanieczyszczenia może być również holownik "[...]".

W zaskarżonej decyzji podano, że zarówno warunki pogodowe jak też czas przebywania holownika "[...]" w [...] wykluczają tę jednostkę jako sprawcę zanieczyszczenia.

Jednak organy nie wykazały na podstawie konkretnych dowodów lub opinii biegłych, że taka ewentualność jest wykluczona. Bez przedstawienia konkretnych dowodów lub opinii biegłych - stwierdzenie, że należy wykluczyć możliwość spowodowania zanieczyszczenia przez holownik "[...]" uznać należy za gołosłowne.

Działające w sprawie organy nie wykazały również ponad wszelką wątpliwość, że nie jest możliwe, aby sprawcą zanieczyszczenia była jakakolwiek inna jednostka operująca w przedmiotowym rejonie.

W sytuacji, gdy przedmiotem rozstrzygnięcia organu administracji jest nałożenie na stronę postępowania określonej przepisami kary pieniężnej (a więc działanie represyjne) organ ten musi przeprowadzić postępowanie w taki sposób, aby w sprawie nie pozostawały żadne wątpliwości, aby materiał dowodowy jednoznacznie, bez możliwości jego odmiennej interpretacji wskazywał na podmiot ukarany jako na sprawcę dokonanego naruszenia prawa, za które nałożono karę.

W niniejszej sprawie nie można uznać, że okoliczność, iż sprawcą zanieczyszczenia w dniu 19 maja 2003r. wód morskich była barka [...] została udowodniona ponad wszelką wątpliwość tj. w sposób eliminujący możliwość przyjęcia innego założenia.

Zdaniem Sądu w sprawie niniejszej organy administracji powinny powołać biegłego, który ustaliłby w sposób niebudzący wątpliwości, że przy panujących w dniu 19 maja 2003r. warunkach pogodowych i ruchu innych jednostek pływających, sprawcą zanieczyszczenia była konkretna jednostka. Celowe zdaje się także wyjaśnienie, w jakich okolicznościach doszło do rozlewu paliwa tj. stwierdzenia bezpośredniej przyczyny rozlewu.

Bez dokonania jednoznacznych ustaleń w tym zakresie nie jest możliwe wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia o wymierzeniu kary pieniężnej za zanieczyszczenie środowiska morskiego

Fakt nieustalenia przez organy administracji wszystkich okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy stwarza przesłankę do uznania naruszenia przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów na podstawie art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm).