Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 277/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2011-05-30 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 1,  art. 258 par. 2 pkt 7.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. C. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. W. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2009 postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 22 kwietnia 2011 r. skarżący A. W. C. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Uzyskuje dochody z tytułu emerytury w wysokości 781,23 zł miesięcznie. Ponadto ze złożonego formularza wniosku wynika, iż skarżący nie posiada majątku. Wyjaśnił, że jest osobą bezdomną.

Do wniosku załączył wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego przez PKO Bank Polski obejmującego obroty z okresu od 31/01/2011 r. do 01.03.2011 r., z którego wynika, że skarżący posiadał zadłużenie na dzień 01.03.2011 r. w kwocie 1.754,16 zł., nadto posiada limit kredytowy w rachunku bieżącym (dopuszczalnego salda debetowego) w kwocie 1.800 zł. Przedłożył także kserokopię decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w przedmiocie ustalenia wysokości emerytury w wysokości 780,23 zł netto (od marca 2011 r.).

Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, referendarz sądowy może zażądać od strony złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

W niniejszej sprawie z możliwości tej skorzystano i wystosowano do strony wezwanie z dnia 9.05.2011 r. W wezwaniu tym zwrócono się w terminie siedmiu dni o przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych takich jak:

a. wyjaśnień w kwestii miejsca zamieszkiwania skarżącego, w związku z oświadczeniem, że jest "bezdomny",

b. przedłożenia wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego kont i lokat bankowych za ostatnie sześć miesięcy,

c. oświadczenia o wysokości ponoszonych kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem gospodarstwa domowego,

d. oświadczenia o posiadanym majątku w okresie od 01.01.2009 r. do 9.05.2011 r..

W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący złożył wyjaśnienia, iż "jego miejsce zamieszkania jest takie same jak pół miliona innych bezdomnych, wegetujących w Polsce". Oświadczył, że posiadany wyciąg przedłożył, natomiast aby otrzymać inne wyciągi wstecz musi za nie zapłacić, a nie posiada środków pieniężnych. Wskazał, że posiada konto w Banku Spółdzielczym oraz w Banku PKO. Wyjaśnił, że z uzyskiwanego dochodu z emerytury po opłaceniu debetów , pozostałą kwotę przeznacza na utrzymanie. Wskazał, że nie posiadał majątku w okresie od 01.01.2009 r. do 9.05.2011 r. Do pisma załączył zestawienie operacji bankowych z dnia 06.09.2010 r.

Nadto na podstawie akt administracyjnych ustalono, że w roku 2009 skarżący był producentem rolnym, posiadał gospodarstwo rolne.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Na mocy art. 243 §1 w związku z art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1270, dalej p.p.s.a. ) Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Prawo pomocy w zakresie całkowitym stosownie do art. 245 § § 2 p.p.s.a. obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast zgodnie z § 3 p.p.s.a. ww. artykułu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika.

Celem zaś instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Z tego też względu do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia w celu jego weryfikacji oraz wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) oraz słusznego interesu strony. Zasadność wniosku rozpatruje się w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05).

Biorąc pod uwagę ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy, zauważyć należy, iż złożone przez wnioskodawcę oświadczenia zarówno złożone w formularzu wniosku PPF jak i w udzielonej odpowiedzi na wezwanie z dnia 9 maja 2011 r. - nie mogły zostać uznane za rzetelne, a tym samy dające podstawę do ustalenia jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Skarżący nie wyjaśnił gdzie i u kogo zamieszkuje. Nie wyjaśnił także jakie i w jakiej wysokości ponosi wydatki na bieżące utrzymanie gospodarstwa domowego. Nie przedstawił również dokumentów potwierdzających rodzaj i wysokość ponoszonych kosztów utrzymania. W ocenie orzekającego do wyjaśnienia rzeczywistej sytuacji materialnej i życiowej są również niewystarczające złożone przez wnioskodawcę oświadczenia, iż całą emeryturę przeznacza na opłacenie debetu, a resztę na utrzymanie. W ocenie referendarza sądowego informacje te są niezbędna, a zarazem podstawowe dla oceny czy skarżący spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nadto niewiarygodne są oświadczenia wnioskodawcy w zakresie posiadanego majątku w okresie od 01.01.2009 r. do 9.05.2011 r.. Z informacji uzyskanych z akt administracyjnych wynika, że w roku 2009 r. skarżący posiadał gospodarstwo rolne oraz grunty rolne, w związku z czym wystąpił o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 oraz o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2009. Natomiast w złożonym oświadczeniu na wezwanie na podstawie art. 255 p.p.s.a. w odpowiedzi na pkt "d" wezwania wyjaśnił, iż nie posiada majątku.

Zatem niemożliwe jest rozpatrzenie wniosku skarżącego w aspekcie jego możliwości finansowych w oparciu o przedstawione oświadczenia.

Trzeba podkreślić bowiem, iż zgodnie z art. 243 p.p.s.a. sąd administracyjny (referendarz sądowy) orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. To strona ma zatem przekonać sąd (referendarza sadowego) o tym, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W gestii sądu administracyjnego (referendarza sądowego) pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności ( postanowienie NSA 28.01.2009 r sygn. akt I FZ 525/08, publ. LEX nr 551932).

W tak ustalonym stanie faktycznym, brak było podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.

Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.