Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 433/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 169
journal: Dz.U. 2017 poz 2077
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
article: art.51a , art. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant st. specjalista - Anna Wiśniewska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2019 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji przypadającej do zwrotu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Gminy [...] (dalej: "Skarżąca", "Strona" lub "Gmina") jest decyzja Ministra Finansów (dalej: "Minister", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z [...] stycznia 2019 r. nr [...], uchylająca decyzję Wojewody W.- [...] (dalej: "Wojewoda" lub "organ I instancji") z [...] sierpnia 2018 r. nr [...], w całości i określająca kwotę dotacji przypadającą do zwrotu do budżetu państwa w wysokości [...] zł stanowiącej część dotacji celowych przekazanych Gminie [...] z budżetu państwa na realizację zadania zleconego Gminie z zakresu administracji rządowej polegającego na prowadzeniu Środowiskowego Domu Samopomocy "[...]" w O. w latach 2015 i 2016 oraz na rozwój infrastruktury, tj. na pokrycie kosztów remontów i zakup wyposażenia w roku 2015 oraz określająca terminy, od których należy liczyć odsetki od kwoty określonej w pkt 1 w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym:

Decyzją z [...] lutego 2015 r. nr [...]Wojewoda W.-[...] ustalił plan dotacji dla Gminy [...], udzielonych z budżetu państwa w rozdziale 85203 "Ośrodki wsparcia" na rok 2015 na działalność bieżącą Środowiskowego Domu Samopomocy "[...]" w O. w wysokości [...] zł. W efekcie dokonywanych zmian (decyzje Wojewody), wielkość planu dotacji udzielonych z budżetu państwa według stanu na dzień [...] grudnia 2015 r. dla ŚDS "[...]" na działalność bieżącą wyniosła [...] zł. Ponadto, w roku 2015, na podstawie umowy z [...] października 2015 r. nr [...], Wojewoda przyznał Gminie dodatkową dotację na realizację zadań z zakresu administracji rządowej, zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 5 oraz art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r. poz. 1769 ze zm.), dalej: "u.p.s.", w zakresie prowadzenia i rozwoju infrastruktury środowiskowych domów samopomocy dla osób z zaburzeniami psychicznymi, tj. na pokrycie wydatków związanych z wykonaniem prac remontowych oraz zakupem wyposażenia do ŚDS [...] w O. ul. J. K. [...].

Na realizację ww. zadania Gmina otrzymała w rozdz. 85203 "Ośrodki wsparcia" kwotę

[...]zł, z tego:

- [...]zł z przeznaczeniem na wykonanie prac remontowych,

- [...]zł z przeznaczeniem na zakup wyposażenia.

Z kolei na podstawie umowy z [...] listopada 2015 r. nr [...], Gmina otrzymała dotację w kwocie [...]zł, z przeznaczeniem na realizację I etapu zadania polegającego na utworzeniu nowego ŚDS w O. ul. J. K. [...]. Kwestia rozliczenia tej dotacji była przedmiotem odrębnego postępowania.

Decyzją z [...] marca 2016 r. nr [...], Wojewoda ustalił dla Gminy plan dotacji udzielonych z budżetu państwa w rozdz. 85203 "Ośrodki wsparcia" na rok 2016 na działalność bieżącą ŚDS "[...]" w kwocie [...]zł. W efekcie dokonywanych zmian (decyzje Wojewody), wielkość planu dotacji udzielonych z budżetu państwa według stanu na dzień [...] grudnia 2016 r. dla ŚDS "[...]" na działalność bieżącą wyniosła [...] zł. W roku 2016, oprócz ww. dotacji na bieżące funkcjonowanie, nie były przekazywane dodatkowe środki.

Jak wynika z akt, zadanie polegające na prowadzeniu ŚDS "[...]" od dnia [...] stycznia 2015 r. do dnia [...] grudnia 2019 r., miało być realizowane na podstawie umowy z [...] stycznia 2013 r. nr [...], zawartej pomiędzy Gminą a Stowarzyszeniem [...] Centrum Wsparcia Społecznego "[...]" z siedzibą w O.. Na jej podstawie Gmina zobowiązała się do przekazania na realizację zadania kwoty dotacji na wskazany rachunek zleceniobiorcy.

Zgodnie z umową z [...] października 2015 r. nr [...], zawartą na podstawie art. 151 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. 2017 r. poz. 2077 ze zm.), dalej: "u.f.p.", Gmina [...] udzieliła Stowarzyszeniu "[...]" dotacji na realizację zadań z zakresu administracji rządowej, zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 2 u.p.s., w zakresie prowadzenia i rozwoju infrastruktury środowiskowych domów samopomocy dla osób z zaburzeniami psychicznymi, tj. na pokrycie wydatków związanych z wykonaniem prac remontowych oraz zakupem wyposażenia do ŚDS "[...]". Przyznane Gminie dotacje zostały wykorzystane w całości.

W wyniku kontroli przeprowadzonej w zakresie prawidłowości wykorzystania dotacji celowych udzielonych z budżetu państwa w rozdziale 85203 "Ośrodki wsparcia" za rok 2015 i 2016, przeprowadzonej w okresie od [...] lutego do [...] maja 2017 r. ujawniono nieprawidłowości wskazujące, że część dotacji w kwocie [...] zł została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, zaś kwota [...]zł stanowiła dotację pobraną w nadmiernej wysokości.

W związku z powyższym, pismem z [...] lipca 2017 r. Wojewoda skierował do Gminy wystąpienie pokontrolne, wnosząc o dokonanie zwrotu do budżetu ww. części dotacji, wraz z należnymi odsetkami. W związku z niedokonaniem zwrotu środków dotacji, pismem z [...] września 2017 r. Wojewoda zawiadomił Gminę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z [...] grudnia 2017 r. nr [...], Wojewoda orzekł o zwrocie przez Gminę [...] kwoty [...] jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem części dotacji celowej przekazanej z budżetu państwa na realizację zadania zleconego Gminie z zakresu administracji rządowej polegającego na prowadzeniu ŚDS "[...]" wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi począwszy od dnia przekazania z budżetu państwa dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oraz kwoty [...] zł jako pobranej w nadmiernej wysokości części dotacji celowej przekazanej z budżetu państwa na realizację zadania zleconego Gminie z zakresu administracji rządowej, polegającego na prowadzeniu ŚDS "[...]", wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi począwszy od dnia stwierdzenia nieprawidłowości, tj. od [...] lipca 2017 r. (data otrzymania przez Gminę wystąpienia pokontrolnego).

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] marca 2018 r. nr [...], Minister Finansów uchylił decyzję Wojewody W.-[...] z [...] grudnia 2017 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W okresie od kwietnia do sierpnia 2018 r. między Wojewodą a Gminą prowadzono korespondencję dotyczącą przekazania dokumentów mających znaczenie w sprawie w zakresie prawidłowości wykorzystania dotacji celowych udzielonych z budżetu państwa w rozdz. 85203 w roku 2015 i 2016.

Decyzją z [...] sierpnia 2018 r. nr [...], Wojewoda orzekł w przedmiocie określenia kwoty [...]zł jako części dotacji celowych przypadających do zwrotu do budżetu państwa udzielonych Gminie w latach 2015-2016 i terminów, od których należy liczyć odsetki w sprawie.

Po rozpoznaniu odwołania, Minister decyzją z [...] stycznia 2019 r. nr [...], uchylił w całości decyzję organu I instancji i określił kwotę dotacji przypadającą do zwrotu do budżetu państwa w wysokości [...]zł stanowiącej część dotacji celowych przekazanych Gminie [...] z budżetu państwa na realizację zadania zleconego Gminie z zakresu administracji rządowej polegającego na prowadzeniu Środowiskowego Domu Samopomocy "[...]" w O. w latach 2015 i 2016 oraz na rozwój infrastruktury, tj. na pokrycie kosztów remontów i zakup wyposażenia w roku 2015 oraz określił terminy, od których należy liczyć odsetki od kwoty określonej w pkt 1 w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Organ odwoławczy podkreślił, że uznał zasadność określenia decyzją Wojewody wydaną w trybie art. 169 ust. 6 u.f.p., przypadających do zwrotu do budżetu państwa, kwot stanowiących część dotacji przyznanych w latach 2015 i 2016 na działalność bieżącą ŚDS w O. oraz część dotacji przyznanej na podstawie umowy z [...] października 2015 r. nr [...], w związku z ich wykorzystaniem niezgodnie z przeznaczeniem. W ocenie Ministra:

1) zasadnie za część dotacji wykorzystaną w roku 2015 niezgodnie z przeznaczeniem uznano kwotę [...]zł, przeznaczoną na zakup wyposażenia do nowych pracowni terapeutycznych. Stosownie do § 2 ust. 2 i § 3 umowy Stowarzyszenie "[...]" zobowiązało się do wykorzystania przekazanych środków na realizację zadania zgodnie z celem, na jaki je uzyskało i na warunkach określonych w umowie, a także do prowadzenia wyodrębnionej dokumentacji finansowo-księgowej i ewidencji księgowej z wyszczególnieniem środków otrzymanych z dotacji oraz wydatków dokonywanych z tych środków.

We wniosku z [...] maja 2015 r., w sprawie korekty wniosku dotyczącego zapotrzebowania na środki rezerwy celowej dla środków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi złożonego przez Stowarzyszenie, przedstawiono wykaz wyposażenia do planowanych pracowni w ŚDS "[...]": pracowni urody ([...]zł), pracowni muzycznej ([...]zł), sali wyciszenia, odpoczynku ([...]zł), pracowni plastycznej ([...]zł), pracowni doświadczania świata, sensorycznej ([...]zł) oraz sali biblioterapii ([...]zł). Uzasadniając wykaz dotyczący zakupu wyposażenia do nowych pracowni terapeutycznych za kwotę [...]zł wyjaśniono, że wyposażenie pomieszczeń do działalności merytorycznej jest zaplanowane w oparciu o strukturę placówki.

Jak ustalono, w ramach środków otrzymanych na podstawie decyzji Wojewody z [...] października 2015 r. i umowy nr [...], poniesiono wydatki (ze środków przeznaczonych na zakup wyposażenia do nowych pracowni terapeutycznych) na kwotę [...]zł. Wydatki z przyznanej dotacji poniesiono na podstawie wskazanych w zaskarżonej decyzji faktur VAT (karta 8-12).

Zdaniem Ministra, Wojewoda słusznie uznał część dotacji wydatkowaną na pokrycie ww. kosztów za wykorzystaną niezgodne z przeznaczeniem. Przeznaczeniem dotacji było zapewnienie konkretnego wyposażenia nowych sal terapeutycznych, zatem wydatki powinny być uzasadnione i zgodne z celem ustawy o pomocy społecznej. Tymczasem z opisu przedstawionych faktur VAT wynika, że co do zasady, wynikające z nich wydatki nie zostały poniesione na zakup wyposażenia wskazanych sal, zgodnie ze skorygowanym wnioskiem dotyczącym zapotrzebowania na środki. Nie można uznać za zasadne, zgodne z przeznaczeniem dotacji przyznanej Gminie na wyposażenie sal na podstawie ww. umowy, wydatków poniesionych na potrzeby biurowe, w tym m.in. na tonery, tusze i drukarki, pieczątki, szafy metalowe wraz z ich dostawą, akcesoria komputerowe, Microsoft Surface, znaczki, aparaty telefoniczne, iPay, niszczarki, iPhony, biurka i kontenery. Dotacja nie była przeznaczona na wyposażenie biura, a zakupione przedmioty nie były wyszczególnione we wniosku o dotację. Za wykorzystanie ww. dotacji zgodne z przeznaczeniem nie można także uznać zakupów odzieży, w tym bielizny, odzieży narciarskiej. Odzież nie stanowi wyposażenia wskazanych sal. Analogiczna sytuacja dotyczy zakupów leków (w tym leków dla dzieci) i wyposażenia apteczki - również tego rodzaju wydatków nie wskazano we wniosku Gminy o dotację na wyposażenie sal terapeutycznych.

Ponadto w ocenie Ministra nie można uznać za zasadny wydatek z dotacji na zakup desek elektrycznych (deskorolki 2 kołowe) oraz zakup [...] zestawów upominkowych ([...]zł/szt.). Dodać należy, że w przedstawionym, wraz z wnioskiem, wykazie wyposażenia do planowanych pracowni w ŚDS [...], precyzyjnie wyszczególniono wydatki, wskazując takie przedmioty, jak zestaw do manicure, lustra, pistolet do kleju, puzzle dźwiękowe, telewizory plazmowe, odkurzacz (po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda uznał za zasadny zakup [...] odkurzacza).

Organ odwoławczy wskazał, że część dotacji przyznanej na zakup wyposażenia do nowych pracowni terapeutycznych wykorzystano na pokrycie wydatków niestanowiących i nie mogących stanowić ich wyposażenia, niezasadnych z punktu widzenia celów dotacji określonych w ustawie o pomocy społecznej oraz niezgodnych z zasadami wydatkowania dotacji np. w sytuacji ewentualnego zamieszczenia we wniosku o dotację zakupu dla środowiskowego domu samopomocy luksusowych kosmetyków za tak dużą kwotę wydatek taki Gmina, a następnie Wojewoda uznaliby za uzasadniony. Takie działanie, co podkreślił Minister jest niezgodne z zasadami określonymi w ustawie o finansach publicznych, z których wynika, że wydatki z przyznanej z budżetu państwa dotacji powinny być oszczędne, celowe i adekwatne.

2) postępowanie odwoławcze potwierdziło również zasadność zobowiązania do zwrotu części dotacji przyznanych w roku 2015 i 2016 na działalność bieżącą ŚDS "[...]", wydatkowanych na pokrycie kosztów: obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego, wynajmu pojazdów oraz ich eksploatacji, wynajmu od [...] sp. z o.o. powierzchni parkingowej, zakupu materiałów promocyjnych, usługi detektywistycznej, użytkowania lokalu będącego siedzibą Stowarzyszenia "[...]", weryfikacji kosztorysu inwestorskiego w związku z przebudową budynku koszarowego w O., publikacji nekrologów i kondolencji, organizacji imprezy, spotkania świątecznego i nagłośnienia imprezy andrzejkowej, nadzoru technicznego, wykazanych w sprawozdaniu i nieudokumentowanych (opłat energii, artykułów innych, transportu, artykułów spożywczych, leków, środków pomocniczych, opłat, podatków, usług telekomunikacyjnych, artykułów różnych, dzierżawy dystrybutora, obsługi prawnej, usługi ksero, kosztów finansowych, kosztów operacyjnych etc.).

Zdaniem Ministra zasadnie za część przyznanej na bieżącą działalność ŚDS "[...]" wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem uznano kwotę [...]zł wydatkowaną na obsługę prawną (w tym zastępstwa procesowego), którą w roku 2015 i 2016 świadczyły cztery kancelarie: Kancelaria Radcy Prawnego J. S., Kancelaria Radcy Prawnego J. S., Kancelaria Radcy Prawnego J. S. i Kancelaria adwokacka adw. P. Ł.. Z akt sprawy w ocenie organu odwoławczego nie wynika, by wydatki te były zasadne, tym bardziej na tak znaczną kwotę oraz świadczone przez kilka kancelarii, nadto nie potwierdzono związku dokonanych z dotacji wydatków z bieżącą działalnością prowadzoną przez ŚDS. Z przedstawionych faktur VAT nie wynika, jaka konkretnie usługa prawna, w związku z jakim zdarzeniem i na czyją rzecz była świadczona. Z treści żadnej z faktur VAT dotyczących usług prawnych nie wynika wprost, by usługi były świadczone w związku z działalnością ŚDS "[...]" pomimo, że to z dotacji przyznanej Gminie na działalność ww. ośrodka regulowano należność.

3) zasadnie za część dotacji wykorzystaną w roku 2015 i 2016 niezgodnie z przeznaczeniem uznano kwotę [...] zł, wydatkowaną na wynajem [...] samochodów: [...] ([...]),[...] ([...]),[...] [...]),[...] ([...]),[...] ([...]) i [...][...] ([...]). Wydatki z tytułu najmu pojazdów zostały poniesione na podstawie faktur VAT wystawionych przez [...] sp. z o.o. (w części faktur VAT wykazano ten sam adres sprzedawcy usługi i nabywcy) oraz [...]sp. z o.o. - firmy powiązane personalnie ze Stowarzyszeniem "[...]". Pomimo braku obowiązku dowożenia podopiecznych, Stowarzyszenie wskazało, że praktykuje dowóz w prowadzonych przez siebie placówkach na terenie województwa, natomiast samochód [...]wykorzystywali pracownicy ŚDS w celach służbowych (do dowozu na spotkania z osobami wspierającymi ŚDS, partnerami, współpracownikami ośrodka, a także do transportu na hurtowe okazyjne zakupy. Jednakże nie wskazano ani nazwisk ani dokumentacji potwierdzającej służbowy cel wyjazdów. Co do zasady wynajem pojazdu ([...]) na potrzeby pracowników nie jest wydatkiem zasadnym.

Organ odwoławczy wskazał, że z kopii umowy najmu samochodu osobowego marki [...] ([...]) z [...] marca 2015 r., wynika, że [...]sp. z o.o. reprezentowana przez T. K. (Prezesa Stowarzyszenia "[...]") zobowiązała się oddać z dniem [...] kwietnia 2015 r. na czas nieokreślony w najem ww. pojazd Stowarzyszeniu "[...]", reprezentowanemu przez J. B.. Ustalono, że czynsz będzie wynosił [...] zł/m-c. Najemca zobowiązał się eksploatować i ubezpieczać samochód oraz dokonywać jego napraw na własny koszt. Analogiczna umowa, dotycząca tego samego samochodu osobowego marki [...] ([...]) została zawarta w dniu [...] listopada 2015 r. pomiędzy wynajmującym - Spółką z o.o. [...] a Stowarzyszeniem "[...]". Ustalono te same warunki najmu (umowa jest wiernym powtórzeniem umowy z [...] marca 2015 r.). W ww. umowach nie ma zapisów dotyczących przeznaczenia samochodu na potrzeby ŚDS.

Minister wskazał również, że zgodnie z § 20 rozporządzenia MPiPS z 9 grudnia 2010 r. w sprawie środowiskowych domów samopomocy (Dz. U. nr 238 poz. 1586 ze zm.), dalej: "rozporządzenie w sprawie środowiskowych domów samopomocy", ŚDS może zapewnić usługi transportowe dodatkowo, w szczególności uczestnikom z zaburzeniami zachowań lub niepełnosprawnością fizyczną. Trasa transportu powinna być uzgodniona z kierownikiem domu i dla celów praktycznych dotyczących dowozu oraz rozliczenia dotacji właściwie udokumentowana. Zapewnienie ww. usług nie należy do podstawowej działalności domu. Powyższy przepis nie stanowi podstawy do wykorzystania dotacji z tytułu wynajmu i eksploatacji samochodów na potrzeby pracowników. Sposób wykorzystania dotacji musi znajdować potwierdzenie w obowiązujących przepisach i materiale dowodowym. W sprawie nie uzyskano żadnych dokumentów, świadczących o użytkowaniu na potrzeby domu wynajmowanych pojazdów. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza wydatek (faktury, rachunki), jednak wykazanych w nich, zakwestionowanych wydatków nie można powiązać z (uzasadnionymi) potrzebami domu, na które była przekazana dotacja. Nie przedstawiono materiału dowodowego świadczącego, że zakupione towary i usługi miały związek z działalnością ŚDS w O..

4) zasadnie za część dotacji przyznanej na bieżącą działalność ŚDS, wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem uznano kwotę [...]zł wydatkowaną w roku 2016 za wynajem powierzchni parkingowej. W sprawie nie przedstawiono umowy najmu zawartej pomiędzy Stowarzyszeniem "[...]" a [...] sp. z o.o., określającej warunki najmu. Opis faktury VAT z [...] września 2016 r. nr [...]wystawionej za wynajem powierzchni parkingowej za miesiąc: IX,X,XI i XII (średnia na miesiąc [...]zł) nie pozwala na ustalenie jakiegokolwiek związku wydatku z działalnością ŚDS "[...]". Nie udokumentowano także, by powierzchnia była wykorzystywana na potrzeby parkingowe (zgodnie z jej przeznaczeniem).

5) zasadnie za część dotacji wykorzystaną w roku 2016 niezgodnie z przeznaczeniem uznano kwotę [...]zł wydatkowaną na zakup materiałów promocyjnych, w tym: [...] ulotek składanych A4 do A5, 2500 ulotek DL, [...] balonów reklamowych, [...] plakatów A3, [...] kalendarzy spiralowanych, [...] kubów, [...] długopisów oraz wizytówek. W toku postępowania nie przedstawiono żadnych dowodów potwierdzających związek wydatku z działalnością ŚDS "[...]".

6) zasadnie za wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem dotacji przyznanej w roku 2016 uznano kwotę [...]zł wydatkowaną na weryfikację kosztorysu inwestorskiego, w związku z przebudową budynku koszarowego przy ul. J. K. [...] w O. (umowa nr [...]). Dotacja nie była przeznaczona na wydatki dotyczące przebudowy budynku ŚDS mieszczącego się pod ww. adresem. Ponadto weryfikacja kosztorysu inwestorskiego co do zasady powinna być zaliczona do kosztów inwestycyjnych, nie bieżących.

7) zasadnie za część dotacji wykorzystaną w roku 2016 niezgodnie z przeznaczeniem uznano kwotę [...]zł, wydatkowaną na pokrycie kosztów usługi detektywistycznej, doradztwa w sprawie bezpieczeństwa. W sprawie nie wykazano związku wydatku z działalnością ŚDS "[...]". Związek taki nie wynika z opisu faktury VAT z [...] października 2016 r. nr [...] (nazwy towaru/usługi). Co do zasady powyższe usługi nie mieszczą się w zakresie zadania, na które przyznano dotację.

8) zasadnie za część dotacji wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem uznano kwotę [...]zł, wydatkowaną na pokrycie kosztów użytkowania lokalu będącego, w roku 2015 i 2016, siedzibą Stowarzyszenia "[...]" przy ul. [...] L. [...],[...]-[...] O., tj.: czynsz najmu, zaliczki na światło, energię cieplną, wodę i ścieki. W tej sprawie Gmina nie udzieliła żadnych wyjaśnień. Powyższe wydatki nie mogą być uznane za dotyczące bieżącej działalności ŚDS "[...]", którego siedziba mieści się przy ul. J. K. [...] i [...] w O..

9) zasadnie za część dotacji wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem w roku 2016 uznano kwotę [...]zł, wydatkowaną na opublikowanie w Gazecie [...] nekrologów i kondolencji składanych w imieniu Prezesa, Zarządu oraz pracowników Stowarzyszenia "[...]". Podkreślono, że przyznana na rok 2016 dotacja była przeznaczona na działalność bieżącą ŚDS. Powinna być wydatkowana w sposób celowy i oszczędny. W przypadku śmierci podopiecznych lub pracowników ŚDS złożenie kondolencji nie wymaga opublikowania ich w gazecie, tym bardziej ze środków pochodzących z przyznanej dotacji. Poniesiony ww. wydatek był nieuzasadniony.

10) zasadnie za cześć dotacji wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem w roku 2016 uznano kwotę [...]zł, wydatkowaną na organizację: imprezy (nie wskazano jej rodzaju), spotkania świątecznego oraz organizację i nagłośnienie imprezy andrzejkowej. Przedstawione faktury VAT wystawione przez Spółkę [...] (powiązaną ze Stowarzyszeniem "[...]") nie potwierdzają wprost, by wydatek dotyczył zorganizowania imprez w ŚDS "[...]" na rzecz podopiecznych. Minister podzielił stanowisko Wojewody, że organizacja imprez powinna być przeprowadzona przez pracowników ŚDS "[...]" i podopiecznych w ramach zajęć terapeutycznych. Zarówno sfinansowane ze środków dotacji wyposażenie, jak i kadra, zapewniały przygotowanie takiego spotkania we właściwy dla podopiecznych sposób. Wskazał, że w ramach wyposażenia sali muzycznej Gmina otrzymała dotację w kwocie [...]zł na zakup pianina, gitary, syntezatora, akordeonu, mikrofonów, wzmacniacza, nagłośnienia, kolumn, zestawu instrumentów, kabli, skrzypiec, fletu, zestawu płyt, zestawu audiofonicznego, stojaka pod nuty, przedłużaczy i keyboardu. Wynajęcie firm zewnętrznych w celu dostarczenia profesjonalnego nagłośnienia i oświetlenia, obsługi technicznej, dźwiękowej i muzycznej wydarzenia, oraz poprowadzenie imprezy świątecznej i andrzejkowej jest niezrozumiałe (w sprawie istotnie nie wykazano, że wydatki dotyczyły zorganizowania imprez w ŚDS "[...]" dla podopiecznych).

Ponadto jak wskazał Minister, w sprawie nie udokumentowano wydatków w łącznej kwocie [...]zł, wykazanych w sprawozdaniach:

- z realizacji zadania zleconego z zakresu administracji rządowej, związanego z rozwojem sieci ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, dofinansowanego w 2015 r., w których wskazano wydatki z tytułu nadzoru technicznego oraz zakupu wyposażenia w kwocie [...]zł opłaconego w dniach [...] i [...] grudnia 2015 r.,

- z wykonania zadania publicznego pn. "Prowadzenie na terenie miasta O. Środowiskowego Domu Samopomocy - typ [...] na [...] miejsc w okresie od [...] stycznia 2015 r. do [...] grudnia 2015 r.".

- wykonania zadania publicznego pn. "Prowadzenie na terenie miasta O. Środowiskowego Domu Samopomocy - typ [...] na [...] miejsc w okresie od [...] stycznia 2016 r. do [...] grudnia 2016 r.".

W ocenie Ministra, w związku z brakiem dokumentacji w ww. zakresie, w tym potwierdzenia dat dokonania wydatku z dotacji przyznanych w roku 2015 i 2016, w sprawie nie wykazano, że część dotacji w łącznej kwocie [...]zł została wydatkowana w okresach, na które przyznano dotacje. Wskazaną część dotacji należy zatem uznać za niewykorzystaną, kolejno w roku 2015 i w roku 2016.

Z tak przyjętym stanowiskiem nie zgodziła się Gmina [...], która pismem z [...] lutego 2019 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 169 ust. 6 w zw. z ust. 1 pkt 1, ust. 4 i ust. 5 pkt 1 u.f.p. poprzez jego błędną interpretację i zastosowanie polegające na uznaniu, iż udzielona dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, w sytuacji gdy cel określony zarówno w umowie był określony szeroko, a elementy wskazane do zakupu były wymienione jako elementy przykładowe, ponadto naruszenie przepisu poprzez uznanie, że istnieją przepisy i normy, które w sposób jednoznaczny określały wysokość kwot mogących być wydatkowanych na określone działania czy rzeczy będące przedmiotem nabycia, przyjęcie, że istniały standardy określające kwoty mogące być wydatkowane na poszczególne grupy wydatkowe,

2) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem ustalenia prawidłowego stanu faktycznego dotyczącego zakresu wykonanych prac i ich porównania z zakresem wynikającym z zawartych umów pozwalałby na ocenę, czy udzielona dotacja została wydatkowaną na cel na jaki została udzielona, tym samym organ naruszył m.in. art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a., w szczególności:

a) art. 7 w związku z art. 8, art. 77, art. 80 K.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności oraz nieprawidłowe i niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że Strona powinna dostarczać dowody i potwierdzać je za zgodność, w sytuacji gdy znajdują się one u osób trzecich, mimo że to na organie ciąży obowiązek prowadzenia postępowania dowodowego i zebrania wszystkich dowodów mogących służyć wyjaśnieniu sprawy,

b) art. 7 w związku z art. 8, art. 77, art. 80 K.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności oraz nieprawidłowe i niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz błędne ustalenie stanu faktycznego, polegające na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy; polegające na braku uzyskania z urzędu od podmiotów trzecich dowodów, co uniemożliwiło odniesienie się do całościowego stanu faktycznego i twierdzeń stron związanych z celem wydatkowania środków uzyskanych z dotacji.

Autor skargi w rozwinięciu podniesionych zarzutów wskazał, że elementy wyposażenia są wyłącznie przykładowymi zakupami, potrzebnymi do realizacji planowanych zajęć. Z opisu faktur nie można w sposób jednoznaczny wyciągać wniosków, iż określają one w sposób wyłączny i zamknięty katalog rzeczy, które miały być nabyte ze środków dotacji. Wbrew twierdzeniom Ministra same opisy nie mogą poświadczać, że wydatkowane środki były przeznaczone wyłącznie na biuro, czy przekazane uczestnikom w formie darowizny. Jak podkreśliła Gmina, samo sformułowanie prezent, nie musi oznaczać, że doszło do dokonania darowizny. Zwłaszcza, że na tą okoliczność nie prowadzono postępowania dowodowego, chociażby poprzez przesłuchanie osób sporządzających opisy.

W przekonaniu Skarżącej organ przyjął samodzielną interpretację, jak chociażby wskazywanie, że zakupione zestawy upominkowe nie stanowiły wyposażenia sal terapeutycznych. Trudno jest uznać, że zostały one lub mogłyby przekazane osobom trzecim, brak jest w dokumentacji dowodów na takie okoliczności. Wnioskowanie przez organ wyłącznie z przypuszczeń o przekazaniu upominków nie może stanowić dowodu w sprawie. Co więcej, organ nie zbadał co było elementem tych upominków i czy faktycznie nie były to rzeczy wymienione w treści zgłoszenia i przeznaczone jako elementy wyposażenia sal terapeutycznych. To samo dotyczy kwestii zakupionych kosmetyków. Organ nie wskazał, żadnych środków dowodowych na okoliczność braku wykorzystania tych perfum do terapii i zajęć. Wszystkie te wydatki mogły mieścić się w celu jaki był realizowany z przyznanej dotacji, zaś brak określenia zasad i reguł wydatkowania środków w zakresie określenia wysokości pojedynczego wydatku, nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że wydatkowanie środków nastąpiło nieprawidłowo.

Kolejny kwestionowany wydatek, jak chociażby pomoc prawna udzielana przez profesjonalnych pełnomocników. Organ nie zbadał, których spraw dotyczyła obsługa i czy nie była to pomoc świadczona na rzecz uczestników ŚDS "[...]".

Organ – z czym również nie zgadza się Gmina - kwestionuje wydatki związane z wynajmem i użytkowaniem samochodów celem zapewnienia transportu uczestników. Jednak na tą okoliczność nie przeprowadza postępowania. Mimo, że dowody takie mogłyby znajdować się w aktach stowarzyszenia. Strona wielokrotnie wskazywała, że cześć dokumentów znajduje się w posiadaniu organów, tj. policji czy prokuratury, które mogłyby udostępnić je na żądanie Ministra lub wojewody na potrzeby prowadzonej kontroli. Jednak mając powyższe możliwości organ z nich nie korzystał. Stanowi to naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na decyzję, chociażby w zakresie ustalenia stanu faktycznego, stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie, która odbyła się 4 lipca 2019 r., pełnomocnik Strony skarżącej złożył załącznik do protokołu w postaci opinii prawnej z [...] lipca 2019 r. sporządzonej przez prof. R. S. z Politechniki [...], dotyczącej oceny poprawności określenia w zaskarżonej decyzji kwoty dotacji przypadającej do zwrotu do budżetu państwa w wysokości [...]zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Jednocześnie, stosownie do treści przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd, kierując się tymi przesłankami uznał, że zaskarżona decyzja określająca kwotę dotacji przypadającą do zwrotu do budżetu państwa w wysokości [...]zł stanowiącej część dotacji celowych przekazanych Gminie [...] z budżetu państwa na realizację zadania zleconego Gminie z zakresu administracji rządowej polegającego na prowadzeniu Środowiskowego Domu Samopomocy "[...]" w O. w latach 2015 i 2016 oraz na rozwój infrastruktury, tj. na pokrycie kosztów remontów i zakup wyposażenia w roku 2015 oraz określająca terminy, od których należy liczyć odsetki od kwoty określonej w pkt 1 w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, odpowiada prawu.

Realizację tego zadania Gmina powierzyła Stowarzyszeniu [...] Centrum Wsparcia Społecznego "[...]" z siedzibą w O..

Sąd podziela ustalenia faktyczne i prawne dokonane przez organ, uznaje je za prawidłowe i stanowiące uzasadnioną podstawę do wydania zaskarżonej decyzji. Wbrew zarzutom skargi organ zgromadził w sprawie pełny materiał dowodowy, dający podstawę do orzekania w sprawie. Ocena tego materiału została należycie przeprowadzona z uwzględnieniem logicznego i rzetelnego wnioskowania.

Sąd wskazuje, że dotacja udzielona z budżetu państwa, wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, podlega zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami o czym stanowi przepis art. 169 ust. 1 pkt 1, ust. 4, ust. 5 i ust. 6 u.f.p.

Zgodnie z art. 169 ust. 6 u.f.p., w przypadku niedokonania zwrotu dotacji w terminie, o którym mowa w ust. 1 oraz w art. 150 pkt 5, art. 151 ust. 2 pkt 6, art. 168 ust. 1 i 2, organ lub inny dysponent części budżetowej, który udzielił dotacji, wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki. Bezsporne jest, że dotacja została przekazana Skarżącej na zadania zlecone w rozdziale 85203 "Ośrodki wsparcia".

Sąd zwraca uwagę, że dotacje pochodzą ze środków publicznych a sposób ich wykorzystania jest pod szczególną kontrolą. Dotujący jest zatem zobowiązany do kontrolowania wydatkowania dotacji, a dotowany – zobowiązany do przeznaczania otrzymanych dotacji tylko na zadania zgodne z przeznaczeniem dotacji. Podmiot, któremu udzielono dotacji, winien każdy wydatek powiązać precyzyjnie z właściwym, celem. Powiązanie to nie może być dowolne, ale winno być adekwatne do celu wydatku. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, z czym Sąd zgadza się w całej rozciągłości, że wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem oznacza, przede wszystkim wykorzystanie jej na cel inny niż ten, który miał być realizowany w zakresie zleconych zadań.

Na podstawie art. 51a ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, środowiskowe domy samopomocy są ośrodkami wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, które w wyniku upośledzenia niektórych funkcji organizmu lub zdolności adaptacyjnych wymagają pomocy do życia w środowisku rodzinnym i społecznym, w szczególności w celu zwiększania zaradności i samodzielności życiowej, a także ich integracji społecznej.

Środowiskowy dom samopomocy świadczy usługi w ramach indywidualnych lub zespołowych treningów samoobsługi i treningów umiejętności społecznych, polegających na nauce, rozwijaniu lub podtrzymywaniu umiejętności w zakresie czynności dnia codziennego i funkcjonowania w życiu społecznym (art. 51a ust. 2 ustawy o pomocy społecznej).

Zgodnie z § 14 rozporządzenia w sprawie środowiskowych domów samopomocy usługi, o których mowa w art. 51a ust. 2 ww. ustawy, obejmują w szczególności:

1) trening funkcjonowania w codziennym życiu, w tym: trening dbałości o wygląd zewnętrzny, trening nauki higieny, trening kulinarny, trening umiejętności praktycznych, trening gospodarowania własnymi środkami finansowymi;

2) trening umiejętności interpersonalnych i rozwiązywania problemów, w tym: kształtowanie pozytywnych relacji uczestnika z osobami bliskimi, sąsiadami, z innymi osobami w czasie zakupów, w środkach komunikacji publicznej, w urzędach, w instytucjach kultury;

3) trening umiejętności spędzania czasu wolnego, w tym: rozwijanie zainteresowań literaturą, audycjami radiowymi, telewizyjnymi, internetem, udział w spotkaniach towarzyskich i kulturalnych;

4) poradnictwo psychologiczne;

5) pomoc w załatwianiu spraw urzędowych;

6) pomoc w dostępie do niezbędnych świadczeń zdrowotnych, w tym uzgadnianie i pilnowanie terminów wizyt u lekarza, pomoc w zakupie leków, pomoc w dotarciu do jednostek ochrony zdrowia;

7) niezbędną opiekę,

8) terapię ruchową, w tym: zajęcia sportowe, turystykę i rekreację;

9) całodobowe wyżywienie dla uczestników skierowanych na pobyt całodobowy w formie posiłków lub produktów żywnościowych do przygotowania posiłków przez uczestnika;

10) inne formy postępowania przygotowujące do uczestnictwa w warsztatach terapii zajęciowej lub podjęcia zatrudnienia, w tym w warunkach pracy chronionej na przystosowanym stanowisku pracy.

Zgodnie z przepisami powołanego rozporządzenia dom umożliwia uczestnikom:

- skierowanym na pobyt dzienny spożywanie gorącego posiłku przyznanego w ramach zadania własnego gminy lub w ramach treningu kulinarnego (§ 15),

- korzystanie z treningów samoobsługi i umiejętności społecznych, prowadzonych między innymi w pomieszczeniach dostosowanych do całodobowego pobytu (§ 16 ust. 1) . W takim przypadku dom zapewnia całodobową, odpowiednią do potrzeb, pomoc pracownika lub pracowników zespołu wspierająco-aktywizującego (§ 16 ust. 2). Usługi w domu są świadczone w formie zajęć zespołowych lub indywidualnych (§ 17 ).

Jak ustalono w toku postępowania Skarżąca w latach 2015 i 2016 część dotacji udzielonych z budżetu państwa w rozdz. 85203 – "Ośrodki wsparcia", wykorzystała niezgodnie z przeznaczeniem. W zakwestionowanej przez organ kwocie dotacji mieszczą się wydatki na:

- zakup wyposażenia do nowych pracowni terapeutycznych - [...]zł, w tym pracowni urody, pracowni muzycznej, sali wyciszenia, odpoczynku, pracowni plastycznej, pracowni doświadczania świata, sensorycznej oraz sali biblioterapii. Z opisu przedstawionych faktur VAT wynika, że co do zasady, wynikające z nich wydatki nie zostały poniesione na zakup wyposażenia wskazanych sal.

Przedstawione faktury (szczegółowy wykaz faktur zawarto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji) dotyczą wydatków poniesionych na potrzeby biurowe, w tym m.in. na tonery, tusze i drukarki, pieczątki, szafy metalowe wraz z ich dostawą, akcesoria komputerowe, Microsoft Surface, znaczki, aparaty telefoniczne, iPay, niszczarki, iPhony, biurka i kontener, zakupów odzieży, w tym bielizny, odzieży narciarskiej, leków (w tym leków dla dzieci) i wyposażenia apteczki, zakup desek elektrycznych (deskorolki 2 kołowe) oraz zakup [...] zestawów upominkowych ([...]zł/szt.), zakup kosmetyków m.in. marki [...],[...], [...],[...], [...], [...].

W wykazie wyposażenia do planowanych pracowni w ŚDS "[...]", precyzyjnie wyszczególniono wydatki, wskazując takie przedmioty, jak zestaw do manicure, lustra, pistolet do kleju, puzzle dźwiękowe, telewizory plazmowe, odkurzacz. Zakwestionowane towary, zakupione na podstawie przedstawionych do rozliczenia faktur, są nieuzasadnione, nie realizują bowiem celu objętego dotacją. Zasadnie zatem organ stwierdził, że dotacja została w tym zakresie wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem i podlega zwrotowi;

- obsługę prawną, w tym zastępstwo procesowe. W roku 2015 i 2016 obsługę prawną świadczyły cztery kancelarie: Kancelaria Radcy Prawnego J. S., Kancelaria Radcy Prawnego J. S., Kancelaria Radcy Prawnego J. S. i Kancelaria adwokacka adw. P. Ł.. Sąd podziela stanowisko organu, iż w kontekście zadań realizowanych przez ŚDS brak uzasadnienia dla ponoszenia kosztów obsługi prawnej kilku kancelarii prawnych, w tym pozostawania kancelarii w gotowości do wykonywania obsługi prawnej. Należy podkreślić, że z przedstawionych faktur VAT nie wynika, jaka konkretnie usługa prawna, w związku z jakim zdarzeniem i na czyją rzecz była świadczona. Wydatki poniesione na ten cel są nieuzasadnione, nie realizują bowiem celu objętego dotacją. Zasadnie zatem organ stwierdził, że dotacja została w tym zakresie wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem i podlega zwrotowi;

- pokrycie kosztów wynajmu [...] samochodów: [...] ([...]),[...] ([...]),[...] ([...]),[...] ([...]),[...] ([...]) i [...] [...] ([...]) - [...]zł. Zdaniem Sądu powiązania personalne podmiotów stanowiących strony umowy najmu samochodów miały wpływ na nieprawidłowe wykorzystanie dotacji , co szczegółowo wykazano w uzasadnieniu decyzji. Co istotne, żadna z zawartych umów najmu samochodów nie zawiera zapisów dotyczących przeznaczenia samochodu na potrzeby ŚDS. Ponadto Skarżąca nie udowodniła zasadności ponoszenia tak wysokich kosztów wynajmu samochodów na cele objęte dotacją. Należy podkreślić, że z § 20 rozporządzenia w sprawie środowiskowych domów samopomocy, dom może dodatkowo zapewniać, w szczególności uczestnikom z zaburzeniami zachowań lub niepełnosprawnością fizyczną, usługi transportowe polegające na dowożeniu na zajęcia z miejsca zamieszkania lub z innego miejsca uzgodnionego z kierownikiem domu i odwożeniu po zajęciach. Świadczenie usług transportowych nie stanowi jednak podstawowego zadania ŚDS, co uzasadnia stanowisko organu, iż tak wysokie koszty wynajmu samochodów nie znajdują uzasadnienia dla realizacji celów, na które dotacja została udzielona. Zasadnie zatem organ stwierdził, że dotacja została w tym zakresie wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem i podlega zwrotowi;

- wydatkowaną w roku 2016 za wynajem powierzchni parkingowej - [...]zł. W sprawie nie przedstawiono umowy najmu zawartej pomiędzy Stowarzyszeniem "[...]" a [...] sp. z o.o., określającej warunki najmu. Opis faktury VAT z [...] września 2016 r. nr [...] wystawionej za wynajem powierzchni parkingowej za miesiąc: IX,X,XI i XIII (średnia na miesiąc [...] zł) nie pozwala na ustalenie jakiegokolwiek związku wydatku z działalnością ŚDS [...]. Nie udokumentowano także, by powierzchnia była wykorzystywana na potrzeby parkingowe (zgodnie z jej przeznaczeniem). Wydatki poniesione na ten cel są nieuzasadnione, nie realizują bowiem celu objętego dotacją. Zasadnie zatem organ stwierdził, że dotacja została w tym zakresie wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem i podlega zwrotowi;

- wydatkowaną na zakup materiałów promocyjnych - [...]zł, w tym: [...] ulotek składanych A4 do A5, [...] ulotek DL, [...] balonów reklamowych, [...] plakatów A3, [...] kalendarzy spiralowanych, [...] kubów, [...] długopisów oraz wizytówek. W toku postępowania nie przedstawiono żadnych dowodów potwierdzających związek wydatku z działalnością ŚDS [...]. Wydatki poniesione na ten cel są nieuzasadnione, nie realizują bowiem celu objętego dotacją. Zasadnie zatem organ stwierdził, że dotacja została w tym zakresie wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem i podlega zwrotowi;

- weryfikację kosztorysu inwestorskiego w związku z przebudową budynku koszarowego przy ul. J. K. [...] w O. (umowa nr [...]) - [...]zł. Dotacja nie była przeznaczona na wydatki dotyczące przebudowy budynku ŚDS mieszczącego się pod ww. adresem. Ponadto weryfikacja kosztorysu inwestorskiego co do zasady powinna być zaliczona do kosztów inwestycyjnych, nie bieżących. Wydatki poniesione na ten cel są nieuzasadnione, nie realizują bowiem celu objętego dotacją. Zasadnie zatem organ stwierdził, że dotacja została w tym zakresie wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem i podlega zwrotowi;

- pokrycie kosztów usługi detektywistycznej, doradztwa w sprawie bezpieczeństwa - [...] zł. W sprawie nie wykazano związku wydatku z działalnością ŚDS [...], takie usługi nie mieszczą się w zakresie zadania, na które przyznano dotację. Zasadnie zatem organ stwierdził, że dotacja została w tym zakresie wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem i podlega zwrotowi;

- pokrycie kosztów użytkowania lokalu będącego, w roku 2015 i 2016, siedzibą Stowarzyszenia "[...]" przy ul. [...] L. [...],[...]-[...] O. - [...]zł, w tym czynsz najmu, zaliczki na światło, energię cieplną, wodę i ścieki. W tej sprawie Gmina nie udzieliła żadnych wyjaśnień. Powyższe wydatki nie mogą być uznane za dotyczące bieżącej działalności ŚDS [...], którego siedziba mieści się przy ul. J. K. [...] i [...] w O.. Zasadnie zatem organ stwierdził, że dotacja została w tym zakresie wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem i podlega zwrotowi;

- wydatkowaną na opublikowanie w Gazecie [...] nekrologów i kondolencji składanych w imieniu Prezesa, Zarządu oraz pracowników Stowarzyszenia "[...]" - [...]zł. Wydatki poniesione na ten cel są nieuzasadnione, nie realizują bowiem celu objętego dotacją. Zasadnie zatem organ stwierdził, że dotacja została w tym zakresie wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem i podlega zwrotowi;

- wydatkowaną na organizację: imprezy (nie wskazano jej rodzaju), spotkania świątecznego oraz organizację i nagłośnienie imprezy andrzejkowej - [...]zł. Przedstawione faktury VAT wystawione przez Spółkę [...] (powiązaną ze Stowarzyszeniem "[...]") nie potwierdzają by wydatek dotyczył zorganizowania imprez w ŚDS "[...]" na rzecz podopiecznych. Wydatki poniesione na ten cel są nieuzasadnione, nie realizują bowiem celu objętego dotacją. Zasadnie zatem organ stwierdził, że dotacja została w tym zakresie wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem i podlega zwrotowi.

Ponadto jak wskazał Minister, w sprawie nie udokumentowano wydatków w łącznej kwocie [...]zł, wykazanych w Sprawozdaniach:

- z realizacji zadania zleconego z zakresu administracji rządowej, związanego z rozwojem sieci ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, dofinansowanego w 2015 r., w których wskazano wydatki z tytułu nadzoru technicznego oraz zakupu wyposażenia w kwocie [...] zł opłaconego w dniach [...] i [...] grudnia 2015 r.,

- z wykonania zadania publicznego pn. "Prowadzenie na terenie miasta O. Środowiskowego Domu Samopomocy - typ [...] na [...] miejsc w okresie od [...] stycznia 2015 r. do [...] grudnia 2015 r.,

- wykonania zadania publicznego pn. "Prowadzenie na terenie miasta O. Środowiskowego Domu Samopomocy - typ [...] na [...] miejsc w okresie od [...] stycznia 2016 r. do [...] grudnia 2016 r.

W ocenie Ministra, w związku z brakiem dokumentacji w ww. zakresie, w tym potwierdzenia dat dokonania wydatku z dotacji przyznanych w roku 2015 i 2016, w sprawie nie wykazano, że część dotacji w łącznej kwocie [...] zł została wydatkowana w okresach, na które przyznano dotacje.

Sąd podkreśla, że środki pochodzące z dotacji muszą być wydatkowane na określony cel, co oznacza, że fakt właściwego wykorzystania dotacji powinien być odpowiednio udokumentowany. Obowiązkiem beneficjenta jest rzetelne dokumentowanie nie tylko faktu poniesienia wydatków, ale też okoliczności przeznaczenia wydatkowanych środków dotacji na realizację zleconych zadań. Skarżąca była zobowiązana do dołożenia nadzwyczajnej staranności celem wiarygodnego udokumentowania poniesionych wydatków na cele zgodne z przeznaczeniem dotacji.

Z akt sprawy wynika, że w toku postępowania organ kilkakrotnie zwracał się do Skarżącej o przedłożenie dokumentów źródłowych. W odpowiedzi Gmina przedstawiła kopie dokumentów, niepoświadczonych za zgodność z oryginałem. Jak wynika z akt sprawy pismem z dnia [...] lipca 2018 r. Wojewoda wystąpił do Stowarzyszenia z wnioskiem o dostarczenie przedmiotowych dokumentów, jednakże do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie uzyskano odpowiedzi. Należy podkreślić, że ciężar udowodnienia prawidłowości wydatkowania i rozliczenia dotacji spoczywa na beneficjencie. Jego rzeczą jest właściwe udokumentowanie wydatków, poprzez przedłożenie potwierdzających je dowodów.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Jedną z form świadczenia pomocy społecznej jest dotowana ze środków publicznych działalność środowiskowych domów samopomocy. Podmiot, któremu udzielono dotacji na ten cel powinien zapewnić wydatkowanie otrzymanych środków na zapewnienie uczestnikom środowiskowych domów samopomocy towarów i usług rzeczywiście im potrzebnych.

Zdaniem Sądu finansowanie ze środków dotacji wydatków na zakup wskazanych wyżej towarów i usług przeczy idei pomocy społecznej i rażąco narusza określony przytoczonymi wyżej przepisami cel udzielenia dotacji. Wydatki te nie mogły być pokryte ze środków przeznaczonych na bezpośrednią realizację zleconego zadania.

W rozpoznawanej sprawie Stowarzyszenie dopuściło się rażących naruszeń w wydatkowaniu środków dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. Skarżąca Gmina słusznie zatem została wezwana do zwrotu dotacji. Zgodnie bowiem z art. 169 ust. 4 u.f.p., zwrotowi do budżetu państwa podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości.

Odnosząc się do twierdzeń skargi oraz zarzutów zawartych w przedłożonym na rozprawie załączniku do protokołu, Sąd stwierdza, że przeprowadzone w rozpoznawanej sprawie postępowanie w pełni odpowiada wymogom wynikającymi z K.p.a. Organy obydwu instancji działały na podstawie i w granicach prawa, a w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organy zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, a poczynione przez nie ustalenia, w tym końcowe ustalenia organu odwoławczego, są prawidłowe i mają oparcie w zgromadzonej dokumentacji. Należy jeszcze raz podkreślić, że ciężar udowodnienia prawidłowości wydatkowania i rozliczenia dotacji spoczywa na beneficjencie. Wbrew podnoszonym przez Skarżącą zarzutom organ wykazał z jakiego powodu poszczególne wydatki nie zostały uznane za mieszczące się w zadaniu objętym dotacją.

W ocenie Sądu dokonanej ocenie stanu faktycznego sprawy nie sposób zarzucić dowolności, gdyż wyciągnięte wnioski są logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione. Zaskarżona decyzja zawiera szczegółowe ustalenie faktów, na których oparł się organ odwoławczy, a którym nie przeczy sama Skarżąca, ponadto uzasadnienie prawne odnosi się do prawidłowo zastosowanych przepisów prawa.

Wobec powyższego Sąd uznał, że w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego, w sposób mogący istotnie wpłynąć na wynik sprawy, ani innych przepisów proceduralnych. Nie doszło też do zarzucanego w skardze, naruszenia ustawy o finansach publicznych i rozporządzenia w sprawie środowiskowych domów samopomocy. Tym samym Sąd - dokonując kontroli zaskarżonej decyzji - uznał, iż organ dokonał prawidłowej wykładni obowiązujących przepisów prawa, odnoszących się do zwrotu kwoty dotacji celowej.

Z tych wszystkich względów uznając, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa Sąd oddalił skargę jako niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a.