Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 260/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 141 § 3 , art. 139 § 5, art. 141 § 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk, po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 1196/21 o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 1196/21 w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 15 lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, marzec i miesiące od maja do września 2016 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

1. Relacja ze stanu sprawy objętej zażaleniem

1.1. Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 1196/21, wydanym na posiedzeniu niejawnym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę W. S. (dalej: Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 15 lipca 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, marzec i miesiące od maja do września 2016 r.

1.2. Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 14 grudnia 2021 r. zarządzono:

- doręczyć Skarżącemu odpis wyroku z pouczeniem o prawie i terminie złożenia wniosku o sporządzenie jego uzasadnienia oraz o prawie, terminie i sposobie wniesienia skargi kasacyjnej;

- przekazać odpisu wyroku "Sekretariatowi Informacji o Sprawach" w Wydziale IV w celu publicznego jego udostępnienia przez okres 14 dni (na podstawie art. 139 § 5 P.p.s.a. w związku z § 36 ust. 2 zarządzenia nr 14 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 2015 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych).

W wykonaniu zarządzenia z dnia 14 grudnia 2021 r.:

- publiczne udostępnienie wyroku trwało od dnia 14 grudnia 2021 r. do dnia 28 grudnia 2021 r.;

- doręczenie Skarżącemu odpisu wyroku (jego sentencji) nastąpiło w dniu 12 stycznia 2022 r. przy piśmie sądowym z dnia 5 stycznia 2022 r.

1.3. Pismem z dnia 21 grudnia 2021 r. (nadanym drogą pocztową w dniu 22 grudnia 2021 r. z datą wpływu do Sądu w dniu 27 grudnia 2021 r.) Skarżący wystąpił z wnioskiem o uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 1196/21. Do wniosku dołączył dowód uiszczenia opłaty kancelaryjnej z tym związanej (100 zł).

1.4. Postanowieniem z dnia 7 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 1196/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpoznając wniosek Skarżącego o uzasadnienie wyroku z dniu 14 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 1196/21, odmówił sporządzenia jego uzasadnienia.

Sąd nawiązując do przepisów art. 139 § 4 i art. 141 § 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: P.p.s.a.) ustalił i przyjął, że: - wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę, który wydano na posiedzeniu niejawnym, może zostać złożonym najwcześniej po doręczeniu stronie odpisu sentencji wyroku, o czym Skarżący był pouczony; - w konsekwencji wniosek zgłoszony przed doręczeniem wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym jest przedwczesny i nie wywołuje skutków procesowych; - w niniejszym przypadku Skarżący złożył wniosek o uzasadnienie wydanego wyroku w dniu, gdy termin do zgłoszenia tego wniosku nie rozpoczął jeszcze biegu, co skutkowało odmową sporządzenia uzasadnienia wyroku.

2. Zażalenie

2.1. Pismem z dnia 1 kwietnia 2022 r. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Sądu o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 14 grudnia 2021 r., domagając się jego uchylenia i zasądzenia na jego rzecz od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przypisanych.

2.2. Sądowi pierwszej instancji Skarżący zarzucił naruszenie art. 141 § 2 P.p.s.a. przez wadliwe zastosowanie na skutek uznania złożonego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku za przedwczesny, w sytuacji gdy został złożony zgodnie z prawem i w terminie.

Zdaniem Skarżącego dopuszczalne jest złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia po wydaniu rozstrzygnięcia, a przed doręczeniem jego odpisu. Jego wniosek został złożony w dniu 22 grudnia 2021 r., czyli po wydaniu wyroku, co miało miejsce w dniu 14 grudnia 2021 r., a zatem nie był wnioskiem przedwczesnym. Sam zaś wniosek dotyczył wyroku już istniejącego, o którym Skarżący dowiedział się telefonicznie w sekretariacie Sądu.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

3.1. Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. W niniejszej sprawie w pełni należało podzielić przywołane wyżej zapatrywania Skarżącego.

3.2. Zgodnie z art. 141 § 2 P.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku (dotyczy to rozpoznawania spraw na rozprawach w ramach posiedzeń jawnych) albo doręczenia odpisu sentencji wyroku (dotyczy to rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych). Odpis sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym doręcza się stronom, jeżeli uzasadnienia wyroku nie sporządza się z urzędu, o czym stanowi art. 139 § 4 P.p.s.a.

Natomiast w myśl art. 144 P.p.s.a. sąd jest związany wydanym wyrokiem od chwili jego ogłoszenia, a jeżeli wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym - od podpisania sentencji wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela wykładni art. 141 § 2 P.p.s.a., przyjętej przez Sąd pierwszej instancji, wedle której wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę, który wydano na posiedzeniu niejawnym, może zostać złożonym najwcześniej po doręczeniu stronie odpisu sentencji takiego wyroku.

Momentem wydania wyroku na posiedzeniu niejawnym jest chwila, w której sędziowie biorący udział w jego wydaniu złożyli pod wyrokiem (jego sentencją) swoje podpisy z zamiarem takiego właśnie wyrokowania. Wówczas powstaje stan związania sądu tak wydanym wyrokiem, a wyrok rozpoczyna swoje istnienie w obrocie prawnym i zaczyna wywoływać określone skutki prawne.

W przypadku wydania na posiedzeniu niejawnym wyroku uwzględniającego skargę, podpisanie sentencji wyroku od razu otwiera czternastodniowy termin na sporządzenie z urzędu jego uzasadnienia, co wynika z art. 141 § 1 P.p.s.a. Tym samym chwila tego rodzaju (powstanie stanu związania sądu wydanym wyrokiem z uwagi na podpisanie jego sentencji) oznacza, że definitywnie pojawia się przedmiot, co do którego możliwa i konieczna zarazem staje się powinność dopełnienia czynności procesowej obejmującej sporządzenie uzasadnienia wyroku.

Wobec powyższego należy uznać, że również w sytuacji, gdy na posiedzeniu niejawnym zapada wyrok oddalający skargę, z momentem podpisania sentencji takiego wyroku zaczyna istnieć przedmiot do którego może zostać skierowany wniosek, o którym mowa w art. 141 § 2 P.p.s.a. Zatem zaistnienie takiego zdarzenia, czyli podpisanie sentencji wyroku, jest wystarczające do tego, aby móc skutecznie złożyć już wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę. Wniosek tak złożony nie jest wnioskiem przedwczesnym, lecz wnioskiem, który ma swój istniejący w obrocie prawnym przedmiot, a tym samym wymaga realizacji zgodnej z jego treścią.

3.3. Kwestia [rzekomego] "rozpoczęcia" biegu terminu na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę, wydanego na posiedzeniu niejawnym i którego odpis sentencji doręcza się stronie, nie ma takiego znaczenia, jakie przypisał jej Sąd pierwszej instancji.

Przepis art. 141 § 2 P.p.s.a. w odniesieniu do wyroków nieogłaszanych wskazuje stronie wyłącznie końcowy termin, jaki został prawem przewidziany do skutecznego zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia takiego wyroku, a mianowicie 7 dni od dnia doręczenia odpisu sentencji wyroku. Po tym czasie wniosek nie może wywołać skutku dla niego właściwego. Zgodnie bowiem z art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna.

Natomiast początkowy termin umożliwiający skuteczne zgłoszenie tego rodzaju wniosku należy identyfikować poprzez przedmiot wniosku, czyli wiązać go z istnieniem wyroku, co do którego strona żąda uzasadnienia. W sytuacji, gdy już w obrocie prawnym funkcjonuje wyrok oddalający skargę (stan związania nim sądu), nie zachodzi możliwość wydania postanowienia o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku na podstawie art. 141 § 3 P.p.s.a.

3.4. Dodatkowo za zaprezentowanym podejściem wykładniczym przemawia również obowiązek niezwłocznego publicznego udostępnienia w sekretariacie sądu wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym, przewidziany w art. 139 § 5 P.p.s.a. Z realizacji tej czynności strona także może posiąść wiedzę o wydaniu wyroku oddalającego skargę, zanim nastąpi doręczenie jej odpisu sentencji wyroku. Nie istnieją zatem jakiekolwiek ważkie racje przemawiające za tym, aby mimo tego rodzaju upublicznienia wyroku oddalającego skargę strona postępowania, w którym został on wydany, musiała wstrzymywać się ze złożeniem wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, aż do czasu otrzymania odpisu jego sentencji.

3.5. W rozpoznanej sprawie wniosek Skarżącego został złożony w dniu 22 grudnia 2021 r. (data nadania pocztowego), zaś wyrok do którego ów wniosek się odnosił został wydany (podpisano jego sentencję) w dniu 14 grudnia 2021 r. Wniosek ten posiadał więc przedmiot jemu właściwy i jako taki nie był wnioskiem przedwczesnym, lecz skutecznie złożonym. Powinien zatem zostać zrealizowany.

3.6. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach nie orzekano z uwagi na brak podstaw prawnych do wydania tego rodzaju orzeczenia w ramach postępowania za zażaleniowego.