Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 899/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1, art. 11 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 151, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.) Sędziowie NSA Irena Kamińska del.WSA Maria Werpachowska Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Polskich Kolei Państwowych Spółki Akcyjnej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 2066/07 w sprawie ze skargi Polskich Kolei Państwowych Spółki Akcyjnej w Warszawie na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 lutego 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 2068/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2007 r. nr [...]. Decyzją tą Krajowa Komisja, po rozpoznaniu odwołania Polskich Kolei, uchyliła decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa przez Gminę Miejską Wrocław, prawa własności gruntu położonego we Wrocławiu przy ul. [...], oznaczonego jako działka nr [...] – komunalizacja przez Wojewodę jedynie gruntu nastąpiła z uwagi na to, że decyzją z dnia [...] stycznia 2001 r. tenże Wojewoda uwłaszczył z dniem [...] grudnia 1990 r. Polskie Koleje Państwowe dz. nr [...] wraz z prawem własności budynków i innych naniesień na gruncie – komunalizując na rzecz tej gminy prawo własności ww. gruntu wraz z budynkami z wyłączeniem lokali sprzedanych przed dniem 27 maja 1990 r.

W skardze na decyzję Krajowej Komisji Polskie Koleje S.A, zarzuciły niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności, a przede wszystkim, że weszła w posiadanie gruntu na mocy art. 7 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu Przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" i legitymowała się zatem prawem użytkowania i zarządu do wszelkich nieruchomości nabytych do użytku kolei, a nadto, iż na mocy art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r.. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" nieruchomość ta stanowiła mienie PKP S.A., w stosunku do którego wykonywała ona wszelkie uprawnienia, a okoliczności te stały na przeszkodzie komunalizacji, która dokonała się z naruszeniem art. 5 ust. 1 i art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawy o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych.

Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd stwierdził, że materiał dowodowy sprawy wskazuje jednoznacznie, że skarżąca nie legitymowała się tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r., a wobec tego nieruchomość ta stanowiąca mienie Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 dekretu o majątkach gminnych i poniemieckich spełniała przesłankę, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy – przepisy wprowadzające, do komunalizacji. PKP nie było także ujęte w wykazie przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlegało komunalizacji, prawo zarządu nie wynikało także z mających charakter ogólny przepisów aktów normatywnych dot. Kolei, w tym powołanego w skardze art. 16 ustawy o PKP, nie było zatem przeszkód do komunalizacji, a wobec tego decyzja KKU odpowiada prawu – konkludował Wojewódzki Sąd.

Reprezentowane przez adwokata Polskie Koleje Państwowe S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami we Wrocławiu wniosła skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi do ponownego rozpoznania i zarzucając naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 ust. 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy winien być on zastosowany oraz art. 151 ww. ustawy poprzez jego zastosowanie w sytuacji gdy nie miał on zastosowania – na skutek oddalenia skargi podczas gdy należało uchylić zaskarżoną decyzję w całości, albowiem naruszała ona:

1. przepisy prawa procesowego, tj.:

– art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a. polegające na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia, w wyniku zaniechania rozważenia, od kiedy PKP S.A. dysponuje sporną nieruchomością w sytuacji, gdy na mocy przepisu art. 7 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 września 1926 r. o utworzeniu Przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe", w brzmieniu obowiązującym od dnia 5 grudnia 1930 r. Skarżąca legitymowała się prawem użytkowania i zarządu w stosunku do wszelkich nieruchomości nabytych do użytku kolei w okresie obowiązywania ww. rozporządzenia,

2. przepisy prawa materialnego, tj.:

– art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, iż sporna nieruchomość stanowi mienie Gminy Miejskiej Wrocław, w sytuacji gdy nie miał on zastosowania albowiem w rzeczywistości przedmiotowa nieruchomość stanowi mienie PKP S.A.,

– art. 11 ustawy ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych w zw. z art. 1 ustawy z 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe, w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 maja 1990 r. poprzez jego pominięcie w wyniku przyjęcia, że skarżąca nie posiada tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości w postaci prawa użytkowania lub zarządu, w sytuacji gdy z analizy ww. przepisów wynika, że skarżąca została powołana do wykonywania m.in. zadań z zakresu obronności i bezpieczeństwa państwa, zatem posiadane przez nią mienie, w tym sporna nieruchomość podlega wyłączeniu spod komunalizacji jako służące wykonaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

Wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 ust. 1 – powinno być pkt 1 oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", polegające na tym, że – zdaniem skarżącej – Sąd powinien był zaskarżone decyzje uchylić, a nie oddalić skargę. W ocenie skarżącej uchylenie zaskarżonych decyzji powinno nastąpić z tego względu, że naruszały one zarówno przepisy procedury administracyjnej, jak i prawa materialnego, stanowiącego podstawę ich wydania i oddalenie skargi, w takiej sytuacji było błędem Sądu, który miał istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Z tymi zarzutami nie można się zgodzić.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji komunalizacyjnej stanowił art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawy o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 101 ze zm.), dalej "ustawa komunalizacyjna". Zgodnie z tym przepisem mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego stają się z mocy prawa mieniem właściwych gmin, z dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. 27 maja 1990 r., jeżeli dalsze przepisy ustawy nie stanowią inaczej.

Jak z przepisu tego wynika, zadaniem organu właściwego do wydania decyzji o komunalizacji jest ustalenie, czy mienie o nabycie którego ubiega się gmina jest mieniem ogólnonarodowym (państwowym), należy do rady narodowej lub terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, a jeżeli tak, to czy nie zachodzi przeszkoda do komunalizacji, bowiem jest to mienie, o którym mowa w art. 11 tej ustawy. Z kolei podmiot, który uważałby, że istnieje przeszkoda do komunalizacji, uczestnicząc w postępowaniu, powinien wskazać i udokumentować tę przeszkodę.

Z akt niniejszej sprawy wynika, iż organy ustaleń ww. dokonały, postępując zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, a ustalenia te pozwalały na skomunalizowanie mienia. Jeżeli zaś idzie o skarżącą nie wskazała żadnego dowodu na to, że na przeszkodzie komunalizacji stoi art. 11. Natomiast uważa ona, że organy powinny były dokonać innej wykładni art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej i uznać, że w sprawie ma miejsce przesłanka wykluczająca komunalizację wskazaną w tym przepisie. Wobec tego błąd Wojewódzkiego Sądu polega na tym, że nie dostrzegł on takiego naruszenia przepisów ustawy komunalizacyjnej i oddalił skargę, choć powinien był ją uwzględnić. Stwierdzić jednak należy, że jako podstawę skargi kasacyjnej podano naruszenie przepisów postępowania, a nie naruszenie prawa materialnego, a w istocie zarzut sprowadza się właśnie do tego, że Sąd naruszył prawo materialne, gdyż błędnie wyjaśnił przepisy ustawy komunalizacyjnej. Jednak zarzut naruszenia prawa materialnego nie został postawiony. Jeśliby jednak uznać, nawet tak postawiony zarzut, tj. naruszenie przepisów postępowania poprzez niedostrzeżenie naruszenia prawa materialnego za prawidłowy z punktu widzenia art. 174 P.p.s.a., to i tak nie można się z nim zgodzić.

W sprawie bowiem organy nie naruszyły ani prawa materialnego, ani procesowego i oddalenie skargi było zasadne.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 P.p.s.a.