Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 464/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 28 ust. 1-3b
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: § 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi T. L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) grudnia 2017 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne oddala skargę.


UZASADNIENIE

T.L. (dalej: "skarżący" lub "strona") zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddziału w W. (dalej: "ZUS" lub "Zakład") z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za lata 2012-2015 oraz na ubezpieczenie zdrowotne za lata 2012-2016.

W uzasadnieniu wniosku zaznaczył, że nie miał zaległości do 2009 r., lecz w latach 2012-2014 nie płacił składek na ubezpieczenia społeczne, gdyż prowadzona przez niego działalność gospodarcza związana z handlem na jarmarkach nie była rentowna. Uzyskiwane dochody nie były wystarczające na pokrycie kosztów działalności i utrzymania, w związku z czym zmuszony był ją zawieszać. Nie korzystał też z żadnych dopłat, dofinansowań, umorzeń czy innych ulg na preferencyjnych warunkach.

Skarżący podał, że jest osobą samotną i oprócz niskiej emerytury nie dysponuje żadnym majątkiem, nie posiada mieszkania, a zamieszkuje w wynajętym, bezwartościowym, zawilgoconym lokum. Od wielu lat zmaga się z chorobą psychiczną, która w okresach nasilenia nie pozwala mu na funkcjonowanie i właściwe prowadzenie działalności gospodarczej. Okresy nasilenia zwykle następują w czasie jesienno-zimowym i wówczas zawiesza działalność. Z uwagi na wiek, stan zdrowia oraz sezonowość działalność gospodarczą może prowadzić jedynie kilka miesięcy w roku, a uzyskiwane dochody są uzupełnieniem domowego budżetu.

Skarżący był w posiadaniu książeczki mieszkaniowej studenckiej, jednakże w czasie transformacji zgromadzone wkłady przepadły, a wypłacono mu jedynie około 9.000 zł. Wyjaśnił też, że nie jest właścicielem pojazdów [...] i [...], bowiem zostały sprzedane odpowiednio w 2016 i 2008 r. Posiadana przez niego działka w K. nie ma żadnej wartości, gdyż przez jej środek bez zgody współwłaścicieli został poprowadzony kolektor sanitarny i deszczowy, przez co działka utraciła status działki budowlanej. Skarżący podniósł, iż państwo polskie nie chce wypłacić mu odszkodowania z tego tytułu motywując odmowę dużą ilością spraw i brakiem środków finansowych. Uważa, że państwo pozbawiło go w ten sposób własności oraz perspektyw na godne życie w przyszłości. Poinformował też, iż na przestrzeni życia zawodowego, jedynie raz był na 2-tygodniowym urlopie.

Opisując swoje zobowiązania skarżący poinformował, iż wyrokiem Sądu został zobowiązany do zapłaty kwoty około 15.000 zł, na rzecz wierzyciela P. Sp. z o.o. dodając, iż kary, odsetki, opłaty i koszty przez 9 lat prowadzenia procesu z firmą windykacyjną wzrosły do 1500 %. Wyjaśnił, że musiał przystąpić do spłaty tego zobowiązania z uwagi na ustanowienie hipoteki przymusowej na ww. działce w kwocie 22.400 zł.

Z uwagi na przytoczone okoliczności oraz przekonanie, iż "wiele osób zapewne bogatszych" od niego skorzystało z umorzenia na podstawie "ustawy abolicyjnej", skarżący uznał swój wniosek za zasadny.

Do wniosku strona załączyła następujące dokumenty: umowę z dnia [...].12.2016 r. sprzedaży pojazdu [...], oświadczenie z dnia [...].07.2017 r. o sprzedaży pojazdu [...], mapę działki, treść działu IV księgi wieczystej Nr [...], potwierdzenie przelewu z dnia [...].10.2017 r. na rzecz P. Sp. z o.o. na kwotę 200,00 zł, oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej pełnej księgowości z dnia [...].04.2017 r. oraz [...].10.2017 r., oświadczenie przedsiębiorcy o nieotrzymaniu pomocy publicznej de minimis z dnia [...].10.2017 r., formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis z dnia [...].10.2017 r., zaświadczenie z dnia [...].09.2009 r. o niezaleganiu w opłacaniu składek, zaświadczenie lekarskie z dnia [...].04.2017 r., dowód wpłaty z dnia [...].09.2017 r. z tytułu czynszu za 09/2017, wezwanie do zapłaty z dnia [...].03.2017 r. z firmy P. Sp. z o.o. oraz zeznania podatkowe za lata 2014-2015.

W toku postępowania wyjaśniającego ZUS ustalił, w oparciu o dane Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, że skarżący jest właścicielem majątku ruchomego, tj. samochodu osobowego marki [...] rok produkcji 1992. Ponadto strona figuruje w Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych jako współwłaściciel w 108/288 części udziału w nieruchomości gruntowej o powierzchni 0,0708 ha położonej w K. przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgę wieczystą Nr [...]. W ww. księdze wieczystej dokonany został wpis hipoteki przymusowej na rzecz firmy P. Sp. z o.o. w kwocie 22.400,00 zł.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] Zakład odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą, w tym na:

1) ubezpieczenia społeczne za okres 05/2012-01/2013, 08/2013-02/2014, 07/2014-11/2014, 05/2015-09/2015 w łącznej kwocie 21.488,70 zł w tym z tytułu składek 16.244,70 zł i odsetek liczonych na dzień złożenia wniosku, tj. [...].10.2017 r. w wysokości 5.244,00 zł,

2) ubezpieczenie zdrowotne za okres 05/2012-01/2013, 08/2013-11/2013, 01/2014, 07/2014-08/2014, 10/2014, 11/2016 w łącznej kwocie 5.116,47 zł w tym z tytułu składek 3.663,47 zł i odsetek liczonych na dzień złożenia wniosku, tj. [...].10.2017 r. w wysokości 1.453,00 zł.

Uzasadniając decyzję organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 28 ust. 1-3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1778), dalej jako "u.s.u.s.", należności z tytułu składek, w tym odsetki za zwłokę, mogą być umorzone w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w okolicznościach określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Wymienione w tym przepisie przesłanki stanowią katalog zamknięty. Zdaniem ZUS w przypadku skarżącego nie została spełniona przesłanka całkowitej nieściągalności. Przede wszystkim nie nastąpiła śmierci dłużnika, wobec strony nie było prowadzone postępowanie upadłościowe, czy też likwidacyjne. W ramach przesłanki zaprzestania prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku organ stwierdził, że od [...].12.2017 r. skarżący wznowił działalność gospodarczą, a uzyskane z tego tytułu środki finansowe będą mogły stanowić źródło spłacenia zaległości składkowych. Ponadto od [...].08.2016 r. skarżący otrzymuje emeryturę, więc istnieje możliwość prowadzenia skutecznego postępowania egzekucyjnego ze świadczenia. Skarżący jest również współwłaścicielem nieruchomości, w stosunku do której Zakładowi przysługuje prawo dokonania zabezpieczenia należności składkowych wpisem hipoteki. Zaległe składki znacznie przekraczają wartość kosztów upomnienia, zatem organ stwierdził brak podstaw do stwierdzenia, że zachodzi przesłanka określona w punkcie art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. Co do kolejnej przesłanki Zakład wyjaśnił, iż Dyrektor [...] Oddziału ZUS w W. jako organ egzekucyjny nie podjął wobec strony działań zmierzających do wyegzekwowania zadłużenia. Dopóki postępowanie egzekucyjne nie zostało przeprowadzone i zakończone nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji. Przy rozstrzyganiu sprawy organ uwzględnił fakt, że skarżący posiada do uregulowania zobowiązania cywilnoprawne w banku w kwocie 5.500,00 zł oraz na rzecz firmy windykacyjnej P. Sp. z o.o. w kwocie 14.721,80 zł. Zaznaczył, iż mimo trudnej sytuacji finansowej skarżący przystąpił do spłaty zobowiązania na rzecz firmy windykacyjnej, jednakże dopiero po dokonaniu wpisu hipoteki przymusowej w księdze wieczystej. Spłata zobowiązań cywilnoprawnych nie może być jednak uprzywilejowana względem zadłużenia z tytułu nieopłaconych należności składkowych.

Dalej ZUS stwierdził, że w sprawie nie występują także podstawy do umorzenia zaległości na podstawie art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s., rozpatrywane w związku z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r., nr 141, poz. 1365), dalej jako "rozporządzenie Ministra".

Skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a jego źródłem utrzymania jest świadczenie emerytalne w wysokości 1.344,58 zł miesięcznie netto. Ponadto od [...].12.2017 r. wznowił działalność gospodarczą, a w oświadczeniu majątkowym podał uzyskany w tego tytułu dochód w roku 2017 w wysokości 12.400,00 zł. Na podstawie tych danych Zakład ustalił, że średni miesięczny dochód strony jest wyższy od minimum socjalnego określonego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego w wysokości 1.094,92 zł. Organ zauważył przy tym, iż minimum socjalne uwzględnia wydatki związane z edukacją, zakupem odzieży i obuwia, ochrony zdrowia, higieny osobistej, transport i łączność co oznacza, że skarżący ma zapewnione środki finansowe na zaspokojenie tych potrzeb. Z powyższych dochodów skarżący ponosi stałe wydatki z tytułu opłat eksploatacyjnych w wysokości 150,00 zł, z tytułu czynszu w kwocie 451,20 zł, koszty leczenia w kwocie 60,00 zł oraz inne wydatki, które określił na kwotę 450,00 zł miesięcznie. Dodatkowym obciążeniem jego budżetu domowego jest spłata zaciągniętego zobowiązania bankowego w wysokości 5.500,00 zł w ratach po 198,00 zł miesięcznie oraz na rzecz P. Sp. z o.o. w kwocie 14.721,80 zł. Zakład dostrzegł trudną sytuację życiową i finansową strony, jednakże na podstawie zebranego materiału dowodowego nie mógł stwierdzić, że konieczność uregulowania zobowiązań z tytułu składek pozbawi skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, o czym mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra.

W ocenie ZUS w sprawie nie ma zastosowania § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra, gdyż skarżący nie podnosił we wniosku, iż w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia poniósł straty materialne które powodują, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności.

Analizując przesłankę z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Zakład stwierdził że od 2001 r. skarżący leczy się w Poradni Zdrowia Psychicznego, lecz nie stanowi to podstawy do umorzenia należności z tytułu składek. Objawy choroby nasilają się w okresie jesienno-zimowym i stanowią przeszkodę w prowadzeniu działalności gospodarczej, jednakże od dnia [...].12.2017 r. działalność została wznowiona. Organ podkreślił że strona że ma przyznaną emeryturę, która jest świadczeniem pieniężnym mającym służyć jako zabezpieczenie bytu dla osób, które nie są aktywne zawodowo. Tym samym jego stan zdrowia nie warunkuje uzyskiwania dochodu niezbędnego do spłaty zadłużenia wobec Zakładu.

W kwestii wspomnianej przez skarżącego abolicji ZUS wyjaśnił, że ustawa z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz.U. z 2012 r., poz. 1551) znajdowała zastosowanie do zaległości za okres od 1 stycznia 1999 r. do 28 lutego 2009 r. Skoro skarżący nie posiada zadłużenia za ten okres, to nie mógł ubiegać się o jego umorzenie na podstawie tej ustawy. Kończąc organ dodał, iż w przypadku braku możliwości uregulowania jednorazowo zobowiązań wobec ZUS, strona może zwrócić się o rozłożenie ich na raty, stosownie do swoich możliwości finansowych.

T.L. zaskarżył powyższą decyzję ZUS do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W uzasadnieniu skargi powtórzył okoliczności i argumenty przedstawione we wniosku o umorzenie. Podkreślił, że jego działalność gospodarcza, związana z handlem na jarmarkach i festynach, nie jest tak rentowna, by pozwalała na zapłacenie składek w całości. Udział w jarmarkach jest płatny, do tego ponad tysiąc zł składka ZUS, więc dochody z działalności gospodarczej ledwo starczały na koszty jej prowadzenia i utrzymanie. Osiągał przychód poniżej 20 tyś. w skali roku, a więc dochód był jeszcze mniejszy. W okresie, kiedy nie miał dochodów musiał zawieszać działalność. Skarżący wpłacał na składki tyle ile mógł, tj. stawkę zdrowotną (oprócz 2012 r.), co dało razem ok. 6.500 zł, czyli 1/3 w stosunku do sumy zadłużenia 19.910 zł (bez odsetek). Dodał, że działalność w 2012 r., rozpoczął po 1 roku i 9 miesiącach przerwy, wiec zabrakło mu kilka miesięcy do 2 lat, aby płacić ulgową stawkę.

Skarżący podniósł, że jego sytuacja materialna jest bardzo zła, nie dorobił się żadnego majątku, mieszkania, samochodu, nie stać go było na założenie rodziny, mimo że całe życie pracował, a tylko kilka razy w życiu był na urlopie. W chwili obecnej źródłem jego utrzymania jest emerytura w kwocie 1.344,58 zł. Sporadycznie w lecie prowadzi działalność gospodarczą osiągając dochód ok. 8.000-10.000 zł w skali roku. Ponosi koszty czynszu za nieogrzewane mieszkanie w kwocie 450 zł miesięcznie, a koszty dodatkowe obciążające jego budżet domowy (węgiel, elektryczność, gaz, lekarstwa itd.) wynoszą 400-600 zł miesięcznie (więcej w sezonie zimowym, mniej w lecie). Dodatkowo strona spłaca zobowiązanie wobec firmy windykacyjnej P. w kwocie 200 zł miesięcznie. Skarżący uważa przy tym, że Państwo Polskie wydało absolutnie niesprawiedliwy wyrok stając po stronie zagranicznej korporacji, a nie widząc oczywistych argumentów swojego obywatela. Rzekomo nie zapłacone faktury operatora komórkowego Orange na 1500 zł urosły po 9 latach procesu do sumy 15.000 zł, czyli 1500%. Wskutek tego skarżący nabawił się depresji, stan jego zdrowia się pogarsza i nie jest w stanie uzyskiwać dochodów takich jak w latach poprzednich. Nie umie też właściwie ocenić ryzyka prowadzenia działalności.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W trakcie rozprawy w dniu 4 grudnia 2018 r. skarżący poinformował, że nastąpiła zmiana jego sytuacji finansowej, gdyż firma windykacyjna P. potrąca mu z emerytury 430 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa przez organ orzekający, które dawałyby podstawę do uchylenia, czy stwierdzenia nieważności w całości lub w części zaskarżonej decyzji.

Przypomnieć należy, że skarżący wystąpił do ZUS z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności te mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tegoż artykułu. Zalicza się do nich następujące okoliczności:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 2171, 2260 i 2261 oraz z 2017 r. poz. 791);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

5) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

6) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

7) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

8) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział także możliwość umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczonych będących pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o ten przepis określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra, w myśl którego Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Analizując treść powyższych przepisów należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę na użycie przez ustawodawcę sformułowań "mogą być umarzane" i "Zakład może umorzyć", przez co decyzje wydawane na ich podstawie mają charakter uznaniowy. Wymaga wyjaśnienia, że uznanie administracyjne oznacza co do zasady możliwość wyboru przez organ konsekwencji prawnej w określonym stanie prawnym i faktycznym. Innymi słowy, decydując na zasadzie uznania administracyjnego organ podejmuje rozstrzygnięcie w sposób nieskrępowany, a o ostatecznym wyborze sposobu rozstrzygnięcia powinny zadecydować przesłanki celowości i słuszności działania, które z kolei stanowią wypadkową wyważenia przez organ, z uwzględnieniem norm prawnych mających zastosowanie i znaczenie w danej sprawie, słusznego interesu strony i interesu publicznego (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2014 r. sygn. akt II GSK 2048/12).

Powyższe oznacza, że pomimo spełnienia przez skarżącego przesłanek art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra organ jest uprawniony do odmowy umorzenia jego zaległych składek.

Ustalenie, czy strona wypełnia powyższe przesłanki wymaga przeprowadzenia odpowiedniego postępowania dowodowego. Rozstrzyganie na zasadzie uznania administracyjnego jest bowiem swoistym wyzwaniem dla organu, który dla uniknięcia zarzutu działania dowolnego, według własnego "widzimisię", zobowiązany jest przeprowadzić szczególnie starannie postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy (E. Iserzon [w:] E. Iserzon. J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, komentarz, teksty, wzory i formularze; wyd. Prawnicze Warszawa 1970 r., str. 49 - 51).

Należy jednak zauważyć, że w zależności od przedmiotu postępowania i całokształtu okoliczności sprawy administracyjnej różnie przedstawia się obowiązek organu w zakresie gromadzenia dowodów i pomimo że co do zasady obowiązek wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i zebranie niezbędnych dla rozstrzygnięcia dowodów spoczywa na organie, to w pojedynczych sprawach inicjatywa dowodowa obciążać będzie przede wszystkim stronę postępowania. Tak ma się rzecz w przypadku niniejszej sprawy z wniosku o umorzenie należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Szczególnie przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia wyraźnie stanowi, że zobowiązany musi wykazać, że nie jest w stanie opłacić tych należności z podanych tam powodów.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że organowi nie można zarzucić żadnych uchybień w kwestii gromadzenia materiału dowodowego. Pomimo dostarczenia przez skarżącego znacznej dokumentacji dotyczącej jego sytuacji finansowej i zdrowotnej, ZUS dwukrotnie informował go o możliwości uzupełniania wniosku o dokumenty potwierdzające jego trudną sytuację rodzinną i materialną (pisma z dnia [...] października i [...] listopada 2017 r.). We wcześniejszym z pism organ wyjaśnił stronie, że chodzi np. o aktualne dokumenty dotyczące bieżących wydatków mieszkaniowych (np. opłat za energię elektryczną, gaz, telefon), potwierdzające zadłużenie z tytułu innych zobowiązań i ich spłatę, zaświadczenia o korzystaniu z różnych form pomocy społecznej oraz inne dokumenty, które w jego ocenie mogą mieć wpływ na rozpatrzenie sprawy. ZUS przeprowadził również własne czynności dowodowe (sprawdzenie danych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych).

Stwierdzając, że ZUS nie naruszył przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd mógł dokonać merytorycznej oceny prawidłowości wniosków wyciągniętych przez organ ze zgromadzonej dokumentacji i zasadności uznania, że skarżący nie wypełnia przesłanek umorzenia.

W ocenie Sądu treść zaskarżonej decyzji potwierdza wnikliwe zapoznanie się i rozpatrzenie przez organ wniosku skarżącego wraz z załączonymi do niego dokumentami oraz danymi uzyskanymi z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych. Zakład szczegółowo opisał treść wniosku i zawartą w nim argumentację, a także zebranych dowodów. Badając, czy w sytuacji skarżącego nastąpiła całkowita nieściągalność zaległych składek, organ po kolei analizował i opisywał sytuację strony z punktu widzenia każdego przypadku określonego w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Podobnie postąpił rozważając, czy strona spełnia przesłanki umorzenia z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra.

Na szczególną uwagę zasługuje ustalenie przez ZUS, że skarżący uzyskuje miesięczne dochody w kwocie wyższej, niż minimum socjalne określone przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego w wysokości 1.094,92 zł. Minimum to uwzględnia wydatki związane z edukacją, zakupem odzieży i obuwia, ochrony zdrowia, higieny osobistej, transport i łączność co oznacza, że skarżący ma zapewnione środki finansowe, z których reguluje takie potrzeby. W chwili obecnej źródłem utrzymania skarżącego jest emerytura w kwocie 1.344,58 zł netto. Zgodnie z jego oświadczeniem z działalności gospodarczej osiąga dochód ok. 8.000-10.000 zł w skali roku. Potwierdza to Oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej pełnej księgowości (formularz ZUS-RD-OOF-01, k. 17-20 akt administracyjnych), gdzie skarżący podał, iż w roku 2017 z działalności gospodarczej uzyskał przychód w kwocie 18.400 zł i dochód w kwocie 11.900 zł. Dochody te razem dają miesięczną kwotę ok. 2.000 zł, czyli niemalże dwukrotnie wyższą niż ww. minimum socjalne. Stałe miesięczne wydatki skarżący określił na łączną kwotę ok. 1.500 zł (opłaty eksploatacyjne w wysokości 150,00 zł, czynsz w kwocie 451,20 zł, koszty leczenia w kwocie 60,00 zł oraz inne wydatki w kwocie ok. 450,00 zł, a także spłata zobowiązań: bankowego w kwocie 198,00 zł i wobec P. Sp. z o.o. w kwocie 200,00 zł). Skarżącemu pozostaje zatem za pozostałe wydatki kwota ok. 500 zł miesięcznie. W niniejszej sprawy zasadnicze znaczenie miała okoliczność, że pomimo twierdzeń o pogarszającym się stanie zdrowia, skarżący nadal jest zdolny do prowadzenia działalności gospodarczej i uzyskiwania z tego tytułu dochodów. Świadczy o tym fakt wznowienia przez stronę działalności gospodarczej od [...] grudnia 2017 r., a więc ponad miesiąc po złożeniu wniosku o umorzenie zaległości z tytułu składek.

W ocenie Sądu ZUS słusznie stwierdził, że skarżący nie znajduje się w takiej sytuacji, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, czy też uniemożliwiło leczenie. Sytuacja skarżącego nie jest łatwa, ale nie jest, wbrew temu co twierdzi, tragiczna. Skarżący nie wypełnił więc przesłanek umorzenia składek określonych w art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra.

Odnosząc się do podanej na rozprawie informacji o zwiększeniu miesięcznej kwoty egzekwowanej od skarżącego przez P. Sp. z o.o. Sąd wyjaśnia, że kontrolując zaskarżoną decyzję mógł brać pod uwagę jedynie okoliczności faktyczne i prawne istniejące w dniu jej wydania, tj. [...] grudnia 2017 r. Wynika to z pozycji ustrojowej sądu administracyjnego, który jest uprawniony do badania prawidłowości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej a nie do merytorycznego rozstrzygania sprawy samodzielnie.

Reasumując Sąd stwierdził, że działając w ramach uznania administracyjnego ZUS przeprowadził postępowanie w pełni odpowiadające wymogom wynikającymi z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257). Działał na podstawie prawa i w jego granicach, podejmując wszelkie niezbędne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zakład zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, a poczynione przez niego ustalenia są prawidłowe i mają oparcie w zgromadzonej dokumentacji. W ocenie Sądu dokonanej ocenie stanu faktycznego sprawy nie sposób zarzucić dowolności, gdyż wyciągnięte wnioski są logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione. Zaskarżona decyzja zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne wyczerpująco wyjaśniając zasadność przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwianiu sprawy.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), oddalił skargę.