Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2967/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 74 § 3, art. 74h, art. 1 § 1, art. 2 § 1 i 2, art. 85 § 1, art. 74, art. 74 §4, art. 74d § 3, art. 74d § 4, art. 74f § 1, art. 74e, art 74d § 6, art. 74e § 2.
journal: Dz.U. 2014 poz 164
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi J. K. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego, którego termin został wyznaczony na dni 5-6 listopada 2013 r. z dnia [...].lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Uchwałą z dnia [...] lipca 2014 r. Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego, którego termin został wyznaczony na dni [...]-[...] listopada 2013 r., podjętą na podstawie art. 74h § 1, § 9 i § 12 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. -Prawo o notariacie (Dz. U. z 2014 r., poz. 164; dalej: p.o.n.) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm.; dalej: K.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania J.K. (zdającej) od uchwały nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w K. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego, Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości, powołana zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości nr [...] z dnia [...] października 2013 r., do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego, którego termin został wyznaczony na dni [...]-[...] listopada 2013 r., utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

W uzasadnieniu przypomniano, że Komisja Egzaminacyjna Nr [...] do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w K. uchwałą nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. stwierdziła, że zdająca uzyskała wynik negatywny z egzaminu notarialnego.

Zdająca z dwóch projektów aktów notarialnych otrzymała ocenę niedostateczną (przy czym za projekt pierwszego aktu notarialnego ocenę niedostateczną, a za projekt drugiego aktu notarialnego ocenę dostateczną), natomiast z opinii prawnej otrzymała ocenę dostateczną. Ponieważ zgodnie z treścią art. 74 f § 1 p.o.n, pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje wyłącznie zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego uzyskał ocenę pozytywną, Komisja Egzaminacyjna stwierdziła, że zdająca uzyskała negatywny wynik z egzaminu notarialnego.

Powyższą uchwałę zdająca zaskarżyła odwołaniem, w którym zakwestionowała ocenę niedostateczną z pierwszego projektu aktu notarialnego. Z pierwszego projektu aktu notarialnego zdająca otrzymała od egzaminatorów oceny niedostateczny i dostateczny. Odwołująca się wniosła o zmianę oceny niedostatecznej na ocenę dostateczną za sporządzenie pierwszego projektu aktu notarialnego, uchylenie uchwały i ponowne rozpatrzenie sprawy co do istoty przez stwierdzenie, że uzyskała pozytywny wynik z egzaminu notarialnego.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia uznała, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, choć część zarzutów podniesionych w odwołaniu jest uzasadniona, a to:

1. Nie jest błędem, co zarzucają egzaminatorzy, iż w sporządzonym przez zdającą projekcie nie wskazano, że nabywca wobec zbywcy nie jest osobą bliską w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami. O ile byłoby to celowe - to w umowie sprzedaży warunkowej, a nie przenoszącej własność. Okoliczność ta wynika zresztą wprost z treści casusu. Cyt.:: "W związku z tym, że małoletni Adam Adamski nie jest sprzedającemu znany ani z nim spokrewniony (...)". Prawo pierwokupu gminy zostałoby wyeliminowane, gdyby Robert Miły i Adam Adamski w rzeczywistości byli tymi osobami. I właśnie, gdyby notariusz sporządzał między nimi bezwarunkową umowę sprzedaży - to wtedy miałby obowiązek zawrzeć w akcie notarialnym ustalenie, że są oni osobami bliskimi. Nie musi się natomiast oświadczeń negatywnych zamieszczać, co nie oznacza, że nie ma obowiązku zbadania tej okoliczności.

2. Z tych samych powodów nie ma konieczności protokołowania w akcie notarialnym oświadczenia opiekuna, że nie zachodzą przesłanki z art. 159 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przede wszystkim okoliczność tę ma obowiązek zbadać sąd rodzinny wydając zgodę na dokonanie czynności w imieniu małoletniego przez jego opiekuna. Notariusz oczywiście również powinien kontrolnie zwrócić uwagę na fakt ewentualnego istnienia przesłanek opisanych w art. 159 i w przypadku ich stwierdzenia - odmówić dokonania czynności. Sam fakt, że notariusz przystąpił do jej dokonania świadczy o tym, że notariusz stwierdził nieistnienie omawianych przesłanek.

3. Nie mają racji egzaminatorzy, gdy zarzucają, że błędem jest niepowołanie zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie podatku od spadków i darowizn od małoletniego Adama Adamskiego, w związku z nabyciem przez niego spadku po rodzicach. Jak wynika z treści kazusu - Adam Adamski w spadku nabył pieniądze w walucie USD, za które ma zostać zakupiona nieruchomość. Z treści art. 19 ust. 6 ustawy o podatku od spadków i darowizny wynika, że jeżeli przedmiotem aktu notarialnego, który ma być sporządzony, lub dokumentu, co do którego notariusz ma uwierzytelnić podpis, ma być zbycie praw do spadku albo zbycie lub obciążenie rzeczy lub praw majątkowych uzyskanych tytułem, określonym w art. 1, notariusz może dokonać tych czynności tylko za uprzednią pisemną zgodą naczelnika urzędu skarbowego albo po przedstawieniu zaświadczenia wydanego przez naczelnika urzędu skarbowego potwierdzającego, że nabycie jest zwolnione od podatku, że należny podatek został zapłacony albo zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek przedawnienia. W tym przypadku przedmiotem zbycia jest nieruchomość - a ta nie wymagała uzyskania takiego zaświadczenia. Natomiast środki pieniężne nie podlegają pod działanie tego przepisu.

4. Przywołanie w ocenianej pracy zaświadczenia o planie zagospodarowania przestrzennego dla działki nr 10 w Józefosławiu, z którego wynika, że znajduje się ona w terenach budowlanych jest jednoznacznym ustaleniem, że nieruchomość stanowi działkę budowlaną.

Uzasadnione są natomiast następujące zarzuty egzaminatorów, podniesione w uzasadnieniach ocen cząstkowych:

1. Mają rację egzaminatorzy, stwierdzając, że istotnym błędem jest brak w akcie sposobu stwierdzenia tożsamości stawających. Jak słusznie zauważa egzaminator W.M., obowiązek stwierdzenia tożsamości jest obowiązkiem ustawowym notariusza i jego niewypełnienie może prowadzić do tego, że stwierdzenia zamieszczone w akcie nie są zgodne z rzeczywistością formalno-prawną, a mianowicie zbywca może nie być tą osobą, która wpisana jest w księdze wieczystej jako właściciel, co w konsekwencji może nie zapewnić skuteczności zawartej umowie. Stwierdzenie tożsamości jest podstawą ustalenia legitymacji osób biorących udział w czynności co do skutecznego złożenia oświadczeń woli, które składają się na ocenę ważności stwierdzonej w dokumencie czynności prawnej. Brak wymogów formalnych powoduje, że sporządzony dokument nie posiada przymiotu aktu notarialnego. Rzeczywiście - i tu odwołująca się ma rację - obowiązek stwierdzenia tożsamości uczestników aktu notarialnego nie należy do wymogów formalnych określonych przez art. 92 prawa o notariacie, wobec czego braki w tym zakresie nie spowodują utraty jego mocy urzędowej. Słuszna jest jednak opinia egzaminatora M.S., że według art. 85 ustawy prawo o notariacie przy dokonywaniu czynności notarialnej notariusz jest obowiązany stwierdzić tożsamość osób biorących udział w czynności. Stwierdzenie powinno nastąpić na podstawie prawem przewidzianych dokumentów, a w braku takich dokumentów w sposób wyłączający wszelką wątpliwość co do określenia tożsamości osoby biorącej udział w czynności notarialnej. W szczególności § 3 omawianego artykułu jednoznacznie nakazuje, aby notariusz określił w dokumencie sposób stwierdzenia tożsamości. Brak ten nie pozwala na ustalenie, czy stwierdzenie tożsamości rzeczywiście nastąpiło.

Brak określenia sposobu stwierdzenia tożsamości uczestników aktu notarialnego jest wobec oczywistej obrazy art. 85 p.o.n. niedopełnieniem podstawowego obowiązku szczególnej staranności notariusza, o której mowa w art. 49 p.o.n. i błędu tego nie można tłumaczyć przeoczeniem ani stresem egzaminacyjnym. Egzaminowana powinna brać pod uwagę, że notariusz wykonujący zawód w realnym życiu ustawicznie jest poddawany stresom porównywalnym, ale stres taki powinien być twórczym, a w żadnym wypadku nie może być przyczyną błędu.

2. Egzaminatorzy mają rację, gdy zarzucają iż niewylegitymowanie przez notariusza opiekuna stosownym zaświadczeniem, dokumentującym złożenie przez niego przyrzeczenia, a przez to objęcie przez niego opieki, jest istotnym błędem, ponieważ zgodnie z art. 591 § 2 kpc. opiekun ma obowiązek zwrócić zaświadczenie po zakończeniu opieki, a postanowienia sądu o ustanowieniu go opiekunem - nie. Wynika z tego, że zaświadczenie legitymizuje opiekuna, a postanowienie sądu niekoniecznie. Okoliczność tę rzeczywiście łagodzi fakt, że zdająca powołała postanowienie Sądu o wyrażeniu zgody na dokonanie przez opiekuna opisanych czynności z dnia 10 sierpnia 2013 r., wobec czego uprawomocniło się ono niedługo przed aktem notarialnym, a sąd wydając tę zgodę powinien sprawdzić aktualność opieki. Wygaśnięcie opieki w tym konkretnym przypadku jest więc mało prawdopodobne.

3. Rację ma egzaminator W.M., gdy zarzuca brak zastrzeżenia zapłaty ceny w dolarach amerykańskich. Pokwitowanie ceny w akcie notarialnym jest zmianą założeń kazusu, ponieważ zgodnie z nim strony mają dokonać zastrzeżenia zapłaty ceny w dolarach amerykańskich. Celem zadania było sprawdzenie wiedzy zdającej z zakresu art. 358 k.c. Pokwitowanie zapłaty ceny w umowie przeniesienia własności uniemożliwiło kontrolę w tym zakresie. Oświadczenie stawających, że cała cena została zapłacona w całości ze środków pochodzących ze spadku po rodzicach małoletniego wcale nie oznacza stwierdzenia zapłaty ceny w dolarach amerykańskich, ponieważ z opisu postanowienia sądu obejmującego zgodę między innymi na uruchomienie z konta małoletniego środków pieniężnych na pokrycie ceny sprzedaży - nie wynika, w jakiej walucie prowadzony jest ten rachunek bankowy.

4. Ma rację egzaminator W.M., gdy stwierdza, że dokumenty niezbędne do sporządzenia umowy sprzedaży warunkowej winny być przedłożone notariuszowi przy umowie. Przedłożenie dokumentu notariuszowi oznacza złożenie go w celu bądź jego archiwizacji przy oryginale aktu notarialnego, bądź w celu przesłania ich wraz z wypisem aktu notarialnego do Wydziału Ksiąg Wieczystych w celu wykonania zawartego w akcie notarialnym wniosku wieczystoksięgowego. Dokumenty przesądzające o ważności umowy powinny być zarchiwizowane przy oryginale aktu notarialnego, a fakt przedłożenia notariuszowi tych dokumentów powinien być udokumentowany w treści aktu notarialnego. W przypadku, gdy umowę przeniesienia własności poprzedza umowa sprzedaży warunkowej dokumenty te powinny być powołane już na etapie umowy sprzedaży warunkowej, jednak informacja o tym, że tak się stało powinna znaleźć się w treści umowy przeniesienia własności. Chodzi w szczególności o postanowienia sądu o ustanowieniu opiekuna oraz o wyrażeniu mu zgody na dokonanie czynności w imieniu małoletniego. Przy umowie warunkowej powinny być też przedłożone takie dokumenty jak wypis z rejestru gruntów i wypis z planu zagospodarowania przestrzennego - jednak przedłożone do umowy przeniesienia własności noszą datę późniejszą niż umowa warunkowa. Argument z odwołania, że do umowy przeniesienia własności strony mogły przedłożyć dodatkowe egzemplarze dokumentów złożonych przy umowie warunkowej jest niecelny, ponieważ oznacza, że notariusz żądając ponownego złożenia tych samych dokumentów naraził strony na dodatkowy zbędny zachód i koszty.

5. Egzaminator W.M. ma rację, gdy stwierdza, że z treści sporządzonego aktu nie wynika kto jest wpisany w księdze wieczystej. Argument z odwołania, że "nie ma mowy o tym, że właściciel nie został jeszcze wpisany w księdze wieczystej" świadczy o zbyt małym - jak na osobę przystępującą do egzaminu notarialnego – doświadczeniu zawodowym, gdyż w księgach wieczystych zdarzają się różne niespodzianki, łącznie z niezgodnościami z rzeczywistym stanem prawnym. Należy jednak przychylić się do argumentu z odwołania, że stan działu II księgi wieczystej powinien być ustalony w umowie sprzedaży warunkowej. Nadto - przy podaniu numeru księgi wieczystej prowadzonej w systemie elektronicznym każdy może w każdej chwili stan ten sprawdzić.

6. Ma rację egzaminator W.M., gdy zarzuca, że we wniosku wieczystoksięgowym, jako podstawia wpisu nie została powołana umowa sprzedaży warunkowej. Podstawą wniosku powinny być umowa sprzedaży warunkowej, umowa przeniesienia własności oraz dołączone do nich dokumenty.

7. Ma rację egzaminator W.M., gdy zarzuca, że w ocenianej pracy brak odniesienia się do treści art. 36 i 37 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, choć z treści kazusu wynika, że wpisana w księdze wieczystej działka oznaczona jest w całości jako "grunty orne - R", natomiast zgodnie z aktualnie obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, przeznaczona jest ona pod tereny zabudowy mieszkaniowej. Wzrost wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem planu miejscowego jest więc prawdopodobny. Egzaminowana w ocenianym projekcie powołała zaświadczenia Urzędu Gminy Piaseczno, z treści którego wynika, że działka nr 10 w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym uchwałą Rady Gminy Piaseczno z 11 lipca 2010 roku, położona jest w terenach zabudowy mieszkaniowej. Strona sprzedająca może spotkać się więc z naliczeniem jednorazowej opłaty zwanej rentą planistyczną, ponieważ roszczenie gminy nie przedawniło się na podstawie art. 37 ust. 3 upzp. Mogłoby to nastąpić po przesłaniu przez notariusza aktu notarialnego na podstawie art. 37 ust. 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i całkowicie zaskoczyć sprzedającego. Jakakolwiek informacja, że notariusz wziął pod uwagę omawiane przepisy i dopełnił powyższego obowiązku informacji z pewnością podniosłaby jakość pracy egzaminacyjnej.

8. Egzaminatorzy zauważają brak pouczenia o podatku dochodowym. Co prawda żaden przepis nie nakazuje notariuszowi umieszczania w akcie notarialnym pouczenia o przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Biorąc pod uwagę jednak doniosłość tej informacji dla interesów majątkowych sprzedających oraz ochronę interesów samego notariusza jest dobrą i ugruntowaną praktyką zamieszczanie w aktach notarialnych takich informacji. Chodzi o to, aby klienci potrafili dobrze skalkulować finansowo swoje zamierzenia. Stąd celowym jest podanie takiej informacji już na etapie umowy sprzedaży warunkowej.

Umieszczenie takiej informacji w sporządzonym projekcie podniosłoby walory pracy egzaminacyjnej.

9. Egzaminator M.S. stwierdza brak oświadczenia, że kupujący jest obywatelem polskim. Faktem jest, że obywatelstwo polskie osoby dokonującej zakupu nieruchomości powinno być wykazane dokumentami - ze względu na treść ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. W braku ustalenia obywatelstwa polskiego należy ustalić obywatelstwo innego państwa (względnie status bezpaństwowca) i obowiązek lub brak obowiązku uzyskania decyzji Ministra właściwego do spraw wewnętrznych na nabycie nieruchomości. Z treści casusu wynika jednak, że małoletni ma polskobrzmiące imię i nazwisko, mieszka on w Warszawie i postanowieniem polskiego sądu został on zwolniony od ponoszenia wynagrodzenia notariusza, natomiast z treści projektu aktu notarialnego wynika dodatkowo, że jest on urodzony w Warszawie, jego rodzice mają polskobrzmiące imiona, ma polski numer PESEL, polski sąd działał w jego sprawach. Te wszystkie okoliczności faktyczne wskazują, że brak obywatelstwa polskiego małoletniego jest mało prawdopodobny, choć rzeczywiście obywatelstwa tego nie wykazano, jak to się dzieje np. w sytuacji, gdy kupujący legitymuje się notariuszowi polskim dowodem osobistym.

Należy stwierdzić, że:

1. Wskazane w akcie miejsce zamieszkania małoletniego w Warszawie jest różne ze wskazanym miejscem zamieszkania jego opiekuna w Piasecznie - co sprzeczne jest z treścią art. 27 kodeksu cywilnego.

2. W akcie znajduje się zbędny zapis o tym, że wypisy można wydawać stronom bez ograniczenia – ponieważ zapis ten jest powtórzeniem normy ustawowej zawartej a art. 110 § 1 prawa o notariacie nie ma więc potrzeby ani możliwości umawiania się co do tej okoliczności.

3. Powołane w akcie oświadczenie o nieskorzystaniu z prawa pierwokupu błędnie oznacza organ samorządowy znanego miasta Piaseczna - jest nim burmistrz, a nie wójt (art. 26 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym).

W ocenie Komisji Odwoławczej, należało jeszcze dokonać analizy obowiązującego stanu prawnego z punktu widzenia zakresu rozpatrywania odwołania, odwołując się w szczególności do przepisu art. 74h § 12 p.o.n. oraz art. 74 § 1, art. 74h ustawy, art. 71 h, art. 74h § 7 ustawy, art. 74h § 14 ustawy.

Argumenty odwołania zdającej, którym przyznano słuszność nie są tak istotne, aby mogły wpłynąć na podwyższenie oceny dostatecznej, natomiast wymienione uchybienia są na tyle poważne, że uniemożliwiają podwyższenie oceny egzaminacyjnej. Szczególnie rażącym błędem jest nieokreślenie sposobu stwierdzenia tożsamości osób stawających do aktu w oparciu o art. 5 Prawa o notariacie. Brak zatem podstaw do podwyższenia oceny za I akt notarialny a w efekcie brak jest podstaw do podwyższenia oceny z części egzaminu składającej się z zadań polegających na opracowaniu projektów aktów notarialnych i w konsekwencji do zmiany oceny końcowej z egzaminu notarialnego.

Z przedstawionych wyżej względów, Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego, którego termin został wyznaczony na dni [...]-[...] listopada 2013 r., podjęła uchwałę jak na wstępie.

Skargę na powyższą uchwałę wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zdająca, zarzucając zaskarżonej decyzji:

- naruszenie prawa materialnego poprzez: błędną wykładnię przepisu art. 74e § 2 i 3 w zw. z art. 92 § 1 ustawy Prawo o notariacie - polegającą na rozbieżności w ocenach egzaminatorów za pierwszy projekt aktu notarialnego, oceniony negatywnie przez jednego z egzaminatorów, a pozytywnie przez drugiego), i przyjęciu negatywnej oceny przy jednoczesnym pominięciu przez obie Komisje, iż praca skarżącej zachowuje wszystkie wymogi formalne aktu notarialnego wskazane w art. 92 i art. 94 ustawy Prawo o notariacie, w sytuacji, gdy organ oparł ocenę negatywną z egzaminu wyłącznie na jednym błędzie określonym mianem "istotnego" oraz kilku uchybieniach, które co do zasady nie ujmują ważności i skuteczności sporządzonym projektom aktów notarialnych oraz że stwierdzony błąd i uchybienia mogą być podstawą do obniżenia oceny, a nie do wystawienia oceny niedostatecznej.

- naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 85 § 1 Prawa o notariacie uznanie, że brak stwierdzenia w akcie notarialnym tożsamości stawających jest na tyle istotnym błędem, że jego skutkiem jest wystawienie oceny niedostatecznej.

- naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na treść decyzji, w postaci art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak ustosunkowania się 30 wszystkich podnoszonych przez skarżącą zarzutów – przez co organ pominął zarówno wskazane tam argumenty, jak i podane uzasadnienie dla przyjętych przez skarżącą rozwiązań .w ramach przygotowanych przez Komisję zagadnień egzaminacyjnych, uznając, iż takie opracowanie aktów notarialnych nie spełnia wymogów formalnych opisanych w ustawie Prawo o notariacie, czego skutkiem była negatywna ocena z egzaminu notarialnego, oraz zupełnym pominięciu uzasadnienia opinii zawierającego pozytywną ocenę cząstkową za pierwszy projekt aktu notarialnego, a które to uchybienia miały istotny wpływ na treść wydanej uchwały.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa, skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.

Nadto, na podstawie art. 200 ppsa, wniosła o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła przede wszystkim, że utrzymując w mocy w/w decyzję i jej argumentację, Komisja Egzaminacyjna II stopnia oparła się wyłącznie na wskazaniu jednego błędu, który określiła mianem "istotnego", który miał polegać na braku stwierdzenia w akcie notarialnym tożsamości stawających (art. 85 § 1 ustawy), który to zdaniem organu jest ustawowym obowiązkiem notariusza oraz że ten brak wymogów formalnych powoduje, że sporządzony dokument nie posiada przymiotu aktu notarialnego. Nadto, w uzasadnieniu organ wskazał i inne uchybienia, których zaistnienie, jak to określono bądź to "naraziłoby strony na dodatkowy zbędny zachód i koszty" (str.6 uzas.) bądź wyeliminowanie stwierdzonych w pracy uchybień "z pewnością podniosłoby jakość (walory) pracy egzaminacyjnej" (str.7 uzas.).

Akt notarialny, jako wyraz czynności notarialnej jest dokumentem sporządzanym przez upoważnioną do tego osobę z zachowaniem przepisów prawa o notariacie, które określają formalne wymagania dotyczące sporządzenia aktu notarialnego. Warunki formalne, jakim winien odpowiadać akt notarialny określa art. 92 § 1 i art. 94 ustawy Prawo o notariacie, z tym, że ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. nie zawiera wyraźnego określenia, jakie skutki pociąga za sobą niezachowanie przesłanek formalnych aktu notarialnego. Art. 2 § 2 Prawa o notariacie stanowi jedynie, że czynności notarialne dokonane przez notariusza zgodnie z prawem mają charakter dokumentu urzędowego.

We wskazanym art. 92 § 1 ustawodawca wyszczególnia konieczne elementy, przy zaistnieniu, których można stwierdzić, że dany dokument jest protokołem sporządzonym przez notariusza w formie aktu notarialnego.

Odnosząc się z kolei do "istotnych" i "nieistotnych" błędów aktów notarialnych to należy podkreślić, że w doktrynie i orzecznictwie Sądu Najwyższego przeważa stanowisko, że tylko niektóre z tych wymagań można uznać za istotne, decydujące o tym, ze akt notarialny będzie stanowił dokument urzędowy. Na poparcie tej tezy skarżąca przywołała uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 19 lipca 2001 r., III CZP 36/01, a także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2003 r, I CKN 367/01, Nadto wskazała, że podobne w treści stanowisko zostało powtórzone i zaprezentowane w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2013 r, III CSK5/13, LEX nr 1408183.

Za przyjęciem takiego stanowiska przemawiają również i argumenty natury historycznej. Skarżąca odwołała się tutaj do rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. Prawo o notariacie (Dz. U. Nr 84, poz. 609).

Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że w dniu [...] listopada 2013 r. sporządzony przez skarżącą projekt akt notarialny zachował charakter dokumentu urzędowego mimo braku zamieszczenia w nim zapisu o tożsamości osób stawających (art.85 § 1), ponieważ były one tożsame z danymi osób ze stanu faktycznego z kazusu, i nie zaistniały żadne wątpliwości, co do prawdziwości zdarzeń ujętych w akcie notarialnym. Należy zwrócić przy tym uwagę, iż skarżąca nie zaniechała ustalenia tożsamości stron stawiających do aktu, bo te są tożsame z danymi osób ze stanu faktycznego, lecz jej uchybienie polegało na braku zamieszczenia tegoż zapisu w akcie notarialnym.

W związku z powołanym orzeczeniem Sądu Najwyższego, stwierdzić należy, z skarżąca w ramach przeprowadzonego egzaminu sporządziła w dniu [...] listopada - akt notarialny zgodny z wymogami formalnymi zawartymi w art. 92 § 1 i 94 Prawo o notariacie. Niedopełnienie zaś obowiązku, o którym mowa w Rozdziale 2 p.o.n. w art. 85 § 1, co do zasady nie powoduje ani nieważności aktu notarialnego ani ego bezskuteczności przy zachowaniu w/w warunku. Wynika to z faktu, iż art. 85 ustawy nie należy do przepisów regulujących warunki formalne, jakim winien odpowiadać akt notarialny, lecz do przepisów regulujących tryb dokonywania czynności notarialnych.

Art. 85 p.o.n. reguluje tryb dokonywania czynności notarialnych, i stanowi, ze "Przy dokonywaniu czynności notarialnej notariusz jest obowiązany stwierdzić tożsamość osób biorących udział w czynności."

"Uchybienia formalne aktu notarialnego w świetle doświadczeń nadzoru samorządu notarialnego. Teza nr 3 29932/3 "Niedokładności w zaznaczeniu w akcie [notarialnym] sposobu stwierdzenia tożsamości, posłużenie się niewystarczającym dokumentem stwierdzającym tożsamość samo przez się nie wpływa na ocenę sporządzonego dokumentu mającego charakter urzędowy (art. 2 § 2 pr. o not.).(..) Greszta Renata, Oleszko Aleksander artykuł Rejent.2001.5.43.

Należy podkreślić, iż w omawianej sprawie nie doszło do naruszenia art. 92 § 1. Jeżeli ustawodawca określił w art. 92 p.o.n. przesłanki formalne aktu [notarialnego], to uczynił w ten sposób minimalny wymóg, od którego zależy, iż akt, z uwagi na szczególną formę, przybiera w ten sposób postać dokumentu urzędowego. "Niedopełnienie, zatem którejkolwiek z tych przesłanek sprawia, że akt sporządzony został niezgodnie z prawem, nie ma mocy dokumentu urzędowego. [...]. "Zredagowany przez notariusza dokument zawierający obligatoryjne dane faktyczne wymienione w art. 92 § 1 pr. o not. [ustawa z 1991 - Prawo o notariacie, a następnie odczytany osobom biorącym udział w akcie, podpisany przez te osoby oraz przez notariusza posiada formę aktu notarialnego (..)" (Aleksander Dleszko wyjaśnienia Rejent.1993.2.131 Pytania i odpowiedzi. Teza nr 3, 15568/3, Sadowski -dam artykuł Rejent.2008.9.111 Załączniki do aktu notarialnego. Teza nr 192064/1).

Fakt sporządzenia przez skarżącą aktu notarialnego mającego moc prawną aktu urzędowego, zgodnego z wymogami formalnymi został również stwierdzony przez drugiego z egzaminatorów poprzez wystawienie pozytywnej oceny cząstkowej.

Art. 74e § 2 i 3 Prawo o notariacie reguluje kwestie związane z oceną pracy egzaminacyjnej.

Na wstępie wskazać należy, że egzamin notarialny, o którym mowa w ustawie Prawo o notariacie jest ostatnim etapem, na którym możliwe jest zweryfikowanie efektów kształcenia oraz umiejętności kandydatów do zawodu. Egzamin ten przeprowadza się w celu sprawdzenia wiedzy i zdolności do samodzielnego prowadzenia kancelarii.

W ocenie skarżącej, przy ocenie pracy egzaminacyjnej przez organ doszło do przekroczenia przyznanego "luzu decyzyjnego", albowiem żadne z wymienionych w uzasadnieniu uchwały uchybień czy wskazany błąd (str.3-7), który odnosił się w szczególności do pierwszego aktu notarialnego, (z którego skarżąca otrzymała jedną ocenę pozytywną i drugą negatywną), ale i drugiego aktu - nie był takiego rodzaju, aby eliminowały akty te z obrotu prawnego, bądź skutkowałby wadą nieważności lub ich bezskuteczności. Na poparcie tego twierdzenia skarżąca odwołała się do stanowiska, jakie zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 11 stycznia 2008 r., VI SA/Wa 1717/07), LEX nr 510869.

Odnośnie wymogów zaliczenia egzaminu notarialnego skarżąca odwołała się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2013 r., II GSK 1950/11.

W tym miejscu skarżąca podnosi, że z art. 74e § 2 p.o.n. nie wynika by jako poprawna mogła być oceniona tylko taka praca egzaminacyjna, która spełnia wszystkie kryteria wymienione w powołanym przepisie. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do wniosku, że prace egzaminacyjne mogą być oceniane w zasadzie w skali dwustopniowej, gdyż w przypadku gdy nie spełniają łącznie kryteriów ustawowych nie mogą być ocenione pozytywnie, zaś spełnienie wspomnianych kryteriów oznacza pracę, która zasługuje na najwyższą ocenę. Przy takich założeniach praca, która nie spełnia wszystkich warunków formalnych, nawet gdy uchybienia nie są wielkiej wagi, a poza tym jest bezbłędna, nie mogłaby zostać oceniona pozytywnie. Podobnie pominięcie choćby jednego elementu składającego się na rozwiązanie zadania pod względem materialnoprawnym, przy spełnieniu pozostałych kryteriów wykluczałoby uzyskanie przez zdającego oceny pozytywnej. W podanych przykładach nie byłoby więc miejsca na różnicowanie ocen pozytywnych. Zdaniem skarżącej, gdyby zamiarem ustawodawcy było wprowadzenie takich właśnie zasad oceny rozwiązania zadań egzaminacyjnych, to zbędne byłoby określanie skali ocen określonej w art. art. 74e § 4 p.o.n. Określenie skali ocen, przy jednoczesnym sformułowaniu kryteriów oceny rozwiązań zadań z egzaminu notarialnego przemawia za przyjęciem, że ocenę pozytywną zdający może uzyskać także wówczas, gdy jego praca nie w pełni odpowiada kryteriom wymienionym w art. 74e § 2 p.o.n. Stopniowalność ocen nakłada na egzaminatorów i Komisję obowiązek wszechstronnego zbadania i rozważenia wpływu ewentualnych błędów popełnionych przez zdającego na ocenę jego pracy.

Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA z dnia: 13 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1957/12, 19 czerwca 2013 r., sygn. akt II GSK 353/12; 1 stycznia 2013 r, sygn. akt II GSK 1694/12). Wprawdzie w powołanych wyrokach NSA dokonał wykładni art. 362 ust. 2 o radcach prawnych oraz art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze, jednakże wobec odpowiadającej tym przepisom treści art. 74e § 2 Prawo o notariacie znajdzie ono zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia, podejmując decyzję utrzymującą w mocy zaskarżoną uchwałę Nr [...] Komisji Egzaminacyjnej nr [...], ustalającą negatywną cząstkową ocenę za projekt pierwszego aktu notarialnego oraz w konsekwencji ustalającą negatywny wynik egzaminu notarialnego naruszyła ponadto fundamentalną w postępowaniu administracyjnym zasadę swobodnej oceny dowodów, zawartą w art. 80 k.p.a., a rozpatrywaną przez pryzmat art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., a także oparła swoją decyzję w oparciu o niepełny materiał dowodowy, wbrew art. 107 § 3 k.p.a.

Uzasadnienie przedmiotowej decyzji oparte jest bowiem wyłącznie na okoliczności, z projekt pierwszego aktu notarialnego z dnia [...] listopada 2013 r. zawiera "istotny błąd" oraz, ze akt ten został oceniony negatywnie przez jednego z egzaminatorów, przy braku jakiegokolwiek odniesienia się do drugiej noty cząstkowej za ten sam akt - noty pozytywnej, do pozytywnej opinii tego egzaminatora, jak i do motywów, jakimi kierował się dokonując pozytywnej oceny sporządzonego projektu aktu notarialnego.

Okoliczności tych organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w ogóle nie wziął pod "rozwagę, co stanowi rażące naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. Doszło, bowiem do wybiórczej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, co doprowadziło do przyjęcia, iż skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu notarialnego, co z kolei kłóci się również z zasadą wyrażoną w art. 7 k.p.a., nakazującą organom administracji publicznej dokładne wyjaśnianie całego stanu faktycznego a taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie.

Skarżąca z całą stanowczością stwierdziła, iż ocena dowodów, dokonana przez organ, nie spełnia wymagań przewidzianych w przytoczonym wyroku zaś jedyną w zasadzie okoliczną wziętą pod uwagę była wskazana i omówiona jedna negatywna ocena cząstkową za projekt, przy zupełnym pominięciu innej okoliczności, tj. drugiej pozytywnej oceny cząstkowej za ten sam akt, oraz opinię do tej oceny. Nadto, pominięto fakt, iż wskazane w uzasadnieniu uchwały uchybienia, to nie istotne błędy, lecz uchybienia, które obniżają, jakość aktu nie rzutując jednak na jego funkcjonowanie w obrocie prawnym, jego ważność i skuteczność.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego, którego termin został wyznaczony na dni [...]-[...] listopada 2013 r., reprezentowana przez r. pr. dr J.L., wniosła o oddalenie skargi zdającej.

Podtrzymując w całości stanowisko Komisji II stopnia wyrażone w zaskarżonej uchwale stwierdzić należy, że zarzuty skargi nie są zasadne, w związku z czym skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie podnieść należy, że zgodnie z art. 74 § 3 p.o.n. egzamin notarialny polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu notarialnego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza, w tym wiedzy i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu: materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego procesowego prawa administracyjnego, prawa finansowego, prawa prywatnego międzynarodowego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego, prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu notarialnego oraz innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu notariusza i etyki tego zawodu. Egzamin ten, zgodnie z art. 74 § 4 Prawa o notariacie, składa się z trzech części pisemnych. Pierwsza i druga część egzaminu notarialnego polegają na opracowaniu projektów aktów notarialnych na podstawie opisanych przypadków, jak stanowi art. 74d § 1 Prawa o notariacie. W myśl art. 74d § 2 tej ustawy trzecia część egzaminu notarialnego polega na opracowaniu opinii prawnej na podstawie przedstawionego problemu prawnego. Zgodnie z art. 74e § 2 omawianej ustawy oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej i trzeciej egzaminu notarialnego dokonują niezależnie od siebie dwaj członkowie komisji, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu.

Odpowiadając na zarzuty skargi J.K. w pierwszej kolejności polemizować należy z zarzutami naruszenia przepisów postępowania. Trzeba w tym zakresie stwierdzić, że zarzucane naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. w ocenie Komisji II stopnia nie miało miejsca. Organ odwoławczy bowiem prawidłowo zebrał i rozważył cały materiał dowodowy w niniejszej sprawie, jak i wszelkie istotne okoliczności faktyczno-prawne z niego wynikające. Komisja II stopnia w sposób wszechstronny i dokładny zbadała sprawę, czemu w sposób jasny, precyzyjny i wyczerpujący dała wyraz w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Zarzut naruszenia art. art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a pozbawiony jest zatem usprawiedliwionych podstaw.

W dalszej kolejności należy odnieść się do sformułowanych przez zdającą zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego. Konieczne jest wskazanie, iż zarzut dotyczący naruszenia art. 74e § 2 i 3 jest całkowicie chybiony. Organ odwoławczy nie naruszył tej normy, ponieważ w sprawie został prawidłowo zebrany cały materiał dowodowy, poddany następnie wszechstronnej i wnikliwej analizie. Ocena opracowanych przez skarżącego projektów aktów notarialnych została dokonana w oparciu o kryteria oceny wskazane w art. 74e § 2 Prawa o notariacie, tj. wzięto pod uwagę zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu. Nie można uznać za naruszenie jakiejkolwiek normy prawnej pewnych różnic w ocenach wystawionych przez poszczególnych egzaminatorów. Założeniem systemu oceny prac egzaminacyjnych z egzaminu notarialnego jest ich sprawdzenie przez dwóch niezależnych oceniających, a następnie wyciągnięcie oceny średniej, więc istotą ocen wystawianych przez poszczególnych egzaminatorów jest to, iż mogą się one różnić.

Przypomnienia wymaga w tym kontekście, że mankamentami, które uniemożliwiły wystawienie wyższej oceny za pierwszy projekt aktu notarialnego przedłożonego przez skarżącą były:

- Brak wskazania w akcie notarialnym sposobu stwierdzenia tożsamości stawiających,

- Niewylegitymowanie przez notariusza opiekuna stosownym zaświadczeniem, dokumentującym złożenie przez niego przyrzeczenia, a przez to objęcie przez niego opieki,

- Brak zastrzeżenia zapłaty ceny w dolarach amerykańskich,

- Nieprzedłożenie notariuszowi przy umowie dokumentów niezbędnych do sporządzenia umowy sprzedaży warunkowej,

- Sformułowanie aktu notarialnego w taki sposób, że nie wynika z niego, kto jest wpisany w księdze wieczystej,

- Niepowołanie umowy sprzedaży warunkowej jako podstawy wpisu we wniosku wieczystoksięgowym,

- Brak odniesienia do treści art. 36 i 37 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, choć z treści kazusu wynika, że wpisana w księdze wieczystej działka oznaczona jest w całości jako "grunty orne - R", natomiast zgodnie z aktualnie obowiązującym m.p.z.p. przeznaczona jest ona pod tereny zabudowy mieszkaniowej,

- Brak pouczenia o podatku dochodowym,

- Brak oświadczenia, że kupujący jest obywatelem polskim.

Odpowiadając na zarzut naruszenia art. 85 § 1 p.o.n. należy powtórzyć w pełni trafną argumentację Komisji II stopnia, że brak w akcie sposobu stwierdzenia tożsamości stawających jest istotnym błędem aktu notarialnego. Obowiązek stwierdzenia tożsamości jest ustawowym obowiązkiem notariusza i jego niewypełnienie może prowadzić do tego, że stwierdzenia zamieszczone w akcie nie są zgodne z rzeczywistością formalnoprawną, a mianowicie zbywca może nie być tą osobą, która wpisana jest w księdze wieczystej jako właściciel, co w konsekwencji może nie zapewnić skuteczności zawartej umowie.

Jak dalej wywodzi komisja II stopnia, stwierdzenie tożsamości jest podstawą ustalenia legitymacji osób biorących udział w czynności co do skutecznego złożenia oświadczeń woli, które składają się na ocenę ważności stwierdzonej w dokumencie czynności prawnej. Brak wymogów formalnych powoduje, że sporządzony dokument nie posiada przymiotu aktu notarialnego. Rzeczywiście obowiązek stwierdzenia tożsamości uczestników aktu notarialnego nie należy do wymogów formalnych określonych przez art. 92 prawa o notariacie, wobec czego braki w tym zakresie nie spowodują utraty jego mocy urzędowej. Z drugiej jednak strony, art. 85 p.o.n. przy dokonywaniu czynności notarialnej notariusz jest obowiązany stwierdzić tożsamość osób biorących udział w czynności. Stwierdzenie powinno nastąpić na podstawie prawem przewidzianych dokumentów, a w braku takich dokumentów w sposób wyłączający wszelką wątpliwość co do określenia tożsamości osoby biorącej udział w czynności notarialnej. W szczególności § 3 omawianego artykułu jednoznacznie nakazuje, aby notariusz określił w dokumencie sposób stwierdzenia tożsamości. Brak ten nie pozwala na ustalenie, czy stwierdzenie tożsamości rzeczywiście nastąpiło. Brak określenia sposobu stwierdzenia tożsamości uczestników aktu notarialnego jest wobec oczywistej obrazy art. 85 prawa o notariacie jest niedopełnieniem podstawowego obowiązku szczególnej staranności notariusza, o której mowa w art. 49 prawa o notariacie.

Podsumowując odpowiedź na zarzuty dotyczące naruszeń prawa materialnego, należy wskazać, iż wymienione uchybienia są na tyle poważne, że uniemożliwiają podwyższenie oceny egzaminacyjnej. Podtrzymując stanowisko zawarte w uchwale Komisji II stopnia z [...] lipca 2014 r., należy stwierdzić, że brak zatem podstaw do podwyższenia oceny za pierwszy projekt aktu notarialnego, a w efekcie brak jest podstaw do podwyższenia oceny z części egzaminu składającej się z zadań polegających na opracowaniu projektów aktów notarialnych i w konsekwencji do zmiany oceny końcowej z egzaminu notarialnego na pozytywną. Zarzuty naruszenia art. art. 74e § 2 i 3 w zw. z art. 92 § 1 i 85 § 1 Prawa o notariacie nie zawierają zatem usprawiedliwionych podstaw.

Reasumując należy podnieść, że w przedmiotowej sprawie ocena pracy skarżącej z pierwszej części egzaminu notarialnego została dokonana przez pryzmat kryteriów przewidzianych w art. 74e § 2 ustawy Prawo o notariacie, została wydana po wnikliwym i całościowym zbadaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i po poddaniu go prawidłowej ocenie. Zaskarżona decyzja uzasadniona w sposób jasny i wystarczający i mimo swej surowości, nie narusza ona przepisów ustawy Prawo o notariacie ani przepisów postępowania.

Podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko organu odwoławczego, w ocenie Komisji II stopnia skarga zdającej jest bezzasadna, w związku z czym winna ona ulec oddaleniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2012 r., poz. 270, z późn. zm..; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na uchwałę z dnia [...] lipca 2014 r. Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego, którego termin został wyznaczony na dni [...] - [...] listopada 2013 r., podjętą po rozpatrzeniu odwołania J.K. od uchwały nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w K. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego, którą utrzymano w mocy zaskarżoną uchwałę, stwierdzającą , że J.K. uzyskała wynik negatywny z egzaminu notarialnego.

Zaskarżonej uchwale zarzucono naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 74e § 2 i 3 w zw. z art. 92 § 1 i art. 94 ustawy Prawo o notariacie poprzez oparcie negatywnej oceny przez organ wyłącznie na jednym błędzie określonym mianem "istotnego" oraz kilku uchybieniach, które co do zasady nie ujmują ważności i skuteczności sporządzonym projektom aktów notarialnych oraz że stwierdzony błąd i uchybienia mogą być podstawą do obniżenia oceny, a nie do wystawienia oceny niedostatecznej, a także poprzez błędną wykładnię art. 85 § 1 Prawa o notariacie, polegającą na uznaniu, że brak stwierdzenia w akcie notarialnym tożsamości stawających jest na tyle istotnym błędem, że jego skutkiem jest wystawienie oceny niedostatecznej.

W skardze podniesiono również zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na treść decyzji, w postaci art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak ustosunkowania się do wszystkich podnoszonych przez skarżącą zarzutów.

Przystępując do rozpoznania sprawy należy przede wszystkim zauważyć, że egzamin notarialny podlega zasadom określonym przepisami ustawy Prawo o notariacie i - jak wynika z art. 74 § 3 tej ustawy - polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu notarialnego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza, w tym wiedzy i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu: materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, prawa finansowego, prawa prywatnego międzynarodowego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego, prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu notarialnego oraz innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu notariusza i etyki tego zawodu.

Stwierdzić zatem należy, iż ustawodawca wymaga od kandydata na notariusza zarówno posiadania wiedzy, jak i umiejętności jej praktycznego zastosowania, zaś egzamin polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza. Jest to zatem egzamin zawodowy. Wymóg ten jest oczywisty, skoro z istoty zawodu wynika, że notariusz jest powołany do dokonywania czynności, którym strony są obowiązane lub pragną nadać formę notarialną (czynności notarialnych), w zakresie swoich uprawnień działa jako osoba zaufania publicznego, zaś czynności notarialne, dokonane przez niego zgodnie z prawem, mają charakter dokumentu urzędowego (art. 1 § 1, 2 § 1 i § 2 Prawa o notariacie).

Poza wymaganiami w stosunku do zdających, przepis art. 74 reguluje też zasady przeprowadzania egzaminu notarialnego, tryb powoływania zespołu do przygotowania zestawu pytań testowych i zadań na egzamin i sposób ich przygotowania. Jak wynika z § 13, na pierwszą część egzaminu notarialnego zespół sporządza zestaw 100 pytań w formie testu jednokrotnego wyboru na egzamin notarialny wraz z wykazem prawidłowych odpowiedzi, w sposób uwzględniający konieczność ich zabezpieczenia przed nieuprawnionym ujawnieniem. Zespół zapewnia zgodność wykazu prawidłowych odpowiedzi z obowiązującym stanem prawnym. Istotne jest, że § 14 stanowi, iż na drugą i trzecią cześć egzaminu notarialnego zespół sporządza zadania, przy czym ostateczną treść testu oraz zadań ustala zespół większością głosów w obecności wszystkich członków zespołu (§ 15).

Zgodnie z wolą ustawodawcy zawartą w § 18 art. 74 Minister Sprawiedliwości został upoważniony, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Notarialnej, do określenia w drodze rozporządzenia: m.in.: trybu i sposobu zgłaszania propozycji pytań testowych i prawidłowych odpowiedzi oraz propozycji zadań, przygotowania, przechowywania oraz przekazywania komisjom kwalifikacyjnym zestawu pytań testowych wraz z kartą odpowiedzi i wykazu prawidłowych odpowiedzi oraz zadań na egzamin notarialny, trybu i sposobu zapewnienia zgodności wykazu prawidłowych odpowiedzi z obowiązującym stanem prawnym, (pkt 3 i 4).

Egzamin notarialny składa się z trzech części pisemnych (art. 74 § 4 u.p.n.). Pierwsza polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 100 pytań zawierających po 3 propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, oraz z karty odpowiedzi. Zdający może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi. Za każdą prawidłową odpowiedź zdający uzyskuje 1 punkt (art. 74d § 1 u.p.n.).

Druga składa się z 2 zadań polegających na opracowaniu projektów aktów notarialnych na podstawie opisanego przypadku (casusu) – art. 74d § 3 u.p.n. Natomiast trzecia część polega na opracowaniu opinii prawnej na podstawie przedstawionego problemu prawnego (art. 74d § 4 u.p.n.).

Stosownie do art. 74f § 1 u.p.n. pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego otrzymał ocenę pozytywną.

Zgodnie z art. 74d § 6 członkowie komisji dokonują oceny za część drugą i trzecią egzaminu notarialnego przy zastosowaniu następującej skali ocen:

1) oceny pozytywne: a) celująca (6), b) bardzo dobra (5), c) dobra (4), d) dostateczna (3);

2) ocena negatywna - niedostateczna (2).

Z kolei art. 74e stanowi:

§ 1. Test z pierwszej części egzaminu notarialnego sprawdzają niezależnie od siebie dwaj członkowie komisji wyznaczeni przez przewodniczącego komisji.

§ 2. Oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej i trzeciej egzaminu notarialnego dokonują niezależnie od siebie dwaj członkowie komisji, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu.

§ 3. Każdy z członków komisji sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu notarialnego.

§ 4. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej z każdego z zadań z części drugiej i trzeciej egzaminu notarialnego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego członka komisji sprawdzającego pracę pisemną, przy czym: 1) oceny pozytywne to: a) celująca - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 5,51 do 6,00, b) bardzo dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 4,51 do 5,50, c) dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,51 do 4,50, d) dostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,00 do 3,50;

2) ocena negatywna - niedostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi poniżej 3,00.

Podkreślić należy, iż skala ocen nie przewiduje ocen ułamkowych.

Podkreślenia w pierwszej kolejności podkreślenia wymaga również, że rozstrzygnięcia podejmowane w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego są rozstrzygnięciami o charakterze uznaniowym. Oznacza to, iż egzaminatorzy i komisje podejmujące uchwały, w ramach posiadanej profesjonalnej wiedzy ustalają wyniki zdających przy zachowaniu pewnego luzu decyzyjnego, który związany jest z oceną stanu faktycznego i tylko jawne wyjście poza jego granice może stanowić podstawę do przyjęcia, że naruszenie prawa miało charakter rażący. W związku z tym Sąd może jedynie w sprawach, w których organy wydają decyzje (podejmują uchwały) o charakterze uznaniowym, badać czy nie zostały przekroczone granice uznania oraz czy organ nie dopuścił się istotnych uchybień w procesie oceny pracy i czy odniósł się do wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Należy, bowiem mieć na uwadze tę okoliczność, że Sąd nie jest rodzajem trzeciej komisji egzaminacyjnej ani nie jest rodzajem superarbitra, gdyż nie zastępuje organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości w ich kompetencjach oceny zakwestionowanej pracy.

Sądowa kontrola uchwały Komisji polega zatem na zbadaniu, czy organ nie dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie uchwały i jego zgodności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych, sądowo-administracyjna kontrola uchwał komisji egzaminacyjnych ustalających wynik egzaminu notarialnego, dokonywana w myśl przywołanego art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych pod względem zgodności z prawem, sprawowana jest wyłącznie z punktu widzenia interesu publicznego, polegającego na zapewnieniu legalnego działania organów administracyjnych i przebiega w trzech płaszczyznach, tj.: oceny zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym; dochowania wymaganej prawem procedury; respektowania reguł kompetencji (por dla przykładu: wyrok NSA z 26 stycznia 2006 r. i GSK 1421/05). Rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania i ewentualnego korygowania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, lecz nie zastępuje go w czynnościach. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, w pełni podziela pogląd zaprezentowany przez WSA w Warszawie w wyroku z dnia 19 listopada 2007 r. (sygn. akt V SA/Wa 187/07), który stwierdził, że "Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja uprawnionego organu".

Przedstawione wyżej stanowisko potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych. W szczególności, w ocenie Sądu, ma tu istotne znaczenie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1289/10, LEX nr 1151623, zgodnie z którym: "Postępowanie odwoławcze przed komisją odwoławczą, o którym mowa w art. 74h ustawy z 1991 r. - Prawo o notariacie, jest postępowaniem szczególnym, którego zakres określa strona w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę i tylko pod kątem zarzutów podniesionych przez stronę. W tym przypadku nie mamy do czynienia z postępowaniem odwoławczym w rozumieniu k.p.a., lecz szczególnym postępowaniem odwoławczym, które ma na celu rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie prac egzaminacyjnych."

Podobnie w wyroku WSA w Warszawie z dnia 21 lipa 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 831/10, LEX nr 694520, w którym uznano, że: "Postępowanie w sprawie egzaminu notarialnego jest odrębnym postępowaniem administracyjnym, które prowadzone jest przez powołane w tym celu organy - komisje. W postępowaniu tym obowiązuje zasada dwuinstancyjności."

W sprawie niniejszej miała miejsce rozbieżność w podejściu do określonych kwestii przez egzaminatorów . Należy zauważyć, że w uchwale kwestia ta jest podniesiona. Komisja jednocześnie podzieliła ocenę jednej z osób sprawdzających. Należy także w tym kontekście stwierdzić, że rzeczą naturalną jest okoliczność różnicowania ocen przez odrębne komisje czy nawet poszczególnych sprawdzających. Sytuację taką dopuszczają same przepisy regulujące kwestie egzaminu adwokackiego. Wynika to z uznania administracyjnego, które stosowane jest w procesie oceniania, a także indywidualnego charakteru każdej z ocenianych prac . Istotne jest i miało to miejsce w niniejszej sprawie, aby uznanie to nie miało cech dowolności a ocenianie odbywało się z uwzględnieniem kryteriów ustawy Prawo o notariacie. Specyfika egzaminu notarialnego wynika także z tego, że prace mają charakter otwarty. W kwestionowanej przez skarżącą części egzaminu nie mamy do czynienia z formą testu, w której określona z góry odpowiedź jest poprawna lub nie Okoliczność różnicowania ocen wystawionych przez egzaminatorów oraz poszczególne komisje egzaminacyjne, jak również siły przedstawionej przez nich argumentacji jest rzeczą naturalną, gdyż nie jest możliwe ustalenie idealnych kryteriów ocen, a jedynie ogólnych wskazanych w p.o.n.. Istota uznania administracyjnego w sprawach o ustalenie wyniku egzaminu adwokackiego tkwi właśnie w ograniczonej co prawda prawem materialnym i procesowym - swobodzie oceny pracy zdającego (zob. wyrok WSA w Warszawie z 17 listopada 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 992/11). Mając na uwadze wszystkie powyższe względy należy stwierdzić, że przy wydaniu zaskarżonej uchwały nie doszło do naruszenia wskazanych przez skarżącą przepisów.

Analiza podjętego rozstrzygnięcia wskazuje, że w sprawie niniejszej organ z całą pewnością nie wyszedł poza granice uznania administracyjnego.

W ocenie Sądu, skargę nie można było uznać za uzasadniającą podane w niej żądanie uchylenia/stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, w sytuacji, w której Komisja Odwoławcza faktycznie odniosła się do całego odwołania uzasadniając swoje stanowisko zgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a. Jeżeli bowiem wskazane przez egzaminatorów i przez Komisję odwoławczą uchybienia w pracy skarżącego miały istotne znaczenie dla ustalenia oceny za to opracowanie, a zdaniem składu orzekającego Sądu brak było podstaw do zarzucenia Komisjom Egzaminacyjnym, iż ich ustalenia były dowolne, to w konsekwencji ustalone oceny odpowiadały prawu.

Odnosząc się do podstawowego zarzutu skargi - oparcia negatywnej oceny wyłącznie na jednym błędzie, określonym mianem "istotnego", będącym następstwem błędnej wykładni art. 85 § 1 Prawa o notariacie, oraz kilku uchybieniach, które – według skarżącej - co do zasady nie ujmują ważności i skuteczności sporządzonym projektom aktów notarialnych, Sąd w pełni podziela w tym zakresie ocenę Komisji Egzaminacyjnej.

Należy przypomnieć, że wspomniany art. 85 Prawa o notariacie ma następujące brzmienie:

"Art. 85. § 1. Przy dokonywaniu czynności notarialnej notariusz jest obowiązany stwierdzić tożsamość osób biorących udział w czynności.

§ 2. Stwierdzenie powinno nastąpić na podstawie prawem przewidzianych dokumentów, a w braku takich dokumentów - w sposób wyłączający wszelką wątpliwość co do określenia tożsamości osoby biorącej udział w czynności notarialnej.

§ 3. Sposób stwierdzenia tożsamości notariusz określi w sporządzonym dokumencie."

Z § 1 wspomnianego przepisu wynika dla notariusza jednoznacznie obowiązek stwierdzenia tożsamość osób biorących udział w czynności notarialnej. Paragraf 2 określa sposób stwierdzenia tożsamości takich osób – "...na podstawie prawem przewidzianych dokumentów, a w braku takich dokumentów - w sposób wyłączający wszelką wątpliwość co do określenia tożsamości osoby biorącej udział w czynności notarialnej." W § 3 zobowiązuje się notariusza do określenia w sporządzonym dokumencie sposób stwierdzenia tożsamości stawających - na podstawie prawem przewidzianych dokumentów, a w braku takich dokumentów - w sposób wyłączający wszelką wątpliwość co do określenia tożsamości osoby biorącej udział w czynności notarialnej. Brzmienie tego przepisu wskazuje, że określenie sposobu stwierdzenia tożsamości stawających jest obowiązkiem notariusza.

W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II CSK 750/11, LEX nr 1228764, stwierdzono, że: "Warunkiem prawidłowego wykonania przez notariusza obowiązku określonego w art. 85 § 1 ustawy z 1991 r. - Prawo o notariacie - stwierdzenia tożsamości osoby posługującej się dokumentem tożsamości - jest wcześniejsza pozytywna weryfikacja (ocena) wiarygodności przedstawionego notariuszowi dokumentu tożsamości, tj. czy ze względu na jego cechy zewnętrzne i treść zawartych w nim wpisów nie zachodzi wątpliwość co do jego autentyczności bądź podejrzenie jego sfałszowania. W razie powzięcia takich wątpliwości notariusz powinien zażądać innego wiarygodnego dokumentu tożsamości albo odmówić dokonania czynności notarialnej. W ramach oceny wiarygodności okazanego dokumentu notariusz powinien wziąć pod uwagę treść wszystkich danych, które właściwe przepisy przewidują w danym dokumencie, gdyż analiza każdego z nich może świadczyć o fałszerstwie dokumentu, np. w odniesieniu do paszportu, gdyby z jego treści wynikało, że został on wydany przez organ do tego nieuprawniony albo z porównania wymaganej przez przepisy relacji pomiędzy wskazaną w dokumencie datą jego wystawienia a datą jego ważności."

W rozpatrywanej sprawie określenie w akcie notarialnym sposobu stwierdzenia tożsamości stawających miało – ze względu m.in. na specyfikę podmiotową aktu - szczególne znaczenie. Kupującym nieruchomość jest bowiem małoletni (Adam Adamski), w imieniu którego działa opiekun (Anna Kowalska), mający inne miejsce zamieszkania niż osoba pozostająca pod opieką, który to opiekun nie przedłożył do aktu zaświadczenia uprawniającego opiekuna do występowania w sprawach podopiecznego (zamiast tego powołano w komparycji aktu postanowienie sądu o ustanowieniu opiekuna). W rezultacie wyłącznie na podstawie oświadczenia stawających ustalono, że małoletni ma polskobrzmiące imię i nazwisko, mieszka w Warszawie i postanowieniem polskiego sądu został on zwolniony od ponoszenia wynagrodzenia notariusza, natomiast z treści projektu aktu notarialnego wynika dodatkowo, że jest on urodzony w Warszawie, jego rodzice mają polskobrzmiące imiona, ma polski numer PESEL, polski sąd działał w jego sprawach. Natomiast nie wykazano obywatelstwa obywatelstwa polskiego małoletniego, jak to się dzieje np. w sytuacji, gdy kupujący legitymuje się notariuszowi polskim dowodem osobistym.

Sąd podziela ocenę Komisji Egzaminacyjnej, że stwierdzenie tożsamości jest podstawą ustalenia legitymacji osób biorących udział w czynności co do skutecznego złożenia oświadczeń woli, które składają się na ocenę ważności stwierdzonej w dokumencie czynności prawnej. Brak wymogów formalnych powoduje, że sporządzony dokument nie posiada przymiotu aktu notarialnego.

Brak określenia sposobu stwierdzenia tożsamości uczestników aktu notarialnego jest wobec oczywistej obrazy art. 85 p.o.n. niedopełnieniem podstawowego obowiązku szczególnej staranności notariusza, o której mowa w art. 49 p.o.n.

Sąd podziela również ocenę Komisji Egzaminacyjnej w odniesieniu do innych błędów obciążających pierwszy projekt aktu notarialnego przedłożonego przez skarżącą. Przypomnieć tu trzeba, że mankamentami, które uniemożliwiły wystawienie wyższej oceny za ten projekt aktu notarialnego były:

- niewylegitymowanie przez notariusza opiekuna stosownym zaświadczeniem, dokumentującym złożenie przez niego przyrzeczenia, a przez to objęcie przez niego opieki,

- brak zastrzeżenia zapłaty ceny w dolarach amerykańskich,

- nieprzedłożenie notariuszowi przy umowie dokumentów niezbędnych do sporządzenia umowy sprzedaży warunkowej,

- sformułowanie aktu notarialnego w taki sposób, że nie wynika z niego, kto jest wpisany w księdze wieczystej,

- niepowołanie umowy sprzedaży warunkowej jako podstawy wpisu we wniosku wieczystoksięgowym,

- brak odniesienia do treści art. 36 i 37 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, choć z treści kazusu wynika, że wpisana w księdze wieczystej działka oznaczona jest w całości jako "grunty orne - R", natomiast zgodnie z aktualnie obowiązującym m.p.z.p. przeznaczona jest ona pod tereny zabudowy mieszkaniowej,

- brak pouczenia o podatku dochodowym,

- brak oświadczenia, że kupujący jest obywatelem polskim.

W ocenie Sądu, każdy z tych błędów – oczywiście poza przedstawionym wyżej brakiem wskazania w akcie notarialnym sposobu stwierdzenia tożsamości stawiających – mógł zostać potraktowany przez Komisję Egzaminacyjną jako podstawa do obniżenia oceny za projekt aktu, ale suma tych błędów, dotyczących właściwie wszystkich aspektów sporządzonego aktu uzasadniała ocenę negatywną.

Niezasadny jest także podniesiony przez skarżącą zarzut naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, 77, 80 i 107 § 3 K.p.a. poprzez nie podjęcie w toku postępowania odwoławczego kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, brak wyczerpującego rozpatrzenia zgromadzonego materiału, o czym świadczy pominięcie okoliczności wskazujących na pozytywną ocenę pracy, oraz oparcie się przez Komisję II stopnia jedynie na uchybieniach w pracy skarżącego. Analiza uzasadnienia zaskarżonej uchwały prowadzi do wniosku, iż Komisja. II stopnia w sposób prawidłowy zebrała materiał dowodowy, który został następnie poddany wszechstronnej i dokładnej ocenie. Nie sposób zgodzić się z prezentowaną przez skarżącego tezą, jakoby Komisja II stopnia oparła się jedynie na uchybieniach zawartych w pracy skarżącego, przy całkowitym braku należytego rozważenia pozytywnych elementów pracy, skoro uzasadnienie zaskarżonej uchwały zawiera omówienie zarówno pozytywnych, jak i negatywnych aspektów prac egzaminacyjnych skarżącego. Reasumując, jeśli nawet w rozpatrywanej sprawie wystąpiły błędy postępowania, to nie miały one istotnego wpływu na wynik sprawy.

Nawiązując do zarzutu naruszenia art. 74e § 2 Prawa o notariacie, zgodnie z którym oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej i trzeciej egzaminu notarialnego dokonują niezależnie od siebie dwaj członkowie komisji, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu wskazać należy za Naczelnym Sądem Administracyjnym, iż "Mylny jest pogląd, że mając na względzie skalę ocen z art. 74 d § 6 Prawa o notariacie, jeżeli praca spełnia choćby jedno z kryteriów, to ocena za nią wystawiona powinna być pozytywna, choć odpowiednio obniżona. Praca egzaminacyjna musi spełniać jednocześnie wszystkie wymienione kryteria, natomiast w zależności od tego w jakim stopniu są one spełnione, egzaminatorzy, specjaliści z danej dziedziny, wystawiają stosowane oceny. Zatem oceniana praca musi spełniać podstawowe wymogi formalne, zdający musi zastosować zasadniczo właściwe przepisy prawa i poprawnie je zinterpretować, a problem co do istoty musi być trafnie rozstrzygnięty. Tylko praca spełniająca powyższe kryteria może uzyskać pozytywną ocenę. Natomiast skała ocen, wynikająca z art. 74 d § 6, pozwala na uwzględnienie wszystkich wad i zalet kontrolowanych zadań. Praca poprawna pod względem formalnym, w której zastosowano wadliwe przepisy, albo też niewłaściwie je zinterpretowano lub niepoprawnie rozstrzygnięto problem prawny przedstawiony do rozwiązania, nie spełnia kryteriów ustawowych i nie może być oceniona pozytywnie. Wszak przyszły notariusz musi znać i rozumieć przepisy, którymi się będzie posługiwał, a także musi umieć dostrzec problemy prawne wynikające na tle konkretnej sytuacji faktycznej i umieć zaproponować właściwy sposób ich rozwiązania" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2013 r. sygn. akt II GSK 1950/11).

Z uwagi na powyższe racje, w ocenie Sądu skarga zdającego jest bezzasadna, w związku z czym winna ona ulec oddaleniu.

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.