Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 422/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2007-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 1, par. 2 ust. 1, par. 2 ust. 4, par. 2 ust. 5 pkt 3, par. 4 ust. 2, par. 5, par. 6 ust. 1, par. 6 ust. 2 pkt 4 i pkt 5, , par. 8 ust. 1, ust. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200  oraz art. 205
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Ryszard Bryk Sędziowie NSA Anna Lechowska /spr./ AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 7 lutego 2007 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] ; II. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inpspektora Sanitarnego na rzecz skarżącej K. Z. kwotę 274 zł /słownie: dwieście siedemdziesiąt cztery złote/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 422/06

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] marca 2006r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny - po rozpatrzeniu odwołania K. Z. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] sierpnia 2005 r. znak ;[...] , nie stwierdzającej choroby zawodowej -nowotwór złośliwy powstały w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi -rak płuca lewego, wymienionej w pozycji 17 pkt. l wykazu chorób zawodowych, umieszczonego w załączniku do Rozporządzenia Rady Ministrów z 30.07.2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach – utrzymał w mocy zaskarżoną nim decyzję.

Jako jej podstawę prawną wskazał art. 138 § l pkt l kpa, art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej z dnia 14.03.1985r. (tj. z 1998r., Dz. U. Nr 90, póz. 575 z późn. zm.) i § 8 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz.U. nr 132, poz. 1115 ),

W uzasadnieniu decyzji podniósł, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny otrzymał w dniu 1grudnia 2003 r. wniosek z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy o dokonanie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej - rak płuca u K. Z.

Ocena przeprowadzona przez tegoż Inspektora wykazała, że K. Z. w latach 1961 - 1982 pracowała w [...] Hutach Szkła w pełnym wymiarze czasu pracy, oraz w latach 1987 - 1990 w wymiarze półetatowym. Początkowo wykonywała pracę na stanowisku brakarza, następnie do kwietnia 1965 r. była szlifierzem szkła, zaś w okresach 03.04.1965 r. - 29.04.1982 r. oraz 02.03.1987 r. - 30.09.1990 r. świadczyła pracę jako malarz ręczny na szkle.

Praca na ostatnim z tych stanowisk była związana z narażeniem na kontakt ze związkami chemicznymi wchodzącymi w skład farb i rozpuszczalników oraz pyłem farb proszkowych, zawierających m. in. związki kadmu i ołowiu. Pomimo obecności w pyle farb licznych składników niebezpiecznych i szkodliwych dla zdrowia w sprawie ma znaczenie jedynie narażenie na związki kadmu, jako pierwiastka którego obecność w środowisku pracy teoretycznie mogła mieć wpływ na powstanie i rozwój choroby nowotworowej.

W dalszej kolejności Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z prośbą o przeprowadzenie badań klinicznych i wydanie orzeczenia. Tenże Ośrodek w dniu 31 maja 2004 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - raka płuca lewego. W jego uzasadnieniu podniósł, że K. Z. miała kontakt z farbami zawierającymi kadm dwa względnie trzy razy w miesiącu, co stanowiło narażenie krótkotrwałe i sporadyczne. Szacując ryzyko możliwości wystąpienia efektu karcinogennego na tkankę płucną, uznał ją za bardzo mało prawdopodobną.

Na wniosek K . Z. została ona poddana ponownemu badaniu lekarskiego w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego.

W postępowaniu uzupełniającym przeprowadzonym na żądanie Instytutu Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny ustalił, że zakład pracy nie posiada danych dotyczących parametrów zapylenia, istniejącego na stanowisku malarza ręcznego w okresie zatrudnienia K. Z., z uwagi na okoliczność zastąpienia farb proszkowych przez farby pastowe. Przedstawiciel zakładu pracy stwierdził, że brak jest również możliwości dokonania pomiarów aktualnego stężenia pyłu farbowego, dostarczył jedynie wyniki pomiarów wykonanych w 2000 r. i 2003 r., włączone w całości do akt sprawy. Ponadto stwierdzono, że w trakcie ręcznego wykonywania pracy K. Z. nie używała farb termoplastycznych. Przedstawiciel zakładu pracy oświadczył , że nie potrafi stwierdzić jednoznacznie jak często ucierała ona farby proszkowe, jednorazowe natomiast ucieranie trwało od 1,5 do 3 godzin. Z całą pewnością stwierdzono jednak obecność w środowisku pracy zainteresowanej związków kadmu, co mogło skutkować powstaniem choroby zawodowej - rak płuca lewego.

W wyniku obserwacji przeprowadzonej w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego wydane zostało orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W orzeczeniu stwierdzono, iż

z uwagi na zaprzestanie stosowania w zakładzie pracy farb proszkowych przed piętnastu laty wnioskować należy, że rzeczywisty okres narażenia zainteresowanej na czynniki karcinogenne miał miejsce w latach 1965 - 1982. W wyniku analizy dokumentacji zakładowej stwierdzono, iż kontakt K. Z. z pyłami farb ceramicznych, zawierających związki kadmu, mimo iż był niewątpliwy, to jednak występował sporadycznie ( dwa, trzy razy w miesiącu ), w dodatku jedynie w trakcie procesu ucierania farb. Ponadto w orzeczeniu podniesiono, że w świetle aktualnego stanu wiedzy medycznej kadm zaliczany jest do grupy czynników o jedynie prawdopodobnym, nieudowodnionym działaniu rakotwórczym, czego wyrazem ma być również treść Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie substancji, preparatów lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy z dnia 01.01.2004 r.

Po otrzymaniu tego orzeczenia Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał w dniu [...] sierpnia 2005 r. decyzję znak [...] nr [...], nie stwierdzającą u niej choroby zawodowej: nowotwór złośliwy powstały w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - rak płuca lewego.

Od decyzji tej K. Z. odwołała się do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego domagając się jej uchylenia i stwierdzenia, że rozpoznane u niej schorzenie stanowi chorobę zawodową . W motywach odwołania opisała swą pracę zawodową wskazując na brak jakichkolwiek zabezpieczeń i ochron przy jej wykonywaniu i pomiarów czynników szkodliwych, narażenie na oddziaływanie czynników szkodliwych zarówno przy ucieraniu farb , jak i przy stosowaniu farb gotowych, nieprawidłowe powołanie się na niobowiazujące w czasie jej pracy rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie substancji , czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w srdodowisku pracy.

Organ II instancji uznając ten ostatni zarzut za uzasadniony , jako że w sprawie winno mieć zastosowanie Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 11.09.1996 r. w sprawie czynników rakotwórczych w środowisku pracy oraz nadzoru nad stanem zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki, kwalifikujące kadm jako czynnik rakotwórczy, poinformował o tym Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego i wezwał do weryfikacji wydanego orzeczenia, z uwzględnieniem narażenia na kadm, jako czynnik rakotwórczy. W odpowiedzi pismem z dnia 18.01.2006 r. Instytut wyjaśnił, że w sprawie brak jest spełnienia warunku przeważającego prawdopodobieństwa do uznania związku choroby nowotworowej, wynikającego z szacunkowego obliczenia możliwości wystąpienia nowotworu u osoby narażonej na kadm, zaś okoliczność ta pozostaje bez związku z błędnie przyjętą w orzeczeniu podstawą prawną.

Otrzymawszy wspomniane uzupełnienie orzeczenia organ II instancji decyzją opisaną na wstępie utrzymał w mocy decyzję zaskarżoną odwołaniem.

Rozstrzygnięcie to umotywował następująco;

Z definicji choroby zawodowej zawartej w rozporządzeniu wskazanym w podstawie prawnej decyzji wynika że, do uznania schorzenia za zawodowe konieczne jest wykonywanie pracy w narażeniu nad czynnik szkodliwy ( w tym przypadku kadm i jego związki), który mógł być czynnikiem sprawczym zgłoszonego podejrzenia schorzenia oraz wystąpienie u pracownika schorzenie zgodnego z wykazem chorób zawodowych odpowiadającego skutkom zdrowotnym narażenia zawodowego, przy czym jednostki medyczne musza wydać pozytywne orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej stwierdzając zależność miedzy objawami choroby, a narażeniem zawodowym.

Zdaniem Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego fakt narażenia K. Z. na czynnik chorobotwórczy jest niewątpliwy. Jednak mimo to nie rozpoznano u niej choroby z pozycji 17 pkt. l wykazu chorób zawodowych, ze względu na negatywne orzeczenia stosownych instytutów. Kluczowe znaczenie posiada w sprawie orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z dnia 10.03.2005 r., które z uwagi na najbardziej dokładny i szczegółowy zakres przeprowadzonych w tym ośrodku badań, stanowi opinię jasną, należycie uzasadnioną i nie budzącą wątpliwości.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny podkreśla, że podejmując decyzję jest związany orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie, w tym znaczeniu, że nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia ( vide : wyroki NSA z dnia 09.07.1998 r., II SA 634/98 publ. Pr.Pracy z roku 1998, nr 12, póz. 38 i z dnia 24.02.1998 r. I SA 1520/97 publ. ONSA z 1998 r. póz. 150 ). Może natomiast orzeczenie to zakwestionować, jeżeli nie odpowiada wymogom kpa, bądź przepisom rozporządzenia.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez odwołującą stwierdził, że nie podważa faktu narażenia jej na czynnik szkodliwy lecz kwestia ta, podobnie jak zagadnienie odległości czasowej dzielącej okres narażenia od momentu badania i orzekania nie ma przesądzającego znaczenia w sprawie, z uwagi na negatywne rozstrzygnięcia jednostek medycznych uprawnionych do rozpoznawania i orzekania w sprawie chorób zawodowych oraz brak związku przyczynowego miedzy chorobą a narażeniem.

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyła K. Z. zarzucając jej naruszenie w całości powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów oraz wnosząc o jej uchylenie i uznanie złośliwego nowotwora płuca lewego za chorobę zawodową

W uzasadnieniu skargi ponowiła zarzuty odwołania i podniosła , że dla oceny jej narażenia na związki kadmu wzięto pod uwagę pomiary wykonane w XXI wieku , choć w czasie jej pracy były to warunki odmienne i nieporównywalne z obecnymi.

W szczególności, w tym czasie, tj. w latach. 60-80 ubiegłego wieku pracownicy pracowali bez zabezpieczeń i osłon ( bez masek i odzieży ochronnej). Nie prowadzono też pomiarów czynników szkodliwych i nikt nie wiedział z pracowników, że na takie czynniki jest narażony.

Skarżąca ucierała kadm z terpentyną przez 4 godziny bez przerwy nawet 3-4 razy w miesiącu , co stwarzało duże ryzyko zachorowania na nowotwór płuc. Ponadto miała kontakt z gotowymi farbami codziennie, co zwiększało to ryzyko. Z badań naukowców wynika, ze nawet 20% wdychanego kadmu ulega deponowaniu w płucach, bowiem są one podobnie jak nerki narządami krytycznymi dla działania kadmu i jego związków.

Odległość czasowa miedzy przebywaniem w środowisku, którym występuje kadm a wystąpieniem choroby nie ma w sprawie znaczenia, bowiem dla zatruć kadmem i jego związkami nie określa się czasu , w którym wystąpienie objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, mimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego. Oznacza to , że decyzja narusza przepisy wspomnianego rozporządzenia Rady Ministrów.

Skarżąca jest przekonana , że jej choroba jest skutkiem narażenia na oddziaływanie kadmu i terpentyny, na co wskazuje wystąpienie u niej jeszcze w czasie pracy nacieku na płucach.

Skarżąca kwestionuje zastosowanie w jej przypadku przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy – Dz.U. nr 280 z 2004r, poz. ,2771. Jej zdaniem rozporządzenie to zaliczające związki kadmu do drugiej kategorii rakotwórczosci zostało wydane w innych realiach , niż te w których ona pracowała. Miarodajne dla oceny w jej sprawie winno być stanowisko Międzynarodowej Agencji do Walki z Rakiem z 1993r. zaliczające kadm do czynników rakotwórczych grupy 1. Stanowisko to zostało oparte na częstotliwości wystąpienia nowotworów płuc u pracowników zatrudnionych w warunkach zetknięcia się z kadmem i jego związkami. Wydana decyzja jest dla niej krzywdząca uwagi na wieloletnie narażenie na czynniki szkodliwe i stan zdrowia.

W piśmie uzupełniającym skargę - skarżąca ponowiła jej zarzuty podkreślając długoletnią chorobę, brak odpowiednich zabezpieczeń przed czynnikami szkodliwymi dla zdrowia w czasie pracy, bezskuteczne wieloletnie starania o uznanie swych schorzeń za zawodowe, znoszony ból i cierpienia oraz wydatki na leczenie a także pogarszający się stan zdrowia.

Kolejnym pismem ustanowiony przez skarżącą pełnomocnik - adwokat dokonał sprecyzowania skargi, zarzucając decyzji naruszenie §6 ust 2 pkt 1 i 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. opisanego na wstępie przez niewyczerpujące zebranie danych niezbędnych do wydania prawidłowego orzeczenia lekarskiego, tj . nienależyte ustalenie przebiegu organizacji pracy oraz narażenia zawodowego pracownika, poprzez niepełne zebranie danych od pracodawcy i pracownika. Jednocześnie pełnomocnik wniósł o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie kosztów postreępowania.

W uzasadnieniu pisma rozbudował te zarzuty podnosząc, że mimo , iż przed organem inspekcji sanitarnej a także przed sądem administracyjnym toczyły się dwie sprawy dotyczące chorób zawodowych skarżącej (SA/Rz. 584/00 w przedmiocie przewlekłego przerostowego nieżytu błon śluzowych nosa , gardła i krtani, w której skargę oddalono i II SA/Rz818/04 dotyczącą przewlekłego zatrucia ołowiem , w której uchylono zaskarżoną decyzję), to w niniejszej sprawie brak dokumentów z tamtych spraw, w tym oświadczeń skarżącej dotyczących warunków pracy i narażenia na wszystkie szkodliwe czynniki.

Organy inspekcji sanitarnej nie rozpytały skarżącej i świadków w kwestii warunków pracy, które miały wpływ na stopień jej narażenia zawodowego. Skarżąca pracowała przez 18 lat w jednym pomieszczaniu z 20 innymi malarzami. Przy jednym stole pracowało dwie osoby. Każdy z malarzy ucierał farby używając kadmu do wszystkich kolorów a było ich 12 a nawet więcej . Oznacza to , że skarżąca była narażona na oddziaływanie kadmu i innych szkodliwych czynników nie tylko z własnoręcznie ucieranych farb ale też z farb ucieranych przez innych pracowników i oparów z wypalarni znajdującej się w bezpośrednim sąsiedztwie . Wypalanie odbywało się temperaturze 600 stopni Celsjusza. Nie jest prawdą, by narażenie na pył kadmu dotyczyło tylko początkowej fazy tej czynności , farba była bowiem ucierana na tafli szklanej przy pomocy szklanego stożka i proces ten trwał około trzy godziny . Dopiero w ostatnim stadium ucieranie polegało na równomiernym roztarciu mieszaniny farby z terpentyną. Skarżąca była zatem narażona na oddziaływanie pyłów kadmu przez osiem godzin dziennie. Organy nie ustaliły jak wyglądało stanowisko pracy skarżącej. Zarówno ogrzewanie jak i wentylacja miały charakter nawiewny i znajdowały się w górnej części hali. Nie było wyciągów nad stanowiskami pracy a na malarni panowała wysoka temperatura. Nie opisano w "Ocenie zagrożenia zawodowego" procesu wykonywania wskazanych czynności , bowiem błędnie ustalono ,że szkodliwe dla zdrowia były farby termoplastyczne". Orzeczenia lekarskie wydane przy braku wskazanych ustaleń są zatem - podobnie jak decyzja zaskarżona - wadliwe.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie z przyczyn , które legły u podstaw zaskarżonej decyzji i podkreślił, że stwierdzenie choroby zawodowej u skarżącej wykluczają orzeczenia uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek medycznych. W merytoryczną treść tych orzeczeń organ inspekcji sanitarnej nie może ingerować. Organ wbrew twierdzeniom skargi wydając negatywną dla skarżącej decyzję nie kierował się upływem czasu miedzy narażeniem a wystąpieniem choroby lecz orzeczeniami lekarskim zgodnie przyjmującymi zbyt małe prawdopodobieństwo związku przyczynowego między niewątpliwym narażeniem na czynniki szkodliwe dla zdrowia a chorobą i nie rozpoznającymi w związku z powyższym u skarżącej choroby zawodowej. Zaznaczył też , iż kadm i jego związki zostały zaklasyfikowane jako rakotwórcze w rozporządzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 11 września 1996r. w sprawie czynników rakotwórczych w środowisku pracy oraz nadzoru nad stanem zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki i to właśnie rozporządzenie było brane pod uwagę przez organ.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Po myśli art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej (§1). Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§2). Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( §1).

Oznacza to po stronie Sądu obowiązek zbadania, niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i jeśli jest to - jak w niniejszej sprawie - decyzja administracyjna, uwzględnienia skargi, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego wymienione w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, w pkt 2, jak również w przypadku przewidzianym w pkt 3 tego przepisu. Uwzględnienie skargi na decyzję polega na jej uchyleniu, stwierdzeniu nieważności lub niezgodności z prawem.

Poddawszy zaskarżoną decyzję takiej właśnie kontroli, Sąd doszedł do konkluzji, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzję tę wydano z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Postępowanie w prawie chorób zawodowych podlega regulacjom Rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U nr 132 poz. 1115).

Z przepisów § 1 i 2 ust. 1 tegoż rozporządzenia wynika, że chorobą zawodową jest schorzenie wymienione i dopowiadające przesłankom przewidzianym w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeśli w wyniku oceny warunków pracy można bezspornie lub z wysokim stopniem prawdopodobieństwa stwierdzić , iż choroba ta została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, zwanych w rozporządzeniu "narażeniem zawodowym".

Ocenę tegoż narażenia sporządza się na specjalnym formularzu określonym w przepisach w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób, przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej na podstawie odrębnych przepisów przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a jeśli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, także na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy (§2 ust. 4). Oceny takiej dokonują podmioty wymienione w §2 ust. 5.

Z mocy §2 ust.5 pkt 3 rozporządzenia w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu chorób zawodowych obowiązkiem przeprowadzenia oceny narażenia obciążony jest państwowy powiatowy inspektor sanitarny.

Obligatoryjnym dowodem w postępowaniu w sprawie chorób zawodowych jest badanie lekarskie w celu rozpoznania choroby zawodowej. Na badanie to, pracownika kieruje (za wyjątkiem przypadku wymienionego §4 ust. 2) właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej obligujące go do wszczęcia postępowania w sprawie jej stwierdzenia.

Do przeprowadzenia badań właściwe są medyczne jednostki orzecznicze wymienione w w § 5 rozporządzenia, które wydają stosowne orzeczenia lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej rozpoznania. Orzeczenia te opierają się na wynikach przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia oraz wspomnianej oceny narażenia zawodowego (§6 ust.1)

Niewystarczający zakres przedłożonej dokumentacji uprawnia medyczne jednostki orzecznicze do żądania jej uzupełnienia, w tym również od właściwego inspektora sanitarnego w zakresie oceny narażenia zawodowego ( zwłaszcza w odniesieniu do dokumentacji archiwalnej lub dotyczącej zlikwidowanych zakładów pracy) - §6 ust. 2 pkt 4 i5.

Decyzję w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje właściwy państwowy inspektor sanitarny na podstawie materiału dowodowego a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz oceny narażenia zawodowego pracownika ( §8 ust. 1 rozporządzenia).

Z mocy ust. 2 tego przepisu rozporządzenia, jeśli inspektor uzna , że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1 jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie jego uzupełnienia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultacje a także podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego.

Użycie w tym przepisie słowa "uzna" nie oznacza , że inspektor może działać dowolnie. Przeciwnie, fakt , iż jest on organem administracji publicznej wydającym decyzję w sprawie administracyjnej, przesądza o tym że - mimo szczegółowego uregulowania w rozporządzeniu kwestii postępowania dowodowego - zastosowanie mają w nim także przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym zasady ogólne i niesprzeczne z rozporządzeniem przepisy dotyczące tegoż postępowania dowodowego.

To zaś oznacza, że inspektor winien dążyć do ustalenia prawdy obiektywnej a przy załatwieniu sprawy mieć na względzie równoważnie traktowany interes społeczny i uzasadniony interes obywatela (art. 7 kpa). Wydawana przezeń decyzja oparta być winna na wyczerpująco zebranym i rozpatrzonym całym materiale dowodowym sprawy (art.77 §1 kpa). W postępowaniu dowodowym, oprócz wymienionych w rozporządzeniu dowodów obligatoryjnych, inspektor winien, zgodnie otwartym systemem dowodów przewidzianym w art. 75 kpa, dopuścić jako dowód wszystko , co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy a nie jest z prawem sprzeczne. W szczególności dowodem w postępowaniu przed inspektorem (w zakresie narażenia zawodowego) mogą być także zeznania świadków i przesłuchania stron postępowania.

Zdaniem Sądu, w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją - mimo uzupełniania danych, co do narażenia na wniosek Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego ( k. 38 i 45 akt), jak również uzupełnienia orzeczenia lekarskiego na wniosek organu odwoławczego ( k 67 i 68 akt) nie ustalono dostatecznie precyzyjnie warunków pracy skarżącej, a co zatym idzie jej narażenia na czynniki szkodliwe dla zdrowia.

W sprawie bezsporny jest czasokres jej zatrudnienia i fakt narażenia na czynniki szkodliwe dla zdrowia przy wykonywaniu zatrudnienia.

W karcie oceny narażenia zawodowego sporządzonej przez organ I instancji , jako taki czynnik wskazano związki kadmu ( k. 33) i w sposób ogólny związki wchodzące w skład stosowanych farb i rozpuszczalników oraz pył farb proszkowych.

W charakterystyce narażenia zawodowego z dnia 21.11. 1990r. sporządzonej przez zakład, oprócz narażenia na zmienne temperatury , kontakt rąk z wodą i przeciągi wskazano opary terpentyny i rozpuszczalników farb termoplastycznych oraz pyły tych farb zawierające związki ołowiu. W karcie pochodzącej z 18. 11. 2003r. sporządzonej przez ten sam zakład ponowiono te wskazania. Z kolei w protokole z dnia 4 grudnia 2003r. zakład wskazał na związki kadmu w proszkowej emalii szklarskiej oraz farbach szklarskich a także związki ołowiu , ksylen, terpentynę, dwuchlorobezen, kobalt i cykloheksan (k 22 i 23 akt). Różnice te wymagały wyjaśnienia i dokonania nie budzących wątpliwości ustaleń, bowiem gdyby nawet istotnie czynnikiem karcinogennym były tylko związki kadmu, to bez szczegółowego wyjaśnienia tych kwestii nie można skutecznie wykluczyć, iż narażenie na inne czynniki szkodliwe dla zdrowia mogło zwiększać podatność skarżącej na rozpoznaną u niej chorobę.

Z akt sprawy nie wynika także, w jakich warunkach pracowała skarżącą. Wprawdzie na okoliczności te składała ona w postępowaniu oświadczenia ale były one na tyle ogólnikowe, że podobnie jak przedłożone przez nią oświadczenia świadków (w których nie podano nawet okresu ich zatrudnienia), nie pozwalają one na odparcie twierdzeń pisma uzupełniającego skargę , iż pracowała ona w jednym pomieszczeniu z 20 innymi malarzami ręcznymi , którzy ucierali w różnym czasie farby proszkowe na tafli szklanej przy pomocy szklanego stożka. Wskazywałoby to , na możliwość, że skarżąca oprócz bezpośredniego narażenia na związki kadmu w toku własnoręcznego ucierania farb, narażona była również na oddziaływanie pośrednie, w tym także w przypadku ucierania farby przez osobę zajmującą ten sam stół. Nie sposób też zweryfikować - przy tak zebranym materiale dowodowym - zarzutu skarżącej, że jej narażenie zwiększał sposób wentylacji pomieszczenia, bliskość wypalarni szkła , wysoka temperatura w pomieszczeniu malarni , jak również kontakt z wyrobami przeznaczonym do wypalenia.

Zważywszy , że ocena narażenia zawodowego stanowi jeden z elementów będących podstawą orzeczenia lekarskiego, braki w zakresie tejże oceny rzutują na to orzeczenie i nie pozwalają uznać go za w pełni odpowiadające wymogom § 6 ust. 1 rozporządzania.

Zaznaczyć przy tym wypadnie , że negatywne dla skarżącej orzeczenia lekarskie, stwierdzają, iż jej narażenie na związki kadmu w miało charakter sporadyczny i znikomy ( 2-3 razy w miesiącu ok.3-4h, łącznie 200-300g farby). Uzasadnia to konstatację, że to ta wielkość przesądziła - przy uwzględnieniu najnowszych danych o kancerogennym działaniu kadmu - o uznaniu , iż brak jest przeważającego prawdopodobieństwa do przyjęcia związku przyczynowego między chorobą skarżącej a jej narażeniem na ten czynnik.

Sąd podziela pogląd organu , iż nie on jest władny do takiej oceny orzeczenia, która prowadziłaby do odmiennego rozpoznania schorzenia , jednak zarówno z powołanych wyżej przepisów kpa, jak i wskazanego przepisu 8 ust. 2 rozporządzania wynikał dla organu Inspekcji Sanitarnej obowiązek podjęcia działań zmierzających do uzupełnienia materiału dowodowego, który nie był wystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego a co za tym idzie i opartej na nim decyzji. Taka sytuacja wystąpiła w sprawie, na skutek braku dostatecznych i zweryfikowanych danych w przedmiocie narażenia.

Decyzja podjęta w takich warunkach jest decyzją wydaną z naruszeniem art. 7, 77 §1 kpa, § 8 ust. 2 w zw. z §6 ust. 2 rozporządzenia, które to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To zaś oznacza obowiązek uwzględnienia skargi przez Sąd.

W postępowaniu ponownym organ ustali - poprzez przesłuchanie zgodnie z regułami kpa świadków, których oświadczenia przedłożyła skarżąca, jak wyglądały jej warunki pracy, przesłucha na te okoliczności strony, w tym - o ile to będzie to możliwe - skarżącą a także podejmie inne możliwe czynności dla weryfikacji jej twierdzeń, (dane archiwalne z zakładu pracy, Państwowej Inspekcji Pracy, informacje znajdujące się w aktach innych postępowań dotyczących zgłoszenia chorób zawodowych skarżącej, itp.) i dopiero po poczynieniu w tym przedmiocie ustaleń wystąpi o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego , między innymi w tym zakresie, czy ewentualne narażenie na inne szkodliwe czynniki, występujące w środowisku pracy skarżącej, przy uwzględnieniu ustalonego narażenia na kadm mogło , czy nie mogło skutkować z przeważającym prawdopodobieństwem wystąpieniem u niej choroby zawodowej, o której stwierdzenia się ubiega.

Z przytoczonych wyżej względów, Sąd w oparciu o przepis art. 145 §1 pkt 1 lit. c P.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Na podstawie art. 200 i 205 P.p.s.a. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej koszty postępowania obejmujące koszty zastępstwa adwokackiego.