Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 272/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 273 ust 6, art 271 ust 2, ust 6, art. 393, art 411, art 298, art 134
journal: Dz.U. 2018 poz 2268
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne - tekst jednolity
article: art. 7a § 1, art. 104
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Rowiński, Sędziowie sędzia WSA Monika Barszcz (spr.), asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, Protokolant ref. Natalia Berkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2020 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z/s w [...] na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty stałej za pobór wód podziemnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz skarżącego [...] sp. z o.o. z/s w [...] kwotę 387 (trzysta osiemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, działając na podstawie art. 273 ust. 6 w związku z art. 271 ust. 2, ust. 6 i art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2018 r. poz. 2268 ze zm., dalej zwanej także jako: "Prawo wodne") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej zwanej także: "kpa") określiło [...] Sp. z o.o. (dalej zwana także: "Spółką", "stroną" lub "skarżącą"), na podstawie pozwolenia wodnoprawnego znak [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. wydanego przez Starostę [...] za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 507.00 PLN, w tym opłata: 1) za I kwartał - w wysokości 126.75 PLN, 2) za II kwartał - w wysokości 126.75 PLN, 3) za III kwartał - w wysokości 126.75 PLN, 4) za IV kwartał - w wysokości 126.75 PLN za pobór wód podziemnych z ujęcia - studnia nr [...] znajdującej się przy ul. [...], na dz. nr ew. [...] w [...] do celów spożywczych i sanitarnych na terenie projektowanego budynku biurowo-usługowo-handlowego.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

W dniu [...] października 2019 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w W. (dalej jako: "PGWWP Zarząd Zlewni w W.") na podstawie art. 271 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne ustaliło, w formie informacji rocznej dla [...] Sp. z o. o, za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 507.00 PLN za pobór wód podziemnych z ujęcia - studnia nr [...] znajdującej się przy ul. [...], na dz. nr ew. [...] w [...] do celów spożywczych i sanitarnych na terenie projektowanego budynku biurowo-usługowo-handlowego. Jednocześnie w informacji tej wskazano, że opłatę należy uiścić na rachunek Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako: "PGWWP") w czterech kwartalnych ratach płatnych. Powołana informacja roczna została doręczona [...] Sp. z o.o. w dniu [...] października 2019 r.

Pismem z dnia [...] października 2019 r. doręczonym do PGWWP dnia [...] listopada 2019 r., pełnomocnik spółki [...] Sp. z o. o. złożył reklamację, w której wniósł o ustalenie, że Spółka [...] nie jest obowiązana do ponoszenia opłat za usługi wodne i zaniechanie żądania od Niej zapłaty opłaty stałej za pobór wód podziemnych. Ponadto wskazał, że Spółka w 2018 r na terenie miejscowości [...] nie korzystała z usług wodnych, nie była właścicielem i posiadaczem samoistnym nieruchomości lub obiektów budowlanych, nie była użytkownikiem wieczystym gruntów, ani też nie była posiadaczem nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.

Wezwaniem z dnia [...] listopada 2019 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] wezwał pełnomocnika strony do przedstawienia uzasadnienia zawartego w reklamacji i przedłożenia stosownych dokumentów potwierdzających przejęcie praw i obowiązków wynikających z pozwolenia wodnoprawnego wydanego przez Starostę [...] decyzją nr [...] z dn. [...] kwietnia 2012 r. przez inny podmiot.

W odpowiedzi na ww. wezwanie pełnomocnik strony pismem z dnia [...] listopada 2019 r. poinformował, że Spółka nie dysponuje dowodem potwierdzającym przejęcie praw i obowiązków z pozwolenia, a także złożył odpis zwykły księgi wieczystej, z której wynika, że właścicielem działki gruntu oznaczonej nr ewid. [...] położonej w miejscowości [...] przy ul. [...] jest spółka pod nazwą [...] S.A. Obecny właściciel działki nabył ją na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] listopada 2012 r.

Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w [...] nie uznało reklamacji [...] Sp. z o.o. oraz stwierdziło, że korzysta ona z usług wodnych na podstawie pozwolenia wodnoprawnego - decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. na szczególne korzystanie z wód, tj. pobór wód podziemnych ze studni nr [...] znajdującej się przy ul. [...], na dz. nr ew. [...] w [...] do celów spożywczych i sanitarnych na terenie projektowanego budynku biurowo-usługowo-handlowego, co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 Prawa wodnego obowiązana jest ponosić opłatę za usługi wodne. Zgodnie z treścią decyzji nr [...] Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. pozwolenie wodnoprawne na pobór wód podziemnych zostało udzielone dla [...] Sp. z o.o., natomiast wg informacji dostępnej publicznie z Krajowego rejestru Sądowego z dnia [...] października 2019 r. (KRS: [...]), wynika, że dotychczasowy podmiot [...] Sp. z o.o. aktualnie prowadzi działalność pod nazwą [...] Sp. z o.o. W toku postępowania ustalono, że nie została wydana przez Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] decyzja potwierdzająca przeniesienie praw i obowiązków wynikających z decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. na wskazanego nabywcę działki, tj. firmę [...] S.A. na podstawie art. 411 ust. 2 i art. 411 a ust. 2 Prawa wodnego z 2017 r., a także nie została wydana decyzja potwierdzająca przejęcie praw i obowiązków wynikających z pozwolenia wodnoprawnego na podstawie art. 134 Prawa wodnego z 2001 r. Prawo własności nie jest związane z prawem do korzystania z wód. Potwierdza to art. 393 ust. 4 ustawy Prawo wodne, zgodnie z którym pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń. W związku z powyższym [...] Sp. z o.o. podlega obowiązkowi poniesienia opłaty stałej za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r. płatnej w czterech kwartalnych ratach. Wysokość opłaty stałej za pobór wód podziemnych została naliczona zgodnie z art. 271 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2018 r. poz. 2268 z póżn. zm.) na podstawie ważnego pozwolenia wodnoprawnego udzielonego przez Starostę [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., znak: [...]. Opłata stała jest ściśle powiązana z wydanym pozwoleniem, a wielkości przyjęte w pozwoleniu wodnoprawnym stanowią składową wzoru służącego jej wyliczeniu, o którym mowa w art. 271 ust. 2 ustawy Prawo wodne. Określenia wysokości opłaty stałej Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 271 ust. 2 Prawa wodnego oraz § 15 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 2502).

Organ wskazał, że zgodnie z art. 271 ust. 2 Prawa wodnego wysokość opłaty stałej za pobór wód ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w m³/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, z uwzględnieniem stosunku ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie tych pozwoleń, do dostępnych zasobów wód podziemnych. Z § 15 pkt 1 rozporządzenia w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne wynika, że do dnia 31 grudnia 2019 r. jednostkowe stawki opłat za usługi wodne za pobór wód w formie opłaty stałej, z wyłączeniem jednostkowych stawek opłat za usługi wodne za pobór wód do celów wytwarzania energii elektrycznej lub cieplnej dla instalacji posiadających w dniu wejścia w życie ustawy ważne pozwolenia wodnoprawne albo pozwolenia zintegrowane w formie opłaty stałej, wynoszą za pobór wód podziemnych - 500 zł na dobę za 1 m³/s za określony w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalny pobór wód. W pozwoleniu wodnoprawnym na podstawie którego została wyliczona ww. opłata stała za usługi wodne została określona maksymalna ilość poboru wody w ilości 10 m³/h. W związku z powyższym opłata stała została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 500 PLN, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego poboru określonego w pozwoleniu wodnoprawnym w ilości 10,00 m³/h i wynoszącym po przeliczeniu 0,00277777 m³/s. Wobec faktu złożenia reklamacji konieczne stało się wydanie przez Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...] decyzji określającej wysokość opłaty stałej za okres 1 stycznia 2019 r. - 31 grudnia 2019 r., która wynosi 507.00 PLN, za pobór wód podziemnych, albowiem reklamacja spółki nie została uznana przez PGWWP Zarząd Zlewni w [...].

Skargę na powyższą decyzję wniosła strona [...] sp. z o.o. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1/ art. 298 pkt 1) i 2) Prawa Wodnego, poprzez jego niezastosowanie;

2/ art. 411 ust. 2, art. 41 la ust 2, art 134 i art 393 ust 4 Prawa Wodnego, poprzez ich niewłaściwą wykładnię i zastosowanie, prowadzące do błędnego wniosku, iż treść tych przepisów przy stanie faktycznym niniejszej sprawy przesądza o tym, iż Spółka jest zobowiązana do poniesienia spornej opłaty, gdy tymczasem przepisy te nie mają jakiegokolwiek znaczenia przy ocenie takiego zobowiązania;

3/ art. 273 ust, 6 w zw. z art. 271 ust 2, ust 6 i art 14 ust 2 i 6 pkt 2) Prawa wodnego, poprzez ich zastosowanie i wydanie skarżonej decyzji pomimo braku ku temu podstaw;

4/ zarzucono także błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że:

a/ Spółka korzysta z usług wodnych, podczas gdy Spółka nie korzysta z tych usług, a także nie korzystała z nich w 2018 r., bowiem od dnia [...] listopada 2012 r. właścicielem działki gruntu oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] jest spółka pod firmą [...] S.A., a organ nie wskazał dowodu, z którego wywiódł wniosek korzystania przez Spółkę z usług wodnych;

b/ na działce gruntu oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] jest "projektowany budynek biurowo - usługowo - handlowy", podczas gdy budynek ten wiele lat temu został wybudowany na potrzeby sieci sklepów "[...]" i od lat wykorzystywany jest w tym celu.

W skardze wniesiono o:

1/ dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci odpisu zwykłego księgi wieczystej nr [...] z potwierdzeniem złożenia wniosku o jego wydanie, na okoliczność, że Spółka w 2018 r. nie była podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne;

2/ uchylenie zaskarżonej decyzji w całości;

3/ zwrot Spółce od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi strona opisała przebieg postepowania oraz odwołała się do treści złożonej reklamacji. Przytoczono także treść art. 298 pkt. 1) i 2) Prawa wodnego: "Opłaty za usługi wodne są obowiązane ponosić: 1) podmioty korzystające usług wodnych; 2) osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, bodące: a) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, b) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych, użytkownikami wieczystymi gruntów, c) posiadaczami nieruchomości lub ich czyści albo obiektów budowlanych lub ich czyści, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego - które na skutek wykonywania robót i obiektów mających wpływ na zmniejszanie naturalnej retencji terenowej doprowadziły do zmniejszenia tej retencji; (...)". Zdaniem strony przepis ten jednoznacznie wskazuje, jaki podmiot jest zobowiązany do ponoszenia opłaty za usługi wodne. Z dokumentu w postaci odpisu księgi wieczystej nr [...] jednoznacznie wynika, iż Spółka nie spełnia przesłanek do uznania jej za podmiot zobowiązany do ponoszenia tych opłat. Otóż, właścicielem działki gruntu oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] (zwanej dalej "Działką"), położonej w miejscowości [...] przy ul. [...], o obszarze 248 m², dla której Sąd Rejonowy w [...], [...] Wydział [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...], jest spółka pod formą [...] S.A., którą to nieruchomość nabyła na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] listopada 2012 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] nie wziął w ogóle pod uwagę powyższego przepisu, powołując się zamiast niego na art. 411 ust. 2, art. 41 1a ust. 2, art. 134 i art 393 ust. 4 Prawa wodnego i argumentując, iż nie została wydana decyzja potwierdzająca przeniesienie i przejęcie praw i obowiązków wynikających z pozwolenia wodnoprawnego na rzecz obecnego właściciela Działki, na której znajduje się ujęcie wody.

Zdaniem strony powołana przez Dyrektora argumentacja jest oczywiście błędna, a wskazane przez niego przepisy są irrelewantne dla określenia podmiotu zobowiązanego do ponoszenia opłaty za usługi wodne. Przepis, na podstawie którego określa się podmiot zobowiązany do ponoszenia opłaty za usługi wodne, to art 298 pkt 1) i 2) Prawa wodnego. Zgodnie zaś z jego treścią, biorąc pod uwagę stan faktyczny niniejszej sprawy (a przede wszystkim fakt, iż Spółka od 2012 r. nie jest właścicielem Działki, na której znajduje się studnia nr 1a) Spółka nie jest podmiotem zobowiązanym do ponoszenia opłaty za usługi wodne. Skarżąca wskazała, że choć jednoznacznie wynika to z treści cytowanego przepisu, warto przywołać treść uzasadnienia wyroku z dnia 5 września 2018 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wydanego pod sygn. akt II SA/Gl 514/18, w którym to Sąd stwierdził, że: przepis art. 298 pkt 1 Prawa wodnego, określający krąg podmiotów obciążanych opłatą, nie daje żadnych podstaw do twierdzenia, że podstawą obciążenia opłatą stałą za usługi wodne jest udzielenie pozwolenia wodnoprawnego. Wymaga również podkreślenia, że "projektowany budynek biurowo - usługowo - handlowy", o którym to mowa w zaskarżonej decyzji, wiele lat temu został wybudowany na potrzeby sieci sklepów "[...]" i od lat wykorzystywany jest w tym celu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu była decyzja Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie – Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] z [...] grudnia 2019 r. określająca [...] Sp. z o.o. za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 507,00 zł za pobór wód podziemnych.

Na wstępie nadmienić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm.) – dalej jako: "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przechodząc do oceny zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego, wskazać należy, że podstawę kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 271 ust. 3 Prawa wodnego, zgodnie z którym wysokość opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody powierzchniowej wyrażonej w m³/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, z uwzględnieniem stosunku ilości wody powierzchniowej, która może być pobrana na podstawie tych pozwoleń, do [...]. W analogiczny sposób uregulowano metodę ustalania opłaty stałej za pobór wód podziemnych (por. ust. 2). Prawodawca zaakcentował zatem potencjalną możliwość poboru wód, poprzez zastosowanie sformułowań "może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego" i "może być pobrana na podstawie tych pozwoleń". W tym miejscu wskazać należy, że redakcja art. 271 ust. 3 Prawa wodnego jest odmienna od następującej po nim jednostki redakcyjnych - tj. art. 271 ust. 4 Prawa wodnego. W wypadku art. 271 ust. 4 Prawa wodnego wskazano, że wysokość opłaty stałej za odprowadzanie do wód: 1) wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, 2) wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast – ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości wód, wyrażonej w m³/s, odprowadzanych do wód. Prawodawca nie posłużył się tu sformułowaniem "może". Wskazano, że – odmiennie od reguły sformułowanej w art. 271 ust. 3 Prawa wodnego – składową, jaka winna być brana przy obliczeniu wysokość opłaty nie jest maksymalna ilość wody, która może być pobrana, lecz maksymalna ilość wód odprowadzanych. Prawodawca konstruując te reguły posłużył się zatem różnymi formami językowymi. W ocenie Sądu, różnica ta winna być brana pod uwagę w toku wykładni analizowanych przepisów. Mając bowiem na względzie zasadę racjonalności ustawodawcy, domniemywać należy, że wskazane różnice w redakcji poszczególnych ustępów art. 271 Prawa wodnego, a co za tym idzie różna konstrukcja reguł ustalania opłat stałych za pobór wód oraz za odprowadzanie wód - jest działaniem zamierzonym. W konsekwencji czego przyjąć należy, że celem prawodawcy było ukształtowanie w sposób odmienny metodologii ustalania opłat, w tym przesłanek aktualizujących takie zobowiązanie. Nadmienić przy tym należy, że dokonując wykładni konkretnej normy nie można ograniczać się do pewnego jej fragmentu, lecz należy uwzględnić wszystkie jej elementy, często wynikające z wykładni różnych przepisów. Dlatego też użyte w redakcji art. 271 ust. 3 Prawa wodnego sformułowanie "maksymalna ilość wody, która może być pobrana" pozwala przyjąć, że intencją prawodawcy było nałożenie obowiązku uiszczania opłat w przypadku już samej potencjalnej możliwości skorzystania z zasobów wód. W świetle zasad logiki i zasad językowych, tak należy rozumieć sformułowania "może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego" i "może być pobrana na podstawie tych pozwoleń". Jednoznacznie wskazują one bowiem na czynność potencjalnie możliwą, ale niepewną co do jej realizacji, szczególnie jeśli porównać je z użytą w art. 271 ust. 4 Prawa wodnego formą "odprowadzonych", wskazującą na dokonane już skorzystanie z zasobów wodnych.

Strona, już w złożonej reklamacji podniosła, że w 2018 r. na terenie miejscowości [...] nie korzystała z usług wodnych, nie była właścicielem i posiadaczem samoistnym nieruchomości lub obiektów budowlanych, nie była użytkownikiem wieczystym gruntów, ani też nie była posiadaczem nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. W odpowiedzi na wezwanie organu Spółka wskazała, że nie dysponuje dowodem potwierdzającym przejęcie praw i obowiązków z pozwolenia wodnoprawnego, ale przedłożyła odpis zwykły księgi wieczystej, z której wynika, że właścicielem działki gruntu oznaczonej nr ewid. [...] położonej w miejscowości [...] przy ul. [...] (na której zlokalizowana jest przedmiotowa studnia) jest spółka pod nazwą [...] S.A. Obecny właściciel działki nabył ją na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] listopada 2012 r. Podobnie w skardze skarżąca podniosła, że zbyła nieruchomość objętą pozwoleniem wodnoprawnym.

Zaznaczyć należy, że zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i sądowoadministracyjnego, strona nie negowała, że jest adresatem pozwolenia wodnoprawnego wydanego przez Starostę [...] w dniu [...] kwietnia 2012 r., nie wykazała również, że doszło do następstwa prawnego pomiędzy skarżącą, a podmiotem, który nabył tytuł prawny do tej nieruchomości, a także nie podnosiła, że pozwolenie wodnoprawne zostało zmienione, cofnięte lub wygaszone. W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, organ prawidłowo uznał, że skarżąca Spółka jest zobowiązana do ponoszenia opłaty stałej za wskazany okres. Sąd orzekając w niniejszej sprawie, podziela zatem pogląd organu, że jeżeli pozwolenie wodnoprawne pozostaje w obrocie prawnym, to jego adresat obowiązany jest do ponoszenia opłaty stałej za pobór wód objętych wydanym pozwoleniem, niezależnie od tego czy faktycznie dochodzi do poboru wód powierzchniowych.

Analizując art. 271 ust. 3 Prawa wodnego, w kontekście oceny powstania obowiązku uiszczania opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych, uwzględnić należy również brzmienie poprzedzających go jednostek redakcyjnych ustawy, w tym art. 270 ust. 1 Prawa wodnego. W myśl tego przepisu, opłata za usługi wodne za pobór wód składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej, uzależnionej od ilości wód pobranych. Z brzmienia tej regulacji wynika, że wprowadzono jedną opłatę, na którą składają się jej dwie części – opłata stała oraz opłata zmienna. Prawodawca w sposób wyraźny wskazał przy tym, że tylko opłata zmienna zależna jest od faktycznego poboru wód. Zgodnie z art. 272 ust. 1 Prawa wodnego, wysokość opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i ilości pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych, wyrażonej w m³. W ocenie Sądu, takie działanie racjonalnego prawodawcy nie może zostać zignorowane w toku ustalania obowiązku uiszczenia opłaty rocznej za usługi wodne. Uznać zatem należy, że moment aktualizacji obowiązku ponoszenia opłaty stałej za pobór wód jest odmienny, niż w przypadku opłaty zmiennej. Dla ustalenia opłaty stałej kluczowa jest bowiem treść pozwolenia wodnoprawnego i określone tam limity, na podstawie których wylicza się ilość wody w m³/s. Nie jest zaś istotny faktyczny pobór wody z ujęcia oraz faktyczne udziały wód w ogólnym poborze (tak też WSA w Warszawie w wyroku z 7 grudnia 2018 r. sygn. akt IV SA/WA 1992/18 CBOSA).

Sąd podziela stanowisko, że opłata stała za usługi wodne jest ściśle powiązana z wydanym pozwoleniem wodnoprawnym, co oznacza, że podmiot legitymujący się ważnym pozwoleniem wodnoprawnym obowiązany jest do ponoszenia opłaty stałej za usługi wodne z niego wynikające. Opłata stała stanowi formę rekompensaty za gotowość środowiska do udostępnienia zasobów wody adresatowi pozwolenia w ilości określonej tym pozwoleniem. Z przepisu art. 271 ust. 2 Prawa wodnego wynika, że wielkości przyjęte w pozwoleniu wodnoprawnym stanowią składową wzoru służącego wyliczeniu opłaty stałej. Okoliczność, że adresat pozwolenia wodnoprawnego zaniechał realizacji praw wynikających z pozwolenia wodnoprawnego jest nieistotna dla obowiązku poniesienia opłaty stałej przez podmiot, który legitymuje się pozwoleniem wodnoprawnym będącym w obrocie prawnym. Fakt ten wpływa na obowiązek ponoszenia opłaty zmiennej oraz jej wysokości, nie zaś opłaty stałej, którą ustala się na podstawie pozwolenia wodnoprawnego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że zarzuty skargi są bezzasadne.

Sąd nie będąc jednak związany zarzutami skargi dostrzegł inne uchybienia uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 267 pkt 1 Prawa wodnego jednym z instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami są opłaty za usługi wodne, w tym za usługi w postaci poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych (art. 268 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego). Stosownie do art. 270 ust. 1 Prawa wodnego opłata za usługi wodne za pobór wód składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej uzależnionej od ilości wód pobranych. W myśl art. 271 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego wysokość opłaty stałej za pobór wód podziemnych ustalają Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne w formie informacji rocznej, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty.

Wysokość opłaty stałej za pobór wód podziemnych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w m³/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, z uwzględnieniem stosunku ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie tych pozwoleń, do dostępnych zasobów wód podziemnych (art. 271 ust. 2 Prawa wodnego).

Zgodnie z § 15 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 2502), jednostkowa stawka opłaty stałej za pobór wód podziemnych wynosi 500 zł na dobę za 1 m³/s za określony w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalny pobór wód.

W pozwoleniu wodnoprawnym, tj. decyzji Starosty [...] z [...] kwietnia 2012 r., znak: [...], określono dopuszczalne wskaźniki ilościowe na pobór wód podziemnych z ujęcia zlokalizowanego na działce nr [...] w [...] w ilości Q max/h = 10 m³/h (maksymalny pobór godzinowy), Q śr.d = 10,0 m³/d (maksymalny pobór dzienny), Q max. roczne = 3650,0 m³/rok (maksymalny pobór roczny).

Opierając się na zapisie maksymalnej godzinowej ilości wód organ określił wysokość spornej opłaty. Ustawodawca nie wskazał jednak wprost w art. 271 ust. 2 Prawa wodnego, który z ww. wskaźników zawartych w pozwoleniu wodnoprawnym (dobowy, czy roczny) winien zostać użyty w celu wyliczenia spornej opłaty. W związku z tym, na gruncie powołanego przepisu rodzą się wątpliwości interpretacyjne prowadzące do różnych metod ustalenia wysokości opłaty stałej.

Zdaniem Sądu zastosowanie wskaźnika maksymalnego godzinowego, jak to uczynił organ administracji w zaskarżonej decyzji, nie jest prawidłowe, gdyż tego rodzaju pobór wody nie ma i nie może mieć charakteru stałego. W pozwoleniu wodnoprawnym maksymalna roczna ilość poboru wód podziemnych jest faktyczną dopuszczalną wielkością wydobycia, a maksymalna godzinowa ilość poboru jest wielkością czasowo dopuszczalną wynikającą z potrzeb incydentalnych. Skorzystanie w takich przypadkach ze zwiększonego poboru wody, nie może natomiast w żadnym wypadku prowadzić do przekroczenia maksymalnych limitów poboru w rozliczeniu rocznym. Ponadto przekroczenie poboru rocznego podlega karze określonej w art. 476 ust. 1 Prawa wodnego. Innymi słowy dopuszczalny pobór godzinowy ogranicza się do stosunkowo krótkiego okresu, a więc nie ma i nie może mieć charakteru stałego.

Przyjęcie zaś maksymalnego wskaźnika godzinowego doprowadziłoby do ustalenia, że strona skarżąca dokonuje w skali roku poboru wody w ilości 87600 m³ (10 m³/h x 24 h x 365 dni), co niewątpliwie przekracza maksymalny dopuszczalny pobór wody w ciągu roku określony w pozwoleniu wodnoprawnym na poziomie 3650 m³.

Należy zatem stwierdzić, że w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalna roczna ilość poboru wód podziemnych jest faktyczną dopuszczalną wielkością wydobycia, a maksymalna godzinowa czasowo dopuszczalną wynikającą z potrzeb incydentalnych, przykładowo z konieczności zaspokojenia zapotrzebowania na cele przeciwpożarowe, bądź konieczności zapewnienia ciągłości dostaw wody w innej strefie zasilania, której przyporządkowane ujęcie wody uległo awarii. Skorzystanie w takich przypadkach ze zwiększonego poboru wody, nie może jednak prowadzić do przekroczenia maksymalnych limitów poboru w rozliczeniu rocznym.

W sytuacji, w której zasadniczym elementem wpływającym na wysokość opłaty, jest maksymalna ilość poboru wód podziemnych na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, a pozwolenie wodnoprawne określa różne wskaźniki, w tym maksymalny pobór godzinowy i roczny, a przy tym opłata stała określana jest w wymiarze rocznym, to logiczną i znajdującą językowe uzasadnienie jest taka wykładnia art. 271 ust. 2 Prawa wodnego, zgodnie z którą dla ustalenia opłaty należy zastosować wskaźnik poboru rocznego. Ten właśnie wskaźnik odzwierciedla bowiem rzeczywistą, dopuszczalną, a zatem legalną, ilość pobieranych w skali roku wód podziemnych, którego może dokonać strona skarżąca. Zastosowanie przez organ w zaskarżonej decyzji maksymalnego wskaźnika godzinowego doprowadziło do wymierzenia opłaty w wysokości nie odzwierciedlającej kosztów rzeczywistego, a także dopuszczalnego i legalnego poboru wód podziemnych.

Mając na uwadze brak jednoznacznego stanowiska ustawodawcy, co do metody ustalenia opłaty stałej za pobór wód organ, wbrew dyspozycji art. 7a § 1 kpa, nie rozstrzygnął wątpliwości interpretacyjnych przepisu art. 271 ust. 2 Prawa wodnego na korzyść strony zobowiązanej do wniesienia opłaty. Zgodnie z art. 7a § 1 kpa jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiając się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. W niniejszej sprawie nie występuje żadna z przesłanek wyłączających zastosowanie powołanego wyżej art. 7a § 1 kpa.

W konsekwencji powyższego w sprawie doszło do wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisu art. 7a § 1 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co doprowadziło do naruszenia przepisu art. 271 ust. 2 Prawa wodnego, poprzez ustalenie rocznej opłaty stałej w wysokości nieadekwatnej do dopuszczalnej rocznej wielkości poboru wód (tak też orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 24 kwietnia 2019 r., o sygn. II SA/Łd 195/19 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 3 września 2019 r., o sygn. IV SA/Wa 1452/19).

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.

Organ administracji, ponownie rozpatrując sprawę, będzie zobowiązany uwzględnić rozważania Sądu oraz przedstawioną ocenę prawną i na tej podstawie dokona ponownego, właściwego obliczenia i ustalenia opłaty za pobór wód podziemnych.