Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 500/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 27 ust. 5 pkt 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 96 ust. 1-2, art. 103 ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 291
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. WSA/wyr.1a – sentencja wyroku (tryb uproszczony)


UZASADNIENIE

Decyzją z 7 marca 2022 r., Wójt Gminy S. (dalej jako: "Wójt", "organ pierwszej instancji") odmówił J. N. (dalej jako: "strona" "skarżący"), przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką S. N., legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. W uzasadnieniu opisano stan faktyczny. Wskazano, że w dniu 21 czerwca 2021 r., wpłynął wniosek strony

o ustalenie przedmiotowego świadczenia. Decyzją z dnia 26 lipca 2021 r., organ pierwszej instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.

Po rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją z dnia 30 września 2021 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy"), uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Wskazało, że zgromadzony materiał dowodowy nie jest pełny i nie stanowi wystarczającej podstawy do rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ nie ustalono wszystkich okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 15 listopada 2021 r., Wójt ponownie odmówił przyznania stronie przedmiotowego świadczenia, a Kolegium, decyzją z dnia 14 stycznia 2022 r., rozstrzygnęło o uchyleniu zaskarżonej decyzji

i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, nakazując uzupełnić brakującą dokumentację.

Organ pierwszej instancji ustalił ponadto, że strona ma prawo do renty

i posiada orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy, a matka jest osobą wymagającą opieki i pielęgnacji, strona sprawuje opiekę nad matką od czerwca

2020 r. Wójt podniósł, że jednym z warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest powstanie niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia przez nią 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Organ pierwszej instancji podniósł też, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma prawo m.in. do renty.

Po rozpatrzeniu odwołania strony od decyzji z dnia 7 marca 2022 r., decyzją

z dnia 30 maja 2022 r., Kolegium utrzymało decyzję w mocy w całości.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że pismem z dnia 19 kwietnia 2022 r., poinformował stronę o konieczności zawieszenia prawa do renty. Odpowiadając na powyższe pismo, pismem z dnia 22 kwietnia 2022 r., strona wskazała, że nie podziela stanowisko Kolegium o konieczności zawieszenia prawa do renty. Powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca

2019 r. sygn. akt 2/17 orzekający o utracie mocy obowiązującej art. 17 ust. 5 pkt 1

lit. a z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, podnosząc, że od 9 stycznia 2020 r. przesłanka negatywna w postaci pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec powyższego, skarżący poinformował, że nie zawiesi prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Kolegium wskazało też, że podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 17 u.ś.r. Odnosząc się do kwestii niespełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r., wyjaśniło, że przepis ten pozostaje w obrocie prawnym, mimo uznania jego niekonstytucyjności przez Trybunał Konstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną do ukończenia przez nią wieku określonego w tym przepisie, bez względu na moment powstania niepełnosprawności. Tym samym, w przedmiotowej sprawie za niedopuszczalną należy uznać odmowę przyznania stronie prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przesłankę wskazaną

w art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie przesłanką odmowy przyznania świadczenia był również przepis art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Z akt sprawy wynika, że skarżący ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Wskazano, iż Kolegium poinformowało stronę o konieczności zawieszenia prawa do renty, ale strona wskazała, że nie podziela stanowiska Kolegium o konieczności zawieszenia prawa do renty. W punkcie II wyroku z dnia

26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 Trybunał Konstytucyjny orzekł bowiem utratę mocy obowiązującej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a w zakresie w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy - po upływie

6 miesięcy od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Od tego dnia, zdaniem skarżącego, przesłanka negatywna w postaci pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i strona wskazała, że prawa do renty nie zawiesi.

Kolegium wskazało, że znane jest mu powyższe orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, niemniej organ odwoławczy stoi na stanowisku, że pobieranie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Powołano się na orzecznictwo sądowoadministracyjne.

Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1

lit. a u.ś.r., poprzez jego zastosowanie, mimo derogacyjnego skutku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17.

Mając na uwadze powyższe, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skarżący stwierdził, że biorąc pod uwagę derogacyjny skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego i regulacje dotyczące zawieszania i zmniejszania rent, uzależnianie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od zawieszenia wypłaty przysługującej skarżącemu renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Od 9 stycznia 2020 r., przesłanka negatywna

w postaci uprawnienia wnioskodawcy do ww. renty utraciła moc obowiązującą, zatem pobieranie tego świadczenia nie stanowi na moment orzekania przeszkody

w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Dodatkowo skarżący zauważył, że zawieszenie wypłaty renty stanowiłoby naruszenie uprawnienia skarżącego

w zakresie przychodów, jakie może osiągać będąc do tej renty uprawnionym. Gdyby nie konieczność opieki nad osobą niepełnosprawną mógłby on osiągać przychód na poziomie 3 960,20 zł, zanim doszłoby do zmniejszenia kwoty wypłacanej renty lub

7 354,50 zł, zanim renta zostałaby zawieszona. Obie to kwoty są znacznie wyższe, niż świadczenie pielęgnacyjne. Przyznanie tego świadczenia dopiero po zawieszeniu renty doprowadziłoby do sytuacji, w której osoba częściowo zdolna do pracy dla świadczenia w wysokości 2 119 zł musiałaby pozbawić się wypłaty renty, którą zgodnie z przepisami ustawy o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych, zawieszono by jej dopiero po osiągnięciu przychodu powyżej kwoty 7 354,50 zł.

Uzależnienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie znajduje zatem, zdaniem skarżącego, podstaw w przepisach prawa i naruszałoby interes prawny

i ekonomiczny skarżącego.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w Olsztynie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone

w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z późn. zm.), uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zaś, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

W przedmiotowej sprawie, tutejszy Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja Kolegium odpowiada prawu.

Na wstępie wyjaśnić należy, że skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym,

a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W przedmiotowej sprawie stosowny wniosek zawarł w skardze skarżący, jak i organ w odpowiedzi na skargę.

Zaskarżona decyzja w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wydana została zgodnie z przepisami u.ś.r., a także przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.

z 2021 r., poz. 735 z późn. zm.).

W pierwszej kolejności Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż

w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn.

K 38/13, nie można uzasadniać odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego datą powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki – tj. po ukończeniu 18. lub 25. roku życia. Słusznie stwierdził organ odwoławczy, że

w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie prezentowane jest stanowisko

o konieczności oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w odniesieniu do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, niż do ukończenia 18. lub 25. roku życia

z pominięciem kryterium z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Tym samym, za niedopuszczalną należy uznać odmowę przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu

o przesłankę wskazaną w tym przepisie.

Odnosząc się natomiast do art. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., którego zgodność z Konstytucja RP także zakwestionował Trybunał Konstytucyjny, jednak

w ograniczonym zakresie, stwierdzić należy, że przepis ten nie może stanowić podstawy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, nawet po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn., akt SK 2/17.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczy możliwości przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w zbiegu z prawem do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Rozważając tę kwestię należy mieć na uwadze zarówno cel przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jak i kontekst historyczny wprowadzenia regulacji

art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r.

Jak wynika z art. 17 ust. 1 u.ś.r., istotną cechą osób będących adresatami zawartej w nim normy prawnej, określającej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest pomoc finansowa Państwa rodzinom dotkniętym niepełnosprawnością, które z powodu konieczności sprawowania faktycznej opieki przez jej członka nad osobą niepełnosprawną pozbawione są przez to źródła dochodu. Określony w art. 17 ust. 1 u.ś.r. warunek "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki" należy łączyć z wymogiem sprawowania stałej lub długotrwałej i osobiście świadczonej opieki.

W związku z tą opieką, osoba uprawniona nie może podjąć pracy zarobkowej.

Przyjmuje się, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie bezrobotnej, która była zatrudniona lub wykonywała pracę zarobkową w formach określonych w art. 3 pkt 22 u.ś.r. i zrezygnowała z niej, bądź też mając możliwość podjęcia zatrudnienia lub wykonywania pracy zarobkowej, z możliwości tej nie korzysta w celu sprawowania opieki. Dla ustalenia niepodejmowania zatrudnienia w celu sprawowania opieki wystarczające jest stwierdzenie, że wnioskodawca jest osobą bezrobotną, nie ma przeszkód faktycznych, ani prawnych do podjęcia przez niego zatrudnienia i sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym wymagającym stałej lub długotrwałej pomocy w zakresie obiektywnie uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia.

Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego,

o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Literalna wykładnia tego przepisu prowadziła do wniosku, że posiadanie prawa do renty wykluczało w ogóle ubieganie się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Problematyka zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego osób, które mają ustalone prawo do emerytury, czy renty stała się przedmiotem licznych już orzeczeń sądów administracyjnych. W niektórych z nich przyjmowano, że należy kierować się literalną wykładnią tego przepisu. Akcentowano w tym względzie, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe zrekompensowanie opiekunowi osoby niepełnosprawnej strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku

z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Wskazywano, że emerytura, czy renta jest niejako odpowiednikiem wynagrodzenia za pracę uzyskiwanym po przepracowaniu określonego czasu i w określonym ustawowo wieku. Przyjmowano, że emerytura, czy renta są silniejszym prawem i ustawodawca świadomie z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego wykluczył te, które mają już ustalone prawo do emerytury lub renty (por. wyroki NSA z 6 kwietnia 2017 r.; I OSK 2950/15, z 10 lipca 2018 r., I OSK 134/18; z 30 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1334/20, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). W judykaturze prezentowane jest też przeciwne stanowisko, które skład orzekający w niniejszej sprawie podziela (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 28 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 757/19; 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2392/19; 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt

I OSK 1546/19; 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19; 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20, 30 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1189/20, 24 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1416/20, publ. w CBOSA).

We wskazanych wyrokach podkreślana jest potrzeba uzupełnienia wyników wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej, gdyż proces wykładni prawa nie może ograniczać się do dyrektyw językowych. Zauważa się, że zastosowanie dyrektyw funkcjonalnych

i systemowych może prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej, nawet, gdy wykładnia ta prowadzi do jednoznacznych rezultatów (por. uchwała NSA składu 7 sędziów z 10 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 8/09, CBOSA). Ta linia orzecznicza zwraca uwagę na kontekst historyczny pojawienia się art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

w systemie prawa. Uwzględnia się, że w dacie uchwalenia ustawy o świadczeniach rodzinnych wysokość ówczesnego świadczenia pielęgnacyjnego była niższa, niż najniższe ówczesne wysokości świadczeń wyłączających prawo do tego świadczenia. Tym samym, wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, którego celem jest zrekompensowanie danej osobie strat, jakie ponosi w związku

z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, było uzasadnione i zgodne

z systemem aksjologicznym wyrażonym w Konstytucji RP.

W przypadku osób, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego było konsekwencją posiadania źródła utrzymania, którego wysokość przewyższała pierwotnie wysokość tego świadczenia. Ta relacja ekonomiczna przedmiotowych świadczeń utrzymywała się do 1 maja 2014 r., kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, a następnie było waloryzowane

i obecnie jest już znacznie wyższe od najniższej emerytury czy renty. Intencją ustawodawcy wprowadzającego przedmiotowe wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Podkreśla się, że odczytanie znaczenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w obecnych realiach jako pozbawiającego w całości świadczenia pielęgnacyjnego także opiekuna otrzymującego świadczenie znacznie niższe, pozostaje w sprzeczności z wynikami wykładni systemowej oraz funkcjonalnej (zob. wyrok NSA z 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19, CBOSA). Zgodnie ze stanowiskiem utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych, zasadne jest odstąpienie od literalnej, językowej wykładni tego przepisu i oparcie się na efektach zastosowania prokonstytucyjnej wykładni celowościowej, pozwalającej na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1), sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69), (wyrok NSA z 23 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1160/21, dostępny w CBOSA).

W niniejszej sprawie ustalono bezspornie, że skarżący zamieszkuje z matką

i sprawuje nad nią całodobową opiekę. Taki stan rzeczy obiektywnie uniemożliwia skarżącemu podjęcie regularnego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skarżący, jako rencista z tytułem częściowej niezdolności do pracy niewątpliwie ma prawo podjąć zatrudnienie. Z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką nie może dorobić do niskiej renty. W tym kontekście prawo rencistów do świadczenia pielęgnacyjnego potwierdził Trybunał Konstytucyjny

w wyroku z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17. W wyroku tym Trybunał stwierdził, że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują zatrudnienia, które mogliby podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego), jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym. Trybunał Konstytucyjny potwierdził w ten sposób, że sam fakt pobierania renty nie dyskwalifikuje do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Trybunał nie wypowiadał się natomiast na temat możliwości pobierania jednocześnie i renty, i świadczenia pielęgnacyjnego. Z wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej art. 17

ust. 1, ust. 5 pkt 1 lit. a i art. 27 ust. 5 u.ś.r. wynika natomiast, że świadczenie pielęgnacyjne nie może pozostawać w zbiegu z dochodami za pracę lub świadczeniami socjalnymi zapewniającymi źródło utrzymania, bowiem świadczenie pielęgnacyjne ma zapewnić właśnie źródło utrzymania tym, którzy z powodu sprawowania opieki są go w ogóle pozbawieni.

Wskazać jednak należy, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia, wybranego przez osobę uprawnioną. Norma taka została wprowadzona w art. 27ust. 5 u.ś.r., zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego lub świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu

i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku gdy świadczenia te przysługują

w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.

o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. 2021 r., poz. 291 z późn. zm. - dalej jako: "u.e.r.f.u.s.").

Przepisy każdej z wymienionych ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. czy art. 96 ust. 1 i ust. 2 u.e.r.f.u.s.), wypłacanych przez organy określone w każdej z nich. Natomiast jedyną regulacją prawną dotyczącą zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, czy renty z tytułu niezdolności do pracy, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. W świetle przedstawionej prawidłowej wykładni tego przepisu, potwierdzonej wyrokiem TK sygn. SK 2/17, należy uznać, że istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla rencisty, wynikająca

z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., musi być interpretowana jako związana nie z samym prawem do renty, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty tego świadczenia. Warunkiem niezbędnym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego ze świadczeń.

Jak zasadnie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 marca 2022 r, sygn. akt I OSK 1242/21, dostępny w CBOSA), "skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, ale powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2020 r., sygn. akt

I OSK 2199/19)".

Wybór taki w rozpoznawanej sprawie mógł zostać zrealizowany przez złożenie do właściwego organu wniosku o zawieszenie prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s., o czym strona została poinformowana. Zawieszenie prawa do renty skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, w ten sposób dochodzi do eliminacji negatywnej przesłanki, wyłączającej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wynika z akt sprawy, skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu o konieczności zawieszenia renty. Oznacza to, że strona ubiegająca się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie dokonała wyboru świadczenia, choć miała taką możliwość; nie wykazała, że złożyła wniosek do organu rentowego o zawieszenie renty i nie przedłożyła decyzji o wstrzymaniu wypłaty renty.

Zatem, na dzień orzekania przez organy administracyjne nie ustała negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. , co stanowiło samodzielną przesłankę do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia (por. wyroki WSA

w Olsztynie z 29 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 157/22 i z 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 210/22, publ. w CBOSA) .

Z powyższych względów Sąd w składzie orzekającym nie podziela stanowiska prezentowanego w wyroku WSA w Poznaniu z 4 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Po 402/21, a także wyroku NSA z 11 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2052/21, publ.

w CBOSA). W wymienionym wyroku NSA wyrażono pogląd, że zestawienie treści przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt SK 2/17 nie pozostawia żadnych wątpliwości, że zawarte w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wyłączenie przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego osobom posiadającym ustalone prawo do wskazanych w tym przepisie świadczeń, nie obejmuje sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty. Zdaniem NSA, zgodnie z art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP i wobec braku zmiany przepisów przez ustawodawcę, osoby mające ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy mogą uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach ogólnych, to jest po spełnieniu wymogów wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Interpretacja taka uwzględnia wyłącznie literalne brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., podczas gdy, w ocenie tutejszego Sądu, prawidłowa wykładnia analizowanego przepisu wymaga, jak wskazywano powyżej, oparcia się na efektach zastosowania prokonstytucyjnej wykładni celowościowej i systemowej pozwalającej na realizację m.in. zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1) i sprawiedliwości społecznej (art. 2).

Ostatecznie wskazać należy, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skarżącego dotyczące możliwości osiągania wskazanych dochodów, jako możliwości "dorabiania" do renty. Skoro bowiem skarżący nie podejmuje zatrudnienia z tej przyczyny, że opiekuje się matką, to i tak nie byłby w stanie podjąć dodatkowego – obok renty – zatrudnienia. Tym samym, podnoszone przez skarżącego okoliczności nie mogą mieć w sprawie znaczenia.

Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 p.p.s.a.