Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 637/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2006-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Dudra Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Asesor sądowy Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 08 listopada 2006 r. sprawy ze skargi Danuty P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz strony skarżącej kwotę 3.502 (trzy tysiące pięćset dwa) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

UZASADDNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2006r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] 2006r. Nr [...] orzekającą o odpowiedzialności Danuty P. jako członka zarządu za zaległości podatkowe "B." spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2000r. w kwocie 36.700,81zł., wraz z odsetkami za zwłokę od tej zaległości w kwocie 36.081,-zł, oraz kosztami egzekucyjnymi w wysokości 632,49 zł.

W uzasadnieniu wskazano, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. prowadził postępowanie egzekucyjne w stosunku do majątku "B." spółka z ograniczoną odpowiedzialnością na postawie tytułu wykonawczego z dnia [...] 2004r. nr [...], obejmującego należności w podatku dochodowym od osób prawnych za 2000r. W związku z bezskutecznością czynności podejmowanych w celu przymusowego wyegzekwowania dochodzonych należności, Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. wszczął postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...] 2005r. nr [...] orzekł o odpowiedzialności Danuty P. za zaległości podatkowe spółki "B." z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2000r. Od powyższej decyzji złożono odwołanie, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie art. 116 Ordynacji podatkowej poprzez nie podjęcie właściwych (wystarczających) kroków w celu wyegzekwowania zaległego podatku od Spółki.

Rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzją z dnia [...] 2005r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Na to rozstrzygnięcie złożona została skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Wyrokiem z dnia 04 października 2005r. Sygn. akt I SA/Bd 382/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zaskarżoną decyzję uchylił w całości. Sąd wskazał w uzasadnieniu, że działania organu podatkowego mające na celu wykazanie bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce "B." były niewystarczając Nie podjęto wszelkich możliwych czynności do ustalenia aktualnego adresu siedziby Spółki. Na tę okoliczność zdaniem Sądu powinien zostać przesłuchany obecny prezes zarządu Spółki. Należy także podjąć próbę uzyskania informacji o danych adresowych Spółki od większościowego wspólnika – P. S.A. z siedzibą w Ł.

W aktach sprawy brak również dowodów potwierdzających uzyskanie informacji z Urzędu Miasta w T., iż Spółka nie posiada na terenie miasta nieruchomości. Zdaniem Sądu na potwierdzenie, iż Spółka nie posiada ruchomości - należałoby chociażby zwrócić się do wydziału komunikacji z zapytaniem o środki transportu. Dopiero wyjaśnienie tych okoliczności pozwoli organowi podatkowemu na poprawną ocenę, bezskuteczności egzekucji warunkującą orzekanie o odpowiedzialności członka zarządu spółki.

Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzją z dnia [...] 2006r. Nr [...] uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] 2006r. Nr [...] orzekł o odpowiedzialności Danuty P. jako członka zarządu za zaległości podatkowe "B." spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2000r.

Od decyzji tej pismem z dnia [...] 2006r., uzupełnionym pismem z dnia [...] 2006r. wniesiono odwołanie. W uzasadnieniu strona podniosła, iż w wyroku z dnia 04 października 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy jedynie przykładowo wskazał jakich czynności zaniechał w sprawie organ podatkowy, natomiast w żadnym razie nie stanowią one katalogu zamkniętego. W konsekwencji wskazano, że organ podatkowy nadal nie ma wiedzy na temat majątku formalnie istniejącej spółki, a podejmowane działania w powyższej sprawie mają charakter pozorny. Zarzucono, że poszukiwanie nieruchomości należących do spółki nie powinno się ograniczyć tylko do rejonu B. i T., lecz swoim zasięgiem powinno objąć teren całej Polski.

Podniesiono, że w zaskarżonym rozstrzygnięciu nie powołano przepisów na podstawie których orzeczono odpowiedzialność także za odsetki za zwłokę i koszty egzekucyjne.

Strona podkreśliła także, iż w okresie pełnienia przez nią funkcji Prezesa Zarządu Spółki "B." nie zaistniały podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, gdyż zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2000r. w tym czasie nie istniało. Powstało ono dopiero po [...] 2004r. Wskazano także, że brak jest możliwości zweryfikowania twierdzeń, że na dzień [...] 2000r. Spółka "B." posiadała ujemny kapitał zakładowy.

Dyrektor Izby Skarbowej odnosząc się do zarzutów odwołania podniósł, iż artykuł 107 § 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002r. ustanawiał ogólną normę, że za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, osoby trzecie odpowiadają również za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych (art. 107 § 2 pkt 2) oraz za koszty postępowania egzekucyjnego (art.107 § 2 pkt 4). Natomiast art. 116 § 1 tejże ustawy stanowił, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa.

Odpowiedzialność członków zarządu spółki określona w § 1 obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki (art. 116 § 2).Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że organ podatkowy, musi udowodnić tylko następujące okoliczności: prawo prowadzenia egzekucji przeciwko spółce, jej bezskuteczność oraz pełnienie przez zobowiązanego funkcji członka zarządu w czasie, w którym powstały zobowiązania podatkowe. Skutkiem tego to członek zarządu musi w toku postępowania w sprawie orzeczenia o jego odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki przedstawić argumenty wykazując, iż zachodzi przynajmniej jedna z przesłanek, która uzasadniałaby jego ekskulpację.

W ocenie organu odwoławczego okolicznością bezsporną jest, iż zaległość w podatku dochodowym spółki powstała w okresie gdy strona pełniła funkcję członka zarządu, a postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec spółki z o.o. "B." okazało się ponad wszelką wątpliwość bezskuteczne. Organ zgodził się z tym, że wskazane w wyroku z dnia 4 października 2005r. czynności jakich powinien dokonać organ podatkowy nie stanowią katalogu zamkniętego. Dla sprawy istotne jest, czy działania podjęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. były wystarczające dla wykazania bezskuteczności egzekucji. W ocenie organu odwoławczego okoliczność ta nie budzi wątpliwości.

Organ podatkowy podjął próbę skontaktowania się z panem Zbigniewem B., okazała się ona nieskuteczna - korespondencja nie została podjęta. Twierdzenie, iż działanie takie jest błędne, nie może zasługiwać na uwzględnienie. Organ podatkowy ustalił adres zamieszkania na podstawie bazy NIP i potwierdził je w bazie PESEL, doręczyciel pocztowy nie wskazał, że adresat nie mieszka pod wskazanym adresem. Dyrektor Izby podkreślił, iż przepisy procedury podatkowej nie przewidują sytuacji, w której można zmusić kogokolwiek do odbioru korespondencji i "zastosowania się do zawartych w niej zaleceń". W celu zapobieżenia negatywnym skutkom takich zachowań Ordynacja podatkowa przewiduje w art. 150 tzw. fikcję doręczenia. Nie ma także możliwości aby, jak sugerowano w odwołaniu, organ podatkowy korzystał z pomocy "służb dysponujących szerszymi niż organ podatkowy uprawnieniami w tym zakresie".

Organ odwoławczy wskazał, iż pismem z dnia [...] 2006r. Nr [...] zwrócono się do P. Spółki Akcyjnej z prośbą o udzielenie informacji na temat Spółki "B". W odpowiedzi uzyskano informację, że P. S.A. była udziałowcem spółki "B." do dnia [...] 2002r. Podjęto również działania zmierzające do ustalenia czy spółka "B." posiada majątek: nieruchomości lub środki transportu. Z uzyskanych odpowiedzi od stosownych organów w B. i T. wynika, że spółka takiego majątku nie posiada. Spełnienie żądania, aby organ podatkowy poszukiwał majątku spółki na terenie całego kraju, mając na uwadze liczbę gmin w Polsce, doprowadziłoby do paraliżu urzędu. Organ podatkowy jest bowiem zobowiązany przede wszystkim wykonywać swoje zadania statutowe.

Mając powyższe na uwadze, Dyrektor Izby Skarbowej ocenił, że organ podatkowy pierwszej instancji podjął wszelkie możliwe czynności w celu sprawdzenia, czy spółka posiada majątek.

Za błędne organ uznał podnoszone w odwołaniu twierdzenia, że zobowiązanie podatkowe spółki "B." w podatku dochodowym od osób prawnych za 2000r. zostało ustalone decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] 2004r. i wymagalne po tym terminie. Decyzja ta nie jest bowiem rozstrzygnięciem ustalającym, lecz określającym. Zobowiązanie za 2000r. było więc wymagalne w ustawowych terminach za poszczególne miesiące tego roku, ostateczne jego rozliczenie powinno nastąpić do określonej przepisami daty w 2001r. Obowiązki prawidłowego rozliczania zobowiązań podatkowych spoczywały na stronie jako na prezesie zarządu spółki "B.". Na skutek nieprawidłowości w tym zakresie Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej określił spółce podatek dochodowy od osób prawnych za 2000r. w prawidłowej wysokości. Zarówno jego wysokość, jak i okoliczność nieuiszczania długów potwierdzona na stronie 11 odwołania, potwierdza według Dyrektora Izby Skarbowej twierdzenie, że strona nie złożyła we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Okoliczność, że zaprzestano płacenia długów za wiedzą i zgodą jednego wierzyciela, w sytuacji, gdy nie uiszczano równocześnie wymagalnych zobowiązań podatkowych, wskazuje jednoznacznie, że w okresie pełnienia przez stronę funkcji członka zarządu istniały przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki "B.".

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona działając przez pełnomocnika wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie szeregu przepisów Ordynacji podatkowej, a w szczególności przepisu art. 108 § 4 i przepisu art. 116 w brzmieniu ustalonym przepisem art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 169, poz. 1387), a także zamierzone naruszenie przepisów art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Jednocześnie wniesiono o dopuszczenie dowodu z akt sprawy o sygn. akt I SA/Bd 382/05 zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 04 października 2005r.; dopuszczenie dowodu z dokumentu – Protokołu z przebiegu kontroli przeprowadzonej przez Inspektora Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w B. Krystynę S. w firmie "B." sp. z o.o z siedzibą w T. ul. [...] (znak [...]) na okoliczność, że na koncie bankowym spółki w okresie do dnia 28 maja pozostawała kwota 430.000 zł.; zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 4.800 zł (dwukrotność stawki minimalnej).

W uzasadnieniu podkreślono, że zaskarżona decyzja i jej uzasadnienie co do zasady stanowią powtórzenie argumentów i stwierdzeń składających się na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] 2005r. uchylonej w całości wyrokiem tut. Sądu z dnia 04 października 2005r. Dlatego pełnomocnik skarżącej podtrzymuje w całości swoje zarzuty zawarte w skardze z dnia [...] 2005r, na użytek nin. postępowania co jednocześnie stanowi uzasadnienie wniosku o dopuszczenie dowodu z akt sprawy SA/Bd 382/05.

Odnosząc się do przesłanki bezskuteczności egzekucji strona podnosi, że organy podatkowe zaprzeczają sobie, ponieważ twierdzą, że egzekucja przeciwko spółce "B." okazała się bezskuteczna, a jednocześnie dopuszczają możliwość, że majątek spółki istnieje. Chybiony jest także pogląd organów skarbowych, iż organ egzekucyjny nie posiada środków prawnych do odnalezienia majątku spółki, gdyż może on żądać od uczestników postępowania egzekucyjnego informacji i wyjaśnień w prowadzonym postępowaniu. Zdaniem strony Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. nie podjął wszelkich możliwych działań w celu dotarcia do osoby pełniącej obecnie funkcję prezesa spółki "B.". Pełnomocnik podkreśla, iż w wyroku z dnia 04 października 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zalecił przesłuchanie obecnego prezesa spółki "B." nie tylko na okoliczność ustalenia aktualnego adresu spółki, ale przede wszystkim wysłuchania go na okoliczność posiadania przez Spółkę majątku. Zauważa, że organy skarbowe posiadały aktualny prywatny adres zamieszkania obecnego prezesa spółki i podany przez niego adres do doręczeń w sprawach spółki, uzasadniona jest zatem konkluzja, że nie były one zainteresowane nawiązaniem kontaktu z aktualnymi władzami spółki "B.".

W ocenie strony niezrozumiałe jest , że organy skarbowe stwierdzając bezskuteczność egzekucji, nie podjęły działań mających na celu uchylenie jej odpowiedzialności w świetle ustawowych przesłanek określonych w art. 116 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002r. Wskazuje, że art. 116 § 4 powołanej ustawy obowiązuje od dnia 1 stycznia 2003r., a więc kiedy skarżąca nie była już ponad rok prezesem zarządu spółki "B.". Wskazuje także, że na podstawie przepisu art. 116 § 1 dopuszczalne jest orzeczenie odpowiedzialności za długi spółki członków jej zarządu będących organem tej spółki w chwili wydawania przez organ skarbowy decyzji o odpowiedzialności członka zarządu. Dopiero zgodnie z art. 116 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003r. możliwe jest pociągnięcie do odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki również byłych członków zarządu.

Odnosząc się do zarzutu nie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki we właściwym czasie pełnomocnik podnosi, iż nieprawdziwy jest zarzut, że spółka "B." zarządzana przez skarżącą kiedykolwiek zalegała z terminową zapłatą podatków. Długi wobec większościowego udziałowca, posiadającego 95% udziałów w kapitale zakładowym nie były wymagalne. Ponadto Zgromadzenie Wspólników spółki zwołane przez skarżącą na dzień [...] 2001r. udzieliło skarżącej absolutorium z wykonania przez nią obowiązków prezesa zarządu w roku 2000, a także podjęło decyzję o kontynuowaniu działalności przez spółkę, pomimo istnienia zobowiązania na rzecz głównego wspólnika. Uchwały wspólników wiążą zaś zarząd spółki. Za nietrafne strona uznaje również wywody Dyrektora Izby Skarbowej, iż określone w decyzji wymiarowej Urzędu Kontroli Skarbowej w B. dodatkowe zobowiązanie podatkowe było wymagalne już w poszczególnych miesiącach 2000r. Wskazała, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek zamiejscowy w Bydgoszczy z dnia 21 maja 2003r. sygn. akt SA/Bd 660/03 dopiero doręczenie decyzji określającej zobowiązanie podatkowe powoduje u podatnika powstanie zobowiązania podatkowego wobec Skarbu Państwa.

Skarżąca powołała także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 04 listopada 2005r. Sygn. akt I FSK 266/2005, w którym stwierdzono, iż w przypadku, gdy w czasie pełnienia funkcji członka zarządu spółka była wypłacalna, płaciła zobowiązania i nie było przesłanek do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, a okoliczności ku temu zaistniały dopiero w okresie późniejszym, gdy członek zarządu nie miał już na to wpływu, taki stan faktyczny wyłącza odpowiedzialność członka zarządu z uwagi na brak jego winy w zakresie nie zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie przywołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W dniu 02 listopada 2006r. wpłynął do sądu wniosek pełnomocnika skarżącej o zniesienie terminu rozprawy w dniu 08 listopada. W uzasadnieniu pełnomocnik podnosi, iż w dniu [...] 2006r. w Szpitalu w G. został poddany operacji lewego stawu biodrowego. Według ustaleń, niezdolność do pracy miała potrwać przez okres 90 dni. W dniu 20 października konsylium lekarskie skierowało pełnomocnika na trzytygodniowy pobyt w Sanatorium w I. Okoliczność ta nie pozwoli na uczestniczenie w rozprawie w dniu 08 listopada br. Jednocześnie pełnomocnik podniósł, iż strona wykluczyła możliwość skorzystania z instytucji substytucji. Do pisma załączono kserokopię zwolnienia lekarskiego wystawionego w dniu 25 października 2006r. na kres od 26 października 2006r. do 23 stycznia 2007r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna aczkolwiek nie wszystkie zarzuty w niej podniesione zasługują na uwzględnienie.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jej legalności tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Ustosunkowując się w pierwszej kolejności do wniosków formalnych pełnomocnika Sąd wskazuje, iż postanowieniem wpisanym do protokołu odmówił odroczenia terminu rozprawy. Stosownie do art. 109 cyt. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć , chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto pogląd, iż choroba pełnomocnika procesowego tylko wówczas jest przeszkodą, której nie można przezwyciężyć , jeśli pełnomocnik ten , ze względu na chorobę, nie miał możności skutecznego ustanowienia swojego substytuta procesowego ( Wyrok z dnia 06 października 1995r. I CRN 150/95,LEXnr 50551, wyrok z dnia 08 października 1998r. II CKN 757/97 LEX nr 50739). Nie stanowi przyczyny odroczenia rozprawy leczenie uzdrowiskowe jako , że jego termin jest znany wcześniej, nie stanowi ono zatem przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia (por. wyrok SN z dnia 19 marca 2003r. II UK 172/02, Prok. i Pr. 2003, nr 9, poz. 38). W niniejszej sprawie wskazać trzeba, iż zawiadomienie o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 08 listopada 2006r. doręczono pełnomocnikowi w dniu 09 października 2006r. W ocenie Sądu mając powyższe na uwadze nie zaistniała w sprawie przeszkoda, której nie można było przezwyciężyć.

W kwestii wniosków zwartych w skardze Sąd wyjaśnia, iż w aktach administracyjnych znajdują się pisma pełnomocnika złożone w trakcie postępowania zakończonego decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2005r. Nr [...], skarga na tą decyzję oraz protokół z kontroli przeprowadzonej przez inspektora Kontroli Skarbowej w firmie "B." zatem nie było konieczności przeprowadzenia wnioskowanych przez pełnomocnika dowodów .

Na wstępie podkreślić należy, iż w rozpatrywanej sprawie chodzi o zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku dochodowego za rok 2000, zgodnie zaś z art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 169, poz.1387) do odpowiedzialności osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy (01 stycznia 2003 r.) stosuje się przepisy w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie wskazanej ustawy (stare). A zatem w sprawie zastosowanie mają przepisy Ordynacji podatkowej obowiązujące do dnia 31 grudnia 2002 r.

W myśl art.116 §1 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjnej odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, ze we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe albo że niezgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Odpowiedzialność członków zarządu spółki obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków (§2). Zasadniczą przesłanką odpowiedzialności członka zarządu spółki, zarówno na gruncie prawa handlowego, jak i podatkowego, jest bezskuteczność egzekucji wobec spółki, co oznacza, że organ egzekucyjny musi wyczerpać wszelkie sposoby egzekucji - formalnie przeprowadzona egzekucja kończy się niezaspokojeniem wierzyciela. Chodzi, zatem o taką sytuację, gdy nie ma żadnych wątpliwości, co do tego, że egzekwowana wierzytelność nie może być zaspokojona z jakiejkolwiek części majątku spółki. Odpowiedzialność osoby trzeciej może wystąpić dopiero wtedy, gdy nie ma możliwości realizacji roszczenia podatkowego w stosunku do samego podatnika, o czym osoba trzecia zostaje powiadomiona w chwili doręczenia jej decyzji o odpowiedzialności podatkowej (art. 108 Ordynacji podatkowej). Dla powstania przesłanek prawnych odpowiedzialności osoby trzeciej (członka zarządu) niezbędne jest ustalenie przez organ podatkowy, że nie nastąpiło dobrowolne wykonanie zobowiązania podatkowego, co prowadzi do konieczności jego przymusowej realizacji. Jednocześnie organ powinien stwierdzić, że przymusowa realizacja zobowiązania podatkowego w stosunku do podatnika (spółki) nie daje gwarancji całego wykonania zobowiązania podatkowego i zachodzi konieczność orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej również osoby trzeciej. Jej odpowiedzialność wzmacnia powstającą z mocy prawa odpowiedzialność podatnika. Organ podatkowy, zatem może orzekać i egzekwować odpowiedzialność osób trzecich za zobowiązania podatkowe dopiero po wyczerpaniu środków prawnych służących do wykonania świadczenia przez dłużnika.

W przedmiotowej sprawie organy podatkowe wykazały, że na dzień wydania decyzji w pierwszej instancji orzekającej o odpowiedzialności podatkowej skarżącej tj. na dzień [...] 2006r. wyczerpały środki prawne służące do wyegzekwowania świadczenia od dłużnika spółki "B." i egzekucja z majątku tego dłużnika okazała się bezskuteczna. Podkreślić należy, iż po uchyleniu wyrokiem z dnia 04 października 2005r. decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2005r. sprawa została przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. podjął szereg działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego i ustalenia istnienia majątku spółki "B.". W tym celu:

- zwrócił się do P. S.A. z prośbą o udzielenie informacji na temat sytuacji finansowej spółki "B.", oraz przesłanie jej aktualnego adresu,

- wystąpił do Urzędu Miasta T. o udzielenie informacji na temat nieruchomości położonych na terenie gminy należących do spółki,

- zwrócono się z zapytaniem do wydziału ewidencji i rejestracji Urzędu Miasta T. czy spółka zarejestrowała będące jej własnością samochody lub inne środki transportu,

- wystąpiono do Urzędu Miejskiego w B. o ustalenie czy spółka figuruje w ewidencji gruntów i budynków jako właściciel nieruchomości położonych na terenie gminy,

- wystąpiono do wydziału uprawnień komunikacyjnych Urzędu Miasta w B. o ustalenie czy w ewidencji pojazdów prowadzonej przez wydział zarejestrowane są pojazdy należące do spółki,

- zwrócono się do Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców w W. o ustalenie czy w ewidencji figuruje jako właściciel spółka,

- podjęto działania celem ustalenia aktualnego adresu zamieszkania obecnego prezesa spółki "B." Zbigniewa B. następnie wezwano go do stawienia się w charakterze świadka w celu złożenia zeznań.

Uzyskane od wskazanych powyżej podmiotów odpowiedzi nie wskazały na istnienie jakiegokolwiek majątku spółki. Wobec powyższego zasadny jest wniosek organów iż nie ujawnienie innego majątku niż ten wobec którego prowadzono już egzekucję skutkuje brakiem możliwości zaspokojenia wierzyciela i oznacza bezskuteczność egzekucji .

Sąd nie zgadza się z oceną , błędnego ustalenia adresu obecnego prezesa zarządu i nieprawidłowego doręczenia mu wezwania. Pan Zbigniew B. faktycznie nie został przesłuchany przez organ podatkowy nie mniej organ podjął zgodne z prawem próby doręczenie mu wezwania na adres uzyskany z bazy danych ewidencji PESEL (k- 45, 46 akt administracyjnych).

Ustosunkowując się do zarzutu błędnego zastosowania art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002r. podkreślić należy, iż w kwestii tej wypowiedział się już Wojewódzki Sąd, Administracyjny w wyroku z dnia 04 października 2005r. sygn. akt I SA/Bd 382/05. Sąd w niniejszej sprawie, poglądem tym na mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. jest związany zatem przywoła go w całości. Sąd wskazał, iż zmiana brzmienia art.116, dokonana na podstawie ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, poprzez dodanie § 4, miała jedynie na cele doprecyzowanie treści art.116. Podkreślił bowiem , że ograniczenie odpowiedzialności tylko do aktualnych członków zarządu byłoby sprzeczne z ratio legis tego przepisu i pozwalałoby na uwolnienie się od odpowiedzialności przez zaprzestanie pełnienia funkcji członka zarządu.

Nie mniej zaskarżona decyzja narusza w ocenie Sądu art. 122 i 187 i 191 ustawy Ordynacja podatkowa w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Wyrażona w art.122 zasada prawdy obiektywnej oznacza obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Zasadę tę realizuje szereg przepisów o postępowaniu dowodowym, spośród których zasadnicze znaczenie ma art.187 §1, nakazujący zebrać i rozpatrzyć w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy oraz art. 191 zgodnie z którym organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Stosownie do treści art. 116 Ordynancji podatkowej w brzmieniu obowiązującym o dnia 31 grudnia 2002r. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków.

Do ustalenia zatem odpowiedzialności członka zarządu konieczne jest nie tylko ustalenie pozytywnych jej przesłanek, czyli bezskuteczności egzekucji zaległości podatkowej oraz powstania zobowiązania w okresie pełnienia przez niego tej funkcji, ale także wykazanie, że nie zachodzą przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność. W przedmiotowej sprawie organy ograniczyły się do wykazania przesłanek pozytywnych, pomijając bądź dokonując dowolnej oceny okoliczności wyłączających odpowiedzialność skarżącej za zaległości spółki. Przede wszystkim organ nie odniósł się do kondycji finansowej spółki "B." w okresie pełnienia przez skarżącą funkcji prezesa zarządu spółki. Dyrektor Izby Skarbowej na stronie 6 zaskarżonej decyzji co prawda podnosi, iż "zaprzestano płacenia długów za wiedzą i zgodą jedynego wierzyciela" nie mniej nie precyzuje o jaki dług chodzi w jakiej wysokości i czy był on wymagalny. To z pism skarżącej (odwołanie) wynika, że spółka nie spłaciła pożyczki udzielonej przez jedynego udziałowca ale organ nie poczynił żadnych ustaleń na tą okoliczność, brak w aktach chociażby umowy zawarcia tej pożyczki. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że organ będąc w posiadaniu bilansu spółki za rok 2000 i 2001 nie przeanalizował go pod kątem weryfikacji twierdzeń strony w przedmiocie dobrej sytuacji finansowej spółki. W ogóle się do niego odniósł, nie próbował w żaden sposób zakwestionować argumentów strony poprzez wykazanie np. braku stabilności finansowej, posiadaniu długów i niemożności ich spłacenia. Dlatego powołane wyżej twierdzenie o "zaprzestaniu płacenia długów" w sytuacji gdy strona wskazuje jedynie na pożyczkę zaciągniętą u większościowego udziałowca nie zostało w ogóle uzasadnione. Błędne są również twierdzenia organu w zakresie zobowiązania podatkowego określonego decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] 2004r. Decyzja ta weryfikowała koszty uzyskania przychodu w podatku dochodowym od osób prawnych za 2000r. Z uwagi na jej charakter przyjąć należy, iż spółka wykazując za 2000r, stratę w tym podatku nie miała świadomości, iż faktycznie powinna wykazać zobowiązanie podatkowe albowiem stała na stanowisku prawidłowości ujęcia zakwestionowanych następnie we wskazanej decyzji wydatków do kosztów uzyskania przychodów. Nie uzasadnione jest więc stanowisko, iż skarżąca jako prezes zarządu miała świadomość zaniżenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2000 w okresie składania zeznania rocznego za ten rok. Na inne okoliczności uzasadniające trudną sytuację finansową spółki organ nie wskazuje. Ocena dokonana przez organy, bez dogłębnej analizy zebranych w sprawie dowodów (bilansu spółki, zeznań podatkowych za lata 2000, 2001) oparta jedynie na części materiału dowodowego narusza art. 191 i art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa.

Mając powyższe uwadze na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Na podstawie art. 200 wskazanej ustawy orzeczono o zwrocie kosztów postępowania. Sąd nie znalazł podstaw do przyznania kosztów postępowania w wysokości dwukrotnej stawki minimalnej, o co wnosił pełnomocnik skarżącej, z uwagi na to, że materiał dowodowy w sprawie nie jest obszerny, a sprawa pod względem prawnym nie jest w takim stopniu zawiła, aby uzasadniała żądanie pełnomocnika.