Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1650/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 134, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 151, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7 § 1
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
article: § 5 ust. 1 i § 8 ust 1
journal: Dz.U. 1946 nr 16 poz 112
law: Rozporządzenie Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. wydane w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Elżbieta Stebnicka Sędziowie NSA Anna Lech Tomasz Zbrojewski (spr.) Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 48/06 w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej przyznania użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 4 lipca 2006r., sygn. akt I SA/Wa 48/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. C. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej.

Powyższe orzeczenie zostało podjęte w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wskazaną wyżej decyzją, Minister Infrastruktury po rozpatrzeniu wniosku J. C., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...], nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody M. z dnia [...], nr [...], uchylającej decyzję Starosty Powiatu W. z dnia [...] i odmawiającej uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu zabudowanej nieruchomości warszawskiej, położonej przy ul. [...].

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że nieruchomość ta oznaczona nr hip. [...], stanowiąca własność W. C. i M. C., została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowania gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. nr 50, poz. 279) i z dniem jego wejścia w życie, tj. z dniem 21 listopada 1945r. przeszła na własność Gminy m. st. Warszawy, a następnie na własność Skarbu Państwa. Objęcie gruntu w posiadanie nastąpiło na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej (Dz.U. nr 16, poz. 112). Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia o przystąpieniu do objęcia gruntu w posiadanie Gminy Zarząd Miejski obowiązany był ogłosić w organie urzędowym Zarządu Miejskiego. Ogłoszenie takie ukazało się w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy nr 7 z dnia 2 maja 1947r., a dzień oględzin nieruchomości wyznaczono na [...] czerwca 1947r. Zgodnie z § 7 ust. 1 tego rozporządzenia sporządzony został protokół z oględzin, natomiast w dniu [...] lipca 1947r. w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy nr [...] opublikowano ogłoszenie o objęciu nieruchomości w posiadanie przez Gminę m. st. Warszawy. W dniu [...] marca 1992r. spadkobiercy byłych właścicieli H. C. – C. i J. C. i złożyli wniosek o zwrot nieruchomości, który został załatwiony odmownie decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] lipca 1992r., nr [...], którą następnie Wojewoda W. decyzją z dnia [...] października 1992r., nr [...] utrzymał w mocy. Skargę wniesioną przez H. C. – C. na powyższą decyzję wyrokiem z dnia 17 września 1993r., sygn. akt IV SA 1847/92, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wskazując w uzasadnieniu, że możliwość odzyskania przejętych w trybie dekretu nieruchomości warszawskich przewidywał jego art. 7 ust. 1 oraz art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991r., nr 30, poz. 127). Zarówno jednak właściciele nieruchomości, jak i ich następcy prawni nie wystąpili z wnioskami w tej sprawie w zakreślonym terminie. Następnie pismem z dnia [...] października 1998r. J. C. wniósł o przyznanie na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945r., prawa użytkowania wieczystego do gruntu wskazanej nieruchomości. Decyzją z dnia [...] lutego 1999r., nr [...], Starosta Powiatu W. umorzył postępowanie wszczęte tym wnioskiem uznając, że jego złożenie po upływie terminu czyni taki wniosek bezprzedmiotowym. Na skutek odwołania wniesionego przez J. C., ostateczną decyzją z dnia [...], nr [...], Wojewoda M. uchylił wskazaną decyzję Starosty Powiatu W. stwierdzając brak podstaw do orzeczenia o umorzeniu postępowania oraz odmówił uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego uznając, że złożenie wniosku o przyznanie prawa wieczystego użytkowania po terminie stanowi okoliczność wystarczającą do wydania decyzji odmownej.

W dniu 31 października 2001 r. J. C. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji, jako rażąco naruszającej art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945r. oraz uregulowań zawartych w rozporządzeniu Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1947r. wydanym w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy. Wnioskodawca twierdził, że Wojewoda M. rażąco naruszył prawo przyjmując, iż rozpoczął bieg sześciomiesięczny termin na złożenie wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu. Rozpoczęcie biegu terminu ma miejsce jedynie wówczas, gdy doszło do prawidłowego objęcia gruntu w posiadanie przez Gminę m. st. Warszawy. W przypadku nieruchomości przy ul. [...] do tego nie doszło, ponieważ organ nie dopełnił obowiązku wynikającego z § 5 rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1946r. polegającego na zawiadomieniu dotychczasowych właścicieli o oględzinach nieruchomości. Decyzją z dnia [...], nr [...], Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody M. z dnia [...] listopada 2000r. wskazując, że przyznanie prawa użytkowania wieczystego nie było możliwe, gdyż wniosek o przyznanie tego prawa powinien być zgłoszony między [...] lipca 1947r., a [...] stycznia 1948r. Wniosku takiego jednak ani byli właściciele, ani ich pełnomocnik nie złożyli. Decyzję tę, po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek J. C., Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzją z dnia [...], nr [...]. Na skutek skargi wniesionej przez J. C., A. C. i G. C.-C., wyrokiem z dnia 20 maja 2004r., sygn. akt I SA 1711/02, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody M. z dnia [...] z uwagi na naruszenie przez organ administracji przepisów prawa procesowego polegające na nie wyjaśnieniu istotnych okoliczności sprawy oraz naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów. Wskazał przy tym na konieczność ustalenia, czy objęcie gruntu w posiadanie przez Gminę m. st. Warszawy odbyło się przy ścisłym spełnieniu wymagań określonych w rozporządzeniu Ministra Odbudowy wydanym w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z dnia 7 kwietnia 1946r. w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy, w szczególności czy przepis § 5 powołanego rozporządzenia był w pełni respektowany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził także, iż należało przeprowadzić dowód na to, czy Zarząd Miasta dołożył staranności w ustaleniu miejsca pobytu właścicieli nieruchomości oraz ich pełnomocników, bowiem tylko brak możliwości powiadomienia byłych właścicieli lub ich pełnomocnika pozwoli przyjąć, że objęcie gruntu było skuteczne, co otwierało bieg terminu do złożenia wniosku dekretowego. W materiale zgromadzonym w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających podjęcie starań przez Zarząd Miasta w celu zapewnienia byłym właścicielom i ich pełnomocnikom udziału w oględzinach nieruchomości, co może świadczyć o objęciu gruntu przez Gminę z naruszeniem prawa. Sąd uznał również, iż rację mają skarżący wskazując, że w aktach znajduje się orzeczenie Sądu Okręgowego w Warszawie o objęciu w posiadanie nieruchomości przez byłych właścicieli, a skoro tak to z wnioskiem w tej sprawie mógł wystąpić właściciel lub jego pełnomocnik, co oznacza, że ustalenie miejsca pobytu tych osób mogło być możliwe w oparciu o dokumenty z akt sądowych. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia [...] Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody M. z dnia [...]. W uzasadnieniu tej decyzji podał, że realizując wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] maja 2004r., przeprowadził postępowanie wyjaśniające na okoliczność spełnienia przez Zarząd Miejski w W. wymogów przewidzianych w § 5 rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1946r. Na podstawie archiwalnych akt architektoniczno – budowlanych składowanych w Archiwum Akt i Planów [...] Urzędu Wojewódzkiego, akt księgi hipotecznej nieruchomości, a także ksiąg meldunkowych ustalił, że byli właściciele opuścili wskazaną nieruchomość we wrześniu 1939r. i ich nowy adres nie był znany, co wynika z pisma Archiwum m. st. Warszawy z dnia [...] stycznia 2005r. Stwierdził także brak w aktach sprawy orzeczenia Sądu Okręgowego orzekającego o objęciu w posiadanie przez byłych właścicieli nieruchomości, na które wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 maja 2004r. W aktach archiwalnych znajduje się jedynie niepodpisana notatka wskazująca na wydanie takiego rozstrzygnięcia w dniu 19 maja 1947r. Wniosek W. C. i M. C. o przywrócenie posiadania wpłynął w dniu 17 listopada 1947r., a postanowienie w tej sprawie wydano w dniu 20 sierpnia 1948r. (zaświadczenie Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy z dnia [...] grudnia 2004r., sygn. akt I Co [...]). Według informacji nadesłanej przez Archiwum m. st. Warszawy zawartej w piśmie z dnia [...] września 2004r. w ewidencji akt spraw cywilnych Sądu Okręgowego w Warszawie z lat 1947 – 48, jak i w skorowidzach spraw cywilnych z 1947r., nazwiska byłych właścicieli z wyjątkiem w/w wpisu, nie figurują. Skoro więc wniosek o przywrócenie posiadania złożono w dniu [...] listopada 1947r., a więc w około cztery miesiące po ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego o objęciu nieruchomości przez Gminę m. st. Warszawy, ustalenie miejsca pobytu byłych właścicieli w oparciu o dokumenty z akt sądowych nie było możliwe. Ponadto fakt ustanowienia przez byłych właścicieli zamieszkałych w Anglii, pełnomocnika w osobie adwokata Z. J. K., miał miejsce dopiero w dniu [...] października 1947r., a więc po dacie objęcia nieruchomości przez Gminę m. st. Warszawy. Wskazana nieruchomość została więc skutecznie objęta w posiadanie przez Gminę m. st. Warszawy, zaś niezależnie od powyższych ustaleń o odmowie uwzględnienia wniosku przesądza brak przesłanki odnoszącej się do posiadania gruntu przez właściciela w chwili składania wniosku dekretowego. Ocena wniosku następców prawnych byłych właścicieli przez Wojewodę M. była zatem prawidłowa, co oznacza, że decyzja z dnia [...] nie jest obciążona wadą skutkującą jej nieważnością. Brak odrębnych ustaleń, czy termin, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu o gruntach warszawskich rozpoczął swój bieg w dniu 14 lipca 1947r. nie miał wpływu na wynik postępowania. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wniosku J. C., decyzją z dnia [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy wskazaną decyzję z dnia [...] podkreślając w uzasadnieniu, że zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu dla przyznania prawa użytkowania wieczystego poza przesłankami odnoszącymi się do terminu złożenia wniosku oraz możliwości pogodzenia sposobu korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania – niezbędną przesłanką jest posiadanie gruntu przez właściciela w dniu złożenia wniosku. Tej zaś przesłanki skarżący nie spełnia, gdyż w dniu złożenia wniosku dekretowego ([...] października 1998r.) ani on, ani żaden z pozostałych spadkobierców nie byli w posiadaniu nieruchomości przy ul. [...]. Nieruchomość ta pozostawała bowiem własnością Królestwa Maroka na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 1997r.

W skardze na powyższą decyzję J. C. zarzucił naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej daje jako p.p.s.a., art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945r., § 3 i 4 rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1946r. oraz art. 7, art. 10, art. 77, art. 80 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. podnosząc, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia [...] maja 2004r. w sposób jednoznaczny potwierdził jego racje, co do wadliwości decyzji Wojewody M. o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego. Minister Infrastruktury nie rozpatrzył też w sposób prawidłowy kwestii naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia [...] kwietnia 1946r. Objęcie gruntu w posiadanie przez Gminę odbyło się z rażącym naruszeniem przez Zarząd Miasta Warszawy przepisów tego rozporządzenia, wobec niepowiadomienia właścicieli o oględzinach nieruchomości. W tej sytuacji nie można uznać, że objęcie nieruchomości było skuteczne. Zadaniem organu nadzoru nie było ustalenie możliwości zawiadomienia poprzednich właścicieli, ale ustalenie, czy organy administracji publicznej przejmując nieruchomość zachowały wszystkie procedury gwarantujące poprzedniemu właścicielowi możliwość odzyskania nieruchomości. Organ nie odniósł się także do korespondencji Ministerstwa Spraw Zagranicznych z marca 1947r., a więc jeszcze sprzed daty objęcia nieruchomości w posiadanie. Nie zbadał również, czy przed objęciem nieruchomości w posiadanie właściwy organ dokonał jakichkolwiek czynności mających na celu ustalenie możliwości zawiadomienia poprzednich właścicieli. Akta sprawy jednoznacznie potwierdzają, że organ mógł uzyskać dane o miejscu pobytu właściciela, o czym w szczególności świadczy pismo Ministerstwa Spraw Zagranicznych z dnia [...] marca 1947r.,nr [...] oraz toczące się przed Sądem Grodzkim w Warszawie postępowanie w sprawie sygn. akt VII egz. [...] o przywrócenie posiadania. W odpowiedzi na skargę Minister Transportu i Budownictwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumenty uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Uznając skargę za niezasadną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł, że organ administracji uzyskał z Archiwum Państwowego m. st. Warszawy kserokopię zapisu z repertorium "Cz" [...] Wydziału Cywilno – Odwoławczego z 1948r., sygn. arch. [...], dotyczącego W. C. i M. C. w sprawie o przywrócenie posiadania nieruchomości oraz informację, że w ewidencji akt spraw cywilnych Sądu Okręgowego w Warszawie z lat 1947 – 1948, jak i w skorowidzach spraw cywilnych tego Sądu nazwiska byłych właścicieli nieruchomości przy ul. [...] nie figurują. Minister Infrastruktury uzyskał ponadto zaświadczenie Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy IV Wydział Cywilny z dnia 3 grudnia 2004r., sygn. akt I Co [...] potwierdzające, że do Sądu tego w dniu [...] listopada 1947r. wpłynął wniosek W. C. i M. C. o przywrócenie posiadania nieruchomości. Postępowanie to zostało zakończone prawomocnym postanowieniem wydanym w dniu [...] sierpnia 1948r. Zarówno daty uwidocznione w dokumencie uzyskanym z Archiwum Państwowego m. st. Warszawy – "[...]", "1[...]" i "[...]", jak i data wskazana w zaświadczeniu Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy z dnia [...] grudnia 2004r. wykluczają możliwość uzyskania przez Zarząd Miejski danych o miejscu pobytu właścicieli nieruchomości z akt postępowania sądowego przed przystąpieniem do objęcia gruntu w posiadanie. W ocenie Sądu I instancji, ustalenia te podważają treść znajdującej się w aktach archiwalnych niepodpisanej notatki, iż objęcie nieruchomości w posiadanie przez byłych właścicieli miało miejsce w dniu [...] maja 1947r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył również, iż organ nie odnalazł orzeczenia Sądu Okręgowego, o którym mowa w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] maja 2004r. ani w Archiwum m. st Warszawy, ani w Archiwum Urzędu Dzielnicy Warszawa – Śródmieście, o czym świadczy notatka urzędowa z dnia [...] grudnia 2004r. Danych o miejscu pobytu właścicieli nieruchomości nie mogła dostarczyć także treść księgi meldunkowej domu przy ul. [...], w której nazwiska właścicieli nieruchomości nie figurowały. W celu ustalenia istnienia innych jeszcze możliwych źródeł uzyskania w/w danych przez Zarząd Miejski, Minister Infrastruktury przeprowadził w dniu [...] stycznia 2005r. rozprawę administracyjną, w trakcie której zapoznano pełnomocnika strony z wynikami ustaleń organu oraz próbowano ustalić, czy przed datą [...] października 1947r. (data udzielenia adwokatowi Z. J. K. pełnomocnictwa przez W. C. i M. C. wskazana w akcie notarialnym z dnia [...] września 1948r. Repertorium Nr [...]) było udzielone pełnomocnictwo temu adwokatowi lub innej osobie do działania w imieniu byłych właścicieli. Pełnomocnik J. C. oświadczył, iż nie ma takiej wiedzy. Zdaniem Sądu I instancji w świetle przedstawionych ustaleń organ nadzoru prawidłowo przyjął, że w dniu [...] lipca 1947r. (data Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy) doszło do niewadliwego, a zatem skutecznego, objęcia gruntu w posiadanie przez Gminę m. st. Warszawy. W związku z tym brak jest podstaw do przyjęcia, że Wojewoda M. rażąco naruszył art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945r. odmawiając uwzględnienia wniosku J. C. z powodu upływu terminu do jego złożenia. Przewidziany w art. 7 ust. 1 dekretu sześciomiesięczny termin na złożenie przez dotychczasowego właściciela gruntu bądź jego następcę prawnego wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy (obecnie prawa użytkowania wieczystego) jest terminem prawa materialnego, co oznacza, że złożenie wniosku po jego upływie stanowi okoliczność uzasadniającą wydanie orzeczenia o odmowie przyznania tego prawa. Przeprowadzone przez Ministra Infrastruktury postępowanie wyjaśniające oraz jego wyniki nie dają podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. Braki w materiale dowodowym, na które zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia [...] maja 2004r. zostały przez organ administracji uzupełnione, a ocena zgromadzonego materiału dokonana zgodnie z art. 80 k.p.a. Wbrew twierdzeniu skarżącego, Sąd w omawianym wyroku nie potwierdził jego racji, co do wadliwości decyzji Wojewody M. Uchylając poprzednie decyzje nadzorcze Sąd wyraźnie wskazał na uchybienia procesowe – naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Uznając za pozbawiony podstaw zarzut nieodniesienia się przez Ministra Infrastruktury do "korespondencji Ministerstwa Spraw Zagranicznych z dnia [...] marca 1947r.", w tym do "pisma Ministerstwa Spraw Zagranicznych z dnia [...] marca 1947r. nr [...], a więc jeszcze sprzed daty objęcia nieruchomości w posiadanie" Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż korespondencji tej akta sprawy nie zawierają, zaś pełnomocnik skarżącego nie był w stanie wykazać na rozprawie, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji w aktach sprawy dokumentacja ta się znajdowała i nie dysponował też kopiami tych dokumentów. Ustalenia jakie obowiązany był poczynić Minister Infrastruktury, jako organ prowadzący postępowanie nadzorcze, miały na celu wyjaśnienie, czy Wojewoda M. rażąco naruszył prawo przyjmując, że wniosek J. C. został złożony po upływie terminu, co wiązało się z ustaleniem, czy doszło do skutecznego objęcia gruntu w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy. To zaś z kolei wymagało wyjaśnienia, czy przy przystąpieniu do objęcia gruntu w posiadanie przez Gminę, Zarząd Miejski posiadał dane o miejscu pobytu właścicieli, a nie wykazania, że Zarząd Miejski podejmował wszechstronne działania mające na celu ustalenie miejsca pobytu właścicieli. Takiego obowiązku nie przewidywał ani dekret z dnia 26 października 1945r., ani rozporządzenie z dnia 7 kwietnia 1947r. Z brzmienia § 5 rozporządzenia wynikał obowiązek indywidualnego zawiadomienia o przystąpieniu do objęcia gruntu w posiadanie przez Gminę wyłącznie w miarę posiadania danych o miejscu pobytu dotychczasowego właściciela gruntu lub osoby jego prawa reprezentującej. Obowiązek poczynienia tych wszystkich ustaleń w istocie spoczywał na organie wydającym decyzję w postępowaniu zwykłym, na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu. Nieprzeprowadzenie przez Wojewodę M. postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, w jakim dokonał tego organ nadzoru, nie może jednak przesądzać o tym, że decyzja o odmowie przyznania użytkowania wieczystego rażąco narusza prawo, skoro zawarte w niej rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Powołując się na orzecznictwo sądowe oraz doktrynę prawa procesowego administracyjnego, w tym wyroki NSA z dnia 26 września 2000r., sygn. akt V SA 2998/99 (LEX nr 51249) i z dnia 22 października 1999r., sygn. akt I SA 8/98 (LEX nr 47276) oraz wyrok SN z dnia 11 maja 2000r., sygn. akt III RN 62/00 (OSNP 2001/4/100), Sąd I instancji zauważył nadto, że rażące naruszenie prawa jako jedna z przesłanek nieważności decyzji ma miejsce wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją szczególną, godzącą w zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Istnienie zatem przesłanki powodującej stwierdzenie nieważności musi być oczywiste i oczywistość tę organ administracji ma obowiązek wykazać. Konsekwencją tego jest zasada, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowiące podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej nie mogą być interpretowane rozszerzająco, a stwierdzenie nieważności decyzji może mieć miejsce wówczas, gdy organ ustali, że decyzja w sposób oczywisty jest dotknięta jedną z wad wymienionych wart. 156 § 1 k.p.a. Przy stwierdzaniu nieważności decyzji należy zatem brać pod rozwagę wyłącznie okoliczności wymienione w tym przepisie i niedopuszczalne jest odwoływanie się do innych, niewymienionych w nim przesłanek, w tym błędu, winy, należytej staranności lub dobrej wiary. Funkcjonująca w obrocie prawnym ostateczna decyzja administracyjna nie może być podważona z przyczyn formalistycznych, gdyż godzi to nie tylko w zasadę stabilności decyzji ostatecznej, ale także w pewność obrotu prawnego.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku J. C. reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Jako podstawy skargi kasacyjnej wskazał:

1. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie – art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. nr 50, poz. 279) oraz § 8 ust. 1 w związku z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946r. (Dz.U. nr 16, poz. 112);

2. naruszenie przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik postępowania – art. 134 § 1, art. 141 § 4 art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 151 p.p.s.a.

W uzasadnieniu powyższych zarzutów podniesiono, iż kwestionowany wyrok narusza art. 7 ust. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy poprzez przyjęcie, że nie zastał złożony w terminie wniosek o przyznanie prawa własności czasowej – w terminie 6 miesięcy od dnia objęcia nieruchomości w posiadanie, tj. od dnia [...] lipca 1947r. W świetle zaświadczenia Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy z dnia [...] grudnia 2004r. (sygn. akt I Co [...]) w dniu [...] listopada 1947r. do Sądu wpłynął wniosek W. C. i M. C. o przywrócenie posiadania wskazanej nieruchomości. Złożenie takiego wniosku bez względu, na to w jakim trybie zastał on rozpoznany, stanowi wypełnienie warunku określonego w art. 7 dekretu. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2004r., sygn. akt OSK 111/04 (LEX 158955) zauważono, że przepis ten nie wymaga dla zgłoszenia wniosku szczególnej formy, a wniosek w tym przedmiocie mógł być zgłoszony nawet ustnie, bo taką formę przyjęcia podania od strony przewidywał art. 15 ust. 1 obowiązującego w tym czasie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. nr 36, poz. 341 ze zm.). Skoro poprzedni właściciele nieruchomości złożyli wniosek o przywrócenie posiadania, to tym samym wyrazili wolę odzyskania nieruchomości. Wniosek ten należy więc uznać za wypełnienie warunku określonego w art. 7 ust. 1 dekretu. Zauważono także, iż skoro W. C. i M. C. nie byli od dnia wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, tj. od dnia 21 listopada 1945r. jej właścicielami, to nie mogły mieć do nich zastosowania przepisy dekretu z dnia 8 marca 1946r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.U. nr 13, poz. 87 ze zm.). Zgodnie z art. 21 tego dekretu sąd grodzki zobowiązany był po otrzymaniu wniosku o przywrócenie posiadania niezwłocznie podać informację o tym fakcie do wiadomości przez wywieszenie zawiadomienia w lokalu sądu, wyznaczając jednocześnie termin rozprawy ustnej. Na rozprawę natomiast sąd wzywał wnioskodawców, właściwy okręgowy urząd likwidacyjny, władze lub organizację gospodarczą, pod której zarządem majątek się znajduje oraz osoby, które zgłosiły do majątku swoje prawa lub znajdują się w jego posiadaniu. W sprawach o nieruchomości ziemskie, zamiast okręgowego urzędu likwidacyjnego, należało wezwać powiatowy urząd ziemski. Tak więc właściwe organy musiały wiedzieć o złożonym wniosku o przywrócenie posiadania. Kwestia ta ma pierwszorzędne znaczenie dla niniejszej sprawy, dlatego jej pominięcie przez Sąd powinno skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku. Wskazując na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2003r., sygn. akt OPK 3/03 (ONSA 2004/1/12) podniesiono, że wniosek dekretowy mógł być złożony również w czasie przed rozpoczęciem biegu terminu określonego w art. 7 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Stwierdzając, iż odmowa stwierdzenia nieważności narusza § 8 ust. 1 w związku z § 5 ust. 1 powołanego rozporządzenia z 7 kwietnia 1946r. z uwagi na zaniechanie ustalenia adresu dotychczasowego właściciela i przesłania zawiadomienia o przystąpieniu do obejmowania gruntu w posiadanie, w miarę posiadania danych o miejscu pobytu wskazano, że z akt sprawy wynika, iż organ nie poczynił żadnych starań w celu ustalenia adresu pobytu właścicieli pomimo, że nie napotykało to na żadne przeszkody i nie jest uprawnione w tym względzie stanowisko Sądu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż organ administracyjny "ponownie przeprowadził postępowanie". Organ nie mógł dokonać ponownego sprawdzenia w tym zakresie, bowiem nigdy nie wykazał, iż w ogóle podejmował działania by ustalić miejsce pobytu właścicieli nieruchomości. W tym zakresie nie ma znaczenia przeprowadzone obecnie postępowanie w celu zweryfikowania możliwości zawiadomienia poprzednich właścicieli, bowiem ustalenia te nie mogą sanować braku jakichkolwiek działań organu w 1947r. Akta sprawy jednoznacznie potwierdzają, że organowi były znane dane o miejscu pobytu właściciela. O zasadności tego twierdzenia świadczą wzmiankowane w aktach sprawy dokumenty takie jak: tytuł wykonawczy Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia [...] maja 1947r., pismo z dnia [...] marca 1947r., nr [...], Ministerstwa Spraw Zagranicznych i toczące się przed Sądem Grodzkim w Warszawie postępowanie w sprawie sygn. akt VII ezg. [...] o przywrócenie posiadania. Jednocześnie, Sąd w niedopuszczalny sposób stwierdził, że brak jest w aktach sprawy powołanego pisma Ministerstwa Spraw Zagranicznych z dnia [...] marca 1947r., a brak możliwości wykazania przez pełnomocnika skarżących na rozprawie przed Sądem, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji w aktach sprawy znajdowała się ta dokumentacja i brak kopii tych dokumentów, stanowi wystarczającą przesłankę do pominięcia tej okoliczności. Zdaniem strony skarżącej wzmiankowanie o tych dokumentach stanowi wystarczający dowód pośredni potwierdzający prowadzenie korespondencji przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych z poprzednimi właścicielami oraz możliwość ustalenia ich adresów, a tym samym prowadzi do wniosku, że naruszony został § 5 ust. 1 powołanego rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1946r. Takie stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku narusza art. 141 § 4 p.p.s.a. Nie można się przy tym zgodzić, że naruszenie to nie miało charakteru rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Na taki charakter opisanego naruszenia (polegającego na zaniechaniu ustalenia adresów poprzednich właścicieli wskazał już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 listopada 2000r., sygn. akt I SA 642/99, w którym zobowiązał Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast do stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie przyznania własności czasowej, co również potwierdza zasadność skargi. Kwestia prawidłowości objęcia w posiadanie, wbrew temu, co stwierdził Sąd w kwestionowanym orzeczeniu, wpływa na ocenę tego, czy w ogóle zaczął swój bieg termin do złożenia wniosku o przywrócenie posiadania. Dlatego też uchybienie to spełnia przesłanki rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. zgodnie z kryteriami przyjętymi w doktrynie i orzecznictwie, ponieważ rozstrzygnięcie zawarte w decyzji dotyczące praw lub obowiązków stron postępowania, zostało ukształtowane sprzecznie z przesłankami wprost określonymi w tym przepisie prawnym, jak również nie może być zaakceptowane ze względu na skutek jaki wywołuje. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. podniesiono, iż stan sprawy został przedstawiony niezgodnie ze stanem rzeczywistym. Odnośnie naruszenia art. 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. zarzucono natomiast przyjęcie stanu faktycznego ustalonego przez Ministra Infrastruktury niezgodnie z obowiązującą procedurą, a w szczególności pominięcie zgłoszonych w skardze zarzutów dotyczących nie uwzględnienia dowodów wskazujących na istnienie korespondencji pomiędzy organami a poprzednimi właścicielami w 1947r. oraz poprzez zaniechanie dokonania oceny złożonego do Sądu Grodzkiego wniosku o przywrócenie posiadania w dniu [...] listopada 1947r. mającego znaczenie dla oceny wypełnienia przez byłych właścicieli nieruchomości wymogów dekretowych. W konkluzji powyższych wywodów stwierdzono, że w przedstawionym przez Sąd w zaskarżonym wyroku stanie faktycznym, w pełni uzasadnione było uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Ministra Infrastruktury o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji. Oddalanie skargi narusza zatem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. istotą wszczętego na skutek skargi kasacyjnej postępowania przed Naczelny Sądem Administracyjnym jest związanie tego Sądu granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi przez wskazane w niej podstawy i wnioski (art. 176 p.p.s.a.). Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, uchybił Sąd I instancji, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia przepisów postępowania – wykazania dodatkowo, iż uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższa zasada doznaje ograniczenia jedynie w wypadku stwierdzenia nieważności postępowania sądowoadministracyjnego z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., których jednakże w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono.

Strona skarżąca kwestionując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oparła skargę kasacyjną na obu określonych w art. 174 p.p.s.a podstawach, tj. na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy zatem rozważyć zarzut naruszenia tych przepisów postępowania, które zdaniem skarżących miały istotny wpływ na wynik sprawy. Dla oceny zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego mają bowiem w tej sytuacji znaczenie ustalenia faktyczne stanowiące podstawę zaskarżonego wyroku.

Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. sprowadza się w istocie do zakwestionowania dokonanej przez organ administracji, a następnie podzielonej przez Sąd I instancji, oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz poczynionych na tej podstawie ustaleń faktycznych, która zdaniem skarżącego winna prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody M. z dnia [...] o uchyleniu decyzji Starosty Powiatu W. z dnia [...] oraz o odmowie uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...]. Przy czym argumentacja zawarta w uzasadnieniu skargi kasacyjnej sprowadza się w zasadzie do formułowania zarzutów odnośnie postępowania prowadzonego w 1947r. na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. nr 50, poz. 279 ze zm.), a nie postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zresztą wprost stwierdzono, iż "w tym zakresie nie ma znaczenia obecnie prowadzone postępowanie w celu zweryfikowania możliwości zawiadomienia poprzednich właścicieli, bowiem ustalenia te nie mogą sanować braku jakichkolwiek działań organu w 1947r.". Jednocześnie zaś wskazując na tytuł wykonawczy Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia [...] maja 1947r., pismo Ministerstwa Spraw Zagranicznych z dnia [...] marca 1947r. oraz okoliczność, iż przed Sądem Grodzkim w Warszawie toczyło się postępowanie w sprawie sygn. akt VII egz. [...] o przywrócenie posiadania, autor skargi kasacyjnej stara się wykazać, iż samo wzmiankowanie o tych dokumentach stanowi wystarczający dowód pośredni wskazujący na możliwość ustalenia przez Zarząd Miejski m. st. Warszawa w 1947r. adresów właścicieli nieruchomości warszawskiej.

Zarzutów powyższych nie można jednak podzielić. Podnieść należy, iż postępowanie nieważnościowe jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Oznacza to, że w tym postępowaniu nie można rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak w postępowaniu odwoławczym. Stanowisko takie jest utrwalone w orzecznictwie sądowym (por. np. wyroki NSA z dnia 28 maja 1985r., I SA 89/85 – ONSA 1985, nr 1, poz. 30, 22 maja 1987r., IV SA 1062/86 – ONSA 1987, nr 1, poz. 35, 20 września 1999r., IV SA 1378/97 – Lex nr 48650). Z akt sprawy wynika, iż w toczącym się postępowaniu nieważnościowym organ administracji podjął działania mające na celu ustalenie, czy Zarząd Miejski w W. spełnił wymogi określone w § 5 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy (Dz.U. nr 16, poz. 112), na co wskazywał Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. W toku tego postępowania ustalono na podstawie akt archiwalnych architektoniczno – budowlanych, akt księgi hipotecznej nieruchomości i ksiąg meldunkowych, że W. C. i M. C. opuścili nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...] w 1939r., a ich nowy adres nie był znany. Okoliczność opuszczenia wskazanej nieruchomości przez jej właścicieli w 1939r. w związku z wojną potwierdził pełnomocnik skarżącego na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 22 listopada 2007r. Na podstawie informacji zawartej w piśmie z dnia [...] września 2004r. Archiwum m. st. Warszawy oraz zaświadczenia Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy z dnia [...] grudnia 2004r. ustalono również, iż wniosek o przywrócenie posiadania W. C. i M. C. złożyli dopiero dniu [...] listopada 1947r., a więc w cztery miesiące po opublikowania w dniu [...] lipca 1947r. w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy nr [...] ogłoszenia o objęciu nieruchomości w posiadanie, co świadczy, iż dopiero od tej daty można by ewentualnie rozważać kwestię możliwości powiadomienia właścicieli nieruchomości o czynnościach podejmowanych w trybie przepisów dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Na okoliczność złożenia w tej dacie tego wniosku powołuje się również autor skargi kasacyjnej wywodząc jednakże, iż jego złożenie wypełnia dyspozycję art. 7 ust. 1 powołanego dekretu. Odnośnie kwestii korespondencji prowadzonej z Ministerstwem Spraw Zagranicznych zauważyć należy, iż akta administracyjne nie zawierają wskazanego w skardze kasacyjnej pisma z dnia [...] marca 1947r., nr [...], którego również nie przedstawiła strona skarżąca ani w toku postępowania administracyjnego, ani sądowego. O tym, iż takie pismo mogło istnieć świadczy znajdujące się w aktach archiwalnych pismo adwokata Z. J. K. z dnia [...] maja 1948r. z prezentatą Ministerstwa Spraw Zagranicznych z dnia 26 maja 1948r. Nie dowodzi to jednak, iż Zarząd Miejski m. st. Warszawy, przystępując do objęcia nieruchomości w posiadanie, znał adres właścicieli nieruchomości, jak również tego, że mógł przypuszczać, iż w jego posiadaniu jest akurat Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Z akt sprawy natomiast wynika, iż wnoszący skargę kasacyjną nie przedstawił żadnego przekonywującego dowodu na poparcie swych twierdzeń, a wskazywane przez niego dowody pośrednie, prawidłowo zostały ocenione przez organ prowadzący postępowanie. Sąd I instancji akceptując ustalenia faktyczne i dokonaną ocenę dowodów nie naruszył wskazanych przepisów postępowania sądowoadministracyjnego.

Przechodząc z kolei do podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie – art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy oraz § 8 ust. 1 w związku z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowaniu gruntów w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy (Dz.U. nr 16, poz. 112) sprowadzającego się w zasadzie do dwóch kwestii – prawidłowości objęcia nieruchomości w posiadanie przez Zarząd Miejski w W. i złożenia wniosku o przyznanie na tym gruncie dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy – stwierdzić należy, iż nie jest on zasadny. Stosownie do art. 7 ust. 1 powołanego dekretu dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie – użytkownicy gruntu mogli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznych lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, iż takim wnioskiem, który miał według jej autora zostać złożony z zachowaniem wskazanego w tym przepisie terminu, był wniosek W. C. i M. C. z dnia [...] listopada 1947r. skierowany do Sądu Grodzkiego w Warszawie w sprawie o przywrócenie posiadania. Ze stanowiskiem tym nie można się jednak zgodzić, chociaż podzielić należy pogląd prawny zawarty w powołanym w skardze kasacyjnej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2004r., OSK [...],, iż omawiany dekret nie wymagał w art. 7 ust. 1 (jak i w dalszych przepisach) dla zgłoszenia wniosku szczególnej formy. Zauważyć przy tym trzeba, że przedmiotem analizy Sądu we wskazanym wyroku była kwestia dopuszczalności zgłoszenia takiego wniosku ustnie przez dotychczasowego właściciela do protokołu oględzin nieruchomości prowadzonych w trybie powołanego dekretu. Orzeczenie to dotyczyło zatem zupełnie odmiennego stanu faktycznego, aniżeli mający miejsce w rozpatrywanej sprawie. Wskazany przez skarżącego wniosek nie został skierowany do organu administracji, lecz do Sądu w związku z powództwem o przywrócenie posiadania. Roszczenie to więc miało niewątpliwie charakter cywilnoprawny a nie administracyjnoprawny i dochodzone było na drodze sądowej. W związku z tym zupełnie inna też była jego podstawa materialnoprawna. Nie można zatem uznać, iż skierowane do Sądu z dniu 17 listopada 1947r. żądanie stanowiło wniosek, o jakim mowa w art. 7 ust. 1 powołanego dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Tym samym nie można mówić by został zachowany termin przewidziany w powołanym przepisie.

Rozporządzenie Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946r. wydane w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowaniu gruntów w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy dla ważności czynności polegającej na obejmowaniu gruntu w posiadanie nakazywało podjęcie konkretnych działań mających na celu zapewnienie uczestnictwa byłego właściciela w tym objęciu. W § 3 ust. 1 rozporządzenie to przewidywało zawiadomienie o przystąpieniu do objęcia gruntu w posiadanie przez ogłoszenie Zarządu Miejskiego (Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy). Zgodnie z § 4 ust. 1 ogłoszenie powinno zawierać dokładne oznaczenie gruntów przez określenie w miarę możności numerów hipotecznych oraz imion i nazwisk dotychczasowych właścicieli, a także innych cech potrzebnych do oznaczenia gruntów; termin oględzin nieruchomości; wezwanie dotychczasowego właściciela i innych osób zainteresowanych do wzięcia udziału w oględzinach. Okoliczność dokonania przez Zarząd Miejski m. st. Warszawy ogłoszenia tej treści nie budzi wątpliwości i nie jest kwestionowana w rozpatrywanej sprawie. Niezależnie od ogłoszenia w myśl § 5 ust. 1 powołanego rozporządzenia Zarząd Miejski zobowiązany był w miarę posiadanych danych o miejscu pobytu dotychczasowego właściciela gruntu lub osoby jego prawa reprezentującej do przesłania im zawiadomienia o przystąpieniu do obejmowania gruntu w posiadanie. Z treści tego ostatniego przepisu wynika więc, iż obowiązek zawiadomienia dotychczasowego właściciela gruntu o przystąpieniu do obejmowania gruntu w posiadanie na podstawie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy ciążył na Zarządzie Miejskim wówczas, gdy był on w posiadaniu danych o miejscu pobytu dotychczasowego właściciela gruntu lub osoby jego prawa reprezentującej lub mógł wejść w ich posiadanie bez podejmowania szczególnych poszukiwań i starań. Tym samym nie można z treści tego przepisu wywodzić, iż na Zarządzie Miejskim ciążył bezwzględny obowiązek ustalania tego rodzaju danych. Za takim rozumieniem omawianego przepisu świadczy użyte w jego redakcji sformułowanie "w miarę posiadanych danych". Podstawową formą powiadomienia właściciela i innych osób o przystąpieniu do obejmowania w posiadanie nieruchomości było bowiem ogłoszenie w odpowiednim organie publikacyjnym. W rozpatrywanej sprawie, jak wyżej wykazano, nie można przyjąć, iż Zarząd Miejski mógł dysponować albo dysponował tego rodzaju danymi w czasie obejmowania gruntu w posiadanie, co mogłoby świadczyć o niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu. Strona skarżąca nie przedstawiła też żadnego jednoznacznego dowodu na poparcie swych odmiennych twierdzeń a inne dowody, jak powiedziano wyżej zostały prawidłowo ocenione.

Objęty natomiast treścią sformułowanego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego przepis § 8 ust. 1 omawianego rozporządzenia określał z kolei moment objęcia gruntu w posiadanie przez gminę, przyjmując za dzień "objęcia" gruntu, dzień wydania dziennika urzędowego zawierającego ogłoszenie o sporządzonym protokole oględzin, chociażby grunt ten znajdował się pod zarządem lub w faktycznym posiadaniu gminy. Skarga kasacyjna nie zawiera jednak uzasadnienia odnoszącego się do tego przepisu poza stwierdzeniem, że "odmowa stwierdzenia nieważności narusza § 8 ust. 1 w związku z § 5 ust. 1 powołanego rozporządzenia (...) z uwagi na zaniechanie ustalenia adresu dotychczasowego właściciela i przesłania zawiadomienia o przystąpieniu do obejmowani gruntu w posiadanie". Tym samym nie jest możliwe bardzie szczegółowe ustosunkowanie się do tego zarzutu, skoro jego uzasadnienie nie odnosi się w zasadzie do treści tego przepisu.

W tym stanie rzeczy, z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na mocy art. 184 p.p.s.a.