Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1480/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 200
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska,, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant starszy referent Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi "A" S.A. w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gminnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta R. decyzją nr [...] z dnia [...] r., odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez "A" w R. prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Gminy R., położonego w R., oznaczonego jako działki nr: 1 o pow. 17 m2, 2 o pow. 73 m2, 3 o pow. 39 m2, 4 o pow. 1 500 m2, k.m.2, obr. K. dla którego Sąd Rejonowy w R. prowadzi KW nr [...] i KW nr [...].

Decyzję uzasadnił m.in. faktem, że działki przeszły na własność Gminy R. na podstawie ostatecznej decyzji Wojewody Katowickiego nr [...] z [...] r., a także brakiem dokumentów potwierdzających przekazanie "A" tych nieruchomości w użytkowanie/zarząd. Wskazano, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, która obowiązywała w dacie wydania przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w R. decyzji znak [...] z [...] r. oraz w dacie zawarcia przez "A" w R. notarialnej umowy zamiany nieruchomości z osobami fizycznymi - jednostki państwowe nabywały prawo użytkowania w drodze decyzji właściwego organu prezydium rady narodowej.

Dokument taki jest wymieniony także w rozporządzeniu Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. ws. przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. nr 23 poz. 120 z późn. zm.) z doprecyzowaniem, że decyzja o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie musiała być wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.

Z kolei zarząd w sensie prawnym mógł powstać zgodnie z art. 38 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, uchylającej ustawę o gospodarce w miastach i osiedlach - na podstawie decyzji o przekazaniu gruntu w zarząd lub na podstawie umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, zawartej za zgodą właściwego organu albo też na podstawie umowy o nabyciu nieruchomości. W dacie wydania przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w R. decyzji nr [...] z [...] r. oraz w dacie zawarcia przez "A" w R. notarialnej umowy zamiany nieruchomości z osobami fizycznymi - dokumentem potwierdzającym prawo zarządu "A" do nieruchomości może być wyłącznie decyzja o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie - jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r. Przedłożona przez "A" SA decyzja Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w R. nr [...] z [...] r.- została wydana na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach oraz przepisów ustawy z 12 lipca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Art. 2 ust. 1 i 2 tej ustawy stanowił, że wywłaszczenie nieruchomości mogło nastąpić jedynie na rzecz Państwa a ubiegać się o nie mogło m.in. przedsiębiorstwo państwowe. Z kolei zgodnie z powołanym art. 2 ust. 1 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach gospodarka terenami państwowymi należała do rad narodowych i ich prezydiów. Zarówno w podstawie prawnej przedmiotowej decyzji jak i w jej treści brak jest odwołania się organu do art. 8 ust. 1 tejże ustawy i wynikających z niego praw przysługujących jednostkom państwowym jakim była wówczas "A" w R. Wywłaszczanie następowało wówczas wyłącznie na rzecz Państwa a nie jednostek państwowych.

Organ wskazał, że decyzja o wywłaszczeniu wydana w trybie ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nie ustanawiała prawa użytkowania czy zarządu w odniesieniu do tej nieruchomości (wyrok WSA z 3 listopada 2006 r. I SA/Wa 1062/06). Tak więc, zdaniem organu I instancji, decyzja ta nie może stanowić podstawy do stwierdzenia prawa użytkowania a w konsekwencji prawa zarządu "A" w R.- do nieruchomości opisanych w sentencji niniejszej decyzji.

Organ wskazał, że dokumentem potwierdzającym prawo zarządu "A" w R. do przedmiotowych nieruchomości nie może być także notarialna umowa zamiany nieruchomości Rep. A nr [...] z [...] r. Została ona zawarta w następstwie decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w R. nr [...] z [...] r. Skoro w tej decyzji organ nie orzekł o przekazaniu gruntu w użytkowanie "A" to skutku takiego nie może również wywrzeć umowa zamiany nieruchomości. W obowiązujących wówczas przepisach ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach nie istniały normy dotyczące skutków prawnych zawarcia aktu notarialnego w imieniu skarbu Państwa przez jednostki państwowe. Dopiero od dnia wejścia w życie ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, umowy sprzedaży zawarte w imieniu skarbu Państwa powodowały nabycie przez państwowe jednostki organizacyjne prawa zarządu do nabywanej nieruchomości.

Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Katowicach utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Podzielając jego stanowisko w sprawie rozbudowało argumentację wskazującą na brak podstaw do wydania pozytywnej decyzji uwłaszczeniowej.

Skargę na ww. decyzję Kolegium w piśmie z 17 października 2019 r. wniosła "A" SA w R., reprezentowana przez pełnomocnika.

W skardze podniesiono szereg zarzutów, w tym:

1/ naruszenie przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik postępowania:

a/ art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całości materiału dowodowego w sprawie

b/ art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nieprawidłowe jego zastosowanie

2/ naruszenie przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na wynik sprawy:

a/ § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. ws. przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.

- uznanie, że pojęcie nabycia przez państwowe jednostki organizacyjne nieruchomości wymagało zawarcia umowy na rzecz państwowej jednostki organizacyjnej podczas gdy obowiązywała jednolita własność państwowa zatem nie było możliwe nabycie nieruchomości na rzecz innego podmiotu niż Skarb Państwa,

- stwierdzenie że sam fakt istnienia umowy w formie aktu notarialnego z osobą trzecią o którym mowa w tym przepisie nie daje podstaw do stwierdzenia prawa zarządu lub użytkowania nieruchomością mimo, ze ustawodawca nie różnicuje sytuacji prawnej przed i po 1 sierpnia 1985 r.

b/ art. 2 ust. 1 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i w konsekwencji nieznanie, że poprzednik prawny skarżącej nabył z dniem 5 grudnia 1990 r. z mocy prawa użytkowanie wieczyste nieruchomości.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi stwierdzono m.in., że podstawową przesłanką uwłaszczenia państwowych i komunalnych osób prawnych było legitymowanie się przez te osoby w dniu 5 grudnia 1990 r. - prawem zarządu gruntami oraz budynkami, lokalami i urządzeniami położonymi na tym gruncie. Zasady dokumentowania tej okoliczności ustalono w rozporządzeniu z 10 lutego 1998 r. ws. przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Zgodnie z treścią § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia właściwy organ z urzędu stwierdza dotychczasowe prawo zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości wg. stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 4 ww. rozporządzenia właściwy organ stwierdza prawo zarządu o którym mowa w § 5 na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów - umowy zawartej w formie aktu notarialnego przed 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa. Organ ustalił, że została zawarta umowa zamiany w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...] z [...] r. między ówczesną "A" a osobami trzecimi nie będącymi Skarbem Państwa. Bez wątpienia - jest to jeden z dokumentów wymienionych w rozporządzeniu, które stanowią podstawę dla stwierdzenia nabycia prawa zarządu przez jednostkę organizacyjną. Zgodnie z art. 4 pkt 3b ustawy o gospodarce nieruchomościami przez nabywanie lub zbywanie nieruchomości należy rozumieć dokonywanie czynności prawnych na podstawie których następuje przeniesienie własności nieruchomości lub przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej albo oddanie jej w użytkowanie wieczyste. Do takich czynności prawnych zaliczyć należy zamianę nieruchomości. Literalna wykładnia § 4 Rozporządzenia naprowadza na twierdzenie, że wystarczy przedstawienie choćby jednego z dokumentów wymienionych w tym przepisie by na jego podstawie stwierdzić prawo zarządu nieruchomością. Organ stwierdza, że nabycie nieruchomości nastąpiło na rzecz Państwa co kilkakrotnie jest powielane w treści aktu notarialnego. "A" nie mogła nabyć na własność nieruchomości podobne jak każde inne przedsiębiorstwo państwowe. Nie zmienia to faktu że "A" pod względem formalnym dokonywała nabycia przedmiotowych nieruchomości na co wskazuje treść decyzji z [...] r. gdzie stronami do których skierowana jest decyzja są "A", A. W. i J. M. Akt notarialny dotyczący późniejszej zamiany nieruchomości stanowi wykonanie postanowień powyższej decyzji. "A" na podstawie decyzji otrzymuje teren zamienny natomiast nabycie nastąpiło na rzecz Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach wyłącznie uprawnionymi do gospodarowania terenami państwowymi były prezydia rad narodowych, które nie biorą udziału w zawartym akcie notarialnym. Nie jest uzasadniony wniosek organu, że dla stwierdzenia istnienia praw zarządu konieczne byłoby dysponowanie odrębną decyzją o ustanowieniu prawa użytkowania czy też zarządu na rzecz poprzednika prawnego skarżącej. Za nieracjonalną należałoby uznać wykładnię, zgodnie z którą, mimo istnienia jednego z dokumentów wymienionych w § 4 Rozporządzenia, osobno należałoby dysponować decyzją o ustanowieniu użytkowania lub zarządu, które wymieniono odrębnie w § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Racjonalny ustawodawca z tej przyczyny uregulował w § 4 Rozporządzenia w ten sposób, że stwierdza się prawo zarządu na podstawie co najmniej jednego z dokumentów z tej przyczyny aby wystarczyło złożenie jednego tylko dokumentu dla wykazania istnienia prawa zarządu nad nieruchomością. Bez znaczenia dla tej kwestii pozostają ustalenia wynikające z ówczesnych przepisów dotyczących ustawowych przesłanek nabycia prawa zarządu na podstawie ustawy. Gdyby bowiem ustawodawca uzależniał fakt stwierdzenia nabycia użytkowania czy też zarządu od konkretnych uregulowań prawnych obowiązujących w danej dacie, dopracowałby datę, przed którą umowa w formie aktu notarialnego winna być zawarta, podobnie jak w innych postanowieniach § 4 ust. 1 rozporządzenia ( w pkt 2 czy też w pkt 10). Odpowiednio zakładając racjonalność ustawodawcy oraz systemowość wprowadzonych uregulowań wprost by sprecyzowano, że chodzi o daty między 1 sierpnia 1985 r. a 1 lutego 1989 r. co jednak nie nastąpiło. Nieprawidłowym jest stanowisko organu jakoby na podstawie umowy zawieranej przez przedsiębiorstwo państwowe w trybie ustawy wywłaszczeniowej nie następowało nabycie prawa użytkowania. W wyroku NSA w Poznaniu z 24 czerwca 1982 r. sygn. akt SA/Po 210/82 wskazał - pod rządami ówcześnie obowiązującej ustawy (przed wejściem w życie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości) wskutek nabycia przez przedsiębiorstwo państwowe nieruchomości w trybie art. 6 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości powstaje prawo jego użytkowania a prawo własności tej nieruchomości przysługuje Skarbowi Państwa. Twierdzenia wynikające z przedmiotowego orzeczenia zostały potwierdzone w późniejszym orzecznictwie - w wyroku WSA w Krakowie z 31 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 141/10, wyroku WSA w Warszawie z 7 lipca 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 58/17. Tym samym niezasadne są twierdzenia organu, że wskutek zawarcia umowy w formie aktu notarialnego przez ówczesne przedsiębiorstwo państwowe nie doszło do powstania prawa użytkowania. Ówczesne przepisy prawne nie przewidywały wprost, że wraz z momentem zawarcia umowy doszło do nabycia użytkowania tym niemniej orzecznictwo dopuściło taką możliwość. Wydaje się że w rzeczywistości stosując wykładnię historyczną wprowadzenie takiej regulacji w ustawie o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości stanowiło jedynie usankcjonowanie istniejącego stanu prawnego a nie uznanie braku takich podstaw w dotychczasowym stanie prawnym. NSA w Warszawie w wyroku z 18 lutego 1992 r. wskazał, ze zarówno przepisy ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. nr 22, poz. 159 ze zm.) jak i przepisy obowiązującej ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. nr 30, poz. 127), która uchyliła powyższą ustawę nie przewidują uzyskania przez państwową jednostkę organizacyjną tytułu prawnego do gruntu w postaci użytkowania (a od 1 sierpnia 1985 r. - zarządu) w sposób dorozumiany. Mogło to nastąpić tylko w drodze decyzji administracyjnej lub w przypadku prawem przewidzianym przez przekazanie prawa do gruntu miedzy określonymi jednostkami organizacyjnymi albo w drodze nabycia gruntu na podstawie umowy cywilnej" - sytuacja zawarcia umowy cywilnoprawnej przez przedsiębiorstwo państwowe niewątpliwie w ustalonym stanie faktycznym zachodzi. Odmiennie zresztą w tej kwestii wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z 9 kwietnia 1992 r. Wskazał, że objęcie użytkowania czy też zarządu mogło nastąpić także wskutek podjęcia czynności faktycznych a nie wydania konkretnej decyzji administracyjnej "zasada wyłączności rad narodowych i ich prezydiów co do gospodarowania terenami państwowymi wynikająca z art. 2 ust. 2 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. nr 32, poz. 159 ze zm.) nie wykluczała możliwości objęcia zarządu nieruchomością przez czynności faktyczne będące naturalną konsekwencją aktu nabycia nieruchomości. Tym niemniej w celu ukrócenia dalszych wątpliwości co do rozbieżności w orzecznictwie i ustalenia w jaki sposób można ustalić istniejące prawo zarządu nieruchomością ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie wykazu dokumentów, które pozwalają na ustalenie istnienia prawa zarządu nieruchomością a organ dysponował aktem notarialnym zamiany nieruchomości wskazanym w treści § 4 ust. 1 pkt 4 Rozporządzenia co winno skutkować stwierdzeniem istnienia nabycia przez skarżącą z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Brak w zaskarżonej decyzji dowodów które miałyby prowadzić do stwierdzenia, że na 5 grudnia 1990 r. stan rzeczy miałby ulec zmianie. Odnosząc się do twierdzeń zaskarżonej decyzji związanych z wydaniem decyzji uwłaszczeniowej w sprawie dotyczącej tej samej nieruchomości przypomnieć należy, że wydanie takiej decyzji - stanowi swoisty rodzaj "domyślnej" decyzji wydawanej w razie braku istnienia innego tytułu prawnorzeczowego, które uzasadniałoby inne rozstrzygniecie. Nie można przyjąć że rozstrzygnięcie wojewody katowickiego automatycznie implikuje uznanie, że skarżąca nie dysponowała prawem użytkowania czy też zarządu nieruchomością.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoją decyzję, wskazując że akt notarialny z 1966 r. nie mógł skutkować powstaniem prawa zarządu (użytkowania) na rzecz "A" przedsiębiorstwa państwowego, ponieważ w 1966r. przepisy prawa nie przewidywały powstania prawa użytkowania zarządu na podstawie umowy o nabyciu/zamianie nieruchomości. Kolegium podniosło, że ówczesny stan prawny nie przewidywał tak jak i miało to miejsce od momentu wejścia w życie ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. nr 22, poz. 99) tj. od 1 sierpnia 1985 r., by państwowa osoba prawna nabywając nieruchomość na własność Skarbu Państwa z mocy prawa uzyskiwała jakikolwiek tytuł prawny do takich nieruchomości. Dopiero z momentem wejścia w życie tej ustawy zaczęły obowiązywać przepisy, w tym art. 8. W brzmieniu 1. Nieruchomości nie stanowiące własności państwowej organy administracji państwowej i inne państwowe jednostki organizacyjne oraz jednostki gospodarki uspołecznionej nabywają w drodze umowy, zawieranej na zasadach ogólnych. 2. Rada narodowa stopnia wojewódzkiego może ustalać dla poszczególnych miejscowości maksymalne ceny nabywanych nieruchomości przez organy i jednostki wymienione w ust. 1, uwzględniając zasady stosowane przy ustalaniu cen nieruchomości państwowych.3. Nieruchomości nabyte przez państwowe jednostki organizacyjne w drodze umowy pozostają w ich zarządzie.

- Art. 38. 1. Państwowe jednostki organizacyjne zarządzają wydzielonymi im i nabytymi gruntami wraz z położonymi na nich budynkami i urządzeniami związanymi trwale z gruntami, stanowiącymi część mienia ogólnonarodowego. 2. Państwowe jednostki organizacyjne uzyskują grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. 3. Państwowe jednostki organizacyjne korzystają z zarządzanej nieruchomości zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki. W tym zakresie mogą zgodnie z przepisami szczególnymi dokonywać zmian dotychczasowej zabudowy oraz wznosić nowe budowle.

Kolegium wskazało, że w stanie prawnym obowiązującym przed 1 sierpnia 1985 r. powstanie prawa użytkowania do nabytych na rzecz Państwa nieruchomości przez określoną osobą prawną mogło w istocie nastąpić na zasadach:

- art. 245 § 2 k.c.,

- względnie na zasadach art. 3 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r. nr 22, poz. 159 ze zm.)

Natomiast po 1 sierpnia 1985 r. powstanie prawa zarządu mogło nastąpić na zasadach art. 8 ust. 1-3 oraz art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Ani zatem prawo użytkowania ani zarządu nieruchomości nie mogło powstać w sposób dorozumiany. W związku z powyższym, Kolegium wniosło o oddalenie skargi, jako niezasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje:

Skarga okazała się być całkowicie bezzasadna.

Warunkiem nabycia z mocy prawa przez państwowe osoby prawne

prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali - jest posiadanie przez te osoby, w dniu 5 grudnia 1990 r., tych nieruchomości w zarządzie. Wymóg ten wynika z art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. 2018 r., póz. 121; dalej "u.g.n."). W art. 206 u.g.n. ustawodawca zawarł dla Rady Ministrów delegację do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad i trybu stwierdzania dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości. W dniu 10 lutego 1998 r., na podstawie powyższej delegacji zostało wydane przez Radę Ministrów rozporządzenie w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, póz. 120) dalej także jako "rozporządzenie RM".

Zgodnie z § 5 ust. 1 powołanego rozporządzenia, właściwy organ z urzędu stwierdza dotychczasowe prawo zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. Podstawą do stwierdzenia istnienia dotychczasowego prawa zarządu jest wykazanie tego prawa jednym z dziesięciu dokumentów wymienionych w § 4 ust. 1 rozporządzenia, w tym umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu (pkt. 3) oraz umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa (pkt. 4)

Spór pomiędzy stronami w przedmiotowej sprawie dotyczy w istocie rzeczy tego, czy dokumentem potwierdzającym prawo zarządu "A" w R. do przedmiotowych nieruchomości w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt. 3 ww. rozporządzenia może być notarialna umowa zamiany nieruchomości Rep. A nr [...] z [...] r., zawarta przez przedsiębiorstwo z osobami fizycznymi.

Prawo zarządu, wymagane do uwłaszczenia z mocy prawa w świetle art. 200 u.g.n. wywodzone jest przez skarżącą właśnie z tej umowy, przy czym nie tle samo prawo zarządu, co prawo użytkowania, które z mocy art. 87 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości prawo użytkowania przysługujące państwowym jednostkom organizacyjnym w dacie wejścia w życie tej ustawy stawało się prawem zarządu.

W obowiązujących wówczas przepisach, zwłaszcza w ustawie z 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, która obowiązywała w dacie wydania przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w R. decyzji znak [...] z [...] r. oraz w dacie zawarcia przez "A" w R. notarialnej umowy zamiany nieruchomości z osobami fizycznymi nie było norm dotyczących skutków prawnych zawarcia aktu notarialnego w imieniu Skarbu Państwa przez jednostki państwowe, a przynajmniej skutków w postaci nabycia prawa użytkowania. Była to, jak należy sądzić, konsekwencja obowiązującej wówczas doktryny jednolitej własności państwowej (szerzej o tym w uzasadnieniu decyzji organu II instancji). Natomiast, co dla przedmiotowej sprawy ma zasadnicze znaczenie, zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy jednostki państwowe nabywały prawo użytkowania w drodze decyzji właściwego organu prezydium rady narodowej, a więc nie na podstawie zawieranych umów, ale decyzji administracyjnych. Dopiero od dnia wejścia w życie ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, umowy sprzedaży zawarte w imieniu skarbu Państwa powodowały nabycie przez państwowe jednostki organizacyjne prawa zarządu do nabywanej nieruchomości (art. 8 ust. 3 tej ustawy).

W konsekwencji skarżąca nie wykazała się prawem zarządu na dzień 5 grudnia 1990 r. wobec przedmiotowych nieruchomości, co za tym idzie brak było podstaw do stwierdzenia nabycia przez nią prawa użytkowania gruntu stanowiącego obecnie własność Gminy R.

W kontekście dokonanych przez Sąd ustaleń nie mogły odnieść skutku zarzuty podnoszone w skardze, a zwłaszcza zarzut dotyczący błędnej interpretacji i zastosowania art. § 4 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia. Sąd nie stwierdził także naruszeń prawa procesowego, w tym art. 77 § 1 i 80 k.p.a. Materiał procesowy został zebrany prawidłowo, rozpatrzony w sposób wyczerpujący, a ustalenia poczynione na jego podstawie znajdują akceptację Sadu.

Z tych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.