Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 157/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji w części
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 4 ust. 1 i ust. 2, art. 5 ust. 2a, art. 13 ust. 2a i ust. 4 pkt 3, art. 22
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i c)
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski Asesor WSA Tomasz Porczyński Protokolant st. sekretarz sądowy Dominika Człapińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi P.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r., znak [...] w części dotyczącej odmowy prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 01.07.2019 r. – 30.06.2020 r. dc


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) – w skrócie: "k.p.a." – oraz art. 4 ust. 1, ust. 2 pkt 1, art. 5 ust. 2a, art. 13a ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 ze zm.) – powoływanej jako: "p.p.w.d." – utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z [...] r., znak: [...], zmieniającą P.G. prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko B.G. i orzekającą: w pkt 1 o odmowie P.G. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko B.G. na okres od 1 lipca 2019 r. do 30 czerwca 2020 r.; w pkt 2 o przyznaniu P.G. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko B. G. w wysokości 500,00zł miesięcznie na okres od 1 lipca 2020 r. do 31 maja 2021 r.

Kolegium w pierwszej kolejności przedstawiło stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że 28 września 2019 r. P. G. złożył do organu I instancji wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko B.G. na okres świadczeniowy 2019/2021. Rozpatrując powyższy wniosek organ I instancji uznał, że zostały spełnione kryteria ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i 30 września 2019 r. poinformował P. G. o przyznaniu świadczenia wychowawczego na dziecko B.G. w wysokości 500,00zł miesięcznie na okres od 1 lipca 2019 r. do 31 maja 2021 r. (informacja z 30 września 2019 r., znak: [...]).

Następnie 12 grudnia 2019 r. do organu I instancji wpłynął wyrok Sądu Okręgowego w Ł. [...] Wydział Cywilny Rodzinny z [...] r., sygn. akt [...] z którego wynika, że miejscem zamieszkania dziecka B.G. jest miejsce zamieszkania jego matki. Dopiero 10 września 2020 r. P.G. dostarczył do organu I instancji postanowienie Sądu Rejonowego w R. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z [...] r., sygn. akt [...], prawomocny od 31 lipca 2020 r., z którego wynika, iż każdorazowym miejscem zamieszkania dziecka B.G. jest miejsce zamieszkania jego ojca.

Dalej organ II instancji wskazał, że w odwołaniu od opisanej na wstępie decyzji organu I instancji (w części dotyczącej pkt 1) P.G. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 4 ust. 2 pkt 1 p.p.w.d. - poprzez bezzasadne uznanie, że w okresie od 1 lipca 2019 r. do 30 czerwca 2020 r. małoletni B.G. nie zamieszkiwał i nie pozostawał na utrzymaniu swego ojca, a także naruszenie przepisów postępowania - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 6 k.p.a. - poprzez nieprzeprowadzenie przez organ w sposób wszechstronny i wnikliwy postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji, tj. w szczególności poprzez nieustalenie daty, od której małoletni B.G. zamieszkuje na stałe u swego ojca. W związku z powyższym odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonej w części decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, w uzasadnieniu pisma szeroko argumentując zajęte stanowisko.

W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, że jest związane zakresem odwołania, zatem przedmiotem postępowania odwoławczego jest wyłącznie decyzja Prezydenta Miasta Ł. z [...] r., znak: [...], w zakresie pkt 1 - dotycząca odmowy przyznania P.G. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko B.G. na okres od 1 lipca 2019 r. do 30 czerwca 2020 r. Decyzja w niezaskarżonej części (tj. w zakresie punktu 2) z upływem czasu do jej zaskarżenia stała się decyzją ostateczną.

Organ odwoławczy podkreślił następnie, że w postępowaniu o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego dokumentem wiążącym w sprawie jest postanowienie Sądu Okręgowego w Ł. [...] Wydział Cywilny Rodzinny z [...] r., sygn. akt [...] , potwierdzające miejsce zamieszkania dziecka u jego matki. Zgodnie bowiem z treścią art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1575) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Dodać należy, że powyższym wyrokiem ustalone zostały kontakty ojca z synem B. G. i nałożony został obowiązek alimentacyjny ojca względem małoletniego syna B.G. (alimenty płatne do rąk matki dziecka).

Kolegium podkreśliło, że fakt płacenia alimentów różnicuje sytuację rodziców i determinuje ustalenie, które z nich utrzymuje dziecko w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a które nie. Skoro bowiem uwzględniając nakłady obojga rodziców na utrzymanie i wychowanie dziecka Sąd uznał jednak, że jednemu z rodziców należą się jeszcze alimenty od drugiego z rodziców, to oznacza to, że uznał, że dziecko pozostaje na utrzymaniu rodzica, który maje dostawać.

Organ odwoławczy wyjaśnił dalej, że organy administracji publicznej, realizujące zadania w zakresie świadczenia wychowawczego nie są uprawnione do badania, w jaki sposób w danym przypadku jest faktycznie sprawowana opieka nad dzieckiem przez jej rodziców. Zagadnienia związane ze sprawowaniem opieki nad małoletnimi dziećmi i uregulowaniem kontaktów pomiędzy rodzicami i dziećmi są bowiem sprawami cywilnymi, rozpatrywanymi w oparciu o przepisy prawa rodzinnego i opiekuńczego. Rozpatrywanie tego rodzaju spraw należy zatem do właściwości sądu powszechnego.

Kolegium wskazało, że zgodnie z wyrokiem rozwodowym, miejscem zamieszkania małoletniego syna P.G. jest miejsce zamieszkania jego matki i dopóki stan prawny nie uległ zmianie, to syn powinien zamieszkiwać z matką, która winna się nim opiekować. Odmienne stanowisko organów administracji publicznej byłoby zdaniem Kolegium wyrazem braku poszanowania dla wyroków sądów powszechnych, a co za tym idzie poszanowania prawa, a zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

Organ odwoławczy stwierdził, że to rodzice mają obowiązek regulowania sytuacji prawnej dziecka. Skoro sądownie zostało ustalone miejsce zamieszkania dziecka, to rodzice w przypadku zmiany miejsca zamieszkania dziecka winni podjąć niezwłocznie kroki w celu w uregulowania tego sądownie. Taka też sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie, jednakże dopiero prawomocne od 31 lipca 2020 r. postanowienie Sądu Rejonowego w R. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z [...] r., sygn. akt [...] wiąże w sprawie - dało podstawę przy rozpatrywaniu wniosku o świadczenie wychowawcze do przyznania P.G. świadczenia wychowawczego na dziecko B.G. na okres od 1 lipca 2020 r. do 31 maja 2021 r. (decyzja w tej części nie jest kwestionowana).

W ocenie Kolegium P. G. nie mógł ubiegać się skutecznie o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 1 lipca 2019 r. do 30 czerwca 2020 r. z uwagi, że miejscem zamieszkania dziecka było miejsce zamieszkania jego matki, a w sprawie nie było wówczas wyroku stanowiącego o opiece naprzemiennej obojga rodziców. Dodano, że postępowanie w sprawie ustalenia miejsca stałego pobytu małoletniego i sprawowania nad nim opieki należy do właściwości sądu powszechnego - rodzinnego i tam należy uregulować kwestie prawne związane ze sprawowaniem tej opieki, aby móc skutecznie ubiegać się o uzyskanie prawa do świadczenia wychowawczego. Obecnie - na mocy postanowienia postanowienie Sądu Rejonowego w R. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] r., sygn. akt [...], P.G. może powoływać się, że sprawuje opiekę nad synem w rozumieniu przedmiotowej ustawy i świadczenie wychowawcze od 1 lipca 2020 r. zostało mu przyznane, a wcześniejsze wszystkie czynności związane z synem - pełne zaangażowanie w jego rehabilitację, wychowanie i edukację od czerwca 2019 r. realizował w ramach ustalonych kontaktów czy porozumień z matką dziecka, które nie zastępują orzeczenia sądu powszechnego w tym zakresie, a które to rozstrzygnięcia są wiążące w sprawie. Skoro opieka lub opieka naprzemienna musi wynikać z wyroku lub z mediacji zatwierdzonej wyrokiem sądu, to nie ma możliwości dowodzenia sprawowania przez rodziców takiej opieki w drodze wywiadu środowiskowego i uzgodnień - nawet spójnie złożonych przez obojga rodziców dziecka.

Dodatkowo organ II instancji podkreślił, że mimo iż wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego został złożony przez P.G. w 28 września 2019 r. to brak było podstaw do przyznania tego prawa za okres od 1 lipca 2019 r., gdyż świadczenie wychowawcze na to dziecko było przyznane jego matce na wniosek z 2 lipca 2019 r.

Kolegium wyjaśniło także, że przyznanie świadczeń w oparciu o normy zawarte w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie jest pozostawione uznaniu organów administracji, a wyłącznie uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w tejże ustawie. Ustawodawca wyraźnie określił warunki przyznania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady jego wypłaty. Normy prawne zawarte w powołanej powyżej ustawie są normami bezwzględnie obowiązującymi i organ administracji nie może stosować ich inaczej, niż to wynika wprost z ich literalnego brzmienia. Jako organ stosujący prawo Kolegium (tak jak i organ I instancji) nie dokonuje oceny zasadności czy słuszności podejmowanych przez ustawodawcę regulacji prawnych. Kolegium stanęło na stanowisku, że organy administracji publicznej, realizujące zadania w zakresie świadczenia wychowawczego, nie są uprawnione do badania, w jaki sposób w danym przypadku jest faktycznie sprawowana opieka nad dzieckiem przez danego z rodziców. Zagadnienia związane ze sprawowaniem opieki nad małoletnimi dziećmi i uregulowaniem kontaktów pomiędzy rodzicami i dziećmi są sprawami cywilnymi, rozpatrywanymi w oparciu o przepisy prawa rodzinnego i opiekuńczego. Rozpatrywanie tego rodzaju spraw należy wyłącznie do właściwości sądu powszechnego.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył P.G., zarzucając:

– rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 4 ust. 2 pkt 1 p.p.w.d., poprzez bezzasadne uznanie, że w okresie od 1 lipca 2019 r. do 30 czerwca 2020 r. małoletni B.G. nie zamieszkiwał i nie pozostawał na utrzymaniu ojca – P.G. – podczas gdy z wyjaśnień złożonych przez odwołującego się jednoznacznie wynika, że małoletni faktycznie zamieszkiwał z nim już od czerwca 2019 roku;

– naruszenie przepisów postępowania, a to w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w z zw. z art. 6 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie przez organ w sposób wszechstronny i wnikliwy postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji, tj. w szczególności poprzez nieustalenie daty, od której małoletni B. G. zamieszkuje na stałe u ojca – P.G., pomimo istnienia stosownych dokumentów i złożenia wyjaśnień przez odwołującego się.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w zakresie zmiany prawa do świadczenia wychowawczego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że organ wydający zaskarżoną decyzję oparł się wyłącznie na wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z 2009 roku oraz na postanowieniu Sądu Rejonowego R. z [...] roku, nie badając przy tym w jakim okresie pomiędzy wydaniem pierwszego i drugiego rozstrzygnięcia Sądu małoletni B.G. wspólnie zamieszkiwał i pozostawał na utrzymaniu matki, jak również od kiedy na stałe zamieszkuje z ojcem – P.G.

Skarżący wskazał, że od czerwca 2019 r. B.G. zamieszkał ze swoim ojcem, na którego utrzymaniu pozostaje do dnia dzisiejszego, co wynikało zresztą z wniosku o zmianę miejsca pobytu małoletniego z 8 października 2019 r., gdzie wnioskodawca jednoznacznie wskazał, iż małoletni B.G. od czerwca 2019 r. zamieszkał z ojcem. Fakt ten został w toku postępowania przyznany przez matkę dziecka, a postanowienie Sądu Rejonowego w R. z [...] r. zmieniając wyrok rozwodowy w tym zakresie potwierdza jedynie fakt stałego zamieszkiwania małoletniego z ojcem właśnie od czerwca 2019 r.

Nadto, w załączeniu do odwołania skarżący złożył kserokopię zaświadczenia ze Szkoły [...] oraz Świadectwo Szkolne - na fakt uczęszczania przez B.G. do szkoły w Ł. w okresie wcześniejszym niż przyjęty w zaskarżonej decyzji, jak również historię rachunku bankowego zawierającą przelewy od matki dziecka na poczet zaspokojenia potrzeb życiowych B.G., które były uiszczane znacznie wcześniej niż czerwiec 2020 r.

Skarżący podkreślił, że organ nie kwestionuje, że małoletni od daty wydania postanowienia zmieniającego wyrok rozwodowy zamieszkuje u skarżącego. Organ nie kwestionował również tego, że w okresie, w którym odmówiono skarżącemu prawa do świadczenia małoletni również zamieszkiwał u P.G., jednakże wynikało to jedynie z porozumienia zawartego między rodzicami dziecka. Prezydent Miasta Ł., a następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło w związku z powyższym, że skarżący nie jest uprawniony do pobierania świadczenia wychowawczego, bowiem władzę rodzicielską nad dzieckiem, zgodnie z wyrokiem, powinna w tym czasie sprawować matka dziecka. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, organ błędnie stwierdził, że skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania mu prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz małoletniego B.G..

W ocenie skarżącego, istnienie prawomocnego wyroku Sądu (sprzed ponad 10 lat) nie wyklucza możliwości prowadzenia przez organ ustaleń dotyczących tego, kto z rodziców zamieszkujących oddzielnie obecnie sprawuje opiekę nad dzieckiem, a zatem z którym z rodziców dziecko wspólnie zamieszkuje. Wręcz przeciwnie - organy są do tego nie tylko uprawnione ale i zobowiązane do przeprowadzenia ustaleń w powyższym zakresie, tym bardziej zważywszy na upływ czasu od wydania pierwszego wyroku w zakresie sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej, miejsca zamieszkania małoletniego. Organ rozstrzygający kwestie takie jak przyznanie świadczeń rodzinnych jest zobligowany do ustalenia aktualnego stanu sprawy, jednakże w niniejszej sprawie tego nie uczynił.

Konkludując, w ocenie skarżącego nieustalenie aktualnego miejsca zamieszkania dziecka, a tym samym odmowa przyznania świadczenia za okres od 1 lipca 2019 r. do 30 czerwca 2020 r. było wynikiem nieprawidłowej interpretacji zastosowanych przepisów oraz brakiem wnikliwego zbadania niniejszej sprawy. Świadczenie wychowawcze przysługuje bowiem, temu rodzicowi, z którym faktycznie dziecko zamieszkuje i na którego utrzymaniu pozostaje.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej przywoływanej jako: "p.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Jednocześnie należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto, w ramach sprawowanej kontroli sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Badając zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa, które czyniły koniecznym wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w zakresie odmowy skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 1 lipca 2019 r. do 30 czerwca 2020 r.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy fakt wspólnego zamieszkiwania ze skarżącym jego syna B.G. jest wystarczającą przesłanką do uzyskania prawa do świadczenia wychowawczego. W ocenie organów administracji do uzyskania przez skarżącego wnioskowanego świadczenia niezbędne było uzyskanie odpowiedniego orzeczenia sądu rodzinnego, ustalającego, że miejsce zamieszkania B.G. jest każdorazowe miejsce zamieszkania jego ojca – skarżącego. W związku z tym świadczenie, o którym zostało skarżącemu przyznane dopiero od miesiąca, w którym postanowienie Sądu Rejonowego w R. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z [...] r., sygn. akt [...], stało się prawomocne.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 p.p.w.d. celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.

Natomiast art. 4 ust. 2 pkt 1 p.p.w.d. stanowi, że świadczenie wychowawcze przysługuje m.in. matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a.

Z powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że ustawodawca uzależnił przyznanie świadczenia wychowawczego od faktu utrzymywania dziecka i wspólnego z nim zamieszkiwania. Jest to bowiem usprawiedliwione celem omawianego świadczenia. Z tego wniosek, że organ administracji ma przede wszystkim ocenić, jak wygląda sytuacja w danej rodzinie, czy wnioskujący o świadczenie rodzic faktycznie zamieszkuje razem z dzieckiem i w związku z tym ponosi wydatki związane z jego wychowywaniem.

Jedną z podstawowych okoliczności dowodowych w postępowaniu o przyznanie świadczenia wychowawczego jest oświadczenie wnioskodawcy. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 2a p.p.w.d. informacje przedstawione we wniosku składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli odpowiedniej treści. Z kolei z ust. 4 pkt 3 powołanego artykułu do wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego dołącza się odpowiednio zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego:

a) zaświadczenie sądu opiekuńczego lub ośrodka adopcyjnego o prowadzonym postępowaniu sądowym w sprawie o przysposobienie dziecka;

b) prawomocne orzeczenie sądu orzekające rozwód lub separację;

c) orzeczenie sądu opiekuńczego o ustaleniu opiekuna prawnego dziecka;

d) inne dokumenty, w tym oświadczenia, potwierdzające spełnianie warunków do przyznania lub ustalenia wysokości świadczenia wychowawczego będącego przedmiotem wniosku.

Z powyższego wynika, że odpowiednie orzeczenie sądu powszechnego jest wymagane tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy o świadczenie wychowawcze wnioskuje: 1. opiekun faktyczny dziecka (na potwierdzenie przysposobienia dziecka lub wszczęcia w tym przedmiocie postępowania sądowego); 2. rodzic dziecka, który sprawuje nad nim opiekę naprzemienną (na potwierdzenie sprawowania opieki naprzemiennej w rozumieniu art. 5 ust. 2a p.p.w.d.); 3. opiekun prawny dziecka (na potwierdzenie objęcia dziecka opieką prawną). W pozostałych przypadkach orzeczenie sądu nie jest niezbędne do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego, chyba że potrzeba jego złożenia wynika z okoliczności konkretnej sprawy, a w szczególności jeżeli organ ma zastrzeżenia co do wiarygodności złożonych oświadczeń.

Jeżeli natomiast stan faktyczny sprawy nie budzi żadnych wątpliwości i zostaną spełnione ustawowe przesłanki organ powinien uwzględnić wniosek i przyznać świadczenie.

W tym miejscu podkreślić należy, że sytuacja, w której organ administracji odstępuje od należytej oceny wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego i przyznaje to świadczenie, a dopiero później prowadzi postępowanie wyjaśniające, zmierzające do weryfikacji przyznanego świadczenia stanowi naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady pogłębiania zaufania jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.). Skoro bowiem informacja o tym, że wnioskodawca jest rozwiedziony była zawarta we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, to organ już wtedy powinien był go wezwać do złożenia wyroku rozwodowego w celu ustalenia, czy wyrok ten określa miejsce zamieszkania B.G. i dopiero na tej podstawie ocenić, czy wnioskowane świadczenie i ewentualnie za jaki okres może być przyznane.

Przechodząc natomiast do kolejnych rozważań wskazać należy, że w toku postępowania zmierzającego do weryfikacji prawidłowości przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego złożono m.in.:

1) wyrok Sądu Okręgowego w Ł. [...] Wydział Cywilny Rodzinny z [...] r., sygn. akt [...] , z którego wynika, że miejscem zamieszkania dziecka B.G. jest miejsce zamieszkania jego matki;

2) postanowienie Sądu Rejonowego dla Ł. – W. w Ł. – [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z [...] r., sygn. akt [...], o przekazaniu według właściwości Sądowi Rejonowemu w R. wniosku P.G. o zmianę miejsca pobytu małoletniego B.G.;

3) oświadczenie z 12 grudnia 2019 r. (podtrzymane oświadczeniem z 4 lutego 2020 r. oraz w wywiadzie środowiskowym z tej samej daty), w którym skarżący wyjaśnia, że jego syn B.G. mieszka z nim od czerwca 2019 r. w Ł. przy ul. B 6/8 m. 64, natomiast sprawa o zmianę miejsca pobytu dziecka jest w toku, a dodatkowo od września 2019 r. do liceum ogólnokształcącego w Ł.;

4) pismo MOPS w R. z 8 czerwca 2020 r. informujące, że na rzecz B.G. było pobierane świadczenie wychowawcze, które zostało wypłacone za okres od 1 lipca 2019 r. do 30 września 2019 r. (3 wpłaty);

5) postanowienie Sądu Rejonowego w R. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z [...] r., sygn. akt [...], o ustaleniu, że miejsca zamieszkania małoletniego B.G. będzie każdorazowe miejsce zamieszkania jego ojca P.G..

W ocenie Sądu stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości, zaś oświadczenia skarżącego są wiarygodne, a powyższe dokumenty jednoznacznie świadczą o tym, że na dzień złożenia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego skarżący zamieszkiwał ze swoim synem B.G.. Nie sprzeciwia się temu wyrok Sądu Okręgowego w Ł. [...] Wydział Cywilny Rodzinny z [...] r., sygn. akt [...] , z którego wynika, że miejscem zamieszkania dziecka B.G. jest miejsce zamieszkania jego matki, bowiem ewidentnie doszło do faktycznej zmiany miejsca zamieszkania dziecka, co z resztą nie zostało zakwestionowane przez organy administracji. Skarżący spełnia zatem ustawową przesłankę, o której mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 p.p.w.d. Wskazane dokumenty nie budzą jakichkolwiek wątpliwości. Tym samym stanowisko organów administracji, że skarżący winien uzyskać orzeczenie sądu rodzinnego o zmianie ustalenia miejsca zamieszkania B.G. w miejscu każdorazowego zamieszkania P.G. już w chwili składania wniosku nie było uzasadnione. "Miejsce zamieszkania", o którym mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 p.p.w.d., dotyczy faktycznego przybywania dziecka u danego rodzica i ponoszenia przez tego rodzica kosztów utrzymania – tak w wyroku NSA z 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2775/20, dostępnym w CBOSA.

Pamiętać przy tym należy, że organy administracji mają obowiązek prowadzić postępowania z poszanowaniem zasad określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponadto w myśl art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ administracji publicznej ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że organy administracji w sposób nieuprawniony pominęły dowody znajdujące się w aktach sprawy i tym samym nie dały wiary oświadczeniom skarżącego o wspólnym zamieszkiwaniu razem z synem, na którego ubiega się o przyznanie świadczenia wychowawczego. Błędna ocena materiału dowodowego doprowadziła natomiast do wadliwego uznania, że skarżący nie spełnia ustawowego warunku, o którym mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 p.p.w.d.

W tym miejscu wskazać jednak należy, że matka B.G., pobierała świadczenie wychowawcze na ww. dziecko w okresie od 1 lipca 2019 r. do 30 września 2019 r. Rację zatem należy przyznać organom administracji, że za ten okres prawo do świadczenia wychowawczego na B.G. nie mogło być skarżącemu przyznane. Stosownie bowiem do art. 22 p.p.w.d. w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Przepisy art. 15 ust. 2 i 3 stosuje się.

Z powyższego wynika, że w związku ze zbiegiem prawa do świadczenia wychowawczego obojga rodziców B.G. w okresie od 1 lipca do 30 września 2019 r., zgodnie z regułą wskazaną w ww. art. 22 p.p.w.d., skarżący jest uprawniony do uzyskania tego świadczenia dopiero od października 2019 r. W związku z tym należy stwierdzić, że brak było podstaw do pozbawienia skarżącego prawa do świadczenia wychowawczego za okres od 1 października 2019 r. do 30 czerwca 2020 r.

Na marginesie wskazać tylko wypada, że nie można podzielić stanowiska organu II instancji, zgodnie z którym zasądzenie alimentów na dziecko od jednego z jego rodziców świadczy o tym, że Sąd uznał, iż dziecko pozostaje na utrzymaniu tylko tego rodzica, który ma je dostawać. Alimenty są bowiem zasądzane na rzecz dziecka i stanowią realizację obowiązku rodzica w zakresie ponoszenia kosztów wychowania i utrzymania dziecka, co z resztą wprost wynika z pkt 4 wyroku Sądu Okręgowego w Ł. [...] Wydział Cywilny Rodzinny z [...] r., sygn. akt [...] . Jeszcze raz natomiast należy podkreślić, że orzeczenie to nie stało na przeszkodzie do ustalenia skarżącemu świadczenia wychowawczego.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w zakresie odmowy skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 1 lipca 2019 r. do 30 czerwca 2020 r. (pkt 1 decyzji z [...] r.).

Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji uwzględni zawarte wyżej wskazania i dokona należytej oceny materiału dowodowego, w tym złożone w toku postępowania oświadczenia o wspólnym zamieszkiwaniu P.G. i jego syna B.G.. Organ będzie miał jednak na uwadze okoliczność, że matka B.G. pobierała na niego świadczenie wychowawcze w okresie pokrywającym się częściowo z okresem, za który ubiega się również skarżący. Organ winien rozważyć zatem odmowę przyznania skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego na syna B.G. jedynie w okresie od 1 lipca do 30 września 2019 r. Natomiast zdaniem Sądu brak jest podstaw do pozbawienia skarżącego prawa do świadczenia wychowawczego za okres od 1 października 2019 r. do 30 czerwca 2020 r.

dc