Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 214/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2018-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 22 ust. 1 i 2, art. 40 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: art. 29 uat. 1a
journal: Dz.U. 2014 poz 341
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 80, art. 81
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Sędzia WSA Ewa Rojek, Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2014 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz adwokata M. C. – S. kwotę 738 (siedemset trzydzieści osiem) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w tym kwotę 138 (sto trzydzieści osiem) złotych tytułem podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w K. ("Dyrektor") decyzją z [...] 2018 r.

nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. ("Kierownik)

z [...] 2018 r. nr [...] o ustaleniu Z.S. kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2014 w wysokości [...] zł.

Organ ustalił, że [...] 2014 r. Kierownik wydał decyzję nr [...], na mocy której przyznał B.S., na jego wniosek, płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 z tytułu jednolitej płatności obszarowej w kwocie [...] zł. Wskazując na art. 19 ust. 9 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U.2012.1164, ze zm.) – "ustawa z 26 stycznia 2007 r." oraz mając na uwadze fakt, że strona nie złożyła żądania doręczenia decyzji, decyzja ta nie została wysłana i pozostała w aktach sprawy. Płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2014 została zrealizowana 8 stycznia 2015 r. Z. S. 20 października 2015 r. złożyła oświadczenie o pobraniu dopłat przyznanych za rok 2014 z konta B. S., którego była współwłaścicielem oraz kopię odpisu skróconego aktu zgonu B.S.. Z aktu tego wynika, że B. S. zmarł 31 października

2014 r. W odpowiedzi na zawiadomienie organu o wszczęciu postępowania

w sprawie ustalenia Z. S. kwot nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przyznanych na podstawie decyzji z [...] 2017 r. i wypłaconych na rachunek bankowy wskazany przez B. S., Z. S.11 stycznia 2018 r. złożyła oświadczenie, w którym zaznaczyła, że od 1968 r. wspólnie z mężem prowadziła gospodarstwo rolne, którego jest współwłaścicielką, a także opisała przebieg choroby męża i argumentowała, że od lat w tym gospodarstwie pracuje sama.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa ("ustawa o Agencji") Kierownik ustala, w drodze decyzji administracyjnych, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej lub krajowych przeznaczonych na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Na podstawie art. 80 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. określenie "nienależne" odnosi się nie tylko do sytuacji, w której akt stanowiący podstawę prawną przyznania płatności zostanie następnie wyeliminowany z obrotu prawnego na podstawie regulacji krajowych (K.p.a.), ale także do sytuacji, gdy nie zachodziły okoliczności uzasadniające udzielenie płatności na gruncie regulacji unijnych.

Organ stwierdził, że w związku z tym, że decyzja z [...] 2014 r. została wydana po śmierci strony B. S. nie wywołała ona skutków prawnych, dlatego też środki finansowe, jako wypłacone bez tytułu prawnego podlegają zwrotowi. Wyjaśnił, że zawarte w art. 29 ust. 1a ustawy o Agencji sformułowanie "pobrały środki publiczne" w odniesieniu do podmiotów niebędących stronami należy rozumieć, jako rzeczywiste pobranie środków, np. pobranie

z rachunku bankowego albo, jeżeli rzeczywiste pobranie nie nastąpiło bądź nie można jednoznacznie ustalić, kto te środki pobrał, jako uprawnienie do ich pobrania. Zdaniem organu taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Wypłacone nienależnie środki publiczne z tytułu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 pochodzą ze środków z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy,

o których mowa w ww. art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o Agencji. Płatności przekazane na rachunek bankowy B. S. pochodziły ze środków publicznych przeznaczonych na pomoc przyznawaną w drodze decyzji administracyjnej, nie można natomiast uznać, że pomoc nie została skutecznie przyznana, z uwagi na śmierć podmiotu wskazanego w orzeczeniu decyzji.

Zastosowany jako podstawa prawna decyzji art. 29 ust. 1a ustawy o Agencji przewiduje, że decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych jest wydawana również do podmiotów niebędących stronami postępowania w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej, które nienależnie lub nadmiernie pobrały środki publiczne.

W sprawie stwierdzono ponadto brak przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu płatności. Po pierwsze, kwota nienależnie pobranych płatności przekracza kwotę stanowiącą równowartość kwoty 100 euro (art. 40 ustawy z 26 stycznia

2007 r.). Po drugie, nie minął jeszcze czteroletni okres przedawnienia (art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r.).

Po trzecie, płatności nie zostały dokonane na skutek pomyłki ARiMR (art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z 17 lipca 2014 r.).

Odnosząc się do odwołania strony, w którym podniosła, że będąc współwłaścicielką i pełnomocnikiem męża winna mieć prawo do pobrania dopłat organ wskazał, że Z. S. nie wystąpiła z wnioskiem o przejęcie płatności po zmarłym. Z art. 22 ust. 2 ustawy z 26 stycznia 2007 r. wynika, że w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o płatności do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania tych płatności, płatności przysługują spadkobiercy, jeżeli w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku (śmierci pierwotnego wnioskodawcy) złoży wniosek o przyznanie tych płatności. W przypadku złożenia takiego wniosku wraz z odpowiednimi dokumentami spadkobierca wstępuje w miejsce spadkodawcy zyskując te same prawa i obowiązki.

Organ wskazał, że wniosek o przyznanie płatności zawiera sekcję "Oświadczenia i Zobowiązania", w której między innymi znajduje się zapis, że producentowi rolnemu znane są zasady przyznawania płatności oraz podpisuje się zobowiązanie do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależnie lub nadmiernie przyznane płatności lub pomocy finansowej, objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Posiadając taką wiedzę, jako pełnomocnik zmarłego, strona mogła (bądź powinna) poinformować organ o śmierci B. S.. W odwołaniu Z. S. podniosła, że Agencja została powiadomiona o śmierci męża przez Urząd Stanu Cywilnego

w R. w ciągu 14 dni. Jednak taka informacja do Agencji nie wpłynęła.

Dyrektor wyjaśnił ponadto, wskazując na art. 12 ust. 4 ustawy z 18 grudnia 2003 r. krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, że w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny. Numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. Dlatego też Z. S. wyrażając zgodę na pobieranie płatności przez męża nie mogła zakładać, że po jego śmierci pieniądze bezpośrednio będą się jej należały. Numer ewidencji producentów jest przypisany do konkretnego beneficjenta i inne osoby nie mogą z niego korzystać, ani z korzyści, które z jego posiadaniem są związane.

Na powyższą decyzję Z. S. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo.

W ocenie skarżącej sprawę rozpatrzono nienależycie. Decyzja była wydana za życia jej męża, na gospodarstwo rolne, w którym pracowała. Mąż skarżącej ciężko chorował. Urzędowo to właśnie jej mąż został wpisany jako beneficjent. Zgodnie z informacją Agencji jedno gospodarstwo podlegało pod jedną osobę. Odgórnie został wpisany mąż skarżącej i tak zostało. Ponieważ stan zdrowia męża strony nie pozwalał na osobiste prowadzenie spraw, skarżąca została poinformowana o konieczności przedstawienia pełnomocnictwa. I tak też uczyniła. Skarżąca nie rozumie dlaczego ma płacić za niedopatrzenia urzędników. Ma 82 lata. Mimo podeszłego wieku i wielu chorób stara się utrzymywać gospodarstwo. Dba o nie, musi wynajmować traktor, i inne wszelkie usługi związane z zasiewem itp. Oświadczyła, że dotacja została przeznaczona stricte na gospodarstwo. Zarzuciła, że nie ma praktyki informowania ludzi o warunkach dotacji, możliwości odwołań czy choćby możliwości wystąpienia z wnioskiem o przejęcie płatności po zmarłym. Podkreśliła, że w decyzji z 2014 r. nie ma jakiegokolwiek pouczenia w tej kwestii. Skarżąca podniosła, że ma podstawowe wykształcenie. Nie zna się na meandrach prawa. Od lat mieszka i gospodaruje w miejscowości P. i zna się na uprawie roli, a nie na przepisach prawa.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jt. Dz.U.2016.1066) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jt. 2017.1369 ze zm.), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany, co do zasady, zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z [...] 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K.

z [...] 2018 r. nr [...] o ustaleniu Z.S. kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2014 w wysokości [...] zł.

Stan faktyczny sprawy jest bezsporny.

W dniu 2 maja 2014r. do Biura Powiatowego ARiMR w K. wpłynął wniosek B. S.. (męża Z. S.) z 30 kwietnia 2014r o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014. Decyzją [...] 2014r. nr [...], uwzględniając żądanie, organ przyznał B. S. płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości [...] zł. Ponieważ strona nie złożyła żądania doręczenia decyzji, pozostawiono ją w aktach sprawy. Płatność została przekazana na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego 8 stycznia 2015 r.

B. S. zmarł w dniu 31 października 2014 r. o czym organ został powiadomiony 20 października 2015 r. W tym dniu bowiem Z. S. złożyła: oświadczenie o pobraniu dopłat przyznanych za 2014 rok z konta B. S., którego była współwłaścicielką oraz kopię odpisu skróconego aktu zgonu męża.

Bezspornym jest zatem, że środki w wysokości [...] zł. znajdujące się na koncie wskazanym przez B. S. zostały pobrane przez Z. S. w styczniu 2015 r.

Zgodnie z poglądami judykatury jak i doktryny decyzja administracyjna wydana wobec osoby zmarłej jest uznawana za decyzję nieistniejącą. Powyższe oznacza, że nie wywołuje ona żadnych skutków prawnych, nie wchodzi bowiem do obrotu prawnego. Zmarły nie staje się, co oczywiste, beneficjentem płatności, a przekazana przez organ kwota pieniężna nie jest płatnością we właściwym, prawnym tego słowa znaczeniu, zrealizowaną w ramach powstałego na podstawie decyzji administracyjnej stosunku publicznoprawnego. Należy zatem podzielić stanowisko organu, że wobec śmierci B. S. przed wydaniem decyzji przyznającej płatność, ziściły się przesłanki prawne do uznania, że skarżąca dysponowała opisanymi środkami publicznymi – bez jakiejkolwiek podstawy prawnej. Nie zaistniał bowiem stosunek publicznoprawny skonkretyzowany indywidualnym aktem administracyjnym w postaci decyzji administracyjnej, z którego wynikałoby prawo tak B. S. jak i skarżącej do otrzymania płatności. Decyzja uznana za nieistniejącą nie może być źródłem praw. Doszło zatem do wydatkowania środków publicznych bez podstawy prawnej na rzecz podmiotu, który nie był stroną postępowania w sprawie przyznania płatności. Trafnie organ uznał przekazane środki publiczne na rachunek bankowy na podstawie decyzji nieistniejącej za kwotę nienależnie pobraną podlegającą zwrotowi stosownie do art. 29 ust. 1a ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Kwota nienależnie pobranych środków publicznych, to kwota wypłacona przez organ w sytuacji, gdy nie było ustawowego obowiązku jej wypłacenia albo obowiązek ten istniał, ale wygasł. W niniejszej sprawie pobranie nienależnego świadczenia wynika z braku obowiązku organów do wypłaty środków pomocowych z uwagi na brak podstawy prawnej.

Wprowadzony od 2 kwietnia 2014 r. ustawą z dnia 24 stycznia 2014 r. (Dz. U. z 2014 r., poz. 341) o zmianie ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przepis art. 29 ust. 1a, pozwala na zastosowanie przepisu art. 29 ust. 1 do podmiotów niebędących stronami postępowania w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej, które nienależnie lub nadmiernie pobrały środki publiczne. Przepis ten ma zastosowanie w niniejszym przypadku, skoro do nienależnego pobrania środków doszło w styczniu 2015 r. Na marginesie należy zauważyć, że ustawa zmieniająca nie zawiera przepisów o charakterze intertemporalnym i przepis art. 29 ust 1a jako norma kompetencyjna, zgodnie z zasadą bezpośredniego działania nowego prawa ma zastosowanie począwszy od 2 kwietnia 2014 r., również w stosunku do przypadków, gdy do pobrania nienależnych środków doszło przed tą datą. Przedmiotem sprawy dotyczącej ustalenia nienależnych płatności nie jest bowiem regulowanie stosunków prawnych, które miały miejsce przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, ale ustalenie, czy pobrana przez podmiot kwota płatności, może być uznana za nienależnie pobraną.

Zauważenia wymaga, iż wydanie decyzji o przyznaniu płatności jak i dokonanie wypłaty środków nastąpiło już po śmierci wnioskodawcy w sytuacji, gdy skarżąca Z. S., nie spełniła warunków wynikających z art. 22 ust 1 i 2 ustawy z 26 stycznia 2007 r. Zgodnie z treścią tego przepisu w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła od dnia złożenia wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (...) do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania tych płatności, płatności te przysługują spadkobiercy, jeżeli: grunty rolne, które były objęte wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (...) były w posiadaniu spadkodawcy lub spadkobiercy w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek, spełnia on warunki do przyznania danej płatności (...) i złożył wniosek o wstąpienie do postępowania o przyznanie płatności. Spadkobierca wstępuje do toczącego się postępowania na miejsce spadkodawcy na wniosek złożony w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku.

Z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy nie wynika, aby skarżąca wystąpiła z wnioskiem, o którym mowa powyżej. Brak wystąpienia z wnioskiem, skutkował tym, że organ nie mógł wydać decyzji w sprawie przyznania skarżącej płatności, o które wystąpił jej mąż.

Tym samym nie zasługuje na uwzględnienie argument skarżącej zawarty w punkcie 1 skargi, iż decyzja była wydana za życia jej męża.

Przepisy ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa określają jedynie tryb oraz organy właściwe w sprawie ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej oraz finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej (art. 29). Obowiązek zwrotu wynika natomiast z przepisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności (Dz. U.UE seria L, nr 316, str. 65); dalej jako: rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009.

W przepisie art. 80 rozporządzenia uregulowany został zwrot nienależnych płatności, natomiast w przepisie art. 81 zwrot nienależnych uprawnień do płatności, do których stosuje się zasady określone w art. 80.

Prawidłowo zatem organ pierwszej instancji odwoływał się do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Z kolei organ odwoławczy wskazywał również na rozporządzenie (UE) nr 809/2014, jednak dla płatności obszarowych na 2014 r., zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.

Zgodnie z art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca przedmiotową kwotę powiększoną o odsetki naliczone zgodnie z ust. 2. Przewidziany w art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 obowiązek zwrotu nie ma jednak charakteru bezwzględnego, o czym świadczy treść dalszej części tego przepisu.

Zdaniem Sądu za prawidłowe należy uznać stanowisko organu, że w sprawie nie mogą mieć zastosowania regulacje wspólnotowe, przewidujące możliwość zwolnienia beneficjenta nienależnych płatności z obowiązku zwrotu uzyskanego wsparcia, określone w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, wynikające z art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r., oraz art. 40 ustawy z 26 stycznia 2007 r.

Zgodnie z art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia przesłanek: płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy, błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, jeśli błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nie powstaje wyłącznie wówczas, jeżeli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Podkreślić należy, że w treści art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji WE 1122/2009 prawodawca unijny posłużył się zwrotami niedookreślonymi takimi jak "pomyłka organu", czy też błąd, który "nie mógł zostać wykryty przez rolnika". Rozporządzenie nie definiuje pojęcia pomyłki organu, z tym, że w judykaturze utrwalony jest pogląd, że pod pojęciem "pomyłki organu" należy rozumieć wszelkie błędy popełnione przez właściwy organ lub inny organ, których skutkiem było dokonanie nienależnej płatności. Pomyłka organu może zaistnieć zarówno wówczas, gdy np. na podstawie niespornych okoliczności faktycznych wyliczył on kwotę płatności przy zastosowaniu błędnych stawek lub z powodu błędów rachunkowych jak i wszelkie błędy popełnione przez właściwy organ lub inny organ, których skutkiem było dokonanie nienależnej płatności." (tak NSA w wyrokach z 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 584/14, z 11 października 2013 r., sygn. akt II GSK 849/12, z 11 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 1861/12 dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpatrywanej sprawie wskazany przepis nie może mieć zastosowania, ponieważ płatność w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na 2014 r. nie nastąpiła w wyniku pomyłki organu. Wydając decyzję z [...] 2014 r. w przedmiocie przyznania płatności wsparcia bezpośredniego organ nie posiadał wiedzy o śmierci wnioskodawcy – B. S.. Należy nadto zauważyć, że przepis art. 80 ust 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr1122/2009 wymaga do wyłączenia obowiązku zwrotu spełnienia drugiej przesłanki - by błąd w zwykłych okolicznościach nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Bezspornie w dacie pobrania środków skarżąca posiadała wiedzę o śmierci B. S.. Oznacza to, że przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu płatności nie zostały spełnione.

W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 3 ust 1 rozporządzenia Rady (WE), EURATOM Nr 2988/95. Przepis art. 3 ust.1 rozporządzenia Rady (WE), EURATOM Nr 2988/95 przewiduje jako zasadę czteroletni okres przedawnienia liczony od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1 z tym, że w przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia w którym nieprawidłowość ustała. Organ powziął wiadomość o zgonie beneficjenta 20 października 2015 r. a tym samym, powziął wiadomość, że doszło do nieprawidłowości wynikającej z wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej. Decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności została wydana w dniu [...] 2018 r. i doręczona Z.S. w dniu 20 marca 2018 r. – a zatem przed upływem czteroletniego okresu przedawnienia przewidzianego w art. 3 ust.1 rozporządzenia Rady (WE), EURATOM Nr 2988/95.

Sąd podziela też stanowisko organu, że nie zachodzą przesłanki odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności. Przepis art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r., przewiduje możliwość odstąpienia od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranej jednolitej płatności obszarowej, w przypadku, gdy kwota płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu euro w rolnictwie i zmieniającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006 r., str. 52, ze zm.). Kurs euro ogłoszony przez Europejski Bank Centralny na dzień 30 września 2014 r. wynosił 4,1776 zł., równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. kursu euro wynosi 417,76 zł. Wypłacona kwota płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 z tytułu jednolitej płatność obszarowej przekracza równowartość 100 euro, co oznacza, że w odniesieniu do tej płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności o których mowa w art. 40 ust. 1 ustawy.

Zauważenia wymaga również, iż dalsze argumenty skargi, nie mają wpływu na ocenę kwestionowanego nią rozstrzygnięcia, albowiem okoliczności podniesione przez skarżącą są prawnie obojętne. Nie mają znaczenia: przeznaczenie przyznanych płatności stricte na gospodarstwo, wykształcenie skarżącej, choroba męża, czy brak pouczenia w decyzji z 2014r. o możliwości wystąpienia z wnioskiem o przejęcie płatności po zmarłym. Także fakt, iż skarżąca dysponowała pełnomocnictwem do działania w imieniu męża i podpisywała w jego imieniu wnioski o płatności nie ma wpływu na wynik dokonanej oceny zaskarżonej decyzji. Kluczowe bowiem w niniejszej sprawie są ustalone i niekwestionowane okoliczności, iż stroną postępowania o przyznanie wnioskowanej płatności był, posiadający numer identyfikacyjny producenta, B.S., który zmarł 31 października 2014r, tj. przed wydaniem decyzji z [...] 2014r. przyznającej płatność.

Należy zaznaczyć, że postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym trybem, w którym następuje określenie zmniejszeń lub nienależnie pobranych środków finansowych pochodzących ze środków unijnych, także krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie zadań realizowanych z funduszy unijnych. Przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu mogą być jedynie okoliczności czy doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków i czy nie zachodzą sytuacje wyłączające możliwość ich dochodzenia.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo, a istotne okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości. W sprawie nie doszło do naruszeń przepisów prawa i to w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy, organ zobligowany był do wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranej płatności w wysokości wskazanej w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., oddalił skargę.

Wynagrodzenie pełnomocnikowi adwokatowi M. C. – S., ustanowionej w ramach pomocy prawnej, Sąd przyznał na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U.2016.1714).