Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 397/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 126 w zw. z  art. 158 par. 1 w zw. z  art. 156 par. 1,  art. 156 par. 1 pkt 2, art 134
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Halina Kremis (spr.), Sędziowie Sędzia WSA - Alicja Palus, Sędzia NSA - Zygmunt Wiśniewski, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi D.W., M.W., M.W. i J.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność zażalenia na postanowienie w przedmiocie przedłużenia terminu do załatwienia wniosku o rozgraniczenie nieruchomości oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Burmistrz T. powołując w podstawie prawnej art. 35 § 3 i art. 36 w związku z art. 106 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", postanowił przedłużyć termin do załatwienia wniosku D.W. i M.W. z dnia 23 sierpnia 2012 r., dotyczącego rozgraniczenia działek położonych w obrębie wsi N.D., będących przedmiotem współwłasności D.W., M.W., M.W. oraz J.W.. W uzasadnieniu podjętego postanowienia organ administracji publicznej powołał się na konieczność zgromadzenia potrzebnej dokumentacji, której wydanie leży w kompetencji innych niż gmina organów. W pouczeniu organ administracji wskazał, że na przedmiotowe postanowienie nie przysługuje zażalenie.

Pismem z dnia 10 października 2012 r. D.W. i M.W. wnieśli za pośrednictwem organu pierwszej instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu "zażalenie" na powyższe postanowienie, po rozpatrzeniu którego postanowieniem z dnia 19 lutego 2013 r. (sygn. akt II SA/Wr 863/12) odrzucił skargę D.W., M.W., M.W. i J.W. na postanowienie Burmistrza Gminy T. z dnia [...] r. Nr [...]. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazał, że zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. sąd administracyjny odrzuci skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie mieści się w kategorii spraw podlegających zaskarżeniu skargą do sądu administracyjnego. Postanowienie, na które została wniesiona skarga nie jest postanowieniem kończącym postępowanie, ani rozstrzygającym sprawę w danej instancji, nie podlega więc zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Tym samym skarga wniesiona na powyższe postanowienie jest niedopuszczalna.

Pismem skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 14 grudnia 2012 r. D.W. oświadczyła, że cofa wniosek o przekazanie sprawy do sądu i wnosi o jego rozpoznanie przez Kolegium. Skarżąca wskazała, że zaskarżone postanowienie nie zawierało pouczenia i jest wydane z rażącym naruszeniem prawa z art. 141 k.p.a. w związku z art. 58 k.c..

Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...], podjętym na podstawie art. 134 w związku z art. 144 k.p.a., po zapoznaniu się z zażaleniem D.W. z dnia 14 grudnia 2012 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. stwierdziło niedopuszczalność zażalenia, wskazując, że zgodnie z art. 144 k.p.a. organ wyższego stopnia stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia oraz uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Konsekwencją powyższego unormowania jest powinność zbadania w pierwszej kolejności dopuszczalności wniesionego zażalenia i to zarówno w aspekcie podmiotowym jak i przedmiotowym. W konkretnym przypadku skład orzekający Kolegium stwierdził, że wystąpiła niedopuszczalność zażalenia z przyczyn o charakterze przedmiotowym. Stosownie do art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Zakwestionowane przez D.W. postanowienie zostało wydane na podstawie art. 36 § 1 k.p.a., zgodnie z którym o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Skoro powołany wyżej przepis ani żaden inny nie upoważniają strony do zakwestionowania w formie zażalenia czynności procesowej polegającej na wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy, stwierdzić należy – w ocenie Kolegium - że zażalenie jest w tym przypadku niedopuszczalne.

Pismem z dnia 31 października 2013 r. D.W. i M.W. wnieśli o stwierdzenie nieważności w/w postanowienia z dnia [...] r. Nr [...], podnosząc w nim, że zostało ono wydane z rażącym naruszeniem prawa w art. 58 § 1 i 2 k.c.. Strona skarżąca nie wnosiła o przedłużenie terminu, to Kolegium rażąco naruszyło prawo w art. 35, art. 36, art. 37, art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a..

Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...], podjętym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a. (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), po rozpatrzeniu powyższego wniosku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. odmówiło stwierdzenia nieważności własnego postanowienia z dnia [...] r. Nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 134 w związku z art. 144 k.p.a., zgodnie z którymi organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia oraz uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Niedopuszczalność zażalenia może być spowodowana przyczynami o charakterze podmiotowym i/lub przedmiotowym. Pierwsza grupa odnosi się do sytuacji, w których zażalenie zostało wniesione przez podmiot nieposiadający legitymacji do jego złożenia bądź zażalenie zostało wniesione przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych. Natomiast drugi rodzaj przyczyn niedopuszczalności zażalenia obejmuje swym zakresem sytuacje, w których brak jest przedmiotu zaskarżenia (np. nie został wydany akt administracyjny) lub przepisy prawa wyłączają możliwość zaskarżenia aktu. Stosowanie zaś do art. 124 k.p.a. w toku postępowania organ administracji publicznej wydaje postanowienia. Postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Z kolei - jak wynika z art. 141 k.p.a. - na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Postanowienia organu wydawane na podstawie art. 36 k.p.a. dotyczące przedłużenia terminu załatwienia sprawy są postanowieniami niezaskarżalnymi. Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje bowiem możliwości wniesienia zażalenia na tego rodzaju czynności procesowe. Słusznie zatem – jak wskazał organ - Kolegium stwierdziło niedopuszczalność zażalenia D.W., która została prawidłowo pouczona o braku możliwości zaskarżenia postanowienia. W konsekwencji nie można dopatrzyć się jakiegokolwiek naruszenia prawa.

Kolegium wyjaśniło ponadto, odnosząc się do zarzutów wniosku, że nie ma żadnego znaczenia, czy strona domagała się przedłużenia terminu załatwienia sprawy. W myśl bowiem art. 36 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Skoro organ nie załatwił sprawy w okresie dwóch miesięcy od wpływu wniosku, to niezależnie czy strona domaga się przedłużenia terminu, organ ma obowiązek podjąć stosowne działania polegające na zawiadomieniu o przyczynach zwłoki z jednoczesnym wyznaczeniem dodatkowego terminu.

Nie można w rozpatrywanej sprawie także mówić – zdaniem Kolegium - o rażącym naruszeniu art. 58 ustawy z dnia 23 kwietnia 1914 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), zgodnie z którym czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. Przepis ten dotyczy bowiem czynności prawnych z zakresu prawa cywilnego, a nie administracyjnego i nie miał w sprawie zastosowania. Kolegium także nie stosowało art. 136 k.p.a. i tym samym nie mogło tego przepisu rażąco naruszyć.

Przechodząc do analizy kolejnych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, Kolegium zauważyło, że sprawa została załatwiona przez organ właściwy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. było właściwe miejscowo i rzeczowo (w tym także instancyjnie) do załatwienia zażalenia D.W. (art. 156 § 1 pkt 1) stosując oczywiście istniejącą podstawę prawną (art. 156 § 1 pkt 2 in princ. k.p.a.). Sprawa nie została załatwiona wcześniej innym postanowieniem ostatecznym (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Postanowienie nie zostało skierowane do podmiotów niebędących stronami w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.). Postanowienie ze względu na treść rozstrzygnięcia nie podlegało w ogóle wykonaniu i tym samym nie mogło wyczerpywać przesłanek z art. 156 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a.. W przepisach powszechnie obowiązującego prawa brak jest norm powodujących nieważność postanowienia z mocy prawa (art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.).

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli D.W. i M.W., zarzucając, że kwestionowane postanowienie jest "niesprawiedliwe, rażąco narusza interes publiczny, społeczny, interes Rzeczpospolitej Polskiej, prawa materialne strony skarżącej i prawa do rozgraniczenia". Ponadto podniesiono, że sprawa dotyczy rozgraniczenia z wniosku z dnia 23 sierpnia 2012 r., a Kolegium rozpoznaje sprawę o przedłużenie terminu, którego nie ma w aktach sprawy. Takiego wniosku nie było od skarżących. Zdaniem stron Kolegium rażąco naruszyło prawo, bowiem nie zastał rozpoznany i nie nadana mu biegu o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów z dnia 31 października 2013 r. do sprawy [...], nie zostały uzupełniane dowody przez Burmistrza, mimo zgłoszonego wniosku z dnia 27 października 2013 r., brak akt sprawy [...], brak rozprawy administracyjnej i jest tu rażąca naruszany art 145 § 1 pkt 4 z winy organu, rażąco naruszono art. 37 § 2 k.p.a., Burmistrz z urzędu przerysowywał i prowadził rozgraniczenie z działką nr 26/2, 26/1 i 96/2 i 96/1 i sam przerysowywał granice działek wraz ze Starostą T., nie rozpoznane są wnioski strony skarżącej o wyłączenie od orzekania S.H., M.B. i L. i wszystkich pracowników SKO we W..

Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...], po rozpatrzeniu powyższego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ drugiej instancji nie zmienił zapatrywania, że brak jest merytorycznych podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego weryfikowanego postanowienia z dnia [...] r. Nr [...]. Z uwagi na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji (postanowienia) jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych z art. 16 § 1 k.p.a., może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający. Takie same ustalenia należy oczywiście poczynić również na gruncie weryfikacji ostatecznych postanowień. A zatem Kolegium - nawiązując do treści rozpatrywanego wniosku - wyjaśniło, że weryfikowanym postanowieniem z dnia [...] r. stwierdzono niedopuszczalność zażalenia na podstawie przepisów art. 134, w związku art. 144 k.p.a.. Bezspornym jest bowiem, że wnioskodawczyni wniosła zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie przedłużenia terminu do załatwienia wniosku o rozgraniczenie. Nie można natomiast stracić z pola widzenia, że zgodnie z art. 141 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, tylko gdy kodeks tak stanowi. Jednakże prawodawca nie przewidział, aby na wydawane na podstawie art. 36 k.p.a. postanowienie dotyczące przedłużenia terminu załatwienia sprawy przysługiwało zażalenie. Innymi słowy, takie rozstrzygnięcie o charakterze stricte procesowym jest niezaskarżalne w toku instancji administracyjnych. W ten sposób żądanie o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] r. nie znajduje żadnych uzasadnionych podstaw prawnych. Weryfikowane rozstrzygnięcie na pewno nie zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów prawa. Przeciwnie, jako rażąco naruszajcie prawo należałoby uznać rozstrzygnięcie organu merytorycznie rozstrzygające zażalenie od postanowienia, na które taki środek zaskarżenia nie przysługuje. Oczywista jest również konkluzja, że brak jest przesłanek do wyeliminowania go z obrotu prawnego w oparciu o pozostałe postawy nieważnościowe wymienione w art. 156 § 1 k.p.a..

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższe postanowienie D.W., M.W., J.W. i M.W. wskazali, że Kolegium rażąco naruszyło prawo i nie przeprowadziło dowodów uzupełniających do wniosków strony skarżącej z art. 136 k.p.a. lub zobowiązanie Burmistrza do złożenia dokumentów niezbędnych do rozpoznania sprawy, tj.: umowy z Gminy o przekazaniu gospodarstwa rolnego przez P.Z. i M.Z. na rzecz syna B. i jego żony K.Z. nr [...], map geodezyjnych wsi N.D. od 1945 do 2012 r. (do 1965 r. organ opierał się na mapach przed 1945 r. - niemieckich), zaświadczeń od Burmistrza Gminy dotyczących zameldowania i wymeldowania członków rodziny Z., Z., Sz., L. i B.. Kolegium naruszyło również rażąco prawo pozbawiając prawa do dokumentów w wydanych postanowieniach: Nr [...] w sprawie umorzenia postępowania zażaleniowego w przedmiocie wezwania do usunięcia stanu naruszenia prawa w sprawie o rozgraniczenie, Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zażalenia na bezczynność Burmistrza Gminy w T. w sprawie rozgraniczenia, Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego na bezczynność Starosty w T. w przedmiocie niewydania dokumentów do rozgraniczenia. Ponadto, Burmistrz Gminy T. wydał zlecenie do rozgraniczenia przez Pana B. bez przetargu by zacierał ślady przestępstw również do działki nr 26/2 w N.D., ale po sprawdzeniu w terenie Pan B. nie przeprowadził tego rozgraniczenia i Burmistrz w następnych postanowieniach nie wyraził na to zgody, mimo że rozgraniczenie i przesuwanie granic już po rozpoczęciu przez skarżących budowy było na wniosek Burmistrza i było prowadzone z urzędu i nosiło cechy przestępstwa zorganizowanego i miało cechy fałszowania dokumentów. Burmistrz również rażąco naruszył prawo i przerysowywał granice działek i zmieniał z urzędu – bez wiedzy i zgody skarżących – granice działek. Z tych tez względów istnieje bezczynność Burmistrza w sprawie przeprowadzenia rozgraniczenia działek i załączenie dowodów potwierdzonych za zgodność z oryginałem do przeprowadzonego rozgraniczenia działki nr 96/1 z działka nr 96/2 z rażącym naruszeniem prawa i art. 58 § 1 i 2.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślić należy, że stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Należy również zwrócić uwagę na przepis art. 119 § 1 pkt 4 P.p.s.a., który został dodany przez art. 1 pkt 27 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658) i który zgodnie z art. 2 ustawy nowelizującej stosuje się go również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie, tj. przed 15 sierpnia 2015 r.. Zgodnie zaś z art. 119 § 1 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Badając pod tym kątem zaskarżone postanowienie, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie doszło do naruszenia prawa o jakim mowa w art. 145 § 1 P.p.s.a..

Zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie zostało podjęte w postępowaniu nadzwyczajnym, tj. w sprawie o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] r. Nr [...], którym na podstawie art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. stwierdziło niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Burmistrza T. z dnia [...] r. Nr [...], którym na podstawie art. 35 § 3 i art. 36 w związku z art. 106 k.p.a. postanowiono przedłużyć termin do załatwienia wniosku dotyczącego rozgraniczenia nieruchomości. Podstawą zaś jego podjęcia są przepisy art. 126 w związku z art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a.. Zgodnie z art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie.

Należy zauważyć, że instytucja stwierdzenia nieważności postanowienia jest instytucją procesową tworzącą prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego postanowień dotkniętych jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.. Przy czym zaznaczyć wypada, że jeśli zachodzi którakolwiek z przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. organ nadzoru - niezależnie od tego, czy postępowanie nadzorcze zostało wszczęte na żądanie strony, czy z urzędu - jest obowiązany wydać postanowienie stwierdzające nieważność wadliwego postanowienia lub stwierdzające, że zostało ono wydane z naruszeniem prawa, ze wskazaniem okoliczności, z powodu których nie stwierdził jego nieważności. Tak więc organ nadzoru stwierdza nieważność postanowienia lub wydanie jego z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 k.p.a.) w takim zakresie, w jakim ustalił występowanie wady określonej w art. 156 § 1 k.p.a., bez względu na granice żądania zgłoszonego przez stronę żądającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia.

Zgodnie zaś z art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną;

4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

W rozpoznawanej sprawie we wniosku strony wskazały, powołując jako podstawę swojego żądania art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., że postanowienie z dnia z dnia [...] r. Nr [...] zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 58 § 1 i 2 kc oraz art. 35, art. 36, art. 37 k.p.a.. Uzasadniając swój wniosek strony podniosły, że postanowienie jest "krętaczone, mataczone, niesprawiedliwe" oraz że od dziesięciu lat nie mogą otrzymać od Burmistrza Gminy T. i SKO we W. rozgraniczenia ich własności z działkami sąsiednimi oraz map geodezyjnych. Strony nie wnosiły o przedłużenie terminu. Z uwagi na to, że SKO nie wykonało wniosków strony z art. 136 k.p.a. i nie przeprowadziło dowodów uzupełniających strony ponowiły wniosek o uzupełnienie materiału dowodowego do sprawy, załączając do akt sprawy dokumenty.

W ocenie Sądu powołane we wniosku o stwierdzenie nieważności argumenty nie stanowią podstawy do przyjęcia, że postanowienie z dnia [...] r. Nr [...] zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa.

Podkreślić w tym miejscu należy, że postępowanie o stwierdzenie nieważności jest postępowaniem szczególnym, gdyż jego przedmiotem jest ustalenie, czy na podstawie ściśle określonych przesłanek, wbrew wyrażonej w art. 16 ust. 1 k.p.a. zasadzie trwałości aktu administracyjnego, można wzruszyć ostateczne postanowienie. Skoro stwierdzenie nieważności ostatecznego postanowienia jest wyjątkiem od ogólnej zasady stabilności decyzji wynikającej z art. 16 k.p.a., toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy postanowienie dotknięte jest w sposób niewątpliwy (oczywisty) przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.. Oczywistość naruszenia prawa polega zaś na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Odnosząc tę oczywistość do przesłanki rażącego naruszenia prawa (będącej podstawą żądania stwierdzenia nieważności w rozpoznawanej sprawie), wskazać trzeba, że treść postanowienia pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie, a charakter naruszenia prawa powoduje, że postanowienie takie nie może być zaakceptowane, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa, i powinno ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego, chodzi przy tym o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny.

Dla stwierdzenia nieważności postanowienia z powodu rażącego naruszenia prawa nie wystarczy jednak sama "oczywistość" naruszenia, lecz należy również wykazać "rażący" charakter tego naruszenia, dokonując oceny rażącego charakteru naruszenia przede wszystkim przez pryzmat skutków prawnych wywołanych przez postanowienie, przy czym skutki, które wywołuje postanowienie uznane za rażąco naruszające prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie postanowienia jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa.

Zasadne jest tutaj również odwołanie się do teorii gradacji wad aktu administracyjnego i odróżnienie wadliwości powodujących jego wzruszalność od takich wad które powodują przez samo istnienie nieuchronną konieczność eliminacji postanowienia z obrotu prawnego lub wiążącego stwierdzenia naruszenia porządku prawnego przez postanowienie. Sąd skłania się do poglądu prezentowanego w doktrynie i orzecznictwie o czystej kasacyjnej formule rozumienia przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a więc do uznawania konieczności eliminowania postanowienia z obrotu prawnego (albo tylko stwierdzenia naruszenia prawa), z racji istnienia w niej wad o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Wady te powstają w wyniku naruszenia prawa w toku czynności zmierzających do wydania postanowienia lub w wyniku załatwienia sprawy wydanym postanowieniem. Naruszenia prawa mają charakter rażący w takim przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania aktu administracyjnego oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Można powiedzieć, że czynności prowadzące do załatwienia sprawy lub samo jej załatwienie następuje w odniesieniu nie do stanu prawnego sprawy i jego elementów, lecz jak gdyby do ich kontratypów, do zanegowanych w całości lub w części treści przepisów regulujących stan prawny sprawy.

Istotne jest również, że w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. O rażącym naruszeniu prawa można zatem mówić w razie oczywistego naruszenia prawa, tj. takiego, gdy dane rozstrzygnięcie stoi w oczywistej sprzeczności z jasno sformułowanym przepisem prawa, tj. takim, który nie wymaga dalszych wyjaśnień.

W rozpatrywanej sprawie przepis art. 134 k.p.a., będący podstawą postanowienia z dnia [...] r. Nr [...], nie nastręcza żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia oraz uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że rażące naruszenie prawa może dotyczyć zarówno prawa materialnego jak i prawa procesowego, choć stwierdzenie rażącego naruszenia przepisów prawa procesowego jest czymś wyjątkowym (o czym poniżej). Art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie zawęża bowiem rażącego naruszenia prawa, o jakim mowa w tym przepisie, do uregulowań materialnoprawnych i nie wyklucza przypisania wady nieważności w przypadku ujawnienia rażącego naruszenia przepisów proceduralnych, jeżeli naruszenie to pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy. Ponieważ jednak dla stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. konieczne jest wykazanie, że została on wydany z rażącym naruszeniem prawa, w tego typu postępowaniu nie wystarczy powołanie się na okoliczność naruszenia prawa, jak w zwykłym postępowaniu, a istnieje konieczność wskazania kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa. "Rażące naruszenie prawa" stanowi bowiem kwalifikowaną formę "naruszenia prawa". Utożsamianie zaś tego pojęcia z każdym "naruszeniem prawa" nie jest słuszne. O rażącym naruszeniu prawa można mówić jedynie wówczas, gdy stwierdzone naruszenie, przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy, ma znacznie większą wagę, aniżeli stabilność ostatecznego postanowienia.

Sąd analizując zarzuty podniesione we wniosku o stwierdzenie nieważności doszedł do przekonania, że przy podejmowaniu postanowienia Nr [...] nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Jak słusznie wskazało Kolegium, postanowienia organu wydawane na podstawie art. 36 k.p.a. dotyczące przedłużenia terminu załatwienia sprawy o charakterze stricte procesowym są postanowieniami niezaskarżalnymi w toku instancji administracyjnych. W ten sposób żądanie o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] r. nie znajduje żadnych uzasadnionych podstaw prawnych. Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje bowiem możliwości wniesienia zażalenia na tego rodzaju czynności procesowe. Słusznie zatem Kolegium stwierdziło niedopuszczalność zażalenia D.W., która została prawidłowo pouczona o braku możliwości zaskarżenia postanowienia.

Słusznym jest również stwierdzenie, że w rozpatrywanej sprawie nie można także mówić o rażącym naruszeniu art. 58 ustawy z dnia 23 kwietnia 1914 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), zgodnie z którym czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. Przepis ten dotyczy bowiem czynności prawnych z zakresu prawa cywilnego, a nie administracyjnego i nie miał w sprawie zastosowania. Kolegium także nie stosowało art. 136 k.p.a. i tym samym nie mogło tego przepisu rażąco naruszyć.

Kolegium w sposób prawidłowy poddało również ocenie postanowienie Nr [...] pod względem pozostałych przesłanek do stwierdzenia nieważności stwierdzając, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. było właściwe miejscowo i rzeczowo (w tym także instancyjnie) do załatwienia zażalenia D.W. (art. 156 § 1 pkt 1) stosując oczywiście istniejącą podstawę prawną (art. 156 § 1 pkt 2 in princ. k.p.a.); sprawa nie została załatwiona wcześniej innym postanowieniem ostatecznym (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.); postanowienie nie zostało skierowane do podmiotów niebędących stronami w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.); postanowienie ze względu na treść rozstrzygnięcia nie podlegało w ogóle wykonaniu i tym samym nie mogło wyczerpywać przesłanek z art. 156 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a.; w przepisach powszechnie obowiązującego prawa brak jest norm powodujących nieważność postanowienia z mocy prawa (art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.).

Odnośnie zaś zarzutów skargi wskazać należy, że nie mają one żadnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, bowiem odnoszą się nie do zaskarżonego postanowienia a do "wad" postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, które jednak nie stanowiło przedmiotu kontroli w niniejszej sprawie.

Z braku zatem uzasadnionych podstaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie mógł uwzględnić skargi i wobec tego oddalił ją w całości na podstawie art. 151 P.p.s.a.. Stąd orzeczono jak w sentencji.