Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1659/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 10
journal: Dz.U. 1993 nr 26 poz 117
law: Ustawa.z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia del. WSA Jacek Czaja (spr.) Protokolant Sylwia Nerkowska po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. M. i K. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 24 lutego 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1134/10 w sprawie ze skargi K. M. i K. M. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 lutego 2011 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1134/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. M. i K. M. (dalej zwani także "skarżącymi" lub "uprawnionymi") na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...], o unieważnieniu patentu na wynalazek. Ponadto Sąd przyznał pełnomocnikowi skarżących koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

I

Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji przyjął następujące ustalenia.

Urząd Patentowy RP udzielił na rzecz uprawnionych K. M. i K. M. patentu nr [...] na wynalazek pt. "Produkty makaronowe, sposób otrzymywania produktów makaronowych i preparaty do produktów makaronowych", z pierwszeństwem od dnia 9 maja 1997 r.

Zgłoszenie obejmowało trzy wynalazki, które dotyczyły:

1) produktów makaronowych, które zawierają mąkę i/lub kaszę makaronową oraz ewentualnie sól kuchenną i/lub jaja a także substancje dodatkowe o różnym działaniu zwykle stosowane przy wytwarzaniu produktów makaronowych, w tym substancje smakowo-zabarwiające. Istota wynalazku polega na tym, że substancje smakowo-zabarwiające stanowią barwiące części roślin: kłącza ostryżu (Curcuma longa, Curcuma domestica, Curcuma xanthoriza, Curcuma sp.) i/lub nasiona arnoty (Bixa orellana) bądź ich części i/lub korzenie marchwi jadalnej (daucus carota) względnie ich części. Wymienione barwiące części roślin są w postaci rozdrobnionej, zaś ilość barwiących części roślin wynosi 0,0001 - 15% wagowo w stosunku do suchej masy produktu;

2) sposobu otrzymywania produktów makaronowych, polegającego na zmieszaniu mąki i/lub kaszki makaronowej, wody, ewentualnie soli kuchennej i/lub jaj oraz substancji dodatkowych zwykle stosowanych przy wytwarzaniu produktów makaronowych, w tym substancji smakowo-zabarwiających, a następnie formowaniu uzyskanego ciasta w zwykły sposób i utrwaleniu, również znanym sposobem. Istota rozwiązania według wynalazku polega na tym, że jako substancje smakowo-zabarwiające stosuje się barwiące części roślin: kłącza ostryżu i/lub nasiona arnoty bądź ich części i/lub korzenie marchwi jadalnej względnie ich części. Wymienione barwiące części roślin stosuje się w postaci proszku, pasty lub płynu bądź korzystnie w postaci skoncentrowanych preparatów, zaś ilość barwiących części roślin wynosi 0,0001 - 15% wagowo w stosunku do suchej masy produktu;

3) preparatów do produktów makaronowych zawierających substancje smakowo-zabarwiające, ewentualnie nośnik skrobiowy i/lub sól kuchenną, ewentualnie olej roślinny oraz ewentualnie jaja i inne substancje dodatkowe, przy czym istota rozwiązania polega na tym, że składają się one z 0,001 - 99,9 części wagowych substancji smakowo-zabarwiających, które stanowią barwiące części roślin: kłącza ostryżu i/lub nasiona arnoty bądź ich części i/lub korzenie marchwi jadalnej względnie ich części. Wymienione barwiące części roślin są w postaci rozdrobnionej, a ponadto preparaty zawierają 0-99,9 części wagowych soli kuchennej, 0-99,9 skrobi, 0-80,0 części wagowych oleju roślinnego, 0-70,0 części wagowych jaj w proszku oraz 0-50,0 części wagowych innych substancji dodatkowych, takich jak tokoferole i/lub ryboflawina i/lub kwas askorbinowy i/lub kwas mlekowy i/lub kwas cytrynowy i/lub substancje białkowe, i/lub substancje zagęszczające i/lub emulgatory i/lub gumy roślinne i/lub ekstrakty z roślin i/lub naturalne barwniki organiczne i aromaty.

W dniu [...] grudnia 2002 r. [...] Spółka jawna z siedzibą w [...] (dalej zwane również "wnioskodawcą" lub "wnoszącym sprzeciw") wniosło sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu patentu nr [...]. Wnioskodawca zarzucił, iż rozwiązanie objęte patentem było znane przed datą stanowiącą o pierwszeństwie do uzyskania patentu, przez co decyzja o udzieleniu ochrony została wydana z naruszeniem art. 24 ustawy z dna 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm., dalej: p.w.p.). Wnoszący sprzeciw złożył kopie fragmentów dwóch publikacji, jako dowód na okoliczność braku nowości patentu. W toku postępowania administracyjnego strona wnosząca sprzeciw podniosła dodatkowo naruszenie m.in. art. 26 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (tekst jednolity: Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117, ze zm.) z powodu braku dostatecznego ujawnienia rozwiązania, a także naruszenie art. 10 tej ustawy – z powodu nieoczywistości rozwiązania.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Urząd Patentowy RP - działając na podstawie art. 10 cyt. ustawy o wynalazczości, w związku z art. 315 ust. 1 i 3 p.w.p. - unieważnił patent na wynalazek pt. "Produkty makaronowe, sposób otrzymywania produktów makaronowych i preparaty do produktów makaronowych".

Organ administracji podzielił stanowisko wnoszącego sprzeciw odnośnie braku udokumentowania stosowalności wynalazku w dolnych granicach ilościowych składników smakowo-zabarwiających, w celu wykazania osiągnięcia zamierzonego efektu zastosowania tych substancji w produktach makaronowych, sposobie ich wytwarzania i preparatach (brak przykładów wykonania z zastosowaniem dolnej granicy ilościowej). Urząd Patentowy podzielił również zarzut braku udokumentowania stosowalności wynalazku w zakresie osiągania zamierzonego rezultatu sposobem, w którym wykorzystuje się wcześniej przygotowane preparaty. Oznaczało to, że zakres uzyskanej ochrony spornego patentu jest szerszy od ujawnienia, ponieważ w dacie zgłoszenia dokumentacja spornego patentu nie zawierała przykładów (przeprowadzonych badań) potwierdzających możliwości realizacji wynalazku w całym zastrzeganym zakresie, z uzyskaniem zadeklarowanych korzyści. Zatem patent [...] w odniesieniu do wszystkich zastrzeżeń (nr 1, 2 i 3) został udzielony z naruszeniem art. 10 ustawy o wynalazczości.

Urząd Patentowy podzielił również stanowisko wnoszącego sprzeciw odnośnie zarzutu braku nieoczywistości spornego patentu. Wnioskodawca wykazał, że w dacie zgłoszenia spornego patentu znane było stosowanie jako substancji smakowo-zabarwiających części różnych roślin. Wskazują na to przedstawione przez wnioskodawcę dowody: nr 13 (artykuł "Surowce wykorzystywane w produkcji makaronu i niektóre elementy oceny ich jakości – cz. II", Wiktor Obuchowski, "Przegląd Zbożowo Młynarski" nr 4 z 1995 r.) i nr 14 (zgłoszenie patentowe EP 642742, ujawniające sposób wytwarzania makarony warzywnego), które wyraźnie wymieniają cząstki warzywne takie jak szpinak, szczaw, koncentrat pomidorowy, mączkę marchwiową, przecier z dyni, buraki, seler, kukurydzę, zieloną paprykę. Również inne dowody załączone przez wnioskodawcę do sprzeciwu wskazywały na stosowanie do makaronu rozdrobnionych części roślin (dowód nr 18 - zgłoszenie patentowe JP 61257150, ujawniające produkt makaronowy zawierający poza zwykłymi składnikami rozdrobnione kłącze ostryżu długiego; dowód nr 21 – skrót zgłoszenia patentowego JP 4084870, ujawniający sposób wytwarzania klusek poprzez zmieszanie mąki pszennej lub gryczanej z kłączami różnych odmian ostryżu). Urząd Patentowy uznał ponadto, że w zakres spornego patentu wchodzi również dowód nr 20 (skrót zgłoszenia patentowego JP 3019670), który ujawnia mieszankę mączki ostryżu z mąką zbożową, która to mieszanka może być - po dodaniu typowych składników - wykorzystana do wytwarzania klusek. Kolegium Orzekające uznało również, że pozostałe dowody załączone do sprzeciwu można zaliczyć do wchodzących w zakres spornego patentu, bowiem mogą też dotyczyć dodatków smakowo-zabarwiających stanowiących części roślin. Oznacza to, że wnioskodawca udowodnił, że stosowanie części różnych roślin jako substancji smakowo-zabarwiających było znane w dacie zgłoszenia spornego patentu.

Zdaniem Urzędu Patentowego, dokonany przez uprawnionych wybór konkretnego typu części roślin o właściwościach smakowo-zabarwiających nie wymagał jakiegokolwiek wkładu twórczego, ponieważ po określeniu pożądanych cech produktu (barwa, aromat), wystarczało po prostu zastosować odpowiedni dodatek nadający takie cechy, a określenie jego ilości wymagałoby co najwyżej przeprowadzenia prób nie wykraczających poza zwykłą biegłość inżynierską.

W konsekwencji za uzasadniony Kolegium Orzekające uznało zarzut wnioskodawcy, że sporny patent został udzielony na rozwiązanie wynikające dla znawcy w sposób oczywisty ze stanu techniki, a więc z naruszeniem art. 10 ustawy o wynalazczości w zakresie braku nieoczywistości zastrzeganego rozwiązania. Patent należało zatem unieważnić, skoro udowodniono niedostateczne ujawnienie wszystkich trzech kategorii rozwiązań, co jest przesłanką stosowalności zawartą w art. 10 ustawy o wynalazczości oraz braku nieoczywistości wynalazków objętych spornym patentem w rozumieniu tego przepisu.

K. M. i K. M. wnieśli skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP. Zarzucili, że organ dokonał błędnej wykładni art. 10 ustawy o wynalazczości, a także naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 7, art. 77 i art. 84 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.; dalej powoływana jako "k.p.a.").

Wyrokiem z dnia 24 lutego 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 i art. 84 § 1 k.p.a. Uznał, że organ prawidłowo ustalił i ocenił – na podstawie przedłożonego przez wnioskodawcę materiału dowodowego – że przed datą zgłoszenia spornego patentu znana była prawidłowość, że barwiące części roślin nadają produktom makaronowym właściwy sobie kolor i smak. Urząd Patentowy – nie mając wątpliwości co do rozstrzygnięcia – nie miał obowiązku powołania biegłych, skoro w skład Kolegium Orzekającego wchodzą eksperci, posiadający wiedzę i kwalifikacje właściwe do merytorycznej oceny przedstawionego materiału dowodowego. Również kwestia sporządzenia uzasadnienia zaskarżonej decyzji z przekroczeniem terminu nie miała – zdaniem Sąd pierwszej instancji – żadnego wpływu (a tym bardziej istotnego) na wynik rozstrzygnięcia.

Sąd wskazał, że sporny patent dotyczy konkretnie wymienionych barwiących części roślin, tj. kłącza ostryżu, nasiona arnoty, korzenia marchwi jadalnej, a rozwiązywany problem to właściwe tym dodatkom zabarwianie i nadanie smaku ciasta makaronowego. Wnioskodawca złożył dowody, powołane w uzasadnieniu decyzji, z których wynika, że przed datą zgłoszenia spornego patentu znana była prawidłowość, iż barwiące części roślin nadają produktom makaronowym właściwy sobie kolor i smak. Taki właśnie efekt został osiągnięty w spornym patencie, dlatego nie ujawnia on żadnego nieoczekiwanego rezultatu, będącego podstawą nieoczywistości rozwiązania. Wobec tego Sąd podzielił ocenę organu odnośnie naruszenia przy udzielaniu patentu przesłanki oczywistości rozwiązania.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, Urząd Patentowy trafnie ocenił zarzut wnoszącego sprzeciw, dotyczący niedostatecznego ujawnienia w całość wszystkich trzech kategorii rozwiązań, co było przesłanką stosowalność zawartą w art. 10 ustawy o wynalazczości. Organ trafnie uznał, że zastrzegana dolna granica zakresu - 0,001% mieści się w pojęciu ilości śladowej, a 0,0001% - nawet mikrośladowej. Oznacza to ilość, która leży blisko granicy i poniżej granicy progu wrażliwości smakowej człowieka. W konsekwencji, uzasadniona jest ocena, że bez próby doświadczalnej nie można mieć pewności, że ludzki zmysł smaku i wzroku wychwyci jakąkolwiek różnicę wynikającą z obecności tak małej ilości składnika w produkcie. Sąd podkreślił, że w okolicznościach niniejszego sporu brak ten jest bardzo istotny, ponieważ zastrzeżone w patencie dolne granice ilościowe składników smakowo-zabarwiających stanowiły nowy element w stosunku do stanu techniki jaki został podany przez wnioskodawcę w załącznikach do sprzeciwu. Tymczasem w przykładach ujawniono jako najniższy poziom ilościowy stosowania substancji smakowo zabarwiającej w ilości rzędu tysięcy razy wyższej (na poziomie ok. 1%).

W ocenie Sądu pierwszej instancji, dokonana przez Urząd Patentowy analiza odnosząca się do uznania braku nieoczywistości spornego patentu znajduje uzasadnienie w zgromadzonym materiale dowodowym. W świetle powołanych dowodów rozwiązanie stanowi zwyczajne zastąpienie jednego elementu innym znanym z istotnych właściwości elementem, który nie daje niespodziewanego efektu. Sąd podzielił w tym zakresie dokonaną przez organ ocenę dowodów nr 13, 14, 18, 21 i 20. Organ trafnie również uznał, że pozostałe dowody także wchodzą w zakres spornego patentu.

W konkluzji Sąd stwierdził, że nie podziela zarzutu naruszenia prawa materialnego. Wobec tego skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako "p.p.s.a.").

II

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji wnieśli K. M. i K. M. Zaskarżyli wyrok w całości. Wnieśli o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi wnoszący skargę kasacyjną zarzucili:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, mające wpływ na wynik postępowania, poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieprawidłowej ocenie dokonanej przez Sąd pierwszej instancji zastosowania prawa materialnego przez organ administracji, stanowiącego jego obrazę, to jest art. 10 ustawy o wynalazczości w związku z art. 315 ust. 1 i 3 p.w.p., polegającego na niezasadnym przyjęciu, że stan faktyczny ujawniony nie odpowiada dyspozycji tego zapisu, poprzez błędne uznanie m.in., iż:

- zakres uzyskanej ochrony jest szerszy od ujawnienia, ponieważ brak jest udokumentowania osiągania zamierzonego rezultatu sposobem, w którym wykorzystuje się wcześniej przygotowane preparaty;

- zakres uzyskanej ochrony jest szerszy od ujawnienia, ponieważ brak jest dostatecznego udokumentowania osiągania zamierzonego rezultatu w dolnej granicy ilościowej stosowanych składników smakowo-zabarwiających

- oraz brak jest cechy nieoczywistości spornego patentu,

podczas gdy prawidłowo ustalony stan faktyczny i właściwie zastosowana w jego odniesieniu wykładnia art. 10 ustawy o wynalazczości prowadzą do wniosku przeciwnego,

2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami wynikającymi z obrazy art. 7, art. 77 i art. 84 k.p.a., które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono między innymi, że nie można zgodzić się z tezą Sądu pierwszej instancji, iż Kolegium Orzekające nie ma obowiązku powoływania biegłych w sytuacji, kiedy nie ma wątpliwości co do rozstrzygnięcia. Eksperci Urzędu Patentowego potrzebowali bowiem ponad 5 lat na wydanie decyzji o udzieleniu omawianego patentu, a teraz – po ponad 8 latach – prawo własności do tego patentu usiłują naruszyć. Wnoszący skargę kasacyjną wskazali, że Sąd w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 282/07, dotyczącej udzielenia spornego patentu, nie miał wątpliwości, że patent ten spełniał wszystkie przesłanki określone art. 10 ustawy o wynalazczości.

Zdaniem skarżących, Sąd pierwszej instancji wadliwie uznał, że kwestia nieterminowego sporządzenia uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie miała żadnego wpływu na wynik rozstrzygnięcia. W ich ocenie wydłużony czas postępowania administracyjnego i sądowego powoduje, że skarżący, będąc właścicielami jeszcze obowiązującego patentu, nie mogą korzystać ze swojej własności, nie uzyskują z tej własności należnych im profitów oraz muszą oczekiwać łaski Państwa w postaci zwolnienia z kosztów postępowania i pomocy prawnej.

Skarżący stwierdzili, że Sąd za pośrednictwem i poparciem Urzędu Patentowego przyjął wyłącznie dowody wnioskodawcy, iż barwiące części rośli nadają produktom makaronowym właściwy sobie kolor i smak. Zdaniem skarżących jest to teza fałszywa, gdyż nie wszystkie części roślin posiadają taką właściwość, co zostało przez skarżących niejednokrotnie podnoszone i jest opisane w patencie [...] w opisie stanu techniki.

Zdaniem skarżących, Sąd pominął ocenę dowodów podnoszonych i składanych przez nich. W sytuacji, kiedy wynalazek jest objęty umową licencyjną oraz odnosi z tego powodu sukces komercyjny, to nie może budzić wątpliwości stan faktyczny, który stanowi podstawę do wyeliminowania dotychczas posiadanego prawa z patentu. A taka sytuacja – zdaniem skarżących – zachodzi w niniejszej sprawie, gdyż gdyby nawet przyjąć (czego Sąd nie zrobił) tezę Urzędu Patentowego, że podmioty z branży makaronowej, wnioskujące o unieważnienie patentu, odmiennie oceniały wartość tego patentu niż podmioty, które zawarły umowę licencyjną, to z tego należy jednak wysnuć właściwy wniosek, że sporny patent spełnia wymogi nieoczywistości zawarte w art. 10 ustawy o wynalazczości.

W piśmie z dnia 8 listopada 2012 r. pełnomocnik wnoszących skargę kasacyjną wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej pełnomocnika za zastępstwo prawne wykonywane w ramach prawa pomocy, oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone w całości.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

III. 1. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i z tego powodu podlega oddaleniu.

W pierwszej kolejności niezbędne jest odniesienie się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, bowiem podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego, na skutek nieprawidłowej oceny naruszenia przez organ administracji art. 10 cyt. ustawy o wynalazczości w związku z art. 315 ust. 1 i 3 p.w.p., wymaga – wobec tak sformułowanego zarzutu i jego uzasadnienia – uprzedniej oceny prawidłowości ustaleń co do stanu faktycznego, w granicach wyznaczonych zarzutami skargi kasacyjnej.

III. 2. Bezzasadny jest zarzut naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. powiązany z zarzucaną Urzędowi Patentowemu obrazą przepisów art. 7, 77 i 84 k.p.a., co, zdaniem wnoszących skargę kasacyjną, miało uniemożliwić temu organowi prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie.

Jak wynika to z uzasadnienia skargi kasacyjnej, w granicach tego zarzutu zakwestionowano w pierwszej kolejności pogląd wyrażony przez Sąd pierwszej instancji, co do prawidłowości ustaleń i ocen dokonanych przez Urząd Patentowy – na podstawie przedłożonego przez wnioskodawcę materiału dowodowego – że przed datą zgłoszenia spornego patentu, znana była prawidłowość co do nadawania produktom makaronowym przez barwiące części roślin właściwego tym roślinom koloru i smaku. Autor skargi kasacyjnej, odnosząc się do powyższego stanowiska Sądu, stwierdził, że nie godzi się z tezą, iż Kolegium Orzekające nie ma obowiązku powoływania biegłych w sytuacji, kiedy nie ma wątpliwości co do rozstrzygnięcia, gdyż eksperci Urzędu Patentowego potrzebowali ponad 5 lat na wydanie decyzji o udzieleniu omawianego patentu, a po ponad 8 latach prawo własności do tego patentu usiłują naruszyć.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa jednak, że w postępowaniu przed Urzędem Patentowym dopuszczenie dowodu z opinii biegłego ma miejsce wyjątkowo i tylko wtedy, kiedy występuje spór i niejasność, co do konkretnej kwestii wymagającej wiedzy specjalistycznej (zob. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2010 r.; sygn. akt: II GSK 643/09). Stwierdzić więc należy, że co do zasady Urząd Patentowy (Kolegium Orzekające) wydając w postępowaniu spornym decyzję o unieważnieniu patentu na sporny wynalazek, uprawniony było do dokonania ustaleń i ocen niezbędnych do stwierdzenie, czy zachodziły okoliczności uzasadniające unieważnienie patentu (art. 246 § 2 p.w.p.) – w świetle przesłanek określonych w przepisie art. 10 cyt. ustawy o wynalazczości. Z tego względu omawiany zarzut skargi kasacyjnej uznać należało za niezasadny. Zupełnie odmiennym zagadnieniem jest to, czy wskazane wyżej ustalenia i oceny są prawidłowe, co zostanie omówione w dalszej części uzasadnienia.

III. 3. Odnosząc się do podniesionej w skardze kasacyjnej okoliczności, że WSA w Warszawie w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 282/07, dotyczącej udzielenia spornego patentu, nie miał wątpliwości, że patent ten spełniał wszystkie przesłanki określone w art. 10 cyt. ustawy o wynalazczości, w pierwszej kolejności stwierdzić należy, że w tym zakresie autor skargi kasacyjnej nie sformułował zarzutu naruszenia przepisu art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Brak stosownego zarzutu skargi kasacyjnej uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu poddanie w tym zakresie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku. Jedynie na marginesie można stwierdzić, że wskazanym wyrokiem WSA uchylił decyzję Urzędu Patentowego o unieważnieniu patentu na sporny wynalazek z powodu uchybień procesowych, wskazując na naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., nie przesądzając merytorycznej zasadności wniosku o unieważnieniu patentu na ten wynalazek.

III. 4. Nie jest trafny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 84 k.p.a. także w tym zakresie, w którym autor skargi kasacyjnej wiąże ów zarzut z przyjęciem – przez organ administracji oraz Sąd – wyłącznie dowodów wnioskodawcy. Dowody te, zdaniem autora skargi kasacyjnej, uzasadniają fałszywą tezę, iż barwiące części roślin nadają produktom makaronowym właściwy sobie kolor i smak, gdy w rzeczywistości nie wszystkie części roślin posiadają taką właściwość. Jednakże w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wnioskodawca przedstawił dowody, z których wynika, iż przed datą zgłoszenia spornego patentu znana była prawidłowość, że barwiące części roślin nadają produktom makaronowym właściwy sobie kolor i smak. Nadto WSA zauważył, że taki właśnie efekt został osiągnięty w spornym patencie, dlatego nie ujawnia on żadnego nieoczekiwanego rezultatu, będącego podstawą nieoczywistości rozwiązania, co zdaniem Sądu przemawia za prawidłowością oceny organu odnośnie naruszenia przy udzielaniu patentu przesłanki oczywistości rozwiązania.

III. 5. Przytoczone wyżej stanowisko Sądu pierwszej instancji wprost odnosi się do oceny materiału dowodowego, dokonanej przez Urząd Patentowy, którą Sąd zaaprobował, jako spełniającą wymagania określone w art. 80 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Autor skargi kasacyjnej w swoisty sposób próbuje podważyć tę ocenę – odwołując się domniemanej fałszywości tezy dowodowej (o czym była mowa wyżej), jednocześnie nie zarzuca naruszenia adekwatnych w zakresie tego zarzutu norm procesowych, w tym przepisów art. 80 i 107 § 3 k.p.a., co jest oczywistą wadą skargi kasacyjnej, uniemożliwiającą, także w tym zakresie, poddanie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku.

III. 6. Odnosząc się do zarzutu pominięcia przez Sąd pierwszej instancji oceny dowodów składanych przez wnoszących skargę kasacyjną, podnieść trzeba, że w granicach tego zarzutu nie wskazano na jakiekolwiek konkretne dowody, których ocenę WSA pominął, ogólnie odwołując się tylko do okoliczności objęcia wynalazku umową licencyjną oraz wynikającego z tego sukcesu komercyjnego. Pomijając kwestię tego, czy i jaki ma wpływ domniemany sukces komercyjny wynalazku na wypełnienie przesłanek określonych w przepisie art. 10 cyt. ustawy o wynalazczości, stwierdzić należy, że brak skonkretyzowania wskazanego wyżej zarzutu, zarówno co do naruszeń przepisów postępowania, jak i pominiętych dowodów, czyni ten zarzut niezasadnym.

III. 7. Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, stwierdzić należy, że wobec niezasadności zarzutów o charakterze procesowym, co omówiono powyżej, zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego podlegają ocenie w odniesieniu do stanu faktycznego stanowiącego podstawę zaskarżonego wyroku. Inaczej ujmując tę kwestię zauważyć trzeba, że kwalifikacja stanu faktycznego rozstrzyganej sprawy w odniesieniu do właściwej normy prawa materialnego, może uwzględniać tylko stan faktyczny wiążąco ustalony w sprawie, bez uwzględnienia tych elementów stanu faktycznego na które powołuje się autor skargi kasacyjnej, a których ustalenia Sądu pierwszej instancji nie obejmują.

III. 8. Autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi pierwszej instancji niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego, polegające na nieprawidłowej ocenie dokonanej przez Sąd pierwszej instancji co do zastosowania prawa materialnego przez organ administracji, stanowiącego obrazę art. 10 cyt. ustawy o wynalazczości w związku z art. 315 ust. 1 i 3 p.w.p. W ocenie autora skargi kasacyjnej owo uchybienie miało być skutkiem niezasadnego przyjęcia, że stan faktyczny nie odpowiada dyspozycji przepisu art. 10 ustawy o wynalazczości, poprzez błędne uznanie, iż: zakres uzyskanej ochrony jest szerszy od ujawnienia, (ponieważ brak jest udokumentowania osiągania zamierzonego rezultatu sposobem, w którym wykorzystuje się wcześniej przygotowane preparaty); zakres uzyskanej ochrony jest szerszy od ujawnienia (ponieważ brak jest dostatecznego udokumentowania osiągania zamierzonego rezultatu w dolnej granicy ilościowej stosowanych składników smakowo-zabarwiających) oraz brak jest cechy nieoczywistości spornego patentu. W konsekwencji, zdaniem autora skargi kasacyjnej, prawidłowo ustalony stan faktyczny i właściwie zastosowana w jego odniesieniu wykładnia art. 10 cyt. ustawy o wynalazczości prowadzą do wniosku przeciwnego.

III. 9. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu zauważyć należy, ze zgodnie z przepisem art. 10 cyt. ustawy o wynalazczości, wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania. Ocenę spełniania przez sporny wynalazek przesłanek określonych w tym przepisie Sąd pierwszej instancji odniósł do ustaleń faktycznych, które uprzednio poddał kontroli. Jak stwierdził Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, sporny patent dotyczy konkretnie wymienionych barwiących części roślin (kłącza ostryżu, nasiona arnoty, korzenia marchwi jadalnej), a rozwiązywany problem to właściwe tym dodatkom zabarwianie i nadanie smaku ciasta makaronowego, przy czym przed datą zgłoszenia spornego patentu znana była prawidłowość, iż barwiące części roślin nadają produktom makaronowym właściwy sobie kolor oraz smak i taki właśnie efekt został osiągnięty w spornym wynalazku.

III. 10. Nie budzi wątpliwości to, że stwierdzenie występowania prawidłowości, iż barwiące części roślin nadają produktom (makaronowym) właściwy sobie kolor oraz smak, było okolicznością ustalaną przez Urząd Patentowy, jako element stanu faktycznego sprawy i w tym celu Urząd Patentowy zebrał obszerny materiał dowodowy, który następnie poddał ocenie. Wynikiem tej oceny było ustalenie – na podstawie całokształtu materiału dowodowego – że w sprawie została udowodniona okoliczność, iż w dacie zgłoszenia spornego patentu znane było stosowanie jako substancji smakowo-zabarwiających zarówno części różnych roślin, w tym cząstki warzywne szpinaku, szczawiu, buraków, selera, kukurydzy, zielonej papryki, rozdrobnionych kłączy ostryżu długiego, jak i produktów wytworzonych z roślin (rośliny przetworzone), takich jak koncentrat pomidorowy, mączka marchwiowa, przecier z dyni. W ocenie Urzędu Patentowego w sprawie została także udowodniona okoliczność, iż w dacie zgłoszenia spornego patentu znany był sposób wytwarzania makaronu poprzez zmieszanie mąki pszennej lub gryczanej z kłączami różnych odmian ostryżu. Dokonana przez Urząd Patentowy ocena dowodów wskazanych w decyzji o unieważnieniu spornego patentu została poddana kontroli przez Sąd pierwszej instancji, który uznał ją za prawidłową. Autor skargi kasacyjnej oceny tej skutecznie nie podważył, ograniczając się do polemiki w zakresie znaczenia tych ustaleń dla stwierdzenie przesłanki nieoczywistości spornego patentu, która powinna odnosić się do całości zgłoszonego rozwiązania, a nie jego poszczególnych fragmentów.

III. 11. W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia przepisu art. 10 cyt. ustawy o wynalazczości podlega ocenie przez Naczelny Sąd Administracyjny w odniesieniu do stanu faktycznego stanowiącego podstawę zaskarżonego wyroku, a więc w procesie oceny prawidłowości kwalifikacji stanu faktycznego rozstrzyganej sprawy, jako okoliczność wiążąco ustaloną w sprawie uznać należy to, że w dacie zgłoszenia spornego patentu w produkcji makaronów znane było stosowanie jako substancji smakowo-zabarwiających zarówno części różnych roślin, jak i ich przetworów. Odnosząc te ustalenia do treści normy prawnej zawartej w przepisie art. 10 cyt. ustawy o wynalazczości, stwierdzić należy, że mają one decydujące znaczenie dla kwalifikacji całego stanu faktycznego sprawy, gdyż przesądzają o zasadności zarzutu oczywistości całości rozwiązania objętego spornym patentem, nie zaś tylko jego poszczególnych elementów.

III. 12. Skarga kasacyjna nie zawiera także argumentów, które mogłyby przesądzić o uznaniu omawianego wynalazku za nieoczywisty w takim zakresie, w jakim założono wykorzystanie nowych środków technicznych, poprzez zastosowanie składników smakowo-zabarwiających w dolnej granicy ilościowej, opisanych w zastrzeżeniach patentowych. Zasadnie podniósł Sąd pierwszej instancji, że w przykładach zawartych w zgłoszeniu patentowym ujawniono jako najniższy poziom ilościowy stosowania substancji smakowo-zabarwiającej w ilości rzędu tysięcy razy wyższej (na poziomie ok. 1%), niż dolne granice ilościowe opisane w zastrzeżeniach patentowych (pomiędzy 0,001% a 0,0001%), a więc w tym zakresie brak jest przesłanki ujawnienia wynalazku w rozumieniu przepisu art. 10 cyt. ustawy o wynalazczości. Podkreślić należy, że autor skargi kasacyjnej nie zakwestionował tych ustaleń, zarzucając jedynie, że WSA pominął górne granice zawartych w patentach przykładów. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten nie jest zasadny, bowiem dla oceny możliwości zastosowania omawianego wynalazku przy użyciu składników smakowo-zabarwiających makaron w dolnych granicach ilościowych opisanych w zastrzeżeniach patentowych, nie ma znaczenia znana powszechnie okoliczność możliwości skutecznego zastosowania w górnych ich granicach ilościowych.

III. 13. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie przepisu art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.