Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 134/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137, art. 229
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 6
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity
article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 134, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi A. H. i M. H.-L. na decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego; oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta działający jako prezydent miasta na prawach powiatu, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, reprezentowany przez Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego, decyzją z [...] sierpnia 2013 roku, na podstawie art. 105 kpa umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie o zwrot na rzecz Pani A. H. i M. H.-L. nieruchomości położonej w P., oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb W., arkusz mapy [...], część działki nr [...] zapisanej w księdze wieczystej nr [...] jako własność Spółdzielni Mieszkaniowej w P. oraz osób fizycznych.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Pani A. H. W odwołaniu strona wskazała na nakaz płatniczy na podatek od zbycia praw majątkowych - na opłatę skarbową z 6 czerwca 1964 roku. W ocenie odwołującej powyższy dokument stanowi dowód na to, iż przedmiotowa nieruchomość winna zostać zwrócona.

Wojewoda decyzją z [...] grudnia 2013 r. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją organu I instancji.

Wojewoda w oparciu o całokształt zgromadzonych akt sprawy ustalił, że aktem notarialnym z [...] stycznia 1973 roku, rep. [...] sporządzonym w Państwowym Biurze Notarialnym Pan S. J. H. i P.A. H. sprzedali nieruchomość będącą działką rolną, położoną w P. przy zbiegu ulic W. i S., o pow. [...] ha, zapisaną w księdze wieczystej pod numerem [...] na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974 roku, Nr 10 poz. 64). Celem, dla którego dokonano wywłaszczenia była budowa II etapu Ośrodka W.

Na mocy decyzji Urzędu Dzielnicowego z [...] czerwca 1974 roku, ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej pod realizację Osiedla W. Przedmiotem prawa użytkowania wieczystego była między innymi nieruchomość położona w P. obręb W., arkusz; mapy [...], oznaczona jako działka numer [...] o pow. [...] ha przy ul. W., zapisana w księdze wieczystej numer [...].

Na podstawie umowy sporządzonej w formie aktu notarialnego z [...] grudnia 1983 roku, repertorium [...], przekazano w użytkowanie wieczyste nieruchomości państwowe, w tym nieruchomość oznaczoną jako działka numer [...], obręb W. Powyższa czynność została ujawniona w księdze wieczystej numer [...] w dniu 29 grudnia 1983 roku.

Pismem z 9 maja 2013 roku Pani A. H. złożyła wniosek o zwrot nieruchomości położonej w P., oznaczonej jako dawna działka numer [...], o pow. [...]ha. Obecnie nieruchomość ta odpowiada działkom numer [...], obręb W., arkusz mapy [...].

W oparciu o ustalony stan faktyczny Wojewoda uznał, że bezspornie przedmiotowa nieruchomość została nabyta na własność Skarbu Państwa na podstawie aktu notarialnego z [...] stycznia 1973 roku. Zgodnie z obecnie obowiązującą ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102 poz. 651, dalej: UGN) poprzedni właściciel bądź spadkobierca wywłaszczonej nieruchomości mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Ustawa uznaje nieruchomość za zbędną, gdy pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją określonego w decyzji celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel określony w decyzji nie został zrealizowany. Ponadto ustawa przewiduje, że jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Wyjątek od określonej wyżej zasady zwrotu nieruchomości został unormowany w artykule 229 UGN, gdzie sformułowano wprost, że roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie: niniejszej ustawy (1 stycznia 1998 roku) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W związku z czym, w sytuacji, gdy ustanowiono na nieruchomości prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i zostało to ujawnione w księdze wieczystej, zwrot a więc przeniesienie własności nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela bądź jego następcę prawnego nie jest możliwe.

W przedstawionym stanie faktycznym, zgodnie z umową sporządzoną w formie aktu notarialnego, stwierdzono, że w dniu 29 grudnia 1983 roku Spółdzielnia Mieszkaniowa nabyła prawo użytkowania wieczystego na nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], obręb W., stanowiącą własność Skarbu Państwa. Prawo to zostało ujawnione 29 grudnia 1983 roku w księdze wieczystej nr [...], w której przedmiotowa nieruchomość była zapisana.

Zgodnie z przedstawionym stanem faktycznym wystąpiły przesłanki zawarte w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, które uniemożliwiają dokonanie zwrotu nieruchomości na rzecz byłych właścicieli bądź ich spadkobierców, gdyż ustanowiono na nieruchomości prawo użytkowania wieczystego i zostało ono ujawnione przed 1 stycznia 1998 roku.

Skargę od powyższej decyzji Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła A. H. oraz M. H.-L. zaskarżając ją w całości. Skarżące podnosiły, że akt sprzedaży został dokonany pod przymusem, na co skarżąca A. H ma dowód. Zaniżono także wartość wypłaconej kwoty za sporną nieruchomość.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda powołując się na uzasadnienie zaskarżonej decyzji wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił ustalenia faktyczne sprawy przyjmując je za własne i czyniąc podstawą swych rozważań.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zawierają przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014 r. poz. 518, zwana dalej "ugn"). Zgodnie z art. 136 ust. 3 ugn poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, co stosuje się także do nieruchomości nabytych w drodze umowy w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974 roku, Nr 10 poz. 64), tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie.

Skarżące - poprzednia współwłaścicielka przedmiotowej nieruchomości oraz jej córka, jako spadkobierca drugiego współwłaściciela nieruchomości - zwróciły się z wnioskiem o zwrot nieruchomości położonej w P., zapisanej dawniej w księdze wieczystej Kw nr [...] stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni [...] m2. Działce tej odpowiadają obecnie części działek nr [...]z arkusza mapy [...] obrębu W. (k. 38 akt adm.). Działka nr [...]zapisana jest w księdze wieczystej nr [...] jako własność Miasta w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej (k. 39 akt adm.), a działka nr [...] - w księdze wieczystej nr [...] jako współwłasność Spółdzielni Mieszkaniowej oraz osób fizycznych. W związku z wyłączeniem Prezydenta Miasta w sprawach o zwrot nieruchomości stanowiących własność Miasta, wniosek skarżących w części dotyczącej działki nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu W., przekazano według właściwości Wojewodzie (pismo z 14 czerwca 2013r.). Zatem przedmiotem niniejszej sprawy był zwrot części działki o numerze [...].

Organy prawidłowo ustaliły, że dawna działka nr [...] zbyta została Skarbowi Państwa przez skarżącą A. H. i jej męża S. H. umową sprzedaży w formie aktu notarialnym z [...] stycznia 1973 r., repertorium [...] w trybie przepisu art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94) z przeznaczeniem pod budowę II-go etapu Ośrodka W. w Jednostkach A-B-C (§2 umowy). Z zawiadomienia Państwowego Biura Notarialnego Dz. Kw. nr [...] wynika, że Skarb Państwa ujawniono w księdze wieczystej Kw nr [...] w dniu 6 stycznia 1973 r.

Następnie umową zawartą aktem notarialnym z [...] grudnia 1983 r., rep. [...] Prezydent Miasta oddał grunt stanowiący m.in. działkę nr [...] w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej. W dniu 29 grudnia 1983 r. prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione na rzecz Spółdzielni w księdze wieczystej Kw nr [...]. Jak ustalono, działkę nr [...] połączono z działkami sąsiednimi i utworzono w ten sposób działkę nr [...]z arkusza mapy [...] (wyciąg z wykazu zmian gruntowych sporządzony w dniu 10 grudnia 1992 r.). Działkę nr [...] podzielono m.in. na działki nr [...]z arkusza mapy [...] (wyciąg z wykazu zmian gruntowych sporządzony w dniu 20 grudnia 1999 r.). Następnie działki te połączono i utworzono w ten sposób działkę nr [...], z podziału której powstała m.in. działka nr [...] (wyciągi z wykazu zmian gruntowych sporządzone w dniu 8 października 2003 r.).

Prawo własności tej działki Spółdzielnia Mieszkaniowa nabyła w drodze umowy sprzedaży zawartej aktem notarialnym z [...] października 2008 r., rep. A nr [...]. Obecnie działka ta zapisana jest w księdze wieczystej nr [...] jako współwłasność Spółdzielni Mieszkaniowej oraz osób fizycznych.

Zgodnie z art. 229 ugn roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ugn nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. 1 stycznia 1998r. nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W niniejszej sprawie bezspornie część nieruchomości [...] objęta żądaniem zwrotu stanowiąca własność Miasta została oddana w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej, co zostało ujawnione w księdze wieczystej nr w dniu 29 grudnia 1983r.

Wobec powyższego żądanie zwrotu przedmiotowej nieruchomości nie mogło być rozpatrzone merytorycznie, gdyż wystąpiła przeszkoda prawna uniemożliwiająca dokonanie oceny zbędności nieruchomości na cel określony w umowie sprzedaży nieruchomości z dnia [...] stycznia 1973r. Skoro zatem przedmiotową nieruchomość oddano w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (1 stycznia 1998r.) i prawo to ujawniono w księdze wieczystej, poprzednia współwłaścicielka nieruchomości oraz spadkobierczyni drugiego poprzedniego współwłaściciela, w rozumieniu art. 229 ugn utraciły roszczenie domagania się zwrotu tej nieruchomości w trybie art. 136 ust. 3 ugn.

Skutkiem powyższego roszczenie o zwrot nieruchomości nie może być realizowane w drodze postępowania administracyjnego, żądanie zwrotu nieruchomości nie powoduje wszczęcia postępowania administracyjnego, a jeżeli organ mimo przeszkody postępowanie takie wszczął to podlega ono umorzeniu jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 kpa. Prawidłowo zatem organy I instancji umorzył zainicjowane przez skarżące postępowanie administracyjne o zwrot przedmiotowej nieruchomości, co organ II instancji zaskarżona decyzją utrzymał w mocy.

W niniejszej sprawie, dotyczącej zwrotu nieruchomości, bezzasadne są również zarzuty skarżącej, że umowa sprzedaży nieruchomości została na sprzedających wymuszona oraz że wypłacona kwoty z tytułu sprzedaży przedmiotowej działki została zaniżona. Okoliczności te nie stanowią bowiem przesłanek zwrotu nieruchomości, które reguluje ustawa o gospodarce nieruchomości, o czym wskazano powyżej.

Nadto w świetle przepisu art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów postępowania skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że decyzje organów administracji odpowiadają prawu, zatem skarga musi być oddalona. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.