Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1027/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Kara administracyjna
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 300 poz 72 art. 1 ust. 5 lit. b), art. 2 pkt 2 lit. d) w zw. z lit. b)
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do  rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Tekst mający znaczenie dla EOG).
article: art. 32a, art. 87 ust. 1 pkt 4, art.92a ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 58
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
article: art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia del. WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 108/19 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w P. na decyzję Komendanta Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej w Przemyślu z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 108/19, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), oddalił skargę A. Sp. z o.o. w P. na decyzję Komendanta Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej w Przemyślu z dnia [...] listopada 2018 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego.

A. Sp. z o.o. złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając orzeczenie w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:

1. prawa materialnego, wysłowionego w:

a) art. 1 ust. 5 lit. b) rozporządzenia nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. w zw. z art. 32a, art. 87 ust. 1 pkt 4 oraz art. 92a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 58 ze zm.; powoływanej dalej jako: u.t.d.), polegające na błędnej wykładni i wadliwym zastosowaniu przedmiotowych norm, poprzez stwierdzenie, że przejazd w rozumieniu ww. przepisu rozporządzenia wchodziłby w grę tylko w sytuacji, gdyby przewóz polegał na transporcie uszkodzonego pojazdu (np. na lawecie), nie zaś na przejeździe uszkodzonego pojazdu bez ładunku, a przez to wadliwe zastosowanie ww. przepisów, poprzez uznanie, że przewóz ten wymagał posiadania licencji wspólnotowej, a także okazania przez kierowcę świadectwa kwalifikacyjnego; w konsekwencji powyższych naruszeń Wojewódzki Sąd Administracyjny dopuścił się wadliwego zastosowania art. 92a ust. 1 i 2 u.t.d., poprzez przyjęcie, że zasadne było nałożenie na skarżącego kary pieniężnej z uwagi na nieposiadanie licencji transportowej;

b) art. 2 pkt 2 lit. d) w zw. z lit. b) rozporządzenia nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. w zw. z art. 32a, art. 87 ust. 1 pkt 4 oraz art. 92a ust. 1 i 2 u.t.d., poprzez jego błędną wykładnię i wadliwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż sporny przejazd stanowił przewóz międzynarodowy w rozumieniu ww. przepisów, t.j. stanowił przejazd powrotny w związku z wcześniej wykonywanym przewozem w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a-c ww. rozporządzenia.

2. przepisów postępowania, wysłowionych w:

a) art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na tym, iż sporządzone uzasadnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jest lakoniczne, ogólnikowe, nieodnoszące się do przedstawionych w skardze argumentów strony;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.), polegające na wadliwym przyjęciu przez sąd administracyjny, że organy w sprawie w sposób prawidłowy ustaliły relewantny stan faktyczny, podczas gdy organy:

- wbrew normie wysłowionej w art. 80 k.p.a., a zatem z przekroczeniem zasady prawidłowej oceny dowodów, uznały, że z zaoferowanego przez stronę materiału dowodowego w postaci zeznań świadka oraz faktur nie wynika, że naprawy w nich określone odnosiły się do uszkodzeń pojazdu istniejących w chwili przeprowadzania kontroli, a także że wykazanie tej okoliczności wymagałoby przedstawienia dowodów w postaci "dokumentów niebudzących wątpliwości";

- nie wskazały przesłanek rozumowania, polegających na przyjęciu, iż przejazd odbyty [...].07.2018 r. pozostawał w związku z przejazdem z [...].06.2018 r.

Skarżąca kasacyjnie podniosła, że ww. naruszenie przepisów prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku.

Argumentację na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.

Uwzględniając istotę sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, komplementarny charakter zarzutów kasacyjnych uzasadnia, aby rozpatrzeć je łącznie. W skardze kasacyjne sformułowano zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego. Podkreślenia przy tym wymaga, że argumentacja zawarta w uzasadnieniu skargi kasacyjnej została przedstawiona w taki sposób, że zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego ściśle powiązano z naruszeniem przepisów postępowania i odwrotnie - potencjalne błędy proceduralne skutkowały w ocenie autora skargi kasacyjnej uchybieniami materialnoprawnymi i w związku z tym istnieje konieczność łącznego ich rozpatrzenia.

W tej sytuacji niezbędne jest odniesienie się w pierwszej kolejności do zarzutów materialnoprawnych.

Rozpatrując zatem zarzuty kwestionujące wykładnię i zastosowanie art. 1 ust. 5 lit. b) rozporządzenia nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. w zw. z art. 32a, art. 87 ust. 1 pkt 4 oraz art. 92a ust. 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym poprzez stwierdzenie, że przejazd w rozumieniu ww. przepisu rozporządzenia wchodziłby w grę tylko w sytuacji, gdyby przewóz polegał na transporcie uszkodzonego pojazdu (np. na lawecie), nie zaś na przejeździe uszkodzonego pojazdu bez ładunku i przez to przyjęcie, że zasadne było nałożenie na skarżącego kary pieniężnej z uwagi na nieposiadanie licencji transportowej oraz należy podkreślić, iż nie są one zasadne. Za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw uznać należało również zarzut naruszenia art. 2 pkt 2 lit. d) w zw. z lit. b) rozporządzenia nr 1072/2009 z 21 października 2009 r. w zw. z art. 32a, art. 87 ust. 1 pkt 4 oraz art. 92a ust. 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym, poprzez przyjęcie, iż sporny przejazd stanowił przewóz międzynarodowy w rozumieniu ww. przepisów, tj. stanowił przejazd powrotny w związku wcześniej wykonywanym przewozem w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a-c ww. rozporządzenia.

W realiach niniejszej sprawy NSA uznał, że zarówno Sąd I instancji jak i organy trafnie wskazały na ścisły związek pomiędzy przejazdem z [...] czerwca 2018 r. i kontrolowanym przejazdem w dniu [...] lipca 2018 r.

Wbrew zatem twierdzeniom skarżącej kasacyjnie, Sąd I instancji słusznie przyjął, że analizując stan faktyczny niniejszej sprawy nie można było przyjąć, iż celem kontrolowanego przejazdu była tylko konieczność wykonania napraw w samochodzie oraz w naczepie, a nie powrotny przejazd wynikający z wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego. Za usprawiedliwiony wobec tego uznać należy pogląd WSA, że wykonywany przejazd miał związek (tzn. był przejazdem powrotnym) z przewozem wykonywanym pojazdem marki DAF nr rej [...] z naczepą Koegel na rej. [...] w dniu [...] czerwca 2018 r. wraz z towarem w postaci kopolimerów akrylonitryl – butadien – styrenu, nadanym przez firmę B. z F., w kierunku wywozowym z Polski na Ukrainę.

Z powyższych względów prawidłowa jest konstatacja WSA, iż w omawianych okolicznościach przejazdu tego nie można uznać za przewóz, o jakim mowa w art. 1 ust. 5 lit. b) Rozporządzenia 1072/2009.

Co więcej, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko przedstawione w zaskarżonym wyroku, że skoro art. 1 ust. 5 lit. b) Rozporządzenia 1072/2009 stanowi o "przewozie pojazdów uszkodzonych lub zepsutych" to w realiach niniejszej sprawy przejazd powrotny, bez ładunku mógłby podlegać dyspozycji tego przepisu, tylko w przypadku, gdyby wcześniej miał miejsce "przewóz" uszkodzonego pojazdu Daf. Natomiast jak trafnie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia - objęty kontrolą transport obejmował przejazd samochodu m-ki Daf z naczepą, a nie jego "przewóz".

W związku z powyższym nie mają usprawiedliwionych podstaw także zarzuty naruszenia prawa procesowego.

Zarzut procesowy sprowadza się do twierdzenia, że Sąd I instancji nie dostrzegł, iż organ administracji naruszył reguły zawarte w przepisach art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. Odnosząc się zatem do zarzutu naruszenia przepisów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że kontrolowane przez Sąd I instancji decyzje zostały wydane w postępowaniu, które zostało przeprowadzone zgodnie ze standardami procedury administracyjnej. Ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego oraz wydanych w tej sprawie decyzji wynika, że zostały wyjaśnione istotne okoliczności sprawy, których wyjaśnienie było konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego. Ponadto z uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny zaskarżonej decyzji w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych. Podnoszone w tym zakresie zarzuty skarżącej kasacyjnie sprowadzają się w istocie rzeczy do prezentowania własnych ocen stanu faktycznego.

Nie można w szczególności podzielić prezentowanego w skardze kasacyjnej wywodu, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 80 k.p.a. Przepis ten stanowi, że właściwy organ prowadzący postępowanie powinien ustalić, lecz na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wbrew twierdzeniom skarżących kasacyjnie, Sąd I instancji słusznie przyjął, że organ prawidłowo odniósł się do argumentów strony dotyczących kwestii przejazdu w celu wykonania naprawy pojazdu. Przedstawione przez stronę dowody i argumenty zostały wzięte pod uwagę, ale organ mimo to nie uznał wskazywanych przez A. sp. z o.o. okoliczności za przewóz, o jakim mowa w art. 1 ust. 5 lit. b) Rozporządzenia 1072/2009 ze względu na nie budzący wątpliwości związek pomiędzy przejazdem (z towarem) z [...] czerwca 2018 r. oraz przejazdem w dniu [...] lipca 2018 r.

Powoduje to WSA, oddalając rozpatrywaną skargę, nie złamał wytykanych mu w tym zarzucie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

W ocenie NSA nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W tym kontekście należy wskazać, iż w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1485/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i - w razie kontroli instancyjnej - Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 1751/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sąd I instancji realizuje powyższe wymagania. Wynika z niego, jaki stan faktyczny został w tej sprawie przyjęty przez Sąd, dokonano też jego oceny, jak również zawarto rozważania dotyczące wykładni i zastosowania art. 1 ust. 5 lit. b) Rozporządzenia 1072/2009, a także art. 80 k.p.a. To, że strona skarżąca nie zgadza się z dokonaną przez Sąd oceną prawną, nie oznacza, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. i nie uprawnia do czynienia takiego zarzutu. Za pomocą tego zarzutu nie można bowiem zwalczać zaaprobowanej przez Sąd podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czy też stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 lipca 2012 r., sygn. akt I FSK 1467/11 oraz z dnia 13 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 358/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a taką próbę podejmuje strona skarżąca kasacyjnie, polemizując ze stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Dodatkowo NSA w niniejszym składzie podziela stanowisko judykatury, iż Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wypełniając przesłanki wynikające z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów podniesionych w skardze oraz innych pismach procesowych sprawy i do każdego z argumentów na ich poparcie, może je oceniać całościowo. Najistotniejsze jest to aby z wywodów Sądu wynikało dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze (por. wyrok NSA z 18 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 702/15; wyrok NSA z 19 czerwca 2018 r., sygn. akt II GSK 2336/16; wyrok NSA z 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 2671/16; wyrok NSA z 4 października 2018 r., sygn. akt II GSK 2983/16 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.