Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3347/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 72, 33
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie sędzia WSA Włodzimierz Gurba (sprawozdawca), sędzia WSA Ewa Radziszewska - Krupa, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 października 2017 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności administracyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 12 października 2016 r. Pan M. S. (zwany dalej: "Strona", "Zobowiązany" lub "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. postanowienie z dnia [...] września 2016 r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] lipca 2016 r. w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. (dalej: "organ egzekucyjny") prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 15 lutego 2016 r. wystawionego przez P. S.A. obejmującego zaległości z tytułu opłaty abonamentowej za okres od stycznia 2011 r. do sierpnia 2015 r. w łącznej kwocie należności głównej 1.056.40 zł plus należne odsetki.

Zawiadomieniem z dnia 16 maja 2016 r. dokonano zajęcia prawa majątkowego Skarżącego stanowiącego wynagrodzenie za pracę.

W dniu 14 czerwca 2016 r. Skarżący wniósł pismo zatytułowane "skarga na zajęcie wynagrodzenia za pracę", w którym wskazał, że nie otrzymał żadnego upomnienia i tytułu wykonawczego, zaś w okresie wymienionym w tytule wykonawczym nie posiadał zarejestrowanego odbiornika telewizyjnego oraz odbiornika radiofonicznego.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. organ egzekucyjny oddalił skargę Strony wskazując, że zaskarżona czynność została dokonana prawidłowo.

Pismem z dnia 26 lipca 2016 r. Skarżący złożył zażalenie na ww. postanowienie o oddaleniu skargi, wskazując, że zajęcie egzekucyjne odbyło się z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014, poz. 1619 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), a także wbrew obowiązującemu orzecznictwu. Ponadto podtrzymał argumentację przedstawioną w skardze na czynności egzekucyjne.

1.2. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (zwany dalej: "organ odwoławczy" lub "organ drugiej instancji") postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że zaskarżona czynność została dokonana zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 72 u.p.e.a. Organ drugiej instancji zauważył bowiem, że w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę poprzez przesłanie do pracodawcy zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę. Dłużnik zajętej wierzytelności potwierdził odbiór ww. zawiadomienia w dniu 23 maja 2016 r. Zajęcie wierzytelności z wynagrodzenia za pracę Zobowiązanego zostało dokonane z chwilą doręczenia pracodawcy zawiadomienia o tym zajęciu. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia do pracodawcy, organ egzekucyjny zawiadomił Skarżącego o zajęciu jego wierzytelności z wynagrodzenia za pracę. Zobowiązanemu doręczono przedmiotowe zawiadomienie w dniu 2 czerwca 2016 r.

Organ odwoławczy wskazał również, że zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę odpowiada wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 2310).

2.1. W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący sformułował żądanie uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2016 r. oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] lipca 2016 r. Wniesiono również o zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W skardze zarzucono naruszenie art. 28 oraz art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: "K.p.a."), a także art. 72 § 1 u.p.e.a.

W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że wbrew twierdzeniu Dyrektora Izby Skarbowej w W. nie doręczono mu tytułu wykonawczego oraz upomnienia. Zdaniem Skarżącego organ egzekucyjny pozbawił go prawa do uczestniczenia w toczącym się postępowaniu, prawa do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym oraz składania pisemnych wyjaśnień i dokumentów w przedmiotowej sprawie.

Skarżący wskazał ponadto, że w okresie wymienionym w tytule wykonawczym nie posiadał zarejestrowanego odbiornika telewizyjnego oraz odbiornika radiofonicznego pod adresem zamieszkania podanym przez wierzyciela.

Zdaniem Strony P. S.A. nie powiadomiła go o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego poprzez przesłanie zawiadomienia, jak również wierzyciel nie posiada żadnych dowodów na to, że doręczyła mu takie powiadomienie.

2.2. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

3. 1. Zgodnie z art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa.

W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej zwanej "P.p.s.a.") lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Stosownie zaś do treści art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

3.2. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

Należy również wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego, od dnia 15 sierpnia 2015 r., nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 P.p.s.a.

4. Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest, czy organ egzekucyjny wraz z zajęciem wynagrodzenia doręczył odpis tytułu wykonawczego oraz, czy dopuszczalna była realizacja zajęcia przez pracodawcę przed doręczeniem Zobowiązanemu zawiadomienia o tym zajęciu.

5. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

6. 1. W pierwszej kolejności Sąd uważa za konieczne ustalenie granic niniejszej sprawy oraz ustalenie zakresu rozpoznania skargi przez Sąd.

6.2. Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (zastrzeżenie to nie ma zastosowania w niniejszej sprawie).

Jak stwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I FSK 227/17 (internetowa Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej zwana "CBOSA") - nakaz "rozstrzygnięcia w granicach danej sprawy", oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem oceny innej sprawy administracyjnej, niż ta w której wniesiono skargę. Zaskarżenie decyzji oznacza, że przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego – niejako za jej pośrednictwem – staje się ta sama sprawa, która została w decyzji rozstrzygnięta. Sąd orzekający w niniejszej sprawie zgadza się wyżej przedstawionym poglądem i przyjmuje go jako własny.

Na tle komentowanego przepisu szczególnego znaczenia nabiera więc zagadnienie tożsamości sprawy administracyjnej. Mimo, że powyższe wywody dotyczą spraw rozstrzyganych decyzjami, to jednak znajdują też analogiczne odniesienie do spraw rozstrzyganych postanowieniem.

6.3. W art. 54 § 1 u.p.e.a. stwierdzono, że skarga na czynności organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania przysługuje zobowiązanemu. W art. 54 § 4 u.p.e.a. określono termin na wniesienie skargi na czynności egzekucyjne z § 3, stanowiąc, że wnosi się ją w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. Celem skargi na czynności organu egzekucyjnego lub egzekutora jest negowanie jego działań faktycznych, wykonawczych (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 1255/13 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 727/12 - CBOSA).

Należy zatem przyjąć, że skarga ma charakter środka subsydiarnego i nie będzie dopuszczalne jej wniesienie w sytuacjach, gdy ustawa przewiduje inne środki zaskarżenia, np. zarzut, zażalenie na postanowienie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego, albo w sytuacjach gdy istnieje możliwość wniesienia pozwu do sądu (przykładowo wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 3474/06 - CBOSA).

6.4. Skarga na czynności egzekucyjne nie przysługuje w sytuacji, gdy skarżącemu przysługiwała możliwość kwestionowania danej czynności egzekucyjnej za pomocą innych środków zaskarżenia, ale nie wykorzystał ich lub nie przyniosły one żądanego rezultatu. W szczególności, nie jest dopuszczalne podnoszenie w skardze na czynności egzekucyjne okoliczności stanowiących podstawy zarzutów wskazanych w art. 33 § 1 u.p.e.a., również po upływie terminu do wniesienia zarzutów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2988/11 - CBOSA).

Przepis art. 33 § 1 u.p.e.a. stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Podkreślić należy, że przedmiotem postępowania prowadzonego w sprawie skargi na czynności organu egzekucyjnego jest wyłącznie prawidłowość zakwestionowanej czynności egzekucyjnej; w postępowaniu tym nie może być rozważane istnienie egzekwowanego obowiązku (por. teza 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 3474/06 - CBOSA).

6.5. Składając skargę na czynności egzekucyjne nie można oczekiwać, że w ramach postępowania zmierzającego do ustalenia zasadności skargi organ egzekucyjny będzie badać wszelkie okoliczności związane z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym, a w tym prawidłowość ustalenia i wymagalność egzekwowanego obowiązku, dopuszczalność wszczęcia egzekucji oraz kwestię doręczenia upomnienia. Skarga na czynności egzekucyjne nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia wszystkiego co miało miejsce w zakresie wymiaru i egzekwowania należności.

6.6. Analizując treść złożonej skargi na czynności egzekucyjne Sąd dochodzi do wniosku, że Skarżący przynajmniej część ponoszonych wywodów winien uczynić przedmiotem zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Jak wyżej wyjaśniono, przesłanki, tryb rozpoznania, skutki takich zarzutów są zupełnie inne niż skargi na czynności egzekucyjne. Tych dwóch, niezależnych od siebie środków zaskarżenia nie można jednak traktować wymiennie i łączyć ich ze sobą. Skarżący był informowany o odmienności przesłanek tych trybów i w piśmie z dnia 6 lipca 2016 r. sam wskazał, że Jego wcześniejsze pismo należy traktować jako skargę na czynności egzekucyjne.

Na etapie rozpatrywania skargi do tutejszego Sądu nie ma możliwości przekwalifikowania złożonej skargi na czynności egzekucyjne na inny środek zaskarżenia ani rozciągnięcia zakresu skargi na czynności egzekucyjne na kwestie, które ustawowo nie mogą być przedmiotem takiej skargi. Badając, poruszane w skardze do tutejszego Sądu, kwestie właściwe dla przesłanek zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej Sąd wykroczyłby poza zakres badanej sprawy administracyjnej, czym naruszyłby art. 134 P.p.s.a.

6.7. Z powyższych względów Sąd, w niniejszej sprawie, badał legalność działania organu w zakresie dokonanych czynności egzekucyjnych. Natomiast zarzuty podnoszone w kwestii wymagalności obowiązku, prawidłowości jego nałożenia, prawidłowości postępowania wymierzającego należność i zapewnienia Skarżącemu czynnego udziału w tym postępowaniu oraz w kwestii doręczenia tytułu wykonawczego i upomnienia należy uznać za chybione w ramach postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne.

Wyjaśnienia organu egzekucyjnego zawarte w zaskarżonym postanowieniu są w tym zakresie prawidłowe.

7. 1. Przechodząc do rozpatrzenia zarzutów w zakresie czynności polegającej na zajęciu wynagrodzenia za pracę Skarżącego należy wpierw przytoczyć treść regulacji prawnej w tym zakresie.

Zgodnie z art. 72 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wynagrodzenia za pracę przez przesłanie do pracodawcy zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu tej części jego wynagrodzenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa pracodawcę, aby nie wypłacał zajętej części wynagrodzenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Stosownie do art. 72 § 2 u.p.e.a., zajęcie wynagrodzenia za pracę jest dokonane z chwilą doręczenia pracodawcy zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Przepis § 4 tego artykułu nakazuje, aby jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadomił zobowiązanego o zajęciu jego wynagrodzenia za pracę, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis wezwania przesłanego do pracodawcy, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać wynagrodzenia poza częścią wolną od zajęcia ani rozporządzać nim w żaden inny sposób.

7.2. Skarżący nie ma więc racji zarzucając, że zajęcie zostało zrealizowane przed doręczeniem mu zawiadomienia o zajęciu. Art. 72 § 2 u.p.e.a. skuteczność zajęcia w sposób jednoznaczny wiąże z chwilą doręczenia zawiadomienia pracodawcy, co miało miejsce kilka dni wcześniej niż doręczenie zawiadomienia Skarżącemu. Bez względu na moment doręczenia zawiadomienia Skarżącemu, pracodawca wiedząc już o zajęciu był obowiązany do jego respektowania i realizacji zgodnie z wymogami prawa. Przepisy nie stanowią o istnieniu w tym zakresie jakichkolwiek warunków zawieszających realizację zajęcia do czasu doręczenia stosowanego zawiadomienia zobowiązanemu. Powyższe znajduje potwierdzenie w orzecznictwie (przykładowo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2007 r., sygn. akt II FSK 607/06 - CBOSA).

7.3. Odnosząc się do zarzutów Skarżącego dotyczących niedoręczenia przez organ egzekucyjny odpisu tytułu wykonawczego oraz upomnienia przez wierzyciela zauważa, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że odpis tytułu wykonawczego został doręczony Skarżącemu w dniu 2 czerwca 2016 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu wynagrodzenia. Mimo odmiennego twierdzenia Skarżącego nie ma dowodów świadczących, że było inaczej. Zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym więc do obalenia jego wiarygodności nie wystarczy proste zaprzeczenie jego treści.

W związku z powyższym, uznając, że doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego nastąpiło na zasadzie określonej w art. 72 § 4 pkt 1 u.p.e.a. Sąd uznaje za niezasadne zarzuty naruszenia art. 10 i 28 K.p.a. oraz art. 72 § 1 u.p.e.a.

8.1. Sąd nie znajduje powodów do stwierdzenia, że w zaskarżonym postanowieniu naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy. Sąd nie dopatruje się wystąpienia okoliczności naruszających prawo i mogących być podstawą wznowienia postępowania. Sąd nie znajduje też przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia w całości lub w części.

8.2. Z tych względów, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., należało skargę oddalić.