Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 802/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 75 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 2021
law: Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2021 z późn. zm.).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) asesor WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 października 2021 r. sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Inspektor Sanitarny z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie obowiązku uiszczenia opłaty za przeprowadzoną kontrolę oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w N. podstawie art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 2021 ze zm.), rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 października 2017 r. w sprawie opłat za czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach urzędowej kontroli żywności (Dz. U. z 30 października 2017 r. poz. 2012 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej powoływana jako kpa) po zapoznaniu się z protokołem z kontroli sprawdzającej Nr [...] z [...].01.2021 r. w zakresie analizowania stron internetowych i portali społecznościowych, dotyczącym Magazynu dystrybucyjnego z punktem sprzedaży wysyłkowej przez internet, ul. H., [...] N., ustalił wobec M. Ł., właściciela firmy pod nazwą: M. Ł. Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "B." Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "[...]" [...], ul. H., [...] N. NIP: [...] (dalej określany jako Skarżący) obowiązek uiszczenia opłaty za przeprowadzoną kontrolę w dniu [...] .09.2020 r., której wyniki wykazały nieusunięcie nieprawidłowości higienicznych i zdrowotnych i podjęte czynności - w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w wyniku urzędowej kontroli żywności przeprowadzonej [...] .01.2021 r. stwierdzono nieusunięcie nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych, tj. nie wstrzymano wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej wymienionych w decyzji produktów. Obowiązek uiszczenia opłaty wynika z przeprowadzenia ponownie czynności kontrolnych w celu sprawdzenia, czy niezgodności zostały usunięte - art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Wysokość opłaty ustalono na podstawie zasad określonych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie opłat za czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach urzędowej kontroli żywności.

Odwołanie od ww. decyzji złożył Skarżący, wskazując, że w siedzibie firmy nie była przeprowadzana opisana w niej kontrola.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że [...] .01.2021 r. przedstawiciel Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w N. (dalej określany jako PPIS) przeprowadził kontrolę sprawdzającą, polegającą na monitoringu stron internetowych sklepu znajdującego się pod adresem [...], portalu społecznościowego F., apteki internetowej G. oraz drogerii internetowej O. W wyniku podjętych czynności kontrolnych stwierdzono niewykonanie przez firmę Skarżącego obowiązków wynikających z decyzji PPIS nr [...] z dnia [...] .12.2020 r. Zgodnie z zapisem znajdującym się w sporządzonym protokole kontroli sanitarnej nr [...] z [...] .01.2021 r. w wyniku kontroli stwierdzono, że nie wstrzymano wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej produktów pn.: [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]- nie zaprzestano reklamy i oferowania do sprzedaży już wprowadzonych do obrotu ww. produktów, reklamowanych na stronach internetowych oraz portalach społecznościowych.

Ponadto, w wyniku przeprowadzonego przez przedstawiciela PPIS monitoringu strony internetowej znajdującej się pod adresem [...], stwierdzono, że na etykiecie przedmiotowego produktu widnieje zmiana nazwy z: [...] na [...]. Treść informacji zamieszczonych w opisie nie wskazuje natomiast, aby skład jakościowy i ilościowy produktu uległ zmianie.

W związku z powyższym [...] .03.2021 r. PPIS wydał zaskarżoną decyzję, w której ustalił wobec obowiązek uiszczenia opłaty za przeprowadzoną kontrolę sprawdzającą w dniu [...] .01.2021 r.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. nie zgodził się z zarzutem podniesionym w odwołaniu. Wyjaśnił, że kontrola polegała na zweryfikowaniu informacji zawartych na stronach internetowych, w tym portalu społecznościowego, co nie wymagało obecności pracowników organu w siedzibie firmy Skarżącego. W siedzibie PPIS sporządzony został protokół kontroli sprawdzającej, który został wysłany do przedsiębiorcy.

Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 9 ust. 4 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania prawa żywnościowego i paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia roślin i środków ochrony roślin, zmieniające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001, (WE) nr 396/2005, (WE) nr 1069/2009, (WE) nr 1107/2009, (UE) nr 1151/2012, (UE) nr 652/2014, (UE) 2016/429 i (UE) 2016/2031, rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 i (WE) nr 1099/2009 oraz dyrektywy Rady 98/58/WE, 1999/74/WE, 2007/43/WE, 2008/119/WE i 2008/120/WE, oraz uchylające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 854/2004 i (WE) nr 882/2004, dyrektywy Rady 89/608/EWG, 89/662/EWG, 90/425/EWG, 91/496/EWG, 96/23/WE, 96/93/WE i 97/78/WE oraz decyzję Rady 92/438/EWG (rozporządzenie w sprawie kontroli urzędowych) (Dz. U. UE. L. z 2017 r. Nr 95, str. 1 z późn. zm., dalej powoływane jako rozporządzenie nr 2017/625), kontrole urzędowe żywności przeprowadza się bez wcześniejszego uprzedzenia, z wyjątkiem sytuacji, w których uprzednie zawiadomienie jest konieczne, by kontrola urzędowa mogła się odbyć, i odpowiednio uzasadnione. Ponadto, w myśl art. 14 i art. 15 ust. 1 ww. rozporządzenia kontrole urzędowe przeprowadza się poprzez sprawdzenie m.in. etykietowania, prezentacji, reklamy środków spożywczych, a obowiązkiem podmiotów w zakresie, w jakim jest to niezbędne do przeprowadzenia kontroli urzędowych, jest umożliwienie właściwym organom dostępu do m.in. wyposażenia, środków transportu, swoich komputerowych systemów zarządzania informacjami oraz swoich dokumentów i wszelkich innych odpowiednich informacji.

Przeprowadzenie w dniu [...] .01.2021 r. w firmie Skarżącego kontroli sprawdzającej w sposób polegający na weryfikacji stron internetowych w siedzibie stacji uzasadniają także zapisy rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2020/466 z dnia 30 marca 2020 r. w sprawie środków tymczasowych mających na celu ograniczenie ryzyka dla zdrowia ludzi, zwierząt i roślin oraz dobrostanu zwierząt podczas określonych zakłóceń w systemach kontroli państw członkowskich z powodu choroby koronawirusowej (COVID-19) (Dz. U. L 98 z 31.03.2020 r.). Wspomniane rozporządzenie stanowi, że należy wprowadzić środki w celu uniknięcia poważnego ryzyka dla zdrowia pracowników właściwych organów w taki sposób, aby nie wpływało to negatywnie na zapobieganie ryzyku dla zdrowia ludzi.

W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji.

Skargę na ww. decyzję złożył Skarżący, wskazując, że nie został powiadomiony o kontroli i nie miał wpływu na jej przebieg. Organ nie ustalił w sposób nie budzący wątpliwości, kto oferuje do sprzedaży czy też reklamuje przedmiotowe produkty. W piśmie z dnia [...] .09..2021 r. Skarżący wskazał, że kontroli formalnie nie było. Zgodnie z ustawą z dnia 6.03.2018 r. Prawo przedsiębiorców kontrola powinna odbywać się po zawiadomieniu kontrolowanego w siedzibie kontrolowanego, w jego obecności lub osoby upoważnionej i kontrolowany ma prawo do protokołu wnosić swoje uwagi. W przypadku kontroli, którą skarży, dowiedział się o niej po jej przeprowadzeniu. Została ona wykonana "zdalnie" z pogwałceniem wszystkich jego praw jako przedsiębiorcy. Argument, że kontrole urzędowe żywności przeprowadza się bez wcześniejszego uprzedzenia, nie znajduje tu zastosowania, gdyż tej kontroli w ogóle nie było. Cytowane rozporządzenie dotyczące choroby covidowej mówi o środkach, które mają zapobiec poważnemu ryzyku, natomiast nic nie mówią o prowadzeniu kontroli z naruszeniem przepisów ustawy o prowadzeniu działalności gospodarczej. W związku z powyższym kontrolę należy uznać za niebyłą, a koszty za bezzasadne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoją dotychczasowa argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie była zasadna.

Wskazać trzeba, że decyzją z dnia [...] .12.2020 r., nr [...] , na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy PPIS nakazał Skarżącemu wstrzymanie wprowadzenia do obrotu wskazanych w niej szczegółowo produktów do czasu zakończenia postępowania oraz zaprzestania sprzedaży i reklamy wymienionych w niej produktów. Następnie organ ten w celu ustalenia, czy Skarżący zastosował się do treści ww. decyzji, [...] .01.2021 r. przeprowadził kontrolę stron internetowych, portalu społecznościowego F. oraz aptek internetowych G. i O., w wyniku czego ustalił, że Skarżący nadal reklamuje i wprowadza do obrotu towary wymienione w ww. decyzji z [...] .12.2020 r.

W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że, wbrew twierdzeniom Skarżącego, przepisy ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia w żaden sposób nie nakazują organom dokonywania wymienionych w niej kontroli w siedzibie kontrolowanego podmiotu. Stosownie do art. 1 ust. 2 pkt 4 cyt. ustawy, określa ona wymagania dotyczące przeprowadzania urzędowych kontroli żywności - w zakresie nieuregulowanym w rozporządzeniu nr 882/2004 (aktualnie jest to rozporządzenie nr 2017/625). Sąd dokonał analizy ww. rozporządzenia i również w jego treści nie znajduje się żaden zapis dotyczący tego zagadnienia. Stosownie do art. 2 pkt 1 rozporządzenia nr 2017/625, "kontrola urzędowa" oznacza każdą formę kontroli, którą właściwy organ lub Wspólnota wykonuje do celów sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym, regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i ich dobrostanu. Przepis ten wyraźnie mówi o każdej formie kontroli, więc nie ogranicza on miejsca jej przeprowadzenia do siedziby kontrolowanego podmiotu.

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić trzeba, że, biorąc pod uwagę zakres przedmiotu kontroli w przedmiotowej sprawie, która ograniczała się do sprawdzenia treści stron internetowych, na których Skarżący sprzedawał i reklamował produkty, nie istniała konieczność przeprowadzania czynności kontrolnych w siedzibie jego przedsiębiorstwa. Nie ma żadnego znaczenia dla przedmiotu kontroli, czy byłaby ona przeprowadzana na komputerze w siedzibie Skarżącego czy też, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, w siedzibie organu. Ww. rozporządzenie nr 2017/625 wyraźnie wskazuje na "każdą formę kontroli", przy czym przepisy ustawy w żaden sposób nie zabraniają organom jej przeprowadzania w ich siedzibach. Ma to logiczne uzasadnienie, powodując, że koszty kontroli będą niższe, ponieważ nie będzie konieczne doliczanie czasu dojazdu urzędnika do siedziby przedsiębiorcy (vide § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach urzędowej kontroli żywności, w myśl którego koszty kontroli obejmują również inne uzasadnione wydatki poniesione w związku z dojazdem do miejsca wykonania czynności).

Ponadto, nie bez znaczenia jest też treść art. 9 pkt 5 rozporządzenia nr 2017/625, zgodnie z którym, kontrole urzędowe w miarę możliwości przeprowadza się w sposób pozwalający na zmniejszenie do niezbędnego minimum obciążenia administracyjnego i zakłóceń w działalności podmiotów, przy czym nie może to mieć negatywnego wpływu na skuteczność kontroli. Niewątpliwie przeprowadzenie kontroli poza siedzibą przedsiębiorcy znajduje zatem uzasadnienie również w treści tego przepisu.

Nie bez znaczenia są także uwarunkowania wynikające z aktualnej sytuacji epidemicznej wynikającej z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, które tym bardziej uzasadniają, o ile to możliwe, przeprowadzanie kontroli w sposób utrudniający rozprzestrzenianie się pandemii. Znajduje to odzwierciedlenie w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2020/466 z dnia 30 marca 2020 r. w sprawie środków tymczasowych mających na celu ograniczenie ryzyka dla zdrowia ludzi, zwierząt i roślin oraz dobrostanu zwierząt podczas określonych poważnych zakłóceń w systemach kontroli państw członkowskich z powodu choroby koronawirusowej (COVID-19) (Dz. U. UE. L. z 2020 r. Nr 98, str. 30 z późn. zm.). W jego pkt 7 wskazano na trudności w przeprowadzaniu kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych, które wymagają fizycznej obecności pracowników kontroli. Przemawia to dodatkowo za zasadnością przeprowadzenia kontroli w siedzibie PPIS.

Nie ma racji Skarżący, powołując się na przepisy ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 162), w szczególności na jej art. 48 ust. 1, zgodnie z którym organ kontroli zawiadamia przedsiębiorcę o zamiarze wszczęcia kontroli. Stosownie bowiem do ust. 11 pkt 1 cyt. artykułu, zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli nie dokonuje się, w przypadku gdy kontrola ma zostać przeprowadzona na podstawie ratyfikowanej umowy międzynarodowej albo bezpośrednio stosowanych przepisów prawa Unii Europejskiej. Stosownie do art. 9 ust. 4 rozporządzenia nr 2017/625 "Kontrole urzędowe przeprowadza się bez wcześniejszego uprzedzenia, z wyjątkiem sytuacji, w których uprzednie zawiadomienie jest konieczne, by kontrola urzędowa mogła się odbyć, i odpowiednio uzasadnione. W przypadku kontroli urzędowych na wniosek podmiotu właściwy organ może zdecydować, czy kontrola ma być przeprowadzona bez wcześniejszego uprzedzenia. Przeprowadzenie kontroli urzędowej po zawiadomieniu nie wyklucza kontroli urzędowej bez wcześniejszego uprzedzenia".

Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy , podmioty działające na rynku spożywczym podlegające urzędowym kontrolom organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej są obowiązane do pokrywania opłat uwzględniających koszty związane z czynnościami wykonywanymi w ramach urzędowych kontroli żywności związanych z przeprowadzeniem ponownych czynności kontrolnych w celu sprawdzenia, czy niezgodności, o których mowa w pkt 1, zostały usunięte. Taka właśnie kontrola została przeprowadzona w analizowanej sprawie i, co należy podkreślić, wykazała ona, że Skarżący nie dostosował się do decyzji z dnia [...] .12.2020 r., nr [...] , w której nakazano Skarżącemu wstrzymanie wprowadzenia do obrotu wskazanych w niej szczegółowo produktów do czasu zakończenia postępowania oraz zaprzestania sprzedaży i reklamy wymienionych w niej produktów.

Nie budziło również wątpliwości Sądu prawidłowość wyliczeń określonej w decyzji kwoty 137 zł, na którą składają się stawka ryczałtowa z tytułu przeprowadzenia czynności kontrolnych - 52 zł (§ 3 pkt 1 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach urzędowej kontroli żywności) i 85 zł (5h x 17 zł wynikająca z § 3 pkt 2 cyt. rozporządzenia).

Reasumując, organ w prawidłowy sposób, nie naruszając przy tym przepisów w rozumieniu art. 145 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), wydał zaskarżoną decyzję i mając powyższe na uwadze, stwierdzić trzeba, że zarzuty skargi były bezzasadne i skarga w oparciu art. 151 cyt. ustawy podlegała oddaleniu.

Na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.