Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1076/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art. 74 h par. 1 , par. 9, par. 12, art. 74 par. 3, art. 74 e par. 2, art. 80 par. 2,
journal: Dz.U. 2014 poz 164
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2015 r. sprawy ze skargi A. J. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego, którego termin został wyznaczony na dni [...] września 2014 r. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego, którego termin został wyznaczony na dni 4-5 września 2014 r. (dalej także: "Komisja Egzaminacyjna II Stopnia" lub "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 74h § 1, § 9 i § 12 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r. poz. 164 z późn. zm.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267 - dalej: "k.p.a."), utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w K. (dalej także: "Komisja Egzaminacyjna" lub "organ pierwszej instancji") w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego z dnia [...] września 2014 r., nr [...] stwierdzającą uzyskanie przez A. J. (dalej także: "skarżąca" lub "strona skarżąca") negatywnego wyniku z egzaminu notarialnego.

Zaskarżona uchwała została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w K. uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2014 r. stwierdziła, że skarżąca A.J. uzyskała negatywny wynik z egzaminu notarialnego.

W uzasadnieniu wydanej uchwały Komisji Egzaminacyjnej wynikało, że skarżąca z dwóch projektów aktów notarialnych otrzymał ocenę niedostateczną (przy czym za projekt pierwszego aktu notarialnego ocenę dostateczną, a za projekt drugiego aktu notarialnego ocenę niedostateczną), natomiast z opinii prawnej otrzymała ocenę dostateczną. W konsekwencji, powołując się na przepis art. 74f § 1 ustawy - Prawo o notariacie, Komisja Egzaminacyjna stwierdziła, że skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu notarialnego.

Powyższą uchwałę Zdająca zaskarżyła odwołaniem, w którym zakwestionowała oceny z pierwszego i drugiego zadania egzaminacyjnego, wnosząc o podniesienie oceny z projektu pierwszego aktu notarialnego do oceny dobrej, podniesienie oceny z projektu drugiego aktu notarialnego do oceny dostatecznej, a w konsekwencji o uchylenie zaskarżonej uchwały i stwierdzenie, że uzyskała ocenę pozytywną z egzaminu notarialnego.

Z pierwszego zadania egzaminacyjnego Zdająca otrzymała od poszczególnych egzaminatorów oceny dostateczne.

Z drugiego zadania egzaminacyjnego Zdająca otrzymała od poszczególnych egzaminatorów oceny niedostateczne.

Odwołanie zostało oparte na następujących zarzutach:

- gdy chodzi o ocenę z pierwszego projektu aktu notarialnego:

Za bezzasadny uznała Skarżąca zarzut nie wskazania wartości nominalnej udziałów poszczególnych wspólników w sytuacji, gdy określono wartość jednego udziału i ich ilość;

Zdaniem Zdającej, brak było obowiązku wyjaśnienia, czy na wniesienie udziałów do spółki wymagana jest zgoda jakiegoś organu spółki Delta, której udziały zostały wniesione. Zasadą bowiem jest brak ograniczeń w zbywaniu i obciążaniu udziałów, co wynika z art. 182 k.s.h. Skoro zatem w umowie spółki brak jest oświadczenia w tej kwestii, to oznacza to, że zgoda taka nie była wymagana.

W opinii Skarżącej, pełnomocnictwo udzielone na podstawie art. 210 par. 1 k.s.h. zostało prawidłowo opisane, a żaden z przepisów prawa nie wymaga opisywania treści pełnomocnictwa w akcie notarialnym.

Zdaniem Odwołującej się, wbrew zarzutom jednego z egzaminatorów w umowie spółki zawarty jest prawidłowy zapis o uprzywilejowaniu udziałów Tadeusza Kowala co do głosu. Wskazanie ile głosów przypada na jeden udział byłoby kłopotliwe, gdyż nie są wystawiane żadne dokumenty w związku z posiadaniem udziałów.

Skarżąca podniosła, że prawidłowo opisała uprzywilejowanie Tadeusza Kowala co do dywidendy. Wskazała bowiem maksymalny pułap tego przywileju, co zgodne jest z art. 196 k.s.h. Natomiast wysokość dywidendy może być doprecyzowana każdorazowo uchwałą wspólników.

Według Zdającej, wbrew zarzutom egzaminatorów, z treści zadania egzaminacyjnego nie wynikała konieczność powołania składu osobowego rady nadzorczej. Skład ten może być powołany zarówno w umowie spółki jak i w późniejszej uchwale wspólników;

Zdaniem Skarżącej, wbrew zarzutom jednego z egzaminatorów, powołanie pierwszego członka zarządu spółki w umowie spółki było zgodne z treścią zadania egzaminacyjnego. Bezzasadny jest również zarzut braku szerszego uregulowania organizacji i kompetencji członków zarządu, taki obowiązek nie wynika ani z przepisów prawa ani z treści zadania egzaminacyjnego.

Zdająca zarzuciła, że wskazana w projekcie aktu notarialnego podstawa pobrania podatku p.c.c. jest tylko częściowo niekompletna, a nie nieprawidłowa. Pobranie natomiast przez notariusza zbyt wysokiego podatku p.c.c. nie rodzi jego odpowiedzialności, a strona może na podstawie art. 75 par. 2 pkt 1 lit b ordynacji podatkowej wystąpić o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku p.c.c..

Według Skarżącej, bezzasadny jest zarzut wadliwego przeniesienia własności nieruchomości w sytuacji, gdy nie było to objęte treścią zadania egzaminacyjnego, a forma takiego przeniesienia jest sporna w doktrynie.

Zdająca nie zakwestionowała, że nieprawidłowo rozstrzygnęła kwestię zmiany wysokości kapitału zakładowego;

Zdająca podniosła, że zapewniła również zgodę spółki Gamma (czego nie zauważyli egzaminatorzy), w trybie art. 15 par. 1 k.s.h.

- gdy chodzi o ocenę z drugiego projektu aktu notarialnego:

Skarżąca nie zgodziła się z zarzutem, że przyjęte przez nią rozwiązanie polegające na sporządzeniu w jednym akcie trzech umów i postawienie do aktu Dyrektora Parku Narodowego było błędem.

Za nietrafny uznała Zdająca zarzut nieważności sporządzonej przez nią umowy sprzedaży z uwagi na brak rozwiązania kwestii pierwokupu Gminy Szklarska Poręba. Zdaniem Odwołującej się, prawo pierwokupu nie przysługiwało.

Za bezzasadny uznała Skarżąca zarzut braku uchwały zgromadzenia wspólników spółki "Własne M" w sytuacji, gdy w komparycji aktu opisała, że nabywanie nieruchomości nie wymaga osobnej uchwały zgromadzenia wspólników. Ponadto, zdaniem Skarżącej, naruszenie art. 229 k.s.h. nie powoduje nieważności umowy.

Zdająca wskazała, że jej praca nie została jednolicie oceniona przez poszczególnych egzaminatorów.

W wyniku rozpatrzenia odwołania strony skarżącej Komisja Egzaminacyjna II Stopnia uchwałą z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...], utrzymała w mocy w/w uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w K. z dnia [...] września 2014 r., nr [...], stwierdzającą uzyskanie przez skarżącą negatywnego wyniku z egzaminu notarialnego.

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia odnosząc się do projektu pierwszego aktu notarialnego uznała, że nie zasługuje on na ocenę pozytywną.

Za bezzasadny Komisja Egzaminacyjna uznała argument Zdającej, że skoro zgoda na zbycie udziałów jest wyjątkiem od reguły, to notariusz zwolniony był z obowiązku odebrania od stron oświadczenia, czy wyjątek taki nie zachodzi. Zgodnie z art. 80 par. 2 prawa o notariacie, przy dokonywaniu czynności notarialnych notariusz jest obowiązany czuwać nad należytym zabezpieczeniem praw i słusznych interesów stron oraz innych osób, dla których czynność ta może powodować skutki prawne. W myśl z kolei art. 81 prawa o notariacie, notariusz ma obowiązek odmówić dokonania czynności notarialnej sprzecznej z prawem. Nie jest możliwe podjęcie przez notariusza prawidłowej decyzji co do wypełnienia przesłanek określonych w powołanych przepisach, jeśli nie wyjaśni okoliczności, które mogą wskazywać na próbę dokonania czynności sprzecznej z prawem. W tym kontekście strony powinny przynajmniej złożyć oświadczenia o tym, że na czynności objęte niniejszym aktem nie jest wymagana zgoda organu spółki (art. 229, 230, 17 k.s.h.). Podkreślenia przy tym wymaga, że chociaż Zdająca przywołała zgodę spółki Gamma na zawarcie umowy spółki z członkiem zarządu, udzieloną na podstawie art. 15 par. 1 k.s.h., to nie zadbała o upewnienie się, czy nie jest wymagana zgoda na podstawie powołanych wyżej przepisów.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że przyjmując koncepcję przeniesienia własności nieruchomości na spółkę kapitałową w organizacji, Zdająca nie przedłożyła do aktu wszystkich wymaganych dokumentów (np. plan zagospodarowania przestrzennego, dokument stwierdzający dane z ewidencji gruntów i budynków).

Komisja Egzaminacyjna wytknęła Zdającej z urzędu, że zastrzeżenia budzi opis wkładu niepieniężnego wnoszonego przez spółkę Gamma. Sprecyzowano ilość i wartość udziałów, a także podmiot, którego udziały te dotyczą. Należało jednak oznaczyć również numer KRS spółki Delta.

Za zasadny uznała Komisja Egzaminacyjna zarzut egzaminatorów co do wadliwego uregulowania przez Zdającą możliwości podwyższenia kapitału zakładowego (nie wskazano maksymalnej wysokości i terminu, w którym podwyższenie może nastąpić). Zdaniem Komisji rozważania zawarte w odwołaniu Skarżącej są o tyle bezzasadne, że - niezależnie od tego, że spółka może podjąć w późniejszym terminie działania, które doprowadzą ostatecznie do podwyższenia kapitału zakładowego - Zdająca bezsprzecznie nie wykonała tej części zadania egzaminacyjnego.

Organ odwoławczy wskazał, że Zdająca nie rozwiązała zadania egzaminacyjnego w zakresie utworzenia kapitału zapasowego oraz wskazania na jaki fundusz ma zostać przesunięta nadwyżka wkładu niepieniężnego powyżej wartości nominalnej udziałów. Jest to błąd istotny, gdyż zgodnie z art. 154 par. 3 k.s.h., jeżeli udział jest obejmowany po cenie wyższej od wartości nominalnej, nadwyżkę przelewa się do kapitału zapasowego. W związku ze wskazaniem wysokości kapitału zakładowego Zdający powinien zatem prawidłowo określić w umowie nie tylko jego wskazaną wysokość, ale również dokonać zaliczenia nadwyżki na kapitał zapasowy, a przede wszystkim utworzyć ten kapitał, gdyż jego wyodrębnienie w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością nie jest obligatoryjne (zobacz na ten temat wyrok NSA w Warszawie z dnia 21 lutego 2014 r., II FSK 480/12, LEX nr 149498). Skarżąca również w żaden inny sposób nie rozwiązała problemu stosunku wartości nieruchomości jako wkładu niepieniężnego do wartości obejmowanych przez Tadeusza Kowala udziałów.

Ponadto za prawidłowe Organ uznał zastrzeżenie jednego z egzaminatorów, że Zdająca błędnie określiła podstawę i wymiar podatku p.c.c. Błąd w zakresie podstawy istotnie, jak podnosi Skarżąca, sprowadza się do niekompletności tej podstawy. Zasługuje na dezaprobatę tłumaczenie Skarżącej, że pobranie przez notariusza zbyt wysokiego podatku p.c.c. nie rodzi jego odpowiedzialności, a strona może na podstawie art. 75 par. 2 pkt 1 lit b ordynacji podatkowej wystąpić o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku p.c.c. Takie podejście prowadzi do przerzucenia na stronę ryzyka pomyłki notariusza. Organ wskazał również, że Zdająca nie odniosła się do stanu cywilnego założyciela - osoby fizycznej, co jest kwestią istotną zarówno w kontekście wnoszonego aportu, jak i samych uregulowań ustawowych (art. 1831 Ksh). W projekcie nie wskazano także adresu do korespondencji sądowej dla spółki w organizacji.

Uwzględniając powyższe okoliczności Komisja Egzaminacyjna uznała, że ze wskazanych przez egzaminatorów uchybień nie znalazły potwierdzenia uchybienia polegające na nieprawidłowym opisaniu pełnomocnictwa udzielonego na podstawie art. 210 k.s.h., naruszeniu art. 157 par. 1 pkt 5 k.s.h., nieprawidłowym rozwiązaniu kwestii wniesienia wkładu niepieniężnego (w tym zakresie jedynie częściowo), braku powołania składu rady nadzorczej, nieprawidłowego rozwiązania kwestii uprzywilejowania udziałów co do głosu oraz w zakresie powołania w skład zarządu Klemensa Kowala (częściowo).

Praca Skarżącej zawierała natomiast istotne uchybienia polegające na częściowym braku rozwiązania kwestii istnienia konieczności wyrażenia zgody na czynności objęte aktem, nieprawidłowym rozwiązaniu problemu podwyższenia kapitału zakładowego bez zmiany umowy spółki, nie utworzeniu kapitału zapasowego, na który powinna zostać przelana nadwyżka wartości wkładu niepieniężnego oraz na braku sprecyzowania przywileju udziałów Tadeusza Kowala co do dywidendy, nie przedstawienia do aktu wszystkich dokumentów niezbędnych do przeniesienia własności nieruchomości, powołanie na członka zarządu Klemensa Kowala z pominięciem trybu tajnego głosowania. Do mniejszej kategorii uchybień Organ odwoławczy zaliczył należy brak wskazania stanu cywilnego Tadeusza Kowala, brak określenia adresu dla doręczeń nowej spółki, wskazanie błędnej podstawy podatku p.c.c. i błędne jego wyliczenie. Ponadto A.J. nie wykonała prawidłowo dwóch poleceń egzaminacyjnych (zmiana wysokości kapitału zakładowego, przywilej co do dywidendy), a jej praca dotknięta jest dodatkowo istotnymi błędami.

W związku z powyższym Komisja Egzaminacyjna stwierdziła, że praca Zdającej nie zasługuje na ocenę wyższą niż dostateczna, to jest na ocenę dobrą.

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia odnosząc się do projektu drugiego aktu notarialnego również uznała, że nie zasługuje on na ocenę pozytywną.

Organ Odwoławczy uznał, że trafna jest przyjęta przez Zdającą zasada, że prawo pierwokupu (jako zobowiązanie i uprawnienie), jest dziedziczne i nie budzi wątpliwości, że wchodzi w skład spadku. Jeżeli natomiast chodzi o niepodzielność prawa pierwokupu (art. 602 § 1 k.c.) w omawianym zadaniu nie miało ono również zastosowania w stosunku do przedmiotowej nieruchomości pomimo, że była ona objęta jedną księgą wieczystą. Zajęte przez Zdającą stanowisko oraz cytowane przez nią orzecznictwo miałoby zastosowanie w przypadku, gdyby nie nastąpił podział funkcjonalny nieruchomości.

Zdaniem Komisji Zdająca w pewny sposób mija się z prawdą, że w zadaniu nie wskazano przeznaczenia działki nr 10/1, gdyż podane było wprost, że położona jest w granicach Karkonoskiego Parku Narodowego, gdzie należało założyć, że takie było jej przeznaczenie w odróżnieniu od drugiej działki o numerze 10/3 (tereny zabudowy mieszkaniowej). Również podane było, że stanowi ona tereny zadrzewione i zakrzewione, a założenie, że Dyrektor Parku zająłby przy ustalaniu planów stanowisko, że taka nieruchomość może być przeznaczona pod tereny zabudowy mieszkaniowej, czy też o podobnym charakterze budowlanym, co z mocy art. 15 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (tekst jednolity: Dz. U. 2013 r. poz. 627) jest zakazane, nie ma żadnego sensownego uzasadnienia, mając na uwadze przepisy o ochronie przyrody.

Jednocześnie Zdająca konstruując umowę przeniesienia własności (zasadą jest, że oddaje ona treść umowy warunkowej sprzedaży) zastosowała prawo pierwokupu Gminy Szklarska Poręba w stosunku do nieruchomości, do której prawo takie jej nie przysługiwało (działka 10/1). Prawo pierwokupu Gminy z art. 109 ust. 1 ustawy gruntowej może być zastosowane tylko i wyłącznie w wypadku łącznego spełnienia trzech przesłanek, tj. uprzednim nabyciu nieruchomości od Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, że jest to nieruchomość niezabudowana oraz nie jest nieruchomością przeznaczoną jej w chwili sprzedaży w planie miejscowym na cele rolne i leśne. Wobec powyższego nie można założyć i przyjąć do rozwiązania kazusu takiego jej przeznaczenia, jakie sugeruje w swoim odwołaniu Zdająca i zdaniem Komisji Egzaminacyjnej, zaproponowane rozwiązanie przez egzaminowaną należało odrzucić.

Odnosząc się do zarzutu Zdającej dotyczącego reprezentacji Gminy Żydowskiej, która została przez Zdającą przedstawiona prawidłowo, tak jak wynika to z ustawy z dnia 20 lutego 1997 roku o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich w RP, Organ odwoławczy podzielił stanowisko egzaminatorów, że Zdająca winna przedstawić w projekcie aktu aktualny stan rejestru, kto reprezentuje gminę przez zacytowanie aktualnego zaświadczenia wydanego przez wojewodę małopolskiego na podstawie art. 217 i 218 k.p.a. Argument przy tym, że taka osoba prawna wprost wynika z ustawy, nie ma znaczenia, gdyż może się zdarzyć, że utraci ona swój byt prawny. Obowiązkiem notariusza jest czuwanie nad bezpiecznym obrotem oraz zachowanie szczególnej staranności, do jakiej jest obowiązany przy wykonywaniu czynności notarialnych, a obowiązkiem zdającego egzamin państwowy udowodnienie, że zna w tym zakresie obowiązujące przepisy, nie tylko materialne, ale i proceduralne (k.p.a).

Komisja Egzaminacyjna odnosząc się do zarzutu Zdającej, dotyczącego uwag egzaminatorów w przedmiocie prawidłowego pełnomocnictwa udzielonego w formie aktu notarialnego na zbycie nieruchomości, co skutkowało kolejną przyczyną do uznania projektu umowy za naruszający obowiązujące przepisy prawa, mianowicie art. 35 ust. 2 i art. 36 umowy z dnia 26 stycznia 1993 r. między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Litewską o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych, rodzinnych, pracowniczych i karnych, gdzie zarówno, co do formy czynności, jak i stosunków prawnych dotyczących nieruchomości należy zastosować prawo właściwe dla położenia nieruchomości, uznała za bezzasadny. Przytaczając twierdzenie Zdającej, że czynność dokonana bez formalnego umocowania nie jest czynnością nieważną, ale o skutku bezskuteczność zawieszonej, która może zostać potwierdzona w trybie art. 103 k.c., uznał je za prawidłowe, jednak z treści zadania wynikało, że polecenie egzaminacyjne nie obejmowało sporządzenia aktu notarialnego dokumentującego czynność o bezskuteczności zawieszonej.

Odnosząc się do braku zgody zgromadzenia wspólników spółki WŁASNE M podjętej w trybie art. 229 k.s.h na nabycie nieruchomości, Komisja Egzaminacyjna wskazasła że powołany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a uchylenie wymogu zezwolenia zgromadzenia wspólników (i to zastrzeżonego pod rygorem przewidzianym w art. 17 § 1) może nastąpić tylko przez odpowiednie uregulowanie w umowie spółki, przewidujące możliwość zawarcia odnośnych umów. Zdająca uznała, wbrew przepisom, że taka zgoda nie jest wymagana (§2 ust. 3 zdanie drugie projektu), co sugeruje, że zapomniała o tym ograniczeniu.

Komisja Egzaminacyjna przyznała rację Zdającej, że do czynności w zakresie umowy spółki TANIE DOMY S.A. z Gminą Żydowską, spółka akcyjna winna być reprezentowana przez Zarząd lub, jeżeli przez pełnomocnika, to ustanowionego przez Zarząd, pełnomocnictwem w formie aktu notarialnego i w tym zakresie zarzut jednego z egzaminatorów był nietrafny. Natomiast odnosząc się do opisu tego dokumentu, należy się zgodzić z zarzutami egzaminatorów, że wystąpił brak podania, kto go udzielił, co jest uchybieniem, gdyż w treści opisowej zadania stwierdzono, że jego wykonanie polega również na wskazaniu dokumentów, stanowiących podstawę do należytego zabezpieczenia interesów stron oraz niezbędnych do dokonania czynności i opisanie ich w taki sposób, aby na podstawie samej treści projektu aktu notarialnego można było ustalić formę i treść tych dokumentów i odwoływanie się do stwierdzenia, że wypis został przedłożony do aktu, nie usprawiedliwia tego uchybienia;

Ponadto Komisja Egzaminacyjna zwróciła uwagę, że w opisie wierzytelności, która miała być objęta potrąceniem, nie został okazany wypis aktu notarialnego, z którego by ona wynikała, z wyjątkiem okazania odpisu z księgi wieczystej z wpisaną hipoteką (błędnie nazwana, gdyż hipoteka umowna zwykła nie mogła powstać w dniu 3 grudnia 2013 roku - umowa sprzedaży, skutkiem zmiany przepisów z dniem 20 lutego 2011 roku) o nieokreślonej treści wpisu, a wobec czego nie można tego w żaden sposób bezpośredni zweryfikować a oparcie się wyłącznie na oświadczeniach stron jest niewystarczające. Ponadto, z oświadczenia wynikało, że to Gmina Wyznaniowa Żydowska w Krakowie jest wierzycielem, a nie dłużnikiem z określonego tytułu. Wskazać także należy, że sposób dokonania potrącenia nie jest zgodny z art. 498§2 k.c., gdyż dokonane przez Zdającą potrącenie nastąpiło od równych kwot po 750.000,00 zł. (ceny z innej umowy sprzedaży z częścią ceny sprzedaży komentowanej umowy 1.000.000,00 zł) oraz w odwrotnej kolejności. Prawidłowym winno być umorzenie wzajemne do wysokości wierzytelności niższej, a co za tym idzie zapis ten powinien zostać skonstruowany inaczej.

Zdaniem Komisji Egzaminacyjnej, założenie dwóch ksiąg wieczystych dla nieruchomości objętych projektem aktu, nie było błędem, ale naraziło strony na dodatkowy koszt opłaty sądowej w wysokości 260,00 złotych, albowiem był to zabieg zbyteczny, gdyż można było założyć jedną nową księgę wieczystą.

Opisując treść warunkowej umowy sprzedaży (§ 1 ust. 5,6,7 i 8 projektu) oraz pisząc oświadczenia woli o przeniesieniu własności nieruchomości (§ 3, 4, 5 i 6 projektu) Zdająca posłużyła się pojęciem "nieruchomości objętej księgą wieczystą numer JG1J/00023000/0", co stanowi błąd istotny, gdyż w tej księdze była również działka 10/2, stanowiąca własność Gminy Szklarska Poręba i która nie mogła być przedmiotem obrotu. Podane przez Zdającą tłumaczenie o deklaratywności i konstytutywności wpisów w księdze wieczystej nie ma tutaj żadnego znaczenia, gdyż takie zapisy w umowie, mając na myśli sąd wieczystoksięgowy, byłyby podstawą do oddalenia wniosku, a co najmniej żądania sprostowania treści umów.

Organ odwoławczy stwierdził, że Zdająca nie odniosła się w odwołaniu do innych uwag egzaminatorów zawartych w ocenach cząstkowych do projektu, które miały wpływ na dokonanie oceny jej pracy, a w szczególności:

- braku podania adresu kancelarii, gdzie był sporządzany akt notarialny, gdyż wskazanie miejsca dokonania czynności wynika z charakteru czynności notarialnej, jako czynności urzędowej, a urzędowy charakter czynności notarialnych w pełni uzasadnia bezpośrednie wskazanie przez ustawodawcę na miejsce sporządzenia czynności notarialnych, którym jest urzędowa siedziba kancelarii.

- błędnego opisania decyzji MSW zawierającej zgodę na nabycie nieruchomości przez spółkę TANIE DOMY, gdyż winna ona zawierać wskazanie konkretnej oznaczonej nieruchomości - art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 24 marca 1920 roku o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (t.j. Dz. U. 2014 r. poz. 1380), a nie jak pisze Zdająca w §§ 3 i 5 projektu - "udziału wynoszącego 1/4 czść w nieruchomości objętej księgą wieczystą JG1 J/00023000/0 od Marka Kowal/od Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Krakowie,

- braku wykazania źródła pochodzenia udziału w nieruchomości należącego do Marka Kowala i pośrednio przez Gminę Wyznaniową Żydowską, że została ona nabyta od Skarbu Państwa, co uzasadniałoby zaistnienie prawa pierwokupu i zawarcie warunkowych umów sprzedaży, a co za tym idzie umów przeniesienia własności.

Dodatkowo Organ odwoławczy stwierdził, że projekt zawiera jeszcze wiele innych błędów i niedokładności, których egzaminatorzy nie dostrzegli czy też nie wykazali w ocenach cząstkowych, a które również wpływają na ocenę tego projektu oraz obniżają jeszcze bardziej jego wartość, np.:

- w treści opisu warunkowych umów sprzedaży Zdająca pisze, np. że "Marek Kowal zobowiązał się sprzedać Spółce prowadzonej pod firmą TANIE DOMY..." i podobnie w pozostałych ośmiu punktach, powołujących warunkowe umowy sprzedaży. Takie sformułowanie wyrzeczenia sprzedaży jest błędem, gdyż w warunkowej umowie zawiera się stwierdzenie o sprzedaży, co prawda pod prawem pierwokupu, ale jednak sprzedaży, a nie, "że zobowiązuje się sprzedać". Warunkowa umowa sprzedaży jest umową o skutku zobowiązującym, ale rodzi ona zobowiązanie do przeniesienia własności nieruchomości. Taki zapis, jaki użyła Zdająca występuje w umowach przedwstępnych, zobowiązujących do zawarcia określonej umowy np. sprzedaży. Można postawić pytanie, czy opisane w § 1 projektu przez Zdającą umowy warunkowe sprzedaży i jeżeli byłyby tak skonstruowane, zrodziły zamierzony skutek,

- cytując odpis z księgi wieczystej i podstawy nabycia nieruchomości przez właścicieli, Zdająca nie podała pełnych opisów aktu notarialnego umowy sprzedaży oraz postanowienia sądowego o nabyciu spadku. Zawarte jest to dopiero i to też nie w wymaganej wersji w formie oświadczenia, w dalszej części projektu,

- w pracy brak jest oświadczenia, że stan prawny nieruchomości ujawniony w księdze wieczystej jest niezgodny z rzeczywistym (podział nieruchomości na podstawie decyzji),

- formułując oświadczenie o przeniesieniu własności nieruchomości, Zdająca popełniła błędy dotyczące jej konstrukcji, gdyż przeniesienie własności nieruchomości nie następuje "za cenę..." - §§ 3,4,5 i 6 projektu. Cena jest essentialia negotii umowy sprzedaży, czyli umowy warunkowej sprzedaży i winna być podana w opisie warunkowej umowy sprzedaży,

- Zdająca błędnie, a przede wszystkim niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, posługuje się w projekcie aktu oznaczeniem hipoteki, np. §13, gdyż hipoteka umowna zwykła nie może powstać po dniu 20 lutego 2011 r.,

- wniosek wieczystoksięgowy - §15 w punkcie 1 zawiera błąd, co do treści żądania, gdyż zgodnie z art. 27 ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz § 28 Rozp. Min. Spraw, z dnia 17 września 2001 roku w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów, wnosi się o sprostowania oznaczenia nieruchomości zgodnie z katastrem nieruchomości.

Reasumując, po ponownym sprawdzeniu pracy Zdającej w zakresie projektu drugiego aktu i ocenami do pracy sporządzonymi przez Egzaminatorów Komisja Egzaminacyjna stwierdziła, że zarzuty postawione przez Egzaminatorów znalazły swoje potwierdzenie. Ze względu na opisane wyżej błędy, uchybienia i niedokładności ocena wystawiona za sporządzenie tego projektu aktu notarialnego nie zasługuje na podwyższenie do oceny dostatecznej. Podstawowymi błędami, które wpływają na ocenę tego projektu, jako aktu, było: złe założenie umów przeniesienia własności wynikających z przyjęcia prawa pierwokupu w przypadku, gdy prawo to nie przysługiwało Gminie Szklarska Poręba, brak prawidłowego umocowania pełnomocnika Marka Kowala - brak formy aktu notarialnego, brak zgody zgromadzenia wspólników spółki WŁASNE M na zawarcie umowy - art. 229 k.s.h, w obu przypadkach bezskuteczność czynności, co stanowi o nie prawidłowym wykonaniu zadania. Na niemożliwość podwyższenia oceny do dostatecznej mają również wpływ inne opisane wyżej uchybienia.

Reasumując, zadanie objęte projektem aktu notarialnego sporządzonym przez Zdającą A.J. , zostało nieprawidłowo rozstrzygnięte, zawiera wiele braków dotyczących elementów projektowanego aktu notarialnego, których nie zamieszczenie lub też błędnie wprowadzonych skutkuje tym, że nie odpowiada on wymogom przepisów prawa tak, aby mógł funkcjonować w obrocie prawnym, jako akt ważny i skuteczny. W efekcie brak jest również podstaw do podzielenia poglądu skarżącej, że ocena z pracy jest zaniżona, gdyż jej ocenienie na poziomie niedostatecznym nie narusza przepisu art. 74e ustawy Prawo o notariacie, przewidującego pięciostopniową skalę ocen. Praca nie świadczy o zrozumieniu istoty problemu, nie wskazuje ani na umiejętność interpretacji wymaganych na egzaminie przepisów prawa, ani o umiejętności ich zastosowania w praktyce. Organ podkreślił, iż zgodnie z art. 74e § 2 ustawy Prawo o notariacie kryteriami, które w szczególności mają być brane pod uwagę przy ocenie rozwiązania każdego z zadań jest zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji oraz poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu, przy czym tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających do przejścia do skali ocen pozytywnych (od celującej do dostatecznej). W przedmiotowej sprawie zdająca nie wykazała się na poziomie dostatecznym umiejętnością zastosowania właściwych przepisów prawa oraz ich interpretacji.

W uzasadnieniu uchwały organ odwoławczy stwierdził ponadto, iż mając na względzie zakres zaskarżenia (zaskarżoną część lub części egzaminu), należy uznać, że jeżeli Komisja Egzaminacyjna II stopnia, rozpatrując odwołanie, dostrzeże mankamenty w kwestionowanej pracy, które nie były podnoszone przez egzaminatorów Komisji Egzaminacyjnej I stopnia, to ma obowiązek brania ich pod uwagę. Zdaniem organu odwoławczego, powołanie się Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia na takie uchybienie nie narusza zakazu reformationis in peius, gdy nie dochodzi do obniżenia oceny z zaskarżonej części egzaminu. Zdaniem organu odwoławczego, jasne jest także, że reguła ta działa również w drugą stronę, a zatem organ odwoławczy, związany jedynie zakresem zaskarżenia (zaskarżona część egzaminu), winien wziąć pod uwagę te pozytywne elementy pracy, które zostały pominięte przez egzaminatorów, a co do których skarżący nie sformułował zarzutów w swoim odwołaniu.

Reasumując Komisja Egzaminacyjna II stopnia stwierdziła, iż nie zachodzą podstawy do podwyższenia ocen za projekty tak pierwszego jak i drugiego aktu notarialnego, co w efekcie prowadzi do braku podstaw do podwyższenia oceny z części egzaminu składającej się z zadań polegających na opracowaniu projektów aktów notarialnych i w konsekwencji do zmiany oceny końcowej z egzaminu notarialnego.

Powyższa uchwała stała się przedmiotem skargi A.J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której podniesiono zarzuty naruszenia:

przepisów postępowania, które miało wpływ na treść podjętej przez Komisję II stopnia uchwały, tj. naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., polegającego na braku wnikliwej oceny i należytego rozważenia całości zebranego materiału w sprawie, w szczególności niespójność uzasadnień ocen egzaminatorów sprawdzających pracę w postaci rozbieżności w ocenach zachowania wymogów formalnych, sprzeczności w ocenach prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich interpretacji, niezgodności w ocenach poprawności sposobu rozwiązania problemu przez skarżącą oraz sprzeczności w ocenach staranności pracy,

niepodania w znacznej mierze przyczyn, z powodu których argumentom skarżącej odmówiono wiarygodności, wielokrotne pominięcie w zaskarżonej uchwale kwestii, które przemawiają na korzyść zdającej,

nieuwzględnienia przez Komisję II stopnia przytoczonych przez nią samą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały uwzględnionych argumentów skarżącej co do zarzutów egzaminatorów Komisji Egzaminacyjnej,

niewłaściwego zastosowania art. 74e § 2 ustawy Prawo o notariacie.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca, powołując się na przepis art. 74d § 3 ustawy - Prawo o notariacie, określający skalę ocen egzaminu notarialnego, zarzuciła, że skoro wspomniana skala ocen nie zawiera jedynie dwóch ocen, tj. oceny negatywnej - niedostatecznej i oceny pozytywnej, pozostałe - wytknięte przez Komisję - w akcie notarialnym błędy i uchybienia, nie są na tyle istotne, aby mogły wpływać na ocenę niedostateczną.

Skarżąca ponadto wskazała, że na gruncie regulacji prawnych wyniku zawodowego egzaminu prawniczego (adwokackiego i radcowskiego) odnośnie wymogów stawianych pracom egzaminacyjnym prezentowany jest w doktrynie pogląd, iż ocena negatywna powinna zostać wystawiona wyłącznie w razie zaproponowania przez zdającego takiego rozwiązania, które ostatecznie doprowadziłoby do zagrożenia lub naruszenia interesów mocodawcy ( por. Dominika Mróz - Krysta glosa do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2012 roku, Sygn. akt VI SA/Wa 2432/11, LEX/el.2014). Zważywszy, że powyższe regulacje są zbieżne z uregulowaniami ustawy - Prawo o notariacie poglądy te należałoby uwzględnić przy ich wykładni i zastosowaniu.

Przenosząc powyższe do oceny pracy pisemnych objętych odwołaniem Skarżąca wskazała, że ich ocena została nieadekwatnie zaniżona w stosunku do kryteriów i skali ocen w powołanych przepisach ustawy - Prawo o notariacie. Przykładem właściwego czy zgodnego z wymogami określonymi w przepisach ustawy - Prawo o notariacie są oceny cząstkowe pracy pisemnej z zadania obejmującego opinię prawną gdzie wskazano wady i zalety przyjętego przez zdającą rozwiązania wystawiając równocześnie ocenę dostateczną.

Skarżąca nie zgadza się z opinią Komisji Egzaminacyjnej, że zaproponowane przez nią rozwiązania zawierają wiele błędów skutkujących brakiem możliwości funkcjonowania aktu notarialnego w obrocie prawnym (sam akt notarialny jest ważny, co potwierdza opinia jednego z egzaminatorów sprawdzających pracę), a także z uwagi na bardzo duży stopień skomplikowania kazusu, jego nieprecyzyjne sformułowanie, małość czasu i wielość rozwiązań wnosi o zmianę oceny z drugiego aktu notarialnego z oceny niedostatecznej na ocenę dostateczną.

Nadto skarżąca nadmieniła, iż w uzasadnieniu uchwały Komisji Egzaminacyjnej dokonano błędnej wykładni art. 74 e § 2 ustawy Prawo o notariacie, ponieważ w ocenie skarżącej oba projekty aktów notarialnych spełniają wszystkie wymogi stawiane aktom notarialnym, a nawet przy innym założeniu należy zauważyć, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2014 roku ( II GSK 1694/12) ani art. 365 ustawy z 1982 roku o radcach prawnych, ani odpowiadającego mu art. 78 e ust. 2 ustawy z 1982 roku - Prawo o adwokaturze (których odpowiednikiem jest art. 74 e § 2 ustawy Prawo o notariacie), nie wynika, by poprawna mogła być tylko taka praca egzaminacyjna, która spełnia wszystkie kryteria w powołanych przepisach.

Konkluzja będąca wynikiem powinna znaleźć stosowne przedłożenie na przesłanki określone w art. 74 e § 2 ustawy Prawo o notariacie, a w uzasadnieniu skarżonej uchwały Komisja Egzaminacyjna nie podała czy i jak zdająca poradziła sobie z zdaniami przy uwzględnieniu ustawowej skali ocen.

Nadto Skarżąca wskazała, że w uzasadnieniu skarżonej uchwały Komisja Egzaminacyjna dokonała błędnej wykładni art. 74 d § 6 ustawy Prawo o notariacie, uznając, że tylko całościowo dobrze napisane i bezbłędne prace zasługują na ocenę pozytywną, a w 5-stopniowej skali to błędy wpływają na zakwalifikowanie do oceny.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II Stopnia wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej także: "p.p.s.a.").

W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga A.J. nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona uchwała Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia oraz utrzymana nią w mocy uchwała Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w K. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego, którego termin został wyznaczony na dni 4-5 września 2014 r. nie naruszają prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie.

Strona skarżąca w złożonej skardze podnosi zarzuty naruszenia zarówno przepisów postępowania, w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., jak i przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 74e § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie.

Sąd nie podzielił słuszności tych zarzutów.

Ustosunkowując się do zarzutów strony skarżącej, należy na wstępie wskazać, że egzamin notarialny podlega zasadom określonym przepisami ustawy z dnia 14 lutego 1991 - Prawo o notariacie.

Stosownie do art. 74 § 3 tejże ustawy, egzamin notarialny polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza, w tym wiedzy i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, gospodarczego, prawa finansowego, prawa prywatnego międzynarodowego, Unii Europejskiej, konstytucyjnego, prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu notarialnego oraz innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu notariusza i etyki tego zawodu zaś druga część egzaminu składa się z dwóch zadań polegających na opracowaniu projektów aktów notarialnych na podstawie opisanego przypadku - casusu (art. 74d § 3). Natomiast ocenę każdego z zadań stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego członka komisji sprawdzającego pracę pisemną.

Wskazać należy, że ustawa - Prawo o notariacie zawiera upoważnienie dla Ministra Sprawiedliwości do określenia w drodze rozporządzenia m.in. trybu i sposobu działania Komisji Odwoławczej (art. 74h § 14 pkt 4 ustawy). Minister Sprawiedliwości, na podstawie tej delegacji wydał rozporządzenie z dnia 16 lipca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego (Dz. U. Nr 114, poz. 955). W § 5 cyt. rozporządzenia został uregulowany sposób postępowania Komisji Odwoławczej.

W przepisie art. 74h § 12 Prawo o notariacie podkreślano, że do postępowania przed Komisją Odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Odpowiednie stosowanie przepisów polega na tym, że niektóre z nich stosowane są wprost, inne ulegają modyfikacji, a jeszcze inne w ogóle nie mogą być stosowane, zaś ocena zakresu odpowiedniego stosowania przepisu powinna uwzględniać systematykę i cele regulacji w obrębie której dany przepis ma być odpowiednio zastosowany. Odpowiednie zastosowanie przepisów z jednej regulacji prawnej w innej regulacji w żadnym wypadku nie może niweczyć rozwiązań przyjętych w regulacji, w której te przepisy mają być stosowane.

Zgodnie z art. 74e § 2 Prawo o notariacie oceny rozwiązania każdego z zadań z części egzaminu notarialnego dokonują niezależnie od siebie dwaj członkowie komisji, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu.

Zdaniem Sądu, uchwała Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia, podjęta po rozpatrzeniu odwołania, tworzy nowy stan prawny, który musi pozostawać w zgodzie z odpowiednimi unormowaniami ustawowymi, w szczególności z przepisami ustawy - Prawo o notariacie, określającymi cel egzaminu notarialnego i kryteria oceny.

Związanie organu odwoławczego zakresem zaskarżenia i treścią podniesionych zarzutów, nie oznacza braku kompetencji do dokonania kompleksowej oceny zaskarżonej pracy egzaminacyjnej, w szczególności do oceny, jakie znaczenie dla końcowego rezultatu postępowania mają uwzględnione (w razie stwierdzenia ich zasadności) zarzuty osoby odwołującej się.

Według Sądu, w rozpatrywanej sprawie Komisja Egzaminacyjna II stopnia procedowała w ramach zaskarżonej części egzaminu i w ramach zarzutów podniesionych przez skarżącą. Fakt, że działając w takich ramach organ całościowo spojrzy na pracę egzaminacyjną, nie oznacza wyjścia poza granice odwołania, gdyż w ramach zarzutów odwołania kontrola polega na dokonaniu oceny, z uwzględnieniem wszystkich elementów, które maja wpływ na taką ocenę zaskarżonej części pracy. W ocenie Sądu, nawet posłużenie się innymi, niż Komisja I stopnia argumentami, dowodzi rozpoznania sprawy w sposób autonomiczny i dziać się to może w granicach postawionych zarzutów.

Niewątpliwie, należy uznać, że uchwała w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego nie ma charakteru uznaniowego, co wpływa na zakres kontroli sądowoadministracyjnej takiego rozstrzygnięcia. W wyroku z dnia 19 czerwca 2013 r., wydanego w sprawie sygn. akt II GSK 319/12, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m.in. że decyzje w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego należy zakwalifikować do grupy decyzji związanych. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę pogląd ten podziela wskazując, że przytoczony wyrok dotyczy, co prawda wyniku egzaminu radcowskiego, jednakże ze względu na analogiczne rozwiązania przyjęte w ustawie Prawo o notariacie, pogląd wyrażony w tym wyroku zachowuje aktualność na gruncie tej sprawy.

Podsumowując ten wątek stwierdzić należy, że kontrolując uchwałę Komisji Egzaminacyjnej w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego, Sąd czyni to według zgodności z prawem, kwalifikując tę uchwałę do grupy decyzji związanych, nie zaś według uznania administracyjnego.

Należy zauważyć, iż skarżąca otrzymała z projektu aktów notarialnych w ramach drugiej części egzaminu ocenę niedostateczną. W ramach tej części egzaminu należało sporządzić dwa projekty aktów. Za pierwszy z nich skarżąca otrzymała ocenę dostateczną, zaś za projekt drugiego aktu notarialnego ocenę niedostateczną. Przy czym zauważenia wymaga, że oboje egzaminatorzy sprawdzający pracę ocenili opracowanie projektu drugiego aktu notarialnego na ocenę niedostateczną.

W toku postępowania administracyjnego, jak również w skardze do Sądu, skarżąca zakwestionowała negatywny wynik egzaminu zawodowego, wskazując na uchybienia komisji popełnione w zakresie dokonanej przez nią oceny poprawności wykonanego przez skarżącą zadania egzaminacyjnego tj. sporządzenia projektów aktów notarialnych.

W zaskarżonej uchwale Komisja Egzaminacyjnej II Stopnia opisała zakwestionowane prace skarżącej, wskazując na uchybienia, które w jej ocenie, nie kwalifikowały zadań na ocenę pozytywną (w pierwszym projekcie aktu notarialnego na ocenę dobrą natomiast w drugim projekcie aktu notarialnego na ocenę dostateczną).

Nie dokonując oceny pracy skarżącej, lecz wyłącznie mając ją na uwadze, jako stan faktyczny sprawy, należy podzielić argumentację Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia, co do istotnych jej stwierdzeń.

Sąd uznał, że wnioski Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia zostały wyciągnięte po przeprowadzeniu postępowania w oparciu o istniejący materiał dowodowy w sprawie i właściwie uzasadnione.

Trafne, zdaniem Sądu, wywody merytoryczne zawarte w zakwestionowanej uchwale pozwalają na pominięcie i nieprzytaczanie w tym miejscu ponownie argumentów dotyczących mankamentów projektów aktów notarialnych sporządzonych przez skarżącą.

W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej uchwały wskazuje na to, że oceny rozwiązań zaproponowanych przez skarżącą zostały dokonane w aspekcie zachowania wymogów formalnych, prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji.

Należy uznać, że egzamin zawodowy stanowi formę weryfikacji umiejętności zawodowych kandydata. Niewątpliwie, egzamin notarialny ma sprawdzić przygotowanie kandydata do samodzielnego dokonania czynności notarialnych. Prowadzenie przez notariusza praktyki zawodowej wymaga posiadania odpowiedniej wiedzy teoretycznej oraz umiejętności praktycznych, dających gwarancję należytego wykonywania zawartych zobowiązań, tzn. wykonywania ich zgodnie z określonymi standardami merytorycznymi.

Należy przypomnieć jedynie, że w rozpatrywanej sprawie skarżąca, projektując sporne akty notarialne dopuściła się szeregu uchybień, które - jak słusznie przyjął organ odwoławczy - uniemożliwiły pozytywną ocenę drugiego projektu aktu notarialnego oraz podniesienie oceny pierwszego projektu aktu notarialnego opracowanych w ramach egzaminu notarialnego. Niewątpliwie podstawowymi mankamentami wspomnianych projektów sporządzonych przez skarżącą były:

częściowy brak rozwiązania kwestii istnienia konieczności wyrażenia zgody na czynności objęte aktem;

nieprawidłowe rozwiązanie problemu podwyższenia kapitału zakładowego bez zmiany umowy spółki;

nie utworzenie kapitału zapasowego, na który powinna zostać przelana nadwyżka wartości wkładu niepieniężnego oraz brak sprecyzowania przywilejów udziału Tadeusza Kowala co do dywidendy;

nie przedstawienie do aktu wszystkich dokumentów niezbędnych do przeniesienia własności nieruchomości;

- powołanie na członka zarządu Klemensa Kowala z pominięciem trybu tajnego głosowania;

- złe założenie umów przeniesienia własności wynikających z przyjęcia prawa pierwokupu w przypadku, gdy prawo to nie przysługiwało Gminie Szklarska Poręba;

- brak prawidłowego umocowania pełnomocnika Marka Kowala – brak formy aktu notarialnego;

- brak zgody zgromadzenia wspólników spółki WŁASNE M na zawarcie umowy (art. 229 k.s.h.), w obu przypadkach bezskuteczność czynności, co stanowi o nieprawidłowym wykonaniu zadania.

Zdaniem Sądu, stanowisko organu odwoławczego, co do wagi popełnionych przez skarżącego uchybień zostało uzasadnione, a wyciągnięte wnioski należy uznać za poprawne.

Za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 74e § 2 Prawa o notariacie, gdyż oceny projektów aktów notarialnych zostały wystawione zgodnie z tym przepisem.

Reasumując, Sąd stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu notarialnego, któremu poddała się skarżąca.

Rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały uzasadnione w sposób odpowiadający prawu. Organy te nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.

Należy zaakcentować, że do ustawowych obowiązków notariusza należy czuwanie przy dokonywaniu czynności notarialnych nad należytym zabezpieczeniem praw i słusznych interesów stron oraz innych osób, dla których czynność ta może powodować skutki prawne (art. 80 § 2 Prawa o notariacie), udzielanie stronom niezbędnych wyjaśnień dotyczących dokonywanej czynności notarialnej (art. 80 § 3 prawa o notariacie), odmowa dokonania czynności notarialnej sprzecznej z prawem (art. 81 prawa o notariacie).

Przy tak ukształtowanych obowiązkach ustawowych notariusza podstawową kwestią jest znajomość przepisów prawnych.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ wykazał, że praca skarżącej (drugi projekt aktu notarialnego), którą oceniono przez pryzmat kryteriów przewidzianych w art. 74e § 2 ustawy - Prawo o notariacie, nie zasługuje na ocenę pozytywną.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej uchwały wykazała, że Komisja Egzaminacyjna II Stopnia, rozpatrując odwołanie strony skarżącej, zastosowała się do reguł wynikających z art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Należy wskazać, że organ odwoławczy oparł się na materiale dowodowym, zgromadzonym przez Komisję Egzaminacyjną i poddał go gruntowej ocenie, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, które w sposób szczególny wyjaśnia powody jej podjęcia poprzez podanie szeregu argumentów o charakterze prawnym dotyczących prawidłowości kwestionowanych ocen prac z egzaminu notarialnego.

Należy podkreślić, że ustawodawca wymaga od kandydata na notariusza zarówno posiadania wiedzy, jak i umiejętności jej praktycznego zastosowania, zaś egzamin polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza. Wymóg ten jest oczywisty, skoro z istoty zawodu wynika, że notariusz jest powołany do dokonywania czynności, którym strony są obowiązane lub pragną nadać formę notarialną (czynności notarialnych), w zakresie swoich uprawnień działa jako osoba zaufania publicznego, zaś czynności notarialne, dokonane przez niego zgodnie z prawem, mają charakter dokumentu urzędowego (art. 1 § 1, 2 § 1 i § 2 p.n.).

Reasumując powyższe rozważania Sąd podziela stanowisko Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia, że sporządzony projekt drugiego aktu notarialnego zawiera mankamenty, których nie tylko ilość, ale i waga stanowi o nieprawidłowym rozwiązaniu tego zadania pod względem materialnoprawnym, co dawało podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu notarialnego. W ocenie Sądu, ocena rozwiązania zadania z części drugiej egzaminu notarialnego w zakresie sporządzenia drugiego projektu aktu notarialnego została dokonana w aspekcie zachowania wymogów formalnych, prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji. W konsekwencji zarzuty skargi w tym zakresie uznano za bezzasadne.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.