Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 713/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2016-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 4a
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Protokolant st. sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2016 r. sprawy ze skargi K.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do tego zasiłku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Centrum Pomocy Rodzinie z dnia [...] r., nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] kwietnia 2016r. nr [...] Kierownik Centrum Pomocy Rodzinie odmówił przyznania K.F. zasiłku rodzinnego na dziecko A.F. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż 17 lutego 2016 r. K.F. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na A.F. na okres zasiłkowy 2015/2016. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż u strony doszło do uzyskania dochodu w roku bazowym, gdyż strona uzyskała prawo do renty na okres od [...].10.2014 r. do [...].11.2016r. Z zaświadczenia z [...].10.2015 r. z ZUS wynika, iż, pierwsza wypłata renty nastąpiła [...].12.2014 r., a składniki renty to: dochód - 1545,02 zł, zaliczka na podatek - 112,00 zł, oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne-139,05 zł, co daje 1293,97zł. Z akt sprawy wynika również, iż u strony doszło do częściowej utraty dochodu za 2014 r., w związku z utratą prawa do zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego z dniem [...].10.2014 r. (dołączono zaświadczenie z ZUS z [...].03.2016 r.). Strona uzyskała również dochód nieopodatkowany w wysokości 4500,00 zł z tytułu świadczeń alimentacyjnych.

Organ wskazał, że zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje po spełnieniu wymogów przewidzianych przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 114, ze zm., dalej: u.ś.r), prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku przysługuje: rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzimy przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł. W myśl § 1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2015r. poz. 1238), od dnia [...] listopada 2015r. do dnia [...] października 2017r.: wysokość kwoty, o której mowa w art. 5 ust.1 u.ś.r, wynosi 674,00 zł; wysokość kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy wynosi 764,00 zł.

Rodzina - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w - wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. poz. 567); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko (art. 3 pkt 16 cyt. ustawy). Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a) ilekroć w ustawie jest mowa o: dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 3 Ob, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm. ), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

W myśl art. 5 ust. 3 u.ś.r w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w ust. 1 lub 2, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a. Zgodnie z art. 5 ust. 3a w przypadku przekroczenia kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o której mowa w ust. 3, zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny.

Łączną kwotę zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, stanowi suma przysługujących danej rodzinie w danym okresie zasiłkowym

1) zasiłków rodzinnych podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalane prawo do tych zasiłków;

2) dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w art. 10, art. 1 la, art. 12a i art. 13, podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalane prawo do tych dodatków;

3) dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w art. 9, art. 14 i art. 15, podzielonych przez 12 (art. 5 ust 3b).

W myśl art. 5 ust. 3c w przypadku gdy wysokość zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługująca danej rodzinie, ustalona zgodnie z ust. 3a, jest niższa niż 20,00 zł, świadczenia te nie przysługują.

W przypadku osoby uczącej się przepisy ust. 3-3c stosuje się odpowiednio, (art. 5 ust. 3d).

Zgodnie z art. 3 pkt 23 ww. ustawy jeżeli mowa o utracie dochodu - oznacza to utratę dochodu spowodowaną:

a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego,

b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,

c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ,

d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej,

f) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. 1 d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 672 ze zm.),

h) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

i) utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych;

j) utratą świadczenia rodzicielskiego,

k) utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników.

W myśl art. 3 pkt. 24 ww. ustawy uzyskanie dochodu - oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane:

a) zakończeniem urlopu wychowawczego,

b) uzyskaniem prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,

c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

d) uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury łub renty, renty rodzimej lub renty socjalnej,

f) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej łub wznowieniem jej wykonywania po okresie zawieszenia w rozumieniu art. 14a ust. 1 d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej,

h) uzyskaniem zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

i) uzyskaniem świadczenia rodzicielskiego,

j) uzyskaniem zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Zgodnie z art. 5 ust. 4 ww. ustawy, w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego.

W myśl art. 5 ust. 4a. w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Zgodnie z art. 5 ust. 4b w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się łub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych.

W myśl art. 24 ust. 6 i ust. 7 w razie utraty dochodu prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu, nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku. W przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzimych lub obniżenie ich wysokości, świadczenia nie przysługują lub przysługują w niższej wysokości od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został uzyskany.

Zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 3 lit. i rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2015 r., poz. 2284), do wniosku o zasiłek rodzinny należy dołączyć dokument określający datę utraty dochodu oraz wysokość utraconego dochodu.

W myśl § 2 ust. 2 pkt 3 lit. j rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015r. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U.z2015r.poz.2284) do wniosku o zasiłek rodzinny należy dołączyć dokument określający wysokość dochodu uzyskanego przez członka rodziny oraz liczbę miesięcy, w których dochód był osiągany-w przypadku uzyskania dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.

Zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 3 lit. k rozporządzenia do wniosku o zasiłek rodzimy należy dołączyć dokument określający wysokość dochodu uzyskanego przez członka rodziny z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty - w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.

Organ ustalił, że dochód rodziny za 2014 r. wyniósł: 10 454, 10 zł - 4660,13 zł (dochód utracony przez stronę) = 5793,97 zł (w tym 1293,97 dochód uzyskany przez stronę w roku bazowym) /1 m-c (liczba miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty) - 1293,97 zł + 375zł =1668,97 (2 osoby = 834,49 zł na osobę i przekracza kryterium dochodowe, o kwotę 160, 49 zł.

Kryterium dochodowe wynosi: 1348,00 zł (2 osoby x 674,00 zł)

Łączna kwota zasiłku (czyli przeciętna, miesięczna wysokość wszystkich przysługujących tej rodzinie świadczeń) wynosi:

1 x zasiłek rodzinny w wysokości 118,00 zł = 118,00 zł

1 x dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w kwocie 8,33 zł = 8.33 zł

Miesięczna wysokość świadczenia i jednocześnie maksymalna kwota przekroczenia wynosi 126,33 zł.

Z zastosowaniem zapisu ww. ustawy miesięczna wysokość świadczenia do wypłaty jest to różnica pomiędzy przysługującą kwotą świadczenia (126,33 zł), a wysokością dochodu przekraczającego kryterium dochodowe ( 160,49 zł x 2 osoby = 320,98 zł).

Wobec powyższego ustalono, iż strona nie kwalifikuje się do przyznania świadczeń rodzinnych w okresie od [...].02.2016 r. do [...].10.2016r., mimo zastosowania mechanizmu "złotówka za złotówkę", w związku z przekroczeniem dochodu o 160,49 zł na osobę w rodzinie.

Od wyżej wymienionej decyzji w ustawowym terminie odwołała się K.F. wskazując, iż organ nieprawidłowo obliczył wysokość osiągniętego przez jej rodzinę dochodu za grudzień 2014 r. Podkreśliła, iż świadczenie wypłacone w grudniu 2014 r. obejmowało okres od [...] października 2014 r. do [...] listopada 2016 r. – kwota 819,33 zł , natomiast za grudzień 2014 r. renta wyniosła 725, 69 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] czerwca 2016 r. nr [...] – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a – utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Uzasadniając decyzję SKO wskazało, że warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania zostały określone w u.ś.r. Do świadczeń rodzinnych należy między innymi zasiłek rodzinny, który zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka lub osobie uczącej się (art. 4 ust. 2). Stosownie do art. 6 ust. 1 u.ś.r. zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 i 2, do ukończenia przez dziecko 18 roku życia lub nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, albo do ukończenia 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z akt sprawy wynika, że K.F. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko: A.F..

Stosownie do art. 5 ust. 1 do 4 a i b u.ś.r zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,00 zł. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 764,00 zł . W przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w ust. 1 lub 2, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a. W przypadku przetoczenia kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o której mowa w ust. 3, zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny. Łączną kwotę zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, stanowi suma przysługujących danej rodzinie w danym okresie zasiłkowym:

1) zasiłków rodzinnych podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalane prawo do tych zasiłków;

2) dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w art. 10, art. 1 la, art. 12a i art. 13, podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalane prawo do tych dodatków;

3) dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w art. 9, art. 14 i art. 15, podzielonych przez 12.

3c. W przypadku gdy wysokość zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługująca danej rodzinie, ustalona zgodnie z ust. 3a, jest niższa niż 20,00 zł, świadczenia te nie przysługują. W przypadku osoby uczącej się przepisy ust. 3- 3c stosuje się odpowiednio. W przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego, W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się tub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych

Zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,00 zł, zaś w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 764,00 zł.

SKO zaznaczyło, że w aktach sprawy brak jest dowodu wskazującego na to, że dziecko odwołującej się legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Graniczna kwota dochodu na osobę w rodzinie K.F., warunkująca możliwość przyznania zasiłku rodzinnego na jej dziecko, wynosi zatem 764,00 zł. Definicję pojęcia dochodu zawiera przepis art. 3 pkt 1a ustawy stanowiący, iż przez dochód należy rozumieć przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Dochodem dla celów świadczeń rodzinnych są również inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 3 pkt 1c).

Zgodnie zaś z art. 3 pkt 2 ustawy, dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny. Dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4 - 4b (art. 3 pkt 2a ustawy).

Definicję okresu zasiłkowego zawiera art. 3 pkt 10 ustawy stanowiący, że jest nim okres od dnia [...] listopada do dnia [...] października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Ponieważ skarżąca ubiega się o świadczenie rodzinne na okres zasiłkowy 2015/2016 (a więc od [...] listopada 2015r. do [...] października 2016r.), dochodem na podstawie którego należy ocenić jej prawo do świadczeń jest dochód z 2014 r.

Liczbę członków rodziny należy ustalić w oparciu o definicję rodziny zawartą w art. 3 pkt 16 u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem rodzina oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. W skład rodziny strony wchodzą dwie osoby – K.F. i jej córka A.F..

Z akt sprawy wynika, iż dochód rodziny za 2014 r. wyniósł: 10 454,10zl - 4660,13 zł (dochód utracony przez stronę) = 5793,97 zł (w tym 1293,97 dochód uzyskany przez stronę w roku bazowym) /1 m-c (liczba miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty) = 1293,97 zł + 375zł -1668,97 /2 osoby - 834,49 zł na osobę i przekracza kryterium dochodowe, o kwotę 160, 49 zł.

Kryterium dochodowe wynosi: 1348,00 zł (2 osoby x 764,00 zł)

Łączna kwota zasiłku (czyli przeciętna, miesięczna wysokość wszystkich przysługujących tej rodzinie świadczeń) wynosi:

1 x zasiłek rodzinny w wysokości 118,00 zł = 118,00 zł

1 x dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w kwocie 8,33 zł = 8.33 zł

Miesięczna wysokość świadczenia i jednocześnie maksymalna kwota przekroczenia wynosi 126,33 zł.

Z zastosowaniem zapisu art. 4 ustawy miesięczna wysokość świadczenia do wypłaty jest to różnica pomiędzy przysługującą kwotą świadczenia (126,33 zł), a wysokością dochodu przekraczającego kryterium dochodowe (160,49 zł x

2 osoby - 320,98 zł).

Zostało zatem przekroczone ustawowe kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, tj. 674,00 zł, warunkujące możliwość przyznania zasiłku rodzinnego na dzieci.

Zgodnie z art. 8 u.ś.r. do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki m.in. z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Warunkiem przyznania tych dodatków jest jednak przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego. Konsekwencją odmowy zasiłku rodzinnego jest zatem odmowa także dodatków do zasiłku.

SKO wskazało, że w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji strona wskazała, iż organ I instancji nieprawidłowo obliczył dochód za grudzień 2014 r., jednakże podnoszona przez odwołująca się okoliczność nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym.

Organ odwoławczy podkreślił, iż decyzja w przedmiocie zasiłku rodzinnego ma charakter związany. Oznacza to, że nie zależy ona od uznania organu administracyjnego, ale od spełnienia wszystkich przesłanek ustawowych, w tym kryterium dochodowego wskazanego w art. 5 ust. 1 u.ś.r. W przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka odnoszącej się do kryterium dochodowego rodziny strony, warunkująca przyznanie zasiłku rodzinnego na A.F.. Brak jest zatem prawnej możliwości przyznania wnioskowanego świadczenia.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi K.F. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W skardze skarżąca podniosła, że organy nieprawidłowo ustalając wysokość dochodu jej rodziny wzięły pod uwagę dochód z grudnia 2014 r. Wskazała, że jej renta wynosiła 725,69 zł i takie jest świadczenie za grudzień 2014 r. Natomiast ZUS przelał jej z wyrównaniem łączną kwotę 1293,97 zł, ponieważ żadnej kwoty w listopadzie 2014 r. nie uzyskała. Na dowód powyższego skarżąca załączyła decyzję ZUS Oddział z dnia [...] grudnia 2014 r. o przyznaniu renty.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl natomiast art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana w oparciu o ww. kryterium prowadzi do wniosku, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] czerwca 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Centrum Pomocy Rodzinie z [...] kwietnia 2016 r. odmawiającą przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, wnioskowanych na córkę – A.F..

Z akt sprawy wynikało, iż skarżąca jako matka domagała się przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, określonych w art. 4 – 7 i art. 8 pkt 6 u.ś.r. na swe małoletnie dziecko tj. A.F.. W tego rodzaju sytuacji warunkiem przyznania świadczenia jest osiąganie przez rodzinę dochodu w przeliczeniu na osobę, nieprzekraczającego kwoty 674 zł (art. 5 ust. 1 u.ś.r.). W przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności, wówczas warunkiem przyznania zasiłku rodzinnego jest osiąganie przez rodzinę dochodu w przeliczeniu na osobę nieprzekraczającego kwoty 764 zł (art. 5 ust. 2 u.ś.r.). Skarżąca na żadnym etapie postępowania administracyjnego ani też w toku postępowania przed sądem administracyjnym nie twierdziła i nie wykazywała, że jej małoletnia córka jest dzieckiem niepełnosprawnym. Stąd też wobec niej miał zastosowanie próg dochodowy określony w art. 5 ust. 1 u.ś.r. wynoszący 674 zł. W przypadku ustalania prawa do zasiłku rodzinnego na okres od [...] listopada 2015 r. do [...] października 2016 r., rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie dochodu (art. 5 ust. 4 u.ś.r.).

W niniejszej sprawie niesporne było, iż rodzina skarżącej składa się z dwóch osób i w okresie od dnia [...] maja 2014 r. do dnia [...] października 2014 r. skarżąca otrzymywała świadczenie rehabilitacyjne w łącznej kwocie 4660,13 zł, które jednak było dochodem utraconym w rozumieniu art. 5 ust. 4 u.ś.r. i zasadnie nie uwzględniono go przy ustalaniu dochodu. Do dochodu rodziny skarżącej organy administracji słusznie natomiast wliczyły świadczenie alimentacyjne w wysokości 4500 zł w stosunku rocznym, czyli 375 zł miesięcznie stosownie do art. 3 pkt 1a u.ś.r. Ponadto skarżącej na mocy decyzji ZUS Oddział z [...] grudnia 2014 r. nr [...], znajdującej się w aktach administracyjnych i załączonej do skargi, przyznano rentę z tytułu częściowej niezdolności w wysokości 725,69 zł brutto miesięcznie od [...] października 2014r. do [...] listopada 2016r. Tego rodzaju świadczenie z ubezpieczenia społecznego stanowi dochód w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit a u.ś.r., który uwzględnia się przy ustalaniu dochodu rodziny, od którego zależy zasiłek rodzinny. Przy czym rentę za okres od [...] października 2014 r. do [...] grudnia 2014 r. w wysokości 1293,97 zł wypłacono jednorazowo w grudniu 2014 r. Jako, iż świadczenie rentowe przyznano w trakcie 2014 r., stanowiło to uzyskanie dochodu w rozumieniu 5 ust. 4a u.ś.r i powinno być wliczone do dochodu. Zgodnie z tym przepisem w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieka opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do rozstrzygnięcia kwestii, czy świadczenie rentowe, wypłacone skarżącej za okres od [...] października 2014 r. do [...] grudnia 2014 r., należało w świetle powołanego przepisu art. 5 ust. 4a u.ś.r., podzielić przez jeden miesiąc, a to wobec wypłacenia go jednorazowo w grudniu 2014 r., czy też podzielić przez liczbę miesięcy, adekwatnie do okresu za który przyznano świadczenie w 2014 r. Chodziło zatem o dokonanie wykładni zawartego w powyższym przepisie art. 5 ust. 4a sformułowania "dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany". Organy administracji uznały, iż dochód ten należało podzielić przez jeden miesiąc, przy czym w uzasadnieniach poddanych kontroli w niniejszej sprawie brak jest poza przytoczeniem powyższego przepisu choćby próby dokonania jego wykładni we wskazanym powyżej zakresie. Organ odwoławczy odnosząc się bowiem do zarzutów odwołania wskazał jedynie, iż podnoszona przez skarżącą okoliczność nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, mimo, iż w istocie zarzuty nie odnosiły się do sfery ustaleń faktycznych, lecz wykładni wspomnianego sformułowania zawartego w art. 5 ust. 4a u.ś.r. Organy poprzestały więc na potocznym znaczeniu przymiotnika "uzyskiwany" powstałego od czasownika uzyskiwać oznaczającego otrzymywać, osiągać, zdobywać (por. Uniwersalny słownik języka polskiego pod red. St. Dubisza, 2003, t. 4, s. 1068), uznając, że dochód uzyskiwany w danym miesiącu to taki, który został osiągnięty, fizycznie otrzymany przez członka rodziny. Zważyć jednak należy, iż celem wykładni przepisów prawnych jest odtworzenie z nich norm postępowania wraz z ich ostateczną percepcją. Służy temu katalog zasad i reguł wykształconych przez praktykę interpretacyjną oraz systematyzowanych i objaśnianych przez naukę. Ich wspólną cechą jest rozróżnienie reguł językowych oraz reguł pozajęzykowych (reguł systemowych oraz reguł funkcjonalnych), które – w podanej kolejności – należy stosować w każdym przypadku interpretacji tekstu prawnego (por.M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, wyd. 5, Warszawa 2010 r., s. 229-230 i 329-343; M. Zirk-Sadowski, Wykładnia w prawie administracyjnym [w:] System prawa administracyjnego", pod redakcją R. Hausera, Z. Niewiadomskiego, A. Wróbla. tom 4, Warszawa 2012, s. 143-154 oraz O. Bogucki, Wykładnia funkcjonalna w działalności najwyższych organów władzy sądowniczej, Szczecin 2011, s. 284-286). Zrozumienie tekstu prawnego wymaga przeprowadzenia całego procesu interpretacyjnego. Nawet, jeśli zwrot użyty w danym przepisie jest językowo jednoznaczny, interpretator powinien kontynuować wykładnię stosując dyrektywy pozajęzykowe, w celu ustalenia zgodności albo niezgodności rezultatu wykładni językowej z rezultatem wykładni funkcjonalnej. W przypadku niezgodności konieczne jest objaśnienie, jakie wartości narusza znaczenie językowe oraz czy zapewnienie spójności aksjologicznej prawa wymaga zmiany tego znaczenia. Wykładnia prawa jest bowiem operacją myślową nieograniczającą się do wykładni jednego przepisu, lecz operacją, w toku której dokonuje się przekładu zbioru przepisów ogłoszonych w aktach prawodawczych na zbiór norm postępowania równoznaczny jako całość z danym zbiorem przepisów (por. M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki", Warszawa 2002 r., s. 47 i nast.; Z. Ziembiński, Logika praktyczna, Warszawa 2002 r., s. 230). Normę prawną rekonstruuje się zawsze z całokształtu obowiązujących przepisów prawnych (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 10 grudnia 2002 r., sygn. akt P 6/02. OTK-A 2002/7/91). A zatem wykładnia gramatyczna może, a nawet powinna być uzupełniona innymi jej rodzajami, choć oczywiście ma ona podstawowe znaczenie dla ustalenia rzeczywistego znaczenia konkretnego przepisu.

Mając na uwadze powyższe wskazania należy zauważyć, iż przyjęte przez organ rozumienie art. 5 ust. 4a u.ś.r. doprowadza do nieakceptowalnej sytuacji, iż tylko dlatego, że wypłacono skarżącej w jednym miesiącu świadczenie rentowe przysługujące za okres ponad dwóch miesięcy, jej miesięcznie dochody kształtowały się na dwukrotnie wyższym poziomie niż w rzeczywistości. Celem szeregu przepisów zawartych w u.ś.r., zwłaszcza art. 5 u.ś.r. jest ustalenie dochodu osoby ubiegającej się pomoc państwa oraz jej rodziny wprawdzie w oparciu o dane z roku kalendarzowego poprzedzającego okres na jaki ustalane jest prawo, jednakże w sposób jak najbardziej odzwierciedlający aktualny poziom dochodu takiej osoby oraz członków jej rodziny. Zajęte przez organy administracji stanowisko prowadzi do zgoła odmiennego rezultatu. Co więcej godzi ono w konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, określonej art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Z zasady równości wobec prawa wynika bowiem nakaz jednakowego traktowania podmiotów w obrębie jednej klasy (kategorii) oraz dopuszczalność różnicowania sytuacji tych podmiotów tylko z uwagi na racjonalne i istotne kryterium, wagę interesu, któremu zróżnicowanie ma służyć oraz pozostawanie kryterium zróżnicowania z wartościami konstytucyjnymi uzasadniającymi odmienne traktowanie podmiotów podobnych (por. wyrok TK z 7 lutego 2006 r., SK 45/04, OTK-A 2006/2/15). W ocenie sądu nie można doszukać się jakichkolwiek konstytucyjnych wartości oraz racjonalnego i istotnego kryterium, uzasadniających różnicowanie sytuacji osób uzyskujących dochód w stosunku miesięcznym w identycznej wysokości, tyle tylko, iż jednej z tych osób regularnie wypłacano świadczenie, a innej w sposób skumulowany w jednym miesiącu.

W konsekwencji sąd uznał, iż organy administracji powinny były podzielić świadczenie rentowe przez liczbę miesięcy, adekwatnie do okresu, za który je przyznano skarżącej w 2014 r. Powyższe naruszenie art. 5 ust. 4a u.ś.r. miało wpływ na końcowy wynik sprawy. Przyjęta bowiem przez sąd wykładnia powoduje, iż niewątpliwie dochód na członka rodziny skarżącej nie przekracza progowej kwoty, wskazanej w art. 5 ust. 1 u.ś.r.

Stąd też sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią wskazaną powyżej wykładnię art. 5 ust. 4a u.ś.r.