Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SAB/Łd 23/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
659
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy: article: art. 12, art. 35 i art. 37 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 53 par. 2b, art. 149 par. 1 i 2, art. 149 par. 1a, art. 154 par. 6, art. 3 par. 2 pkt 8, art. 200 i art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15 zzzzz pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Dnia 30 grudnia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Janusz Nowacki, , po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2020 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. F. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Rektora "A" w przedmiocie wydania decyzji odwoławczej 1. zobowiązuje Rektora "A" do rozpatrzenia odwołania M. F. od decyzji Dziekana "A" w Ł. z dnia [...] znak:[...] w terminie 30 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz aktami sprawy; 2. stwierdza, że Rektor "A" dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Rektorowi "A" grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądza od Rektora "A" na rzecz M.F. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

III SAB/Łd 23/20

UZASADNIENIE

W dniu 11 sierpnia 2020 r. M. F., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Rektora Uniwersytetu [...] w sprawie odwołania skarżącego od decyzji Dziekana Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politologicznych Uniwersytetu [...] z dnia [...] r., znak [...] orzekającej o uchyleniu wyniku egzaminu magisterskiego M. F. stwierdzonego w protokole Komisji Egzaminacyjnej z dnia 11 grudnia 2018 r., odmowie dopuszczenia do egzaminu dyplomowego oraz o odmowie nadania tytułu zawodowego magistra.

Z załączonych do skargi akt administracyjnych wynika, iż w lipcu 2019 r. M. F. wystąpił z wnioskiem o wydanie dyplomu w związku ze złożonym przez niego ze skutkiem pozytywnym, w dniu 11 grudnia 2018 r., egzaminem magisterskim przed Komisją Egzaminacyjną na Wydziale Studiów Międzynarodowych i Politologicznych Uniwersytetu [...].

W wyniku stwierdzenia, w następstwie analizy teczki osobowej studenta, nowych informacji i dowodów istniejących w dniu przeprowadzania egzaminu magisterskiego skarżącego, jak również stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie dokumentowania przebiegu studiów skarżącego na kierunku politologia studia II stopnia prowadzonych na Wydziale Studiów Międzynarodowych i Politologicznych Uniwersytetu [...] Rektor Uniwersytetu [...] postanowieniem z dnia [...] r. wznowił, na podstawie art. 147, art. 145 § 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 5 i art. 150 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie nadania M. F. tytułu zawodowego magistra przez Komisję Egzaminacyjną w dniu 11 grudnia 2018 r.

Następnie decyzją z dnia [...] r. Dziekan Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politologicznych Uniwersytetu [...] orzekł o uchyleniu wyniku egzaminu magisterskiego M. F. stwierdzonego w protokole Komisji Egzaminacyjnej z dnia 11 grudnia 2018 r., odmowie dopuszczenia do egzaminu dyplomowego oraz o odmowie nadania tytułu zawodowego magistra.

W przewidzianym prawie terminie skarżący wniósł odwołanie do Rektora Uniwersytetu [...].

Z akt sprawy wynika nadto, że pismem z dnia 15 listopada 2019 r. Rektor Uniwersytetu [...] wystąpił do Prokuratury Rejonowej [...] w Ł.z zawiadomieniem o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez M. S., pracownika dziekanatu Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politologicznych Uniwersytetu [...]. Przestępstwo polegać miało na fałszowaniu i zmienianiu dokumentacji dotyczącej przebiegu studiów M. F. oraz ukrywaniu i nieprzekazywaniu dokumentów dotyczących przebiegu studiów wyżej wymienionego.

Postanowieniem z dnia 28 lutego 2020 r., [...], zatwierdzonym przez Prokuraturę Rejonową [...] w Ł., dochodzenie w sprawie zainicjowanej ww. zawiadomieniem zostało umorzone.

Z akt sprawy wynika również, że po wniesieniu odwołania skarżącego Rektor Uniwersytetu [...] działając na podstawie art. 36 § 1 k.p.a., postanowieniami z 15 listopada 2019 r. i 28 lutego 2020 r., powołując się między innymi na skomplikowany charakter sprawy, toczące się postępowanie przygotowawcze w Komisariacie I Policji Komendy Miejskiej Policji w Ł., wyznaczał nowe terminy załatwienia sprawy, odpowiednio do dnia 28 lutego 2020 r. i do dnia 30 kwietnia 2020 r. Ponadto jak wynika z pisma procesowego z dnia 16 czerwca 2020 r., kierowanego do pełnomocnika skarżącego, Rektor Uniwersytetu [...] wyznaczył nowy termin rozpatrzenia odwołania strony, do dnia 23 września 2020 r. Uzasadnił powyższe obowiązującym na terenie kraju stanem epidemii COVID-19, obowiązującymi w związku z powyższym obostrzeniami na terenie uczelni, wprowadzonymi bezterminowym zarządzeniem Rektora, a tym samym brakiem możliwości przeprowadzenia wnioskowanego przez stronę dowodu, to jest przesłuchania skarżącego na okoliczność jego udziału w zajęciach z konkretnych przedmiotów oraz uzyskania zaliczeń. Powyższy wniosek dowodowy zgłoszony został przez stronę skarżącą w piśmie z dnia 3 czerwca 2020 r., a następnie cofnięty pismem z dnia 13 lipca 2020 r.

Jednocześnie pismem z dnia 13 lipca 2020 r. kierowanym do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego skarżący wniósł ponaglenie w sprawie nierozpatrzenia jego odwołania.

W odpowiedzi na powyższe Rektor Uniwersytetu [...] pismem z dnia 20 lipca 2020 r. nie uwzględnił ponaglenia i nie stwierdził przewlekłości prowadzonego postępowania. Uzasadniając wywiódł na wstępie swoją właściwość do rozpatrzenia ponaglenia, a następnie podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko, co do braku możliwości rozpoznania odwołania w terminie ze względu na konieczność oczekiwania na wynik prowadzonego postępowania przygotowawczego, a także aktualną sytuację epidemiologiczną uniemożliwiającą przeprowadzenie postępowania dowodowego.

W wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skardze na przewlekłe prowadzenie postępowania odwoławczego przez Rektora Uniwersytetu [...] M.F. zarzucił naruszenie:

- art. 12 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i prowadzenie postępowania w sposób opieszały, pomimo posiadania przez organ wszystkich niezbędnych dowodów pozwalających na wydanie decyzji ostatecznej;

- art. 97 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i faktyczne zawieszenie postępowania w związku z toczącym się rzekomo postępowaniem karnym w sytuacji, gdy taka przesłanka nie istnieje w powołanym przepisie;

- art. 36 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na faktycznym zawieszeniu postępowania odwoławczego, pomimo braku istnienia ku temu przesłanek, poprzez wielokrotne przedłużanie terminu ostatecznego załatwienia sprawy.

Z uwagi na powyższe skarżący wnosił o zobowiązanie organu odwoławczego do wydania decyzji w terminie 14 dni od daty ogłoszenia orzeczenia; stwierdzenia, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. kwoty 4.000 zł, ewentualnie wymierzenie organowi grzywny w tej samej kwocie oraz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Uzasadniając wniesioną skargę wskazał, iż decyzją z dnia 23 września 2019 r., wydaną wskutek wznowienia postępowania administracyjnego, Dziekan Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politologicznych Uniwersytetu [...] orzekł o uchyleniu wyniku egzaminu magisterskiego, do którego skarżący przystąpił w dniu 11 grudnia 2018 r., ze skutkiem pozytywnym. Kwestionując zasadność wydanego rozstrzygnięcia wniósł odwołanie, w którym poza zarzutami merytorycznymi zarzucał w szczególności nieistnienie wskazanych przez organ I instancji podstaw prawnych wznowienia postępowania, wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a., to jest przesłanki wydania decyzji administracyjnej w oparciu o fałszywe dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne oraz wydania decyzji w wyniku przestępstwa. Organ nie wykazał bowiem w żaden sposób istnienia dowodu popełnienia przestępstwa, stwierdzonego prawomocnym wyrokiem sądu karnego, jak również nie wykazał, iż nadanie stronie tytułu naukowego magistra nastąpiło w oparciu o fałszywe dowody. Jedyną stwierdzoną przez organ okolicznością był fakt zagubienia w niewyjaśnionych okolicznościach części akt osobowych skarżącego. Przy czym komplet jego akt w formie elektronicznej jest w dalszym ciągu w posiadaniu organu. Od momentu zainicjowania przez niego postępowania odwoławczego Rektor Uniwersytetu [...] nie podjął żadnej czynności mającej na celu wyjaśnienie sprawy oraz wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia. Powoływanie przez organ odwoławczy na złożone do organów ścigania zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa przez jednego pracowników dziekanatu, pozostaje w ocenie skarżącego, bez wpływu na możliwość wydania merytorycznej decyzji, gdyż nie stanowi to przesłanki zawieszenia postępowania odwoławczego, a co więcej nie dotyczy jego osoby. Kwestia zagubienia jego dokumentów przez pracownika uczelni, czy też innych nieprawidłowości w gromadzonej przez uczelnię dokumentacji, nie powinna mieć wpływu na uzyskany przez niego stopień magistra. Skarżący podkreślił, że nawet ewentualne rozstrzygnięcie w sprawie karnej prowadzonej wobec pracownika uczelni nie będzie miało jakiegokolwiek wpływu na przedmiotowe postępowanie odwoławcze, gdyż dla skutecznego wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. konieczne jest "istnienie" prawomocnego orzeczenia sądu karnego w dacie wznowienia postępowania administracyjnego. Dalej odnosząc się do złożonego w dniu 3 czerwca 2020 r. wniosku dowodowego strona wskazała, iż tratowała go jedynie asekuracyjnie, a pomimo cofnięcia wniosku w dniu 13 lipca 2020 r., Rektor Uniwersytetu [...] potraktował przedmiotowy wniosek jako kolejną wymówkę do przedłużenia postępowania odwoławczego.

W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu [...] wnosił o jej oddalenie. Wskazał, iż wbrew twierdzeniu strony skarżącej wszczęcie postępowania przygotowawczego i ewentualnego dalszego postępowania karnego wobec pracownika dziekanatu miało istotne znaczenie dla ustalenia zakresu nieprawidłowości zaistniałych w toku studiów skarżącego. Organ odwoławczy wskazał na składane przez skarżącego sprzeczne informacje, wymagające wyjaśnienia, w tym w drodze wnioskowanego przez stronę przesłuchania skarżącego na okoliczność udziału i uzyskania zaliczeń z konkretnych przedmiotów. Jednakże z uwagi na aktualnie ogłoszony na terenie kraju stan epidemii i wynikające z niego ograniczenia w funkcjonowaniu Uniwersytetu [...], potwierdzone załączonymi do akt sprawy zarządzeniami Rektora Uniwersytetu [...], brak jest aktualnie możliwości przeprowadzenia niezbędnych czynności dowodowych. Tym samym zarzut opieszałego działania Rektora Uniwersytetu [...] uznać należy za bezzasadny, a wniesiona skarga winna zostać oddalona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd orzeka także w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a.).

Stosownie do treści art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.).

Ponadto jak wynika z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

W niniejszej sprawie jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi M.F. uczynił przewlekłe prowadzenie postępowania przez Rektora Uniwersytetu [...] w sprawie odwołania od decyzji Dziekana Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politologicznych Uniwersytetu [...] z dnia 23 września 2019 r., znak [...] orzekającej o uchyleniu wyniku egzaminu magisterskiego M. F. stwierdzonego w protokole Komisji Egzaminacyjnej z dnia 11 grudnia 2018 r., odmowie dopuszczenia do egzaminu dyplomowego oraz o odmowie nadania tytułu zawodowego magistra.

Wniesienie skargi strona, stosownie do wymogu powołanego wyżej art. 53 § 2b p.p.s.a., poprzedziła ponagleniem skierowanym do Rektora Uniwersytetu [...], co czyni niniejszą skargę dopuszczalną.

Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zasadności wniesionej skargi wskazać należy, że przedmiotem postępowania w sprawie ze skargi zarówno na bezczynność jak i przewlekłość organu stanowi ustalenie, czy zachodzi potrzeba zobowiązania organu do wydania w określonym terminie tego samego aktu lub dokonania tej samej czynności. W obu sprawach sąd administracyjny dysponuje tymi samymi środkami prawnymi, ich zastosowanie jest zaś obowiązkowe w razie stwierdzenia jakiejkolwiek postaci niesprawnego funkcjonowania organu, niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów i wniosków oraz podstawy prawnej. Podkreślić należy jednak, że "przewlekłość postępowania", określona w art. 37 § 1 k.p.a., oraz w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., ma inny zakres znaczeniowy niż "bezczynność organu". Dokonując rozgraniczenia zakresu skarg na bezczynność i przewlekłość postępowania, zauważyć trzeba, iż nowelizacja ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez dodanie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, wymagać będzie reinterpretacji pojęcia "bezczynności", poprzez ograniczenie jego rozumienia do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Pojęcie przewlekłość postępowania obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Inaczej mówiąc przewlekłość w prowadzeniu postępowania występuje wówczas, gdy organ, nie załatwiając sprawy w terminie, nie pozostaje jednak w bezczynności, a podejmowane przez organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 k.p.a. ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przy czym ocena czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy, a nie tylko rachunkowo obliczonego czasu jego trwania. Znaczenie ma także wywiązywanie się organu z obowiązków informacyjnych względem stron, co do przewidywanej długości trwania postępowania (por. wyrok NSA z 18 września 2019 r., II OSK 1290/19; wyrok WSA w Gliwicach z 31 stycznia 2020 r., I SAB/Gl 119/19; wyrok WSA w Warszawie z 18 marca 2020 r., II SAB/Wa 782/19; wyrok WSA w Warszawie z 22 kwietnia 2020 r., I SAB/Wa 409/19; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślenia wymaga również, że z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, iż organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a., a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Stosownie do art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, iż skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania odwoławczego przez Rektora Uniwersytetu [...] jest uzasadniona. Organ nie wywiązał się bowiem z obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów k.p.a.

Z załączonych do skargi akt administracyjnych sprawy wynika, że odwołanie M. F. z dnia 11 października 2019 r. wniesione od decyzji Dziekana Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politologicznych Uniwersytetu [...] z dnia 23 września 2019 r., znak [...] orzekającej o uchyleniu wyniku egzaminu magisterskiego M. F. stwierdzonego w protokole Komisji Egzaminacyjnej z dnia 11 grudnia 2018 r., odmowie dopuszczenia do egzaminu dyplomowego oraz o odmowie nadania tytułu zawodowego magistra, wpłynęło do organu w dniu 17 października 2019 r., co potwierdza umieszczona na odwołaniu adnotacja. Do dnia rozpoznania przedmiotowej skargi odwołanie to nie zostało rozpatrzone. Z akt sprawy wynika również, że po wniesieniu odwołania Rektor Uniwersytetu [...] działając na podstawie art. 36 § 1 k.p.a., postanowieniami: z dnia 15 listopada 2019 r. i z dnia 28 lutego 2020 r., wyznaczał nowe terminy załatwienia sprawy, odpowiednio do dnia 28 lutego 2020 r. i do dnia 30 kwietnia 2020 r., co argumentował skomplikowanym charakterem sprawy oraz prowadzonym przez Komisariat I Policji Komendy Miejskiej Policji w Ł. postępowaniem przygotowawczym w związku ze złożonym przez uczelnię, w dniu 15 listopada 2019 r., zawiadomieniem o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez M. S., pracownika dziekanatu Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politologicznych Uniwersytetu [...] polegającego na fałszowaniu i zmienianiu dokumentacji dotyczącej przebiegu studiów M. F..

Ze znajdującego się w aktach sprawy postanowienia I Komisariatu KMP w Ł. z dnia 28 lutego 2020 r., [...], zatwierdzonego przez Prokuraturę Rejonową [...] w Ł. wynika, że dochodzenie w sprawie zainicjowanej ww. zawiadomieniem o podejrzeniu popełnienia przestępstwa zostało umorzone. Natomiast z oświadczenia pełnomocnika organu odwoławczego zawartego w odpowiedzi na wniesioną skargę wynika, iż wobec nieprzekazania mu wskazanego postanowienia w odpowiednim czasie, a nadto z uwagi na zawieszenie funkcjonowania Uniwersytetu [...] z dniem 11 marca 2020 r., postanowienie z dnia 28 lutego 2020 r. nie zostało zaskarżone w ustawowym terminie.

Ponadto ze znajdującego się w aktach sprawy pisma procesowego z dnia 16 czerwca 2020 r. kierowanego do pełnomocnika skarżącego wynika, że Rektor Uniwersytetu [...] wyznaczył nowy termin rozpatrzenia odwołania strony do dnia 23 września 2020 r., z uwagi na obowiązujący na terenie kraju stan epidemii COVID-19, co uniemożliwia przeprowadzenie wnioskowanego przez stronę dowodu z przesłuchania skarżącego na okoliczność jego udziału w zajęciach z konkretnych przedmiotów oraz uzyskania zaliczeń.

W ocenie Sądu powyżej wskazany przebieg dotychczasowego postępowania odwoławczego, jak również argumentacja pełnomocnika Rektora Uniwersytetu [...] przedstawiona w udzielonej odpowiedzi na wniesioną skargę, pozwalają na stwierdzenie, że zasadniczą przeszkodą w terminowym rozpatrzeniu odwołania skarżącego, poza powoływanym wcześniej zawiadomieniem o podejrzeniu popełnieniu przestępstwa, pozostaje brak możliwości przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącego, a który to dowód jest w ocenie organu odwoławczego istotną okolicznością, niezbędną dla prawidłowego rozpoznania sprawy. Powyższe organ odwoławczy uzasadnia ograniczonym funkcjonowaniem Uniwersytetu [...], co wynika z wprowadzonego w związku z ogłoszonym na terenie kraju stanem epidemii COVID-19 i obowiązującym na dzień wniesienia przedmiotowej skargi zarządzeniem Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 25 maja 2020 r., nr 123. Zarządzenie to poza wprowadzeniem systemu pracy mieszanej (stacjonarno-zdalnej) zatrudnionych na uczelni pracowników wprowadza także znaczne ograniczenia w obsłudze interesantów. Jak wynika bowiem z § 2 ust. 4-5 zarządzenia obsługa interesantów winna odbywać się w wyznaczonym punkcie dyżurnym położonym najbliżej wejścia, w którym jednocześnie może przebywać tylko jeden pracownik i jeden interesant. W ocenie pełnomocnika organu odwoławczego powyższe ograniczenie uniemożliwia przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony, która to czynność wymaga uczestnictwa, poza osobą przeprowadzającą przesłuchanie i skarżącym, także pełnomocnika skarżącego oraz osoby sporządzającej protokół, a nadto dostępu do sprzętu komputerowego.

Zdaniem Sądu powyższa argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie..

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 6 k.p.a organy administracji publicznej działają na podstawie prawa. Powyżej przywołana zasada ogólna praworządności, mającą walor zasady konstytucyjnej (art. 7 Konstytucji RP), obliguje organy administracji publicznej do działania na podstawie i w granicach prawa, co w szczególności oznacza powinność rozpoznawania i rozstrzygania spraw na gruncie obowiązującego aktualnie (tj. na dzień orzekania przez dany organ) stanu prawnego (por. wyrok NSA z 7 maja 2020 r., I OSK 3977/18; wyrok NSA z 28 kwietnia 2020 r., II OSK 1019/19; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Ponadto w myśl ust. 2 przywołanego przepisu źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego.

Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP).

Powołane przez pełnomocnika organu odwoławczego zarządzenie Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 25 maja 2020 r., nr 123, którego postanowienia w ocenie organu uniemożliwiają rozpatrzenie odwołania skarżącego w terminach przewidzianych ustawą, stanowi wewnętrzny akt normatywny. Nie stanowi źródła powszechnie obowiązującego prawa i obowiązuje tylko podmioty i jednostki organizacyjne podlegające Rektorowi Uniwersytetu [...]. Tym samym postanowienia przedmiotowego zarządzenia nie wyłączają obowiązku organu do stosowania powszechnie obowiązujących przepisów k.p.a., w tym powołanych wcześniej art. 6, art. 7, art. 12, art. 35 § 3, czy też art. 77 § 1 k.p.a., a co za tym idzie nie mogą stanowić uzasadnienia przewlekle prowadzonego postępowania przez organ odwoławczy.

Niewątpliwie ogłoszony na terenie Rzeczpospolitej Polskiej stan epidemii COVID-19 negatywnie wpływa na wszelkie sfery życia, zarówno prywatnego, jak i publicznego. Ustawodawca w celu minimalizacji negatywnych skutków, wywołanych aktualną sytuacją epidemiologiczną i wynikających z niej ograniczeń i utrudnień, w tym na gruncie pozostających w toku postępowań administracyjnych, wprowadził ustawą z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1842) – dalej; ustawa COVID -19, szereg rozwiązań proceduralnych, między innymi polegających na odstąpieniu od zasady czynnego udziału stron w postępowaniach administracyjnych; udostępnianiu akt sprawy i dokumentów za pomocą środków komunikacji elektronicznej; zdalnym uczestnictwie w czynności w toku postępowania wymagającej osobistego stawiennictwa.

Zgodnie bowiem z art. 15zzzzzn pkt 1 i pkt 3 ustawy COVID-19 w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, w szczególności, gdy urząd administracji obsługujący organ administracji publicznej wykonuje zadania w sposób wyłączający bezpośrednią obsługę interesantów, organ administracji publicznej może odstąpić od zasady określonej w art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego także w przypadku, gdy wszystkie strony zrzekły się swego prawa (pkt 1); może przeprowadzić czynność w toku postępowania wymagającego zgodnie z przepisami prawa osobistego stawiennictwa, również przez udostępnienie przez stronę lub innego uczestnika postępowania swojego wizerunku w czasie rzeczywistym, za pośrednictwem transmisji audiowizualnej, o ile przemawia za tym interes strony, a organ prowadzący postępowanie wyraził na to zgodę (pkt 3).

Powołany powyżej art. 15 zzzzzn pkt 3 ustawy COVID-19 umożliwia zatem, wbrew twierdzeniu organu odwoławczego, przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącego za pośrednictwem powszechnie dostępnych urządzeń telekomunikacyjnych, na okoliczność jego udziału w określonych zajęciach i uzyskaniu z nich zaliczeń. Mając na uwadze przedmiot i treść, a także skutki rozstrzygnięcia, które zakwestionował skarżący wniesionym w dniu 11 października 2019 r.odwołaniem, za przeprowadzeniem dowodu w tej formie niewątpliwie przemawia interes skarżącego. Co więcej organ odwoławczy nie wskazał jakiegokolwiek argumentu, który uzasadniałby odmowę przeprowadzenia tej czynności dowodowej w trybie art. 15zzzzzn pkt 3 ustawy COVID – 19.

Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu podkreślenia wymaga również, że powoływane przez pełnomocnika organu odwoławczego zarządzenie Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 25 maja 2020 r., nr 123, wbrew stanowisku organu, zawiera regulacje, które umożliwiają przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącego. Jak wynika bowiem z § 3 pkt 3 zarządzenia, w przypadku konieczności spotkania kilku osób, należy wybrać do tego spotkania pomieszczenie zapewniające co najmniej 25 m2 na jedną osobę uczestniczącą w spotkaniu, a osoby zobowiązane w tym spotkaniu są zobowiązane do zachowania rygorów sanitarnych, w tym do noszenia masek oraz zdezynfekowania rąk przed i po zakończeniu spotkania. Co prawda treść § 3 rozporządzenia odnosi się do kwestii komunikacji i spotkań wewnątrz uczelni, jednakże w ocenie Sądu mogłaby ona znaleźć zastosowanie, celem przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącego, który to dowód jak podnosi organ odwoławczy jest istotną kwestią dla rozstrzygnięcia sprawy. Uniwersytet [...] niewątpliwe dysponuje wieloma lokalizacjami (aulami wykładowymi), których powierzchnia pozwoliłaby na zachowanie ww. normy powierzchni na każdą z osób uczestniczących w tej czynności procesowej.

Wobec powyższego Sąd za uzasadniony uznał zarzut skargi, co do naruszenia art. 12 k.p.a.

Za nieuzasadniony Sąd uznał natomiast zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 97 i art. 36 k.p.a. Wbrew stanowisku skarżącego pierwszy z powołanych przepisów nie miał zastosowania w niniejszej sprawie. Natomiast realizowany przez organ odwoławczy, wynikający z art. 36 k.p.a., obowiązek informowania o niezałatwieniu sprawy w terminie i przyczynach tego stanu rzeczy oraz wyznaczenia nowego terminu sprawy, nie może być postrzegany jako przejaw faktycznego zawieszenia postępowania odwoławczego. Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje także podnoszona przez skarżącego kwestia cofnięcia przez niego wniosku dowodowego z przesłuchania go w charakterze strony. Niewątpliwie wynikająca z art. 78 k.p.a. możliwość składania wniosków dowodowych stanowi uprawnienie strony postępowania administracyjnego. Jednakże cofnięcie złożonego wniosku dowodowego nie jest wiążące dla organu administracji publicznej. Wręcz przeciwnie, zgodnie z powoływanymi wcześniej art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej są zobowiązane podejmować wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy administracyjnej. Wobec powyższego, skoro Rektor Uniwersytetu [...] uznał, iż przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącego na okoliczność uczestnictwa w określonych zajęciach i uzyskania zaliczeń jest istotną kwestią, niezbędną do rozpatrzenia sprawy, był nie tylko uprawniony, ale i zobowiązany do przeprowadzenia tego dowodu. Jednakże jak już wcześniej wskazano powoływana przez organ aktualna sytuacja epidemiologiczna i ograniczenia w funkcjonowaniu uczelni wprowadzone wewnętrznym zarządzeniem Rektora Uniwersytetu [...] nie mogą uzasadniać przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ odwoławczy.

Reasumując Sąd stwierdza, iż dokonane w sprawie ustalenia fatyczne pozwalają na uznanie, że Rektor Uniwersytetu [...] nie rozpoznając odwołania do dnia wydania przedmiotowego wyroku dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania odwoławczego, co skutkuje uznaniem skargi za uzasadnioną.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. zobowiązał Rektora Uniwersytetu [...] do rozpatrzenia odwołania M. F. od decyzji Dziekana Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politologicznych Uniwersytetu [...] z dnia 23 września 2019 r. w terminie 30 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, o czym orzeczono w pkt 1 wydanego wyroku.

Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1 a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że Rektor Uniwersytetu [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku). W ocenie Sądu tak długie oczekiwanie przez skarżącego na rozpatrzenie jego odwołania w sposób niewątpliwy i oczywisty pozostaje w sprzeczności z obowiązkiem podejmowania czynności zmierzających bezpośrednio do załatwienia w terminie rozpoznawanej sprawy administracyjnej, a stwierdzone opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach jest pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.

O wymierzonej w pkt 3 wyroku grzywnie w wysokości 500 zł. Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., oddalając skargę w pozostałym zakresie dotyczącym wymierzenia grzywny w kwocie ponad 500 zł. W ocenie Sądu, wymierzona grzywna powinna zrealizować założenia sprawiedliwości naprawczej, przywracając zachwiane zaufania skarżącego do władzy publicznej oraz skłaniając Rektora Uniwersytetu [...] do właściwego procedowania w przyszłości.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800).

Sąd orzekał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.

e.o.