Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1099/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 106 § 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędziowie NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz del. WSA Jacek Czaja Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 3 października 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. P. H. U. M. – K. Spółki jawnej w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 listopada 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1202/10 w sprawie ze skargi P. P. H. U. M. – K. Spółki jawnej w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od P. P. H. U. M. – K. Spółki jawnej w S. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 1.800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę P. P.-H.-U. "M." K. Sp. j. w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2010 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym.

Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2008 r. w Z., na drodze wojewódzkiej nr [...], na punkcie do ważenia pojazdów, zatrzymano do kontroli drogowej pojazd członowy składający się z ciągnika siodłowego marki Scania o nr rejestracyjnym [...] oraz naczepy marki Wielton o nr rejestracyjnym [...]. Pojazdem kierował L. G. wykonujący transport drogowy rzeczy z ładunkiem tarcicy z S. do Ś. w imieniu skarżącej. Na wyznaczonym legalizowanym miejscu do ważenia pojazdów dokonano ważenia zatrzymanego pojazdu z ładunkiem za pomocą przenośnych wag do pomiarów statycznych o numerach fabrycznych [...] i [...].

Po ponownym rozpoznaniu sprawy [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w P. decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 49.340 zł.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] marca 2010 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, powołując w podstawie art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), art. 13g ust. 1 oraz ust. 1b pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.), dalej jako: u.d.p., art. 40c o oraz art. 41 ust. 4 i 5 tej ustawy. Jako podstawę faktyczną rozstrzygnięcia podał przekroczenie na drodze, na której dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t, dopuszczalnego nacisku osi dla pojedynczej osi napędowej, dla potrójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m i niewiększej niż 1,4 m oraz przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego składającego się z dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy. W uzasadnieniu decyzji organ podał również, że miejsce dokonanego ważenia legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu, z dnia 26 lutego 2008 r., który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów. Pojazd został zważony przy pomocy nieautomatycznych wag przenośnych do pomiarów statycznych, które legitymowały się w chwili kontroli ważnymi świadectwami legalizacji ponownej, wydanymi przez Prezesa Głównego Urzędu Miar do 31 marca 2010 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli, który kierowca podpisał bez wnoszenia uwag. Pojazd zważono dwukrotnie, przyjęto wyniki korzystniejsze dla strony. W wyniku ważenia oraz pomiarów pojazdu stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk 10,9271 na pojedynczej osi napędowej - przekroczenie o 2,927 t;

- nacisk 33,516 t na potrójnej osi - przekroczenie o 11,716 t;

- masa zespołu pojazdów 51,548 t - przekroczenie o 11,548 t;

- przewoźnik nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Organ I instancji wyliczając karę pieniężną za przekroczenie dopuszczalnych parametrów pojazdu zastosował zapisy załącznika nr 2 do ustawy o drogach publicznych.

W ocenie organu nie było podstaw do uznania, iż wyniki ważenia pojazdu, uzyskane podczas kontroli były niewiarygodne. Przede wszystkim zaś nieprawidłowości stwierdzone podczas innej kontroli dnia [...] maja 2008 r. nie miały jego zdaniem żadnego związku z niniejszą sprawą. Podczas kontroli z dnia [...] kwietnia 2008 r. nie stwierdzono bowiem staczania się pojazdu i nie był on ważony na włączonym hamulcu postojowym, kierowca nie wnosił jakichkolwiek uwag dotyczących procedury ważenia, nie miał zastrzeżeń co do prawidłowości danych zawartych w protokole kontroli. Według organu nie było potrzeby powoływania biegłego, który wypowiedziałby się na temat zmiany ciężaru drewna.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. złożyła P. P.-H.-U. "M." K. Sp. j. W skardze wniosła m.in. o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy o sygn. VI SA/Wa 588/09 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Sąd I instancji na wstępie wskazał, że w sprawie skarżąca odwołała się przede wszystkim do wyroku WSA w W. z dnia 16 października 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 588/09, którym uchylono zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2009 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. Powyższe decyzje wydano na podstawie wyników kontroli z dnia 29 maja 2008 r. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że stan faktyczny oraz postępowanie organu w obecnie rozpatrywanej sprawie są identyczne jak w sprawie prawomocnie rozpatrzonej przez WSA w W. w ww. wyroku. W ocenie Sądu I instancji, mimo podobieństw, były to jednak dwie różne sprawy.

Dalej, WSA przytoczył ustalenia przyjęte przez organ odwoławczy na podstawie protokołu kontroli z dnia [...] kwietnia 2008 r. oraz wskazał, że zostały do niego dołączone następujące materiały, mające znaczenie w sprawie:

- kopia "Protokołu z pomiaru równości terenu na stanowisku kontroli pojazdów" sporządzona w dniu 27 lutego 2008 r., w wyniku przeprowadzenia pomiaru w dniu 26 lutego 2008 r. Z protokołu tego wynika, że zarówno spadki terenu (mierzone w %), jak i równość terenu (mierzona w cm), mieściły się w dopuszczalnych granicach. Ponadto w protokole ustalono datę ważności pomiaru na 6 miesięcy, a zatem był on ważny w dniu spornej kontroli, tj. w dniu [...] kwietnia 2008 r.;

- kopie dwóch świadectw legalizacji ponownej wag nieautomatycznych elektronicznych przenośnych, o odpowiednich numerach i legalizacji ważnej do dnia 31 marca 2010 r., których użyto do ważenia kontrolowanego pojazdu.

Sąd I instancji stwierdził, że co do zasady nie przeprowadza postępowania dowodowego, zaś istotne znaczenie dla niego mają powołane wyżej, urzędowe dokumenty, z których wynika, że postępowanie w rozpatrywanej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa. Sąd podzielił też ocenę organu, że wnioski dowodowe skarżącej nie dotyczyły okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy i mogły w związku z tym zostać pominięte. Przede wszystkim zaś Sąd nie zakwestionował oceny organu odwoławczego, że nieprawidłowości stwierdzone podczas kontroli z dnia [...] maja 2008 r. nie mają żadnego związku z niniejszą sprawą, uznając, że są to – mimo daleko posuniętych podobieństw – dwie odrębne sprawy, oparte o inne stany faktyczne. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji orzekł powołując w podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła P. P.-H.-U. "M." K. Sp. j. zaskarżając to orzeczenie w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania o raz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżąca wykazała, że postępowanie administracyjne było dotknięte wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie,

b) art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez niedopuszczenie dowodu z art. sprawy VI SA/Wa 588/09 na okoliczność niespełnienia przez miejsce ważenia pojazdów w Z. warunków technicznych oraz ustalenia treści orzeczenia wydanego przez WSA w W. w oparciu o zgromadzony w aktach tej sprawy materiał dowodowy odmiennego orzeczenia uwzględniającego skargę tej samej strony opartą na zarzucie nieprawidłowości zastosowanej procedury ważenia pojazdu oraz niespełnienie przez miejsce ważenia warunków technicznych, jakim winno odpowiadać przy ważeniu statycznym pojazdów.

W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej stwierdzono, że Sąd I instancji pominął okoliczność, iż strona uzyskała dostęp do instrukcji stosowanych do ważenia wag dopiero w innym postępowaniu. Od tego momentu miała świadomość błędów dokonanych przez inspektorów przeprowadzających ważenie i mogła kwestionować prawidłowość stosowanej procedury. Spółka wskazała, że miejsce, w którym dokonywano kontroli oraz wagi nie odpowiadały wymaganiom przewidzianym w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 188, poz. 1345), dalej jako: rozporządzenie z dnia 25 września 2007 r., a więc procedura kontroli zastosowana przez Inspekcję Transportu Drogowego w dniu [...] kwietnia 2008 r. w Z. była niezgodna z przepisami prawa. Wobec pozyskanej wiedzy w zakresie bezprawnego dokonywania pomiarów w miejscu i w sposób sprzeczny z prawem kierowca natychmiast złożył oświadczenie woli w celu sprostowania protokołu kontroli, w którym podniósł, że podczas ważenia osi pojazdu wagi nie były ze sobą połączone przewodem, a odczyty dokonano z każdej wagi oddzielnie. Ponadto podczas ważenia kontrolujący inspektorzy nakazali kierowcy zaciągnąć hamulec postojowy i pozostawić pojazd na biegu.

Dalej WSA zarzucono, że nie dopuszczając dowodu z akt sprawy VI SA/WA 588/09 naruszył art. 106 § 3 p.p.s.a. Dowód ten miał bowiem bardzo istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż dotyczył tego samego miejsca oraz urządzeń pomiarowych. Ponadto znaczenie miały zeznania świadka - kierowcy L. G. na okoliczność przeprowadzenia kontroli oraz zaciągnięcia przez niego hamulca postojowego w trakcie kontroli a także niepołączenia kablem wag.

Spółka zwróciła również uwagę, że w protokole z pomiaru miejsca do ważenia, który na potrzeby postępowania przedłożył organ brak jest miejsca wyznaczonego do usytuowania wag do pomiaru nacisków osi. Miejsce to winno być natomiast oznaczone i w stosunku do niego powinny być przeprowadzone pomiary. Sąd I instancji popełnił również błąd w ocenie prawidłowości organizowania miejsca do ważenia. § 8 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. przewiduje, że strefa ważenia wagi winna być wykonana z betonu i leżeć w jednej płaszczyźnie z dopuszczalnymi miejscowo odchyleniami od tej płaszczyzny nieprzekraczającymi +/- 9 mm. Tymczasem z materiału dowodowego wynika, że strefa ważenia wagi podczas kontroli była wykonana z asfaltu i jak wynika z opinii powołanego przez stronę geodety nie odpowiadała warunkom technicznym opisanym w tym rozporządzeniu. Dopuszczenie więc dowodu z akt sprawy VI SA/Wa 588/09 miało istotne znaczenie dla niniejszej sprawy. W aktach tych znajdowały się bowiem opinie biegłych oraz dokumentacja techniczna.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie może zostać uwzględniona.

Na wstępie należy stwierdzić, że kontrola kasacyjna nie oznacza możliwości skontrolowania poprawności zaskarżonego do sądu wojewódzkiego rozstrzygnięcia administracyjnego. Zaskarżony akt administracyjny kontrolowany jest przez sąd kasacyjny tylko pośrednio poprzez weryfikację wskazanego w skardze kasacyjnej wyroku i to wyłącznie z perspektywy podniesionych w niej zarzutów, co wynika z art. 183 § 1 p.p.s.a. To wymienione w ramach podstaw z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. i uznane za naruszone w trakcie postępowania przed sądem pierwszej instancji przepisy wyznaczają obszar kontroli kasacyjnej, w którym może poruszać się Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten nie może w żaden sposób uzupełniać czy też korygować postawionych przez kasatora zarzutów, nie może też domniemywać treści, które nie wynikają wprost z wniesionego środka zaskarżenia.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie oparta została na wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. podstawie, w ramach której kasator zarzucił wyrokowi naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 106 § 3 tejże ustawy. Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej stan faktyczny kontrolowanej przez WSA sprawy był inny, organ wadliwie przeprowadził postępowanie dowodowe, a WSA nie tylko nie dostrzegł tej okoliczności, lecz odmówił przeprowadzenia wnioskowanego dowodu, który potwierdzał opisywany przez skarżącego stan rzeczy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. i nieprzeprowadzenia przez Sąd I instancji postępowania dowodowego, zarzut należy uznać za chybiony. Zauważyć wypada, iż jak wynika z art. 106 § 3 p.p.s.a., postępowanie, o którym stanowi przepis ma charakter uzupełniający i fakultatywny – uprawnieniem bowiem, nie zaś obowiązkiem sądu orzekającego jest skorzystanie z tej instytucji procesowej. O konieczności i celowości przeprowadzenia postępowania dowodowego decyduje sąd rozpoznający skargę, przy czym tylko do tego sądu należy ocena, czy w sprawie istnieją istotne wątpliwości, które bez nadmiernego przedłużenia postępowania dowodowego, mogą zostać wyjaśnione przez dopuszczenie określonego dowodu. Co do istotnych wątpliwości to można o nich mówić wówczas, gdy ze względu na mające znaczenie dla wyniku sprawy braki bądź sprzeczności w ustaleniach faktycznych, podjęte rozstrzygnięcie nie jawi się jako niewątpliwe (podobnie: wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2008 r., I OSK 874/07). Z kolei co istotne, jedynym możliwym dowodem, który podlega dopuszczeniu przez sąd jest dowód z dokumentu, który istniał, a nie został przedstawiony i oceniony w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. stanowiąc o dowodzie z dokumentu nie ogranicza się do dokumentów urzędowych, zatem należy uznać, że w ramach postępowania uzupełniającego dopuszczeniu podlegać mogą, poza dokumentami urzędowymi, również dokumenty prywatne. Samo pojęcie dokumentu ani nie posiada swojej definicji normatywnej w ustawie prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ani nie zostało jednoznacznie zdefiniowane przez doktrynę. Można zgodzić się z bardzo ogólnym rozumieniem tego pojęcia jako aktu pisemnego, stanowiącego wyrażenie określonych myśli, wiadomości lub stwierdzenie/potwierdzenie określonego stanu rzeczy w danym czasie (podobnie: B. Graczyk, Postępowanie administracyjne, W-wa 1953, str. 112; W Siedlecki, Postępowanie cywilne w zarysie, W-wa 1972, str. 267 - powołane za B. Adamiak [w] Kodeks postępowania administracyjnego, komentarz 11 wyd. str. 335). Mając również na uwadze przepis art. 106 § 5 p.p.s.a. należy, interpretując pojęcie dokumentu, odwołać się do art. 244 i 245 k.p.c.

Skarżący upatrywał naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. w niedopuszczeniu przez Sąd I instancji dowodu z akt prowadzonej i zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 588/09, które miały dowieść okoliczności niespełnienia przez wyznaczone miejsce ważenia pojazdów warunków technicznych. Stanowisko autora skargi kasacyjnej jest błędne, bowiem ani akta sprawy sądowej (chyba że określony dokument znajdujący się w tych aktach), ani sam wyrok nie mogą być dowodem w postępowaniu przed sądem ze skargi w innej sprawie. Wyrok podjęty przez sąd administracyjny w innej sprawie stanowi jedynie wyraz zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego w innej sprawie i jest wynikiem dokonanej przez sąd kontroli określonego indywidualnie ze względu na podmiot i przedmiot sprawy rozstrzygnięcia. Ponadto, przepis art. 106 § 3 p.p.s.a nie może służyć do zwalczania przyjętej przez Sąd I instancji oceny zgromadzonych w sprawie dowodów jako kwalifikujących się na zastosowanie określonego przepisu prawa materialnego (podobnie: wyrok NSA z dnia 5 maja 2011 r., sygn. akt II FSK 2034/09). Przepis ten nie ma również na celu umożliwienia dokonania przez Sąd innych, odmiennych niż to wynika z akt administracyjnych ustaleń faktycznych, a jedynie wyeliminowanie bądź potwierdzenie wątpliwości co do prawidłowości jego ustalenia służące ocenie zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Kasator nie wskazał na żaden konkretny dowód znajdujący się w aktach sprawy sądowej, który mógłby służyć za uzupełniające dowiedzenie określonej okoliczności, tym samym nieuwzględnienie wniosku dowodowego przez Sąd I instancji było zasadne.

Wreszcie nie można uznać zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. WSA nie stwierdzając luk w postępowaniu dowodowym i przyjmując stan faktyczny za ustalony prawidłowo, nie uwzględnił zarzutów naruszenia tych przepisów postępowania administracyjnego, które podniesione zostały w skardze, co doprowadziło do uznania, iż organ administracji prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, a w konsekwencji do oddalenia skargi. Kasator, który nie zgodził się z taką oceną Sądu I instancji, zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Tymczasem posłużenie się wyłącznie przepisem, który stanowi podstawę prawną wyeliminowania przez sąd administracyjny z obiegu prawnego decyzji lub postanowienia (tak jak posłużenie się wyłącznie art. 151 p.p.s.a dającym podstawę oddalenia skargi), nie jest wystarczające z punktu widzenia możliwości przeprowadzenia kontroli kasacyjnej. Tylko powiązanie wskazanego przepisu z ewentualnymi innymi przepisami procedury sądowoadministracyjnej lub postępowania administracyjnego, których wykładnię i zastosowanie WSA badał i których naruszenia nie stwierdził, dawało pole do kontroli Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Brak odwołania się do innych przepisów, które uzasadniałyby zarzut błędnego niezastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. czyni w istocie niemożliwym kontrolę zaskarżonego wyroku.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 204 p.p.s.a.