Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 586/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z  art. 135
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.), Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant specjalista Agnieszka Rogowska-Bil, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2017 r. sprawy ze skargi M. S.L.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego na pokrycie utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej . 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta Ż. z dnia [...] r. nr [...]; 2) uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ż. z dnia [...] r. nr [...] oraz decyzję Prezydenta Miasta Ż. z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: kpa) w związku z art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r., nr 79, poz. 856 ze zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 roku w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U., nr 198, poz. 1925 ze zm.) — po rozpatrzeniu odwołania małżonków M. i L.S., od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Ż. przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. z dnia [...]r. Nr [...] w sprawie odmowy przyznania im comiesięcznego świadczenia pieniężnego w wysokości 660,00 zł na pokrycie utrzymania dziecka M.R. w rodzinie zastępczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej — utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.

Argumentując podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy w pierwszej kolejności przedstawił, w porządku chronologicznym, przebieg zdarzeń i regulacje prawne przedmiotu. W pełni akceptując ustalenia i wywody prawne poczynione przez organ pierwszoinstancyjny. W tych ramach odnotował, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte na podstawie wniosku M.S. złożonego do protokołu w dniu 15 kwietnia 2016 r. o przyznanie pomocy pieniężnej na pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem dziecka M.R., ur. [...]r. w rodzinie zastępczej od dnia 01 kwietnia 2016 r. do czasu stanowienia przez nią rodziny zastępczej na podstawie przepisów ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...]r. nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Ż. odmówił przyznania M. i L.S. comiesięcznego świadczenia pieniężnego w wysokości 660,00 zł na pokrycie utrzymania dziecka M.R. w rodzinie zastępczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 575 ze zm., dalej także ustawa lub ustawa o wspieraniu rodziny, albo u.w.r.s.p.z.). Zaznaczył, że Państwo M. i L.S. postanowieniem Sądu Rejonowego w Ż. "z dnia 22 marca 2011 r.", sygn. akt: [...] zostali ustanowieni rodziną zastępczą dla wnuka M.R. (organ omyłkowo wskazał datę 22 marca 2011 r., albowiem postanowienie o wskazanej sygnaturze i dołączone do akt opatrzone jest datą: 24 stycznia 2011 r., omyłka ta jest jednakże oczywistą omyłką pisarską). Następnie podał, że na podstawie decyzji administracyjnej z dnia [...]r. otrzymują comiesięczną pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka M.R. w rodzinie zastępczej spokrewnionej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 163, ze zm. dalej także: ups).

Wyjaśnił także, że zasadnie organ pierwszej instancji uwypuklił, że pismem z dnia [...]r. (nr [...]) strony zostały poinformowane o zmianie przepisów dotyczących wypłacania świadczeń na pokrycie kosztów utrzymania dzieci umieszczonych w rodzinach zastępczych funkcjonujących w oparciu o ustawę o pomocy społecznej. Ponadto w dniu 18 stycznia 2012 r. strony zostały poinformowane przez pracownika socjalnego o zasadach przyznawania przedmiotowej pomocy na podstawie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz o możliwości złożenia wniosku, o którym mowa w art. 226 ust. 5 tej ustawy, co — jak wyeksponował — strona poświadczyła oświadczeniem.

Podkreślił, że strony złożyły wniosek o przyznanie świadczeń na podstawie dotychczasowych przepisów z ustawy o pomocy społecznej, który został rozpatrzony pozytywnie i stronom została przyznana pomoc pieniężna decyzją administracyjną organu pierwszoinstancyjnego z dnia [...]r. nr [...], tj. świadczenie w wysokości 40% z kwoty 1.647,00 zł. pomniejszone o 50% dochodów dziecka, tj. 216,48 zł od dnia 01 kwietnia 2012 r. do czasu faktycznego przebywania dziecka w rodzinie zastępczej na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej.

Następnie podał, że w dniu 09 września 2015 r. strony złożyły kolejny wniosek o przyznanie od dnia 01 września 2015 r. pomocy na podstawie przepisów ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej i uchylenie wcześniej obowiązującej decyzji z uwagi na zmianę sytuacji dochodowej wychowanka. Wyjaśnił przy tym, że organ pierwszej instancji podkreślił, że zgodnie z art. 226 ust. 6 ustawy o wspieraniu rodziny po terminie podanym w tym przepisie prawnym, tj. jednego miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nie ma podstaw do rozpatrzenia wniosku i przyznania świadczenia zgodnie z przepisami tej ustawy. Przyznanie świadczenia na podstawie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej byłoby możliwe jedynie w przypadku niezłożenia wniosku, o którym mowa w art. 226 ust. 5 tej ustawy w terminie do 01 lutego 2012 r. Zaznaczył także, że w odniesieniu do strony mają zastosowanie przepisy ustawy o pomocy społecznej w brzmieniu sprzed 01 stycznia 2012 r. i brak jest podstawy prawnej do otrzymywania jednocześnie świadczeń na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

Odwołując się do regulacji prawnych przedmiotu rozpoznania zaznaczył, że zgodnie z art. 226 ust. 4-9 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w brzmieniu obowiązującym na dzień jej wejścia w życie tj. na dzień 1 stycznia 2012 r., wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje w sprawie:

1. pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej,

2. opłaty za pobyt w rodzinie zastępczej dziecka lub osoby pełnoletniej, przebywającej w rodzinie zastępczej do czasu ukończenia szkoły, w której rozpoczęła naukę przed osiągnięciem pełnoletności, ponoszonej przez rodziców,

3. opłaty za pobyt w całodobowej placówce opiekuńczo—wychowawczej dziecka lub osoby pełnoletniej, przebywającej w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej do czasu ukończenia szkoły, w której rozpoczęła naukę przed osiągnięciem pełnoletności, ponoszonej przez rodziców — zachowują moc do dnia wygaśnięcia, nie dłużej jednak niż przez okres 3 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy,

5. Sprawy o wynagrodzenia, dodatki oraz świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka lub osoby przebywającej w rodzinie zastępczej lub placówce opiekuńczo-wychowawczej typu rodzinnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają, z zastrzeżeniem ust. 9. rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych. na wniosek osoby otrzymującej te świadczenia, dodatki i wynagrodzenia,

6. Wniosek, o którym mowa w ust. 5. składa się w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy,

7. Starosta, w terminie 14 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, zobowiązany jest do poinformowania rodziny zastępczej oraz osoby prowadzącej placówkę opiekuńczo-wychowawczą typu rodzinnego o możliwości złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 5,

8. W przypadku niezłożenia wniosku w terminie, o którym mowa w ust. 6. do spraw, o których mowa w ust. 5. stosuje sic przepisy niniejszej ustawy,

9. W przypadku gdy do spraw, o których mowa w ust. 5, stosuje się przepisy dotychczasowe, ukończenie przez dziecko, po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, 7 roku życia nic powoduje zmniejszenia wysokości świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka lub osoby przebywającej w rodzinie zastępczej.

Skutkiem zmiany, która weszła w życie z dniem 19 września 2014 r. jest to, że zgodnie z art. 80 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej w jej aktualnym brzmieniu, rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka, na każde umieszczone dziecko, przysługuje świadczenie na pokrycie kosztów jego utrzymania, nie niższe niż kwota:

1) 660 zł miesięcznie — w przypadku dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej spokrewnionej;

2) 1000 zł miesięcznie — w przypadku dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka.

Świadczenia te nie podlegają pomniejszeniu o część dochodu dziecka, jak miało to miejsce w oparciu uchylony art. 80 ust. 2 tej ustawy.

W dalszych motywach zauważył, że stosownie do art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2014 r. o zmianie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz niektórych innych ustaw decyzje w sprawie świadczeń na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej lub w rodzinnym domu dziecka, które w związku z posiadaniem przez dziecko dochodu określały wysokość świadczenia z uwzględnieniem art. 80 ust. 2 w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, zmienia się, w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

Zdaniem Kolegium mając na uwadze treść przytoczonego powyżej przepisu nie można przyjąć, że dotyczy on decyzji wydanych w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej, (tj. na wniosek strony złożony zgodnie z art. 226 ust. 6 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej).

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona skarżąca wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia – analogicznie jak w odwołaniu – zaskarżonej decyzji zarzuciła, co do zasady, brak właściwego ustalenia stanu faktycznego i nie uwzględnienia przez orzekające w sprawie organy, że ich sytuacji życiowej i prawnej. Skarżący podkreślili, że w czasie, kiedy wchodziła w życie ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej tj. w roku 2012 i zostali poinformowani o zmianie przepisów dotyczących pieczy zastępczej i wypłacania świadczeń na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej, jednakże nikt im nie wyjaśnił jakie są konsekwencje tego wyboru.

Odpowiadając na skargę organ drugoinstancyjny podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu i stwierdził, że jest ona nieuzasadniona oraz nie zawiera żadnych argumentów, które podważałyby jego merytoryczną prawidłowość. Tym samym wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718, ze zm. dalej także: Ppsa) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Stosownie do art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Powyższe oznacza, że Sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.

Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek również z powodów, które Sąd uwzględnił z urzędu badając poddaną kontroli Sądu sprawę stron. Badając legalność zaskarżonej decyzji stwierdzono bowiem, że w sprawie występują kwestie sporne dotyczące stosowanych w ustalonym stanie faktycznym norm prawa materialnego jak i prawidłowość prowadzenia postępowania, a więc zachowania bądź naruszenia norm prawa procesowego.

W tym miejscu wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy został zaprezentowany przy okazji omawiania dotychczasowego przebiegu objętego skargą postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadnienia.

Jednocześnie podkreślenia wymaga, że w stanie faktycznym sprawy nie jest kontestowane przez stronę skarżącą to, iż rodzina zastępcza otrzymała od organu pierwszej instancji zawiadomienie w trybie art. 226 ust. 7 ustawy o wspieraniu rodziny, które zresztą znajduje się na stronie 4 akt sprawy, to już kwestionowane jest przez nią, i to konsekwentnie, tak sposób jego sformułowania, jak i brak wyjaśnienia skutków prawnych dokonanych zmian legislacyjnych.

W piśmie tym, z dnia 02 stycznia 2012 r. — co istotne — adresowanym wyłącznie do M.S., wskazano, że "z dniem 01.01.2012 r. ulegają zmianie przepisy dotyczące pieczy zastępczej i wypłacania świadczeń na pokrycie kosztów utrzymania dzieci umieszczonych w rodzinach zastępczych. Mając na uwadze powyższe prosimy Panią o stawienie się do dnia 01.02.2012 r. do tut. Ośrodka, pokój nr 6 od poniedziałku do piątku w godz. od 8.00 do 15.00 w celu ustalenia kwoty dalszej wypłaty pomocy pieniężnej na utrzymanie dziecka M.R. w rodzinie zastępczej. Powyższe może nastąpić na Pani wniosek. W przypadku niezłożenia wniosku w wyżej podanym terminie pomoc pieniężną na pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w Pani rodzinie będzie wypłacona wyłącznie do miesiąca marca 2012 r.".

W piśmie tym, na wstępie, wskazano także, że "podstawa prawna: art. 80 i art. 226 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U Nr 149 poz. 887 z późn. zm.)", zaś na końcu, iż dodatkowe informacje można uzyskać pod numerem telefonu z jego przytoczeniem.

Tymczasem pieczę nad małoletnim M.R. na warunkach rodziny zastępczej spokrewnionej, stosownie do art. 39 ust. 1a ustawy, mocą postanowienia Sądu Rejonowego w Ż. Wydziału III Rodzinnego i Nieletnich z dnia 24 stycznia 2011 r., sygn. [...] z wniosku M.S. i L.S. powierzono obojgu im, jako dziadkom macierzystym. Na podstawie 49 ustawy o wpieraniu rodziny obowiązek sprawowania pieczy nad dzieckiem i jego wychowania rodzina zastępcza podejmuje z dniem faktycznego umieszczenia w niej dziecka. Decydującym kryterium "stania się rodziną zastępczą" jest umieszczenie dziecka w celu sprawowania opieki, z tą chwilą opiekunowie pełnią rolę rodziny zastępczej. Obowiązek sprawowania pieczy to między innymi obowiązek zapewnienia wsparcia, zaspokojenia potrzeb emocjonalnych, bytowych, rozwojowych, całodobowej opieki, kształcenia, dostępu do przysługujących świadczeń zdrowotnych (art. 40 ust.1 u.w.r.s.p.z.). Istotą pieczy zastępczej jest to, że osoby przyjmujące pieczę nad dzieckiem wchodzą w ogół obowiązków rodzicielskich.

Wątpliwości Sądu budzi zatem tryb procedowania organów po przytoczonym powyżej piśmie organu z dnia 02 stycznia 2012 r.

Otóż Sąd stwierdza, że oświadczenie strony znajdujące się na w aktach sprawy na stronie 7, z dnia 18 stycznia 2012 r., będące jej stanowiskiem na to zawiadomienie, na które notabene konsekwentnie powołują się organy:

po pierwsze — podpisała wyłącznie M.S., oraz

po drugie — co istotne — nie zawiera ono oświadczenia o wyborze podstaw świadczenia pomocy pieniężnej dla rodziny zastępczej.

Ma ono następujące brzmienie "OŚWIADCZENIE" (w tytule), oraz treść "oświadczam, że w dniu 18 stycznia 2012 r. zostałem/am poinformowany/a przez pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o zasadach przyznawania z dniem 01.01.2012r. pomocy pieniężnej dla rodziny zastępczej zgodnie z ustawą o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004r. (tekst jednolity z 2009r. Dz. U. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) oraz ustawą o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej z dnia 9 czerwca 2011 r. (Dz. U. z 2011 Nr 149, poz. 887 z późn. zm.)".

Nie odnotowano w nim żadnego wyboru. Nie skreślono żadnej z ustaw, ani nawet w inny sposób nie podkreślono choćby jednej z nich dla wyróżnienia dokonanego wyboru.

W aktach sprawy brak jest innego oświadczenia z tej daty. Z kolei kolejne oświadczenie opatrzone datą 25 września 2014 r. zawiera deklarację M.S. woli wypłacania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej zgodnie z ustawą o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej z dnia 9 czerwca 2011 r. Taka konstatacja wynika z lektury oświadczenia albowiem skreślono w nim ustawę o pomocy społecznej.

Nadto w protokole z dnia 18 stycznia 2012 r., analogicznie jak w protokole z dnia 25 września 2014 r., sporządzonym z wniesionego ustnie wniosku o wypłatę pomocy pieniężnej na pokrycie kosztów związanych utrzymaniem dziecka (karta 5 i karta 11) pracownik organu wskazał, że przyjął wniosek wniesiony ustnie przez osoby oznaczone jako: "M.S. i L.S.", ale już w miejscu "podpis wnoszącego", figuruje wyłącznie M.S.

Tym samym nie wiadomo czy L.S. uczestniczył w ogóle tej czynności i czy złożył wniosek o wypłatę pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem dziecka, i na jakich zasadach. Nie ustalono czy opiekunowie byli na ów czas zgodni co do wyboru, ale przede wszystkim jakiego w realiach przedmiotowej sprawy dokonali, i z czego ten wybór wynika.

Ponadto znajdujące się w aktach inne pismo M.S. z dnia 25 września 2014 r. zawiera wyłącznie jej oświadczenie, że została poinformowana o zmianie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (karta 12).

Uwagi powyższe są o tyle istotne albowiem w aktach sprawy przekazanych Sądowi brak jest — jak wskazywano powyżej — oświadczenia strony z okresu styczeń 2012 — styczeń 2014, o wyborze podstawy prawnej do pokrycia kosztów utrzymania wnuka w spokrewnionej rodzinie zastępczej. Znajdują się wyłącznie przytoczone powyżej pisma w podanej formie i zacytowanej treści, a one zwłaszcza to z dnia 18 stycznia 2012 r. (karta 7) nie zawiera jak odczytuje to organ pierwszej i drugiej instancji wniosku, o którym mowa w ust. 5 art. 226 u.w.r.s.p.z.

Materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy nie daje zatem podstaw do skontrolowania zasadności i poprawności przyjęcia przez te organy, że "Państwo M. i L.S. spełnili warunki niniejszych artykułów składając dnia 18.01.2012 r. wniosek o przyznanie świadczenia na podstawie dotychczasowych przepisów z ustawy o pomocy społecznej i dlatego decyzją administracyjną nr [...] z dnia [...]r. Stronie zostało przyznane świadczenie w wysokości 40% z kwoty 1647,00 zł pomniejszone o 50% dochodów dziecka tj. 216,48 zł od dnia 01.04.2012 r. do czasu taktycznego przebywania dziecka w rodzinie zastępczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej".

Jak wskazano powyżej w aktach brak jest wniosku czy też oświadczenia z dnia 18 stycznia 2012 r. w brzmieniu odczytanym przez organy.

W tym miejscu przypomnieć trzeba, na co zasadnie zwrócił uwagę organ administracji ale już niewłaściwe odniósł to do okoliczności faktycznych sprawy, iż w dniu 1 stycznia 2012 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodzin i systemie pieczy zastępczej. W art. 226 ust. 5 tej ustawy, ustawodawca wskazał, że sprawy o wynagrodzenia, dodatki oraz świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka lub osoby przebywającej w rodzinie zastępczej lub placówce opiekuńczo-wychowawczej typu rodzinnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy podlegają, z zastrzeżeniem ust. 9, rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych, na wniosek osoby otrzymującej te świadczenia, dodatki i wynagrodzenia. Wniosek, o którym mowa w ust. 5, składa się w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (ust. 6).

Jak wynika z akt administracyjnych, nie sposób jednoznacznie stwierdzić czy skarżący taki wniosek złożyli i jakiej de facto jest treści, zwłaszcza wobec ujawnionego oświadczenia z dnia 18 stycznia 2012 r. (karta 7).

Oznacza to, iż organ administracji nadał temu oświadczeniu jednoznacznie brzmiącą treść, która z niego nie wynika.

Dlatego też nie sposób zaakceptować w aspekcie zasad: zaufania społecznego do organu, legalizmu i praworządności pozostawienie w obrocie prawnym — nierozerwalnie powiązanej z zaskarżoną decyzją — decyzji wydanej w sprawie skarżących przez Prezydenta Miasta Ż. z dnia [...]r., nr [...] m.in. przyznającej Państwu M. i L.S. comiesięczną pomoc na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka M.R. w wysokości 40% z kwoty 1.647,00 zł. pomniejszoną o 50% dochodów dziecka, wobec uznania, że "w dniu 18.01.2012r. Państwo M. i L.S. złożyli w tutejszym Ośrodku wniosek o przyznanie pomocy na pokrycie kosztów utrzymania dziecka M.R. w rodzinie zastępczej spokrewnionej".

W decyzji tej powołano się na oświadczenie z dnia 18 stycznia 2012 r., którego treść odczytano odmiennie aniżeli wynika z tego złożonego do akt sprawy. Istnieje wprawdzie możliwość istnienia innego z tej daty, którego nie dołączono do akt, niemniej jednak wobec konsekwentnego stanowiska strony za wiarygodne uznano to znajdujące się w aktach sprawy na stronie 7.

Po tej decyzji z dnia [...]r. (karta 9) organ pierwszej instancji wydał kolejną decyzję z dnia [...]r., nr [...] odmawiającą przyznania skarżącym comiesięcznego świadczenia pieniężnego w wysokości 660,00 zł na pokrycie utrzymania dziecka M.R. w rodzinie zastępczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 09 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, którą — wskutek odwołania się od niej uprawnionych — decyzją z dnia [...]r. utrzymało w mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K.

Tym samym od tegoż dnia, czyli 10 grudnia 2014 r. wystąpiła powaga rzeczy osądzonej (res iudicata) w przedmiocie przyznania skarżącym comiesięcznego świadczenia pieniężnego w wysokości 660,00 zł na pokrycie utrzymania dziecka M.R. w rodzinie zastępczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 09 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

Tymczasem przedmiotem rozstrzygnięcia objętą skargą decyzją stała się ponownie sprawa prawa stron do przyznania im comiesięcznego świadczenia pieniężnego w wysokości 660,00 zł na pokrycie utrzymania dziecka M.R. w rodzinie zastępczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 09 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

W dniu [...]r. Prezydent Miasta Ż. wydał decyzję nr [...] odmawiającą przyznania M. i L.S. comiesięcznego świadczenia pieniężnego w wysokości 660,00 zł na pokrycie utrzymania dziecka M.R. w rodzinie zastępczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 09 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Uzasadnienie tej decyzji jest niemalże bliźniacze do decyzji tegoż organu z dnia [...]r., nr [...]. Decyzje te rozstrzygają o tym samym uprawnieniu strony albowiem ich przedmiotem jest ustalenie prawa stron do comiesięcznego świadczenia pieniężnego w wysokości 660,00 zł na pokrycie utrzymania dziecka M.R. w rodzinie zastępczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 09 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Argumentując organ pierwszej instancji wskazał na tożsame okoliczności, które legły u podstaw wydania decyzji w dniu [...]r., nr [...] ale i w dniu [...]r., [...], czyli, że "Strona złożyła wniosek o przyznanie świadczeń na podstawie dotychczasowych przepisów z ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej".

Tym razem — analogicznie jak po otrzymaniu decyzji z dnia [...]r., nr [...] — strona złożyła odwołanie wskazując niezadowolenie z niej podnosząc, że została "niesprawiedliwie" potraktowana. Odwołania strony z dnia 28 kwietnia 2016 r. na decyzję Prezydenta Miasta Ż. z dnia [...]r. oraz z dnia [...]r. na decyzję Prezydenta Miasta Ż. z dnia [...]r. o tym samym przedmiocie (odmawiającym przyznania skarżącym comiesięcznego świadczenia pieniężnego w wysokości 660,00 zł na pokrycie utrzymania dziecka M.R. w rodzinie zastępczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 09 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej) są łudząco podobne. Zawierają, podobnież jak zaskarżone nimi decyzje pierwszoinstancyjne, te same argumenty, przytaczają te same okoliczności i fakty oraz kwestionują podstawy prawne przyjęte przez organy.

W tych okolicznościach organ odwoławczy wydał przedmiotową decyzję z dnia [...]r. [...], mocą której — podobnież jak decyzją z dnia [...]r. nr [...] — utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Decyzje te (z dnia [...]r. i z dnia [...]r.) zawierają tożsame podstawy prawne i argumenty, a ich przedmiotem jest to samo prawo strony do comiesięcznego świadczenia pieniężnego w wysokości 660,00 zł na pokrycie utrzymania dziecka M.R. w rodzinie zastępczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 09 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Ich uzasadnienia są zbieżne, wręcz są niemalże lustrzanym odbiciem.

Tym samym wskazania wymaga, że dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę merytorycznie w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne, i to niezależnie od prawidłowości tej decyzji. Stanowisko zbieżne z prezentowanym wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 maja 1981 r., sygn. akt SA 895/81 (wszystkie przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl., w skrócie: CBOSA). Orzeczenie to pomimo zmian nomenklaturowych zachowało na aktualności i stanowiąc o ugruntowanej i niezmiennej od tegoż czasu wykładni rozumienia pojęcia powagi rzeczy osądzonej toteż wymaga przytoczenia. Stanowisko to znajduje także potwierdzenie w literaturze przedmiotu, gdzie wskazuje się, że decyzja organu administracji publicznej, rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tegoż organu, a nie stanowiącą o uchyleniu tej pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów kpa, jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 kpa (res iudicata). Ewentualne ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną, możliwe jest tylko po uchyleniu pierwszej decyzji w ustalonym przez prawo trybie (por. M. Jaśkowska, B. Wróbel, "Kodeks Postępowania Administracyjnego - Komentarz", Kraków 2005 r., s. 968). Dodać należy, że wskazana regulacja stanowi wyraz zasady trwałości decyzji administracyjnej. Decyzja ostateczna — a takowy przymiot miała decyzja SKO w K. z dnia [...]r. — ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku z postawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Ponadto "res iudicata następuje w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami w których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Przedmiotem postępowania będą interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji staja się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów. Charakter i zakres praw nabytych z decyzji (brak ich nabycia) lub ustanowionych nią obowiązków stanowi o tożsamości załatwienia sprawy" (tak B. Adamiak, J. Borkowski, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" C.H. BECK, wyd. 12, Warszawa 2012 r. str. 637).

Jednocześnie Sąd stwierdza, że lektura zaskarżonych decyzji i zgromadzonych dla potrzeb niniejszej sprawy dokumentów uzasadnia tezę, iż w toku przeprowadzonego postępowania doszło do naruszenia przepisów proceduralnych, w szczególności art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jako że nie wyjaśniono należycie i wyczerpująco przesłanek przepisu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia. Gdyby bowiem organ tak pierwszej, jak i drugiej instancji z należytą starannością gromadził materiał i poddał go analizie to ujawniłby te wadliwości. Okolicznością oczywistą jest bowiem, iż w toku omawianego postępowania organy administracji publicznej obu instancji obowiązane były prowadzić postępowanie wyjaśniające zgodnie z normami wyraźnie opisanymi w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego. Oznacza to spoczywający na organie administracji publicznej obowiązek stania na straży praworządności i podejmowania wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 kpa). Organy obowiązane są zatem, w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa), gdyż dopiero całokształt materiału dowodowego daje organowi możliwość oceny, czy dana okoliczność została udowodniona. W ten sposób realizowana jest zasada swobodnej oceny dowodów (art. 8 kpa), zgodnie z którą ocena dowodów winna opierać się na materiale zebranym przez organ i winna być poparta na wszechstronnej analizie całokształtu tego materiału. Jednocześnie w toku całego postępowania organ obowiązany jest do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Nadto organy winny czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu winny udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 kpa). W efekcie końcowym, tak przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, winny wydać rozstrzygniecie uzasadniając je w sposób opisany w art. 107 § 3 kpa mając na uwadze potrzebę wyjaśnienia zarówno podstaw prawnych ale i szczegółowo podstaw faktycznych i istotnych dla rozstrzygnięcia dokumentów.

Tym samym, konkludując, rolą organu pierwszoinstancyjnego będzie skonkretyzowanie wniosku, o którym mowa w ust. 5 art. 226 ustawy i dołączenie go do akt, a następnie poddanie go procedowaniu w trybie opisanym w art. 226 ustawy. W tych ramach niezbędnym jest wyjaśnienie stronie, stosownie do obowiązku wynikającego z art. 226 ust. 7 ustawy, że sprawy o wynagrodzenia, dodatki oraz świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka lub osoby przebywającej w rodzinie zastępczej lub placówce opiekuńczo-wychowawczej typu rodzinnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają, z zastrzeżeniem ust. 9, rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych, na wniosek osoby otrzymującej te świadczenia, dodatki i wynagrodzenia. (Przepisy art. 193 i art. 194 stosuje się odpowiednio). A także ustalenie jaka była wola stron wyrażona w oświadczeniu z dnia 18 stycznia 2012 r., a jeżeli istnieje oświadczenie z tą datą odmienne od tegoż złożonego do niniejszych akt, to jego dołączenie i wskazanie okoliczności jego pozyskania. Dopiero bowiem właściwie ukształtowany stan faktyczny, należycie zebrany i oceniony materiał dowodowy będzie mógł stanowić podstawę do określenia prawa strony do świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka lub osoby przebywającej w rodzinie zastępczej lub placówce opiekuńczo-wychowawczej typu rodzinnego, do którego prawo powstało przed dniem wejścia w życie ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.