Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 2861/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1, art. 68a ust. 2 i 11
journal: Dz.U. 2017 poz 1460
law: Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych  w perspektywie finansowej 2014- 2020  - tekst jedn.
article: art. 3 par. 1, art. 106 par. 3, art. 113 par. 1, art. 134 par. 1, art. 141 par. 4, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 174 pkt 1 i 2, art. 176 par. 1 pkt 2, art. 183 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 26 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 maja 2018 r. sygn. akt III SA/Po 199/18 w sprawie ze skargi M. C. na informację Stowarzyszenia A. w O. o negatywnym rozstrzygnięciu protestu zawartym w piśmie z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania realizacji projektu z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 23 maja 2018 r., sygn. akt III SA/Po 199/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. C. na informację Stowarzyszenia Lokalnej Grupy Działania Kraina Trzech Rzek w Obornikach o negatywnym rozstrzygnięciu protestu zawartym w piśmie z [...] marca 2018 r. w przedmiocie dofinansowania realizacji projektu z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła M. C. (dalej: skarżąca), wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzuciła naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.:

- art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2017 r., po. 1460; dalej ustawa wdrożeniowa) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym przyjęciu, że ocena projektu przez Radę LGD została dokonana zgodnie z prawem, podczas gdy ocena ta została przeprowadzona nieprzejrzyście i nierzetelnie oraz bez zachowania podstaw bezstronności i zachowania równego dostępu do wsparcia, a zatem z naruszeniem zasad określonych w art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej.

2. przepisów postępowania, tj.

- art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej p.p.s.a.) poprzez brak należytego uwzględnienia i rozpatrzenia zarzutów skargi przez nieprzeprowadzenie z urzędu dowodów uzupełniających dokumentów, brak wezwania Stowarzyszenia do uzupełnienia akt niniejszego postępowania i przeprowadzenie dowodów z dokumentów:

- wniosków o przyznanie pomocy (wraz z załącznikami) składanych przez inne podmioty ubiegające się o przyznanie pomocy w ramach naborów organizowanych przez LGD, które były niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie tj. w szczególności wątpliwości co do bezstronności, równego traktowania i sposobu wyboru projektów do dofinansowania oraz udziału ekspertów w ocenie innych operacji. Zastosowane przez Stowarzyszenie wobec skarżącej kryteria oceny racjonalności założeń biznesplanu były wygórowane i niejednoznaczne, a projekty innych beneficjentów traktowane w sposób ulgowy i nie podlegały szczegółowej analizie i kontroli; w ocenie projektów innych beneficjentów nie brał udziału ekspert. Wobec tego zastosowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu kryteria oceny wiarygodności i prawidłowości oceny projektu przez Radę LGD były błędne;

- Sąd nie wyjaśnił procedury powołania przez członków Rady LGD eksperta – wybór eksperta nastąpił w sposób dowolny, niejasny, niezgodnie z art. 68a ustawy wdrożeniowej – nie wiadomo, w jakim trybie i na podstawie jakich przesłanek wybrano firmę A. Sp. z o.o. jako wykonawcę zlecenia i eksperta z zakresu planowanej działalności objętej wnioskiem skarżącej. Stowarzyszenie nie prowadzi wykazu kandydatów na ekspertów, brak wykazu ekspertów na stronie internetowej LGD. Zlecenie firmie A. Sp. z o.o. z siedzibą w P. stanowi nadużycie przez Radę LGD, bowiem dokument ten zamówiony został wyłącznie dla zalegalizowania negatywnej oceny wniosku skarżącej przez Radę LGD i nie zawiera obiektywnych ustaleń;

- art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niepełne i błędne uzasadnienie wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w szczególności przez:

- brak odniesienia się do zarzutów sformułowanych przez skarżącą, a przy tym argumentacja Sądu nie przesądza o bezzasadności zarzutów sformułowanych przez skarżącą,

- oparcie ustaleń wyroku na nieudowodnionych twierdzeniach Rady LGD,

- brak należytego ustalenia i oceny, w tym w szczególności w zakresie danych zawartych we wniosku o przyznanie pomocy i biznesplanie oraz w załącznikach do wniosku, czy operacja spełnia przesłanki nieracjonalności lub racjonalności, a tym samym czy jest zgodna lub nie z Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich,

- przyjęcie, że ocena projektu i ponowna ocena projektu została dokonana przez LGD w prawidłowy sposób;

- mylną i niepełną interpretację stanowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego zawartego w pismach informujących o uwzględnieniu protestu przez Samorząd Województwa Wielkopolskiego,

- art. 113 § 1 p.p.s.a. przez zamknięcie rozprawy, pomimo że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona, wyjaśnienie sprawy oparto na domniemaniach i subiektywnych spostrzeżeniach członków Rady LGD, w tym wskutek braku przeprowadzenia niezbędnych dowodów, o których mowa powyżej;

- art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez niepełne rozstrzygnięcie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie dążył do obiektywnego rozpatrzenia sprawy, ustalenia wyroku oparł na nieudowodnionych twierdzeniach Rady LGD i nie odniósł się do zarzutów sformułowanych przez skarżącą, a przy tym argumentacja Sądu nie przesądza o bezzasadności zarzutów sformułowanych przez skarżącą, ponadto w sposób niepełny zinterpretował stanowisko Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego.

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 113 § 1 p.p.s.a., 106. § 1 p.p.s.a. i art. art. 68a ust.2 i 11 ustawy wdrożeniowej poprzez to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził naruszenia przepisu art. 68a ust.2 i 11 ustawy wdrożeniowej, w sytuacji gdy nie wiadomo, w jakim trybie i na podstawie jakich przesłanek wybrano firmę A. Sp. z o.o. jako wykonawcę zlecenia i eksperta z zakresu planowanej działalności objętej wnioskiem skarżącej, Stowarzyszenie LGD nie prowadzi wykazu kandydatów na ekspertów, a na stronie internetowej LGD brak wykazu ekspertów. Zlecenie firmie A. Sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu przygotowania opinii nie jest zgodne z prawem i stanowi nadużycie przez Radę LGD, oraz miało wpływ na wynik sprawy, bowiem dokument ten zamówiony został wyłącznie dla zalegalizowania negatywnej oceny wniosku skarżącej przez Radę LGD i nie zawiera obiektywnych ustaleń, a mimo to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie zanegował opinii, procedurę oceny wniosku skarżącej uznał za prawidłową i na tych ustaleniach oparł swoje rozstrzygnięcie.

Skarżąca zrzekła się rozprawy przed NSA.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być:

1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna jest sformalizowanym i profesjonalnym środkiem prawnym, co oznacza, że sposób ujęcia jej zarzutów wyznacza granice rozpoznawania sprawy kasacyjnej. Skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przytoczenie podstaw kasacyjnych to wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które, w ocenie skarżącego, zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało niewłaściwe zastosowanie lub błędna wykładnia prawa materialnego bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd pierwszej instancji. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

Jeżeli chodzi o formułowanie zarzutów skargi kasacyjnej podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu, czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego czy naruszenie przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego, zdaniem skarżącej, naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mimo że przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionej podstawy, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonej podstawy kasacyjnej (por. wyroki NSA z : 5 sierpnia 2004 r. sygn. akt FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, nr 3, poz. 36; 9 marca 2005 r. sygn. akt GSK 1423/04; 10 maja 2005 r. sygn. akt FSK 1657/04; 12 października 2005 r. sygn. akt I FSK 155/05; 23 maja 2006 r. sygn. akt II GSK 18/06; 4 października 2006 r. sygn. akt I OSK 459/06).

Wobec związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej prawidłowe (tzn. jasne i niebudzące wątpliwości) sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony.

Rozpoznając wniesioną skargę kasacyjną w przedstawionym wyżej zakresie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie opiera się ona na usprawiedliwionych podstawach, wobec czego podlega oddaleniu.

Przypomnienie warunków konstrukcyjnych skargi kasacyjnej było w sprawie istotne, z uwagi na sposób, w jaki zostały sformułowane zarzuty skargi kasacyjnej.

Jak słusznie akcentuje się w orzecznictwie, w sytuacji gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania – jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie – w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zarzut naruszenia przepisów postępowania.

Najdalej idącym zarzutem w tej kategorii zarzutów podnoszonych skardze kasacyjnej jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Przepis ten określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku. Są nimi: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy; zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie; a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

W tej mierze wyjaśnić należy, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. jedynie wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, a w szczególności jeżeli nie zawiera stanowiska odnośnie do stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1620/10, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wyjaśnić również należy, że poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Podstawę prawną rozstrzygnięcia podważać bowiem można poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego (w ramach podstawy wskazanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), zaś ustalenia stanu faktycznego, poprzez zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2010r., I GSK 249/09, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy tym, sama wadliwość koncepcji prawnej przedstawionej w uzasadnieniu wyroku nie stanowi naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., tylko naruszenie tych przepisów prawa, których błąd dotyczy (wyrok NSA z dnia 19 listopada 2010 r., I GSK 515/09).

W świetle tych wywodów podnoszenie przez autora skargi kasacyjnej w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. argumentów dotyczących oparcia ustaleń wyroku na nieudowodnionych twierdzeniach Rady LGD, brak należytego ustalenia i oceny danych zawartych we wniosku o przyznanie pomocy i biznesplanie oraz w załącznikach do wniosku, czy operacja spełnia przesłanki nieracjonalności lub racjonalności, a tym samym czy jest zgodna lub nie z Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich, nieprawidłowej oceny projektu, czy też niewłaściwej interpretacji stanowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego zawartego w pismach informujących o uwzględnieniu protestu przez Samorząd Województwa Wielkopolskiego, należy uznać za nieuzasadnione.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, przy uwzględnieniu określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. warunki, którym czynić powinno zadość uzasadnienie wyroku i po skonfrontowaniu ich z treścią uzasadnienia zaskarżonego wyroku, brak jest podstaw, aby uznać, że uzasadnienie to nie spełnia wymogów konstrukcyjnej poprawności, a w konsekwencji, że nie realizuje funkcji perswazyjnej oraz funkcji kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia. Sąd I instancji, prawidłowo realizując obowiązek kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, odniósł się do istotnych w sprawie kwestii dotyczących sfery faktów, zajmując wyraźne stanowisko, co do stanu faktycznego i prawnego przyjętego za podstawę wyrokowania.

Skarżąca kasacyjnie podnosząc zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a polegający – jej zdaniem – na niepełnym i błędnym uzasadnieniu wyroku poprzez brak odniesienia się do zarzutów sformułowanych przez skarżącą w uzasadnieniu wskazała, że Sąd I instancji nie odniósł się przedstawionych przez nią dowodów i obliczeń i nie wziął pod uwagę stanowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku rozważań dotyczących zarzutów niezasadnych nie stanowi naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego o istotnym wpływie na wynik sprawy. Jeżeli ponadto, wyczerpujące przedstawienie i wyjaśnienie podstawy prawnej zamyka zagadnienie stanu prawnego sprawy – a więc tak, jak w rozpatrywanej sprawie – to tym bardziej zbędne jest ustosunkowanie się do tych argumentów skargi, które pozostają bez związku z istotą normy prawnej, której prawidłowość interpretacji i zastosowania przez organ stanowi przedmiot kontroli sądu administracyjnego (por. np.: wyrok NSA z 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 850/09; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1824/10; wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1766/10).

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., NSA zauważa, że zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., I OPS 10/09 wyjaśniono, że niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, przytoczonymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami.

Podnieść należy, że zarzut taki może być uzasadniony wówczas, gdyby sąd wyszedł poza granice danej sprawy, albo gdyby w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne i przy tym oczywiste, iż sąd powinien je dostrzec i uwzględnić, niezależnie od treści zarzutów podniesionych w skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Analiza akt sprawy w zestawieniu z treścią zaskarżonego wyroku jasno wskazuje, że sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia tego przepisu należało uznać za chybiony. Sąd I instancji wywiązał się w sposób prawidłowy ze swoim obowiązków wskazanych w art. 134 § 1 p.p.s.a. Odwołując się do wniosków formułowanych na podstawie analizy uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie ma podstaw, aby twierdzić, że Sąd I instancji wadliwie zrekonstruował granice sprawy, w której orzekał, czy też, że nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną nie rozpoznał istoty sprawy, co miałoby świadczyć o naruszeniu art. 134 § 1 p.p.s.a. Podnoszone przez autora skargi kasacyjnej w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. okoliczności dotyczące "niepełnego rozstrzygnięcia sprawy", "nieobiektywnego rozpatrzenia sprawy", "ustalenia wyroku (...) na nieudowodnionych twierdzeniach Rady LGD", czy też nieodniesienia się do zarzutów skarżącej, nie mogły odnieść oczekiwanego przez stronę skarżącą kasacyjnie skutku, przede wszystkim z tego powodu, że podnoszone przez stronę skarżącą kasacyjnie okoliczności mogłyby być rozważane jednakże w ramach innego zarzutu kasacyjnego. Zarzut taki nie został jednak postawiony.

W kolejnym zarzucie skargi kasacyjnej podniesiono naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrole działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, między innymi, że sądy administracyjne, co do zasady, nie dokonują własnych ustaleń, przeprowadzając kontrolę legalności aktów i czynności z zakresu administracji publicznej, w tym co do prawidłowości ustalania istotnych okoliczności faktycznych. Wyjątkiem od tej zasady jest art. 106 § 3 p.p.s.a. zgodnie z którym sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Oznacza to, że decyzja co do przeprowadzenia dowodu uzupełniającego, z uwagi na użyte słowo "może", została pozostawiona do swobodnego uznania sądu. Zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. może być skutecznie podniesiony tylko wówczas, gdy Sąd I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe, a skarżący wykaże, że zastosowane przez Sąd kryteria oceny wiarygodności dopuszczonych dowodów były oczywiście błędne (por. wyrok NSA: z 13 maja 2009 r., sygn. akt II FSK 1886/07; z 24 marca 2010 r., sygn. akt II GSK 528/09; z 31 sierpnia 2010 r., sygn. akt I GSK 1108/09; z 23 stycznia 2009 r. sygn. akt II FSK 1475/07), co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca.

Wskazać również należy, że kwestionowanie przez skarżącą w skardze kasacyjnej ustaleń faktycznych, podważanie rzetelności procedury wyboru projektu, zastrzeżenia co do sposobu powołania przez Radę LGD eksperta – do czego sprowadzała się omawiana podstawa kasacji – nie może być dokonywane w oparciu o zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 1026/06, publ. LEX nr 322261; Bogusław Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kantor Zakamycze 2006, s. 244-245).

Podkreślić należy, że dopuszczenie nowego dowodu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. Nawet w sytuacji, gdy dowód taki był oferowany przez stronę w postępowaniu sądowym, to jego nieprzeprowadzenie przez sąd nie może być oceniane jako naruszenie przepisu postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 982/06, LEX nr 354691).

Z przedstawionych wyżej powodów zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. nie zasługuje na uwzględnienie.

W ramach zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 113 § 1 p.p.s.a., art. 106 § 1 p.p.s.a. i art. art. 68a ust. 2 i 11 ustawy wdrożeniowej autor skargi kasacyjnej podważa podstawę i tryb wyboru firmy A. Sp. z o.o. z siedzibą w P. jako eksperta z zakresu planowanej działalności objętej wnioskiem skarżącej oraz brak wykazu kandydatów na ekspertów na stronie internetowej. Zdaniem skarżącej kasacyjnie zlecenie firmie A. Sp. z o.o. przygotowania opinii stanowi nadużycie i miało wpływ na wynik sprawy, "bowiem dokument ten zamówiony został wyłącznie dla zalegalizowania negatywnej oceny wniosku Skarżącej przez Radę LGD i nie zawiera obiektywnych ustaleń."

Tak skonstruowany zarzut nie jest trafny. Skarżąca kasacyjnie w żadnej mierze skutecznie nie podważyła treści przygotowanej przez eksperta analizy założeń dotyczących przyjętych poziomów sprzedaży w biznesplanie skarżącej, całą swoją uwagę skoncentrowała natomiast na kwestii wyboru przez Radę LGD firmy A. Sp. z o.o. jako eksperta.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy braku wykazu ekspertów na stronie internetowej Rady LGD nie można uznać za naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie można również zaakceptować poglądu skarżącej kasacyjnie, że opinia A. Sp. z o.o. została zamówiona przez Radę LGD z góry przesądzoną tezą mającą "zalegalizować negatywną ocenę wniosku Skarżącej", gdyż autor skargi nie wskazał jakichkolwiek dowodów, które potwierdzałyby takie stanowisko.

Niezależnie od wadliwej konstrukcji omawianych zarzutów naruszenia przepisów postępowania zauważyć należy, że Sąd I instancji nie popełnił uchybienia, akceptując ustalenia faktyczne Rady LGD. Stanowisko Sądu I instancji, także w zakresie ustaleń faktycznych, zostało wyczerpująco przedstawione i wyjaśnione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Skoro nie można Sądowi I instancji zasadnie zarzucić naruszenia przywołanego przepisu prawa, a tym samym podważyć prawidłowości w ustaleniu granic sprawy, w której orzekał oraz jej podstawy prawnej i faktycznej, to za niezasadne uznać należało zarzuty kasacyjne adresowane wobec ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyrokowania w sprawie. Zarzuty te sformułowane w ramach różnych zarzutów skargi kasacyjnej naruszenia art. 141 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., czy też art. 106 § 3 p.p.s.a nie mogą odnieść skutku oczekiwanego przez stronę skarżącą również z tego powodu, że strona skarżąca nie wskazuje w nich – co jest konieczne, z punktu widzenia art. 174 pkt 2 i art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. – jakie konkretnie przepisy postępowania, jako wzorce kontroli zgodności z prawem działania organów w zakresie podnoszącym się do wiążących dla tych organów reguł ustalania faktów, zostały w rozpatrywanej sprawie naruszone przez Sąd I instancji ani też nie wyjaśnia wpływu zarzucanego ich naruszenia na wynik sprawy.

W konsekwencji uznania wskazanych wyżej zarzutów naruszenia przepisów postępowania za chybione, także zarzut naruszenia art. 113 § 1 p.p.s.a. należy uznać za nietrafny.

Wobec tego, że skarżąca kasacyjnie nie sformułowała wobec zaskarżonego wyroku skutecznych zarzutów naruszenia przepisów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny bierze za podstawę orzekania stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji. Skuteczne bowiem zgłoszenie zarzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia prawa materialnego wchodzi w rachubę tylko wtedy, gdy ustalony w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji stan faktyczny, będący podstawą zaskarżonego wyroku, nie budzi zastrzeżeń.

Prawidłowość dokonanej oceny projektu skarżąca kasacyjnie zakwestionowana zarzutem naruszenia prawa materialnego, tj. art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, polegającym na wadliwym przyjęciu, że ocena projektu przez Radę LGD została dokonana zgodnie z prawem, podczas gdy ocena ta została przeprowadzona nieprzejrzyście i nierzetelnie oraz bez zachowania podstaw bezstronności i zachowania równego dostępu do wsparcia.

Odnosząc się do tak postawionego zarzutu należy wskazać, że zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, właściwa instytucja przeprowadza wybór projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewnia wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania. Wynikająca z art. 37 ustawy wdrożeniowej zasada przejrzystości, rzetelności i bezstronności wyboru projektów oraz równości traktowania wnioskodawców w dostępie do informacji o zasadach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania dotyczy każdego etapu konkursu, począwszy od momentu przygotowywania regulaminu konkursu i formularza aplikacyjnego, aż po zakończenie samego tego postępowania konkursowego.

Zasady te mają charakter normatywny i stanowią gwarancję równego traktowania wszystkich potencjalnych beneficjentów pomocy unijnej, znajdując umocowanie w zasadzie równego dostępu do pomocy, wywodzącej się z traktatowej zasady równości. Zasada przejrzystości reguł oceny projektów wymieniona w art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej ma charakter instrumentalny w relacji do zasady równości, formułując wobec właściwej instytucji przeprowadzającej wybór projektów do dofinansowania obowiązek jasnego, precyzyjnego i dostępnego dla wszystkich wnioskodawców (beneficjentów) określenia kryteriów kwalifikowania projektów. Wymogi stawiane wnioskującym o udzielenie wsparcia, jeżeli na podstawie oceny ich spełnienia, miałoby to skutkować negatywnymi dla nich konsekwencjami, muszą być formułowane w sposób jednoznaczny, jasny i precyzyjny, a więc tak, aby nie pozostawiało to żadnych wątpliwości odnośnie do przyjmowanych w danym postępowaniu konkursowym kryteriów oceny projektów oraz oceny ich spełniania (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1550/17). Służy to gwarantowaniu pewności i stałości obowiązywania kryteriów oceny, a w konsekwencji wyboru projektów do dofinansowania i eliminowaniu w tym zakresie jakichkolwiek domniemań stwarzających ryzyko zaistnienia pola dla jakiejkolwiek dowolności, gdy chodzi o stosowane kryteria oceny projektów, niweczącej przywołane powyżej zasady, a mianowicie zasady przejrzystości i rzetelności wyboru projektów oraz zasadę równego dostępu wnioskodawców do informacji o warunkach wyboru projektów (por. wyroki NSA z dnia: 17 sierpnia 2010 r., sygn. akt II GSK 856/10; 1 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 5141/16; 8 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 131/17).

Przypomnieć należy, że skargę kasacyjną można oprzeć na: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych z ich uzasadnieniem. W granicach tych podstaw – stosownie do powołanego już na wstępie art. 183 p.p.s.a. – Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę. W orzecznictwie jednomyślnie wskazuje się, że NSA nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. To strona wnosząca skargę kasacyjną jest zobowiązania wskazać konkretne przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które w jej ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjnie wyjaśnić, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji.

Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, autor skargi kasacyjnie wykazać powinien, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego – sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, że stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej, zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu – dlaczego powinien być zastosowany.

Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z 13 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2391/11, LEX nr 1296051. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest już stanowisko, zgodnie z którym ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, LEX nr 1340138; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11, LEX nr 1358369).

Istota postawionego przez autora skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej sprowadza się do zakwestionowania zajętego przez organy i zaakceptowanego przez Sąd I instancji stanowiska – w ocenie skarżącej kasacyjnie błędnego – że dokonana przez Radę LGD ocena projektu jest niezgodna z prawem. Skarżąca kasacyjnie podważa ustalenia, że operacja "Ekonocowanie w Radomiu" nie spełnia warunków zgodności z Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zakresie punktu VIII.7., poprzez to nie jest zgodna z Lokalną Strategią Rozwoju, że biznesplan jest nieracjonalny i nieuzasadniony zakresem operacji ponieważ przyjęte poziomy sprzedaży są nieracjonalne i niemożliwe do osiągnięcia.

Zauważyć należy, że błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej – dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący kasacyjnie nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy, zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są zarzutami bezpodstawnymi (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I FSK 1092/12, LEX nr 1372071; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09, LEX nr 745674; wyroki NSA: z dnia 11 października 2012 r., I FSK 1972/11; z dnia 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09).

W niniejszej sprawie skarżąca kasacyjnie nie podważyła skutecznie okoliczności faktycznych sprawy i prawidłowości ich oceny, a tym samym w realiach tej sprawy nie mogły odnieść skutku zarzuty niewłaściwego zastosowania art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił.