Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 158/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 12
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi W.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] grudnia 2018 r. znak: [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: organ odwoławczy, SKO, Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 j.t. ze zm. dalej: K.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania W. M.(dalej: strona, skarżący) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej: Prezydent, organ I instancji) z [...]listopada 2018 r. o odmowie przyznania skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu leków, środków czystości, żywności oraz pościeli.

Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:

Wnioskiem z 2 stycznia 2017 r. skarżący wystąpił o przyznanie świadczeń

z pomocy społecznej, a w trakcie aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonego [...]stycznia 2017 r. podał, że wnosi o środki finansowe na zakup leków, środków czystości, żywność, pościeli, o zasiłek okresowy oraz na zakup gorącego posiłku. Decyzją z [...]stycznia 2017 r. organ I instancji odmówił skarżącemu przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. Organ ocenił bowiem, że w niniejszej sprawie wystąpiła dysproporcja między deklarowaną przez wnioskodawcę wysokością dochodu, a rzeczywistą jego sytuacją majątkową i finansową, czyli zaistniał przypadek

z art.12 ustawy o pomocy społecznej. SKO, decyzją z [...]marca 2017 r., utrzymało

w mocy ww. decyzję organu I instancji. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie wyrokiem z dnia 11 stycznia 2018 r. sygn. akt VIII SA/Wa 368/17 uchylił decyzje organów obu instancji. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że art. 12 u.p.s. ma charakter represyjny, a pojęcia dysproporcji pomiędzy udokumentowanymi dochodami a sytuacją majątkową wnioskodawcy nie można interpretować w sposób rozszerzający, ponieważ wprowadza on uregulowania dotyczące wyłączeń w zakresie przyznawania świadczeń osobom, które spełniły kryteria określone w przepisach ustawy odnoszące się do konkretnych świadczeń. Sąd uznał, że organy obu instancji pomimo przeprowadzonego w dniu [...]stycznia 2017 r. wywiadu środowiskowego oraz oceny zebranego materiału dowodowego nie wykazały, że dysproporcja, o której mowa

w powołanym wyżej przepisie jest tego rodzaju, że posiadane przez skarżącego własne zasoby majątkowe pozwalają na samodzielne zaspokojenie swoich niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej, pomimo spełnienia formalnych wymogów do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Zdaniem Sądu, w aktach sprawy brak było wskazanych przez organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wywiadów środowiskowych przeprowadzonych w dniach: [...]marca 2016 r., [...]kwietnia 2016 r.,

[...]lipca 2016 r., [...]sierpnia 2016 r., [...]października 2016 r. i [...]listopada 2016 r. Ponadto, organy nie ustaliły dochodów i wydatków w poszczególnych miesiącach roku 2016 r., co mogłoby doprowadzić do sprawdzenia czy skarżący mógł zaoszczędzić pewne kwoty z otrzymywanych świadczeń z pomocy społecznej. Organy nie oceniły dokładnie oświadczenia skarżącego z [...]stycznia 2017 r., w którym wskazał, że oprócz zasiłku za listopad 2016 r., jego źródłem dochodu są oszczędności z wcześniej otrzymywanych zasiłków z pomocy społecznej oraz pomoc Żywnościowa z PKPS. Nadto organy błędnie wskazały, że skarżący może jeden z lokali mieszkalnych wynająć lub wyzbyć się go, pozyskując w ten sposób środki finansowe. Na podstawie bowiem

§ 4 umowy najmu lokalu mieszkalnego skarżącemu nie wolno oddawać przedmiotu najmu w podnajem ani bezpłatne używanie osobom trzecim. Ma więc on ograniczone możliwości dysponowania lokalem mieszkalnym.

Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji, decyzją nr [...]z [...]listopada 2018 r., działając na podstawie art. 3-8, art. 14, art. 17, art. 39, art. 101 i art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2018 poz. 1508 z późn. zm., dalej: u.p.s.) oraz art. 104 K.p.a., odmówił przyznania skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu leków, środków czystości, żywności oraz pościeli. Stwierdził jak uprzednio, że w realiach niniejszej sprawy zastosowanie znajduje art. 12 u.p.s., gdyż skarżący nadal nie ujawnił faktycznych dochodów czy zasobów pieniężnych. Zdaniem organu I instancji z deklarowanych dochodów w miesiącach: grudniu 2015 r. oraz w styczniu, lutym, kwietniu, czerwcu, lipcu, sierpniu, wrześniu, październiku i listopadzie 2016 r., pochodzących z pomocy społecznej, nie mógł dokonać oszczędności, które pozwoliłyby mu na utrzymanie. W okresach tych ponosił bowiem na bieżąco opłaty związane z utrzymaniem mieszkania, których wysokość niejednokrotnie przewyższała otrzymywaną pomoc z MOPS. Organ zwrócił uwagę również i na to, że mimo deklarowanej trudnej sytuacji ekonomicznej zamiast zmniejszać koszty utrzymania mieszkania od 2016 r., skarżący zwiększył je o opłatę parkingową w wysokości 25 zł miesięcznie, mimo że zgodnie ze złożonym oświadczeniem, nie jest on posiadaczem samochodu.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący podał, że została ona podjęta pochopnie, zawiera w uzasadnieniu szereg błędów, domysłów, domniemywań. Brak natomiast dowodów na poparcie szczegółowej analizy. Zarzucił przy tym, że organ lekceważy

i bagatelizuje fakt, że w tamtym czasie otrzymywał pomoc od M. W., której zawdzięcza przetrzymanie przez niego bardzo trudnego okresu w jego życiu, na który skazał go MOPS. Ponadto organ zarzuca mu, że ponosił systematycznie, w całości i na bieżąco opłaty czynszowe, dodatkowo spłacał zadłużenie, które urosło do kwoty ponad [...]zł. Natomiast pominął całkowicie fakt wezwania przedsądowego eksmisji i spłatę całkowitego zadłużenia. Kolejny zarzut MOPS, że uporczywie nie dąży do zamiany mieszkania na mniejsze, gdyż wtedy mógłby otrzymać dodatek mieszkaniowy, uważa również za niesłuszny. Odnośnie pomocy ze strony zborów wyznaniowych wyjaśnił, że była to pomoc przyznana w formie naturalnej: żywność, odzież, środki czystości itp., które nie są zaliczane do dochodu. W zborach wyznaniowych świadków Jehowy nie był nigdy i nie jest zarejestrowany. W obecnej chwili jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, po przebytej [...]września 2018 r. operacji [...]. Dodał, że od marca 2017 r. do października 2018 r. otrzymywał zasiłek stały w wysokości [...] zł, a od października 2018r. w wysokości [...] zł. Z powyższych względów skarżący uważa, że art. 12 u.p.s. został zastosowany pochopnie i przedwcześnie.

Wskazaną na wstępie decyzją z [...]grudnia 2018 r. Kolegium utrzymało

w mocy decyzję organu I instancji.

Z dokonanych przez organ odwoławczy ustaleń wynikało, że skarżący w trakcie ubiegania się o pomoc zamieszkiwał sam i prowadził samodzielne gospodarstwo domowe. Był zarejestrowany w PUP bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, zaliczony do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Korzystając od kilku lat z pomocy MOPS deklarował brak własnego dochodu, nie podejmowanie prac dorywczych, utrzymywał się jedynie z pomocy MOPS oraz z pomocy otrzymanej z PKPS w [...], nie miał prawa do dodatku mieszkaniowego. Źródłem utrzymania skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, był zasiłek okresowy w kwocie [...] zł. Skarżący deklarował także znaczącą pomoc ze strony organizacji pozarządowych i związków wyznaniowych, która pokrywała część jego potrzeb, pozwalając na bieżące regulowanie opłat mieszkaniowych z pomocy otrzymywanej z MOPS. Potwierdził również świadczenie pomocy ze strony narzeczonej M. W. w formie artykułów żywnościowych, środków czystości i odzieży.

Zdaniem Kolegium organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie

w celu ustalenia zakresu uzyskanej przez skarżącego pomocy ze strony organizacji pozarządowych i związków wyznaniowych oraz czy pomoc ta mogła pokryć bieżące potrzeby skarżącego. Na tej podstawie organ odwoławczy wyprowadził wniosek, że pomoc powyższa w żaden sposób nie pokryła wszystkich potrzeb związanych

z codziennym bytowaniem. Zwróciło bowiem uwagę, że pierwszą pomoc w tej formie skarżący otrzymał dopiero w październiku 2016 r., a więc w okresie dość bliskim okresu ubiegania się o pomoc w formie zasiłków celowych. Dokonało następnie analizy własnej sytuacji dochodowej skarżącego w poszczególnych miesiącach pochodzącą ze środków otrzymanych z pomocy społecznej, poczynając od grudnia 2015 r. oraz

w poszczególnych miesiącach roku 2016 r., a także stałe wydatki skarżącego związane tylko z opłatami mieszkaniowymi (w niektórych miesiącach na leki) w okresie, w którym skarżący mógłby ewentualnie dokonać oszczędności ze środków otrzymywanych

z pomocy społecznej. Na tej podstawie stwierdziło, że skarżący we wskazanym wyżej okresie otrzymał wsparcie ze środków pomocy społecznej w łącznej kwocie [...] zł.

W okresie tym na niezbędne tylko potrzeby, takie jak czynsz, gaz, energia oraz

w niektórych miesiącach na leki wydatki wyniosły łącznie [...] zł. Różnica między deklarowanym dochodem, a poniesionymi tylko na stałe opłatami mieszkaniowymi oraz w niektórych miesiącach wydatkami na leki wyniosła zatem około [...] zł. Kolegium nie dało więc wiary oświadczeniu skarżącego z [...]stycznia 2017 r., w którym wskazał, że oprócz zasiłku za listopad 2016 r. jego źródłem dochodu są oszczędności z wcześniej otrzymywany zasiłków z pomocy społecznej oraz pomoc żywnościowa z PKPS. Zwróciło przy tym uwagę, że pierwsza pomoc z PKPS świadczona była dopiero od października 2016r. i trwała do kwietnia 2017r. Jednocześnie oceniło, że pomoc ta

w żadnym wypadku nie mogła zabezpieczyć potrzeb skarżącego związanych

z codziennym utrzymaniem. Zauważyło, że w okresie tym skarżący deklarował utrzymywanie się tylko z pomocy społecznej i pomocy Caritasu. Analizując tę sytuację Kolegium stwierdziło, że przy otrzymywanych środkach pieniężnych tylko z pomocy społecznej (w formie zasiłku okresowego i zasiłków celowych) oraz w jednym miesiącu z pożyczonych pieniędzy w kwocie [...] zł, nie byłoby możliwe poniesienie przez skarżącego chociażby tylko podstawowych wydatków mieszkaniowych, zważywszy, że istniała w tym okresie również potrzeba zapewnienia innych niezbędnych potrzeb życiowych, które z pewnością wymagały posiadania środków finansowych, a więc również pomoc rzeczowa narzeczonej nie mogła zabezpieczyć innych potrzeb skarżącego, wymagających posiadania środków finansowych. Oceniając wyżej ustalony stan faktyczny Kolegium nie dało wiary, że źródłem utrzymania skarżącego są jedynie środki finansowe i w naturze z organów pomocowych i od narzeczonej. Dochód skarżącego pochodzący jedynie z zasiłku okresowego i zasiłków celowych w żaden sposób nie pozwoliłby na zaoszczędzenie tak znacznych kwot pozwalających na spłatę zadłużenia czynszowego oraz opłaty bieżące i jednocześnie zabezpieczenie

z otrzymywanej pomocy innych niż wymienione w niniejszym uzasadnieniu niezbędnych potrzeb bytowych. Podkreśliło jednocześnie, że skarżący zwiększył koszty utrzymania o opłatę parkingową w wysokości [...] zł miesięcznie, pomimo że jak sam oświadczył nie jest posiadaczem samochodu. Zdaniem Kolegium, powyższe oznacza, że źródłem utrzymania skarżącego nie są tylko i wyłącznie środki z pomocy społecznej, lecz inne nieujawnione przez niego dochody, gdyż przedstawione wydatki nie korelują

z ponoszonymi przez niego wydatkami, a także koniecznością poniesienia innych wydatków związanych z codziennym bytowaniem.

W ocenie Kolegium, w niniejszej sprawie wystąpiła dysproporcja między deklarowaną przez skarżącego wysokością dochodu, a jego rzeczywistą sytuacją majątkową. Tym samym organ I instancji zasadnie zastosował w sprawie treść art. 12 u.p.s.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o zmianę zaskarżonych decyzji i przyznanie wnioskowanej pomocy społecznej, ewentualnie

o uchylenie zaskarżonych decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, skarżący zarzucił naruszenie:

1. art. 7 i art. 8 K.p.a. tj. obowiązku załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela oraz obowiązku prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywatela do organów oraz świadomość i kulturę prawną obywateli, zgodnie z treścią wyroku NSA z 5 czerwca 2001 r., sygn. akt IV SA 786/99, nadto zaniechanie wnikliwej analizy sytuacji finansowej

i zdrowotnej skarżącego, przedłożonej przez niego dokumentacji medycznej

i dotyczącej wydatków;

2. art. 6, art. 7 i art. 8 K.p.a. przez wydanie zaskarżonej decyzji z przekroczeniem granic prawa, wbrew zasadzie praworządności i bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego oraz interesu społecznego i zupełnie dowolne pozbawienie skarżącego pomocy społecznej;

3. naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów przez dokonanie dowolnej, niepełnej i sprzecznej oceny dowodów i wyciągnięcie zupełnie dowolnych wniosków, że skoro skarżący w grudniu 2016 r. "bezpowrotnie nie została potrącona pomoc społeczna w całości", a jednak "przeżył" do stycznia 2017 r., to oznacza automatycznie, że uzyskuje nieujawnione dochody i w ten sposób zabezpiecza swoje potrzeby, co zupełnie pomija logiczne i konsekwentne zeznania skarżącego, że zmuszony jest korzystać z pomocy społecznej, PKPS w [...]i innych form pomocy (w tym dożywiania) z uwagi na brak możliwości podjęcia pracy (zły stan zdrowia po operacji)

i brak innych dochodów;

4. zupełnie dowolne i bezpodstawne przyjęcie, że z faktu przeżycia zaledwie jednego miesiąca bez odebranej pomocy społecznej automatycznie wynika uzyskiwanie nieujawnionych dochodów przez skarżącego;

5. przyjęcie przez organy obydwu instancji absurdalnej wykładni przepisów ustawy o pomocy społecznej i kryterium dochodowym, w myśl której należałoby odebrać pomoc społeczną wszystkim korzystającym przez krótki tylko czas (np. jak

u skarżącego przez okres jednego miesiąca) po to tylko, by potem odmówić dalszej pomocy z powołaniem się na argument, że skoro osoby te przeżyły ów krótki okres bez pomocy społecznej (w oparciu np. o pomoc bliskich, Caritas, dożywianie), to znaczy automatycznie, że nigdy tej pomocy nie potrzebowały, bo przecież dały jakoś radę przeżyć bez pomocy, co w sposób jaskrawy prowadzi do wypaczenia idei niesienia pomocy społecznej osobom potrzebującym i w trudnej sytuacji;

6. błędne ustalenie dochodów i wydatków skarżącego, co miało istotne znaczenie dla bezpodstawnej odmowy przyznania pomocy społecznej.

W uzasadnieniu skargi zarzucił, że decyzje orzekających organów w sprawie zapadły z naruszeniem prawa, wskutek dowolnej, niepełnej, wybiórczej i stronniczej oceny materiału dowodowego. Zarzucił błędy rachunkowe w dokonanej przez organy analizie jego sytuacji finansowej. Przedstawił przy tym własne wyliczenia stwierdzając, że różnica między deklarowanym przez niego dochodem a poniesionymi wydatkami (opłatami) stanowi kwotę 2.875 zł. Wyjaśnił, że nie posiada żadnych ukrytych dochodów jak przyjęły niesłusznie organy w sprawie. Dlatego wydane wobec niego decyzje są krzywdzące. Na potwierdzenie swoich racji skarżący wystąpił o przesłuchanie go

w charakterze strony. Do skargi załączył dodatkowe dowody.

W odpowiedzi na skargę, Kolegium podtrzymując argumentację zawartą

w zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za zasadną.

Przedmiotem skargi była decyzja odmawiająca przyznania skarżącemu pomocy w postaci zasiłku celowego wobec ustalenia istnienia dysproporcji między deklarowaną przez skarżącego wysokością dochodu, a jego rzeczywistą sytuacją majątkową.

Wydanie ww. decyzji poprzedzone zostało postępowaniem dowodowym, których zakres determinował prawomocny wyroku Sądu z 11 stycznia 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 368/17, mocą którego uchylone zostały decyzje uprzednio wydane przez organy obu instancji. Na podstawie art. 153 p.p.s.a. organy były związane oceną prawną w nim zawartą. Sąd stwierdził wówczas, że decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów dotyczących postępowania wyjaśniającego tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż materiał dowodowy zawierał istotne w tym względzie braki mogące mieć istotny wpływ na treść wydanych rozstrzygnięć. Sąd wskazał bowiem, iż w materiale dowodowym brak jest wywiadów środowiskowych przeprowadzonych w dniach [...]marca 2016 r., [...]kwietnia 2016 r., [...]lipca 2016 r.,

[...]sierpnia 2016 r., [...]października 2016 r. i [...]listopada 2016 r., na które wówczas powoływał się organ I instancji. Nie zostały ustalone dokładnie dochody i wydatki skarżącego, co mogłoby doprowadzić do sprawdzenia czy skarżący mógł zaoszczędzić pewne kwoty z otrzymywanych świadczeń z pomocy społecznej, nie zostało także ocenione dokładnie oświadczenie skarżącego z [...]stycznia 2017 r., w którym skarżący wskazał na oszczędności z wcześniej otrzymywanych zasiłków z pomocy społecznej

i pomoc żywnościową z PKPS w [...]. Sąd uznał także, że organy nie wykazały, aby skarżący miał dodatkowe źródło utrzymania, oszczędności, znaczne zasoby finansowe, wartościowe przedmioty majątkowe, nieruchomości, które mógł wykorzystać w celu przezwyciężenia swojej trudnej sytuacji życiowej. Tym samym za przedwczesne uznał zastosowanie w sprawie treści art. 12 u.p.s., gdyż stwierdzenie dysproporcji,

o której mowa w tym przepisie nie może być ocenione incydentalnie, na przestrzeni jednego miesiąca, w tym wypadku grudnia 2016 r., w którym skarżący nie otrzymał żadnych środków z pomocy społecznej. W ocenie Sądu, nie wystąpiła również przesłanka jakoby skarżący był w stanie z własnych zasobów majątkowych przezwyciężyć trudną sytuację życiową. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd nakazał przeprowadzić prawidłowo postępowanie dowodowe i dokonać wszechstronnej, swobodnej oceny dowodów, która będzie miała wpływ na wykazanie istnienia przesłanek (lub ich braku) z art. 12 u.p.s.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania organy zgodnie stwierdziły wystąpienie w okolicznościach niniejszej sprawy dysproporcji między deklarowaną przez skarżącego wysokością dochodu a jego rzeczywistą sytuacją majątkową. W oparciu o różnicę pomiędzy wysokością wypłaconego skarżącemu wsparcia i poniesionych wydatków ustaloną na 185 zł oraz otrzymaną pomoc rzeczową, organy nie dały wiary skarżącemu, iż jego źródłem utrzymania są jedynie środki finansowe pochodzące z pomocy społecznej i rzeczowe - otrzymywane od organów pomocowych i M. W.. Zdaniem organów otrzymywane wsparcie nie pozwoliłoby na poczynienie oszczędności pozwalających na spłatę zadłużenia czynszowego, bieżące opłaty i zaspokojenie potrzeb bytowych. Nie wskazując źródła dodatkowego dochodu, organy uznały, iż skarżący posiada inne źródła dochodu, których istnienia nie ujawnia. Skarżący zaś kwestionując prawidłowość dokonanych przez organy obliczeń, zaprzeczył posiadaniu innych niż wykazane źródeł dochodu. Jednocześnie uznał za wadliwe ustalenia co do braku pomocy rzeczowej ze strony zborów [...] oraz [...]

w [...], podnosząc, iż pomoc taką otrzymywał od członków tych zborów, a nigdy nie był zarejestrowany w związkach wyznaniowych do otrzymywania pomocy. Rozmiar pomocy udzielanej przez M. W. uznał za zbagatelizowany przez organy.

Zdaniem Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, rozpoznając ponownie sprawę niniejszą organy nie wypełniły w sposób należyty zaleceń Sądu wynikających z oceny prawnej zawartej w ww. wyroku i dopuściły się naruszeń przepisów w stopniu powodującym konieczność ponownego wyeliminowania wydanych w niniejszym postępowaniu rozstrzygnięć.

W realiach rozpoznawanej sprawy ocenie podlega wykazanie zasadności zastosowania przez orzekające w sprawie organy art. 12 u.p.s., według którego

w wypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego dysproporcji pomiędzy udokumentowaną wysokością dochodu, a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania pomocy. Przyjęte w tym przepisie rozwiązanie pozwala organom administracji publicznej na racjonalne i rozsądne rozdzielanie świadczeń z pomocy społecznej stosownie do potrzeb osób i rodzin jej potrzebujących, a przy tym na eliminację osób i rodzin, których stan majątkowy wskazuje na to, że są one w stanie samodzielnie przezwyciężyć trudną sytuację życiową. Pomoc społeczna winna być bowiem kierowana do tych osób i rodzin, które samodzielnie nie są w stanie prawidłowo funkcjonować, a bez wsparcia pomocy społecznej posiadane przez nich zasoby nie wystarczają na przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy zostały dołączone dokumenty z wywiadów środowiskowych, na które wskazał Sąd w uzasadnieniu wyroku w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 368/17, natomiast brak jest zarówno wniosku z dnia [...]stycznia 2017 r., jak

i wywiadu środowiskowego z dnia [...]stycznia 2017 r. i oświadczenia skarżącego z tej daty, na które wyraźnie, dokonując jego oceny, powołuje się organ odwoławczy. Tym samym przedstawione wraz ze skargą akta administracyjne nadal nie są kompletne. Wyprowadzając wnioski o braku możliwości poczynienia przez skarżącego oszczędności z wypłacanych świadczeń z pomocy społecznej, przy uwzględnieniu pomocy rzeczowej, co przełożone zostało na twierdzenie organu o posiadaniu przez skarżącego nieujawnionych źródeł dochodu, organy nie ustaliły zakresu pomocy świadczonej na rzecz skarżącego przez M. W.. Tymczasem skarżący pomocy tej przypisuje znaczącą rolę w jego sytuacji finansowej. Brak ustaleń w tym zakresie sprawia, że twierdzenia organów o braku możliwości poczynienia oszczędności i tym samym posiadaniu nieujawnionych źródeł dochodu przez skarżącego budzą wątpliwości co do ich zgodności z rzeczywistością. Co szczególnie istotne, organy orzekające w niniejszej sprawie w dalszym ciągu nie wykazały także, aby skarżący posiadał oszczędności, znaczne zasoby finansowe, wartościowe przedmioty majątkowe, nieruchomości, które może wykorzystać w celu przezwyciężenia jego trudnej sytuacji życiowej. Z oświadczenia majątkowego skarżącego z dnia

[...] kwietnia 2018 r. nie wynika, aby skarżący posiadał zasoby finansowe, wartościowe przedmioty, czy nieruchomości, o których mowa wyżej. Kwotę możliwych do poczynienia oszczędności, jaką ustalono w postępowaniu, organy same oceniły jako niemożliwą do realizacji ciążących na skarżącym zobowiązań, wskazując jednocześnie, że świadczy to o posiadaniu innych źródeł dochodu, których skarżący, jak wskazano nie ujawnia, a organy też tych źródeł dochodu nie ustaliły.

Sąd zauważa, że jak wskazał organ I instancji, a podtrzymał to stanowisko organ odwoławczy w realiach rozpoznawanej sprawy organy po ponownym rozpoznaniu sprawy wywiodły, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie są

w stanie wskazać źródła dodatkowego dochodu, którego istnienie poprzez porównanie dochodów i wydatków skarżącego oraz otrzymywanej pomocy wskazują. Tymczasem

z art. 12 u.p.s. wynika, że dysproporcja pomiędzy deklarowaną wysokością dochodu,

a rzeczywistą sytuacją majątkową ma być tego typu, że osoba jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe. Tym samym istotą wykazania występowania dysproporcji, o której mowa jest to, że osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia jest w stanie samodzielnie zaspokajać swoje niezbędne potrzeby, mimo spełnienia formalnych wymogów do otrzymania wnioskowanego świadczenia z pomocy społecznej (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gliwicach - z dnia 3 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 839/13 – LEX nr 1476783 i z dnia 6 czerwca 2008 r., sygn. akt IV SA/Gl 13/08 – LEX nr 509434, w Szczecinie z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 423/13 – LEX nr 1361872,

w Warszawie z dnia 18 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 43/10).

W sprawie niniejszej odmawiając wnioskowanej przez skarżącego pomocy, organy orzekające skupiły się jedynie na wykazaniu, że omawiana dysproporcja

w ogóle ma miejsce, nie wyjaśniając czy sytuacja materialna skarżącego pozwala na przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej w jakiej się znajduje. Jak wynika bowiem

z dotychczasowych ustaleń w sprawie i lektury skargi skarżący nadal kwestionuje dokonane przez organy ustalenia faktyczne. Zdaniem Sądu zaistniałe w tej kwestii wątpliwości nadal nie zostały wyjaśnione. Skarżący konsekwentnie podtrzymuje, że poza dochodem z pomocy społecznej nie dysponuje żadnymi innymi dochodami, ani jakimkolwiek majątkiem. Organy zaś nadal nie wykazały, aby skarżący posiadał zasoby majątkowe pozwalające na przezwyciężenie jego trudnej sytuacji życiowej. Organy obu instancji ponownie nie wskazały, mimo przyjęcia takiego wniosku jakimi dodatkowymi źródłami dochodu dysponował skarżący, przyznając jednocześnie, że nie są w stanie tych źródeł wykazać i uznały je za nieujawnione. To zaś oznacza, że ocena zgromadzonego materiału dowodowego po raz kolejny nosi cechy dowolności. Takiego stanu rzeczy nie można jednak zaaprobować w świetle przepisów K.p.a. normujących reguły postępowania, które winny być bezwzględnie przestrzegane przez organy administracji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien usunąć stwierdzone naruszenia i wydać rozstrzygnięcie z uwzględnieniem wykładni art. 12 u.p.s. oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku oraz wyroku w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 368/17 tut. Sądu. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu należy w sposób nie budzący wątpliwości ustalić sytuację majątkową skarżącego w zakresie niezbędnym do stwierdzenia istnienia lub braku przesłanek z art. 12 u.p.s. Ustalenia w sposób pełny należy zawrzeć w uzasadnieniu decyzji, z przywołaniem zgromadzonych dowodów i dokumentów, które powinny znajdować się w aktach administracyjnych.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.