Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 367/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-08-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2015 poz 388
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Alicja Palus (spr.), Sędziowie Sędzia WSA - Olga Białek, Sędzia NSA - Halina Kremis, , Protokolant asystent sędziego - Wojciech Śnieżyński, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody D. na rzecz D. B. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r.(znak: [...]) Prezydent W. działając na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 388) oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego orzekł o wymeldowaniu D. B. z miejsca pobytu stałego z lokalu położonym przy ul. W.[...]

we Wrocławiu.

W uzasadnieniu Prezydent W. wyjaśnił, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek E. B., która powołała się na uzasadnienie Sądu II instancji w sprawie o eksmisję oraz na dane wynikające z załączonej do wniosku umowy najmu przedmiotowego lokalu z dnia 7 sierpnia 1998 roku.

Wnioskodawczyni w treści wniesionego podania wskazała też osoby określone jako świadkowie.

Ponadto organ orzekający w uzasadnieniu decyzji opisał szczegółowo przebieg postępowania wyjaśniającego, w toku którego przesłuchano świadków, wnioskowanych przez E. B. oraz D. B., odebrano oświadczenia stron postępowania i przeprowadzono oględziny lokalu mieszkalnego, wskazanego we wniosku, ale z wyłączeniem pokoju zajmowanego przez D. B., do którego dostęp był niemożliwy.

Organ orzekający wskazał przy tym, że stosownie do wyjaśnień D. B., niedostępność tego pomieszczenia wynika z zaklejenia zamka przez wnioskodawczynię, który to fakt został zgłoszony do Komisariatu Policji [...].

Z uzasadnienia wynika również, że D. B. wniósł o ponowne przeprowadzenie oględzin przedmiotowego lokalu, ale wniosek nie został uwzględniony przez organ pierwszej instancji, który uznał to żądanie za próbę przewlekania prowadzonego postępowania.

W dalszej części uzasadnienia Prezydent W. wyjaśnił treść przepisu

art. 35 ustawy o ewidencji ludności, wcześniej powoływanej, stanowiącego, że: "organ gminy, wydaje decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego, albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się".

Jednocześnie organ wskazał, że niedopełnienie tego obowiązku stwarza stan tzw. fikcji meldunkowej, czyli niezgodności stanu faktycznego z danymi zawartymi w ewidencji ludności.

W ocenie organu pierwszej instancji D. B. opuścił miejsce pobytu stałego i nie przebywa w miejscu zameldowania a dalsze utrzymywanie jego zameldowania na pobyt stały w lokalu położonym przy ul. W.[...] byłoby utrzymywaniem fikcji meldunkowej w rejestrach ewidencji ludności i innych zapisach o miejscu zameldowania, podczas gdy rejestracja pobytu stałego osób w ewidencji ludności winna odzwierciedlać stan rzeczywisty.

Opisana powyżej decyzja została w toku instancyjnym zaskarżona przez D. B., który w odwołaniu wyjaśnił, że mieszka w przedmiotowym lokalu i w nim przebywa.

Z akt sprawy wynika ponadto, że w dniu 3 marca 2016 r. D. B. w treści przedłożonego organowi odwoławczemu pisma poinformował, że jest w trakcie rozwodu z obecną żoną zamieszkałą przy ul. J. i po ewentualnym przyznaniu mu opieki nad dzieckiem będzie chciał ją sprawować w lokalu przy ul. W. [...] we W.. Jego przebywanie w lokalu przy ul. J. jest związane ze sprawowaniem opieki nad dzieckiem. W tym samym dniu D. B. dołączył do akt sprawy oświadczenie M. W., zamieszkałej przy ul. J., która nie wyraża zgody na zamieszkiwanie D. B. w jej mieszkaniu wskazując, że może on przebywać w tym lokalu tylko w ciągu dnia w celu sprawowania opieki nad dzieckiem.

Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego Wojewoda D. decyzją z dnia [...] r. (znak: [...]) wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 35 ustawy o ewidencji ludności, poprzednio powoływanej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu podjętego orzeczenia organ odwoławczy przedstawił czynności procesowe dotychczas podjęte w sprawie ze szczególnym uwzględnieniem czynności dowodowych, w tym zeznań świadków, które zostały szczegółowo opisane.

Następnie Wojewoda D. wyjaśnił w uzasadnieniu, że zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się. Natomiast w postępowaniu administracyjnym w sprawie o wymeldowanie osoby z miejsca pobytu stałego lub czasowego należy dokonać oceny stanu faktycznego istniejącego w dacie wydawania decyzji. W dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącym kwestii wymeldowania utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu w rozumieniu przepisów obowiązujących w zakresie ewidencji ludności jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne.

Zwrócił też uwagę, że w rozpatrywanej sprawie przedmiotem postępowania jest kwestia wymeldowania D. B. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. W. [...]. W toku postępowania pojawiły się rozbieżności w zeznaniach zarówno stron, jak i świadków dotyczące faktycznego zamieszkiwania D. B. w spornym lokalu, ale- jak wyjaśnił organ orzekający z akt sprawy wynika, że po zawarciu związku małżeńskiego z obecną żoną odwołujący się próbował wraz z nią zamieszkać w miejscu stałego zameldowania, jednak okazało się to niemożliwe.

W związku z tym - jak stwierdził D. B. w toku prowadzonego postępowania - żona wraz z dzieckiem zamieszkały przy ul. J., on natomiast nocuje w lokalu przy ul. W. [...] we W., a w ciągu dnia przebywa przy ul. J. sprawując opiekę nad małoletnim dzieckiem. Natomiast wnioskodawczyni oświadczyła, że D. B. nie mieszka w spornym lokalu, przebywa w nim sporadycznie oraz że w pokoju, do którego ma klucz, znajdują się rzeczy należące zarówno do niej, jak i do D. B..

Na podstawie analizy całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie organ odwoławczy stwierdził, że D. B. opuścił miejsce stałego zameldowania w sposób trwały i dobrowolny po 2000 roku, a następnie powrócił do niego z obecną żoną i dzieckiem w 2011 roku, gdzie razem przebywali kilka miesięcy. Zdaniem organu odwoławczego fakt sporadycznego przebywania D. B. w mieszkaniu bądź w pobliżu lokalu przy ul. W. [...] we W. nie świadczy o jego zamieszkiwaniu w miejscu stałego zameldowania i o tym, że w spornej nieruchomości koncentruje on swoje sprawy życiowe. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych miejsce stałego pobytu osoby jest to miejsce, w którym dana osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, a żadnej z tych funkcji odwołujący się nie realizuje w przedmiotowym lokalu w sposób właściwy dla stałego zamieszkiwania w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności, nie można bowiem klasyfikować w kategoriach zamieszkiwania sporadycznego przychodzenia do lokalu na przykład w celu nocowania. Odnośnie natomiast do pozostawienia w miejscu stałego zameldowania rzeczy należących do D. B. organ wyjaśnił że nawet pozostawienie rzeczy osobistych nie świadczy o skoncentrowaniu spraw życiowych w danym lokalu (zob.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 360/08, z dnia. 15 stycznia 2009 r.). Zdaniem Wojewody D. mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że sporny lokal nie stanowi centrum spraw życiowym D. B. i opuszczenie przez niego tego mieszkania należy uznać za dobrowolne i trwałe.

W ocenie organu o przedstawionym powyżej stanie faktycznym świadczą zeznania świadków: najbliższych sąsiadów, dzielnicowych, pracownika pomocy społecznej - osób, które mają wiedzę w przedmiotowej sprawie w związku z wykonywaną pracą bądź bliskością zamieszkania. Świadkowie, którzy - jak twierdzą - sporadycznie przebywali w przedmiotowym lokalu i potwierdzają fakt zamieszkiwania w nim D. B., nie mieszkają w bezpośrednim sąsiedztwie przedmiotowego lokalu. Ponadto jako argument przemawiający za zamieszkiwaniem D. B. w mieszkaniu przy ul. W. [...] we W. podają oni, że odwołujący się ma tam zamykany przez siebie pokój, w którym przechowuje swoje rzeczy, co w świetle całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie jest przesłanką świadczącą o zamieszkiwaniu odwołującego się w spornym lokalu. Organ odwoławczy zgodził się ze stwierdzeniem organu pierwszej instancji, że fakt posiadania dostępu do przedmiotowego lokalu i zamykanego na klucz 1 pokoju D. B. wykorzystuje do pozorowania zamieszkiwania.

Ponadto Wojewoda D. zwrócił uwagę, że Sąd Okręgowy we W. w uzasadnieniu dołączonego do akt sprawy wyroku o eksmisję D. B. podkreślił, że bezspornie nie korzysta on z przedmiotowego lokalu w rozumieniu wspólnego zamieszkiwania, nie nocuje w tym lokalu, ma tam jedynie złożone swoje rzeczy, z których korzysta incydentalnie i jego centrum życiowe skupione jest wokół żony i dziecka, którzy zamieszkują w innym lokalu.

Odnosząc się do złożonego na etapie postępowania odwoławczego pisma, w którym D. B. stwierdza, że w lokalu przy ul. J. nie mieszka i nie będzie mieszkać oraz pisma M. W., która nie wyraża zgody na zamieszkiwanie D. B. w lokalu przy ul. J. organ odwoławczy zwrócił uwagę, że przedmiotem postępowania nie jest kwestia, gdzie odwołujący się powinien albo będzie mieszkać, a deklarowany przez D. B. w piśmie skierowanym do organu odwoławczego zamiar zamieszkania wraz z małoletnią córką po ewentualnym przysądzeniu mu praw do opieki nad nią w wyniku trwającej sprawy rozwodowej z obecną żoną, nie ma obiektywnych możliwości realizacji, a wspólne zamieszkiwanie z byłą żoną w przedmiotowym lokalu ze względu na długotrwały konflikt okazało się niemożliwe.

Ponadto z uzasadnienia wynika, że organ odwoławczy podzielił zdanie organu pierwszej instancji, że przeprowadzenie ponownych oględzin lokalu prowadziłoby do nieuzasadnionego przewlekania postępowania i zgodnie z art. 78 kodeksu postępowania administracyjnego dowód ten nie wniósłby nowych okoliczności mających znaczenie dla sprawy albo faktów nie potwierdzonych w zgromadzonym wcześniej materiale dowodowym. Z akt sprawy wynika, że w pokoju zamykanym na klucz znajduje się część rzeczy należących do D. B.. Ponadto D. B. dołączył do akt sprawy zdjęcia zamykanego przez siebie pokoju. Zeznania świadków i stron oraz zgromadzony w sprawie materiał dowodowy - zdaniem organu odwoławczego - w wystarczającym stopniu opisują stan faktyczny konieczny do wydania decyzji administracyjnej.

W zakończeniu uzasadnienia Wojewoda D. wyjaśnił, że zgodnie z zapisami ustawy o ewidencji ludności do organów gmin należy rejestrowanie danych dotyczących miejsca pobytu mieszkańców. Dane te powinny odzwierciedlać stan faktyczny, a nie tworzyć fikcję meldunkową. Zatem na organach gmin prowadzących ewidencję ludności spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich działań prawnych w celu zapewnienia zgodności zapisów tej ewidencji z faktycznym miejscem pobytu osób, na których ciąży obowiązek zameldowania lub wymeldowania się. W ustalonym stanie faktycznym, skoro D. B. opuścił miejsce pobytu stałego bez wymeldowania się, organ gminy zobligowany był do podjęcia działań i wydania stosownej decyzji administracyjnej. W przeciwnym wypadku dalsze utrzymywanie zameldowania wyżej wymienionej osoby w lokalu przy ul. W. [...] we W. stanowiłoby naruszenie art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którym zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała.

Prawidłowość decyzji w postępowaniu odwoławczym zakwestionował D. B. poprzez skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

W petitum skargi D. B. – powołując się na przepisy art. 57 § 1 pkt 3 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zarzucił wydanie zaskarżonej decyzji Wojewody D. z naruszeniem:

- prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 35 Ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludnością;

- prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6801 § 1, art. 659 § 1 w związku z art. 680 kodeksu cywilnego oraz art. 206 w związku z art. 1035 § 1 kodeksu cywilnego w związku z art. 46 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego;

- przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 80 w związku z art. 140 kodeksu postępowania administracyjnego;

- przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 77 § 1 w związku z art. 140 kodeksu postępowania administracyjnego;

- przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 § 1 i § 3 w związku z art. 140 kodeksu postępowania administracyjnego;

- przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 w związku z art. 140 kodeksu postępowania administracyjnego;

- przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 78 § 1 i § 2 w związku z art. 7 i art. 77 § 1 w związku z art. 140 kodeksu postępowania administracyjnego.

Powołując się na tak sformułowane zarzuty D. B. wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zobowiązanie Wojewody D. do wydania w terminie jednego miesiąca decyzji ze wskazaniem, że rozstrzygnięcie sprawy ma polegać na odmowie wymeldowania D. B. z miejsca pobytu stałego w lokalu położonym przy ul. W. [...] we W. i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

Alternatywnie skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

W obszernym, szczegółowym uzasadnieniu skargi przedstawiona została wyczerpująca argumentacja, stanowiąca rozwinięcie zarzutów przedstawionych w jej petitum.

Skarżący akcentował w niej przede wszystkim rozbieżności w zeznaniach świadków i uznanie za wiarygodne tylko zeznań niekorzystnych dla niego bez wyjaśnienia podstaw takiej oceny, a ponadto nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego wynikające także z odstąpienia od ponownego przeprowadzenia oględzin pokoju zajmowanego w przedmiotowym lokalu mieszkalnym przez skarżącego oraz z błędnego przyjęcia, że skarżący opuścił ten lokal w sposób dobrowolny i trwały i nie posiada do niego tytułu prawnego.

Do skargi załączone zostały dokumenty wskazane w jej treści.

W odpowiedzi na skargę przedstawionej w piśmie doręczonym Sądowi w dniu 31 maja 2016 r. Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi, odniósł się do poszczególnych zarzutów podniesionych w niej przez D. B. i podtrzymał stanowisko przyjęte przy orzekaniu w sprawie.

W toku postępowania sądowoadministracyjnego przedłożone zostały do akt sprawy: pismo D. B. z dnia 17 lipca 2016 r. wraz z załącznikami (pisma kierowane KRP Wrocław – [...], Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, Zarządu Zasobu Komunalnego oraz E. B. i materiał zdjęciowy) oraz pisma E. B. z dnia 18 sierpnia 2016 r. i z dnia 19 sierpnia 2016 r.

Na rozprawie wyznaczonej na dzień 9 sierpnia 2016r. skarżący oświadczył, że wnosi jak w skardze i podtrzymuje argumentacje w niej zawartą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął orzeczenie w sprawie po rozważeniu następujących okoliczności faktycznych i prawnych:

Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacia wydania zaskarżonego aktu.

Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych stwierdził naruszenie prawa obligujące do uwzględnienia skargi poprzez zastosowanie w sprawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) wskazującego na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto poprzedzając przedstawienie motywów wyroku Sąd uznał za konieczne wyjaśnić, że stosownie do przepisu art. 11 powołanej powyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny jest związany jedynie ustaleniami wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku co do popełnienia przestępstwa.

Materialnoprawną podstawą orzekania w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy wskazywanej wcześniej ustawy o ewidencji ludności, należącej do sfery prawa administracyjnego.

Jej realizowanie powierzono organom administracji publicznej określonym w tej regulacji, które uprawnione są do prowadzenia postępowania i załatwienia sprawy w sposób określony w kodeksie postepowania administracyjnego.

Podejmowane w tym zakresie działania procesowe organów administracji publicznej podporządkowane są zasadzie praworządności zawartej w art. 6 kpa i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wymaga ona bezwzględnej zgodności z prawem każdej czynności procesowej, w tym czynności orzeczniczej, podejmowanej przez organ administracyjny, działający zgodnie z kompetencją przyznaną mu przepisami ustrojowymi, materialnymi i formalnymi. W doktrynalnym ujęciu podstępowanie administracyjne traktowane jest jako zorganizowany proces stosowania prawa, w którym pierwszorzędne znaczenie ma ustalenie normy prawa odpowiedniej dla rozstrzygnięcia sprawy, poprzez które następuje konkretyzacja uprawnienia lub obowiązku podmiotu legitymowanego wg kryteriów ustalonych w art. 28 i art. 29 kodeksu postępowania administracyjnego. Każda ingerencja w sferę prawną podmiotu przez organ działający w warunkach wcześniej wskazanych może odbywać się wyłącznie na podstawie konkretnych przepisów prawa materialnego odpowiedniej rangi, do których stosowania uprawniony jest organ prowadzący postępowanie i posiadający kompetencję orzeczniczą (decyzyjną).

W literaturze przedmiotu na etapach zorganizowanego procesu stosowania prawa wyróżnia się m.in. ustalenie, jak norma obowiązuje w zakresie niezbędnym dla potrzeb rozstrzygnięcia i ustalenie konsekwencji prawnych faktu uznanego za udowodniony na podstawie stosowanej normy (np. J. Wróblewski: Sądowe stosowanie . prawa, Warszawa 1972; B. Adamiak, J. Borkowski. KPA komentarz, Warszawa 2006).

Gwarancją prawidłowego zastosowania w sprawie przepisu prawa materialnego jest poprzedzenie tej czynności postępowaniem wyjaśniającym przeprowadzonym z uwzględnieniem zasad zawartych w art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego. W przepisie tym ustawodawca postanowił, że organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Zgodnie z powołanym w podstawie prawnej decyzji rozstrzygającej przedmiotową sprawą przepisem art. 35 ustawy o ewidencji ludności, wcześniej powoływanej "organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 wydaje z urzędu, lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2 decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się".

Ponadto w myśl przepisu art. 33 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności obywateli polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu zobowiązany jest wymeldować się. Ustawodawca w powołanej regulacji wyjaśnił też pojęcie pobytu stałego, wskazując w przepisie art. 25 ust. 1, że jest nim zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

Przywołany wcześniej przepis art. 35 omawianej ustawy obliguje zatem właściwy organ do decyzyjnego rozstrzygania w sytuacji stwierdzenia zaniechania przez określoną osobę obowiązku meldunkowego, który w tym przypadku polega na obowiązku wymeldowania się z miejsca pobytu stałego z chwilą jego opuszczenia.

Warunkiem ingerencji organu w trybie i na zasadach unormowanych omawianym przepisem jest zaistnienie przesłanek zawartych w jego treści tzn. przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz przesłanki niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. W tym kontekście należy też wyjaśnić, że stwierdzenie zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca stałego pobytu" może nastąpić w przypadku ustalenia faktu niezamieszkania danej osoby w lokalu, a następnie ustalenie, że opuszczenie przez tę osobę tego lokalu (miejsca pobytu stałego ) miało charakter dobrowolny i trwały.

Uwzględniając powyższe należy wskazać, że prowadzone przez organy administracyjne postępowanie wyjaśniające w sprawie dotyczącej wymeldowania każdorazowo musi być nakierowane na ustalenie, czy opuszczenie przez daną osobę lokalu nosi cechy trwałości i dobrowolności.

Należy także zwrócić uwagę, że w postępowaniu o wymeldowanie osoby z miejsca pobytu stałego uwzględnia się stan faktyczny istniejący w dacie opuszczenia przez nią lokalu. Odnosi się to jednak wyłącznie do oceny kwestii dobrowolności opuszczenia lokalu. Natomiast, jeśli dochodzi o ocenę zamiaru opuszczenia lokalu i jego realizację, a także ocenę trwałości opuszczenia lokalu, organ powinien uwzględnić również okoliczności jakie wystąpiły w późniejszym okresie (np. wyrok NSA w Krakowie z dnia 12 grudnia 2013r., sygn. akt III SA/Kr 1015/10. Lex nr 1407532).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zwraca się też uwagę, że przesłankę dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu trzeba oceniać na tle konkretnej sytuacji, a także na konieczność ustalenia poprzez obiektywnie stwierdzone okoliczności, czy osoba zainteresowana uzewnętrznia w jakiś sposób wolę powrotu do lokalu, w którym jest zameldowana (np. wyrok NSA z dnia 15 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 644/13, nie publ.). W wyroku z dnia 15 lutego 2007 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2415/06, Lex nr 318085) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że fakt, iż strona posiada nadal w lokalu, którego dotyczy postępowanie w sprawie jej wymeldowania rzeczy osobiste i że utrzymuje w jakiejkolwiek formie więzi z miejscem zameldowania świadczy o tym, że nie zrezygnowała ona z uprawnienia do przebywania w tym lokalu i zamierza do niego powrócić. W judykaturze administracyjnej podkreślono też, że do okoliczności istotnych w sprawach o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego lub czasowego należy kwestia obiektywnej możliwości realizacji woli przebywania w lokalu, którego dotyczy postępowanie (np. wyroki NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, Lex nr 50123; z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, Lex nr 190969).

Uwzględniając powyższe należy uznać, że przesłanka opuszczenia lokalu w sposób trwały i dobrowolny zachodzi wówczas, gdy osoba nie przebywa w lokalu mieszkalnym, a nieprzebywanie to jest wyłącznie wynikiem woli tej osoby.

Dla oceny dokonywanej w tym zakresie znaczenie ma to, czy okoliczności istniejące w sprawie jednoznacznie i w sposób nie budzący wątpliwości potwierdzają wolę opuszczenia lokalu przez daną osobę. Do okoliczności takich należą m.in sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (np. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00; Lex nr 50123; wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, Lex nr 190969, wyrok NSA w Warszawie z dnia 6 grudnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1890/06 nie publ.).

Tak skonstruowana przesłanka zawierająca zarówno elementy przedmiotowe, jak i podmiotowe wymaga ustalenia, czy osoba powzięła zamiar fizycznego opuszczenia swojego dotychczasowego miejsca pobytu stałego i czy zamiar ten zrealizowała poprzez zorganizowanie innego centrum życiowego. Istotne też jest uwzględnienie w ustaleniach fizycznego przebywania w określonym ( innym ) miejscu i celu w jakim miejsce pobytu zostało opuszczone, a także przyczyny jego opuszczenia. Należy bowiem zwrócić uwagę, że w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego z powodu takiej okoliczności, która ma cechy przymusu w jakiejkolwiek formie, czy też niemożność korzystania z lokalu w sposób odpowiadający jego przeznaczeniu wyłącza możliwość uznania opuszczenia miejsca pobytu stałego za dobrowolny, a samo przebywanie danej osoby w innym lokalu (miejscu) nie świadczy jeszcze o woli trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego.

Podkreślić też należy, że opuszczenie miejsca pobytu stałego jest nie tylko fizycznym nieprzebywaniem w lokalu ale i przejawem woli opuszczenia tego lokalu z jednoczesnym zerwaniem z nim wszystkich dotychczasowych więzi i założeniem w nowym miejscu centrum życiowego, stanowiącego m.in. centrum osobistych i majątkowych interesów. Z tych względów opuszczenie lokalu powinno być - niezależnie od okoliczności- połączone z zabraniem wszystkich swoich rzeczy z zajmowanego lokalu (t.j. mebli i innych przedmiotów niezbędnych w codziennym funkcjonowaniu).

W orzecznictwie sądowo administracyjnym zwraca się też uwagę, że przesłanką dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu trzeba oceniać na tle konkretnej sytuacji, a także na konieczność ustalenia poprzez obiektywnie stwierdzone okoliczności, czy osoba zainteresowana uzewnętrznia w jakiś sposób wolę powrotu do lokalu, w którym jest zameldowana (np. wyrok NSA z dnia 15 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 644/13, nie publ.). W wyroku z dnia 15 lutego 2007 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2415/06, Lex nr 318085) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że fakt, iż strona posiada nadal klucze do lokalu, że znajdują się tam jej rzeczy osobiste i że utrzymuje w jakiejkolwiek formie więzi z miejscem zameldowania świadczy o tym, że nie zrezygnowała ona z uprawnienia do przebywania w tym lokalu i zamierza do niego powrócić. W judykaturze administracyjnej podkreślono też, że do okoliczności istotnych w sprawach o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego lub czasowego trwającego ponadto 3 miesiące należy kwestia obiektywnej możliwości realizacji woli przebywania w lokalu, którego dotyczy postępowanie (np. wyroki NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, Lex nr 50123; z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, Lex nr 190969).

W tak określonych warunkach prawnych obowiązkiem organu administracji w sprawie o wymeldowanie jest niebudzące wątpliwości ustalenie istnienia bądź nieistnienia przesłanek do wymeldowania wskazanych w omawianym przepisie art. 35 powoływanej wcześniej ustawy o ewidencji ludności.

Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, ale także w sposób domniemany poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się kwestie życiowe danej osoby. W konsekwencji każda sprawa meldunkowa wymaga indywidualnego potraktowania okoliczności związanych z opuszczeniem lokalu.

Zdaniem Sądu w tak określonych warunkach prawnych Wojewoda D.

orzekając w sprawie przedwcześnie uznał zaistnienie przesłanek wymeldowania tj. dobrowolność i trwałość opuszczenia przez D. B. lokalu przy ul. W.[...].

Przyjmując taką ocenę Sąd oczywiście bezwzględnie akceptuje stanowisko powszechnie prezentowane w praktyce orzeczniczej organów administracyjnych, judykaturze i doktrynie, zgodnie z którym czynności meldunkowe (np. wymeldowanie) służą wyłącznie rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego i nie mają wobec tego żadnego związku z posiadaniem, czy ustaleniem prawa do lokalu, ani nie dotyczą uprawnień w zakresie ich przyznawania lub pozbawiania. Postępowanie w sprawie o wymeldowanie nie wkracza też w sferę stosunków cywilnoprawnych (np. własnościowych, najmu itp.).

W uznaniu Sądu okoliczności istniejące w sprawie, a przede wszystkim odmienne w treści zeznania świadków, długotrwały i zintensyfikowany konflikt pomiędzy D. B. i wnioskodawczynią wymagały dodatkowych czynności wyjaśniających dla dokonania ustaleń o zasadniczym w sprawie znaczeniu w sposób nie budzący wątpliwości.

Należy bowiem zwróć uwagę, że organ odwoławczy orzekający w sprawie merytorycznie uznał za wiarygodnie zeznania świadków: S. K., M. Ł. i M. M., którzy oświadczyli, że D. B. nie mieszka w przedmiotowym lokalu i przebywa przy ul. J., powołując się na status zawodowy świadków.

Nie odniósł się natomiast do zeznań A. B. (syna skarżącego) zamieszkującego w przedmiotowym lokalu, który potwierdził fakt zamieszkiwania D. B. w tym lokalu, posiadania w nim mebli, rzeczy osobistych i sprzętu elektronicznego i wykorzystywania go jako centrum życiowe. Zeznania potwierdzające przebywanie D. B. w lokalu przy ul. W.[...] złożyli ponadto świadkowie: M. B. (zmieniając zeznania wcześniej złożone), A. S., R. A., M. J., A. P.. Świadkowie potwierdzili również fakt dysponowana przez D. B. kluczami do przedmiotowego lokalu, posiadania w nim sprzętu i rzeczy osobistych.

W ocenie Sądu tak znaczne zróżnicowanie zeznań świadków odnoszące się do przesłanki orzekania o wymeldowaniu określonej osoby z miejsca pobytu stałego tj. trwałości opuszczenia tego miejsca wymagało od organu orzekającego podjęcia czynności zmierzających do jednoznacznego wyjaśnienia tej kwestii.

Zdaniem Sądu organ mógł rozważyć przeprowadzenie rozprawy, które zalecane jest przez ustawodawcę jako forma postępowania w sytuacji, gdy wyjaśnienie sprawy wymaga udziału świadków. Do dyspozycji organu pozostają też inne środki dowodowe, możliwe do wykorzystania w trybie art. 136 kpa.

Natomiast okolicznością niekwestionowaną przez D. B. i wskazywaną przez świadków było przebywanie skarżącego w ciągu dnia w lokalu mieszkalnym przy ul. J. w celu sprawowania opieki nad małoletnią córką.

Poza oceną dokonywaną w sprawie przez organ odwoławczy powstała również swoboda dostępu D. B. do przedmiotowego lokalu i jego twierdzenia dotyczące działań wnioskodawczyni, podejmowanych w celu pozbawienia go możliwości korzystania z zajmowanego w przedmiotowym lokalu pokoju, do których organ w toku postępowania jurysdykcyjnego się nie odniósł.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organ odwoławczy orzekając w sprawie naruszył przepisy postępowania powołane na wstępie w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy i stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 powołanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnione jest treścią art. 200 tej samej ustawy, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Za tak określone koszty Sąd uznał kwotę wpisu uiszczonego od skargi.

Rozpoznając sprawę ponownie organ orzekający powinien uwzględnić uwagi Sądu zawarte w uzasadnieniu i wyjaśnić wskazane kwestie w sposób, który nie będzie powodował wątpliwości, co do ich zgodności ze stanem rzeczywistym, przedstawiając je następnie w uzasadnieniu podjętej decyzji. Dodatkowo Sąd uznał za celowe wyjaśnić, że uchylając zaskarżoną decyzję nie przesądza kierunku rozstrzygnięcia, które będzie podjęte przez organ samodzielnie po skorygowaniu postępowania dowodowego.