Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 164/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 15 zzr
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, c, art. 119 pkt 3, art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 20 kwietnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Asesor WSA Paweł Dańczak, po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2021 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty przyznanych płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2019 w przypadku śmierci rolnika 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] roku nr [...]. 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz M. P. kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. e.o.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256), § 9 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju z 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015 r., poz. 364)

w związku z art. 45 ust. 1 ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r., poz. 349) - po rozpatrzeniu zażalenia M. P. na postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. nr [...] z [...] r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty przyznanych płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2019 w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła po dniu doręczenia decyzji, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

2 maja 2019 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Ł. wpłynął wniosek K. P. o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2019.

W dniu 7 stycznia 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego w Ł. wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) przyznając beneficjentowi K.P. wnioskowaną płatność. Decyzję doręczono 13 stycznia 2020 r.

W dniu 12 lutego 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego w Ł. powziął informację o śmierci wnioskodawcy. Zgon K. P. nastąpił w dniu 18 stycznia 2020r., czyli po skutecznym doręczeniu decyzji pełnomocnikowi beneficjenta.

20 kwietnia 2020 r. do organu I instancji wpłynął wniosek transferowy M. P., spadkobierczyni po K. P. o wypłatę na rok 2019 płatności ONW w przypadku śmierci rolnika albo następstwa prawnego wraz z oświadczeniami współspadkobierców i zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia sporządzonym przez notariusza oraz oświadczeniami pozostałych spadkobierców, o wyrażeniu zgody na wypłatę M. P. płatności ONW.

W dniu 30 października 2020 r. organ I instancji ze względu na uchybienie terminu do złożenia wniosku transferowego wraz z zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia sporządzonym przez notariusza oraz oświadczeniami pozostałych spadkobierców o wyrażeniu zgody na wypłatę skarżącej płatności ONW, wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty przyznanych płatności ONW w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła po dniu doręczenia decyzji.

W zażaleniu strona wskazała, że jej wniosek został złożony we właściwym terminie ze względu na ustawowe zawieszenie biegu terminów w związku z pandemią COVID-19 (. . .)". Strona powołując się na przepis artykułu 15 zzs ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach zawiązanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz jej nowelizacji z dnia 31 marca 2020, na mocy której dodano art. 15zzr normujący zawieszenie terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego. Strona wskazała, że od momentu wprowadzenia stanu epidemiologicznego, tj. od dnia 14 marca 2020 r. oraz w czasie stanu epidemii nie biegną co do zasady żadne ze wskazanych powyżej terminów, a te które zaczęły biec wcześniej ulegają zawieszeniu na ten okres.

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor OR ARiMR w Ł. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, że z § 9 ust. 1-5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 wynika, że

1. Jeżeli po doręczeniu decyzji w sprawie przyznania płatności ONW rolnik, do którego została skierowana decyzja, zmarł, jego spadkobiercy przysługują prawa, które przysługiwałyby spadkodawcy jako stronie postępowania.

2. Jeżeli po doręczeniu decyzji w sprawie przyznania płatności ONW rolnik, do którego została skierowana decyzja, został rozwiązany lub nastąpiło jego połączenie lub podział, lub wystąpiło inne zdarzenie prawne, w którego wyniku zaistniało następstwo prawne, z wyłączeniem przypadku, o którym mowa w ust. 1, prawa, które przysługiwałyby temu rolnikowi jako stronie postępowania, przysługują jego następcy prawnemu.

3. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1, prawa, które przysługiwałyby spadkodawcy jako stronie postępowania, przysługują kilku spadkobiercom, prawa te wykonuje ten spadkobierca, na którego pozostali spadkobiercy wyrazili pisemną zgodę.

4. Należności z tytułu płatności ONW przyznanej w decyzji, o której mowa w ust. 1, są przedmiotem dziedziczenia.

5. Jeżeli płatność ONW nie została przekazana na rachunek bankowy rolnika lub rachunek rolnika prowadzony w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, jego spadkobierca, który nie kwestionuje należności określonej w decyzji, o której mowa w ust. 1, składa wniosek o wypłatę przyznanej płatności ONW do kierownika biura powiatowego Agencji, do którego rolnik złożył wniosek o przyznanie tej płatności, wraz z:

1) odpisem prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku - w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu albo

2) zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia sporządzonym przez notariusza - w terminie 14 dni od dnia wpisu aktu poświadczenia dziedziczenia do rejestru aktów poświadczenia dziedziczenia, albo

3) oświadczeniem o złożeniu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku, zawierającym wskazanie imienia, nazwiska i numeru identyfikacyjnego rolnika, którego jest spadkobiercą - w przypadku gdy nie zostało zakończone postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku,(...).

Organ odwoławczy wskazał, że w świetle powyżej cytowanych przepisów rozporządzenia warunkiem uzyskania płatności przez skarżącą będącą spadkobierczynią K. P. było złożenie przez wniosku transferowego o przejęcie płatności wraz z zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia sporządzonym przez notariusza oraz oświadczeniem pozostałych spadkobierców rolnika o wyrażeniu zgody na wypłatę jej płatności bezpośredniej w terminie 14 dni od daty zarejestrowania poświadczonego notarialnie aktu dziedziczenia.

Organ wyjaśnił, że skarżąca przedmiotowy wniosek wraz z wymaganymi załącznikami złożyła 20 kwietnia 2020 r. 14-sto dniowy termin, o którym mowa w art. 30 ust. pkt 2 ustawy ma charakter terminu prawa materialnoprawnego i w odróżnieniu od terminów prawa procesowego nie podlega przywróceniu na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Akt poświadczenia dziedziczenia sporządzono i zarejestrowano w dniu 2 marca 2020 r. i od tego momentu zaczął biec 14-sto dniowy termin na złożenie wniosku transferowego, który bezskutecznie upłynął w dniu 16 marca 2020 r. Konsekwencją niezastosowania się spadkobierczyni do wymogów ustalonych przez ustawodawcę jest niemożliwość uzyskania przez nią wnioskowanej płatności ONW.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych przyczyn nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Oparcie odmowy na bardzo ogólnej, nieprecyzyjnej przesłance, jaką jest niemożność wszczęcia postepowania z "innych uzasadnionych przyczyn", budzi zasadnicze wątpliwości i zastrzeżenia, ponieważ odmowa wszczęcia postepowania administracyjnego, gdy osoba żąda jego wszczęcia, powinna być oparta na jasnych i przejrzystych przesłankach procesowo-prawnych.

W ocenie organu do takich uzasadnionych przyczyn należy zaliczyć wniesienia żądania po upływie terminu, który nie podlega przywróceniu. Niepodjęcie określonej czynności przez stronę, to jest niezłożenie wniosku w terminie, który nie podlega przywróceniu powoduje definitywne wygaśnięcie przysługującego stronie prawa do tej czynności. Wniesienie przez stronę żądania dotyczącego rozpatrzenia wniosku, o którym § 9 ust. 5 rozporządzenia, po upływie terminu dla dokonania tej czynności, jest działaniem spóźnionym i powoduje jego bezskuteczność.

Odnosząc się do twierdzenia dotyczącego biegu terminów przedawnienia organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z hipotezą wskazanych przez skarżącą przepisów art. 15 zzs ust. 1 oraz art. 15 zzr ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, objęte mogą być wyłącznie terminy, które biegły w chwili ich wejścia w od 31 marca 2020r.

Organ wyjaśnił, że akt poświadczenia dziedziczenia zarejestrowano w dniu 2 marca 2020 r., a więc od tego momentu zaczął biec termin czternastu dni na złożenie wniosku transferowego do właściwego biura właściwego biura ARiMR, który bezskutecznie upłynął w dniu 16 marca 2020 r., czyli przed wejściem w życie ustawy, na którą powołuje się strona. Jakkolwiek stan zagrożenia epidemicznego obowiązywał na obszarze RP od dnia 14 marca 2020 r., to jednak przytoczone przez stronę przepisy weszły w życie dniu 31 marca 2020 r. Ustawodawca nie wprowadził regulacji przejściowych nadających normie art. 15 zzs i 15 zzr ustawy o "tarczy antykryzysowej" charakteru retroaktywnego. Hipoteza art. 15 zzs ust. 1 i 15 zzr ustawy "tarczy antykryzysowej" w żadnym wypadku nie rodzi skutków w postaci ustawowego przywrócenia, które upłynęły przed jego wejściem w życie. Organ podkreślił, że inne ustalenia w zakresie szerokiej wykładni tych przepisów, tj. zakresu terminów jak i jej charakteru retroaktywnego może poczynić sąd administracyjny.

W skardze M. P. zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przez organ wydający postanowienie terminu wejścia w życie art. 15 zzr i 15zzs ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz błędną interpretację treści i znaczenia tego przepisu.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia I

instancji z powodu wskazanego uchybienia, które miało istotny wpływ na wynik postępowania oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Strona powołała się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi sygn. I SA/Łd 319/20 i wskazała, że z treści orzeczenia sądu jasno wynika, że terminy w postępowaniach administracyjnych procesowe i materialnoprawne zostały zawieszone w dniu 14.03.2020r., więc termin 14-sto dniowy na złożenie wniosku transferowego ONW nie upłynął bezskutecznie 16.03.2020r., a złożony wniosek w dniu 20.04.2020, należy uznać za złożony skutecznie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji z 30 października 2020 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty przyznanych płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2019. W ocenie Sądu, organ naruszył przepisy postępowania i prawa materialnego w stopniu, który powoduje konieczność uchylenia zaskarżonych postanowień.

Postępowanie w niniejszej sprawie było prowadzone na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju z 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015 r., poz. 364), dalej "rozporządzenie" i ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r., poz. 349).

Natomiast spór w przedmiotowej sprawie dotyczy zastosowania szczególnych rozwiązań prawnych, które przewidziane zostały w ustawie z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) w związku z epidemią COVID-19.

Stan faktyczny w sprawie nie jest sporny. Po doręczeniu 13 stycznia 2020 r. decyzji organu I instancji o przyznaniu płatności ONW na 2019 r., jak wynika z odpisu skróconego aktu zgonu, K. P. 18 stycznia 2020 r. zmarł. 20 kwietnia 2020 r. do organu wpłynął wniosek transferowy skarżącej o wypłatę płatności ONW na 2019 r. w przypadku śmierci rolnika z oświadczeniami współspadkobierców i aktem poświadczenia dziedziczenia. W ocenie organów skarżąca uchybiła 14 - dniowemu terminowi do złożenia wniosku transferowego, gdyż akt poświadczenia dziedziczenia zarejestrowano 2 marca 2020 r., zatem termin upłynął 16 marca 2020 r. Skarżąca stoi na stanowisku, że w sprawie zastosowanie ma art. 15 zzr ustawy COVID-19 wskazując, że bieg terminów procesowych i materialnych został zawieszony od 14 marca 2020 r. Natomiast zdaniem organu przepisy art. 15 zzs i art. 15 zzr ustawy COVID-19 weszły w życie 31 marca 2020 r. i nie mogły mieć zastosowania do terminu, który upłynął 16 marca 2020 r.

Wobec tak zrysowanego przedmiotu sporu wskazać trzeba, że art. 15 zzr ust. 1 ustawy COVID-19 stanowi, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed sądem lub organem,

2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,

3) przedawnienia,

4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,

5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,

6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.

Stan zagrożenia epidemicznego zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. obowiązywał w Polsce od dnia 14 marca 2020 r., zaś stan epidemii zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii od dnia 20 marca 2020 r.

Przepis art. 15zzr został uchylony z dniem 16 maja 2020 r. na mocy art. 46 pkt 20, w związku z art. 76 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875). Zgodnie z art. 68 ust. 2 ww. ustawy z dnia 14 maja 2020 r. terminy, o których mowa w art. 15zzr ust. 1 ustawy zmienianej w art. 46, których bieg uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzr ust. 1 tej ustawy, biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie tej ustawy. Tym samym bieg terminów opisanych w art. 15 zzr ust.1 ustawy COVID-19 uległ zawieszeniu na okres od dnia 31 marca 2020 r. (włącznie) do dnia 23 maja 2020 r. (włącznie).

W myśl natomiast § 9 ust. 1 rozporządzenia, jeżeli po doręczeniu decyzji w sprawie przyznania płatności ONW rolnik, do którego została skierowana decyzja, zmarł, jego spadkobiercy przysługują prawa, które przysługiwałyby spadkodawcy jako stronie postępowania. W myśl natomiast § 9 ust. 5 rozporządzenia - jeżeli płatność ONW nie została przekazana na rachunek bankowy rolnika lub rachunek rolnika prowadzony w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, jego spadkobierca, który nie kwestionuje należności określonej w decyzji, o której mowa w ust. 1, składa wniosek o wypłatę przyznanej płatności ONW do kierownika biura powiatowego Agencji, do którego rolnik złożył wniosek o przyznanie tej płatności, wraz z:

1) odpisem prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku - w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu albo

2) zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia sporządzonym przez notariusza - w terminie 14 dni od dnia wpisu aktu poświadczenia dziedziczenia do rejestru aktów poświadczenia dziedziczenia, albo

3) oświadczeniem o złożeniu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku (...).

W art. 15 zzr ust. 1 pkt 2 ustawy COVID-19 ustawodawca przyjął, że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu.

W ocenie Sądu niewątpliwie termin do złożenia wniosku transferowego określony w treści § 9 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia jest terminem prawa materialnego. Terminy prawa materialnego są, co do zasady, nieprzywracalne, a ich przywrócenie jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy prawa określające dany termin. Uchybienie terminowi prawa materialnego powoduje taki skutek, że wygasają roszczenia uprawnionego. Zdaniem Sądu termin określony w § 9 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia jest terminem, do którego zastosowanie ma przepis art. 15 zzr ust. 1 ustawy COVID-19, gdyż jest terminem przewidzianym przepisami prawa administracyjnego.

Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy podnieść należy, że akt poświadczenia dziedziczenia został wpisany do rejestru aktów 2 marca 2020 r. Od tej daty rozpoczął swój bieg termin opisany w § 9 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia. Gdyby w trakcie jego biegu nie wystąpiły zdarzenia mający wpływ na jego bieg, to termin ten upłynąłby 16 marca 2020 r. Stan zagrożenia epidemicznego obowiązywał w Polsce od 14 marca 2020 r., a stan epidemii – od 20 marca 2020 r., przy czym wprowadzone ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 przepisy art. 15zzr i 15zzs odnosiły się do obu tych stanów ("w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19").

Skoro zatem od 14 marca 2020 r. istniał stan zagrożenia epidemicznego, a skarżąca 20 kwietnia 2020 r. złożyła wniosek transferowy wraz z wymaganymi dokumentami, to należało uznać, że wniosek został złożony w terminie, bowiem jego bieg został zawieszony z dniem 14 marca 2020 r. na mocy art. 15 zzr ust. 2 pkt 2 ustawy COVID-19.

Jak wynika z orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego stanowienie norm z mocą wsteczną, uznaje się za niedopuszczalne jeśli podmioty, których te normy dotyczą, nie mogły racjonalnie przewidzieć tego rodzaju decyzji, a nadzwyczajne okoliczności czy dobra, podlegające ochronie konstytucyjnej, decyzji takiej nie usprawiedliwiają. Wyjątkowo jednak, w razie zaistnienia usprawiedliwionych względów Trybunał Konstytucyjny dopuszcza nadanie normom prawnym możliwości oddziaływania na sytuacje zastane, jeżeli zaistniały ważkie powody, a zainteresowane podmioty miały podstawy, by oczekiwać uchwalenia takich norm (wyrok TK z 27.02.2002 r., K 47/01, LEX nr 52925; wyrok TK z 5.11.2002 r., P 7/01, LEX nr 57089).

Biorąc pod uwagę kontekst społeczny towarzyszący wprowadzeniu omawianych przepisów, tj. narastające w świecie obawy związane z zagrożeniem chorobowym wywołanym pandemią wirusa SARS-CoV-2, szereg wprowadzonych w kraju ograniczeń, obostrzeń i zaleceń prozdrowotnych dla obywateli, skutkujących ograniczeniem działania wielu instytucji publicznych oraz jednoczesny publiczny apel środowisk prawniczych o podjęcie systemowej ochrony interesów prawnych obywateli, poprzez wprowadzenie ustawowego zawieszenia biegnących terminów procesowych – należy ocenić wprowadzenie omawianych przepisów ustawy jako wyczerpujące przesłanki wyjątkowości, ważności i przewidywalności, o których mowa w powołanych orzeczeniach TK. Motywem bowiem oddziaływania przez ustawodawcę na sytuację już istniejącą, tj. trwający bieg terminów procesowych i materialnych, jest ochrona interesów prawnych obywateli, których możliwości działania zostały jednocześnie ograniczone z uwagi na szereg ograniczeń i obostrzeń uznanych za konieczne dla zminimalizowania zagrożenia epidemią COVID -19.

Sąd podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych, że intencją ustawodawcy było uregulowanie kwestii biegu terminu zarówno w odniesieniu do uchylonego już - wyraźnie wymienionego w treści przepisu - stanu zagrożenia epidemicznego, jak i trwającego w chwili wejścia w życie przepisu - stanu epidemii – obu ogłoszonych z powodu narastającego zagrożenia wywołanego niebezpieczeństwem zachorowania na COVID-19. Przyjęcie wykładni przeciwnej, tj. ograniczenie mocy obowiązującej przepisu art. 15zzs ust. 1 oraz art. 15zzr ustawy z dnia 2 marca 2020 r. do okresu od jego wejścia w życie do uchylenia, tzn. z wyłączeniem okresu stanu zagrożenia epidemicznego - stanowiłoby wyraz zaprzeczenia zasadzie racjonalności ustawodawcy. Wynik takiej wykładni prowadziłby bowiem do sytuacji, w której uchwalony przepis w chwili jego wejścia w życie byłby już częściowo niewykonalny i nie znajdowałby zastosowania. Racjonalność ustawodawcy, który proceduje projekt ustawy zawierający w swej treści odniesienie do stanu zagrożenia epidemicznego, a następnie uchwala ten projekt w niezmienionej wersji, mimo że stan ten został już zniesiony, przemawia za uznaniem, że ustawodawca, który dał uprzednio obywatelom swego rodzaju promesę ochrony prawnej na czas stanu zagrożenia epidemicznego, mimo zniesienia tego stanu - ochronę tę wprowadza z mocą wsteczną (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 16 lipca 2020 r., sygn. I SA/Rz 372/20; wyrok WSA w Łodzi z 25 sierpnia 2020 r., sygn. I SA/Łd 319/20, wyrok WSA w Poznaniu z 29 stycznia 2020 r. sygn. III SA/Po 799/20, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl, a w piśmiennictwie A. Dauter-Kozłowska, Uchylenie wstrzymania bądź zawieszenia biegu terminów w postępowaniu administracyjnym w trakcie stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, lex/el).

Reasumując, przepis art. 15 zzr ustawy COVID-19 wszedł w życie 31 marca 2020 r. Niemniej jednak należało uznać, że niektórym przepisom tej ustawy ustawodawca nadał moc wsteczną. Uczynił to w dwojaki sposób: początkowe daty mocy wstecznej inne niż 14 marca 2020 r. zostały dokładnie wskazane w art. 101 pkt 2. W przepisie art. 15 zzr wystarczające było użycie zwrotu "w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii". Skoro w rozpoznawanej sprawie skarżąca złożyła wniosek transferowy 20 kwietnia 2020 r., uczyniła to w okresie zawieszenia biegu terminu z § 9 ust. 5 pkt rozporządzenia.

Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i podda ocenie wniosek skarżącej złożony 20 kwietnia 2020 r.

Stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 i art. 119 pkt 3 p.p.s.a uchylił postanowienia organów I i II instancji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a, zasądzając na rzecz skarżącej od organu administracji kwotę 100 złotych tytułem wpisu od skargi.

e.o.