Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 589/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6189 Inne o symbolu podstawowym 618
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 152 i art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 10 ust. 1 i 5
journal: Dz.U. 1991 nr 30 poz 127
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Bela po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2008 r. sprawy ze skargi Gminy R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej Gminy R. kwotę 2 800,- zł (dwa tysiące osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ A. Łaskarzewska /-/ B. Kamieńska


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] decyzją z dnia [...] ([...]) na podstawie art. 10 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jedn. Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127) na wniosek W. B. zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej we [...], gm. [...], stanowiącej własność W. B. i S. B., oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] o powierzchni [...] ha, na wymienione w decyzji działki, wśród których znajdowała się działka o numerze [...] o powierzchni [...] ha. W uzasadnieniu decyzji Kierownik wskazał, że podział powyższej nieruchomości jest racjonalny pod względem gospodarczym i zgodny z obowiązującymi przepisami; projekt podziału jest zgodny ze zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi O. gmina Rogoźno – zespół budownictwa letniskowego obejmujący działkę [...], zatwierdzony uchwałą Rady Miejskiej gminy Rogoźno Nr XXII/252/96 z dnia 25 kwietnia 1996 r., a wydzielone działki, zgodnie z ww. planem, przeznaczone są pod budownictwo letniskowe.

W graficznym projekcie podziału nieruchomości nr [...] działkę nr [...] oznaczono jako drogę.

Starosta [...] decyzją z dnia [...] ustalił odszkodowanie w wysokości [...]zł za działki nr [...] położone w miejscowości [...] gm.[...], które na podstawie prawomocnych decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. nr: [...] z dnia [...], [...] z dnia [...] i [...] z dnia [...] przeszły z mocy prawa na własność Gminy [...]. Równocześnie w powyższej decyzji ustalono, że odszkodowanie winno być wpłacone na konto S. i W. B. w terminie 14 dni od dnia, gdy decyzja stanie się ostateczna.

Na skutek odwołania wniesionego przez strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Kolejną decyzją z dnia [...] organ I instancji ponownie ustalił odszkodowanie za powyższe działki, w tym za działkę nr [...] i określił termin wypłaty. Powyższą decyzję zakwestionował odwołaniem Burmistrz Gminy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Na skutek skargi Burmistrza Gminy [...] na przedmiotową decyzję organu II instancji Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 13 września 2002 r. w sprawie II SA/Po 3058/00 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł między innymi, iż decyzje podziałowe stały się ostateczne w czasie obowiązywania przepisu art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (t.jedn. Dz.U z 1991 r. Nr 30, poz.127 ze zm.), wobec czego skutki tych decyzji w postaci ewentualnego nabycia przez gminę własności gruntu należało oceniać według jego postanowień. Sąd zwrócił jednocześnie uwagę, iż decyzje zatwierdzające projekty podziału w swoich sentencjach wymieniają numery utworzonych w wyniku podziału działek oraz ich powierzchnię, bez wskazania ich funkcji i dopiero w projektach podziału stanowiących załączniki do tych decyzji oznaczono działki jako drogi; w uzasadnieniach tych decyzji ogólnie tylko stwierdzono, że projekty są zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Dysponując takim materiałem dowodowym, zdaniem Sądu, organy administracji nie miały dostatecznych podstaw, aby przyjąć, że w sprawie zaistniały przesłanki przewidziane w art. 10 ust. 5 powołanej wyżej ustawy. W związku z tym Sąd zobowiązał organ do ustalenia czy obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewidywał utworzenie na terenie przedmiotowych działek nowych ulic i o jakim charakterze (kategorii) oraz, czy postanowienia decyzji podziałowych dają podstawę do przyjęcia, że wydzielenie działek pod drogi nastąpiło w trybie art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta [...] decyzją z dnia [...] ustalił odszkodowanie w wysokości [...] zł za działki nr [...] położone w [...] gm. [...], które na podstawie prawomocnych decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. nr: [...] położone w miejscowości [...] gm. [...], które na podstawie prawomocnych decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. nr: [...] z dnia [...],[...] z dnia [...] i [...] z dnia [...] przeszły z mocy prawa na własność Gminy [...]. Równocześnie w powyższej decyzji ustalono, że odszkodowanie winno być wpłacone na konto S. i W. B. w terminie 14 dni od dnia, gdy decyzja stanie się ostateczna.

Decyzja ta na skutek odwołania złożonego przez Burmistrza [...] została uchylona decyzją Wojewody [...] z dnia [...]. W uzasadnieniu tej decyzji Wojewoda [...] stwierdził m.in., iż z uwagi na fakt, że postępowanie dotyczy [...] różnych nieruchomości, których podziały zostały zatwierdzone [...] różnymi decyzjami, zasadnym będzie wydanie [...] odrębnych decyzji w przedmiocie ustalenia odszkodowania.

Na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy Starosta [...] decyzją z dnia [...] ([...]) na podstawie art. 104 kpa oraz art. 98 ust. 3 art. 129 ust. 1, art. 130 i art. 132 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze. zm.) ustalił odszkodowanie w wysokości [...] zł za działkę nr [...] położoną w [...] gm. [...], która z chwilą uprawomocnienia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. znak [...] z dnia [...] przeszła z mocy prawa na własność Gminy [...]; ponadto określił termin zapłaty odszkodowania, jako 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, iż w projekcie podziału działki nr [...] w części graficznej projektowaną działkę nr [...] oznaczono jako drogę; natomiast w załączniku do uchwały Rady Miejskiej Rogoźna z dnia 25 kwietnia 1996r. Nr XXII/252/96, zatwierdzającym zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Rogoźno - wieś O., uchylającej również postanowienia miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy Rogoźno zatwierdzonego Uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy w Rogoźnie z dnia 24 kwietnia 1990 r. Nr XII/61/90 w zakresie dotyczącym części działek nr [...], teren działki oznaczony jest w części symbolem Dk - co wskazuje na drogę kołową, a pozostała część działki numer [...] oznaczona jest symbolem Kx z dopiskiem droga piesza. Wobec tego w uznaniu organu I instancji działka [...] przeznaczona była pod budowę ulicy (drogi publicznej), a w konsekwencji przeszła z mocy prawa na własność gminy i w oparciu o obowiązujące wówczas przepisy odszkodowanie za tę działkę się należy.

Od decyzji tej odwołanie złożył Burmistrz [...]. W uzasadnieniu strona zanegowała twierdzenia Starosty o przejściu na własność gminy przedmiotowej działki, zwracając uwagę na fakt, iż w decyzji zatwierdzającej projekt podziału nie przywołano art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Ponadto zdaniem Gminy rozstrzygniecie w przedmiotowej sprawie powinno zapaść w oparciu u ustawę z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, na co wskazał treść art. 233 powołanej ustawy.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] ([...]) na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i ustalił na rzecz S. i W. B. odszkodowanie w wysokości 13 290,00 zł za przedmiotowa nieruchomość - działkę nr [...] o pow. [...] ha. Równocześnie w powyższej decyzji zobowiązano Gminę [...] do zapłaty ustalonego odszkodowania na rzecz uprawnionych, jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym upłynie bezskutecznie terminie do wniesienia skargi na decyzję organu odwoławczego do sądu administracyjnego.

W motywach swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...], grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodziły na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Organ II instancji stwierdził, iż w związku z tym, że działka nr [...], za którą odszkodowania domagali się odwołujący, została wydzielona na podstawie ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] w oparciu o przepisy powołanej ustawy, skutki tej decyzji należało oceniać według postanowień przepisu art. 10 ust. 5 wskazanej ustawy. Organ zwrócił uwagę na fakt, iż w uzasadnieniu wyżej wymienionej decyzji podziałowej z dnia [...] podano, że projekt podziału nieruchomości jest zgodny ze zmianą planu zagospodarowania przestrzennego wsi O. gmina Rogoźno – zespół budownictwa letniskowego obejmujący działkę nr [...] – uchwała Rady Miejskiej Rogoźna z dnia 25 kwietnia 1996 r. Nr XXII/252/96 w sprawie zatwierdzenia miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego terenu budownictwa letniskowego, która to uchwała stosownie do treści § 8 tej uchwały weszła w życie po upływie 14 dni od daty jej ogłoszenia, tj. w dniu 4 czerwca 1996 r. – została opublikowana w dzienniku Urzędowym Województwa Pilskiego z dnia 20 maja 1996 r. Nr 11, poz. 38, a więc de facto jeszcze nie obowiązywała w dniu wydania decyzji. Organ odwoławczy zauważył jednak, iż mając na względzie art. 21 i art. 64 Konstytucji RP, ogólne zasady postępowania administracyjnego oraz fakt, że akty prawne, nawet nieostateczne, wiążą organy, które je wydały, oceny skutku prawnego w zakresie działki objętej zadaniem należy dokonać w oparciu o zmianę planu – uchwały Rady Miejskiej Rozgoźna z dnia 25 kwietnia 1996 r. Dalej organ II instancji wskazał, iż wydzielona pod drogę działka nr [...] pokrywa się z przebiegiem dróg ujętych w planie i opisanych symbolami Dk oraz kx, a zgodnie z art. 2 ust. 1 ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U z 1985 Nr 14, poz.60 ze zm.) drogami publicznymi były drogi gminne, lokalne miejskie, a nawet zakładowe; przy czym działka [...] leżała w liniach rozgraniczających drogi ujęte w obowiązującym szczegółowym planie zagospodarowania przestrzennego, które to drogi łączyły się z siecią dróg publicznych. W ocenie organu odwoławczego wobec tego stwierdzić należy, że działka [...] została wydzielona pod drogę gminną, co oznacza, że w tym zakresie nastąpił skutek z art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości i z dniem, kiedy decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w W. stała się ostateczna, własność przedmiotowej działki przeszła na rzecz Gminy [...].

Nadto organ II instancji zauważył, iż stosownie do treści art. 130 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, która znajduje w sprawie zastosowanie w związku z treścią art. 233 tej ustawy, ustalenie wartości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającego wartość nieruchomości. Przy tym organ odwoławczy zaznaczył, że znajdujący się w aktach sprawy operat szacunkowy nie mógł stanowić podstawy ustalenia wartości nieruchomości z uwagi na upływ 12-miesięcznego terminu od czasu jego sporządzenia (art. 156 ust. 3 powołanej ustawy); stąd też uzyskano kolejny operat szacunkowy z [...] 2005 r., zgodnie z którym wartość nieruchomości oszacowano na kwotę 13 290,00 zł. Wojewoda powołując się na art. 80 kpa uznał, iż operat szacunkowy jest dowodem mogącym stanowić podstawę ustalenia odszkodowania.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na zarzut odwołującej Gminy stwierdził, iż ustalony stan faktyczny sprawy pokrywa się z hipotezą normy prawnej art. 10 ust. 5 ustawy, zatem organ orzekający ma prawo zastosować materialne prawo administracyjne, tym bardziej, że skutek prawny z art. 10 ust. 5 następuje ex lege. Na powyższą decyzję Wojewody skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł Burmistrz [...], domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił, iż: organ odwoławczy naruszył art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem przyznał właścicielom przedmiotowego gruntu wyższe odszkodowanie, niż orzeczone w decyzji Starosty [...], przez co orzekł na niekorzyść strony odwołującej się (pkt 1); przekroczył swoje kompetencje rozstrzygając, że przedmiotowa działka gruntu przeszła z mocy prawa na własność gminy, do czego uprawniony był zdaniem skarżącego organ zatwierdzający podziały nieruchomości, ewentualnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze (pkt 2). Według skarżącego organ II instancji naruszył również art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów; sprawa o odszkodowanie zaczęła się w 1999 r., a więc podczas obowiązywania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami i jest postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości (pkt 3). Ponadto skarżący podkreślił, iż w podstawie materialnoprawnej decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości nie powołano się na przepis art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości i nie ma podstaw prawnych od uznania Gminy [...] za właściciela przedmiotowej nieruchomości; chcąc uzyskać odszkodowanie właściciel, na wniosek którego ta decyzja została wydana, powinien domagać się od właściwego organu umieszczenia w decyzji wyraźnego stwierdzenia, do której z wydzielonych działek ma zastosowanie art. 10 ust. 5 powołanej ustawy, za czym ma przemawia także fakt, że art. 98 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyraźnie stanowi, iż właściwy organ składa wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy, a podstawą wpisu jest ostateczna decyzja zatwierdzająca podział.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się między innymi do zarzutu naruszenia art. 139 kpa wyjaśnił, iż decyzja organu I instancji została wydana w oparciu o operat szacunkowy, który utracił ważność i nie mógł stanowić dowodu, o którym mowa w art. 130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. O oddalenie skargi wnieśli również uczestnicy postępowania S. i W. B., popierając stanowisko Wojewody.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 grudnia 2006 r. (III SA/Po 706/06) oddalił skargę Gminy [...]. W motywach rozstrzygnięcia Sąd Administracyjny wskazał, że skutek w postaci ewentualnego nabycia przez Gminę własności gruntu nr [...] należało oceniać według postanowień art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (tekst jedn. Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz.127 ze zm.), bowiem decyzje podziałowe Kierownika Urzędu Rejonowego w W. stały się ostateczne w czasie obowiązywania tej ustawy, o czym przesądził Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 września 2002 r. w sprawie IISA/Po3058/00. Sąd pierwszej instancji uznał, iż na mocy art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami postępowanie o ustalenie odszkodowania toczy się na podstawie przepisów tej ustawy; odszkodowanie za grunty przejęte pod budowę ulic ustala się w odrębnym postępowaniu, po uprawomocnieniu się decyzji o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości. W ocenie tego Sądu, organ odwoławczy nie przekroczył swoich uprawnień rozstrzygając, że działka nr [...] przeszła z mocy prawa na własność gminy, bowiem grunty wydzielone pod ulice przechodzą na własność gminy z mocy prawa bez potrzeby wydawania w tym zakresie odrębnej decyzji; przy tym jedyną przesłanką potrzebną do przyznania odszkodowania jest przejście gruntu wydzielonego pod ulicę na własność gminy. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, organ odwoławczy miał wystarczające podstawy aby przyjąć, że w sprawie zaistniały przesłanki przewidziane w art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a z decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...], zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości - działki [...] wynika, że jest on zgodny z planem zagospodarowania przestrzennego wsi O. - Gminy Rogoźno, zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej Rogoźna z dnia 25 kwietnia 1996 r. nr XXII/252/96. Sąd I instancji uznał, iż oceny skutku prawnego w zakresie działki [...] należy dokonywać w oparciu o przedmiotowy plan, który ustalał przebieg drogi publicznej po gruncie stanowiącym działkę nr [...]; wydzielona pod drogę działka pokrywa się z przebiegiem dróg ujętych w planie i opisanych symbolami Dk, i kx, symbole te oznaczają tereny stanowiące ogólnodostępną przestrzeń komunikacyjną obejmującą drogi kołowe i piesze (§ 2 pkt 4 Uchwały nr XXII/252/96 z dnia 25 kwietnia 1996 r.). Sąd zauważył, iż stosownie do ówcześnie obowiązującego przepisu art. 10. ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 1994 r. Nr 89, poz. 415 ze zm.) w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ustala się w zależności od potrzeb, przeznaczenie terenów m. innymi pod drogi publiczne; zgodnie zaś z art. 1 i 2 ust. 1 i 2 ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (Dz. U z 1985 r. Nr 14, poz. 60 ze zm.) drogą publiczną była droga zaliczona na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Idąc dalej Sąd I instancji wyjaśnił, że drogami publicznymi były między innymi drogi gminne, lokalne miejskie, a nawet zakładowe, zaś ulice leżące w ciągu tych dróg należały do tej samej kategorii co te drogi; do dróg gminnych oraz lokalnych miejskich zaliczało się pozostałe drogi na terenie gmin i miast, stanowiące uzupełniającą sieć służącą miejscowym potrzebom, z wyłączeniem dróg zakładowych (art. 7 ust 1 ustawy o drogach publicznych). Ponadto stwierdził, że działka [...] została wydzielona pod drogę lokalną, a więc publiczną, zatem w jej zakresie nastąpił skutek z art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Tym samym w ocenie tego Sądu w dniu, w którym decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w W. stała się ostateczna, własność tej działki przeszła na rzecz Gminy [...]. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 139 kpa - zgodnie z którym organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny - Sąd I instancji wskazał, że organ pierwszej instancji określił odszkodowanie opierając się na operacie szacunkowym, który stracił ważność, zatem nie mógł on stanowić dowodu w zakresie wyceny nieruchomości. W tej sytuacji orzekający Sąd uznał za uzasadnione uzyskanie nowego operatu szacunkowego i odstąpienie przez Wojewodę od zasady zakazu reformationis in peius.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Gmina [...] i zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), bowiem w jego ocenie przepis ten nie ma w niniejszej sprawie zastosowania. Wskazując na powyższą podstawę skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W motywach skargi kasacyjnej podniesiono, że w przedmiotowej sprawie właściciel gruntu, który zwrócił się o podział nieruchomości uzyskał pozytywną decyzję na podstawie nieobowiązującego jeszcze planu zagospodarowania przestrzennego; decyzja o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości została wydana przez Kierownika Urzędu Rejonowego w W. w dniu [....], zaś uchwała Nr XXII/252/96 Rady Miejskiej Rogoźna z dnia 26 kwietnia 1996 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Rogoźno - wieś O. , weszła w życie 3 czerwca 1996 r. czyli po upływie 14 dni od opublikowania w Dzienniku Urzędowym Woj. Pilskiego z dnia 20 maja 1996 r. Nr 11, poz. 38. Wobec tego w ocenie skarżącej Kierownik wymienionego urzędu wydając decyzję oparł się na uchwale, która co prawda była podjęta, ale nie była obowiązującym prawem, zatem w chwili wydawania decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości jeden z dwóch określonych w art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, warunków jakie postawił ustawodawca, aby mogło dokonać się przejście własności nieruchomości z mocy prawa, nie był spełniony.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2008 r. (sygn. akt I OSK 667/07) uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. W motywach powyższego rozstrzygnięcia Sąd II instancji wskazał, że stosownie do art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodzą na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości, przy czym stosownie do art. 10 ust. 1 tej ustawy podział może nastąpić, jeżeli jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Zdaniem Sądu II instancji wydzielenie gruntu w trybie wskazanego wyżej przepisu i jego przejście na własność Gminy, a co za tym idzie również ustalenie odszkodowania, może nastąpić jeżeli spełnione zostaną następujące przesłanki: właściciel nieruchomości wystąpi z wnioskiem o podział, droga musi być publiczną i jej przebieg przewiduje obowiązujący w dacie orzekania plan zagospodarowania przestrzennego, a jeśli nie wystąpi któraś z tych przesłanek, to wykluczone jest zastosowanie trybu określonego art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Wydzielenie gruntu pod ulice będzie mogło nastąpić jedynie wówczas, gdy plan ustala ich przebieg. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, iż z akt sprawy wynika, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w W. o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości została wydana w dniu [...], a w jej uzasadnieniu podano, że projekt podziału nieruchomości jest zgodny ze zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Rogoźno - wieś O. - uchwała nr XXII/252/96 Rady Miejskiej Rogoźno z dnia 26 kwietnia 1996 r. Wobec tego Sąd II instancji stwierdził, iż stosownie do treści § 8 tej uchwały weszła ona w życie po upływie 14 dni od daty jej ogłoszenia, tj. w dniu 4 czerwca 1996 r. gdyż została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Pilskiego z dnia 20 maja 1996 r. Nr 11, poz. 38. Ponadto Sąd II instancji przypomniał, że prawo miejscowe uzyskuje moc obowiązującą nie z chwilą ustanowienia lecz ogłoszenia, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji uznał, iż przesłanki określone w art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości zostały spełnione, lecz nie rozważył, czy w chwili wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości uchwała zmieniająca miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego była obowiązująca.

Kierując się powyższymi wytycznymi oraz będąc związany wykładnią prawa dokonaną w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga okazała się uzasadniona.

Na wstępie zaznaczenia wymaga, że z nadesłanej do Sądu dokumentacji wynika, że działka 196/67 stanowi w istocie część działek oznaczonych poprzednio nr 196/5, 196/7, z których powstała działka [...].

Należy podkreślić, iż wydzielenie gruntu w trybie art.10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 39, poz. 127 ze zm.) i jego przejście na własność gminy może nastąpić, jeżeli zostaną spełnione następujące przesłanki: właściciel nieruchomości wystąpi z wnioskiem o podział, droga musi być publiczną i jej przebieg przewiduje obowiązujący w dacie orzekania plan zagospodarowania przestrzennego (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1998 r., I SA 2110/97, LEX nr 44514 i powołany tam wyrok SN z dnia 29 marca 1995 r., III ARN 7/95). Dla zaistnienia powyższego skutku nie jest wystarczające wydzielenie na wniosek właściciela pasa gruntu z nieruchomości z przeznaczeniem na ogólnodostępną drogę (publiczną), bowiem przejście własności w tym trybie może nastąpić tylko wówczas, gdy miejscowy plan określa przebieg tej drogi. Art. 10 ust. 1 wskazanej ustawy wprost stanowi, iż podział nieruchomości może nastąpić, jeżeli jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Niewystąpienie którejś z tych przesłanek wyklucza zatem możliwość wydzielenia z nieruchomości gruntu pod budowę ulic, a co za tym idzie zaistnienie skutku w postaci przejścia własności takiego gruntu na rzecz gminy w trybie art. 10 ust. 5 powołanej ustawy.

Należy przypomnieć, iż w niniejszej sprawie Sąd jest związany wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego sformułowanymi w wyroku z dnia 16 kwietnia 2008 r. (sygn. akt I OSK 667/07) co do rozważenia, czy w chwili wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości uchwała zmieniająca miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego była obowiązująca. Otóż stwierdzić należy, że w dacie wydania decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości, co miało miejsce w dniu [...], nie obowiązywał jeszcze zmieniony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy Rogoźno - wieś O. - uchwała Nr XXII/252/96 Rady Miejskiej Rogoźno z dnia 26 kwietnia 1996 r. Stosownie do treści § 8 tej uchwały weszła ona w życie po upływie 14 dni od daty jej ogłoszenia, za datę obowiązywania uznać zatem należy dzień 4 czerwca 1996 r. gdyż została przedmiotowa uchwała opublikowana została w Dzienniku Urzędowym Województwa Pilskiego z dnia 20 maja 1996 r. Nr 11, poz. 38. Dopiero z tym dniem powyższa uchwała, jako prawo miejscowe uzyskała moc obowiązującą. Nie ma zatem dla sprawy żadnego znaczenia, iż według treści uzasadnienia decyzji podziałowej projekt podziału nieruchomości jest zgodny ze zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Rogoźno - wieś O. Przedmiotowa decyzja odnosiła się bowiem do zapisów nieobowiązującego jeszcze zmienionego planu miejscowego, zaś obowiązujący w dacie wydania tej decyzji ogólny plan miejscowy w ogóle nie przewidywał dla nieruchomości, z której wydzielono działkę nr [...], przeznaczenia pod teren zabudowy letniskowej i związanej z tym ogólnodostępnej przestrzeni komunikacyjnej.

Zapis § 6 uchwały nr XXII/252/96 Rady Miejskiej Rogoźno z dnia 26 kwietnia 1996 r. w sprawie zmiany planu miejscowego stanowi, iż na obszarze objętym uchwałą tracą moc ustalenia uchwały Nr XII /61/90 Rady Narodowej Miasta i Gminy w sprawie uchwalenia miejscowego ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Rogoźno. Z materiałów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że w dniu 24 kwietnia 1990 r. Rada Narodowa Miasta i Gminy Rogoźno podjęła uchwałę Nr XII/61/90 w sprawie uchwalenia planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy Rogoźno, która została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Pilskiego z dnia 16 maja 1990 r. Nr 15, poz. 164 obejmującą swoim zasięgiem nieruchomość położoną we wsi [...], która następnie uległa podziałowi, między innymi na podstawie decyzji z dnia [...]. W części tekstowej owego planu nie przewidziano utworzenia jakichkolwiek dróg na terenie przedmiotowej nieruchomości; w zakresie komunikacji stwierdzono, że istniejący układ komunikacyjny jest prawidłowy. W części graficznej omawianego planu miejscowego przedmiotowa nieruchomość przeznaczona była pod grunty rolne klasy V i VI i żadna z oznaczonych na mapie dróg nie przebiegała przez jej teren.

Wobec powyższego stwierdzić należy, iż w sprawie nie nastąpił skutek z art. 10 ust. 5 ustawy z 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w postaci przejścia z mocy prawa na własność gminy gruntu wydzielonego pod budowę ulic. Dokonany podział nie odpowiadał bowiem obowiązującemu w dacie wydania decyzji podziałowej miejscowemu planowi zagospodarowania przestrzennego. Tym samym nie mógł zaktualizować się wskazany w tym przepisie obowiązek wypłaty odszkodowania ustalonego według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

Kończąc rozważania warto zauważyć, iż przepis art. 10 ust. 5 powołanej ustawy jest szczególną formą pozyskiwania gruntów przez gminę, dlatego konieczna jest ścisła jego interpretacja (por. uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 marca 1993 r. Nr 13/92, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 sierpnia 1996 r. III ARN 28/96 oraz powołany w wyroku Sądu II instancji wyrok NSA z dnia 26 maja 1998 r. I SA 2110/97, wyrok NSA z 31 stycznia 2007 r. OSK 327/06, ONSA 2008/4/62).

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja wydana została w warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organ odwoławczy naruszył bowiem przepis art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.jedn. Dz.U. z 1991 r. Nr 30 poz. 127 ze zm.) w stopniu, który niewątpliwie miał wpływ na wynik sprawy.

Z przyczyn wyżej wskazanych, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.

/-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/A. Łaskarzewska /-/B. Kamieńska

BR