Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 374/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1 par 1 i par 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2107
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art.134 par.1, art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art.121 e  ust.1 i 2pkt 2 oraz art.121 e ust.3,7,13 i 14
journal: Dz.U. 2017 poz 2067
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędzia WSA Maria Mysiak Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 lipca 2019 r. sprawy ze skargi P. A. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozbawienia prawa do uposażenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] Komendant Miejski Policji na podstawie art. 121e ust. 1 i 2 pkt 2 oraz art. 121 e ust. 3, 7, 13 i 14 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2017 r. poz. 2067 ze zm.) orzekł,

że st. sierż. P. A. referent Ogniwa II Wydziału Ruchu Drogowego KMP

w S. w 3 grupie uposażenia zasadniczego w wysokości [...] zł wynikającym z mnożnika 1,47 kwoty bazowej i dodatkiem służbowym w wysokości [...] zł miesięcznie traci prawo do uposażenia za okres od dnia 26 listopada 2018 r. do dnia 9 grudnia 2018 r., tj. za okres pozostawania na zwolnieniu lekarskim w związku z nieprawidłowym wykorzystaniem tego zwolnienia.

W przedmiotowej sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

St. sierż. P. A. przedłożył zaświadczenie lekarskie stwierdzające czasową niezdolność do służby na okres od dnia 26 listopada 2018 r. do dnia 9 grudnia 2019 r. wystawione przez lekarza z przychodni medycyny rodzinnej sporządzone w dniu [...] r. Na zaświadczeniu lekarskim, w rubryce nr 19 z oznaczeniem (6) wskazującej na kod pokrewieństwa osoby pozostającej pod opieką wpisana została cyfra "2", co oznacza, że zwolnienie zostało wystawione w celu sprawowania opieki nad uprawnioną osobą wymienioną w katalogu, tj.: małżonkiem, rodzicem, ojczymem, macochą, rodzicem dziecka, teściem, dziadkiem, wnukami czy rodzeństwem.

W dniu 8 grudnia 2018 r. zespół kontrolerów Wydziału Ruchu Drogowego KMP w S. przeprowadził kontrolę prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego przez policjanta. Z posiadanych przez przełożonych informacji wynikało,

iż w dniu 8 grudnia 2018 r. o godzinie 21.00 w S. przy ul. [...] w klubie [...] ma odbyć się koncert zespołu o nazwie [...] a P. A. jest wokalistą tej grupy. Wymienieni przełożeni po uprzednim zakupie biletów wstępu weszli na teren klubu. Paragon za zakup biletów stanowi dowód w sprawie i został włączony w poczet dokumentacji postępowania. Z protokołu kontroli wynika, iż około 21.10 rozpoczął się koncert, a na scenie pojawił się policjant w charakterze wokalisty. Przedmiotowe czynności udokumentowano protokołem z dnia 9 grudnia 2018 r. St. sierż. P. A. zgodnie z treścią zwolnienia lekarskiego powinien przebywać w S. przy

ul. [...] [...] Jak wynika z protokołu kontroli prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego, w dniu kontroli st. sierż. P. A. nie przebywał pod wskazanym adresem. Zachowanie, jakiego dopuścił się policjant, przełożeni w treści protokołu ujęli jako nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego.

Pismem z dnia 14 grudnia 2018 r. przesłano funkcjonariuszowi rzeczony protokół w celu ustosunkowania się do zaistniałej sytuacji. W miejscu "uwagi policjanta do protokołu kontroli prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego" z dnia [...] grudnia 2018 r. st. sierż. P. A. oświadczył, że od dnia 26 listopada 2018 r. do dnia 9 grudnia 2018 r. był na zwolnieniu lekarskim na żonę. Zwolnienie było związane z tym, że [...]. żona urodziła dziecko. Z uwagi na poród zakończony cesarskim cięciem konieczna była opieka nad żoną. Policjant w okresie poprzedzającym zwolnienie objęte kontrolą również przebywał na zwolnieniu lekarskim od dnia 19 listopada 2018 r. do dnia 25 listopada 2018 r. Stąd – jak oznajmił – zwolnienie na żonę mógł wziąć dopiero od dnia 26 listopada 2018r. W dalszej części policjant oświadczył, że w trakcie zwolnienia musiał zajmować się bieżącymi zajęciami dotyczącymi dbania o dom. Natomiast, dziecko chodzi spać w miarę w regularnych godzinach, tj. około g. 20.00 więc mógł wyjść na koncert zaplanowany w godzinach wieczornych. Nie bez znaczenia była okoliczność, że na koncert wyprzedane zostały wszystkie bilety. P. A. oświadczył, że za występ nie otrzymał żadnego wynagrodzenia, a organizatorem koncertu był klub, z którym nie ma podpisanej żadnej umowy. Na koniec dodał, że występ nie mógł mieć wpływu na ewentualną służbę (w Policji) i nawet gdyby nie miał zwolnienia i nie był zobowiązany pomagać żonie po porodzie oraz opiekować się jednomiesięcznym dzieckiem, to we wstępnej wersji grafiku miał zaplanowaną służbę na godzinę 6.00, a zatem wieczorny koncert nie kolidowałby ze służbą, a w konsekwencji nie kolidował też z celem uzyskanego zwolnienia.

W dniu 31 grudnia 2018 r. zapoznano st. sierż. P. A. z aktami postępowania administracyjnego.

Zdaniem organu I instancji ujawnione okoliczności nie pozostawiają wątpliwości, iż zwolnienie lekarskie zostało wykorzystane w nienależyty sposób. Zachowanie policjanta narusza wszelkie dopuszczalne normy i zasady współżycia społecznego. Należy zwrócić uwagę na to, że każdy policjant (pracownik) jest zatrudniony po to, aby świadczyć służbę (pracę) na rzecz pracodawcy. Ustawodawca ustalił, że jednak w niektórych sytuacjach życiowych pracownik może być legalnie zwolniony ze świadczenia pracy. Taką sytuacją jest na przykład choroba policjanta (pracownika) a także choroba małżonka, jeśli wymaga osobistej opieki policjanta (pracownika). Podstawę udzielenia zwolnienia od zajęć służbowych stanowi zaświadczenie lekarskie o konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Ta konieczność jest ustalana przez lekarza, czyli osobę mającą fachową wiedzę z zakresu leczenia chorób. W konsekwencji obowiązkiem osoby uzyskującej takie zaświadczenie jest stosować się do jego wskazań. Cel zwolnienia od zajęć służbowych został określony konkretnie – sprawowanie osobistej opieki nad chorym członkiem rodziny, co oznacza, że każde zachowanie polegające na zaprzestaniu tej opieki w sytuacji, gdy nie było to konieczne np. zakupy w aptece, zakupy spożywcze, wizyta u lekarza, świadczy o wykorzystaniu zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego przeznaczeniem. A więc z całą stanowczością należy stwierdzić, że udział w koncercie stanowi nadużycie uprawnienia przysługującego z tytułu choroby członka rodziny. Nie można uznać, że zwolnienie lekarskie jest nadużywane, gdyby policjant znalazł się w sytuacji wymuszającej przerwanie opieki. Chodzi tu o przypadki uzasadniające konieczność opuszczenia miejsca zamieszkania dla załatwienia spraw niezbędnych, pilnych, które nie mogą zostać załatwione przy pomocy innych osób lub w innym czasie. Do takich spraw z pewnością nie można zaliczyć występów na koncercie i to bez względu ile trwały.

Organ wyjaśnił dalej, że służba w Policji jest zajęciem, z którym wiąże się wiele ograniczeń ale także przywilejów. Jednym z przywilejów jest możliwość przebywania na długotrwałym zwolnieniu lekarskim przez okres roku, co stawia funkcjonariuszy Policji \w uprzywilejowanej pozycji w stosunku do większości innych grup zawodowych i społecznych, które "mogą chorować" znacznie krócej. Jednakże korzystanie przez policjanta z takiego przywileju powinno podlegać surowszej ocenie i obligować funkcjonariuszy do właściwego wykorzystywania zwolnień lekarskich. Status funkcjonariusza Policji w nierozerwalny sposób łączy się z koniecznością pilnego przestrzegania standardów praworządności i etyki zawodowej.

Reasumując, organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 121e ust. 1 ustawy

o Policji, prawidłowość wykorzystania zwolnienia lekarskiego może podlegać kontroli. Kontrola prawidłowości wykorzystania zwolnień lekarskich polega na ustaleniu,

czy policjant w okresie orzeczonej niezdolności do służby nie wykorzystuje zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego celem, a w szczególności czy nie wykonuje pracy zarobkowej (art. 121e ust. 7 ustawy o Policji). W razie stwierdzenia w trakcie kontroli, że policjant wykonuje pracę zarobkową albo wykorzystuje zwolnienie lekarskie w inny sposób niezgodny z jego celem, osoba kontrolująca sporządza protokół, w którym wskazuje, na czym polegało nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego (art. 121e ust. 10 ustawy). Zgodnie z art. 121 e ust. 3 ustawy o Policji, jeżeli w wyniku kontroli zostanie ustalone nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego, policjant traci prawo do uposażenia za cały okres zwolnienia. Ustalenia dokonane w tym postępowaniu, są bezsporne i kwalifikowane przez organ jako nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego, co stanowi podstawę do podjęcia rozstrzygnięcia o utracie przez policjanta prawa do uposażenia.

Od powyższego rozkazu P. A. złożył odwołanie, w którym zanegował ustalenia i rozstrzygnięcie organu I instancji, podkreślając, że organ nie wziął pod uwagę tego, że za koncert nie otrzymał żadnego uposażenia. Informacja

o fakcie wyprzedanych biletów miała na celu ukazać organowi, że ewentualne odwołanie lub przeniesienie koncertu nie było możliwe. Ponadto w wyjaśnieniach dołączonych do protokołu kontroli wskazał, że stan zdrowia żony był na tyle stabilny,

że mógł wyjść z domu na około 3 h. Przedmiotowy koncert był ogłoszony na długo przed narodzinami dziecka. W trakcie promowania koncertu na długo przed narodzinami nic nie wskazywało na to, że poród zakończy się cesarskim cięciem,

a żona będzie potrzebowała opieki. Organ nie sprawdził stanu zdrowia żony.

Komendant Wojewódzki Policji w S. rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Komendant Wojewódzki Policji, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy, wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 121e ust. 2 pkt 2, ust 3 oraz ust. 13 ustawy o Policji.

Na podstawie art. 121e ust. 1 cyt. ustawy prawidłowość orzekania o czasowej niezdolności do służby z powodu choroby, prawidłowość wykorzystania zwolnienia lekarskiego, spełnienie wymogów formalnych zaświadczeń lekarskich oraz oświadczenie policjanta, o którym mowa w art. 121c ust. 1 pkt 3, może podlegać kontroli. Na podstawie udzielonego przez Komendanta Miejskiego Policji w S. pełnomocnictwa przeprowadzono kontrolę prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego przez policjanta. Zgodnie z art. 121e ust. 10 wymienionej ustawy, w razie stwierdzenia w trakcie kontroli, że policjant wykonuje pracę zarobkową albo wykorzystuje zwolnienie lekarskie w inny sposób niezgodny z jego celem, osoba kontrolująca sporządza protokół, w którym podaje, na czym polegało nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego. Przedmiotowy protokół sporządzany jest wyłącznie w przypadku stwierdzenia, że policjant niewłaściwie wykorzystał zwolnienie lekarskie w danym momencie kontroli, co nie zwalnia przełożonego właściwego w sprawach osobowych od ustalenia stanu faktycznego z rzeczywistym stanem sprawy, na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

Organ II instancji podkreślił, że cel zwolnienia od zdjęć służbowych został określony konkretnie – sprawowanie osobistej opieki nad chorym członkiem rodziny,

co oznacza, że każde zachowanie polegające na zaprzestaniu tej opieki świadczy

o wykorzystaniu zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego przeznaczeniem. A więc

z całą stanowczością należy stwierdzić, że udział w koncercie stanowi nadużycie uprawnienia przysługującego z tytułu choroby członka rodziny. Zwolnienie lekarskie nie jest nadużywane, gdyby policjant znalazł się w sytuacji wymuszającej przerwanie opieki. Chodzi tu o przypadki uzasadniające konieczność opuszczenia miejsca zamieszkania dla załatwienia spraw niezbędnych, pilnych, które nie mogą zostać załatwione przy pomocy innych osób lub w innym czasie. Do takich spraw z pewnością nie można zaliczyć występów na koncercie i to bez względu na czas ich trwania.

Wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego celem zawsze będzie prowadzić do naruszenia przez policjanta obowiązujących go zasad wynikających z roty ślubowania – art. 27 ust. 1 ustawy o Policji. Zaaprobowanie wyjaśnień st. sierż. P. A. stanowiłoby przyzwolenie na nadużywanie przez osoby uprawnione instytucji zwolnienia lekarskiego, podczas gdy oceniając zachowanie osoby korzystającej ze zwolnienia lekarskiego, należy cel ten pojmować ściśle, a odstępstwa dopuszczać wyjątkowo. Nie należy pomijać również faktu, iż takie dowolne podejście do okresu zwolnienia od zajęć służbowych, oznacza brak lojalności wobec pracodawcy i współpracowników, obciążonych w tym czasie dodatkowymi obowiązkami służbowymi. Nadto organ odwoławczy podał, że w aktach osobowych policjanta znajdują się raporty o wyrażenie zgody na podjęcie zajęcia zarobkowego poza służbą w zespole w charakterze wokalisty zespołu coverowego, na które przełożony wyrażał zgodę. W dniu 27 sierpnia 2018 r. policjant złożył kolejny raport o wyrażenie zgody na podjęcie zajęcia zarobkowego poza służbą w zespole w charakterze wokalisty i rozkazem personalnym nr [...] z [...] Komendant Miejski Policji w S. nie wyraził zgody. Pomimo braku zgody funkcjonariusz przebywając na zwolnieniu lekarskim występował jako wokalista tego zespołu. Pomimo, że policjant twierdzi, że nie było to zajęcie zarobkowe, to jednak powyższe fakty sugerują, iż st. sierż. P. A. mógł to zajęcie jako takie traktować. Poza tym organ uznał, że wykonywanie pracy w formie bezzarobkowej jak i zarobkowej może być traktowane jako wykorzystywanie zwolnienia niezgodnie z jego celem. Oczywiście konieczność zapewnienia osobistej opieki nad chorym członkiem rodziny, nie oznacza, iż osoba sprawująca opiekę przez cały czas ma z osobą chorą przebywać. Dopuszczalne jest w tym czasie zrobienie podstawowych czynności m.in. zakupów.

Podsumowując organ wskazał, że ustalenia dokonane w tym postępowaniu, są bezsporne i kwalifikowane przez organ jako nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego, co stanowi podstawę do podjęcia rozstrzygnięcia o utracie przez policjanta prawa do uposażenia.

Na powyższy rozkaz P. A., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w której zarzucił:

1) art. 7, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a., albowiem organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, zaniechał obowiązku zebrania

i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a ponadto dokonał wybiórczej i sprzecznej z zasadami doświadczenia życiowego oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności:

- zaniechał ustalenia, jaki był stan zdrowia małżonki, w tym nie przeprowadził dowodu z przesłuchania świadka w osobie małżonki, ewentualnie

z dokumentacji lekarskiej małżonki,

- nie zweryfikował, w jaki sposób winien był wywiązywać się ze sprawowania opieki nad małżonką i w jaki sposób faktycznie wywiązywał się z tej opieki

w okresie zwolnienia lekarskiego,

- w konsekwencji organ nie ustalił, w jaki sposób aktywność podejmowana w dniu 8 grudnia 2018 r. rzutowała na prawidłowość wykorzystania zwolnienia lekarskiego przez skarżącego,

- organ powziął wątpliwość co do tego, czy aktywność podejmowana przez niego jest zajęciem zarobkowym i wyciągnął w związku z tym wobec niego negatywne konsekwencje, pomimo braku jakichkolwiek ustaleń, aby otrzymał wynagrodzenie za występ wraz z zespołem,

2) art. 121e ust. 1 i 2 pkt 2 oraz art. 121 e ust. 3, 7,13,14 ustawy o Policji poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie za prawidłowe bezpodstawne orzeczenie

o utracie prawa do uposażenia za cały okres zwolnienia lekarskiego, pomimo,

że nie doszło do nieprawidłowego wykorzystania tegoż zwolnienia,

3) w konsekwencji naruszenie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego Policji w S., pomimo wydania tego rozkazu z rażącym naruszeniem prawa.

Zdaniem skarżącego, organy obu instancji błędnie interpretowały udzielone skarżącemu zwolnienie lekarskie, stojąc na stanowisku, że zgodnie z jego treścią skarżący powinien przebywać w S. przy ul. [...] [...]

Jest to interpretacja stojąca w sprzeczności z celem zwolnienia, jakim była opieka nad żoną skarżącego, która urodziła dziecko (poród został zakończony cesarskim cięciem). Zwolnienie było zatem podyktowane stanem zdrowia małżonki, a nie jego samego. Celem zwolnienia było umożliwienie mu sprawowania opieki nad żoną, m. in. poprzez odciążenie jej od codziennych obowiązków domowych, a ponadto pomoc przy nowonarodzonym dziecku. Jednocześnie żona nie znajdowała się w stanie wymagającym sprawowania nad nią stałego nadzoru, jak ma to miejsce,

np. w przypadku osób obłożnie chorych. Rygorystyczna, literalna interpretacja pojęcia sprawowania osobistej opieki prowadzi do absurdalnych wniosków, że jakiekolwiek zachowanie z tym niezwiązane (np. wyjście na spacer z psem czy oglądanie telewizji w przerwie pomiędzy wykonywaniem czynności związanych z wykonywaniem opieki) przemawia za uznaniem wykorzystywania zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego celem.

Skarżący powołał się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 maja 2016 r., który wskazał, że każdy przypadek należy badać w sposób indywidualny, nie opierając się wyłącznie na ogólnych założeniach (sygn. akt II SA/Wa 1395/15) oraz na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 869/18 (Legalis nr 1854477) oraz z dnia 17 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 1067/18 (Legalis nr 1876278). W ocenie skarżącego organy zaniechały takiego właśnie indywidualnego podejścia do sprawy, w szczególności zaniechały ustalenia jaki był faktyczny stan zdrowia żony i w jakim zakresie potrzebowała ona opieki. W tym celu zasadnym wydaje się przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka w osobie małżonki. Istotnym wydaje się również weryfikacja dokumentacji lekarskiej, z której wynikałyby zalecenia dotyczące dalszej rekonwalescencji żony. W żaden sposób nie można uznać, aby opuszczenie domu na czas koncertu (ok. 2 godziny) i oddalenie się od domu o zaledwie 10 minut jazdy samochodem, miałoby podważyć prawidłowość wykorzystania zwolnienia lekarskiego. Ponadto, organ stwierdził, że skoro wcześniej składał raporty do Komendanta Miejskiego Policji w S. o wyrażenie zgody na podjęcie zajęcia zarobkowego poza służbą w zespole coverowym w charakterze wokalisty, to może sugerować, że występ na koncercie w dniu 8 grudnia 2018 r. mógł traktować, jako zajęcie zarobkowe. Jest to stwierdzenie całkowicie nieuprawnione i opierające się na insynuacjach, ponieważ zrzekł się jakichkolwiek gaży z tytułu występów komercyjnych, traktując obecnie to zajęcie czysto hobbystycznie. Takie też wyjaśnienia przedstawił organom prowadzącym postępowanie w jego sprawie. Nie zostały one jednakże przyjęte jako wiarygodne.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie

z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 – dalej jako: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu, na skutek skargi, stał się rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. z dnia [...] mocą którego utrzymano w mocy rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji

w S. z dnia [...] o pozbawieniu skarżącego jako Policjanta prawa do uposażenia za okres zwolnienia lekarskiego od dnia 26 listopada 2018 r. do dnia 9 grudnia 2018 r., w związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości w wykorzystaniu zwolnienia lekarskiego.

Organy obu instancji stwierdziły, że skarżący nieprawidłowo wykorzystał zwolnienie lekarskie ZUS ZLA ZY nr [...] wystawione przez lekarza medycyny rodzinnej na okres od 26 listopada 2018 r. do 9 grudnia 2018 r. w celu sprawowania osobistej opieki nad żoną, z uwagi na fakt udziału w dniu 8 grudnia 2018 r. o godzinie 21:00 w koncercie w klubie [...] w S. w charakterze wokalisty zespołu [...]

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 121e ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2019 r. poz. 161 ze zm.). Stosownie do tego przepisu, prawidłowość orzekania o czasowej niezdolności do służby z powodu choroby, prawidłowość wykorzystania zwolnienia lekarskiego, spełnienie wymogów formalnych zaświadczeń lekarskich oraz oświadczenie policjanta, o którym mowa w art. 121c ust. 1 pkt 3, może podlegać kontroli (ust. 1).

W myśl art. 121e ust. 2 ww. ustawy, kontrolę przeprowadzają:

1) komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych

– w zakresie prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do służby z powodu choroby oraz prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego;

2) przełożony policjanta właściwy w sprawach osobowych – w zakresie prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego i spełnienia wymogów formalnych zaświadczeń lekarskich oraz w zakresie oświadczenia policjanta, o którym mowa w art. 121c ust. 1 pkt 3.

Jeżeli w wyniku kontroli zostanie ustalone nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego, policjant traci prawo do uposażenia za cały okres zwolnienia (ust. 3). Przy czym ustawodawca przesądził, że kontrola prawidłowości wykorzystania zwolnień lekarskich polega na ustaleniu, czy policjant w okresie orzeczonej niezdolności do służby, w tym sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem lub innym członkiem rodziny, nie wykorzystuje zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego celem, a w szczególności czy nie wykonuje pracy zarobkowej (ust. 7). W razie stwierdzenia w trakcie kontroli, że policjant wykonuje pracę zarobkową albo wykorzystuje zwolnienie lekarskie w inny sposób niezgodny z jego celem, osoba kontrolująca sporządza protokół, w którym podaje, na czym polegało nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego (art. 121e ust. 10 ustawy). Protokół przedstawia się policjantowi w celu wniesienia przez niego ewentualnych uwag. Wniesienie uwag policjant potwierdza własnoręcznym podpisem (art. 121e ust. 12 ustawy). Na podstawie ustaleń zawartych

w protokole przełożony stwierdza utratę prawa do uposażenia za okres, o którym mowa w ust. 3 lub 4 (art. 121e ust. 13 ustawy).

Zdaniem Sądu, zebrany materiał dowodowy bez wątpienia wykazuje,

że skarżący w trakcie zwolnienia lekarskiego uzyskanego w celu opieki nad żoną

w związku z jej stanem zdrowia uczestniczył, poza miejscem swojego zamieszkania,

w koncercie zespołu muzycznego, którego jest liderem.

Istota sporu w sprawie sprowadza się do kwestii, czy zasadnie organy uznały,

że uczestnictwo skarżącego w ww. zdarzeniu, podczas trwania zwolnienia lekarskiego, stanowi o wykorzystaniu zwolnienia lekarskiego w sposób nieprawidłowy, niezgodnie z jego celem.

Należy podkreślić, że postępowanie organu prowadzone w trybie art. 121e ustawy o Policji powinno być ukierunkowane na wykazanie, że podjęte przez skarżącego zajęcie w okresie nieobecności w służbie kolidowało właśnie z celem zwolnienia lekarskiego, które uzyskał w związku z potrzebą opieki nad małżonka ze względu na jej stan zdrowie po przebytym zbiegu, związanym z narodzinami dziecka. Jak słusznie zauważa skarżący, każda choroba może bowiem wymagać innego zachowania pacjenta i innego postępowania. Oznacza to więc, że każdy przypadek należy badać w sposób indywidualny, nie opierając się wyłącznie na ogólnych założeniach (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 maja 2016 r. sygn. akt

II SA/Wa 1395/15 – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Należy też zgodzić się z poglądem wyrażonym w doktrynie na gruncie analogicznych spraw w sądach powszechnych, że za zachowanie niezgodne z celem wystawienia zwolnienia należy uznać takie zachowanie, które jest w powszechnym odczuciu nieodpowiednie dla osoby chorej i nasuwa wątpliwości co do jej rzeczywistego stanu zdrowia (tak A. Gil-Rzetecka, Komentarz do art. 17 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, Oficyna 2009). Chodzi tu zatem o zachowania mające w jakikolwiek sposób narażać zdrowie osoby korzystającej ze zwolnienia, czy też o takie zachowania, które wskazują, że rzeczywisty stan zdrowia danej osoby nie przemawia za korzystaniem przez nią z owego zwolnienia. Innymi słowy, każdy pracownik, a więc i Policjant, kiedy przebywa na zwolnieniu lekarskim, powinien podejmować jedynie taką aktywność, która jest potrzebna do jego codziennego funkcjonowania i która jest nastawiona na poprawę stanu zdrowia. Wychodzenie poza te ramy nasuwa przypuszczenie, że zwolnienie zostało nadużyte.

Zdaniem Sądu powyższe rozważania można odnieść także do przypadku kiedy pracownik (tu Policjant) przebywa na zwolnieniu lekarskim w celu sprawowania osobistej opieki nad chorym członkiem rodziny. Identycznie należy przyjąć, że w trakcie takiego zwolnienia lekarskiego pracownik korzystający z uprawnienia powinien podejmować jedynie takie czynności, które są niezbędne do codziennego funkcjonowania lub związane z działaniami związanymi ściśle z opieką nad chorym. Mogą być to zakupy, podstawowe domowe porządki, przewóz osoby chorej do lekarza lub zabieg, czy wykup leków. Z całą pewnością, zdaniem Sądu, wyjście poza miejsce zamieszkania w celu udziału w koncercie muzycznym nie należy do aktywności związanej z bieżącymi sprawami życiowym, a już w szczególności nie jest czynnością związaną z osobistym sprawowaniem opieki nad chorą małżonką. Nie ma tu znaczenia fakt, że skarżący nie pobrał wynagrodzenia za udział w występach i nie była to praca zarobkowa, ani też nie jest istotne, jaki był stan zdrowia żony skarżącego w dniu zdarzenia. Znaczenie dla uznania o nieprawidłowym wykorzystaniu zwolnienia lekarskiego ma fakt, że czas zwolnienia od pracy został wykorzystany przez skarżącego w sposób odmienny, niż powyżej wskazano, w istocie w celach rozrywkowych.

W podanych kategoriach dozwolonych czynności podczas pobytu pracownika na zwolnieniu lekarskim, niezależnie od tego czy zwolnienie zostało wystawione w związku z chorobą tego pracownika, czy w celu opieki nad chorym członkiem rodziny, z całą pewnością nie mieści się udział w wydarzeniu muzycznym o charakterze rozrywkowym. Dlatego też, zdaniem Sądu, organ orzekający w sprawie nie miał obowiązku ustalać jaki był stan zdrowia osoby wymagającej opieki, czy pozwalał skarżącemu na przerwanie opieki w celu wykonywania własnych zajęć, jak też nie ma znaczenia okoliczność bezpłatnego udziału w koncercie. Stanowisko organów, że skarżący wykorzystywał wskazane zwolnienie lekarskie niezgodnie z jego celem jest prawidłowe i nie wymagało przeprowadzenia dowodów z zeznań żony, czy innych dowodów w postaci dokumentacji medycznej. Niezależnie bowiem od oceny czy odstąpienie od opieki w ostatnim dniu zwolnienia lekarskiego mogło mieć negatywny wpływ na zdrowie małżonki, to wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego na potrzeby udziału w wydarzeniu muzycznym (rozrywkowym) jest – w przekonaniu Sądu – przekroczeniem granic dopuszczalnej aktywności pracownika przebywającego na zwolnieniu lekarskim.

Dlatego też zarzuty skargi dotyczące nieuwzględnienia wniosków dowodowych zgłoszonych w podanym zakresie należało uznać za bezpodstawne. Takie stanowisko organu w powyższej kwestii należy uznać za prawidłowe, zgodnie bowiem z art. 78 § 1 k.p.a., żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.

Należy podkreślić, że zwolnienie od służby na podstawie zaświadczenia lekarskiego wydanego w związku ze ściśle zsiniałym stanem zdrowia osoby wymagającej opieki, czy też nawet samego policjanta (pracownika) nie oznacza,

że osoba przebywająca na zwolnieniu lekarskim może traktować okres zwolnienia lekarskiego, jako czas wolny od służby (pracy), którym może swobodnie dysponować. Czas zwolnienia lekarskiego nie może być traktowany jako równoważny okresowi urlopu wypoczynkowego, urlopu bezpłatnego, czy innych dni wolnych od służby, w których to okresach policjant decyduje o sposobie spędzania wolnego czasu (por.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 1687/16). Nie może bowiem dojść do sytuacji gdy zwolnienie lekarskie traktuje się zamiennie z urlopem wypoczynkowym i korzysta się z tego uprawnienia w innych celach niż powrót do zdrowia, czy opieka nad chorym, np. w celach rozrywkowych, czy wykonania zaległych prac remontowych, lub też w celu dodatkowego zarobku.

W ocenie Sądu sam fakt ustalenia udziału policjanta w koncercie w trakcie trwania zwolnienia od służby z powodu choroby żony – jest wystarczającą przyczyną utraty prawa do uposażenia za okres zwolnienia lekarskiego.

W takim stanie sprawy zarzuty naruszenia art. 121e ust. 1 – 3, 7 i 13 – 14 ustawy o Policji nie mogły zostać przez Sąd uwzględnione.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie,

na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.