Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 805/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 1  par. 1  i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: Art. 3  par. 1, art. 134 par. 1, art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a i lit. c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: Art. 145  par. 1 pkt 5, art. 149 par. 1, art. 149 par. 2, art. 151
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: Art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1 pkt 2  lit. i
journal: Dz.U. 2020 poz 1409
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1409 z późn. zm.).
article: Art. 32
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. N. na decyzję Wojewody z dnia 21 kwietnia 2021 r., znak [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2. zasądza od Wojewody na rzecz S. N. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 21 kwietnia 2021 r., znak: [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2020 r., poz.1409 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2021 r., znak: [...], którą uchylono, po wznowieniu postępowania, decyzję z dnia [...] 2020 r., znak: [...] i orzeczono o utracie przez skarżącego S. N. (dalej: skarżący), statusu bezrobotnego od dnia 31 lipca 2020 r.

Zaskarżona decyzja został wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] 2020 r., znak: [...] Prezydent Miasta orzekł o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną od dnia 29 lipca 2020 r.

Decyzją z dnia [...] 2020 r., znak: [...], Prezydent Miasta orzekł o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem 9 października 2020 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący otrzymał jednorazowo z Funduszu Pracy środki na podjęcie działalności gospodarczej, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W takim przypadku następuje utrata statusu osoby bezrobotnej.

Decyzją z dnia [...] 2020 r., znak: [...], Marszałek Województwa odmówił skarżącemu prawa do zasiłku dla bezrobotnych w związku z rejestracją jako osoba bezrobotna w dniu 29 lipca 2020 r.

W uzasadnieniu organ przywołał treść art. 65 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 oraz art. 11 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009. Organ podał, że zgormadzone w sprawie dowody wskazują, że skarżący figurował w rejestrze osób bezrobotnych PUP od dnia 29 lipca 2020 r. do dnia 8 października 2020 r. i z dniem 9 października 2020 r. utracił status osoby bezrobotnej. Organ podał też, że uzyskał z właściwej austriackiej instytucji dokumenty potwierdzające okresy zatrudnienia i ubezpieczenia skarżącego na terenie Austrii w latach 2013 – 2020. Zdaniem organu, analiza oświadczenia skarżącego dotycząca obiektywnych kryteriów wymienionych w ww. art. 11 ust.1, jednoznacznie wskazuje, że miejscem zamieszkania skarżącego podczas pracy za granicą była Polska. Ponadto organ zaznaczył, że w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy w dniu 29 lipca 2020 r. skarżący wykazał 330 dni zatrudnienia i ubezpieczenia, nie spełniając podstawowej przesłanki do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych wynikającej z art. 71 ust.1 pkt. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Postanowieniem z dnia [...] 2021 r., znak: [...], Prezydent Miasta wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] 2020 r., znak: [...].

Decyzją z dnia [...] 2021 r., znak: [...] Prezydent Miasta, po wznowieniu postępowania, uchylił wydaną przez siebie decyzję z dnia [...] 2020 r., znak: [...] i orzekł o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem 31 lipca 2020 r. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu decyzji Prezydent, jako przyczynę wznowienia postępowania, wskazał nieznane mu w chwili wydania decyzji z dnia [...] 2020 r. okoliczności, o których powziął informacje dopiero z decyzji Marszałka Województwa, w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] 2020 r., a dotyczące okresu zatrudnienia i ubezpieczenia skarżącego na terytorium Austrii. Prezydent wskazał, że zgodnie z urzędowym potwierdzeniem uzyskanym przez Marszałka Województwa od właściwej instytucji z Austrii, ostatnim okresem zatrudnienia i ubezpieczenia skarżącego na terenie Austrii był okres od 7 stycznia do 23 grudnia 2019 r. Ponadto potwierdzono "inne okresy traktowane jako okresy ubezpieczone z tytułu bezrobocia", między innymi od dnia 31 lipca do dnia 6 sierpnia 2020 r. – dodatek urlopowy.

W związku z powyższym, zdaniem Prezydenta, skoro w okresie od dnia 31 lipca do dnia 6 sierpnia 2020 r. skarżący podlegał ubezpieczeniu w innym kraju członkowskim Unii Europejskiej, do którego tytuł stanowił dodatek urlopowy, przysługujący w związku z zatrudnieniem u pracodawcy zagranicznego, to powyższa okoliczność stanowi przesłankę negatywną do posiadania statusu osoby bezrobotnej. Zgodnie bowiem z art. 33 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawy, pozbawia się statusu bezrobotnego, osobę która podlega na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Organ podał, że skarżący, w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia o wznowieniu postępowania, jak również do dnia wydania niniejszej decyzji, nie złożył wyjaśnień, wniosków czy dowodów w sprawie. A zatem, rozstrzygnięcie sprawy następuje na podstawie dotychczas zgromadzonych dowodów. Z uwagi na okoliczność, że od dnia 31 lipca 2020 r., skarżący podlegał ubezpieczeniu społecznemu na podstawie odrębnych przepisów, zdaniem Prezydenta, od tego dnia skarżący nie spełniał ustawowych warunków do posiadania statusu bezrobotnego.

W odwołaniu skarżący podniósł, że w okresie od dnia 31 lipca do dnia 6 sierpnia 2020 r. nie był zatrudniony w Austrii. Przyznał, że otrzymał ekwiwalent za urlop, lecz wskazał, że został on wypłacony za zaległy urlop z roku 2019 r. i nie był on związany z zatrudnieniem w 2020 r. Na poparcie podnoszonych okoliczności przedłożył przetłumaczone z języka niemieckiego dokumenty: potwierdzenie pobierania zasiłków z dnia 22 marca 2021 r. oraz szczegółowe zestawienie danych ubezpieczenia społecznego w celu rozliczenia odprawy.

Decyzją z dnia 21 kwietnia 2021 r., znak: [...], Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2021 r., znak: [...].

Zdaniem Wojewody, organ I instancji prawidłowo ocenił, że w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, tj. że na dzień rejestracji, skarżący posiadał potwierdzone okresy ubezpieczenia, które dały podstawy do wznowienia postępowania w sprawie. Wojewoda odnosząc, się do treści przepisu art. 2 ust.1 pkt 2 podał, że za bezrobotnego mogą być uznane takie osoby, które, poza spełnieniem warunku znalezienia się w jednej z wymienionych tym przepisem kategorii podmiotów, nie tylko nie są zatrudnione, ale również nie są objęte innym ubezpieczeniem społecznym niż to z urzędu pracy. Zdaniem Wojewody, bezwzględnie obowiązującym warunkiem do posiadania statusu osoby bezrobotnej, jest niepodleganie ubezpieczeniu. Wcześniejsza utrata statusu bezrobotnego, związana jest nie z zatrudnieniem, ale podleganiem ubezpieczeniu. Dalej organ odwoławczy podał, że organ I instancji z pisma Wojewódzkiego Urzędu Pracy, powziął informację, że skarżący posiada okresy zatrudnienia i ubezpieczenia na terenie Austrii, między innymi ubezpieczenie od 31 lipca do 6 sierpnia 2020 r. Wojewoda zaznaczył, że potwierdzenie zatrudnienia i ubezpieczenia jest urzędowym dokumentem poświadczającym okresy ubezpieczenia i zatrudnienia na terenie państw członkowskich, które wydaje instytucja właściwa państwa, w którym miało miejsce zatrudnienie. Przyjmując zatem, że od 31 lipca do 6 sierpnia 2020 r. skarżący podlegał ubezpieczeniu społecznemu w innym państwie UE, zdaniem Wojewody nie może on w tym samym czasie – od 31 lipca 2020 r., posiadać statusu bezrobotnego. Podleganie ubezpieczeniu powoduje, że skarżący nie spełnia przesłanek koniecznych do posiadania statusu osoby bezrobotnej od 31 lipca 2020 r.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżący domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji podnosząc zarzut naruszenia:

1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - w brzmieniu wówczas obowiązującym, przez uznanie, że nie może być bezrobotnym ten, kto otrzyma zaległe świadczenie urlopowe, od którego zostaną odprowadzone składki na ubezpieczenie społeczne;

2. przepisów postępowania, a to art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, przez brak wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że po zakończeniu obowiązywania umowy o pracę, powrócił do Polski. Podał, że złożył wniosek o nadanie mu statusu osoby bezrobotnej w chwili gdy nie był już zatrudniony i nie wykonywał żadnej pracy zarobkowej. Wskazał, że ww. okoliczność nie była negowana przez organ I i II instancji. Dalej skarżący podniósł, że nie miał wpływu na fakt, że po zakończeniu stosunku pracy, został mu wypłacony dodatek urlopowy, od którego zostały odprowadzone składki. Skarżący wyjaśnił, że wypłata przedmiotowego świadczenia "nie była związana ze stosunkiem pracy, który w chwili wypłaty był już zakończony". Skarżący zaznaczył, że nie neguje faktu, że zostało mu wypłacone wskazane świadczenie urlopowe. Podał, że w toku postępowania przedstawił powyższą okoliczność i organy były zobowiązane do zweryfikowania powyższych okoliczności. Skarżący podniósł, że fakt akceptowania dokumentu wydanego przez organ państwa członkowskiego, nie zwalnia organów administracyjnych od analizy informacji z niego wynikających, w kontekście stanowiska prezentowanego przez stronę postępowania. Zatem, w ocenie skarżącego, zarówno organ I, jak i tym bardziej II instancji, był zobowiązany do przeanalizowania przedmiotowego dokumentu, czego nie uczynił i w związku z tym błędnie ustalił, że skarżący w okresie od dnia 31 lipca do dnia 6 sierpnia 2020 r. był zatrudniony, jak również, że podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu. Skarżący wskazał, że fakt odprowadzenia od zaległego świadczenia urlopowego, składki na ubezpieczenia społeczne, nie jest jednoznaczny, z faktem polegania obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu. Powyższe świadczy jedynie o odprowadzeniu przedmiotowej składki od świadczenia wypłaconego w znacznym odstępie czasowym od zakończenia pracy. Nadto skarżący wskazał, że organy oprócz faktu opłacenia składek od świadczenia urlopowego, winny ustalić podstawę prawną podlegania przez skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., co oznacza, że jeżeli sąd administracyjny dostrzega naruszenie prawa w zaskarżonej decyzji, to niezależnie od argumentów skarżącego, tenże sąd administracyjny uprawniony jest do uwzględnienia skargi.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że podlegające kontroli Sądu decyzje tj. decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2021 r., znak: [...] oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Wojewody z dnia 21 kwietnia 2021 r., znak: [...] zostały wydane w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] 2020 r., znak: [...], na mocy której skarżący utracił status bezrobotnego od dnia 9 października 2020 r. Podstawę wznowienia stanowiło uzyskanie przez organ I instancji, dokumentu wydanego przez austriacką instytucję właściwą do udzielania informacji o odprowadzonych w tym kraju składkach na ubezpieczenie społeczne. W tej sytuacji spełniona została podstawa wznowienia wskazana w przepisie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., obejmująca przypadek, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Na podstawie przepisu art. 149 § 1 k.p.a., wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Następnie zgodnie z przepisem art. 149 § 2 k.p.a., postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a., organ administracji wydaje decyzję, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy, co wynika z treści przepisu art. 151 § 1 k.p.a. W niniejszej sprawie, w wyniku wznowienia postępowania, organy administracyjne uznały, że zasadnym jest wydanie decyzji co do meritum sprawy. W tym przypadku organy administracyjne winny były rozpoznać sprawę na nowo i rozważyć całokształt okoliczności sprawy celem ustalenia, czy wniosek skarżącego o przyznanie mu statusu bezrobotnego, w dacie przez niego określonej, był zasadny. Analiza akt sprawy, w tym decyzji organów administracji, prowadzi do wniosku, że organy te nie uwzględniły postulatu rozważenia całokształtu okoliczności sprawy i rozstrzygnęły sprawę jedynie na podstawie pobieżnej analizy treści dokumentu wydanego przez austriacką instytucję.

Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zawiera definicję bezrobotnego. Definicja ta została określona poprzez wskazanie przesłanek pozytywnych oraz negatywnych. Pierwsza grupa przesłanek określa warunki, jakie muszą zostać spełnione przez osobę ubiegającą się o uzyskanie statusu bezrobotnego. Druga grupa wskazuje, w jakich przypadkach nie jest możliwe ustalenie, że dana osoba jest bezrobotnym, bądź też sytuacje, gdy możliwa jest utrata tego statusu.

Słusznie organy administracyjne w niniejszej sprawie przyjęły, że skarżący spełniał pozytywne warunki do uznania go za bezrobotnego. Wątpliwości natomiast budzi to ustalenie organów administracyjnych, z którego wynika, że skarżący utracił status osoby bezrobotnej z dniem 31 lipca 2020 r., co miało, zdaniem tych organów, znajdować podstawę w podleganiu przez skarżącego ubezpieczeniu społecznemu w Austrii w okresie od dnia 31 lipca 2020 r. do dnia 6 sierpnia 2020 r. Tym samym organy administracyjne przyjęły, że spełniona została negatywna przesłanka, określona w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zgodnie z którą, bezrobotnym może być osoba, która nie podlega, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników.

Organ II instancji wskazał, że fakt podlegania przez skarżącego ubezpieczeniu społecznemu w innym państwie Unii Europejskiej, w okresie od dnia 31 lipca 2020 r. do 6 sierpnia 2020 r., wynika z treści dokumentu sporządzonego przez właściwą instytucję austriacką. Na marginesie wskazać należy, że w aktach sprawy brak jest tego dokumentu w oryginale, a znajduje się w nich jedynie tłumaczenie dokumentu na język polski. Natomiast z analizy treści tłumaczenia tego dokumentu wynika, że zawarta w nim informacja obejmuje jedynie stwierdzenie, że została odprowadzona składka związana z wypłatą w tym czasie ekwiwalentu za urlop, bez wskazania do jakiego okresu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia przez skarżącego, należy ją przyporządkować. Równocześnie organ II instancji dysponował wiedzą, że skarżący w okresie od dnia 31 lipca 2020 r. do dnia 6 sierpnia 2020 r. nie był w Austrii zatrudniony, co wynika jednoznacznie z treści dokumentu sporządzonego przez austriacką instytucję; jak również nie poczynił we własnym zakresie żadnych ustaleń faktycznych i prawnych, z których wynikałoby, że skarżący w tym okresie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z innego tytułu niż zatrudnienie w Austrii. Istotnym jest także, że z twierdzeń skarżącego przedstawionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji, wynika że, we wskazanym okresie, nie był zatrudniony na terenie Austrii oraz, że dodatek urlopowy został mu wypłacony w związku z zaległym urlopem za 2019 rok.

Biorąc pod uwagę, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz oświadczenia skarżącego, wynika że uiszczona składka z tytułu ubezpieczenia społecznego związana jest z zatrudnieniem skarżącego w Austrii, przy braku przeciwnych ustaleń ze strony organów administracyjnych, zasadnym było poczynienie ustaleń w zakresie tego do jakiego okresu obowiązku podlegania ubezpieczeniu, należy przypisać tę składkę, przy czym w realiach tej sprawy wystarczającym było ustalenie, czy składka dotyczyła okresu zatrudnienia, który zakończył się najpóźniej z dniem 23 grudnia 2019 r. Powyższe znajduje uzasadnienie w tym, że organ I instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] 2021 r. wskazał, że ustalił na podstawie dokumentu sporządzonego przez instytucję austriacką, iż ostatnim okresem zatrudnienia i ubezpieczenia skarżącego na terenie Austrii był okres od dnia 7 stycznia 2019 r. do 23 grudnia 2019 r., a Wojewoda nie poczynił w tej mierze ustaleń odmiennych.

Organ II instancji w uzasadnieniu decyzji, wskazał że podstawę prawną dla utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, stanowił przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a także wyjaśnił, że wcześniejsza utrata statusu bezrobotnego związana jest nie z zatrudnieniem, ale podleganiem ubezpieczeniu.

W ocenie Sądu właściwa wykładnia przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l wymaga uwzględnienia wybranych przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 266 z późn. zm.). Wykładnia systemowa umożliwia ustalenie, w jakich przypadkach osoba ubiegająca się o uzyskanie statusu bezrobotnego lub osoba, która ma utracić ten status, podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, o którym mowa w tym przepisie. Przykładowo zgodnie z przepisem art. 6 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są: 1) pracownikami, z wyłączeniem prokuratorów (...). Następnie zgodnie z przepisem art. 8 ust. 1 tej ustawy, za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy (...). Istotną jest także treść przepisu art. 13 ustawy, stanowiąca że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu, podlegają osoby fizyczne w następujących okresach: 1) pracownicy – od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku (...).

Wobec powyższego organ II instancji winien uwzględnić relację, jaka istnieje pomiędzy obowiązkiem podlegania ubezpieczeniu społecznemu, a w tym przypadku z zatrudnieniem. Wadliwie przyjęto, że nie jest istotnym, w związku z jakim tytułem skarżący miał podlegać ubezpieczeniu społecznemu. Uwzględnić przy tym należy, że skarżący zakwestionował fakt podlegania obowiązkowi ubezpieczenia społecznego w okresie wskazanym przez organy administracyjne.

W orzecznictwie sądów administracyjnych słusznie przyjęto, że "obowiązkowe ubezpieczenia społeczne powstają przy tym z mocy prawa, z chwilą nawiązania stosunku pracy, a nie z momentem zgłoszenia pracownika do tychże ubezpieczeń. Nawiązanie stosunku pracy skutkuje równoległym powstaniem stosunku ubezpieczenia. Obydwa te stosunki, jakkolwiek mają inne cele, to wzajemnie się uzupełniają i zabezpieczają pracownika materialnie - pierwszy, na co dzień, drugi, na wypadek zdarzeń losowych. Stosunek pracowniczego ubezpieczenia społecznego jest więc konsekwencją stosunku pracy i jako taki ma charakter wtórny" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 listopada 2018 r., sygn. II SA/Po 819/18, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Także w orzecznictwie sądów powszechnych wyrażono pogląd, że "nawiązanie stosunku pracy skutkuje równoległym powstaniem stosunku ubezpieczenia. Stosunek ubezpieczenia społecznego pracowniczego jest konsekwencją stosunku pracy i jako taki ma charakter wtórny. Ubezpieczenie społeczne w tym znaczeniu nie może bowiem istnieć bez stosunku pracy" (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 1 sierpnia 2018 r., sygn. akt III AUa 640/17, opublikowany w portalu orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Poznaniu).

Zasadne jest zatem stwierdzenie, że organ II instancji wadliwie pominął treść przepisu art. 13 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wskazany przepis statuuje normę prawną, z której wynika, że okres ubezpieczenia społecznego związanego ze stosunkiem pracy, jest każdorazowo tożsamy z okresem zatrudnienia. Wynika z tego, że nie może istnieć rozbieżność czasowa pomiędzy tymi okresami. Z twierdzeń skarżącego wynika, że świadczenie z tytułu stosunku pracy zostało mu wypłacone z opóźnieniem, co skutkowało odprowadzeniem składki z tytułu ubezpieczenia społecznego w okresie innym niż okres ubezpieczenia, a organy administracyjne nie dokonały w tej mierze ustaleń przeciwnych. Stanowisko organu II instancji, że okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu dotyczył okresu od dnia 31 lipca 2020 r. do dnia 6 sierpnia 2020 r., nie znajduje uzasadnienia w treści zgromadzonego materiału dowodowego i pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu art. 13 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zważywszy, że w tym okresie skarżący nie był zatrudniony w Austrii. Nadto Sąd wskazuje, że w aktach sprawy administracyjnej znajduje się tłumaczenie na język polski dokumentu - wzoru austriackiej instytucji BUAK, w którym zawarto pouczenie, że "świadczenie urlopowe jest dochodem podlegającym obowiązkowi odprowadzenia składek ubezpieczenia społecznego". Już z treści tego pouczenia wynika, że należy odróżnić podleganie obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, od dochodów podlegających obowiązkowi odprowadzenia składek ubezpieczenia społecznego, o którym mowa w tym dokumencie. Także w przedłożonym przez skarżącego tłumaczeniu dokumentu z dnia 22 lipca 2020 r. znajduje się informacja, że "dla wyszczególnionego wyżej okresu ubezpieczeniowego nie przysługuje prawo do zasiłku dla bezrobotnych", które należy odróżnić od posiadania statusu osoby bezrobotnej.

Nadto należy uwzględnić okoliczność, że niedopuszczalną byłaby taka wykładnia omawianych przepisów, która skutkowałaby przyjęciem, że w przypadku opóźnienia z płatnością świadczeń pracowniczych i związanym z tym przesunięciem w czasie płatności składek z tytułu ubezpieczenia społecznego, następowałoby różnicowanie sytuacji prawnej osób podlegających wcześniejszemu zatrudnieniu, w kontekście uzyskania pomocy państwa w zwalczaniu bezrobocia. Te osoby, którym wypłacono świadczenia pracownicze i odprowadzono składki z tytułu ubezpieczenia społecznego w okresie zatrudnienia - po wygaśnięciu stosunku pracy lub jego rozwiązaniu mogłyby uzyskać status bezrobotnego; natomiast te osoby, co do których realizacja wskazanych obowiązków następowałaby z opóźnieniem - traciłyby ten status z przyczyn od siebie niezależnych. Tego rodzaju wykładnia pozostawałaby w sprzeczności z wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP zasadą równości wobec prawa.

Wykładnia przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawy winna też uwzględniać cele, które legły u podstaw uchwalenia ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W art. 1 ust. 1 ustawy ustawodawca wskazał, że ustawa określa zadania państwa w zakresie promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia oraz aktywizacji zawodowej. W kontekście niniejszej sprawy należy również uwzględnić czemu ma m.in. służyć status osoby bezrobotnej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwrócono uwagę, że "(...) ważnym elementem ustawowej definicji osoby bezrobotnej jest pozostawanie w pełnej i rzeczywistej gotowości do podjęcia zatrudnienia. Przyczyną utraty statusu osoby bezrobotnej nie powinno być więc wykonywanie jakiejkolwiek pracy, ale tylko takiej, która koliduje z gotowością do podjęcia pracy w pełnym wymiarze" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2018 r., sygn. I OSK 1020/18, opubl. CBOSA). Z twierdzeń skarżącego wynika, że jego stosunek pracy w Austrii wygasł lub został rozwiązany oraz że po uzyskaniu statusu bezrobotnego nie podjął żadnego zatrudnienia, a organy administracyjne nie zgromadziły materiału dowodowego, które pozwoliłyby na zakwestionowanie stanowiska skarżącego. Innymi słowy organy nie wykazały, że skarżący winien utracić status bezrobotnego w innej dacie niż od dnia 9 października 2020 r., a więc od daty, która została ustalona w decyzji z dnia [...] 2020 r., znak: [...].

Równocześnie organy administracyjne, prowadząc postępowanie administracyjne, winny mieć na uwadze, że konsekwencją wadliwych ustaleń może być utrata przez skarżącego korzyści związanych z otrzymaniem środków na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Z treści odwołania skarżącego wynika, że przekazane środki umożliwiły mu rozpoczęcie działalności gospodarczej i jej kontynuowanie. Już tylko z tej przyczyny organy administracyjne winny prowadzić postępowanie administracyjne ze szczególną starannością. W przywołanym powyżej wyroku NSA z dnia 25.07.2018 r. wskazano, że "należy podzielić pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 547/17 (publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl), że organy administracji publicznej powinny dokonywać wykładni przepisów art. 33 ust. 4 pkt 1 i art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, mając na uwadze nie tylko ich literalne brzmienie, ale również wykładnię celowościową i funkcjonalną oraz zasadę proporcjonalności wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Przy czym nie chodzi o ich stosowanie w sposób uznaniowy. Celem ww. ustawy jest bowiem zwiększenie zatrudnienia i zahamowanie wzrostu bezrobocia, w tym rozwiązywanie problemów społecznych, zwłaszcza takich jak bezrobocie, ubóstwo i wykluczenie społeczne".

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien ustalić, czy zaistniały przesłanki do przyjęcia, iż skarżący utracił status osoby bezrobotnej z inną datą niż dzień 9 października 2020 r., a podjęte rozstrzygnięcie należy uzasadnić przytaczając przepisy prawa powszechnie obowiązującego.

W tym stanie sprawy, uznając, że skarga jest usprawiedliwiona, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji.