Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 994/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 3 pkt 1, art. 22 ust. 3, art. 26 ust. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2332
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 lutego 2022 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dnia [...] stycznia 2018 r. o godz. 17:25 na byłym drogowym przejściu granicznym funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę zestawu samochodowego o nr rej. [...]. Przewoźnikiem towaru, który stanowił olej palmowy w ilości w ilości 24730 kg, klasyfikowanym do kodu CN 1511 była P Sp. z o.o. (dalej jako skarżąca, Spółka). W toku kontroli, po sprawdzeniu w systemie monitorowania drogowego przewozów towarów, stwierdzono nieprawidłowości w zgłoszeniu SENT[...], polegające na braku uzupełnienia pól dotyczących danych przewoźnika, środka transportu, daty rozpoczęcia przewozu, planowanej daty zakończenia przewozu oraz danych dotyczących towaru – rodzaj i numer dokumentu przewozowego, co stanowi naruszenie art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli: t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2332 ze zm., obecnie Dz.U. z 2020 r., poz. 859 ze zm., dalej: ustawa SENT). Na okoliczność przeprowadzonej kontroli sporządzono w dniu [...] stycznia 2018 r. protokół z kontroli nr [...].

Uzupełnienie zgłoszenia w zakresie wymaganych danych miało miejsce dopiero po ujawnieniu nieprawidłowości przez kontrolujących, co potwierdza protokół kontroli orazzałączony do niego wydruk w/w zgłoszenia SENT.

Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego (dalej jako NUCS) postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. wszczął wobec spółki postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za nieuzupełnienie danych w rejestrze SENT.

Pismem z dnia [...] lutego 2018 r. Spółka złożyła wniosek o odstąpienie od nałożonej kary na podstawie art. 22 ust. 3 w związku z art. 26 ust. 3 pkt 1 ustawy SENT.

Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. NUCS nałożył na Stronę karę pieniężną w wysokości 5000 zł za naruszenie przepisów ustawy SENT.

Na skutek złożonego odwołania Spółki Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako DIAS) decyzją z dnia [...] marca 2019 r., nr [...], działając m.in. na podstawie art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., obecnie tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm., dalej jako O.p.) uchylił w całości decyzję organu I instancji i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Organ odwoławczy stwierdził, że w zaskarżonej decyzji organ I instancji odniósł się tylko w sposób fragmentaryczny do regulacji zawartych w art 22 ust. 3 z uwzględnieniem art. 26 ust. 3, a dotyczącym możliwości może odstąpienia przez organ od nałożenia kary pieniężnej objętej zaskarżoną decyzją.

DIAS zauważył, iż analiza przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, jest niezbędna do prawidłowego przeprowadzenia postępowania i wyeliminowania z niego braków dotyczących badania przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej zarówno ze względu na interes przewoźnika jak i interes publiczny.

Według organu II instancji NUCS dokonał co prawda analizy ww. przesłanek ze szczególnym odniesieniem do interpretacji pojęć interesu publicznego i interesu przewoźnika, wynikających z doktrynyi orzecznictwa sądowo-administracyjnego. Przedmiotowa analiza nie została jednak uzupełniona dowodami wynikającymi z akt sprawy dotyczącymi sytuacji finansowo- gospodarczej Strony.

W związku z powyższym organ drugiej instancji uzna, iż nie ma możliwości dokonania obiektywnej oceny poprawności takiego stanowiska, w zakresie przyjętego braku przesłanek od odstąpienia od orzeczenia kary pieniężnej przez organ I instancji ze względu na ważny interes przewoźnika lub interes publiczny.

DIAS stwierdził, że działania organu I instancji sprzeciwiają się zasadom wyrażonym na gruncie przepisów art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p., tj. prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów. Ocena ta powinna być zaś odzwierciedlona w treści uzasadnienia wydawanego rozstrzygnięcia. Zważywszy na funkcje uzasadnienia jako elementu decyzji, zgodnie z art. 210 O.p. powinno ono, w warstwie faktycznej zawierać wskazanie faktów uznanych przez organ za wiarygodne, tym samym dowodów, na których organ w tym zakresie się oparł oraz przyczyn, dla których odmówił innym dowodom przymiotu wiarygodności i mocy dowodowej, w warstwie prawnej zaś umotywowaną ocenę ustalonych faktów w kontekście konkretnego, adekwatnego przepisu prawa oraz wykazanie związku między tą oceną, a treścią rozstrzygnięcia.

Powyższe zaś zdaniem organu odwoławczego uzasadniało zgodnie z art. 233 § 2 O.p. uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, nakazując NUCS uzupełnienie postępowania dowodowe w zakresie przesłanek określonych w art. 22 ust. 3 z uwzględnieniem art. 26 ust. 3 ustawy SENT.

Natomiast odnosząc się do stanowiska odwołującej, która w piśmie z 12 lutego 2019 r. wniosła o umorzenie postępowania w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II GSK 1696/18, gdzie NSA wypowiedział się w kwestii kary, wymierzonej na podstawie art. 22 ust. 2 oraz art. 26 ust. 1,2 i 5 ustawy SENT,organ II instancji uznał żądanie za przedwczesne, ponieważ wyrok ten jest wiążący w sprawie w której został wydany.

Na skutek skargi wniesionej przez Spółkę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, prawomocnym wyrokiem z dnia 17 września 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 967/19 została ona oddalona. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż w sprawie sporne jest, czy zasadnym było przekazanie sprawy przez organ odwoławczy - na podstawie art. 233 § 2 O.p. do ponownego rozpatrzenia właściwemu organowi I instancji. Zdaniem skarżącego, prawidłowym było umorzenie postępowania ze względu na wyrok NSA sygn. akt II GSK 1696/18 wydany w bliźniaczo podobnej sprawie. Sąd podkreślił, że wydana na podstawie art. 233 § 2 O.p. decyzja kasacyjna będąc rozstrzygnięciem procesowym, nie kształtuje stosunku materialnoprawnego. Organ odwoławczy uzyskuje podstawy do wydania decyzji kasacyjnej wówczas, jeśli z materiałów sprawy wynika, że decyzja I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Warunki te zaskarżona decyzja zdaniem Sądu spełnia. Sąd zgodził się z organem II instancji, że skoro ustalenia w sprawie nie są kompletne, a organ I instancji nie podjął koniecznych czynności wyjaśniających, to wydanie decyzji było przedwczesne. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części przez organ I instancji, nie budził zastrzeżeń Sądu.

Sąd wskazał, iż decyzją, o jakiej mowa w art. 233 § 2 O.p., organ odwoławczy może wydać zarówno wówczas, gdy organ I instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, jak i wówczas, gdy przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające nie jest wystarczające do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.

Zdaniem Sądu stosując ten przepis, w decyzji kasacyjnej organ odwoławczy dostatecznie odniósł się do podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, wykazując konieczność podjęcia przez właściwy organ I instancji czynności, których rezultat może mieć istotny wpływ na dalsze ustalenia i wynik sprawy.

Następnie Sąd wyjaśnił, iż wbrew stanowisku strony, iż wyrok NSA wydany w sprawie o sygn. akt II GSK 1696/18 nie jest obowiązujący w tym znaczeniu, że pogląd wyrażony w tymże wyroku (a mówiąc precyzyjniej w jego uzasadnieniu) nie jest poglądem, którym związane są składy orzekające w innych, choćby bliźniaczo podobnych sprawach.

Oczywiście sądy niższych instancji mogą posiłkować się takimi orzeczeniami, ale nie jest to obowiązek, bo ten dotyczy tylko orzeczeń, które zostały wydane przez tzw. składy powiększone Sądu Najwyższego, bądź Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Sąd zauważył, iż ponieważ zaskarżona decyzja miała charakter kasatoryjny, a organ II instancji nie zajął się kwestią możliwości umorzenia postępowania, ocena dopuszczalności takiego rozstrzygnięcia przez Sąd byłyby przedwczesna, i wskazał, iż rozważona zostanie ona w pierwszej kolejności organ I instancji (po uzupełnieniu materiału we wskazanym przez DIAS zakresie), a następnie organ II instancji, o ile wniesione zostanie odwołanie.

W ramach ponownego rozpoznania sprawy organ I instancji pismem z dnia [...] lutego 2020 r. zwrócił się do Spółki o wskazanie przesłanki przemawiającej za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej wraz z uzasadnieniem. W odpowiedzi Spółka złożyła wniosek o odstąpienie od nałożenia kary na podstawie art. 26 ust. 3 pkt 1 lub 2 ustawy SENT, powołując się przy tym na wyroki NSA (II GSK 1133/19 i II GSK 1696/18)wydane zdaniem strony w analogicznym stanie faktycznym, agdzie uwzględniono możliwość odstąpienia od kary pieniężnej i umorzono postępowanie. Do pisma strona załączyła oświadczenie w sprawie pomocy de mini mis, bilans i rachunek zysków i strat za lata 2016, 2017 i 2018. Następnie organ uzyskał z ZUS informację o braku zaległości Spółki w spłacie składek i braku prowadzonego przeciwko niej postępowania egzekucyjnego, a także otrzymał informację z Urzędu Skarbowego o braku zaległości podatkowych lub niepodatkowych należności budżetowych Spółki oraz braku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko Spółce, braku hipoteki wydanych decyzji o zabezpieczeniu.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...], NUCS, nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 5.000 zł za brak uzupełnienia przez przewoźnika danych w zgłoszeniu przewozu towarów SENT [...], o których mowa w art. 6 ust. 3 ustawy SENT. Podstawę prawną wydanej decyzji stanowił art. 207 § 1 O. p., art. 22 ust. 2 i 3 w zw. z art. 6 ust. 3, art. 26 ust. 1, 2 i 5 ustawy SENT, § 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 13 czerwca 2017 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego przewozu towarów (Dz. U. z 2017 r., poz. 1178) i art. 14 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 1039).

Spółka złożyła odwołanie od ww. decyzji, wnosząc o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, ewentualnie o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej i udzielenie pomocy de mini mis. Zdaniem strony skarżącej w przedmiotowej sprawie spełniona została przesłanka odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013 z 18 grudnia 2013 r., bowiem pomoc de minimis udzielona spółce w okresie ostatnich trzech lat podatkowych nie przekroczyła kwoty 100 000 euro. Nadto skarżąca podkreśliła, że organ nie uwzględnił, iż naruszenie zostało uzupełnione w trakcie kontroli, waga naruszenia była znikoma, nie ucierpiało dobro chronione prawem, nie stwierdzono wyrządzenia szkody. W ocenie skarżącej stwierdzone uchybienie ma charakter incydentalny, w 2018 r. spółka wykonała ponad 6500 przewozów w procedurze SENT, natomiast organ dokonując analizy zgromadzonej dokumentacji działał w sposób wybiórczy.

Decyzją z dnia [...] września 2021 r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako DIAS) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W treści niniejszego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy SENT z uwzględnieniem przepisów przejściowych ustawy z dnia 10 maja 2018r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz.1039). Art. 14 tejże ustawy stanowi, że do naruszeń obowiązków, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, które miały miejsce przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się art. 22 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym.

Następnie organ wskazał, że w art. 3 ust. 2 ustawy SENT przedstawiono katalog towarów, których przewóz podlegał systemowi monitorowania drogowego wraz z określającymi je podkategoriami Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) oraz pozycjami Nomenklatury Scalonej (CN) wraz z uszczegółowieniem dotyczącym masy brutto lub objętości przesyłki czy rodzaju opakowań jednostkowych, do tego katalogu należy także towar przewożony przez spółkę P klasyfikowany do kodu CN 1511.

Organ II instancji podniósł, że na podstawie art. 6 ust. 3 ustawy SENT przewoźnik przed rozpoczęciem przewozu na terytorium kraju powinien uzupełnić zgłoszenie przewozu towarów o następujące dane:

1) dane przewoźnika obejmujące:

a) imię i nazwisko albo nazwę,

b) adres zamieszkania albo siedziby,

2) numer identyfikacji podatkowej przewoźnika albo numer, za pomocą którego przewoźnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej,

3) numery rejestracyjne środka transportu,

4) miejsce i datę rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju,

5) planowaną datę zakończenia przewozu towaru,

6) numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, o ile są wymagane,

7) numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi.

Zgodnie natomiast z art. 22 ust. 2 ustawy SENT w przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 5.000 zł.

Organ wskazał, że kontrola przeprowadzona w dniu [...] stycznia 2018 r. wykazała nieprawidłowości w zgłoszeniu SENT [...], polegające na braku wypełnienia pól dotyczących danych przewoźnika, środka transportu, daty rozpoczęcia przewozu, planowanej daty zakończenia przewozu oraz danych dotyczących towaru – rodzaj i numer dokumentu przewozowego, co stanowi naruszenie art. 6 ust. 3 w/w ustawy, która sankcjonowana jest karą pieniężną nakładaną na przewoźnika zgodnie z art. 22 ust. 2 tej ustawy, w wysokości 5.000 zł.

DIAS następnie zauważył, że wbrew twierdzeniom spółki, waga dokonanego naruszenia nie była znikoma, bowiem w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2017 r., [...] października 2017 r., [...] listopada 2017 r., skarżąca również wykazała nieprawidłowości w zakresie naruszenia art. 6 ust. 3 ustawy SENT. Zdaniem organu odwoławczego powyższe oznacza, iż strona mając świadomość ciążących na niej obowiązków wynikających z niniejszej ustawy ponownie nie uzupełniła w sposób prawidłowy danych w rejestrze SENT. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że stosując przepisy ustawy SENT ma obowiązek wykazania nie tylko uchybień podmiotów, do których przepisy te mają zastosowanie, lecz także wykazania z urzędu, że nie wystąpiły określone w art. 22 ust. 3 i art. 26 ust. 3 ustawy SENT, przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, przy czym zaistnienie przesłanki "ważnego interesu" podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego lub przewoźnika może zostać wykazane w zasadzie wyłącznie we współpracy z tym podmiotem i w oparciu o przedłożone przez niego dokumenty i dowody oraz na podstawie dokumentów znanych organowi z urzędu, natomiast przesłanka "interesu publicznego" powinna być przedmiotem rozważań organu podatkowego, stosującego przepisy ustawy SENT z uwzględnieniem celów tej ustawy.

Następnie DIAS odnosząc się do zawartego w odwołaniu wniosku strony o uwzględnienie wyroku NSA z 18 maja 2020 r. II GSK 2020/20, wskazała, iż nie dotyczy on niniejszego postępowania, zapadł wobec innego podmiotu w odmiennym stanie faktycznymi i prawnymi wobec powyższego brak podstaw do żądania przez Stronę odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej i umorzenia postępowania w przedmiotowej sprawie.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że przewidziana w art. 22 ust. 3 ustawy SENT instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej jest oparta na tzw. uznaniu administracyjnym. Ustawodawca w przywołanej regulacji posłużył się zwrotami niedookreślonymi – "ważny interes przewoźnika" lub "interes publiczny", użyty łącznik "lub" wskazuje, że do odstąpienia od nałożenia kary wystarczy zaistnienie jednej z przesłanek. DIAS powołując się na stanowisko sądów administracyjnych wskazał, że ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Niewątpliwie nadzwyczajne, losowe sytuacje jak utrata możliwości wywiązania się ze zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Pojęcie "ważny interes przewoźnika" należy interpretować analogicznie do "ważnego interesu podatnika", o jakim stanowi art. 67a § 1 O.p. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. Z kolei interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.

Dalej DIAS podał, że organ I instancji na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalił sytuację finansową i majątkową spółki za lata 2016-2018. W 2017r. spółka wykazywała przychód 189.223.492,34 zł, dochód 5.066.592,59 zł, w 2018 r. przychód 199.012.928,40 zł, dochód 1.929.268,71 zł, w 2019 r. przychód 216.537.168,36 zł, dochód 0 zł, strata – 136.821,45 zł. Nadto przewoźnik dokonał zakupu środków trwałych na kwoty: w 2018 r. - 14.091.594,00 zł, w 2019 r. –1.961.237 zł, 2020 r. – 319.510 zł. Na dzień 31 grudnia 2016 r. wartość aktywów i pasywów zgodnie z bilansem wynosiła 197.758.772,62 zł, na dzień 31 grudnia 2017 r. - 194.739.763,40 zł, na dzień 31 grudnia 2018 r. - 195.044.488,82 zł. Wysokość zysku (straty) netto zgodnie z rachunkiem zysków i strat spółki wynosił natomiast na dzień 31 grudnia 2016 r. - 2.836.554,62 zł, na dzień 31 grudnia 2017 r. - 3.932.469,38 zł, na dzień 31 grudnia 2018 r. - 830.254,33 zł. Ponadto spółka nie posiada zaległości podatkowych i niepodatkowych, nie jest wobec niej prowadzone postępowanie egzekucyjne. Przewoźnik w latach 2016-2018 złożył 3 deklaracje, z których wynika, iż był stroną zbycia - nabycia składników majątkowych. W stosunku do spółki nie wydano decyzji dotyczących ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. W latach 2017-2020 przewoźnik był benificjentem pomocy de minimis o łącznej kwocie 301.896,60 zł, stanowiącej równowartość 13.061,91 EUR (wydruk z Systemu Udostępniania Danych o Pomocy Publicznej). Organ II instancji zaznaczył również, że Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego dokonał szczegółowej analizy bilansu oraz rachunku zysku i strat spółki, z których wynika, iż sytuacja finansowa spółki nie jest niekorzystna i nie ulega znaczącemu pogorszeniu, spadki osiągniętych niektórych wskaźników finansowych wynikają z prowadzonej działalności, poczynionych inwestycji i nakładów na bieżącą działalność, co spółka również potwierdziła w złożonych w toku postępowania wyjaśnieniach. Powyższe w ocenie organu II instancji potwierdza, że obciążenie przewoźnika karą pieniężną nie wiąże się z zagrożeniem dla jej istotnego interesu. Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły okoliczności nadzwyczajne, czy też zdarzenia losowe, które umożliwiłyby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, nieuzupełnienie przez spółkę danych stosownie do art. 6 ust. 3 ustawy SENT jest związane z brakiem rzetelności i staranności w realizacji obowiązków wynikających z ustawy.

Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że w odniesieniu do należności wynikających z kar pieniężnych, należy mieć na uwadze szczególny charakter tych należności: sposób powstania i tytuł określający ich istotę wyrażająca się w tym, że obok funkcji dochodowej Skarbu Państwa obowiązuje funkcja sankcyjna, bowiem kara jest konsekwencją dokonania przez konkretny podmiot naruszeń określonych obowiązków nałożonych na ten podmiot i wynikających bezpośrednio z przepisów prawa. Zatem w ocenie organu podmioty, które dokonały naruszeń są zobowiązane do poniesienia określonego wydatku, a celem tego wydatku jest odczucie straty po stronie zobowiązanego. Z tego powodu odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, co do zasady, obciążone jest negatywną oceną z punktu widzenia interesu publicznego i wymaga szczególnego uzasadnienia. Organ zaznaczył, że pojęcie przesłanki "interesu publicznego" nie może zostać zrównane z interesem budżetu państwa, bowiem nie ma podstaw do przeciwstawiania interesu publicznego, jako sprzecznego z indywidualnym interesem obywatela. DIAS zwrócił uwagę, że interes publiczny należy rozumieć nie tylko jako potrzebę zapewnienia maksymalnych środków po stronie dochodów w budżecie państwa, ale też jako ograniczenie jego ewentualnych wydatków, np. na zasiłki dla bezrobotnych czy inną pomoc społeczną. Organ wskazał, że nie może bowiem powstać taka sytuacja, w której zapłata zaległych należności spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa. Nie byłoby to zgodne z interesem tego obywatela, ale jednocześnie nie byłoby to również zgodne z interesem publicznym. Zatem przy jej ocenie należy również uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy.

Organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej nie leży w interesie publicznym, ponieważ pozyskane informacje wskazują, że sytuacja strony nie ma cech nadzwyczajności, nałożona kara nie doprowadzi do upadłości i likwidacji spółki, a jej sytuacja materialna pozwala na jej uiszczenie. DIAS podkreślił, że interes publiczny w monitorowaniu przewozu towarów wynika z zagrożenia występowania "szarej strefy" i oszustw podatkowych w handlu towarami uznanymi za "wrażliwe", intencją ustawodawcy nie jest uderzenie w przedsiębiorców legalnie i rzetelnie prowadzących działalność gospodarczą, którzy odprowadzają należne daniny publicznoprawne lecz skuteczne monitorowanie rynku "towarów wrażliwych". Z tego też względu ustawodawca nie uzależnił możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nawet jeśli nieprawidłowości powstały wskutek nieumyślnego błędu ludzkiego. Organ wskazał, że w interesie publicznym jest, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, bez możliwości omijania go, a także by podmioty trudniące się przewozem towarów objętych systemem monitorowania dochowały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków. Zdaniem organu odwoławczego niestaranność nie może obciążać całego społeczeństwa w skutkach z nich wynikających.

Organ podniósł, że nieuzupełnienie przez spółkę wielu pól w zgłoszeniu SENT nie świadczy o małej wadze naruszenia oraz wskazuje na niedochowanie przez przewoźnika należytej staranności w wypełnianiu obowiązków nałożonych ustawą SENT. W ocenie DIAS błędnie skarżąca wywodzi, że naruszenie miało charakter incydentalny, ponieważ uchybienia przepisom ustawy SENT stwierdzono w 11 przypadkach. Organ podkreślił, że spółka posiadała wiedzę, co do skutków niewypełnienia ustawowych przesłanek. Według organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie ma również znaczenia wywodzona przez spółkę neutralność popełnionego błędu dla budżetu państwa, bowiem w przypadkach, gdy w trakcie postępowania podatkowego, kontroli podatkowej albo kontroli celno-skarbowej stwierdzono naruszenie przepisów ustawy, które nie spowodowało uszczupleń podatku VAT oraz podatku akcyzowego, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, przy czym zgodnie z art. 30 ust. 5 pkt 1 ustawy, przepisu tego nie stosuje się w stosunku do przewoźników oraz w sytuacji, gdy naruszenie przepisów ustawy SENT zostało ujawnione w trakcie kontroli drogowej.

Organ zaznaczył, że brak nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone uchybienie byłby zachwianiem zasady proporcjonalności, a strona zyskałaby pozycję uprzywilejowaną względem innych podmiotów, które z różnych przyczyn również dokonują naruszeń ustawy SENT i ponoszą odpowiedzialność z tego tytułu.

Dalej DIAS wyjaśnił, że podnoszona przez skarżącą spółkę kwestia nieprzekroczenia pułapu 100.000 euro przyznanej pomocy de minimis w ciągu ostatnich trzech lat podatkowych jako przesłanka do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 26 ust. 3 pkt 1 ustawy SENT lub art. 26 ust. 3 pkt 2 ustawy SENT w zw. z art. 1 ust. 1 oraz art. 3 i art. 8 Rozporządzenia Komisji UE nr 1407/2013, nie ma znaczenia dla wydanego rozstrzygnięcia, ponieważ w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka odstąpienia od nałożenia kary wynikająca z art. 22 ust. 3 ustawy SENT, co powoduje brak podstaw do dalszego procedowania w zakresie odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 26 ustawy SENT.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej przez Spółkę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie :

- art. 120 , art. 121 § 1, art. 122 O.p.;

- art. 1 ust. 1 w związku z art. 3 i art. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013 w związku z art. 2a O.p.;

- art. 22 ust. 3 w związku z art. 26 ust. 3 ustawy SENT.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów spółka wniosła o uchylenie decyzji organów obydwu instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wniesionej skargi spółka podniosła, że pomimo naruszenia ustawy SENT nie doszło do żadnych negatywnych skutków dla fiskusa, wobec czego objęcie jej karą jest sprzeczne z zasadą zaufania obywateli do organów administracji. Skarżąca powołała się na stanowisko NSA wyrażone w poszczególnych wyrokach odnośnie możliwości zastosowania przez organ odstąpienia od nałożenia kary. Spółka wskazała, iż argumentacja organów administracyjnych opiera się głównie na dobrej sytuacji finansowej i majątkowej spółki, co jest sprzeczne z zasadą prawdy obiektywnej wynikającą z art. 121 § 1O.p.

Spółka podała, iż do 5 czerwca 2020 r. dokonała 10318 zarejestrowanych zgłoszeń w systemie SENT i do 30 września 2021 r. wpłynęło do niej 45 protokołów ze stwierdzeniem naruszeń a w 22 sprawach wszczęto postępowanie, przy czym żadna sprawa nie zakończyła się prawomocnym rozstrzygnięciem. Ponadto zarzuciła, że organy kontrolne nie odniosły się do przesłanki wynikającej z art. 2a O.p. w kontekście bezpośredniego odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013. W ocenie skarżącej prowadzone postępowanie miało wyłącznie na celu nałożenie kary pieniężnej, bowiem organy mogły odstąpić od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, iż Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożył obie strony.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).

Przedmiot tak rozumianej kontroli stanowiła decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] września 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] sierpnia 2020 r. w sprawie nałożenia na skarżącą Spółkę kary pieniężnej w kwocie 5000 zł za brak uzupełnienia przez przewoźnika danych w zgłoszeniu przewozu towarów SENT [...], o których mowa w art. 6 ust. 3 ustawy SENT.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż w przedmiotowej sprawie w dniu 17 września 2019 r. wyrok wydał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 967/19. W tych okolicznościach zastosowanie znajduje art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, to wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku 15 marca 2012 r., II OSK 2562/10, ONSA WSA 2013/1, stwierdził, że ocena prawna musi zostać w orzeczeniu wyrażona, co oznacza, że za przedmiot związania można uznać jedynie te elementy oceny odnoszącej się do przepisów prawa, które zostały zamieszczone w treści uzasadnienia orzeczenia. Muszą one mieć postać jednoznacznych twierdzeń, sformułowanych w sposób jasny, umożliwiający ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych(A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019, art. 153.). Zatem zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do tak rozumianej oceny prawnej i wskazań, zawartych w uzasadnieniu wyroku.

W orzecznictwie podkreśla się, iż ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Podsumowując stwierdzić należy, zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 21 marca 2014r., sygn. akt I GSK 534/12), że: "Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się muw pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania".

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy przede wszystkim podkreślić, iż wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 września 2019 r., V SA/Wa 967/19 dotyczył decyzji kasatoryjnej wydanej przez organ II instancji, na co także zwrócił w uzasadnieniu w/w wyroku uwagę WSA w Warszawie. Zatem zakres wyrażonej w w/w wyroku oceny prawnej i ewentualnych wskazań jest ograniczony z uwagi na charakter tejże decyzji. Sąd oddalając skargę w wyroku z dnia 17 września 2019 r., zgodził się ze stanowiskiem organu II instancji co do konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części przez organ I instancji i uznał, że dopiero po uzupełnieniu tego postępowania, we wskazanym przez DIAS zakresie, organ I instancji, a następnie organ II instancji , o ile wniesione zostanie odwołanie, rozważy możliwość umorzenia postępowania. Przy czym dodać należy, iż według wskazań DIAS zawartych w decyzji z [...] marca 2019r., zobowiązano organ I instancji do uzupełnienia postępowania dowodowegodotyczącego sytuacji finansowo- gospodarczej Strony z uwagi na konieczność dokonania prawidłowej analizy przesłanek dotyczących możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, o których mowa w art. 22 ust. 3 i art. 26 ust. 3 ustawy SENT.

Analiza akt sprawy i zaskarżonej decyzji w ocenie Sądu wskazuje, iż organ I i II instancji zastosowały się do oceny prawnej i wytycznych zawartych w wyroku z dnia 17 września 2019 r. Mianowicie organ I instancji uzupełnił materiał dowodowy w sprawie (na wezwanie organu strona złożyła dokumenty dotyczące jej sytuacji finansowej i gospodarczej, jednocześnie organ pozyskał niezbędne informacje od urzędu skarbowego i ZUS),następnie poddał go szczegółowej analizie i na tej podstawie wydał decyzję, szczegółowo uzasadniając swoje stanowisko, w tym w zakresie braku podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przedmiotowej sprawie. Wobec powyższego Sąd uznał, iż w sprawie nie został naruszony art. 153 p.p.s.a.

Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd uznał, iż skarga nie jest uzasadniona. Materialną podstawę prawną rozstrzygnięcia podjętego w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy SENT obowiązujące w dniu dokonania kontroli ([...] stycznia 2018 r.) z uwzględnieniem przepisów przejściowych zawartych w ustawie z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 1039). W ustawie SENT przyjęto (art. 4 ust. 1 - 4), że środkiem technicznym służącym monitorowaniu drogowego przewozu towarów jest rejestr zgłoszeń. Jest on prowadzony w systemie teleinformatycznym i gromadzi dane zawarte w zgłoszeniach, uzupełnieniach zgłoszeń i ich aktualizacjach oraz dotyczące przeprowadzonych kontroli. Obowiązki poszczególnych podmiotów związanych z przewozem towarów z terytorium innego państwa określa art. 6 ustawy SENT. W zakresie obowiązków przewoźnika istotny jest ust. 4 tego artykułu, zgodnie z którym przed rozpoczęciem przewozu towaru przewoźnik ma obowiązek uzupełnienia zgłoszenia o dane wymienione w tym przepisie, w tym poprzez dane przewoźnika, numery rejestracyjne środka transportu, miejsce i datę rozpoczęcia przewozu na terytorium kraju, numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi. Przewóz towarów podlega kontroli, o której mowa w art. 13 ustawy SENT, polegającej na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków w zakresie dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia, zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym oraz posiadania numeru referencyjnego. Na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy SENT, w sytuacji gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 5.000 zł (według stanu prawnego obowiązującego na datę kontroli).

W realiach niniejszej sprawy poza sporem było, co nie było także kwestionowane w postępowaniu przez WSA w Warszawie zakończonym wyrokiem z 17 września 2019 r., że strona skarżąca była przewoźnikiem towaru podlegającego obowiązkowej rejestracji w systemie SENT- oleju palmowego (CN 1511) o masie 24.730 kg, który podlega monitorowaniu stosownie do przepisów ustawy SENT. W toku przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2018 r. kontroli funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej stwierdzili nieprawidłowości w zgłoszeniu, w zakresie braku wypełnienia pól dotyczących danych przewoźnika, środka transportu, daty rozpoczęcia przewozu, planowanej daty zakończenia przewozu oraz danych dotyczących towaru (rodzaj i numer dokumentu przewozowego).

Zatem istotę sporu stanowiła kwestia zaistnienia przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na Spółkę.

Należy wskazać, że ustawodawca dopuścił możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej stosownie do art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu. Przytoczony przepis warunkuje tą możliwość, o ile nie stanowi pomocy publicznej (pkt 1) albo stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej (pkt 2), albo stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 (pkt 3). Na dzień przeprowadzenia kontroli, tj. [...] stycznia 2018 r. , jak i w dacie wydania niniejszego orzeczenia, Rada Ministrów nie określiła, w drodze rozporządzenia, szczegółowych warunków odstąpienia od nałożenia kar pieniężnych, stosownie do art. 26 ust. 4 ustawy.

W rozpoznawanej sprawie istota sporu natomiast dotyczy kwestii, czy prawidłowo organy rozważyły przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej określone w art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Analiza treści ww. przepisu uzasadnia wniosek, że ustawodawca posłużył się instytucją opartą na tzw. uznaniu administracyjnym. Przepis ten bowiem zawiera odesłanie do pojęć niedookreślonych – "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego" jako materialnoprawnych przesłanek będących podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Użyty łącznik "lub" wskazuje, że do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wystarczy zaistnienie jednej z wyżej powołanych dwóch dyrektyw wyboru ("ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego"), przy czym w każdej sprawie zawsze powinny zostać rozważone przez organ obie przesłanki. Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do w/w pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (por. wyroki NSA z dnia 8 grudnia 2020 r., II GSK 1052/20, II GSK 855/20, 12 marca 2020 r., II GSK 1464/19 www.orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej CBOSA). Nie budzi przy tym wątpliwości, że ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. W orzecznictwie zgodnie podnosi się, że jedynie nadzwyczajne, losowe sytuacje, taki jak utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Pojęcie "ważny interes przewoźnika" należy interpretować analogicznie do "ważnego interesu podatnika", o jakim stanowi art. 67a § 1 o.p. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. Z kolei zarówno w judykaturze, jak i w doktrynie podkreśla się, że interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (por. wyroki NSA z dnia 28 sierpnia 2019 r., II GSK 360/1, z dnia 13 lutego 2020 r., II GSK 1498/19, CBOSA). Podkreślić należy, że ustawodawca w art. 22 ust. 3 ustawy SENT użył słowa "ważny", zatem przez użycie tego słowa podkreślona została wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na interes wysyłającego odbiorcy lub przewoźnika. W ocenie Sądu zwrot "ważny interes przewoźnika" nie dotyczy tylko nadzwyczajnych okoliczności, ale powinien uwzględniać również trudną sytuację ekonomiczną przewoźnika. Oczywiście nie każde trudności finansowe przewoźnika mogą uzasadniać odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej lecz tylko takie, które wiązałby się z zagrożeniem dla jego interesu, bytu firmy.

W rozpoznawanej sprawie organy dokonały analizy sytuacji ekonomicznej strony skarżącej. Organy wskazały, że spółka nie posiada zaległości podatkowych i niepodatkowych. W latach 2017 - 2020 spółka była beneficjentem pomocy de minimis o łącznej kwocie 301.896,60 zł, stanowiącej równowartość 13.061,91 EUR. Nadto z analizy bilansu oraz rachunku zysku i strat za 2016 -2018 nie wynika, że sytuacja finansowa spółki jest niekorzystna bądź też znacząca się pogarszała. Dodać należy, że skarżąca w toku postępowania nie przedstawiła dokumentów mogących podważyć powyższy wniosek. Powyższych ustaleń przestawionych również przez organ w zaskarżonej decyzji strona skarżąca w skardze nie zakwestionowała. W kontekście powyższych rozważań należy wskazać, że każda kara pieniężna niesie za sobą określoną dolegliwość finansową dla firmy, wpływa na sytuację ekonomiczną. Taki jest jeden z celów jej wymierzenia w następstwie stwierdzenia naruszenia nałożonych przez ustawodawcę obowiązków. Poczynione przez organ ustalenia dotyczące sytuacji finansowej strony skarżącej pozwalają przyjąć, że nie stanowi ona zagrożenia dla interesów skarżącej spółki, dla jej bytu.

Zdaniem Sądu, zasadnie również organy administracji publicznej przyjęły, że nie została spełniona również druga przesłanka określona w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, uzasadniająca odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, tj. interes publiczny. Na pojęcie interesu publicznego składa się zarówno zasada powszechności ponoszenia danin publicznych, sprawiedliwości i nieobciążania budżetu Państwa, jak również proporcjonalność nałożonej kary, skutków, jakie może pociągnąć za sobą niewypełnienie nałożonego obowiązku oraz cel, jakiemu służy realizacja danego obowiązku, a który niewątpliwie jest związany z celem, jakim kierował się ustawodawca wprowadzając dane regulacje prawne. Z uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Służy temu objęcie kontrolą wszystkich podmiotów biorących udział w obrocie tymi towarami, w tym podmiotów wysyłających, podmiotów odbierających, jak również przewoźników, z czym związane jest nałożenie dodatkowych obowiązków. Istniała potrzeba wprowadzenia tej ustawy, ponieważ wyspecjalizowane grupy działające na rynkach towarów wrażliwych nie płaciły należnych podatków oraz dokonywały wyłudzeń nienależnych zwrotów. Istniała więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru. Tylko w przypadku tak wszechstronnej kontroli jest możliwa skuteczna walka z wspominanymi wyżej negatywnymi skutkami dla gospodarki krajowej naruszeniami, mającymi określony wymiar fiskalny, uszczupleniami w budżecie państwa. Oczywistym jest, że nałożona kara stanowi pewną dolegliwość finansową dla strony skarżącej, ale nie oznacza to, że zostały wyczerpane znamiona przesłanki interesu publicznego w rozumieniu powołanego przepisu.

Z akt sprawy wynika, że w roku podatkowym 2017 Spółka uzyskała dochód w wysokości 5.066.592,59 zł przy przychodzie wynoszącym 189.223.492,34 zł, w 2018 r. przychód 199.012.928,40 zł, dochód 1.929.268,71 zł, w 2019 r. przychód 216.537.168,36 zł, dochód 0 zł, strata – 136.821,45 zł. W sytuacji, gdy nałożona kara pieniężna stanowi zaledwie znikomy ułamek osiągniętego przez Spółkę dochodu (poza rokiem 2019), z tego punktu widzenia nie sposób dopatrywać się zaistnienia w jakimkolwiek zakresie przesłanki ważnego interesu strony, przemawiającej za ewentualnym odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. W interesie publicznym leży bowiem powszechne, prawidłowe stosowanie przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw przepisów prawa. Przyjęte rozwiązania służą prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel towarami "wrażliwymi". Strona jako profesjonalny przedsiębiorca powinna dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają na nią przepisy prawa i tak zorganizować działalność przedsiębiorstwa, w tym nadzór nad pracownikami, aby wypełniać obowiązki przewidziane w tych przepisach. Przewidziane w ustawie SENT kary za nieuzupełnienie zgłoszenia o wymagane dane, czy podanie w zgłoszeniu danych błędnych, bądź brak ich aktualizacji mają przede wszystkim charakter prewencyjny (zob. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2020 r., II GSK 1052/20, CBOSA). Zwolnienie z kary jest zaś uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. W rozpoznawanej sprawie w ocenie Sądu takie okoliczności nie zachodzą. Nie powinno budzić wątpliwości, że w interesie publicznym jest, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisów prawa i ponosili ich konsekwencje, ale nie w taki sposób, że konsekwencje te prowadziłyby do sięgania po pomoc publiczną. Wymaga również podkreślenia, że w realiach niniejszej sprawy skala stwierdzonych naruszeń była znaczna i miała istotny charakter. Organ wskazał również, że ilość (11) stwierdzonych w stosunku do strony skarżącej przypadków naruszeń ustawy SENT nie przemawia za zasadnością odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.

W ocenie Sądu w sprawie nie doszło do naruszenia wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasady proporcjonalności. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej winny podejmować działania proporcjonalne do zamierzonego celu. Nie powinny nakładać na stronę obowiązków niewspółmiernych do celu, który miałby być osiągnięty dzięki ich nałożeniu. Dotyczy to również podejmowania środków dyscyplinujących, czy też o charakterze sankcyjnym w przypadku stwierdzenia naruszenia obowiązku nałożonego w drodze ustawy. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie kara pieniężna w wysokości 5.000 zł za stwierdzone naruszenia jest adekwatna do celów ustawy SENT i nie jest dla strony dotkliwa w takim stopniu, który uzasadniałyby zastosowanie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie przesłanki interesu publicznego uwzględniającej treść zasady proporcjonalności. Nie można tracić z pola widzenia, że w niniejszej sprawie skala stwierdzonych naruszeń nie miała nieistotnego charakteru i w konsekwencji mogła uniemożliwić osiągnięcie zamierzonych przez ustawodawcę celów. W konsekwencji w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można przyjąć, że nałożona kara pieniężna doprowadzi do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego jak i indywidualnego, ani do sytuacji gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.

W ocenie Sądu organy poczyniły w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne, wywiodły z nich prawidłowe wnioski, przytoczyły przepisy prawa znajdujące zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego i omówiły ich treść. W toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się również naruszeń procedury, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W szczególności nie było podstaw do przyjęcia, aby organy gromadziły i rozpatrywały materiał dowodowy w sposób wybiórczy, nieobiektywny. W sprawie zostały zastosowane właściwe przepisy prawa materialnego, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 210 § 4 o.p.

W ocenie Sądu jako chybione należy również ocenić podniesione przez skarżącą zarzuty dotyczące naruszenia przez organ art. 1 ust. 1 w zw. z art. 3 i art. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 147/2013 w zw. z art. 2a Ordynacji podatkowej.Zaznaczyć bowiem trzeba, że żaden przepis rozporządzenia nr 1407/2013 nie określa obowiązku przyznania przedsiębiorstwu pomocy de minimis. Z art. 26 ust. 3 pkt 2 ustawy SENT wynika, że odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej należy traktować jako pomoc de minimis, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, co oznacza m.in., że może być udzielona tylko wówczas, gdy w przypadku określonego przedsiębiorcy nie zostały przekroczone progi tej pomocy określone w rozporządzeniu nr 1407/2013. W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły, że w latach 2017 - 2020 skarżąca była beneficjentem pomocy de minimis o łącznej kwocie 301.896,60 zł, stanowiącej równowartość 13.061,91 Euro. Dopuszczalna wysokość pomocy de minimis dla przedsiębiorcy transportowego wynosi 100.000 Euro w okresie trzech lat podatkowych (art. 3 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia nr 1407/2013), a zatem ewentualne odstąpienie w tej sprawie od nałożenia kary pieniężnej nie doprowadziłoby do przekroczenia wskazanego progu. Niemniej jednak art. 26 ust. 3 ustawy SENT określa tylko część przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, zaś pozostałe, zasadnicze przesłanki określa art. 22 ust. 3 tej ustawy i są nimi "ważny interes przewoźnika" lub "interes publiczny", które jak już wyżej wskazano w niniejszej sprawie nie wystąpiły. Powyższe wykluczało zatem możliwość odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej (por. wyrok NSA z dnia 18 listopada 2021 r. sygn. akt II GSK 1203/21 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto dodać należy odnośnie art. 2a O.p., na który wskazała skarżąca, a zgodnie z którym niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnik, iż przepisy rozporządzenia nr 1407/2013 i ustawy SENT nie są przepisami prawa podatkowego.

Natomiast na marginesie, odnosząc się do podniesionego przez skarżącą argumentu, że dotąd żadna sprawa dotycząca nałożenia na nią kary pieniężnej w trybie ustawy SENT nie zakończyła się prawomocnym rozstrzygnięciem, choć nie ma to wpływu na rozpoznanie przedmiotowej stawy, gdyż każda sprawa ma charakter indywidulany,a rozstrzygnięcie wydane w innej sprawie nie jest dla Sądu wiążące, Sąd zwraca uwagę, iż według bazy orzeczeń sądów administracyjnych, na dzień wydania niniejszego orzeczenia wobec spółki wydane został m.in. prawomocny wyrok NSA z 18 listopada 2021 r., II GSK 1203/21, oddalający skargę kasacyjną od wyroku tutejszego Sądu oddalającego skargę Spółki na decyzję w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w trybie ustawy SENT.

Z przedstawionych względów, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.