Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 2112/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 70 par. 1, art. 127, art. 208 par. 1, art. 233 par. 1 pkt 2 lit a
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 6 ust. 9 pkt 3
journal: Dz.U. 2014 poz 849
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 200, art. 205 par. 2, art. 269 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Protokolant referent stażysta Natalia Puchalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. [...] Prezydent Miasta Poznania ustalił [...] (dalej jako: "strona", "podatnik", "skarżący") wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 rok w kwocie [...] zł za lokal niemieszkalny - halę garażową z miejscami postojowymi zlokalizowany w budynku przy ul. [...] w [...]. Wymiaru podatku dokonano w oparciu o dane znajdujące się w księdze wieczystej obejmującej przedmiot zaskarżonej decyzji.

Wymiaru podatku organ dokonał w następujący sposób:

- podatek w kwocie [...] zł obliczony dla [...] m2 powierzchni pozostałych budynków powyżej 2,20 m,

- podatek w kwocie [...] zł obliczony dla [...] m2 powierzchni gruntów pozostałych.

W odwołaniu od powyższej decyzji podatnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy za prawidłowe uznał stanowisko organu I instancji, że sporny lokal - hala garażowa z miejscami postojowymi o powierzchni użytkowej [...] m2, zlokalizowany przy ul. [...] w [...] winien zostać, dla celów podatkowych, zaszeregowany do kategorii - budynek pozostały (niemieszkalny). Garaż jest samodzielnym lokalem w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903 ze zm.), ma założoną odrębną księgę wieczystą o numerze [...].

Zdaniem Kolegium garaż będący częścią budynku mieszkalnego z własną księgą wieczystą na potrzeby prawa podatkowego winien być uznany za odrębną nieruchomość, niepodlegającą opodatkowaniu stawkami dla budynków mieszkalnych. W ocenie organu spór w sprawie, sprowadzić można jedynie do kwestii, czy może on być uznany za część budynku mieszkalnego.

Odnośnie sposobu i zakresu opodatkowania omawianej hali garażowej, organ stwierdził, że pomimo bycia przez nią kondygnacją w budynku wielomieszkaniowym i jednocześnie przedmiotem współwłasności ułamkowej, nie można jednak w żaden sposób uznać, że jest to część budynku mieszkalnego, albowiem sam garaż nie spełnia w jakikolwiek sposób funkcji mieszkalnej. Nie jest to część obiektu budowlanego przeznaczonego na cele mieszkaniowe. Jako przedmiot odrębnej własności hala garażowa może stanowić przedmiot umowy sprzedaży czy wynajmu, na skutek której podmiotem korzystającym z garażu stałaby się osoba obca, nie mająca żadnego związku z samym budynkiem mieszkalnym i jego lokalami o charakterze mieszkaniowym.

Kolegium stwierdziło, że przy ustalaniu zobowiązania pieniężnego na 2009 rok organ pierwszej instancji przyjął prawidłowe dane, bowiem potwierdza je stan istniejący w rejestrze gruntów i budynków, który to rejestr ma walor dokumentu urzędowego. Ponieważ z ewidencji gruntów i budynków wynika, że [...] jest współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości, zaskarżona decyzja słusznie została w stosunku do niego skierowana. Zatem zarzut podatnika o niedokonaniu praktycznie żadnych czynności zmierzających do wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i braku zgromadzenia wystarczającego materiału dowodowego nie może się ostać, skoro ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji okazały się właściwe. W konsekwencji przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony na okoliczność określenia wykorzystywania wskazanej nieruchomości nie znajduje uzasadnienia, bowiem charakter lokalu został już określony w omówionym wyżej rejestrze gruntów i budynków. Zdaniem organu trudno przyjąć, że hala garażowa mogłaby być wykorzystywana w inny sposób niż do parkowania pojazdu (pojazdów), a gdyby nawet służyła innemu celowi, to nie zmieniałoby to jej kwalifikacji jako lokalu niemieszkalnego.

W skardze z dnia [...] października 2015 r. skarżący wniósł o uchylenie powyższej decyzji w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżący wskazał, że zaskarża decyzję w całości i zarzuca jej naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm. – dalej: "O.p."), z uwagi na fakt, iż zaskarżona decyzja zawiera istotne braki w uzasadnieniu prawnym oraz faktycznym;

- art. 188 O.p., poprzez pominięcie dowodów przedłożonych przez stronę;

- art. 191 O.p., poprzez błędy w ocenie materiału dowodowego, nieprzeprowadzenie rzetelnego postępowania dowodowego oraz przekroczenie swobodnej oceny dowodów;

- art. 187 O.p., poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego;

- art. 180 i art. 187 O.p., poprzez złamanie zasady bezpośredniości;

- art. 121, art. 122 i art. 124 O.p., poprzez złamanie podstawowych zasad postępowania określonych we wskazanych przepisach.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane.

Sąd zauważa, że zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji określającą skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. Stosownie do postanowień art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zgodnie z kolei z art. 6 ust. 9 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 849 ze zm. – dalej: "u.p.o.l."), osoby prawne, jednostki organizacyjne oraz spółki niemające osobowości prawnej, jednostki organizacyjne Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, a także jednostki organizacyjne Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe są obowiązane: wpłacać obliczony w deklaracji podatek od nieruchomości - bez wezwania - na rachunek budżetu właściwej gminy, w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do dnia 15 każdego miesiąca.

Oznacza to, że jeżeli w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały żadne okoliczności skutkujące zawieszeniem lub też przerwaniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, przyjąć należy, że zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2009 r., którego wysokość określono decyzją będącą przedmiotem skargi uległo przedawnieniu z dniem [...] grudnia 2014 r.

Tymczasem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu, będąca przedmiotem rozpoznawanej skargi, została wydana w dniu [...] sierpnia 2015 r. i doręczona podatnikowi w dniu [...] września 2015 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru dołączonego do decyzji.

Z akt sprawy nie wynika natomiast, by zaistniały jakiekolwiek okoliczności skutkujące zawieszeniem, czy też przerwaniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W tym stanie rzeczy zasadny jest wniosek, że już wszczęcie postępowania podatkowego odwoławczego i w konsekwencji wydanie oraz doręczenie decyzji organu drugiej instancji nastąpiło po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Należy wskazać, że stosownie do postanowień art. 208 § 1 O.p., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Norma wynikająca z powyższego przepisu nakazuje umorzenie postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stanie się bezprzedmiotowe, a w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego. Przytoczony przepis w sposób jednoznaczny określa procesowy skutek upływu terminu przedawnienia, który wymaga od organu pierwszej instancji lub organu odwoławczego umorzenia postępowania w przypadku, gdy organ ten nie zdążył orzec przed upływem przedawnienia określonego zobowiązania podatkowego - niezależnie od tego, czy nastąpiło to po zapłacie, czy przed zapłatą podatku (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 18 lutego 2015 r., o sygn. akt I SA/Sz 1017/14, dostępny: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle powyżej przytoczonego przepisu procesowym skutkiem upływu terminu przedawnienia jest bezprzedmiotowość prowadzonego postępowania podatkowego, które musi zakończyć się decyzją orzekającą o umorzeniu postępowania. Jak wskazano w uchwale NSA z dnia 29 września 2014 r., o sygn. akt II FPS 4/13 (dostępnej na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w świetle art. 70 § 1 i art. 208 § 1 oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) O.p., w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005 r. po upływie terminu przedawnienia nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania podatkowego i orzekanie o wysokości zobowiązania podatkowego, które wygasło przez zapłatę (art. 59 § 1 pkt 1 O.p.). W przytoczonej powyżej uchwale podzielono pogląd wyrażony przez NSA we wcześniejszej uchwale, mianowicie z dnia 3 grudnia 2012 r., o sygn. akt I FPS 1/12. Dodatkowo Sąd zauważa, że na podstawie art. 269 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej: "P.p.s.a."), dokonana przez NSA wykładnia art. 70 § 1 i art. 208 § 1 oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) O.p. jest dla Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę wiążąca.

Wobec powyższego procesowym skutkiem upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego będzie konieczność uchylenia przez organ odwoławczy decyzji organu pierwszej instancji w całości oraz umorzenia postępowania w sprawie. W uzasadnieniu powołanej powyżej uchwały NSA o sygn. akt II FPS 4/13 wskazano, że w art. 233 O.p. określono rodzaje rozstrzygnięć, jakie może wydać organ odwoławczy. Wśród nich wymieniono również możliwość uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania. Uznanie upływu terminu przedawnienia za negatywną przesłankę procesową, powodującą bezprzedmiotowość postępowania, nie spowoduje zatem, że podatnik będzie pozbawiony możliwości rozpoznania jego odwołania. Przeciwnie, jego sprawa zostanie rozpoznana po raz drugi, a zaskarżona decyzja - uchylona. Umorzenie postępowania spowoduje natomiast powrót do stanu prawnego istniejącego przed wszczęciem postępowania. Decyzja ta będzie mogła także być poddana kontroli sądu administracyjnego. Należy przy tym ponownie podkreślić, że ustawodawca zakłada jako sytuację zgodną z prawem, iż ostatecznie zapłacony i obliczony przez podatnika podatek, niezależnie od tego, czy będzie w pełni odpowiadał obowiązującym regulacjom prawnym, będzie podatkiem do zapłaty (art. 21 § 2 O.p.).

Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia jest przy tym okoliczność, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana [...] grudnia 2014 r., a więc przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W tym kontekście należy zauważyć, że postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne (art. 127 O.p.), a organ odwoławczy w sposób merytoryczny załatwia tę samą sprawę co organ pierwszej instancji. Postępowanie odwoławcze nie jest zatem nowym postępowaniem, a jedynie fragmentem dwuinstancyjnego postępowania podatkowego. Jeżeli więc do przedawnienia doszło dopiero w toku postępowania odwoławczego, to organ odwoławczy winien uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie w sprawie stosownie do dyspozycji art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) in fine O.p.

Mając zatem na uwadze, że zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2009 r. wygasło na skutek przedawnienia, zaskarżoną decyzję należało uchylić.

W konsekwencji bezprzedmiotowe jest odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi.

W toku ponownego postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu będzie zobowiązane do wydania decyzji, w której uchyli decyzję organu podatkowego I instancji w całości i umorzy postępowanie w sprawie.

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., jak w p. I sentencji wyroku.

W przedmiocie kosztów sądowych orzeczono w oparciu o treść art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., jak w p. II.