Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 966/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędziowie NSA Izabela Dobosz WSA Małgorzata Brachel-Ziaja / spr. / Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. skargę oddala II. przyznaje adwokatowi M. P. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w K. przy ul. [...] tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295 / dwieście dziewięćdziesiąt pięć / złotych brutto płatną z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. znak [...] Wojewoda na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami / t. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543, z późn. zm./ oraz art. 138 par 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania Z. D. od decyzji Starosty z dnia [...].03.2004 r., Nr: [...], orzekającej o odmowie zwrotu działki nr [...] o pow 0,0709 ha, obr,62, jedn. ewiden. [...], miasto K., zabudowanej budynkiem mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w K., na rzecz Z. D., A. R., B. S., W. R., B. O., T. G., C. K., Z. K. i M. T., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji.

W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania zwrotowego, a w szczególności wskazał że; Prezydent Miasta - miasta na prawach powiatu, decyzją z dnia [...].07.2003 r., nr [...], odmówił zwrotu działki nr [...] o powierzchni 709 m2, obręb [...], jednostka ewidencyjna [...], miasto K., zabudowanej budynkiem mieszkalnym przy ul. [...] w K. na rzecz poprzednich właścicieli i spadkobierców poprzednich właścicieli

Wojewoda decyzją z dnia [...].11.2003 r., nr [...] uchylił w całości powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Powodem uchylenia decyzji organu pierwszej instancji był fakt jej wydania przez p.o. Zastępcy Dyrektora Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta, a nieruchomość, w stosunku do której wydano orzeczenie, w czasie orzekania w sprawie zwrotu nieruchomości była własnością Gminy K. W tych okolicznościach Prezydent Miasta podlegał wyłączeniu od rozpoznania niniejszej sprawy.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r. Wojewoda wyznaczył Starostę do załatwienia przedmiotowej sprawy.

Decyzją z dnia [...].03.2004 r., nr [...], Starosta orzekł o odmowie zwrotu działki nr [...] o powierzchni 0,0709 ha, obręb [...], jednostka ewidencyjna [...], miasto K. zabudowanej budynkiem mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w K. na rzecz Z. D., A. R., B. S., W. R., B. O., T. G., C. K., Z. K. i M. T.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał w pierwszym rzędzie iż stronami w niniejszym postępowaniu są; Z. D., A. R., B. S., W. R., B. O., T. G., C. K., Z.w K. i M. T., a roszczeniem o zwrot objęta jest działka nr [...] o pow. 0,0709 ha, położona w obrębie [...], jednostka ewidencyjna [...], miasto K., zabudowana budynkiem, mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w K., odpowiadająca wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej poprzednio jako parcele katastralne I. kat. [...] i l. kat. [...], gm. kat. P.

Przedmiotowa nieruchomość wywłaszczona została na rzecz Skarbu Państwa decyzją Urzędu Dzielnicowego K. z dnia [...].09.1976 r., znak: [...], w celu budowy obiektów dydaktycznych Akademii [...] w [...]. Wnioskowana do zwrotu nieruchomość jest własnością Gminy K. na podstawie decyzji Wojewody z dnia [...].08.1992 r. znak: [...], i równocześnie pozostaje we współużytkowaniu wieczystym właścicieli lokali nr [...] i [...] znajdujących się w budynku nr [...] przy ulicy [...] w K., którym zabudowana jest działka nr [...]. Lokal nr [...] (zgodnie z wypisem z księgi wieczystej Kw [...]) został sprzedany osobie trzeciej wraz z prawem współużytkowania wieczystego działki nr [...] oraz współwłasności niewydzielonych części wspólnych budynku. Wydzielenia lokalu dokonano na mocy umowy ustanowienia odrębnej własności lokali i umowy sprzedaży zawartej dnia [...].06.1997 r., Rep. [...]. Fakt ten ujawniony został w księdze wieczystej Kw [...], w dniu [...].11.1997 r., Lokal nr [...] został sprzedany osobie trzeciej wraz z prawem współużytkowania wieczystego działki nr [...] oraz współwłasności niewydzielonych części wspólnych budynku mocą umowy ustanowienia odrębnej własności lokalu i umowy sprzedaży zawartej w dniu [...] czerwca 1990 r. Rep. [...], co ujawnione zostało w księdze wieczystej Kw [...] w dniu 31 grudnia 1990 r.

Zgromadzone dokumenty pozwoliły na ustalenie, iż wnioskowana do zwrotu nieruchomość stała się zbędna dla celu wywłaszczenia w rozumieniu przepisu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Starosta wydając decyzję oparł się na regulacji art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stwierdza, iż roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W niniejszym przypadku, wywłaszczone parcele l. kat. [...] i l. kat. [...] odpowiadają działce ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie [...], jednostka ewidencyjna [...], miasto K., stanowiącej aktualnie własność Gminy K. i pozostającej we współużytkowaniu wieczystym właścicieli lokali nr [...] i nr [...], w budynku nr [...] przy ulicy [...] w K., którzy to właściciele są osobą trzecią w rozumieniu przepisów art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Prawo to zostało ujawnione w księgach wieczystych przed dniem 1 stycznia 1998 r. Skoro zatem spełnione zostały w przedmiotowej sprawie przesłanki z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, decydujące o nie przysługiwaniu roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, Starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej orzekł o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości na rzecz wnioskodawców.

Od decyzji Starosty odwołanie złożył Z. D. wnosząc o jej uchylenie oraz wydanie decyzji o zwrocie objętej wnioskiem nieruchomości, ewentualnie o przyznanie na rzecz wnioskodawców równowartej nieruchomości zamiennej za zwrotem zrewaloryzowanego odszkodowania na rzecz Skarbu Państwa lub Gminy. Odwołujący się zarzuca decyzji organu l instancji niezgodność z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej oraz wymogami Unii Europejskiej, a nadto podnosi, że w zaskarżonej decyzji pominięto fakt, iż sprzedane lokale nr [...] i nr [...] stanowią zaledwie 74/1000 części, zaś spadkobiercą 1/8 czyli 12,5% stał się Skarb Państwa na skutek nabycia praw do spadku po zmarłej M. N., co przewyższa znacznie udziały kupionych lokali przez osoby trzecie, a co w konsekwencji daje podstawę do zwrotu nieruchomości.

Wojewoda rozpatrując odwołanie oraz całość materiału dowodowego uchylił powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. znak [...], zaskarżoną decyzję Starosty z dnia [...] marca 2004 r., nr [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji,. Wojewoda przywołał fakt, że postępowanie zostało wszczęte wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości z dnia [...] września 1990 r. złożonym przez Z. D., A. D., B. S., M. N. T. G., C. K. Z. K. i B. R. Do powyższego wniosku przyłączyli się A. R., W. R. (21 grudnia 2000 r.), B. O. (30 stycznia 2001 r.) oraz M. T. (1 sierpnia 2000 r.), Nadto iż Kierownik Urzędu Rejonowego jako organ prowadzący postępowanie decyzją z dnia [...].12.1992 r., znak: [...] orzekł o zwrocie przedmiotowej nieruchomości w udziale równym 24/25 za zwrotem zwaloryzowanego odszkodowania. Podstawą tego rozstrzygnięcia był fakt nie zrealizowania celu wywłaszczenia, a w szczególności niezabudowanie i niezagospodarowanie nieruchomości na cel wywłaszczenia. Zwrot nieruchomości w części 24/25 był uzasadniony faktem wykupu przez lokatora budynku przy ul. [...] lokalu mieszkalnego nr [...] wraz z 1/25 cz. działki. Dalsze postępowanie w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości było wynikiem uchylenia tejże decyzji przez Wojewodę decyzją z dnia [...].03.1993 r., znak [...].

Wojewoda podzielając dokonane przez organ l instancji ustalenia faktyczne, podkreślił, że art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami statuuje bezwzględny wymóg, aby wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości pochodził od wszystkich współwłaścicieli. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] września 2002 r., sygn. [...] spadek po zmarłej M. N. nabył Skarb Państwa w całości. Zaś z chwilą nabycia praw do spadku Skarb Państwa stał się również podmiotem uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Ponieważ zwrot może nastąpić tylko na wniosek wszystkich współwłaścicieli, to konieczne w iniejszym przypadku jest uzyskanie takiej zgody od właściwego organu gospodarującego nieruchomościami w imieniu Skarbu Państwa czyli starosty wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, a w niniejszym przypadku Prezydenta Miasta - miasta na prawach powiatu. Niezależnie od powyższego Wojewoda wskazał, iż powziął wątpliwość co do prawidłowości ustalenia przez organ pierwszej instancji stron niniejszego postępowania. Stronami postępowania o zwrot nieruchomości, a więc podmiotami mającymi interes prawny, są: jej poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy, aktualny właściciel nieruchomości, a także osoby, którym przysługuje inny prawnorzeczowy lub obligacyjny tytuł do tej nieruchomości. Przymiot strony posiadają więc użytkownicy wieczyści nieruchomości, a w związku z postanowieniami art. 138 ustawy o gospodarce nieruchomościami także zarządcy nieruchomości, użytkownicy, najemcy, dzierżawcy oraz osoby korzystające z tej nieruchomości na podstawie umowy użyczenia. Organ pierwszej instancji nie przeprowadził w tym względzie wystarczających ustaleń, chociaż z własnością lokalu mieszkalnego nr [...] i [...] związany jest udział w użytkowaniu wieczystym działki nr [...]. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ pierwszej instancji winien ustalić wszystkie strony postępowania (w tym przypadku użytkowników wieczystych) na podstawie aktualnych odpisów z ksiąg wieczystych, a następnie wezwać ich do udziału w przedmiotowym postępowaniu m.in. celem zapoznania się z aktami sprawy, ewentualnie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na podstawie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami w sytuacji braku wniosku od wszystkich uprawnionych podmiotów Wojewoda uznał za przedwczesną i z tego względu nie odniósł się do zarzutów podniesionych przez stronę w odwołaniu.

Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z. D. Domagając się "uchylenia jej fragmentu ze str. 7", skarżący zakwestionował konieczność poszerzenia kręgu osób - stron postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącego przyznanie statusu strony postępowania dalszym nieustalonym osobom, które nie były nigdy współwłaścicielami ani ich spadkobiercami wywłaszczonej nieruchomości jest niewłaściwe, gdyż osoby te nie posiadają żadnego interesu prawnego w sprawie o zwrot nieruchomości. Poszerzenie kręgu stron w postępowaniu zwrotowym jest też sprzeczne z zasadami szybkości i ekonomiki postępowania. Skarżący domaga się, by Sąd uznał prawo byłych właścicieli do zwrotu odebranej im nieruchomości, a nadto podniósł, że użytkowanie wieczyste może być wykonywane przez użytkowników wieczystych na tej czesi gruntu, która obecnie, na skutek dziedziczenia stanowi własność Skarbu Państwa.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznając skargę zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 134 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie mogła zostać uwzględniona albowiem wbrew twierdzeniom skarżącego trafnie organ odwoławczy skonstatował, iż w sprawie nie brały udziału podmioty, którym przysługuje w postępowaniu zwrotowym przymiot strony. Takimi podmiotami są właściciele lub ich spadkobiercy, a także użytkownicy wieczyści nieruchomości o zwrot, której toczy się postępowanie administracyjne. Ta konstatacja organu odwoławczego znajduje podstawę prawną w treści przepisu 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 28 k.p.a. Uprawnienie poprzedniego właściciela do wystąpienia z żądaniem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części (legitymacja czynna procesowa) wynika wprost z przepisów prawa materialnego tj. z treści art. 136 ust. 3 u.g.n., który stanowi iż; "Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu /.../"

Jest więc oczywistym w świetle przytoczonego przepisu, a także w świetle doktryny i utrwalonego orzecznictwa NSA, iż wniosek o zwrot nieruchomości musi pochodzić od wszystkich poprzednich właścicieli (współwłaścicieli) bądź od wszystkich spadkobierców poprzednich właścicieli wywłaszczonej nieruchomości. Zatem w pierwszej kolejności należy ustalić byłych właścicieli nieruchomości (w dacie jej wywłaszczenia) gdyż tylko oni lub ich spadkobiercy są uprawnieni z mocy ustawy do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Jeżeli nie wszyscy poprzedni właściciele lub ich spadkobiercy chcą wystąpić z wnioskiem zawierającym żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości to pozostali właściciele, którzy mieli przed wywłaszczeniem co najmniej połowę udziału we współwłasności nieruchomości mogą żądać na podstawie art. 199 k.c. wydania przez sąd powszechny orzeczenia zastępującego oświadczenie woli współwłaścicieli nie wyrażających zgody na zwrot nieruchomości. Prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek danej osoby do złożenia oznaczonego oświadczenia woli, zastępuje to oświadczenie stosownie do treści art. 64 k.c.

W niniejszym postępowaniu nie wszyscy spadkobiercy poprzednich właścicieli brali w nim udział. Brak też w aktach ich wniosku o zwrot nieruchomości bądź orzeczenia Sądu, o którym mowa wyżej. Bezsporną jest wszakże okoliczność, że w toku postępowania zwrotowego jedna z poprzednich właścicielek wywłaszczonej nieruchomości, a to; M. N. zmarła. Zaś na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...].09.2002 r. spadek po niej nabył w całości Skarb Państwa. Jednakże organ pierwszej instancji nie podjął, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 10 par 1 i art. 7 k. p. a., w zw. z art. 28 k.p.a. i art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami żadnych działań w kierunku zapewnienia temu spadkobiercy, jako stronie, czynnego udziału w trwającym postępowaniu administracyjnym i nie uzyskał jego stanowiska w sprawie, na co trafnie wskazał organ odwoławczy. Brak wniosku od wszystkich współwłaścicieli (lub ich spadkobierców ) stanowi negatywną przesłankę do orzekania o zwrocie nieruchomości.

Ponadto stronami postępowania, jak już wyżej wskazano są użytkownicy wieczyści wywłaszczonej nieruchomości i aktualni jej właściciele. Bezsporną i znaną jest także okoliczność, że przedmiotowa nieruchomość została obciążona w części ułamkowej prawem użytkowania wieczystego ustanowionego w formie prawem przewidzianej na rzecz każdoczesnych właścicieli lokali mieszkalnych nr [...] i nr [...] znajdujących się w położonym na niej budynku wielomieszkaniowym przy ul. [...] w K., a prawo to zostało zaintabulowane w księdze wieczystej prowadzonej dla tejże nieruchomości. Również i tym podmiotom mającym przymiot strony w postępowaniu zwrotowym organ pierwszej instancji nie zapewnił udziału w postępowaniu z naruszeniem art. 10 w zw. z art. 28 k.p.a. i art. 229 u. g. n.

Z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) wynika, że strona ma prawo do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Oznacza to, że decyzja kasacyjna, (którą podjął organ odwoławczy) stanowi wyjątek od powyższej zasady przewidziany przepisem art. 138 par 2 k.p.a.. Decyzją taka może zapaść jedynie wówczas gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Wydając zaś decyzję kasacyjną organ odwoławczy powinien wskazać jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, przez organ pierwszej instancji.

W sytuacji gdy w postępowaniu przed organem pierwszej instancji zostały naruszone w sposób rażący powołane wyżej przepisy prawa procesowego ( strony bez własnej winy nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym), to organ odwoławczy musiałby przeprowadzić postępowanie w całości lub znacznej części. W efekcie ograniczyłoby to postępowanie wyjaśniające do jednej tylko i to drugiej instancji. Byłoby to więc sprzeczne z zasadą postępowania dwuinstancyjnego, zagwarantowanego przepisem art. 15 k. p. a.

Mając na względzie powyższe trzeba stwierdzić, iż decyzja organu odwoławczego odpowiada prawu. Jednakże wskazania organu zawarte w uzasadnieniu tej decyzji ograniczyły się wyłącznie do kompletowania stron postępowania zwrotowego i ostatecznie do stwierdzenia, że; "odmowa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, na podstawie art. 229 u. g. n. w sytuacji braku wniosku od wszystkich uprawnionych podmiotów, należy uznać za przedwczesną i z tego względu organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów podniesionych przez stronę w odwołaniu."

Z powyższego wynika, że gdy zostanie usunięta przyczyna "przedwczesności" decyzji organ pierwszej instancji będzie mógł powtórzyć swoje rozstrzygnięcie, a wówczas dopiero organ odwoławczy będzie mógł się wypowiedzieć, co do istoty sprawy. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić gdyż postępowanie zwrotowe z różnych przyczyn toczy się już 18 lat, więc organ pierwszej instancji powinien po uzupełnieniu postępowania i ponownym rozpatrzeniu sprawy podjąć prawidłową decyzję co do jej istoty, w zależności od wyników postępowania.

Nie budzą żadnych wątpliwości i są bezsporne wszystkie okoliczności dotyczące wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, która decyzją Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...].09.1976 r. znak: [...] została wywłaszczona na podstawie przepisów ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /t. jedn:. Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm./, na rzecz Skarbu Państwa w celu budowy obiektów naukowo -dydaktycznych dla Akademii [...] w [...], zgodnie z decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska, znak: [...], z dnia [...].12.1997 r. - o zatwierdzeniu planu realizacyjnego. W dacie wywłaszczenia przedmiotowa nieruchomość miała uregulowany stan prawny i stanowiła współwłasność A. G., M. N., T. G., C. K., M. N., Z. K. i B. R. jako spadkobierców % cz. po B. K., Z. D. w 1/40 cz., oraz A. i J. D. w 19/40cz.

Bezsporną jest również okoliczność, że cel wywłaszczenia nigdy nie został zrealizowany na przedmiotowej nieruchomości.

Pismem z dnia 9.09.1990 r. poprzedni właściciele złożyli wniosek do Urzędu Rejonowego w [...] o zwrot wywłaszczonej nieruchomości i od tego czasu toczy się postępowanie zwrotowe.

Obecnie nieruchomość stanowi własność Gminy K. na podstawie decyzji komunalizacyjnej Wojewody z dnia [...].08.1992 r.

W toku postępowania zwrotowego został sprzedany osobie trzeciej w dniu 27.11.1990 r. wydzielony lokal mieszkalny nr [...], na mocy ustanowienia odrębnej własności lokali znajdujący się w budynku przy ul. [...], wraz z prawem współużytkowania wieczystego działki nr [...]. Prawo to ujawniono w Kw [...] w dniu [...].12.1997 r. Wcześniej sprzedano innej osobie (trzeciej) wraz z prawem współużytkowania wieczystego działki [...], lokal nr [...] w dniu [...].06.1990 r., a prawo to ujawniono w Kw [...] w dn. [...].11.1990 r.

W toku postępowania zwrotowego zmarła poprzednia właścicielka M. N., a na mocy powołanego wyżej prawomocnego postanowienia Sadu Rejonowego dla [...] z dnia [...].09.2002 r. a spadek po niej nabył Skarb Państwa w całości.

Na tle powyższych okoliczności trzeba zauważyć, że wniosek o zwrot nieruchomości został złożony przez poprzednich właścicieli pod rządami ustawny z dnia 29. 04. 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Jednakże wówczas obowiązująca ustawa jak i obowiązująca obecnie ustawa o gospodarce nieruchomościami stanowiły wprost o zakazie użycia nieruchomości na inne cele niż określone w decyzji o wywłaszczeniu. Ta podstawowa zasada prawa wywłaszczeniowego zawarta w przepisie art. 136 ust. 1 u. g. n. (art. 47 ust. 4 u.g.n. i w.n.) stanowi gwarancję, że instytucja wywłaszczenia nieruchomości nie będzie wykorzystywana w sposób sprzeczny z jej ratio legis, np. do przebudowy stosunków własnościowych w społeczeństwie lub nadużywana ponad potrzeby wynikające z celów społecznych, które nie mogą być zrealizowane w inny sposób, jak przez odjęcie lub ograniczenie prawa własności do nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, /por. T. Woś "Wywłaszczanie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości" - Warszawa 2004, s. 171 - 174 / 21 Istota zakazu przeznaczania wywłaszczonej nieruchomości na inne cele, niż określony w decyzji o jej wywłaszczeniu, zawartego w art. 47 ust. 4 u.g.n. i w.n. pod rządami której Skarb Państwa ustanowił odrębne własności dwóch lokali mieszkalnych w wywłaszczonym budynku przy ul. [...] w K., i przeniósł je na rzecz osób fizycznych wraz z ustanowionym prawem użytkowania wieczystego na wywłaszczonej działce, na której znajduje się ten budynek - polega na tym, że w razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu właściwy organ jest obowiązany zawiadomić poprzedniego właściciela tej nieruchomości (wywłaszczonego) lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując go jednocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Taki obowiązek wynikał z powołanego wyżej art. 47 ust. 4 ustawy o g.g. i w.n. (obecnie art. 136 ust. 2 u. g. n.,) a nie został zrealizowany w tym postępowaniu. Przy czym jest oczywistym jest, że przez zakaz użycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu nie tylko rozumie się gospodarcze jej przeznaczenie i fizyczne wykorzystanie, ale także rozporządzenie nieruchomością w drodze czynności prawnej, w wyniku której jej własność bądź prawo wieczystego użytkowania przechodzi na inną osobę. /por. wyrok SN z dnia 15. 02. 2002 r. IIICKN 543/00 -LEX nr 54361, wyrok SN 5.10.2001 r. IIICKN20/99 - LEX nr 52367, wyrok SN 8.08.2001 r. ICKN 1102/98-LEX nr 1106237 Zaś konstrukcja przepisu art. 69 ust. 1 ustawy z 1985 r. o g.g. i w.n, "nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi" nie pozostawia kwestii zwrotu swobodnej ocenie organu orzekającego ale nakłada na organ obowiązek zwrotu nieruchomości, o ile w sprawie zachodzą łącznie przesłanki zwrotu określone w tym przepisie tj.; żądanie zwrotu poprzedniego właściciela lub jego następcy (obecnie spadkobiercy – art. 136 ust. 3 u.g.n.) oraz zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, / por wyroki NSA w W-wie z 10. 06. 1998 r. IV S.A. 1440/96 -LEX nr 45921 NSA w W-wie z 27.10.1998 r. IV SDA 1983/96, LEX nr 45899/, Bezsporną zaś jest okoliczność, że żądający zwrotu poprzedni właściciele nie zostali zawiadomiony o zamiarze wykorzystania przedmiotowej nieruchomości na cele, nie pozostające w żadnym związku z celem wywłaszczenia. Nie uzyskano ich stanowiska, czy są zainteresowani odzyskaniem nieruchomości na zasadach określonych w art. 69 ust. 2 ustawy o g.g. i w. n. lub później art. 139 i 140 i 141 u. g. n., a więc w szczególności z jednoczesnym dokonaniem rozliczeń, o których mowa w tych przepisach. Dopiero wówczas bowiem, jeżeli uprawniony do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie wyraził zgody na zwrot (art. 47 ust. 4 u.g.g. i w. n.) lub nie złożył wniosku o jej zwrot lub jej części w terminie 3 miesięcy od otrzymania zawiadomienia o możliwości zwrotu, uprawnienie do zwrotu nieruchomości poprzedniego właściciela wygasało i wówczas dopiero ustawał zakaz użycia nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu stosownie do treści powołanych wyżej przepisów art. 69 u.g.g. i w.n.. i art. 136 ust. 5 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami, /por. też T. Woś: "Wywłaszczanie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości", Warszawa 2004, s. 171-174/. Przepis art. 136 ust. 1 u.n.g. jest normą o charakterze imperatywnym w konsekwencji czego czynność prawna dokonana z naruszeniem zakazu wynikającego z tego przepisu jest nieważna (art. 58 k.c.). Jednakże jurysdykcja w sprawie nieważności umowy przeniesienia własności należy do sądu powszechnego. Gdyby nieważność tej czynności nie mogła być przez Sąd stwierdzona z uwagi na dobrą wiarę nabywcy, to jednak uprawnionemu z mocy ustawy do żądania zwrotu nieruchomości przysługuje roszczenie odszkodowawcze jeżeli poniósł on szkodę majątkową na skutek tej sprzecznej z ustawą czynności.

Nie może zostać jednak zwrócona nieruchomość wywłaszczona, której właścicielem aktualnie, w czasie rozpatrywania wniosku o jej zwrot nie jest Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. Jeżeli te pomioty zbyły wywłaszczoną nieruchomość nie może być ona zwrócona. Jednakże istniejący stan prawny tej nieruchomości nie oznacza, że starosta (prezydent miasta na prawach powiatu)

wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, który rozpatruje wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, stwierdzając w toku przeprowadzanego postępowania dowodowego, że istnieją przewidziane wart. 136 ust. 3 i art. 137 ust. l u.g.n. przesłanki jej zwrotu, a w szczególności, że nieruchomość stała się zbędna na cel, na jaki została wywłaszczona, n i e może wydać decyzji odmawiającej takiego zwrotu, z tym uzasadnieniem, że nieruchomość nie pozostaje we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Winien on - stosownie do postanowień art. 97 § l pkt 4 k.p.a. - zawiesić postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości do czasu zakończenia sporu dotyczącego zgodności z prawem czynności cywilnoprawnej w wyniku której Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego utraciła władanie wywłaszczoną nieruchomością i podjąć właściwe czynności procesowe celem usunięcia przeszkody powodującej zawieszenie postępowania lub wezwać stronę do ich podjęcia (art. 100 § l k. p. a)

Wydanie decyzji w przedmiocie zwrotu nieruchomości z naruszeniem powyższej powinności oznacza naruszenie zarówno powyższych przepisów, przepisu art. 7 k.p.a., jak i postanowień art. 136 ust. l i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Taka jest bowiem konsekwencja zakazu przeznaczania nieruchomości na cele inne, niż określone w decyzji o wywłaszczeniu, zawartego w art. 136 ust. l ustawy o gospodarce nieruchomościami. /T. Woś "Wywłaszczanie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości" s. 235 /

Jednakże, co trzeba zauważyć, jeżeli nastąpiła sprzedaż tylko niektórych lokali i w konsekwencji oddanie w wieczyste użytkowanie jedynie w ułamkowych częściach gruntu, niewyczerpujących całości, to zdarzenie cywilnoprawne, powodujące nabycie praw podmiotowych przez osoby trzecie, nie obejmuje całej nieruchomości. Nie dotyczy to części nieruchomości odnoszącej się do niezbytych lokali i ułamkowych części gruntu obciążanych prawem wieczystego użytkowania, /por. wyrok NSA w W-wie z 4.06. 1998 r. IV SA 768/98, LEX 4S924/ W takiej sytuacji istnieje -jednak możliwość przekształcenia prawa wieczystego użytkowania gruntu w prawo własności, a także w związku z nową sytuacją prawną związaną z dziedziczeniem części nieruchomości przez Skarb Państwa istnieją nowe perspektywy uregulowania kwestii wieczystego użytkowania prowadzące do wydania właściwej decyzji.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi