Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 573/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2012-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 145 § 2, art. 240 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grzęda Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Grzegorz Oracz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2012 r. sprawy ze skargi D.T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

D.T., reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] o odmowie uchylenia decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...].

Z akt administracyjnych wynika następujący stan sprawy.

Skarżący zgłosił [...] stycznia 2005 r. do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu zakupiony w Szwajcarii samochód osobowy marki [...], rok produkcji 2000, o pojemności silnika 1.242 cm³, deklarując kwotę 400,00 CHF jako wartość celną importowanego towaru. Organ celny z pomocą szwajcarskich władz celnych dokonał weryfikacji załączonego do zgłoszenia celnego rachunku zakupu pojazdu. W wyniku weryfikacji strona szwajcarska poinformowała, że firma sprzedawcy nie istnieje, więc nie mogła ona sporządzić rachunku przedłożonego ze zgłoszeniem celnym. Jako załącznik do wyniku weryfikacji przekazano natomiast kopię faktury z dnia [...] stycznia 2005 r., zgodnie z którą importowany przez skarżącego pojazd został sprzedany za kwotę 3.500,00 CHF. W związku z powyższym w styczniu 2007 r. Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie celne, zakończone wydaniem w dniu [...] czerwca 2007 r. decyzji, w której określił wartość celną importowanego pojazdu na kwotę 9.408,00 zł przyjmując, że cena faktycznie należna wynosiła 3.500,00 CHF. Rozstrzygnięcie obejmowało ponadto określenie kwoty długu celnego podlegającego retrospektywnemu zaksięgowaniu oraz kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług z tytułu importu. Strona odwołała się od powyższej decyzji. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] października 2007 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Na decyzję organu odwoławczego została wniesiona skarga, po rozpoznaniu której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 5 czerwca 2008 r. (sygn. akt I SA/Go 1092/07) uchylił zaskarżony akt. Sąd w swoich wskazaniach nakazał organom celnym przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego celem wyjaśnienia okoliczności związanych z rachunkiem, przekazanym przez szwajcarskie władze celne przy weryfikacji dokumentu transakcyjnego, który skarżący przedłożył przy zgłoszeniu celnym.

Dyrektor Izby Celnej na powyższy wyrok złożył skargę kasacyjną, która została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2010 r. , sygn. akt I GSK 892/08.

Wykonując następnie prawomocny wyrok WSA z dnia 5 czerwca 2008 r. i kierując się zawartą w nim oceną prawną Dyrektor Izby Celnej wydał w dniu [...] września 2010 r. decyzję nr [...], w której uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] czerwca 2007 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Organ pierwszej instancji, ponownie rozpatrując sprawę, postanowieniem z [...] września 2010 r. powołał biegłego z zakresu techniki motoryzacyjnej, który w wydanej opinii ustalił wartość sprowadzonego pojazdu – jego wartość rynkową, na kwotę 17.000 zł.

Decyzją z [...] listopada 2010 r. organ pierwszej instancji określił wartość celną towaru i określił w stosunku do importowanego towaru kwotę należnego cła, podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług.

Wartość celną pojazdu samochodowego ustalono na podstawie metody zastępczej, tzw. metody ostatniej szansy, o której mowa w art. 31 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, przyjmując jako podstawę ustalenia wartości wyliczenia dokonane przez biegłego.

Decyzja została doręczona stronie w dniu 16 grudnia 2010 r. w trybie art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej, w związku z czym stała się ostateczna.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. pełnomocnik skarżącego adwokat A.J. złożył wniosek o wznowienie na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej postępowania zakończonego decyzją Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...].

W uzasadnieniu podał, że pismem z dnia [...] marca 2011 r. Dyrektor Izby Celnej "przedłożył Stronie...w zwykłej kserokopii", m.in. [...] listopada 2010 r. nr [...]. Według wnioskodawcy decyzja ta nigdy nie została skutecznie wprowadzona do obrotu prawnego, albowiem nie nastąpiło jej prawidłowe doręczenie. Wynikać to miało z faktu, że skarżący na etapie postępowania ze skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ustanowił pełnomocnika, któremu z tą chwilą powinna być doręczana wszelka korespondencja procesowa, powstała w sprawie na dalszych jej etapach, w tym wszystkie ewentualne decyzje zapadłe po skardze kasacyjnej. Pełnomocnik wskazał, że pełnomocnictwo zostało złożone przy piśmie procesowym skarżącego z dnia [...] kwietnia 2010 r., które to pismo, jak wynika z akt sprawy, zostało doręczone także Dyrektorowi Izby Celnej. Pełnomocnik podkreślił, że zgodnie z zakresem udzielonego pełnomocnictwa D.T. upoważnił go do reprezentowania jego interesów "przed organami administracji publicznej wszystkich instancji, sądami administracyjnymi wszystkich instancji, sądami powszechnymi wszystkich instancji oraz organami egzekucyjnymi". W swojej argumentacji pełnomocnik podniósł jeszcze, że tuż po uprawomocnieniu się wyroku NSA z dnia 10 czerwca 2010 r. (sygn. akt I GSK 892/08) Dyrektor Izby Celnej dwukrotnie, pismami z dnia [...] czerwca 2010r. oraz z dnia [...] sierpnia 2010 r., został wezwany do zwrotu kosztów zasądzonych przez NSA. Do wymienionych pism także zostało złożone pełnomocnictwo strony.

W związku z powyższym pełnomocnik skarżącego twierdził, że pominięcie pełnomocnika jest oczywiste i nie budzi żadnych wątpliwości. Oznacza to, że strona nie z własnej winy nie brała, bo też nie mogła brać, udziału w sprawie po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia 10 czerwca 2010 r. Zaniedbania w powyższym zakresie leżą po stronie pracowników prowadzących sprawę w ramach Izby Celnej, którzy nie dopełnili "ustawowych obowiązków analizy akt sprawy pod kątem ustalenia prawidłowego adresu do doręczeń dla strony".

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2010 r.

W wyniku przeprowadzonego postępowania wznowieniowego Naczelnik Urzędu Celnego, powołując w podstawie prawnej przepisy art. 207, art. 245 § 1 pkt 2 w związku z art. 240 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm. - zwanej Ordynacja podatkowa) oraz art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. nr 68, poz. 622 ze zm.), wydał w dniu [...] grudnia 2011r. decyzję nr [...], odmawiając w niej uchylenia ostatecznej decyzji tego organu z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...].

W motywach uzasadnienia organ wskazał, że celem postępowania wznowieniowego jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte wadami określonymi w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Organ wskazał, że postępowanie wznowieniowe nie może być wykorzystywane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, ponieważ toczy się ono tylko w zakresie oceny, czy zachodzą przesłanki wznowienia wskazane w przepisach Ordynacji podatkowej.

W zakresie oceny przesłanki wznowieniowej, na którą powołano się we wniosku z dnia [...] kwietnia 2011 r. organ wskazał, że decyzja z dnia [...] listopada 2010 r. została doręczona w sposób przewidziany w art. 150 Ordynacji podatkowej w dniu 16 grudnia 2010 r., ponieważ skarżący nie podjął przesyłki w wyznaczonym terminie.

Organ podkreślił, że strona w ciągu całego postępowania nie wskazała pełnomocnika, który uprawniony był do reprezentowania jej przed organem celnym, a tym samym w aktach postępowania brak jest pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego.

Organ nie może dopuszczać do udziału w danej konkretnej sprawie osoby, która w tej sprawie nie złoży ważnego pełnomocnictwa. Okoliczność, że dana osoba była już pełnomocnikiem strony w postępowaniu przed innymi organami jest w tym przypadku bez znaczenia. Wynikający z art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej obowiązek złożenia pełnomocnictwa do akt oznacza, że osoba chcąca działać w sprawie jako pełnomocnik musi złożyć do akt tej konkretnej sprawy pełnomocnictwo lub jego odpis. Natomiast organ nie ma podstaw prawnych do zastąpienia pełnomocnika w realizacji powyższego obowiązku. Organ nie może zastępować strony i doszukiwać się istnienia pełnomocnictwa w aktach wszystkich wiadomych mu spraw toczących się przed tym organem, innymi organami administracyjnymi.

Pełnomocnik D.T. odwołał się od decyzji o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. Podniósł krytycznie, że brak jest podstaw faktycznych i prawnych do przyjęcia zasadności tego rozstrzygnięcia a tym samym do uznania jego prawidłowości. Wskazując swój udział w postępowaniu przed NSA oraz zakres udzielonego mu pełnomocnictwa adwokat A.J. twierdził, że błędne jest stanowisko organu, że sprawa po zakończonym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest zupełnie inną, nową sprawą, do której niezbędne jest złożenie całkowicie odrębnego pełnomocnictwa. W rzeczywistości jest to ciągle jedna i ta sama sprawa, znajdująca się zaledwie na kolejnym etapie.

Dyrektor Izby Celnej decyzją z [...] maja 2012 r utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazał m.in., że skarżący działał przez pełnomocnika w postępowaniu przed NSA, a ponadto, że w dniu [...] czerwca 2010 r. pełnomocnik ten, dołączając pełnomocnictwo udzielone przez D.T., wystąpił z pisemnym wezwaniem o zapłatę zasądzonych kosztów sądowych. Organ podniósł, że udział pełnomocnika dotyczył tylko sprawy w zakresie żądania i ewentualnego dochodzenia na drodze postępowania egzekucyjnego zasądzonych kosztów zastępstwa prawnego. Podkreślił jeszcze, że pełnomocnictwo udzielone na potrzeby postępowania sądowego nie rozciąga się na kolejne postępowania administracyjne, bez wyraźnego wskazania takiej woli przez pełnomocnika.

W konkluzji Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły niezbędne, przewidziane prawem okoliczności, mianowicie brak udziału strony w postępowaniu oraz brak zawinienia strony w niewzięci udziału w tymże postępowaniu, co oznacza niewystąpienie przesłanki wymienionej w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej.

Skarga na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim została wywiedziona przez pełnomocnika skarżącego z ogólnym zarzutem naruszenia przepisów prawa o postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik podjętych rozstrzygnięć, w szczególności zaś nieuwzględnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego poddających pod wątpliwość zasadność i prawidłowość końcowego wyniku sprawy.

Stawiając tak sformułowane zarzuty pełnomocnik wniósł o uchylenie w całości decyzji organów celnych obu instancji. Wniosek dotyczył także zasądzenia wszelkich kosztów postępowania sądowoadministracyjnego powstałych w toku sprawy, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W motywach skargi pełnomocnik skarżącego powtórzył argumenty i wywody zawarte we wniosku o wznowienie postępowania oraz w odwołaniu. Dodał jeszcze, że w sprawie, w której zapadła decyzja z dnia [...] września 2010 r., począwszy od dnia [...] maja 2010 r. Dyrektor Izby Celnej jako organ odwoławczy miał informację o ustanowieniu przez D.T. pełnomocnika do reprezentowania jego interesów w sprawie. Pełnomocnictwo zostało złożone przy piśmie procesowym z dnia 9 kwietnia 2010 r., które zostało doręczone organowi przez NSA . We wskazanym dniu 13 maja 2010 r. doręczono bowiem pełnomocnikowi Dyrektora Izby Celnej radcy prawnemu D.P. pismo procesowe oraz odpowiedź pełnomocnika D.T. na skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Go 1092/07 wraz zawiadomieniem o terminie rozprawy kasacyjnej. Według strony skarżącej okoliczność, że pełnomocnik organu nie poinformował prowadzących postępowanie o powyższym fakcie, w żaden sposób nie czyni prawidłowymi decyzji, które zostały wydane w sprawie po zakończeniu etapu postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżący, jak i reprezentujący go pełnomocnik nie ponoszą w najmniejszym zakresie winy za zaistniały stan rzeczy. Pominięcie pełnomocnika, zdaniem strony skarżącej, jest tym samym oczywiste i nie budzi żadnych wątpliwości.

Pełnomocnik zakwestionował, jako "stanowisko, z którym nie sposób jest podjąć rzeczowej polemiki", stwierdzenie organu, że sprawa po zakończonym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest zupełnie inną, nową sprawą, do której niezbędne jest złożenie całkowicie odrębnego pełnomocnictwa. Twierdził stanowczo, że sprawa od samego początku jest jedną i tą samą sprawą, która przechodzi poszczególne etapy, począwszy od postępowania przed organem pierwszej instancji, przez postępowanie przed organem odwoławczym, po postępowanie przed sądami administracyjnymi. Zdaniem pełnomocnika świadczy o tym chociażby zakres wszczętego postępowania, a tym samym zapadające w jego ramach decyzje i rozstrzygnięcia powołanych do tego organów Państwa.

Końcowo pełnomocnik skarżącego oświadczył, że pełnomocnictwo zostało złożone do sprawy, nie zaś do jej jednego z wielu etapów, toczącego się w chwili jego złożenia przed Naczelnym Sądem Administracyjnym z uwagi na oczywiście bezzasadną skargę kasacyjną Dyrektora Izby Celnej. Strona nie z własnej więc winy nie brała, bo też nie mogła brać, udziału w sprawie po wydaniu przez NSA wyroku z dnia 10 czerwca 2010 r. (sygn. akt I GSK 892/08).

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w pełni swoje stanowisko w sprawie, mające odzwierciedlenie w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast w myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawując kontrolę działalności administracji publicznej stosują środki określone ustawą. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 tej ustawy oznacza to, że skarga zostanie uwzględniona a zaskarżony akt uchylony, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast jeżeli zachodzą przyczyny określone, m.in. w przepisach Ordynacji podatkowej, jako tzw. wady nieważności, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stwierdzi nieważność decyzji.

Wskazać należy, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości ostatecznych decyzji, wyrażona w art. 128 Ordynacja podatkowej. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu decyzje, od których nie służy odwołanie, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Ordynacji podatkowej oraz w ustawach szczególnych. Wskazana zasada pełni ważną funkcję w zakresie ochrony praw nabytych przez stronę, jak również urzeczywistnia potrzebę stabilizacji porządku prawnego, nadając decyzjom ostatecznym walor trwałości i domniemania prawidłowości. W konsekwencji wzruszenie takich decyzji nie jest poddane pełnej swobodzie, lecz ogranicza się do ściśle określonych przypadków. Wyłomem w powyższej zasadzie są między innymi tzw. tryby nadzwyczajne wzruszania decyzji ostatecznych, w tym tryb wznowienia postępowania. W doktrynie i orzecznictwie jednolity jest pogląd, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym decyzję wydano, było dotknięte przynajmniej jedną z kwalifikowanych wad procesowych (przesłanek wznowienia), wyliczonych wyczerpująco w przepisach prawa procesowego (zob. W. Dawidowicz. Postępowanie administracyjne. Zarys wykładu. Warszawa 1983, s. 242; B. Adamiak, J. Borkowski. Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 1999, s. 275; S. Babiarz, B. Dauter. B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Ordynacja podatkowa. Komentarz. Warszawa 2004, s. 611; wyroki NSA z dnia 22 kwietnia 1998 r., sygn. akt II SA 1747/97, LEX nr 41683 i z dnia 15 listopada 1999 r., sygn. akt FSA 1/99, ONSA 2000/2/45). Wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznych, przez to przesłanki wznowienia podlegają wykładni ścieśniającej (zob. B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 1996, s. 626; wyroki NSA z dnia 9 września 2001r., sygn. akt I SA 1788/99, LEX nr 75514 oraz z dnia 26 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1739/97, LEX nr 47859). W uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 2 grudnia 2002 r., sygn. akt OPS 11/02 (ONSA 2003/3/86) wskazano, że celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości zakończonego postępowania zwykłego, jak też ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym oraz w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa. Decyzje wydane po wznowieniu postępowania dotyczą zatem w końcowym rezultacie bytu prawnego decyzji ostatecznych wydanych w postępowaniu zwykłym, są decyzjami o innej decyzji. W tych ogólniejszej natury rozważaniach należy też wyeksponować zasadnicze różnice postępowania zwykłego i nadzwyczajnego. Postępowanie uruchamiane na skutek wznowienia postępowania nie jest kontynuacją postępowania instancyjnego i w konsekwencji nie daje podstaw do pełnej merytorycznej kontroli decyzji, którą zakończono sprawę w postępowaniu zwykłym. Zakres kompetencji organu odwoławczego w postępowaniu zwykłym jest szerszy niż organów prowadzących weryfikację decyzji ostatecznej w nadzwyczajnym trybie postępowania. O ile w postępowaniu instancyjnym odwołanie daje podstawę do ponownego, całościowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, bez względu na wagę uchybień (naruszeń prawa) związanych z tym postępowaniem, o tyle w postępowaniu wznowionym organ je prowadzący może odnieść się do istoty sprawy tylko i wyłącznie wówczas, gdy postępowanie, w którym wydano decyzję ostateczną, obarczone było taką wadą, która przez ustawodawcę uznana została za wadę kwalifikowaną, enumeratywnie wyliczoną w przepisach prawa procesowego. Instytucja wznowienia postępowania nie jest zatem środkiem, za pomocą którego można wzruszać każdą wadliwą decyzję ostateczną, abstrahując od stopnia tej wadliwości. Powyższe znajduje jednoznaczne potwierdzenie w wielu orzeczeniach sądów administracyjnych (np. wyrok NSA z dnia 26 maja 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 1063/97, LEX nr 38704, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 23 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Go 129/08). W niniejszej sprawie jej granice zakreśla wniosek pełnomocnika skarżącego z dnia [...] kwietnia 2011 r. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2010 r. nr [...], którą to jako organ odwoławczy Dyrektor Izby Celnej uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji (Naczelnika Urzędu Celnego) i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

Podstawę wniosku o wznowienie postępowania stanowiło wskazanie, że powyższa decyzja "nie została skutecznie wprowadzona do obrotu prawnego , albowiem nie nastąpiło jej prawidłowe doręczenie", tj. nie została doręczona pełnomocnikowi skarżącego. Wnioskodawca wskazał, że strona na etapie postępowania przed NSA (sprawa o sygn. akt I GSK 892/08) ze skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej na wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 5 czerwca 2008 r. (sygn. akt I SA/Go 1092/07) ustanowiła pełnomocnika i z tą chwilą powinna jemu być doręczana wszelka korespondencja procesowa, w tym wszystkie ewentualne decyzje wydane na dalszym etapie postępowania, po skardze kasacyjnej. Konkluzją wniosku o wznowienie postępowania było stwierdzenie, że przez pominięcie w sprawie pełnomocnika strona bez własnej winy nie brała udziału w sprawie po wydaniu wyroku przez NSA.

W ocenie Sądu organ zasadnie odmówił uchylenia decyzji ostatecznej po wznowieniu postępowania. uznając, że nie wystąpiła przesłanka określona w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej.

Przesłanki wznowienia postępowania zostały określone w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Dopuszczalność wznowienia, w przypadku przyczyny z art. 240 § 1 pkt 4, oznaczająca także, oprócz wskazania tej przyczyny, wniesienie żądania strony w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji, uzasadnia wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 243 § 1 Ordynacji podatkowej). Czy podstawy te rzeczywiście występują, właściwy organ bada w postępowaniu wszczętym postanowieniem, a wynik badania przedstawia w decyzji, o której mowa w art. 245 Ordynacji podatkowej.

Przepis art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej wymienia jedenaście podstaw wznowienia postępowania. Pełnomocnik skarżącego inicjując wznowienie postępowania wskazał na podstawę z pkt 4 ww. przepisu, czyli powołał się na okoliczność niebrania, bez własnej winy, udziału w postępowaniu. Polegać to miało na tym, że to pełnomocnik został pominięty w postępowaniu, nie doręczono mu też decyzji z dnia [...] listopada 2010 r., której wzruszenia w związku z powyższym stanowczo się domaga. Błąd jego pominięcia pełnomocnik upatruje w tym, że nie wzięto pod uwagę, że na etapie postępowania kasacyjnego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zostało mu udzielone pełnomocnictwo do reprezentowania interesów skarżącego w szerokim zakresie, obejmującym również wszelkie postępowania administracyjne i od tego momentu (a ściślej od doręczenia Dyrektorowi Izby Celnej odpisu pisma procesowego pełnomocnika skarżącego z odpowiedzią na skargę kasacyjną) organ celny pełnomocnikowi powinien doręczać wszelką korespondencję procesową "powstałą w sprawie na dalszych jej etapach, w tym wszelkie ewentualne decyzje zapadłe na dalszym etapie postępowania (po skardze kasacyjnej)". Organ odpierając powyższy zarzut wskazywał od początku, że w świetle art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej pełnomocnik powinien dołączyć pełnomocnictwo do akt tej konkretnej sprawy, prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Celnego pod nr [...] i zakończonej wydaniem decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. Kwestionując całkowicie powyższe stanowisko pełnomocnik skarżącego podkreślał, że sprawę jego mandanta należy traktować cały czas jako tylko jedną i tę samą sprawę, niezależnie od etapu - czy to będzie postępowanie przed organem pierwszej instancji, czy postępowanie odwoławcze, czy też etap kontroli sądowoadministracyjnej. Oceniając powyższą kwestię nie można zgodzić się z zapatrywaniem przedstawionym przez pełnomocnika skarżącego.

Rację trzeba natomiast przyznać organowi, że to, czy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, czy też nie, należy postrzegać przez pryzmat zapisów w art. 137 Ordynacji podatkowej. W postępowaniu celnym, do którego , zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. nr 68, poz. 622 ze zm.), odpowiednio i z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego, stosuje się przepisy działu IV Ordynacji podatkowej, strona może być reprezentowana przez pełnomocnika w sposób prawidłowy umocowanego. Zastosowanie znajdzie m.in. art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Należy przyjąć, że obowiązek doręczania pism dotyczy tylko pełnomocnika ustanowionego w sprawie, a pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokołu (art. 137§ 2 Ordynacji podatkowej), zaś pełnomocnik jeżeli chce brać udział w postępowaniu, w myśl art. 137 § 3 cyt. ustawy zobowiązany jest dołączyć do akt oryginał lub uwierzytelniony bądź urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Z przepisów tych wynika zatem, że organ musi zostać zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnika w danej, konkretnej sprawie, przede wszystkim przez złożenie dokumentu pełnomocnictwa do akt. Natomiast nie można domniemywać istnienia pełnomocnictwa. Organ nie tylko nie jest uprawniony do poszukiwania pełnomocnictwa, ale nie może sam wykazywać inicjatywy w tym zakresie. Dopiero od momentu zawiadomienia organ zobligowany jest doręczać pełnomocnikowi wszelkie pisma procesowe i zapewnić udział w postępowaniu taki, jak stronie tego postępowania (B. Adamiak, J.Borkowski. Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 1993, s. 79, wyroki NSA z dnia 1 marca 1999 r., sygn. akt II SA 1533/98, Lex nr 46787 i z dnia 21 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FSK 2075/09, publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W świetle powyższego nie może znaleźć akceptacji pogląd, ferowany przez stronę skarżącą, że wystarczające było złożenie do akt postępowania sądowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (w sprawie I GSK 892/08) pełnomocnictwa udzielonego adwokatowi A.J. do reprezentowania interesów skarżącego D.T. "przed organami administracji publicznej wszystkich instancji, sądami administracyjnymi wszystkich instancji, sądami powszechnymi wszystkich instancji oraz organami egzekucyjnymi (...)".

Pogląd taki nie jest do przyjęcia, ponieważ pełnomocnictwo złożone w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie wywołuje automatycznie skutku w postępowaniu administracyjnym (celnym), toczącym się z udziałem tej samej strony i w sprawie, która była przedmiotem kontroli sądowej. Ustanowienie pełnomocnika jest prawem strony, zatem w każdym postępowaniu to ona powinna wskazać, czy chce działać przez pełnomocnika. W rozpoznawanej sprawie pozostaje poza sporem, że pełnomocnik reprezentujący skarżącego na etapie skargi kasacyjnej w NSA nie złożył pełnomocnictwa w postępowaniu celnym, do akt tego postępowania. Jak już wskazano NSA nie mógł go w tym zastąpić i zresztą tego nie zrobił. Również pisma wezwania do zapłaty kwoty zasądzonej na rzecz skarżącego tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego nie dotyczyły sprawy celnej tylko sądowej. Okoliczność, że sprawa sądowa była konsekwencją zakończonej wcześniej sprawy celnej nie zmienia tej oceny, bowiem postępowanie sądowoadministracyjne jest postępowaniem odrębnym, toczącym się na podstawie regulacji dotyczącej tego postępowania, inny jest również jego cel. Z tych także powodów wyrażony pogląd o obowiązku złożenia pełnomocnictwa do akt konkretnej sprawy trudno uznać za zbyt rygorystyczny, czy wskazujący na znaczny formalizm. Wbrew temu co twierdzi pełnomocnik skarżącego ważna jest nie wiedza (informacja) o istnieniu pełnomocnictwa uprawniającego do reprezentowania strony przed organami administracji publicznej tylko, aby w aktach konkretnej sprawy znajdowało się to pełnomocnictwo i to dołączone przez pełnomocnika, stosownie do wymogu z art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej. Udzielenie pełnomocnictwa jest jednostronną czynnością prawną o charakterze upoważniającym. Czynność ta upoważnia pełnomocnika do dokonywania czynności prawnych w imieniu i ze skutkiem dla mocodawcy. Natomiast to, czy pełnomocnik z tej kompetencji skorzysta jest zupełnie inną rzeczą. Umocowanie to trwa, co do zasady, tak długo, jak długo pełnomocnictwo nie zostanie odwołane (art. 101 § 1 kc), bądź dopóty, dopóki nie nastąpi śmierć mocodawcy lub pełnomocnika (art. 101 § 2 kc). Ustanowienie pełnomocnika jest prawem strony, zatem w każdym postępowaniu powinno być wykazane, czy strona działa przez pełnomocnika.

Nie dywagując nawet szerzej i szczegółowiej nad tym, czy pełnomocnik , by móc reprezentować stronę w postępowaniu administracyjnym (celnym), ma składać pełnomocnictwo bądź jego uwierzytelniony odpis osobno do akt sprawy organu pierwszej instancji, jak też do akt postępowania odwoławczego (wraz z odwołaniem), na gruncie rozpoznawanej sprawy należy przede wszystkim wskazać, że adwokat A.J. w istocie nie zgłosił swojego udziału jako pełnomocnik D.T. w postępowaniu prowadzonym przez organy celne. Poza sporem jest bowiem, że nie złożył pełnomocnictwa do akt tego postępowania, czy to pierwszoinstancyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Celnego, czy też odwoławczego prowadzonego przez Dyrektora Izby Celnej. Pełnomocnictwo zostało złożone do akt postępowania sądowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, ale nawet gdyby NSA przekazał ten dokument organowi celnemu z pismem procesowym z kasacyjnego postępowania sądowoadministracyjnego, to również nie oznaczałoby, że w postępowaniu celnym, prowadzonym po orzeczeniu NSA, strona reprezentowana jest przez pełnomocnika, któremu należy doręczać pisma, zgodnie z art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej.

Końcowo należy też wskazać, że art. 245 Ordynacji podatkowej zawiera kompletny, enumeratywny katalog kompetencji decyzyjnych, jakie służą organowi przeprowadzającemu wznowieniowe postępowanie. Jedną z możliwością zakończenia postępowania wznowieniowego jest wydanie decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej ze względu na niestwierdzenie istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Organ wydając decyzję na podstawie art. 245 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, powołanego też w orzeczeniu wydanym w wyniku przeprowadzenia postępowania, wznowionego na wniosek skarżącego z dnia [...] kwietnia 2011 r., nie może sięgać do meritum sprawy, w tym przypadku celnej. Jeśli bowiem nie stwierdzono przesłanek wznowienia postępowania, organ nie może w tym trybie zweryfikować poprzedniej decyzji. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego sprawy Sąd uznał, że zasadnie organy celne odmówiły uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 2010 r., nie dopatrując się wystąpienia przesłanki z art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej.

Z tych też przyczyn oraz na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę.

/-/ J. Niedzielski /-/ J. Grzęda /-/ A. Juszczyk-Wiśniewska