Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 147/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 200a ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2183
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.
article: art. 286
journal: Dz.U. 2018 poz 1669
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędzia WSA Anna Strzelec po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. S. na decyzję Rektora Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II z dnia 27 stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prorektora ds. Studentów, Doktorantów i Rozwoju Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II z dnia 2 grudnia 2021r. na [...]; II. zasądza od Rektora Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II na rzecz A. S. kwotę 200 zł (dwieście złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 4 października 2021 r. A. S. (dalej; strona lub skarżąca) wystąpiła o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego doktorantów Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego im. Jana Pawła II na rok akademicki 2021/2022.

Decyzją z dnia 2 grudnia 2021 r., znak: [...], Prorektor ds. studentów, doktorantów i rozwoju odmówił A. S. przyznania zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w roku akademickim 2021/2022 na Wydziale Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji.

W uzasadnieniu organ zauważył, że osiągnięcia strony - uzyskane 46 punkty były niewystarczające do otrzymania zwiększonego stypendium. Zajęła ona 14 miejsce na liście rankingowej, które przekracza 30% liczby najlepszych doktorantów na IV roku studiów na Wydziale Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji.

Po rozpatrzeniu odwołania A. S. zaskarżoną decyzją z dnia 27 stycznia 2021 r., znak: [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) oraz art. 200a ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. 2017 r. poz. 2183 ze zm.) w związku z art. 279 ust. 1, art. 286 ustawy z dnia 30 sierpnia 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. 2018 r. poz. 1669 ze zm.) i § 1 ust. 2 i ust. 4 w związku z § 3 ust. 3 Regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II wprowadzonego zarządzeniem Rektora KUL z dnia 28 czerwca 2021 r., nr ROP-0101-96/21 (Monitor KUL poz. 360/2021), Rektor Uniwersytetu utrzymał w mocy decyzję Prorektor ds. studentów, doktorantów i rozwoju z dnia 2 grudnia 2021 r.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego określa Regulamin zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II, który został ustalony i wprowadzony zarządzeniem Rektora KUL, zgodnie z art. 200a ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i po uzyskaniu pozytywnej opinii Rady Doktorantów KUL. W Regulaminie tym uwzględniono zasadę, że uprawnienie do zwiększenia stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich (§ 1 ust. 2 Regulaminu, okoliczność bezsporna). Rektor, jako organ uczelni i zarazem organ administracji publicznej w postępowaniu o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego zobligowany jest do działania w granicach i na podstawie prawa. Wskazał, że intencją powyższej regulacji jest, aby korzystającymi osobami z dotacji projakościowej byli najlepsi doktoranci - ale tylko ci znajdujący się w grupie 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów.

Komisje Kwalifikacyjne na poszczególnych wydziałach na podstawie przygotowanych przez siebie list rankingowych, wskazują osoby, do przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z zachowaniem zasady, iż liczba doktorantów na wydziale, którym komisje pozytywnie zaopiniowały wniosek o zwiększenie stypendium doktoranckiego nie przekraczała 30% liczby doktorantów na poszczególnych latach studiów (§ 3 ust. 8 Regulaminu). Za 100% doktorantów, którzy stanowią podstawę określenia 30% liczby doktorantów uprawnionych do otrzymywania zwiększenia stypendium doktoranckiego na danym roku studiów doktoranckich uznaje się, liczbę doktorantów na dzień 15 października w danym roku akademickim, z uwzględnieniem regulacji zawartych w § 1 ust. 2 Regulaminu. Listy rankingowe przygotowane przez Komisje Kwalifikacyjne stanowią podstawę do wydania decyzji przez Prorektor ds. studentów, doktorantów i rozwoju.

Na podstawie oceny dokonanej przez Komisję Kwalifikacyjną na Wydziale Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji ustalono, że wnioskodawczyni uzyskała w kategorii:

1. punkty za osiągnięcia w pracy naukowej - 40,000

2. punkty za osiągnięcia w pracy dydaktycznej - 6,000

Łączna liczba punktów, która decyduje o miejscu na liście rankingowej wynosiła - 46. Uzyskana łączna liczba punktów nie pozwalała na przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego na podstawie § 1 ust 2 i § 3 ust. 10 Regulaminu. W konsekwencji, na podstawie powyższych ustaleń stwierdził, że łączna liczba punktów klasyfikuje stronę na 14 miejscu listy rankingowej, które przekracza 30% liczby najlepszych doktorantów uprawnionych do otrzymania zwiększenia stypendium doktoranckiego na IV roku studiów doktoranckich na Wydziale Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji. Liczba przyznanych A. S. punktów jest mniejsza od liczby punktów osoby która zajęła 13 miejsce, ostatnim rekomendowanym miejscem do otrzymania powyższego stypendium z liczbą otrzymanych 48 punktów.

Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Zaskarżając decyzję Rektora w całości domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji Rektora KUL oraz uchylenia decyzji Prorektora ds. studentów, doktorantów i rozwoju z dnia 2 grudnia 2021 r. oraz zasądzenia na jej rzecz od Rektora Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Lublinie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia:

1) w stopniu rażącym przepisów prawa materialnego: art. 200a ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. prawo o szkolnictwie wyższym w związku z art. 279 ust. 1, art. 286 ustawy z dnia 30 sierpnia 2018 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce i § 1 ust. 2 i ust. 4 w zw. z § 3 ust. 3 Regulaminu zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II poprzez ustalenie grupy 30 % doktorantów uprawnionych do stypendium wyłącznie ze studentów IV roku studiów doktorancki studiujących na Wydziale Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji, podczas gdy ustawa stanowi, że stypendium przysługuje nie więcej niż 30 % najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich - które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy - gdyż skutkowało wydaniem decyzji utrzymującej w mocy decyzję Prorektora ds. studentów, doktorantów i rozwoju o odmowie przyznania zwiększenia stypendium pomimo, że stypendium powinno zostać przyznane;

2) naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu rażącym art. 200a ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. prawo o szkolnictwie wyższym w związku z art. 279 ust. 1, art. 286 ustawy z dnia 30 sierpnia 2018 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce i § 1 ust. 2 i ust. 4 w zw. z § 3 ust. 3 Regulaminu zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II poprzez sporządzenie list rankingowych oddzielnie dla każdego Wydziału podczas gdy lista rankingowa powinna być sporządzona jedna dla wszystkich doktorantów IV roku, a w efekcie wydanie decyzji o odmowie przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego - które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy - gdyż przy prawidłowym sporządzeniu listy rankingowej zwiększenie stypendium zostałoby przyznane;

3) naruszenia przepisów postępowania tj. art. 138 § 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie przez Rektora w mocy decyzji Prorektora ds. studentów, doktorantów i rozwoju - które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy gdyż skutkuje utrzymaniem w mocy decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa.

W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że decyzje organów obu instancji wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę podjętych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183, z późn. zm.), dalej zwanej ustawą. Zgodnie zaś z art. 200a ustawy zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, o której mowa w art. 94b ust. 1 pkt 5 przysługuje doktorantom wyróżniającym się w pracy naukowej i dydaktycznej. Tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego określa regulamin określony przez rektora po uzyskaniu opinii właściwego organu samorządu doktorantów, z uwzględnieniem zasady, że uprawnienie do otrzymywania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich (ust.1).

Pomimo wejścia w życie z dniem 1 października 2018 r. nowej ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668, dalej: "u.p.s.w.n."), przepis ten ma zastosowanie w sprawie niniejszej na mocy art. 286 ust. 1 przepisów wprowadzających ustawę z dnia 20 lipca 2018 r. Zgodnie z jego treścią doktoranci, którzy rozpoczęli stacjonarne studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020 (a więc również skarżąca będąca w roku akademickim 2021/2022 studentem IV roku), mogą otrzymywać zwiększenie stypendium doktoranckiego, o którym mowa w art. 200a ust. 1 ustawy, na zasadach dotychczasowych. Zgodnie zaś z art. art. 286 ust. 2 przepisów wprowadzających u.p.s.w.n. regulaminy, o których mowa w art. 200a ust. 1 u.p.s.w., przyjęte przed dniem wejścia w życie u.p.s.w.n. zachowują moc do 31 grudnia 2023 r. W związku z tym, moc zachowuje również Regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II zmieniony zarządzeniem Rektora KUL z dnia 28 czerwca 2021 r., nr ROP-0101-96/21 (Monitor KUL poz. 360/2021), zwanego dalej Regulaminem.

Zgodnie z § 1 ust. 2 tego Regulaminu, zwiększenie stypendium doktoranckiego przyznawane jest przez Rektora na wniosek doktoranta, zaopiniowany przez komisję kwalifikacyjną właściwego wydziału, która sporządza listę rankingową, przestrzegając przy tym zasady, iż uprawnienie do otrzymania tej formy stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. Komisje Kwalifikacyjne na podstawie przygotowanych list rankingowych wskazują osoby, do przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z zachowaniem zasady, iż liczba doktorantów na wydziale, którym komisje pozytywnie zaopiniowały wniosek o zwiększenie stypendium doktoranckiego nie przekracza 30% liczby doktorantów na poszczególnych latach studiów. Za 100% doktorantów, którzy stanowią podstawę określenia 30% liczby doktorantów uprawnionych do otrzymywania zwiększenia stypendium doktoranckiego na danym roku studiów doktoranckich uznaje się, liczbę doktorantów na dzień 15 października w danym roku akademickim, z uwzględnieniem regulacji zawartych w § 1 ust. 2 Regulaminu (§ 3 ust. 8).

Ten zapis regulaminu wskazuje zatem, że wbrew przepisom ustawy Rektor przesunął warunek 30% na etap ustalania przez wydziałowe komisje doktoranckie listy rekomendowanych doktorantów, odnosząc go jedynie do liczby doktorantów na danym kierunku.

Decyzja Prorektor ds. studentów, doktorantów i rozwoju z dnia 2 grudnia 2021 r. odmówiła przyznania skarżącej zwiększenia stypendium doktoranckiego właśnie z uwagi na uzyskanie przez nią 46 punktów i zajęcie 14 miejsca na liście rankingowej, które przekracza 30% liczby najlepszych doktorantów na IV roku studiów tylko na Wydziale Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji. Rozpoznając ponownie sprawę Rektor Uniwersytetu podzielił ustalenia faktyczne i prawne Prorektor ds. studentów, doktorantów i rozwoju i odniósł 100% doktorantów, nie do doktorantów studiujących na poszczególnych latach studiów doktoranckich a jedynie do uczestników studiów doktoranckich IV roku kierunku Wydziału Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji.

Wykładnia art. 200a ust. 1 ustawy dokonana przez rektora w zaskarżonych decyzjach jest nieprawidłowa. Przepis ustawy wyraźnie stanowi, że uprawnienie do otrzymania zwiększenia stypendium z dotacji projakościowej przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów. Chodzi zatem o 30% doktorantów spośród wszystkich doktorantów na danym roku studiów czyli doktorantów IV roku wszystkich kierunków istniejących w uczelni zarówno studiów stacjonarnych jak i niestacjonarnych na których kształcą się doktoranci. Rektor przyjął natomiast, co wynika wprost z uzasadnienia obu podjętych decyzji, że 30% grupę doktorantów uprawnionych do otrzymania zwiększenia stypendium z dotacji projakościowej należy ustalić na podstawie grupy osób studiujących konkretny kierunek studiów, w sytuacji gdy bezpośrednio z treści tego przepisu wynika, że grupę osób uprawnionych należy ustalić wyłącznie na podstawie ogólnej liczby doktorantów na poszczególnych latach studiów, w całkowitym oderwaniu od podjętego przez nich kierunku studiów.

Prawidłowo skarżąca przytoczyła treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2020 r. sygn. I OSK 2640/19. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że ustawodawca posługując się wskaźnikiem procentowym ustalił nieprzekraczalny próg ilości doktorantów na poszczególnych latach studiów, którym może przysługiwać dotacja projakościowa. O możliwości zaokrąglania niepełnych wartości ustawodawca nie zdecydował, stąd wniosek, że dopiero spośród czterech doktorantów na danym roku studiów można wyłonić jednego z nich uprawnionego do zwiększenia stypendium. Sąd kasacyjny uwzględnił zarzut, że ustalenie 30%-owej grupy uprawnionych powinno nastąpić na podstawie ogólnej liczby doktorantów studiujących na danym roku. Odnosząc się do treści art. 200a ust. 1 ustawy NSA przeanalizował treść Regulaminu i stwierdził, że Rektor odmiennie od nakazu wynikającego z aktu delegującego przesunął warunek 30% na etap ustalania przez wydziałowe komisje doktoranckie listy rekomendowanych doktorantów, odnosząc go jedynie do liczby doktorantów na danym kierunku. Akt wykonawczy zawęził tym samym krąg osób, które mogły skorzystać z dotacji projakościowej. Jak wskazał NSA, w skrajnych przypadkach mogło to oznaczać, że pomimo ogólnej liczby doktorantów na Uniwersytecie w Białymstoku pozwalającej w obrębie poszczególnych lat wyłonić 30% najlepszych doktorantów, żadnemu z nich nie przysługiwałoby omawiane uprawnienie.

Stanowisko takie co do wykładni i zastosowania tego przepisu było również wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych – dla przykładu: wyrok WSA w Białymstoku z 22 września 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 273/20, wyrok WSA w Krakowie z 18 października 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 522/21 (wyroki są dostępne w Bazie Orzeczeń na www.nsa.gov.pl.)

Wobec powyższego orzekający w tej sprawie Sąd, podziela pogląd wyrażony i już utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych i stwierdza, że zasadnie podnosi skarżąca, że organu dopuścił się naruszenia art. 200a ust. 1 ustawy poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że 30%-ową grupę doktorantów uprawnionych do otrzymania zwiększenia stypendium z dotacji projakościowej należy ustalić na podstawie grupy osób studiujących konkretny kierunek studiów, w sytuacji gdy bezpośrednio z treści tego przepisu wynika, że grupę osób uprawnionych należy ustalić wyłącznie na podstawie ogólnej liczby doktorantów na poszczególnych latach studiów (tu na IV roku), w całkowitym oderwaniu od podjętego przez nich kierunku studiów.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni zaprezentowaną w niniejszym uzasadnieniu wyroku ocenę prawną mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego a w szczególności art. 200a ustawy.

Regulamin jako akt władztwa zakładowego wewnętrznego okazał się być zatem sprzeczny z przepisem rangi ustawowej i z tego względu wydane w tej sprawie decyzje oparte na § 1 ust. 2 w zw. z § 3 ust. 8 tego aktu w sposób nieuzasadniony ograniczały liczbę doktorantów uprawnionych do otrzymania zwiększonego stypendium, uniemożliwiając skarżącej otrzymanie tych środków.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi to zdaniem Sądu przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego zawsze będzie miało charakter decyzji uznaniowej w zakresie wypowiedzi na temat osiągnięć naukowych doktorantów i spełnienia przez nich warunków do otrzymania stypendium z dotacji projakościowej a jej podjęcie, a tym samym ocena, kto na nie zasługuje, pozostaje w gestii władz uczelni. Sąd w tym zakresie nie ma kompetencji, by zastępować władze uczelni.

Z powyższych względów wobec naruszenia przez organ przepisu art. 200a ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z art. 286 ustawy z 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce przez jego błędne zastosowanie uchylić należało zarówno zaskarżoną decyzję jak i decyzję Prorektor ds. studentów, doktorantów i rozwoju z dnia 2 grudnia 2021 r., znak: [...] na mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r., - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz.U. z 2022 r., poz. 329).

Orzeczenie o kosztach postępowania zostało wydane na mocy art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, wniosek taki został złożony zarówno przez skarżącą oraz przez organ w odpowiedzi na skargę.