Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 120/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 33
journal: Dz.U. 2009 nr 189 poz 1472
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej1) - tekst jednolity
article: art. 7, 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2011 r. sprawy ze skargi U. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania decyzji o wydaleniu z terytorium RP w sprawie o nadanie statusu uchodźcy; 1. oddala skargę; 2. Zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. M. Z., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy).


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w sprawie jest skarga U. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania decyzji o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy. Decyzja została wydana w oparciu o następujący stan faktyczny:

Decyzją z [...] czerwca 2010 r., nr [...], Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił nadania statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej oraz orzekł o wydaleniu cudzoziemca z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności dla udzielenia zgody na pobyt tolerowany. W wyniku złożenia odwołania decyzją z [...] września 2010 r., nr [...] Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy ww. decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] czerwca 2010 r.

U. S., obywatel R., narodowości [...] w dniu [...] października 2010 r. złożył kolejny wniosek do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy. Ponadto wystąpił z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu. W uzasadnieniu wskazał, iż chce pracować w Polsce i nie chce wyjechać do Rosji.

Decyzją z [...] października 2010 r., nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium RP w sprawie o nadanie statusu uchodźcy.

Pismem z 9 listopada 2010 r. cudzoziemiec, złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując na naruszenie przez organ:

- art. 33 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2009 r. nr 189, poz. 1472 z późn. zm.) poprzez błędną wykładnię,

- art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) poprzez niedopełnienie przez organ obowiązków wynikających z tych przepisów.

W uzasadnieniu wniosku ponownie wskazał w szczególności, iż zamierza złożyć skargę do sądu administracyjnego na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] wrzesnia 2010 r. Podkreślił również, że wstrzymanie decyzji o wydaleniu stanowi swego rodzaju środek ochrony tymczasowej umożliwiający skorzystanie z prawa do sądu. Za wstrzymaniem wykonania tej decyzji przemawia również fakt niewzięcia pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku cudzoziemca o nadanie statusu uchodźcy wskazywanych przez niego okoliczności dotyczących przymuszania go do przyłączenia się do bojówek [...]. Ponadto organ orzekając o wydaleniu cudzoziemca z Polski nie wziął pod uwagę najnowszych raportów UNHCR przedstawiających aktualną sytuację w kraju pochodzenia cudzoziemca.

Decyzją z [...] listopada 2010 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił wstrzymania decyzji z [...] czerwca 2010 r. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2009r., Nr 189, poz. 1472), zwanej dalej ustawą o udzielaniu cudzoziemcom ochrony i wskazał, iż tylko łączne zaistnienie przesłanek wskazanych w tym przepisie stanowi dla organu podstawę do wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu wydanej w stosunku do osoby, która po raz kolejny złożyła wniosek o nadanie statusu uchodźcy.

Organ podkreślił, że po dokonaniu analizy porównawczej wniosku cudzoziemca z wnioskiem złożonym uprzednio stwierdzono, że jest on oparty na tych samych podstawach. Cudzoziemiec nie wskazał żadnych nowych, istotnych okoliczności lub dowodów w sprawie, które nie byłyby wcześniej znane organowi rozpatrującemu, co pozwala przypuszczać, że złożenie wspomnianego wniosku nastąpiło w celu opóźnienia lub zakłócenia wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium RP. W związku z powyższym, zdaniem Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, brak było postaw do uwzględnienia wniosku cudzoziemca o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu w sprawie o nadanie statusu uchodźcy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2010 r.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisu art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, a także naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik postępowania, tj. art. 7 i art. 77 k.p.a.

Skarżący w uzasadnieniu skargi przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie jego wniosków o nadanie statusu uchodźcy. Wyjaśnił też, że jego wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu w sprawie o nadanie statusu uchodźcy z dnia [...] czerwca 2010 r. jest uzasadniony słusznym interesem strony, o którym mowa w art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Nastepnie skarżący stwierdził, że zwracając się do organu o ponowne rozparzenie sprawy szeroko wskazywał na okoliczności, które zostały pominięte w postępowaniu o nadanie mu statusu uchodźcy. Zbagatelizowano w szczególności okoliczności dotyczące przymuszania skarżącego do przyłączenia się do bojowników [...]. Skarżący przywołał także okoliczności podniesione przez niego w skardze do sądu administracyjnego na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] września 2010 r. Wymienił tu w szczególności niewłaściwie wyjaśnione przez organ wydarzenia, które skłoniły go do opuszczenia kraju pochodzenia, tj. zabójstwa członków jego rodziny w latach 2001-2003 oraz wielokrotne pobicia skarżącego w latach 2008-2009.

Podumowując skarżący wskazał również, że wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu umożliwi mu skorzystanie z prawa do sądu.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w całości podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, odniósł się do zarzutów skargi i wniósł o jej oddalenie.

Decyzją z [...] stycznia 2011 r., nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców umorzył postępowanie w sprawie wniosku cudzoziemca o nadanie statusu uchodźcy z dnia [...] października 2010 r. wobec stwierdzenia, że wniosek ten jest niedopuszczalny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sąd dokonując kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest prawidłowa.

Zgodnie z treścią art. 33 ust. 1 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, wszczęcie postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy powoduje z mocy prawa wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia cudzoziemcowi decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy - wydanych wnioskodawcy i osobie, w imieniu której wnioskodawca występuje.

W myśl art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony przepisu art. 33 ust. 1 pkt 3 (...) nie stosuje się jednak, w przypadku gdy wnioskodawca złożył kolejny wniosek, z tym że Szef Urzędu może wstrzymać wykonanie decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia wnioskodawcy decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, jeżeli przemawia za tym słuszny interes strony, nie jest to sprzeczne z interesem społecznym i złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji. Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu powinien zawierać uzasadnienie istnienia słusznego interesu wnioskodawcy we wstrzymaniu jej wykonania (ust. 5 art. 33).

Mając na uwadze przytoczone przepisy, złożenie kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy nie powoduje tych samych skutków prawnych co złożenie pierwszego wniosku o przyznanie statusu uchodźcy, w szczególności nie następuje automatyczne wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu. Tak więc w przypadku złożenia kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy nie jest przewidziana specjalna ochrona przed wydaleniem, tak jak w przypadku złożenia pierwszego wniosku o przyznanie statusu uchodźcy.

Wynika więc z tego, że aby w ogóle można było rozpatrywać możliwość wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu, muszą zostać spełnione – łącznie – następujące przesłanki: 1) za wstrzymaniem wykonania przemawia słuszny interes strony 2) nie jest to sprzeczne z interesem społecznym (przesłanka negatywna), 3) złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji. Dopiero wówczas, gdy zostaną spełnione wszystkie te przesłanki, może zostać wydana decyzja o wstrzymaniu wykonania decyzji o wydaleniu. Natomiast niespełnienie chociażby jednej ze wskazanych przesłanek pozytywnych lub wystąpienie przesłanki negatywnej powoduje, że wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu w ogóle jest niedopuszczalne, bez względu nawet na wolę organu. Z art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony wynika jedynie możliwość (a nie obowiązek) wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu, a więc decyzja w tym przedmiocie jest wydawana w ramach tzw. uznania administracyjnego.

W tym miejscu omówienia wymagają podstawowe przesłanki wstrzymania wykonania decyzji w trybie art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, tj. "słuszny interes strony" oraz brak sprzeczności tego interesu z "interesem społecznym".

Przesłanka "słusznego interesu strony", nie została prawnie definiowana (podobnie jak traktowana na równi z nią przesłanka "interesu społecznego"). Biorąc jednak pod uwagę, że przedmiotem rozpoznania jest decyzja dotycząca wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu (w tym trybie organ nie rozstrzyga ponownie sprawy merytorycznie), należy przyjąć, że badanie przesłanki "słusznego interesu strony", jak i "interesu społecznego" nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przez organ przy wydawaniu decyzji ostatecznej. Biorąc pod uwagę, że jest to tryb szczególny, którego celem nie jest kolejna instancyjna kontrola prawidłowości wydanej decyzji należało przyjąć, że "ciężar dowodu", a więc konieczność wskazania okoliczności, w których upatruje ona swój "słuszny interes" i brak sprzeczności z "interesem społecznym", spoczywa na stronie dlatego, że to ona zmierza do zmiany ustalonego już ostatecznie stanu rzeczy (wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji o wydaleniu).

Biorąc powyższe pod uwagę należy przyjąć, że ów "słuszny interes strony" musi być rzeczywiście na tyle słuszny, aby "równoważył" i usprawiedliwiał odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznej.

Strona skarżąca na żadnym etapie postępowania nie wykazała, ani nie wskazała swojego słusznego interesu we wstrzymaniu wykonania decyzji o wydaleniu. Za taki interes trudno bowiem uznać wskazaną we wniosku o wstrzymanie chęć pozostania w Polsce i podjęcia tu pracy oraz niechęć wyjazdu do R. Również twierdzenie wskazujące, iż skarżący chce uczestniczyć w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, bez powiązania powyższego z określonymi okolicznościami, które chciałby w ten sposób przedstawić (dowodzić), nie może stanowić samo w sobie wykazania słusznego interesu. Takich nowych okoliczności skarżący bowiem nie wskazuje, a skupia się jedynie na kwestionowaniu negatywnej oceny organów wyrażonej wobec okoliczności już wcześniej przez skarżącego powołanych.

Podkreślić należy, że poprzedni wniosek skarżącego o nadanie statusu uchodźcy, został rozpoznany negatywnie. W tamtym postępowaniu skarżący mógł przedstawić określone fakty, co też uczynił, jednakże organ uznał w decyzji ostatecznej, że są to okoliczności, które nie powodują przyznania skarżącemu jednej z form ochrony międzynarodowej. Składając drugi wniosek o nadanie statusu uchodźcy oraz wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu, skarżący winien przedstawić okoliczności, które nawet przy pobieżnej analizie mogłyby uprawdopodobnić zmianę decyzji dotyczącej jednej z form ochrony międzynarodowej. Skarżący na żadnym z etapów postępowania takich okoliczności jednak nie wskazał. Powołane przez niego okoliczności podniesione już w trakcie postępowania toczącego się w sprawie pierwszego wniosku i ocenione w tamtym postępowaniu, w żaden sposób nie wyczerpują natomiast przesłanek wykazania "słusznego interesu". Ponadto twierdzenia skarżącego dotyczące obawy przed powrotem do kraju pochodzenia, która to przesłanka była już badana w zakończonym decyzją ostateczną postępowaniu – również nie dowodzą istnienia takiego interesu.

Jeśli zaś chodzi o argument związany z chęcią uczestniczenia do końca w postępowaniu dotyczącym pierwszego wniosku w przedmiocie nadania statusu uchodźcy, to istnieje przecież możliwość skorzystania z procesowych środków chroniących przed wydaleniem w toku postępowania sądowego ( wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie art. 61§ 1 i 3 p.p.s.a.), z których, co sądowi jest wiadome z urzędu, skarżący skorzystał.

Nie można również uznać za trafne podnoszonych w skardze zarzutów odnoszących się do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego oraz niewzięcia pod uwagę ogólnej sytuacji panującej obecnie w C. "Słusznego interesu" nie przesądza subiektywny pogląd strony, że wydana decyzja w przedmiocie m.in. wydalenia obarczona była powyższymi wadami prawnymi i dlatego też skarżący wystąpił z ponownym wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy. Jak wskazano bowiem wyżej, rozważenie możliwości wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu możliwe jest tylko przy spełnieniu warunków przewidzianych w art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu ochrony.

Odnosząc się do kwestii "interesu społecznego", należ zauważyć, iż niewątpliwie w interesie społecznym leży dążenie do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wadliwej, ale też w "interesie społecznym" leży pewność obrotu prawnego oraz stabilność orzecznictwa w zakresie nadawania statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej lub zgody na pobyt tolerowany. Jednakże wobec nie wykazania przez skarżącego swojego "słusznego interesu" badanie negatywnej przesłanki polegającej na braku sprzeczności tego interesu z "interesem społecznym" jest już niezasadne.

W związku z powyższym należy uznać, że w toku postępowania administracyjnego strona nie wykazała na tyle swojego "słusznego interesu", który nie byłby sprzeczny z "interesem społecznym" i uzasadniałby wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu. Skoro organ ocenił, iż kolejny wniosek strony o nadanie statusu uchodźcy zawierał te same podstawy co pierwszy wniosek, to organ ten był wręcz obowiązany do podjęcia negatywnej dla strony decyzji. Nie sposób zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania przy dokonaniu przez organy ustalenia, że skarżący nie wskazał żadnych nowych, istotnych okoliczności lub dowodów w sprawie, co pozwala przypuszczać, ze złożenie wniosku nastąpiło w celu opóźnienia lub zakłócenia wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium Polski. Odmawiając wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu na podstawie art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony organ nie przekroczył granic dozwolonego uznania administracyjnego, gdyż nie sposób doszukać się naruszenia słusznego interesu skarżącego i interesu społecznego przy podjęciu takiej decyzji, skoro sam skarżący takiego szczególnego interesu nie wskazywał. Za wskazanie takiego szczególnego interesu, o czym była mowa wyżej, nie mogą być uznane te same okoliczności dotyczące uzasadnienia wniosku o nadanie statusu uchodźcy, kwestionowanie oceny tych okoliczności dokonanej we wcześniejszym postępowaniu oraz zarzuty dotyczące ogólnej sytuacji w C. (nie odnoszącej się do indywidualnej sytuacji skarżącego), które były już przedmiotem rozpoznania w tym pierwszym postępowaniu.

Sąd nie podzielił także argumentacji zawartej w piśmie procesowym pełn. skarżącego z dnia 06.09.2011r. o niedysponowaniu przez organ aktami postępowania w sprawie pierwszego wniosku U. S. w trakcie rozpoznawania jego wniosku objętego niniejszą skargą. Taka konstatacja nie wynika bowiem z treści decyzji wydanych w niniejszej sprawie. Porównanie obu wniosków oraz analiza okoliczności istotnych w sprawie została dokonana na poziomie wystarczającym dla podjęcia rozstrzygnięcia. Jeśli nawet oryginały akt administracyjnych pierwszej sprawy znajdowały się w posiadaniu innego organu, to Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców mógł przecież dysponować ich odpisami, które były wystarczające dla rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu.

Z tych powodów, decyzja o odmowie wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium RP w sprawi o nadanie statusu uchodźcy jest zgodna z prawem.

Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, nie dopatrzył się też innych naruszeń prawa materialnego mających wpływa na wynik sprawy, ani też naruszeń przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Biorąc na uwadze powołane okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji) Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. i § 18 ust.1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz.1348 ze zm.).