Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 106/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
article: art. 28, art. 73, art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (sprawozdawca) Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 3 października 2012 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z miejsca pobytu stałego I . oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adwokata K. W. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu, łączną kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, stanowiącą wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz podatek VAT w kwocie 55, 20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.


UZASADNIENIE

W dniu [...] maja 2011 r. wniosek o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego z budynku, przy ul. [...] we W. M. H. – dalej skarżący, złożyła E. B., współwłaścicielka tego budynku. W uzasadnieniu podała, że skarżący nie mieszka pod tym adresem. Do wniosku dołączyła postanowienie Sądu Rejonowego dla W.-Ś., Wydział I Cywilny z dnia [...] 2009 r. sygn. akt [...], z którego wprost wynika, że spadek po zmarłej R. S. na podstawie ustawy nabyli: E. B. i P. S. po ½ części każde z nich oraz postanowienie Sądu Rejonowego dla W. – Ś. Wydział II Cywilny z dnia [...] 1980 r. sygn. akt [...] stwierdzające, że w sprawie o zniesienie współwłasności nieruchomości położonej we W., przy ul. [...] przyznano wskazaną nieruchomość na własność R. S.

Pismem z dnia [...] maja 2011 r. zawiadomiono o wszczęciu postępowania w przedmiocie wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego – wnioskodawczynię E. B. oraz skarżącego.

Prezydent W. decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. z 2006 r. Dz. U. nr 139, poz. 993 ze zm.) - dalej ustawa, oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej k.p.a., orzekł o odmowie wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego.

W uzasadnieniu wskazał, że brak jest podstaw do orzeczenia o wymeldowaniu skarżącego ze wskazanego lokalu, bowiem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala uznać, że skarżący nie opuścił dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy. Podstawowym bowiem warunkiem, którego spełnienie daje podstawę do orzeczenia o wymeldowaniu osoby z lokalu jest dobrowolne i trwałe opuszczenie przez nią tego lokalu. W sprawie nie ma jednoznacznych dowodów potwierdzających dobrowolne opuszczenie lokalu przez skarżącego, a fakt odbywania przez niego kary pozbawienia wolności nie może być uznany za trwałe opuszczenie tego lokalu. Zdaniem organu, przebywanie skarżącego w areszcie śledczym po ostatnim pięciomiesięcznym pobycie na wolności uniemożliwiło mu podjęcie skutecznego dochodzenia swoich praw do zamieszkiwania w omawianym lokalu. Dodał, że roszczenie o przywrócenie naruszonego posiadania wygasa bowiem dopiero po roku od chwili naruszenia (art. 344 Kodeksu cywilnego).

Od niniejszego rozstrzygnięcia wnioskodawczyni odwołała się, podnosząc, że skarżący nie przebywa w lokalu od końca 2009 r.

Wojewoda D. decyzją z dnia [...] 2011 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy, uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podał, że zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Organ odwoławczy wskazał, że niewątpliwie takimi osobami są współwłaściciele nieruchomości. Postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania z danego lokalu winno więc toczyć się z udziałem wszystkich współwłaścicieli tej nieruchomości, gdyż te osoby muszą mieć możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, zgłaszać żądania i wnioski (art. 10 § 1 k.p.a.). Zatem, wszczynając postępowanie w danej sprawie organy administracyjne są zobowiązane do ustalenia (na podstawie posiadanych rejestrów, bądź dokumentów dołączonych przez wnioskodawcę) wszystkich osób będących stronami tego postępowania i do zapewnienia im czynnego w nim udziału. Organ odwoławczy dodał, że ze statusem "strony postępowania" wiążą się po pierwsze uprawnienia, które przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przyznają tym osobom, a po drugie - związane z nimi obowiązki organów administracyjnych, m.in. wynikający z art. 9, art. 10 § 1, art. 64 § 4, art. 79, art. 90 § 2 pkt 1 oraz art. 109 k.p.a. Zdaniem organu odwoławczego, stroną postępowania jest także drugi współwłaściciel nieruchomości P. S., którego organ I instancji nie powiadomił o wszczętym postępowaniu, czym w rażący sposób naruszył przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Ponadto wskazał, że z ustalonego przez organ I instancji stanu faktycznego nie wynika, czy skarżący opuścił miejsce pobytu stałego w związku z osadzeniem w areszcie śledczym, czy też jak podaje wnioskodawczyni, nie mieszkał w lokalu już od końca 2009 r. lub początku 2010 r. Przesłuchani świadkowie, a także strony podają sprzeczne informacje dotyczące okoliczności i czasu opuszczenia miejsca pobytu stałego przez skarżącego. Zatem, podkreślił, że prawidłowa wykładnia art. 15 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym "organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się", nakłada na organ administracji obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób zmierzający do jak najdokładniejszego wyjaśnienia sprawy. Zaznaczył, że chodzi tu nie tylko o podejmowanie różnorodnych czynności w postępowaniu dowodowym, ale także o zapewnienie, by dowody, na których oparto rozstrzygnięcie były wiarygodne. Wskazał, że w wypadku, gdy w sprawie występują sprzeczne interesy stron reprezentujących odmienne racje i argumenty, obowiązkiem organów administracyjnych jest przede wszystkim dokonanie kompletnych ustaleń faktycznych i odzwierciedlenie zajętego stanowiska w uzasadnieniu decyzji spełniającym wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.

Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska organu I instancji, iż przebywanie skarżącego w areszcie uniemożliwia mu podjęcie skutecznego dochodzenia jego praw do zamieszkiwania w spornym lokalu, bowiem ze stosownym wnioskiem można wystąpić do sądu także przebywając w areszcie śledczym. Wskazał, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego dla wykazania niedobrowolnego charakteru opuszczenia miejsca pobytu wymagane jest podjęcie przewidzianych prawem środków skutkujących uzyskaniem rozstrzygnięcia sądowego m.in. wyroku przywracającego posiadanie lokalu lub orzeczenia potwierdzającego fakt zmuszania do opuszczenia lokalu (wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego, sygn. akt V S.A. 1492/2002). Drogą prawną do usunięcia rzekomych przeszkód w swobodnym korzystaniu przez skarżącego z lokalu byłoby powództwo, na podstawie art. 344 § 1 Kodeksu cywilnego, przeciwko wnioskodawczyni o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu, które należało wnieść do sądu powszechnego w terminie 1 roku od dnia naruszenia. Dodał, że z zebranego w sprawie materiału nie wynika, by skarżący występował do sądu z takim powództwem.

Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji przesyłając skarżącemu pismem z dnia 20 września 2011 r. kserokopie dokumentów celem zapoznania go z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, naruszył art. 73 § 1a k.p.a., bowiem od dnia 11 kwietnia 2011 r. czynności określone w § 1 wskazanego przepisu, tj. wglądu strony w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów - są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, bowiem decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania i zasadne jest ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego z uwzględnieniem zasad i przepisów ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 10, art. 28, art. 75 i art. 77 § 1 k.p.a.

Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, podnosząc, że dobrowolnie nie opuścił stałego miejsca zamieszkania. Dodał, że nie wnosił roszczenia o przywrócenie naruszonego posiadania z art. 344 Kodeksu cywilnego, ponieważ nie był o tym poinformowany.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, wskazując, że wniesienie skargi jest przedwczesne, bowiem zaskarżona decyzja nie rozstrzyga meritum sprawy.

Pismem z dnia [...] marca 2012 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uzupełnił wniesioną skargę o następujące zarzuty, a to naruszenie:

art. 28 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy poprzez przyjęcie, że wnosząca odwołanie od decyzji organu I instancji E. B., jak i P. S. są stronami postępowania, podczas, gdy stroną postępowania w przedmiocie wymeldowania, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest jedynie osoba, której dotyczy wymeldowanie, a więc M. H.;

art. 134 k.p.a. w zw. z art. 127 § 1 k.p.a. poprzez rozpoznanie i rozstrzygnięcie odwołania niepochodzącego od strony postępowania, bowiem E. B. nie posiada statusu strony, zatem Wojewoda D. powinien wydać postanowienie o niedopuszczalności odwołania;

art. 138 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie określonej w tym przepisie przesłanki uchylenia

decyzji, podczas, gdy materiał dowodowy został już w sprawie zebrany, a z treści

zaskarżonej decyzji wynika, że organ II instancji kwestionuje wnioski organu

I instancji oraz przeprowadzoną przez ten organ ocenę dowodów, gdzie nawet przy

przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie istniałoby skutecznie wniesione odwołanie, rozstrzygnięcie tych kwestii należało do organu II instancji;

art. 73 § 1a i 2 k.p.a. bowiem skarżący nie dokonywał przejrzenia akt postępowania

poza lokalem organu, lecz przesłano mu do aresztu śledczego jedynie kserokopie

z akt sprawy, co zagwarantowało skarżącemu prawo wglądu w akta postępowania

i zapoznanie się z materiałem dowodowym, co było nie tylko zasadne biorąc

pod uwagę, gdzie znajduje się skarżący i że nie posiada możliwości stawienia się w

lokalu organu, celem dokonania powyższych czynności, ale również uczyniło zadość

obowiązkowi organu, o którym mowa w art. 8, art. 9 i art. 10 § 1 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) - dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody D. z dnia [...] 2011 r., nr [...], którą organ ten – po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawczyni od decyzji wydanej w I instancji przez Prezydenta W. z dnia [...] 2011 r., nr [...] odmawiającej wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego z lokalu, przy ul. [...] we W., na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. - uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Powołany przepis art. 138 § 2 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wobec tego przedmiotem oceny Sądu jest prawidłowość zastosowania w sprawie wskazanego unormowania.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że postępowanie w sprawie wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego zostało wszczęte na wniosek współwłaścicielki lokalu – E. B., którą organ I instancji uznał za stronę niniejszego postępowania. Zasadnie organ odwoławczy podniósł, że organ I instancji pominął w toczącym się postępowaniu administracyjnym drugiego współwłaściciela lokalu – P. S. Z akt sprawy bowiem wynika, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla W. Ś., Wydział I Cywilny z dnia [...] 2009 r. sygn. akt [...] spadek po zmarłej R. Sz. odziedziczyli wprost po ½ części spadku E. B. i P. S. Natomiast z postanowienia Sądu Rejonowego dla W. – Ś. Wydział II Cywilny z dnia [...] 1980 r. sygn. akt [...] wynika, że w sprawie o zniesienie współwłasności nieruchomości położonej we W., przy ul. [...] przyznano wskazaną nieruchomość na własność R. S.

Organ odwoławczy, w ocenie Sądu, trafnie uznał, że drugiemu współwłaścicielowi lokalu również przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu, w rozumieniu art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zgodnie z art. 61 § 4 k.p.a. o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Gwarancją realizacji tego prawa jest sankcja wzruszenia decyzji w trybie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.).

Wbrew zarzutom skargi, kwestionującej posiadanie w sprawie o wymeldowanie przymiotu strony przez E. B. i P. S., współwłaścicieli budynku, z którego wymeldowano skarżącego należy wyjaśnić, że wobec istniejących w orzecznictwie sądowo-administracyjnym rozbieżności Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dna 5 grudnia 2011 r. sygn. akt II OPS 1/11 (lex nr 1052733) wskazał, że: osoba dysponująca tytułem prawnym do lokalu jest stroną, w rozumieniu art. 28 k.p.a., w postępowaniu administracyjnym o zameldowanie (wymeldowanie) w tym lokalu innej osoby, prowadzonym na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W uzasadnieniu powyższej uchwały Sąd ten, ustalając zakres podmiotowy stron postępowania w sprawie wykonania obowiązku meldunkowego wskazał m.in. że stronami tego postępowania są osoby, których wniosek o zameldowanie (wymeldowanie) dotyczy oraz osoba (osoby) dysponująca tytułem prawnym do lokalu. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały podniósł, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku meldunkowego. Przepis ten nie zawiera przesłanek materialnych wskazujących, kto poza organem jest tą stroną, posiadającą legitymację do wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania. Treść interesu prawnego składającego się na pojęcie strony, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy, Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł z praw jednostki zawartych w Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej (art. 21 ust. 1 i 2 i art. 64) oraz z przepisów kodeksu cywilnego regulujących treść i wykonywanie prawa własności (art. 140 i 222 § 2 k.c.). Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że z powołanych wyżej przepisów wynika, że postępowanie o zameldowanie (wymeldowanie) określonej osoby w danym lokalu dotyczy interesu prawnego także osoby, która ma tytuł prawny do tego lokalu. Realizacja zamiaru zameldowania się w cudzym lokalu może stanowić naruszenie prawa osoby, która ma tytuł prawny do lokalu. Z tego chociażby względu, osoba mająca tytuł prawny do lokalu nie może być pozbawiona prawa do udziału w tym postępowaniu jako strona. Wówczas bowiem może przedstawiać i bronić swoich racji, a w szczególności, iż określona osoba nie przebywa w jej lokalu albo opuściła jej lokal.

Sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela argumentację zawartą w powołanej uchwale.

Należy przyznać rację organowi odwoławczemu, kiedy twierdzi, że organ I instancji prowadząc postępowanie w sprawie o wymeldowanie skarżącego z miejsca pobytu stałego naruszył inne normy prawa procesowego, mianowicie nie przeprowadził w sposób wyczerpujący postępowania wyjaśniającego, poprzedzającego wydanie decyzji w tym przedmiocie. Z treści uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, że uznał on, iż w sprawie zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, tak aby w sposób bezsporny określić, czy skarżący opuścił miejsce pobytu stałego w związku z osadzeniem w areszcie śledczym, czy też jak podaje wnioskodawczyni, nie mieszkał w lokalu już od końca 2009 r. lub początku 2010 r. Dopiero bowiem jednoznaczne ustalenie tej okoliczności pozwoli na ocenę, czy uczynił to trwale i dobrowolnie, a więc czy spełnione zostały przesłanki uzasadniające wymeldowanie, o których mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wobec sprzecznych wyjaśnień stron i świadków dotyczących okoliczności i czasu opuszczenia miejsca pobytu stałego przez skarżącego za niezbędne uznano uzupełnienie materiału dowodowego w sposób pozwalający ocenić wiarygodność uczestników postępowania i zweryfikowanie ich twierdzeń.

Biorąc pod uwagę powyższe, słusznie organ odwoławczy stwierdził, że rozpoznanie sprawy wymeldowania skarżącego wymaga dokonania kompletnych ustaleń faktycznych. Wskazać należy, iż postępowanie dowodowe powinno zostać przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa procesowego, w tym przede wszystkim zgodnie z wynikającą z art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, w świetle której organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy. W tym też celu, zgodnie z wymogami określonymi w treści art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W myśl art. 107 § 1 i 3 k.p.a., decyzja organu powinna zawierać powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Zatem, należy przyznać rację organowi odwoławczemu, że w przedmiotowym postępowaniu doszło do naruszenia zasad postępowania administracyjnego, gdyż organ I instancji nie dopełnił obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu koniecznym do jej rozstrzygnięcia oraz nie zagwarantował wszystkim stronom tego postępowania czynnego udziału na każdym etapie postępowania, zgodnie z obowiązującymi przepisami, w szczególności art. 7, art. 10, art. 77, art. 79 k.p.a.

Wobec powyższego zgodzić się należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania przez organ II instancji trybu przewidzianego w art. 138 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną - bo taką jest decyzja wydana w omawianym trybie - i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone z kwalifikowanym naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ I instancji w istocie nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego. Podjęcie decyzji przez organ I instancji bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, nie może być sanowane w postępowaniu odwoławczym, ponieważ naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności, której istota polega na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 1999 r. sygn. akt IV SA 1313/98, lex nr 48725). W takim przypadku organ II instancji ma tylko kompetencje kasacyjne. Aby naprawić uchybienia organu I instancji, organ odwoławczy musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w całości albo w znacznej części, a do tego nie jest uprawniony. Stwierdzić należy, że przeprowadzenie przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania wyjaśniającego w granicach wyznaczonych przez art. 136 k.p.a. nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Wymaga podkreślenia, że niewystarczającym argumentem dla uznania zasadności skargi jest powoływane przez pełnomocnika skarżącego naruszenie art. 73 § 1a i § 2 k.p.a. Wskazać należy, że dyspozycja przepisu art. 73 k.p.a. ustanawia ogólną zasadę jawności akt postępowania. Przepis ten przewiduje jednak dwa odrębne stany i związane z nim obowiązki organu administracji publicznej oraz uprawnienia strony. Obecne brzmienie § 1 tego artykułu wprost przyznaje stronie prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, co jest równoznaczne z konkretyzacją i urzeczywistnieniem prawa dostępu do akt, gwarantowanego w art. 51 ust. 3 Konstytucji RP. Dodana do wskazanego artykułu treść § 1a wprowadza zasadę, że czynności polegające na udostępnianiu akt sprawy stronie przez organ administracji publicznej nie mogą być dokonywane poza tym organem, lecz wyłącznie w lokalu organu, a ponadto w obecności pracownika organu. Zatem, z tego przepisu wynika, że strona może sama sporządzać kserokopie dokumentów z akt sprawy, jednakże nie może żądać, aby takie kserokopie wykonywał i dostarczał sam organ administracji. Organ ten nie ma takiego obowiązku, albowiem sporządzanie notatek czy odpisów z akt postępowania ustawodawca pozostawił stronie, niezależnie od rodzaju użytych do tego środków technicznych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1462/10, lex nr 1070340).

Przepis § 2 art. 73 k.p.a. ustanawia natomiast uprawnienie strony do żądania uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile to jest uzasadnione ważnym interesem strony.

Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że z materiału dowodowego nie wynika by skarżący domagał się udostępnienia mu akt sprawy poprzez sporządzenie i wysłanie kserokopii dokumentów. Ponadto stwierdzić należy, że zgodnie z art. 73 § 2 k.p.a organ prowadzący postępowanie może wydać z akt sprawy uwierzytelnione odpisy, po złożeniu wniosku przez stronę i po zbadaniu czy jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Zatem, przesłanie przez organ I instancji kserokopii dokumentów celem zapoznania skarżącego z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, bez wcześniejszego żądania skarżącego, stanowi naruszenie art. 73 § 2 k.p.a, a nie jak twierdzi organ odwoławczy art. 73 § 1a k.p.a. Powyższe uchybienie nie ma jednak wpływu na wynik sprawy.

Z tych względów zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie I sentencji wyroku. Natomiast o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 tej samej ustawy w związku z § 18 ust.1 pkt 1 lit. "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).