Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 3863/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę o wznowienie postępowania
Powołane przepisy: article: art. 270, art. 272 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Skoro rozpoznając skargę kasacyjną NSA odniósł się do sentencji i uzasadnienia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, będącego podstawą skargi o wznowienie, właściwy dla postępowania o wznowienie Naczelny Sąd Administracyjny, nie jest władny zakwestionować rozstrzygnięcia tego Sądy wydanego w trybie zwykłym. Przyjąć bowiem należy, że  ewentualny stan niekonstytucyjności został w tym postępowaniu rozstrzygnięty.

TEZY

Skoro rozpoznając skargę kasacyjną NSA odniósł się do sentencji i uzasadnienia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, będącego podstawą skargi o wznowienie, właściwy dla postępowania o wznowienie Naczelny Sąd Administracyjny, nie jest władny zakwestionować rozstrzygnięcia tego Sądy wydanego w trybie zwykłym. Przyjąć bowiem należy, że  ewentualny stan niekonstytucyjności został w tym postępowaniu rozstrzygnięty.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi P. S.A. z siedzibą w W. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2021 r. sygn. akt III FSK 2943/21 w sprawie ze skargi kasacyjnej P. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Bd 58/20 w sprawie ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 2 grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie wznowienie postępowania w sprawie podatku od nieruchomości za 2015 r. oddala skargę o wznowienie postępowania.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 27 kwietnia 2021 r., III FSK 2943/21, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną P. S. A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Bydgoszczy z 15 lipca 2020 r., I SA/Bd 58/20 wydanego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z 2 grudnia 2019 r., w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 r.

Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyżej wskazanego wyroku wskazał, że zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 716 ze zm., dalej jako: u.p.o.l.), przez grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej rozumie się grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.

Odnosząc się do wyroku TK z 24 lutego 2021 r, SK 39/19 (opublikowany w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 3 marca 2021 r. pod poz. 401)., NSA stwierdził, że związek nieruchomości z prowadzeniem działalności gospodarczej, który - jak wskazał Trybunał - nie może opierać się na samym fakcie posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, powinien być natomiast oparty na faktycznym lub nawet potencjalnym wykorzystywaniu nieruchomości w działalności gospodarczej. Grunty, budynki i budowle, będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, które choćby pośrednio lub w ograniczonym zakresie służą lub mogą służyć do prowadzenia działalności gospodarczej tego podmiotu, są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.

Według Naczelny Sąd Administracyjny sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że posiadane przez spółkę grunty związane są z prowadzoną działalnością gospodarczą. Spółka jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 4 u.p.o.l., przy czym związek spornych nieruchomości z działalnością gospodarczą spółki nie zasadza się na samym fakcie ich posiadania przez przedsiębiorcę, ale także na możliwości ich wykorzystania w działalności gospodarczej. Sporne nieruchomości nie mogą być również uznane za niezdatne do prowadzenia działalności gospodarczej ze "względów technicznych" (art. 1a ust. 1 pkt 3 in fine u.p.o.l.). Wyłączenie przedmiotów opodatkowania z kategorii związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej musi mieć charakter obiektywny, tj. przedmiot opodatkowania nie może nadawać się do prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę.

W skardze o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyżej przywołanym wyrokiem NSA, jako podstawę wznowienia wskazano wyrok TK z 24 lutego 2021 r., sygn. SK 39/19. Spółka wniosła o uchylenie w całości wyroku NSA i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Bydgoszczy, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania poniesionych tak w postępowaniu zainicjowanym skargą o wznowienie postępowania, w tym z tytułu uiszczenia wpisu od wniesienia skargi o wznowienie, w tym z tytułu zastępstwa procesowego według norm przepisanych, jak z tytułu wniesionej skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga o wznowienie postepowania jest oczywiście bezzasadna.

Zgodnie z art. 270 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w Dziale VII ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem.

Podstawą przedmiotowej skargi o wznowienie postępowania był przepis art. 272 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Przepis ten stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania z Konstytucją RP, umową międzynarodową lub ustawą obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien stosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w sprawie. W sprawie wymiarowej, której dotyczy skarga o wznowienie, zastosowanie miał przepis prawa materialnego, objęty badaniem zgodności z Konstytucją. Jednocześnie wskazany w skardze o wznowienie postepowania wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 24 lutego 2021 r., SK 39/19, stwierdzający niekonstytucyjność tegoż art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. rozumianego w określony sposób, jest orzeczeniem o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, o jakim mowa w art. 272 § 1 p.p.s.a. i może stanowić podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego.

Wznowienie postępowania polega na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem. A zatem jest to instytucja, która ma na celu obalenie prawomocnych orzeczeń sądowych, umożliwiająca ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty w celu zagwarantowania zgodności z prawem wydanego w tej sprawie rozstrzygnięcia.

Kwestionowany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 kwietnia 2021 r., III FSK 2943, w dacie wniesienia skargi o wznowienie postępowania, był prawomocny.

Skarga ta została wniesiona w terminie. Zgodnie bowiem z art. 272 § 2 p.p.s.a., w sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jeżeli w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzeczenie sądowe nie było jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został następnie odrzucony, termin biegnie od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie z dniem 3 marca 2021 r., a skarga o wznowienie wniesiona została 6 maja 2021 r.

Rozpoznanie skargi o wznowienie postępowania można podzielić na dwa etapy. Pierwszy z nich polega na ustaleniu czy w sprawie ziściła się przesłanka wznowieniowa, która otwiera możliwość ponownego zbadania sprawy. Drugi etap dotyczy stricte ponownego rozstrzygnięcia sporu, który był przedmiotem orzeczenia, zakwestionowanego w tym nadzwyczajnym trybie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przesłanki formalne do wniesienia skargi o wznowienie postepowania zostały spełnione, bowiem została ona wniesiona w terminie, od prawomocnego wyroku, który rozstrzygał na podstawie przepisu prawa materialnego, zakwestionowanego, co do zgodności z Konstytucją, przez Trybunał Konstytucyjny.

Przechodząc do ponownego rozstrzygnięcia sporu, który był przedmiotem orzeczenia, zakwestionowanego w nadzwyczajnym trybie, zdaniem NSA brak jest podstaw do merytorycznego uwzględnienia skargi o wznowienie. Przesądzająca w sprawie jest okoliczność, ze NSA w kwestionowanym wyroku z 27 kwietnia 2021 r. orzekał już po wydaniu wyroku przez Trybunał Konstytucyjny i odniósł się do jego sentencji, jak i uzasadnienia, uznając że zawarta w sentencji tego wyroku wypowiedź Trybunału odnosi się do gruntów, budynków i budowli będących w posiadaniu wszystkich przedsiębiorców lub innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, bez względu na formę prawną. NSA podniósł, że powstaje oczywiście problem doprecyzowania "związku" nieruchomości z prowadzeniem działalności gospodarczej, który - jak wskazał Trybunał - nie może opierać się na samym fakcie posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą. Zdaniem Sądu, związek ten powinien być oparty na faktycznym lub nawet potencjalnym wykorzystywaniu nieruchomości w działalności gospodarczej. W konsekwencji orzekł, oddalając skargę kasacyjną, że grunty, budynki i budowle, będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, które choćby pośrednio lub w ograniczonym zakresie służą lub mogą służyć do prowadzenia działalności gospodarczej tego podmiotu, są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.

Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, nie można w skardze o wznowienie postępowania upatrywać substytutu postępowania kasacyjnego. Są to bowiem dwa odrębne względem siebie postępowania, a co za tym idzie, nie mogą być one inicjowane przez stronę zamiennie, bowiem służą zwalczaniu innych wadliwości orzeczenia sądowego, co znajduje wyraz w uregulowanych przez ustawodawcę podstawach kasacyjnych i wznowieniowych.

Skoro rozpoznając skargę kasacyjną NSA odniósł się do sentencji i uzasadnienia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, będącego podstawą skargi o wznowienie, właściwy dla postępowania o wznowienie Naczelny Sąd Administracyjny, nie jest władny zakwestionować rozstrzygnięcia tego Sądy wydanego w trybie zwykłym. Przyjąć bowiem należy, że ewentualny stan niekonstytucyjności został w tym postępowaniu rozstrzygnięty.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 w zw. z art. 276 i art.193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

sędzia NSA Bogusław Dauter sędzia NSA Dominik Gajewski sędzia del. WSA Paweł Dąbek