Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 590/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 64 § 1 pkt 4 i § 6
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca), WSA Krystyna Czajecka-Szpringer Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Kożuch po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wysokości kosztów egzekucyjnych I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz L. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Mocą zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (organ), na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2017.1257 ze zm. - K.p.a.) i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2017.1201 ze zm. - u.p.e.a.) uchylił postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. (organ egzekucyjny) z dnia [...] r. w sprawie obciążenia L. w L. (wierzyciel) kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z [...] r. nr [...] w kwocie [...]zł i określił wysokość tych kosztów, obciążających wierzyciela, na [...] zł.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Zakładu Produkcji Garmażeryjnej G. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji w L. (zobowiązana spółka) na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] r. wystawionego przez wierzyciela. Tytuł wykonawczy obejmował [...] zł z tytułu zwrotu dotacji i odsetki (na dzień wystawienia tytułu wykonawczego odsetki wynosiły [...] zł). W celu wyegzekwowania dochodzonej przez wierzyciela należności organ egzekucyjny podjął szereg czynności.

Organ podkreślił, że organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego sporządzonego według ustalonego wzoru, o czym stanowi art. 26 § 1 u.p.e.a. Zadaniem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego ciążącego na nim obowiązku, stwierdzonego tytułem wykonawczym. W tym celu organ egzekucyjny podejmuje czynności i stosuje przewidziane ustawą środki egzekucyjne, w myśl art. 7 § 1 i 2 u.p.e.a. Zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynności egzekucyjne rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Stosownie do art. 64c § 1 u.p.e.a. opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, opłata manipulacyjna oraz wydatki poniesione przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Z kolei według art. 64c § 1 u.p.e.a. koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. Wyjątkiem od tej zasady jest odpowiedzialność wierzyciela unormowana w art. 64c § 4 u.p.e.a., który mówi o tym, że wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Przepis ten znajduje zastosowanie przede wszystkim w sytuacjach, gdy w toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny nie będzie miał faktycznej czy prawnej możliwości ściągnięcia od zobowiązanego nawet kosztów egzekucyjnych. Obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi zależy bowiem od obiektywnych przesłanek, tj. niemożności ich ściągnięcia od zobowiązanego.

W okolicznościach rozpatrywanej sprawy postępowanie egzekucyjne zostało umorzone postanowieniem z [...] r., wydanym na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a.

Jak wynika z treści art. 64c § 7 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w § 6a. Na postanowienie to przysługuje zażalenie.

Wobec tego organ egzekucyjny [...] r. wydał postanowienie o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w wysokości łącznie [...] zł (opłata manipulacyjna - [...] zł, opłata za zajęcie rachunku bankowego - [...] zł, wydatek egzekucyjny - [...] zł), powołując się przy tym na art. 64 § 1 pkt 4, § 6, § 7, § 9 pkt 2, § 10 w zw. z art. 27a § 1 - § 5 u.p.e.a.

W dalszej kolejności organ motywował, że w celu realizacji tytułu wykonawczego bezspornie organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanej spółki, jednakże w wyniku zastosowania tego środka egzekucyjnego nie uzyskano żadnej kwoty. Bank poinformował o zbiegu egzekucji do zajętego rachunku bankowego zobowiązanej spółki.

Odnosząc się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego (Trybunał) w sprawie sygn. SK [...] (Dz.U.2016.1244) i przypominając jego zasadnicze stwierdzenia, organ wywodził, że wejście w życie tego orzeczenia nie powoduje utraty mocy obowiązującej art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. Przepisy te utraciły jedynie walor domniemania konstytucyjności w zakresie w jakim Trybunał wykazał - z perspektywy wzorców konstytucyjnych - brak określonych rozwiązań ustawowych.

Powyższe oznacza, zdaniem organu, że przepisy te jednak nadal obowiązują i funkcjonują w systemie prawa, stanowiąc podstawę do określenia wysokości kosztów egzekucyjnych. Dopiero wprowadzenie przez ustawodawcę nowych regulacji prawnych w analizowanej materii zmieni obowiązujący stan prawny, wiążący organy w myśl art. 6 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Zatem przy rozstrzyganiu o wysokości kosztów egzekucyjnych, obciążających wierzyciela, organ musi uwzględnić nadal obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa.

Następnie organ nawiązał do stanowiska prawnego wyrażonego w sprawach sygn.: II FSK 693/15, I SA/Lu 854/16 i przyjął, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy należy odstąpić od naliczenia wierzycielowi opłaty za zajęcie rachunku bankowego zobowiązanej spółki, bowiem z tytułu zastosowania tego środka egzekucyjnego nie uzyskano żadnej kwoty, z uwagi na zbieg egzekucji. W tej sytuacji, zdaniem organu, nie jest zasadne ani celowe obciążanie wierzyciela opłatą za zajęcie rachunku bankowego wynoszącą [...] zł. Dlatego należało obniżyć wysokość kosztów egzekucyjnych o tę kwotę, w stosunku do rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego.

Natomiast w odniesieniu do opłaty manipulacyjnej organ wyraził pogląd, zgodnie z którym jej wysokość nie jest uzależniona od skuteczności zastosowanego środka egzekucyjnego. Zależy ona od liczby podejmowanych czynności oraz stopnia ich skomplikowania.

W tej sprawie, wbrew twierdzeniu wierzyciela, działania organu egzekucyjnego nie ograniczyły się jedynie do doręczenia zobowiązanej spółce odpisu tytułu wykonawczego, dokonania zajęcia rachunku bankowego i weryfikacji danych dotyczących majątku zobowiązanej spółki w rejestrach: CEPiK, CBKW, OGNIVO. Z akt postępowania egzekucyjnego wynika, że tytuł wykonawczy przekazano do przymusowej realizacji, przy czym wierzyciel nie wskazał majątku zobowiązanej spółki pozwalającego na przeprowadzenie skutecznej egzekucji. Co więcej, miał świadomość, że zobowiązana spółka jest w likwidacji, tym samym możliwość uzyskania jakichkolwiek kwot będzie utrudniona.

Organ egzekucyjny, działając na wniosek wierzyciela, przystąpił do egzekucji. Między innymi zawiadomieniem z [...] r. podjął próbę zajęcia rachunku bankowego w [...] S.A. Z kolei zawiadomieniem z [...] r. dokonano zajęcia rachunku bankowego w [...] S.A., który w odpowiedzi poinformował o zbiegu egzekucji. W toku postępowania egzekucyjnego dokonano weryfikacji danych w bazie CEPiK, CBKW, kierowano zapytania w systemie OGNIVO, sporządzano relacje o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych ([...] r., [...] r.), analizowano bazy danych urzędu. Zauważyć należy, że od chwili wszczęcia postępowania egzekucyjnego do momentu jego zakończenia upłynęły trzy lata, przez które organ egzekucyjny prowadził postępowanie.

W tym stanie sprawy, w ocenie organu, uzasadnione jest naliczenie i pobranie, zgodnie z art. 64 § 7 u.p.e.a., opłaty manipulacyjnej w wysokości [...] zł. Zasadne jest również obciążenie wierzyciela, na podstawie art. 64b § 1 pkt 1 u.p.e.a., wydatkiem egzekucyjnym wynoszącym [...] zł, wynikającym z dojazdu poborcy skarbowego do zobowiązanej spółki w ramach przydzielonej służby w dniu [...] r. Kwota ta odpowiada najniższej opłacie, z wyłączeniem ulg, za przewóz na liniach komunikacyjnych w komunikacji miejskiej przebiegających na obszarze miasta L., według § 3 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie sposobu ustalania i dokumentowania wydatków egzekucyjnych (Dz.U.2016.975).

Wierzyciel złożył skargę na omówione wyżej postanowienie organu.

Zarzucił naruszenie art. 64 § 6 u.p.e.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na ustaleniu wysokości opłaty manipulacyjnej w oderwaniu od czasochłonności, pracochłonności i efektywności czynności organu egzekucyjnego, pomijające wyrok Trybunału w sprawie sygn. SK 31/14.

W następstwie wierzyciel domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia wraz z postanowieniem organu egzekucyjnego. Na rozprawie wierzyciel wystąpił z wnioskiem o zasądzenie na jego rzecz od organu kosztów postępowania sądowego.

Argumentacja wierzyciela zasadniczo sprowadzała się do stwierdzenia, że organ w istocie nie uwzględnił stanowiska Trybunału przyjętego w sprawie sygn. SK 31/14, który zwrócił uwagę na konieczność kalkulowania wysokości kosztów egzekucyjnych z uwzględnieniem rzeczywistego nakładu czasu i pracy organu egzekucyjnego, a przy tym efektywności podejmowanych przez niego czynności. Jednocześnie Trybunał zakwestionował wyliczanie wysokości tych kosztów według mechanizmów nieadekwatnych do rzeczywistego przebiegu postępowania egzekucyjnego, w szczególności jego zakresu i skuteczności.

Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny [...] zważył, co następuje:

Skarga wierzyciela zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowane postanowienie organu nie jest zgodne z prawem.

Spór wierzyciela z organem sprowadza się w niniejszej sprawie do wysokości opłaty manipulacyjnej, unormowanej w art. 64 § 6 u.p.e.a., jaką można byłoby zasadnie uznać za odpowiadającą prawu - w świetle stanowiska Trybunału przyjętego w sprawie sygn. SK 31/14 - w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne zostało umorzone na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a.

Na wstępie należy przypomnieć, że w przywoływanym wyroku w sprawie sygn. SK 31/14 Trybunał orzekł, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji, jak również art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji.

W ocenie sądu, dokumenty zgromadzone w aktach postępowania egzekucyjnego uzasadniają stwierdzenie, że ustalona w zaskarżonym postanowieniu opłata manipulacyjna odpowiada sytuacji, którą Trybunał ocenił jako przejaw oderwania jej wysokości od rzeczywistego nakładu pracy organu egzekucyjnego.

Prawidłowo organ zauważył, że Trybunał stwierdził potrzebę interwencji ze strony ustawodawcy, który powinien wprowadzić rozwiązania prawne odpowiadające wskazówkom zawartym w orzeczeniu w sprawie sygn. SK14/31.

Jednak, zdaniem sądu, brak reakcji ustawodawcy w omawianej materii nie może prowadzić do pozostawienia w obrocie prawnym rozstrzygnięcia organu, które ma u podstaw art. 64 § 6 u.p.e.a. zastosowany wprost sprzecznie z zapatrywaniem Trybunału. Orzeczenie Trybunału w sprawie sygn. SK 31/14, co wynika z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, ma moc powszechnie obowiązującą i jest ostateczne. Wymaga zatem respektowania także przez organy, zobowiązane do działania na podstawie i w granicach prawa, w myśl art. 7 Konstytucji RP. Nie sposób zasadnie przyjąć, że organ działa na podstawie i w granicach prawa, kiedy nie respektuje mocy obowiązującej wyroku Trybunału i pomija jego stanowisko, w rezultacie stosuje przepis ustawy w taki sposób, który pozostaje w sprzeczności z wzorcami konstytucyjnymi.

Ustalając zatem wysokość kosztów egzekucyjnych, w tym przypadku obciążającej wierzyciela opłaty manipulacyjnej, organ ma obowiązek wziąć pod uwagę rzeczywiste wydatki i koszty związane z poszczególnymi czynnościami dokonanymi w toku egzekucji, z perspektywy wymaganego nakładu pracy i czasu organu egzekucyjnego, zgodnie ze wskazówkami sformułowanymi przez Trybunał.

Znaczenie wyroku Trybunału sygn. SK 31/14 wielokrotnie było przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego, między innymi w sprawach sygn.: II FSK 2206/17, II FSK 2621/17 czy II FSK 3071/17 (por. strona internetowa orzeczenia.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił w nich, że wyrok Trybunału sygn. SK 31/14 jest wyrokiem zakresowym. Wyrok ten - w przeciwieństwie do wyroku uznającego kwestionowany przepis za niezgodny z Konstytucją - nie powoduje utraty mocy tego przepisu. Przepis ten nadal obowiązuje w systemie prawa, nie traci mocy, jednakże od chwili orzeczenia musi być traktowany jako niezgodny z Konstytucją w zakresie określonym w wyroku Trybunału. W pozostałym zakresie musi być nadal stosowany przez adresatów tego przepisu (także przez organy administracji publicznej i sądy). Jednakże, aby nie narazić się na zarzut naruszenia Konstytucji, przepis ten musi być stosowany i interpretowany zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku Trybunału. W motywach analizowanego wyroku Trybunał wyjaśnił, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. Przy tym sposobie określania wysokości danin publicznych, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady, nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań w konkretnej egzekucji (i to zarówno na korzyść, jak i niekorzyść organu). Jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. W tym zakresie ustawodawca ma bowiem znaczną swobodę regulacyjną. Ponadto z samej istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego. Swoboda ustawodawcy w określaniu wysokości opłat nie jest jednak nieograniczona. Problematyka wysokości opłat w egzekucji jest bowiem nierozerwalnie związana z zapewnieniem właściwej równowagi między interesem państwa, polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem tego państwa. Wysokość i zasady pobierania tych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna opłat w egzekucji powinna polegać na uzyskaniu częściowego przynajmniej zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Istotne jest jednak zachowanie przez ustawodawcę racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone. W przeciwnym razie rola tych opłat sprowadza się do swoistej kary z tytułu niewykonania określonego obowiązku, co jest niespójne z podstawowym celem postępowania egzekucyjnego, za który należy uznać wykonanie przez dłużnika ciążącego na nim obowiązku. Trybunał zwrócił uwagę, że brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w wypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite wręcz zerwanie związku między czynnościami organu egzekucyjnego a wysokością naliczanych i pobieranych za nie opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy podmiotu obciążonego kosztami stają się jedynie sankcją pieniężną. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu limituje kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. Brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym stają się więc obciążeniem podatkowym, są nieadekwatne do podstawowego celu postępowania egzekucyjnego. Ze względu na brak określenia maksymalnych wysokości opłaty wymienionej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, opłaty te realizują w nadmiernym stopniu funkcję represyjną. W konkluzji swoich rozważań Trybunał stwierdził, że dla właściwej realizacji wzorców konstytucyjnych konieczna będzie w omawianej materii interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału, określić nie tylko maksymalną wysokość opłat będących przedmiotem skargi konstytucyjnej, ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych.

W dalszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny argumentował, że do czasu nowelizacji ustawy (u.p.e.a.) konieczne jest zatem takie stosowanie omawianych przepisów, aby można je było uznać za konstytucyjne w świetle wyroku Trybunału. Skutkiem analizowanego wyroku Trybunału (SK 31/14) nie jest wyeliminowanie z porządku prawnego podstawy prawnej do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłat w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności. Trybunał wyraźnie wskazał bowiem, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych), jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. Podstawa do takiego postępowania organu egzekucyjnego pozostała. Natomiast stosowanie tych przepisów nie może prowadzić do przekroczenia maksymalnego rozsądnego pułapu, który w pierwszej kolejności powinien być wyznaczony przez ustawodawcę. Dopóki jednak ustawodawca tego nie uczyni, organy stosujące prawo, w nawiązaniu do realiów indywidualnej sprawy, którą rozstrzygają, muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów wynikających z powoływanego wyroku. Zadaniem organów każdorazowo jest więc dokonanie analizy czy ustalone koszty egzekucyjne, na podstawie stawek procentowych wymienionych w art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a., przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji, a jeśli nie, to w jakim zakresie należy dokonać ich miarkowania z uwzględnieniem zasady bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji (art. 8 ust. 2 ).

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela przedstawione wyżej zapatrywanie na rolę jaką należy przypisać w obowiązującym porządku prawnym orzeczeniu Trybunału w sprawie sygn. SK 31/14. W następstwie ocenia, że nie można zgodzić się z poglądem organu, który przyjął, że wysokość opłaty manipulacyjnej wyliczona zgodnie z literalną treścią art. 64 § 6 u.p.e.a. nie podlega zakwestionowaniu z punktu widzenia prawa. Wbrew temu przekonaniu organu, należy przyjąć, że dopóki ustawodawca nie określi maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej oraz opłaty manipulacyjnej, organy stosujące prawo muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w wyroku TK sygn. SK 31/14.

Nie można też podzielić stanowiska organu, który zmierzał do wykazania, że zastosowanie art. 64 § 6 u.p.e.a., wciąż pozostającego w porządku prawnym, z istoty rzeczy, zawsze oznacza adekwatność tak wyliczonej opłaty manipulacyjnej do przebiegu postępowania egzekucyjnego, brak rażącej dysproporcji w stosunku do rzeczywistych wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny w toku tej procedury. Tej treści stanowisko organu jest sprzeczne z argumentami przyjętymi przez Trybunał w orzeczeniu w sprawie sygn. SK 31/14.

Nie zasługują też na akceptację sugestie organu, że wierzyciel pochopnie wystąpił z wnioskiem o przeprowadzenie egzekucji. Po pierwsze - organ egzekucyjny ma szersze możliwości szybkiego ustalenia majątku zobowiązanego, a po drugie - koszty egzekucyjne nie mogą być sankcją dla wierzyciela za to, że zobowiązany nie ma majątku. Do tego sankcyjnego (represyjnego) aspektu kosztów egzekucyjnych Trybunał wyraźnie krytycznie nawiązał w sprawie sygn. SK 31/14.

Przenosząc wnioski, wynikające z omawianego orzeczenia Trybunału, na grunt okoliczności analizowanej sprawy należy stwierdzić, że w kontrolowanym postanowieniu organ przyjął wysokość opłaty manipulacyjnej na poziomie [...] zł bez wykazania faktycznego powiązania tej kwoty z rzeczywistymi wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny przy dokonywaniu czynności wymienionych w motywach postanowienia organu, które zasadniczo polegały na wysłaniu korespondencji i sprawdzeniu odpowiednich rejestrów dla ustalenia sytuacji materialnej zobowiązanej spółki. Co więcej, nie przyniosły one wierzycielowi żadnych efektów, poza wygenerowaniem kosztów.

Wbrew wywodom organu, bezskuteczność egzekucji wcale nie uprawnia do obciążenia wierzyciela kwotami nieproporcjonalnymi do przebiegu tej procedury. Przeciwnie, taka sytuacja wymaga szczególnie wyważonej analizy na ile wierzyciel, który mimo zainicjowania postępowania egzekucyjnego nie odzyskał należności o charakterze publicznym, ma ponosić ciężar nieefektywnych działań organu egzekucyjnego.

Dotychczas organ nie dokonał jakiejkolwiek analizy wysokości żądanej od wierzyciela opłaty manipulacyjnej z punktu widzenia kryteriów, do których nawiązywał Trybunał w sprawie sygn. SK 31/14. Jak to zostało omówione wyżej, Trybunał wymaga, aby przy ustaleniu wysokości opłat, wynikających z przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego, także manipulacyjnej z art. 64 § 6 u.p.e.a., organ egzekucyjny wziął pod uwagę rzeczywiste koszty czynności związanych ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Istotne są przy tym: czasochłonność (nie czas trwania postępowania egzekucyjnego, o czym będzie mowa niżej), pracochłonność, zakres, stopień skomplikowania działań podejmowanych przez organ egzekucyjny dla przymusowego wykonania obowiązku ujętego w tytule wykonawczym. Wysokość omawianych opłat, także manipulacyjnej, ma być adekwatna do zrealizowanego nakładu sił i środków organu egzekucyjnego. W konsekwencji rzeczą organu jest w realiach każdej konkretnej egzekucji zachować racjonalną zależność (współmierność) między wysokością spornej opłaty a czynnościami organu egzekucyjnego. Do czasu postulowanej przez Trybunał nowelizacji ustawy, możliwe i konieczne jest bowiem orzekanie o wysokości kosztów egzekucyjnych z zastosowaniem standardów i wskazówek określonych w wyroku w sprawie sygn. SK 31/14.

Dla dopełnienia oceny prawnej warto zauważyć, że w myśl art. 64 § 6 u.p.e.a. opłatę manipulacyjną pobiera się z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Tak ustawowo zdefiniowana istota opłaty manipulacyjnej wprost nawiązuje do poziomu wydatków organu egzekucyjnego jakie wynikają z jego funkcjonowania koniecznego w celu przeprowadzania konkretnej egzekucji. Nie można więc odrywać poziomu opłaty manipulacyjnej od rozmiaru, trudności, czasochłonności, pracochłonności wszystkich przeprowadzonych przez organ egzekucyjny - oczywiście celowych - czynności.

Z omówionego wyżej punktu widzenia, przyjętego przez Trybunał, nie ma znaczenia jak długo trwało postępowanie egzekucyjne. Ważne jest natomiast realne zaangażowanie organu egzekucyjnego w jego efektywny przebieg.

Podsumowując przedstawione argumenty należy ocenić, że organ zastosował art. 64 § 6 u.p.e.a. bez uwzględnienia stanowiska Trybunału w sprawie sygn. SK 31/14.

Ponownie rozpatrując sporną kwestię wysokości opłaty manipulacyjnej, organ będzie zobowiązany uwzględnić powyższe stanowisko prawne. Do niego również należy rozważenie czy będzie wymagane uchylenie postanowienia organu egzekucyjnego w celu przeprowadzenia pełnej i wnikliwej analizy relacji wysokości opłaty manipulacyjnej do tych elementów postępowania egzekucyjnego, które - zdaniem Trybunału w sprawie sygn. SK 31/14 - są istotne przy wyznaczaniu jej wysokości, według konstytucyjnych standardów.

Z powodów omówionych wyżej zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302 ze zm.). Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 200 tej ustawy. Obejmują one wpis od skargi ([...] zł).