Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 188, art. 207 § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 2 pkt 17 i pkt 19, art. 9 ust. 2-4a
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 września 2015 r. sygn. akt IV SA/Wr 67/15 w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego i odmowy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 24 września 2015 r., IV SA/Wr 67/15 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z [...] listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego i odmowy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że podstawą wydania powyższych decyzji było ustalenie, że zaistniały okoliczności, nieznane dotąd organowi a mianowicie, że skarżąca od 15 maja 2012 r. podjęła pracę za granicą. Stwierdzenie tej okoliczności uruchomiło postępowanie oparte na art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 151 §1 pkt 2 k.p.a., dało podstawy do odmowy przyznania świadczenia po ustaleniu, że dochód członka rodziny przekracza ustalone przepisami kryterium dochodowe.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przede wszystkim przepisy ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228) – dalej ustawa. Art. 9 ust. 2 ustawy stanowi, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Zasady obliczenia dochodu określa art. 2 pkt 4 i 5 odsyłając w tym zakresie do przepisów o świadczeniach rodzinnych. Mówią one w art. 3 pkt 2, że dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny, zaś w art. 3 pkt 2a ustawy, że dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4 – 4b. W art. 2 pkt 5a ustawy ustalono, że dochód członka rodziny – oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a. Okres świadczeniowy w myśl art. 2 pkt 8 ustawy, oznacza okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego. Pojęcie "dochodu uzyskanego" wyjaśnia art. 2 pkt 18 lit. c) ustawy stanowiąc, że przez "uzyskanie dochodu" należy rozumieć uzyskanie dochodu spowodowane zdarzeniami w tym przepisie wymienionymi, w tym, uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (...). Wskazany wyżej art. 9 ust. 3 i 4 – 4b dotyczy przypadków utraty i uzyskania dochodu.

W niniejszej sprawie mamy do czynienia ze stwierdzeniem uzyskania przez skarżącą dochodu po jego utraceniu w związku z zakończeniem prowadzenia działalności gospodarczej w listopadzie 2011 r. Niesporne bowiem jest, że z dniem 15 maja 2012 r. podjęła pracę zarobkową w rozumieniu art. 2 pkt 15 a ustawy. Stosownie do art. 9 ust. 4 i 4a mówiącego o uzyskaniu dochodu w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, ustalając dochód członka rodziny, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (ust. 4). W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalenia prawa do świadczeń alimentacyjnego (ust. 4a). Art. 9 ust. 3 mówi zaś, że w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, ustalając jego dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego.

W niniejszej sprawie przedmiotem oceny była decyzja z [...] listopada 2012 r. o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rok świadczeniowy 2012/2013 (od 1 października 2012 r. do 30 września 2013 r.). Mając na uwadze powołany art. 2 pkt 5a podstawę do obliczenia dochodu stanowił rok 2011. Organy odliczając dochód skarżącej, która jest członkiem rodziny w myśl art. 2 pkt 2, potraktowały dochód uzyskany przez nią z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2011 r. wobec zakończenia tej działalności w listopadzie 2011 r. jako dochód utracony. Była to kwota 2.539,68 zł. Tym samym miesięczny dochód rodziny w 2011 r. po odliczeniu dochodu utraconego wyniósł 301,66 zł, a miesięcznie 25,14 zł. Do tej kwoty został dodany dochód uzyskany przez skarżącą w czerwcu 2012 r. jako dochód uzyskany. Była to kwota 1.005,57 euro – ostatecznie po przeliczeniu na złote 4.322,13 zł. Łącznie do podziału na 4 osoby w rodzinie – 4.322,96 zł: dał dochód na osobę w rodzinie w wysokości 1.080,74 zł. Powyższa kwota przekracza kryterium dochodowe wynoszące zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy 725 zł.

Rozważyć trzeba więc w myśl przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i ustawy o świadczeniach rodzinnych jaki wpływ na prawo do świadczeń przyznanych na podstawie wysokości dochodu rodziny osiągniętego w roku poprzedzającym okres świadczeniowy ma dochód uzyskany w trakcie okresu świadczeniowego. Powołane przepisy nie określają jednoznacznie, jakiego okresu dotyczy pojęcie uzyskania dochodu, utrwalone jest jednak stanowisko, że chodzi tu o dochody uzyskane po roku, z którego dochody stanowiły podstawę do ustalenia prawa do świadczeń. Uzyskanie przez skarżącą dochodu w 2012 r. dawało więc podstawę do ustalenia prawa do świadczeń w oparciu o dochód rodziny skarżącej z roku 2011, poprzedzającego okres świadczeniowy, powiększonego o dochód uzyskany w 2012 r., w czasie pobierania świadczeń przyznanych na cały okres świadczeniowy.

Sąd nie podzielił jednak sposobu liczenia dochodu rodziny skarżącej, dokonanego przez organy orzekające. Użycie art. 9 ust. 4a ustawy wprost, z pominięciem reguł wynikających z ustawy oznaczałoby, że o przyznaniu świadczenia decydowałyby nie wielkości określone w ustawie, lecz suma przeciętnego miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie (uzyskanego uprzednio w roku kalendarzowym) oraz dochodu uzyskanego przez członka rodziny za pełny przepracowany miesiąc. Skoro ustawową podstawą do przyznania świadczenia jest dochód rodziny rozumiany jako miesięczny przeciętny dochód członków rodziny uzyskany w skali roku kalendarzowego, to zasada ta winna mieć zastosowanie również w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, a zatem w sytuacji określonej w art. 9 ust. 4a ustawy, dochód ten należy liczyć w stosunku rocznym. Dochód uzyskany powinien być więc doliczony do dochodu za rok poprzedzający, a całość podzielona następnie przez 12 miesięcy i przez liczbę członków rodziny. W ten sposób zostanie obliczony dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód, jak stanowi art. 9 ust. 4a ustawy w sposób realizujący jej cele i umożliwiający uzyskanie świadczenia. Nie może bowiem dochodzić do sytuacji, kiedy uzyskany przez stronę czy członka rodziny dodatkowy, a późniejszy dochód z jednego miesiąca będzie w sposób zasadniczy decydował o prawie do świadczenia za okres wcześniejszy (por. np. wyrok NSA z 28 stycznia 2014 r., I OSK 2094/13 czy wyroki: WSA w Łodzi z 9 lipca 2013 r., II SA/Łd 403/13 i WSA w Szczecinie z 12 września 2013 r., II SA/Sz 353/13). Powyższa wykładnia zgodna jest z celami ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów realizującej założenia art. 71 ust. 1 Konstytucji RP. Z tej racji uznano, że organy ustaliły dochód rodziny w przeliczeniu na osobę sprzecznie z przedstawioną wykładnią art. 9 ust. 4a ustawy.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., zaskarżając go w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi W. G., a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 9 ust. 4a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przez jego niewłaściwą interpretację, polegającą na przyjęciu, iż dochód uzyskany powinien być doliczony do dochodu za rok poprzedzający, a całość podzielona następnie przez 12 miesięcy i przez liczbę członków rodziny.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że przedmiot sporu w tej sprawie dotyczy przyjętej przez organy obu instancji metody obliczenia dochodu uzyskanego przez skarżącą. W myśl art. 9 ust. 2 ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Zgodnie z art. 2 pkt 5 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie rodziny oznacza to dochód rodziny, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Tak więc dochód rodziny to suma dochodów członków rodziny (art. 3 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych). Dochodem członka rodziny jest zaś przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a (art. 2 pkt 5a ustawy). Ustaleniu dochodu członka rodziny służy m.in. art. 9 ust. 4a ustawy, który stanowi, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Uwzględniając ustawowe definicje pojęć "dochodu członka rodziny" i "dochodu rodziny", omawiany art. 9 ust. 4a ustawy należy rozumieć w ten sposób, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku poprzedzającym okres świadczeniowy, przeciętny miesięczny dochód osiągnięty przez niego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy należy powiększyć o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty. Ustalając natomiast wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie, trzeba ustalić dochód każdego z członków rodziny, następnie dochody te zsumować i podzielić przez ilość osób w rodzinie.

Taki sposób liczenia dochodu nie doprowadzi do sytuacji, kiedy uzyskany przez stronę czy członka rodziny dodatkowy dochód z jednego miesiąca będzie decydował o prawie do świadczenia za okres wcześniejszy. Już z samej treści art. 9 ust. 4a ustawy wynika, że nie chodzi tu o dochód uzyskiwany tylko przez 1 miesiąc. Doliczeniu podlega bowiem dochód z miesiąca następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty. Niewątpliwie więc jednomiesięczne zatrudnienie czy podjęcie na taki okres innej pracy zarobkowej nie spowodowałoby doliczenia dochodu uzyskanego, bo nie byłoby miesiąca następującego po miesiącu osiągnięcia dochodu. Natomiast zawarte w omawianym przepisie zastrzeżenie, zgodnie z którym dochód uzyskany po roku poprzedzającym okres świadczeniowy dolicza się do dochodu członka rodziny pod warunkiem, że jest on uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zakłada doliczanie dochodu długotrwale uzyskiwanego. W przypadku utraty takiego dochodu, nawet gdyby do utraty doszło po 2 miesiącach od jego uzyskania, należałoby dochód rodziny pomniejszyć o utracony dochód, zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy nakazującym pomniejszenie dochodu rodziny o dochód utracony, niezależnie od tego czy utrata nastąpiła w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, czy po tym roku. Tak więc dochód uzyskany na 1 miesiąc w ogóle nie wpłynie na prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Dochód uzyskany na okres np. dwóch miesięcy nie spowoduje utraty prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na cały okres świadczeniowy, a tylko na okres otrzymywania tego dochodu. Po jego utracie prawo do świadczenia będzie stronie ponownie przysługiwało – zob. wyrok NSA z 28 stycznia 2014 r., I OSK 2094/13.

W realiach niniejszej sprawy organy administracji w sposób prawidłowy doliczyły do dochodu rodziny W. G., dochód który strona uzyskała w miesiącu czerwcu 2012 r. z tytułu podjęcia zatrudnienia w kwocie 1.008,57 Euro, tj. 4.297,82 zł zgodnie z kursem NBP, co spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do przedmiotowych świadczeń. Po doliczeniu bowiem tego dochodu, miesięczny dochód rodziny wynosił 4.322,96 zł (4.297,82 zł + 25,14 zł), co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowi kwotę 1.080,74 zł (4.322,96 zł : 4 osoby). Okoliczność ta miała więc istotny wpływ na prawo strony do świadczeń z funduszu alimentacyjnego i stwarzała podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Natomiast przyjęcie poglądu Sądu I instancji spowodowałoby konieczność ustalenia dochodu uzyskanego przez stronę w wysokości 358,15 zł miesięcznie. Kwota ta byłaby więc zupełnie nieadekwatna do rzeczywistej sytuacji dochodowej strony, która jak wykazano, w kolejnych miesiącach po podjęciu zatrudnienia w dalszym ciągu uzyskiwała co miesiąc, dochody oscylujące w granicach 856,50 - 973,86 Euro.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierp-nia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w grani-cach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpo-znawanej sprawie.

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, albowiem podniesione w niej za-rzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu są trafne.

W rozpoznawanej sprawie odmowa przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego nastąpiła z uwagi na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego. Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Według organu odwoławczego prawidłowo ustalony dochód rodziny wyniósł 4 322,96 zł miesięcznie, przy czym objął on miesięczny dochód rodziny z 2011 r., który wyniósł 301,66 zł (miesięczny dochód członka rodziny 25,14 zł) i dochód z miesiąca czerwca 2012 r. w wysokości 4 297,82 zł. W rezultacie dochód na osobę w rodzinie stanowił kwotę 1 080,74 zł, a więc przekraczającą kryterium dochodowe wynoszące 725 zł.

Sąd Wojewódzki wskazał natomiast w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że dochód uzyskany w 2012 r. w związku z dodatkowym zatrudnieniem członka rodziny od maja 2012 r. został doliczony do dochodu z 2011 r. w sposób nieprawidłowy. W ocenie Sądu w przypadku art. 9 ust. 4a ustawy, przeciętny miesięczny dochód przypadający na jednego członka rodziny powinien być liczony w ten sposób, że do rocznego dochodu uzyskanego w roku poprzedzającym okres zasiłkowy (2011) należy doliczyć dochód uzyskany w 2012 r. i dopiero od tak zsumowanego dochodu liczyć dochód miesięczny rodziny, a następnie dochód przypadający na jednego członka rodziny.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dla właściwej interpretacji art. 9 ust. 4a ustawy konieczne jest odniesienie jego treści do innych przepisów ustawy z nim powiązanych. Zgodnie z art. 2 pkt 4 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie – oznacza to dochód rodziny, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych – dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny. Natomiast według art. 2 pkt 5a ustawy dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a. Istotne jest zwrócenie uwagi na unormowanie w art. 9 ust. 4 i ust. 4a sytuacji uzyskania dochodu przez członka rodziny z rozróżnieniem, gdy następuje to w roku poprzedzającym okres świadczeniowy oraz po roku poprzedzającym okres świadczeniowy. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, ustalając dochód członka rodziny, uzyskany w tym roku dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (ust. 4). Natomiast w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (ust. 4a). Tym samym zestawienie treści art. 9 ust. 4a z ustawowymi definicjami pojęć "dochód rodziny" i "dochód członka rodziny" prowadzi do wniosku, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku poprzedzającym okres świadczeniowy, przeciętny miesięczny dochód osiągnięty przez niego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy należy powiększyć o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty. Ustalając natomiast wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie, trzeba ustalić dochód każdego z członków rodziny, następnie dochody te zsumować i podzielić przez liczbę osób w rodzinie.

Zauważyć jednak należy, że wskazany w zaskarżonym wyroku kierunek orzeczniczy ukształtowany został w poprzednim stanie prawnym. Tymczasem z szeregu przepisów ustawy w aktualnym brzmieniu, wynika, że kryterium dochodowe ujęte w skali miesiąca musi być spełnione w trakcie całego okresu świadczeniowego, tak by dochód rodziny uzyskiwany w każdym miesiącu tego okresu mieścił się w granicach określonych ustawowo, a więc by nie przekraczał kwoty 725 zł na osobę w rodzinie. Potwierdzeniem tego jest unormowanie zawarte w art. 19 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu albo innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego osoba uprawniona albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu są obowiązani do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia. Z kolei art. 18 ust. 5 ustawy stanowi, że w przypadku gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, świadczenia nie przysługują od miesiąca po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został uzyskany.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 lipca 2013 r., I OSK 2373/12: Już zatem będące skutkiem uzyskania nowego źródła dochodu przekroczenie kryterium (725 zł) w jednym miesiącu rzutuje na prawo do świadczeń, zważywszy, że dochody uzyskane w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy stanowią podstawę do ustalenia miesięcznej kwoty dochodu rodziny na cały okres świadczeniowy, przez co nowy uzyskany w trakcie tego okresu dochód wpływa jedynie na wysokość miesięcznego dochodu rodziny, nie zaś na sumę dochodów, ustaloną i wyliczoną w skali roku dla danego okresu świadczeniowego. Natomiast średnia dwunastomiesięczna z roku bazowego (roku kalendarzowego poprzedzającego okres świadczeniowy) jest jedynie punktem wyjścia dla ustalenia dochodu rodziny (miesięcznego) z uwzględnieniem doliczanego do niej dochodu uzyskanego i odliczanego od niej dochodu utraconego, co ustawa ujmuje jako zdarzenie jednostkowe związane z uzyskaniem przez rodzinę nowego źródła dochodu (art. 2 pkt 18) lub utratą dotychczasowego źródła dochodu (part. 2 pkt 17). Wbrew uwagom Sądu I instancji, uzyskanie dodatkowego dochodu przez członka rodziny tylko w jedynym miesiącu nie wpływa na prawo do świadczenia alimentacyjnego. Z art. 9 ust. 4a ustawy wynika, że nie chodzi o dochód uzyskiwany tylko przez 1 miesiąc, doliczeniu podlega bowiem dochód z miesiąca następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty. Z kolei zawarte w omawianym przepisie zastrzeżenie, zgodnie z którym dochód uzyskany po roku poprzedzającym okres świadczeniowy dolicza się do dochodu członka rodziny, pod warunkiem że jest on uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń, zakłada doliczenie do dochodu długotrwale uzyskiwanego.

Natomiast w przypadku utraty takiego dochodu, nawet gdyby do utraty doszło po 2 miesiącach jego uzyskiwania, należałoby dochód rodziny pomniejszyć o utracony dochód. Tak więc dochód uzyskany w 1 miesiącu w ogóle nie wpłynie na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, natomiast uzyskany na okres dłuższy, będzie miał wpływ na to prawo tylko przez okres jego otrzymywania (por. wyrok NSA z 28 stycznia 2014 r., I OSK 2094/13).

Mając powyższe na uwadze należało uznać, że organy orzekające prawidłowo zinterpretowały i zastosowały art. 9 ust. 4a ustawy, co oznaczało, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, dochód obejmujący kwotę miesięcznego dochodu następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty, doliczany jest do kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu osiągniętego przez członka rodziny w roku poprzedzającym okres świadczeniowy, tj. dochodu członka rodziny. Zastosowany przez organy obu instancji sposób liczenia dochodu musiał końcowo prowadzić do odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, wobec stwierdzonego przekroczenia kryterium dochodowego.

Z tych względów i wziąwszy pod uwagę fakt, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę na podstawie art. 188 i 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a.