Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 388/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 pkt 4, art. 34 par. 1-4
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 12 ust. 1, art. 12 ust. 4
journal: Dz.U. 2004 nr 121 poz 1266
law: Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędziowie WSA Anna Jarosz WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] stycznia [...] r. nr [...] w przedmiocie egzekucji administracyjnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] marca 2012 r. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo - Kredytowa " K." z siedzibą we W. (dalej zobowiązany), w związku z doręczeniem tytułu wykonawczego z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] (dalej zwanego tytułem wykonawczym), powołując się na art. 33 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej upea) wniosła zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zwracając się o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] (dalej postanowienie z dnia [...] czerwca 2012 r.) Marszałek Województwa Wielkopolskiego (dalej zwany wierzycielem) działając na podstawie art. 123 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2000, nr 98 poz. 1071 ze zm., dalej kpa), art. 17 § 1 i art. 34 § 1 upea w związku z art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz. U. 2004 r., nr 121, poz. 1266 ze zm., dalej uogril), art. 46 ust 1 i 3 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz.U. 2001 r., nr 142, poz. 1590 ze zm., dalej usw) odpowiadając na zarzuty podnoszone przez zobowiązanego, w związku z postępowaniem egzekucyjnym wszczętym na podstawie tytułu wykonawczego, postanowił uznać jako bezzasadny zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego, obejmującego zaległą opłatę roczną z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej.

Podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego przez Urząd Marszałkowski w Poznaniu, stanowiła decyzja Wójta Gminy L. z dnia [...] września 1993 r., nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] września 1993 r.), zezwalająca na wyłączenie z produkcji rolnej gruntów przeznaczonych pod budowę masarni, stanowiących część działki ewid. nr [...] o pow. [...] ha, położonych w obrębie ewidencyjnym L. Wymienioną decyzją ustalono obowiązek uiszczania opłat rocznych w wysokości stanowiącej równowartość [...] tony ziarna żyta, płatnych przez okres 20 lat w terminie do dnia [...] października danego roku.

W myśl art. 12 ust. 4 uogril, w razie zbycia gruntów wyłączonych z produkcji rolnej, obowiązek uiszczania opłat rocznych przechodzi na nabywcę. W zaistniałym przypadku w dniu 6 października 2006 roku zawarto umowę notarialną nr rep. [...] o przeniesieniu własności działki nr [...] celem zabezpieczenia zwrotu udzielonego kredytu. Stronami niniejszej umowy byli małżeństwo R. i G. B. (dalej kredytobiorcy) i zobowiązany. W oparciu o postanowienia umowy strony ustaliły, że zwrotne przeniesienie własności nieruchomości nastąpi w terminie 14 dni od ustalonego terminu zwrotu kredytu, tj. do dnia [...] października 2011 roku, z zastrzeżeniem, że jeżeli kredyt nie zostanie zwrócony w umówionym czasie, wówczas zobowiązanie do zwrotnego przeniesienia własności wygaśnie. W związku z przeniesieniem własności nieruchomości i ujawnieniem tego faktu w księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, nastąpiło także przeniesienie obowiązku uiszczania opłat rocznych na nabywcę, tj. zobowiązanego. Ponadto, z danych zawartych w elektronicznym systemie ksiąg wieczystych wynika, że aktualnym właścicielem nieruchomości jest zobowiązany. Pomimo tego, że strony zawarły w §8 umowy postanowienie, zgodnie z którym zbywcy do czasu wygaśnięcia zobowiązania zwrotnego przeniesienia własności nieruchomości będą korzystali z nieruchomości i pobierali z nich pożytki oraz ponosili wszystkie związane z tym ciężary, to jednak postanowienie niniejsze jest skuteczne tylko pomiędzy stronami umowy.

Obowiązek, o którym mowa w art. 12 ust. 4 uogril ma charakter normy bezwzględnie obowiązującej. W związku z tym podmiotem zobowiązanym do uregulowania powstałego zadłużenia jest Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo - Kredytowa ,,K. " a nie kredytobiorcy.

W zażaleniu od powyższego postanowienia z dnia [...] lipca 2012 r. zobowiązany wniósł o jego zmianę i uznanie wniesionego zarzutu za zasadny.

Zdaniem zobowiązanego, przeniesienie na Jego rzecz własności nieruchomości nastąpiło na podstawie umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie wierzytelności zobowiązanego z tytułu umowy udzielonej kredytobiorcom. Umowę zawarto w formie aktu notarialnego. W akcie notarialnym nie było zapisu, że w związku z przeniesieniem własności nieruchomości i ujawnieniem tego faktu w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości nastąpiło także przeniesienie obowiązku uiszczania opłat rocznych na nabywcę.

Strony uregulowały to odmiennie - umowa zawiera w §8 postanowienie o następującej treści - "Strony postanawiają, że do czasu wygaśnięcia zobowiązania zwrotnego przeniesienia własności nieruchomości kredytobiorcy będą korzystali z przedmiotowych nieruchomości i pobierali z nich pożytki oraz ponosili wszystkie związane z tym ciężary, że nie będą uprawnieni do wydzierżawiania tych nieruchomości". Zobowiązanie zwrotnego przeniesienia własności nieruchomości wygasło w dniu 2 października 2011 r. Zatem za okres od 1 stycznia 2011 r. do 2 października 2011 r. zobowiązanym do ponoszenia opłat byli kredytobiorcy, a nie zobowiązany i to od nich należało egzekwować te należności.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] (dalej postanowienie z dnia [...] stycznia 2013 r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu (dalej SKO albo Kolegium) utrzymało w mocy postanowienie z dnia [...] stycznia 2013 r.

Ustalając stan faktyczny sprawy Kolegium wskazało, że decyzją z dnia [...] września 1993 r., Wójt Gminy L. wyłączył z produkcji rolnej pod masarnię we wsi L. grunty rolne o powierzchni [...] ha klasa III a, oznaczone jako część działki nr [...] stanowiącej własność R. B. Wymienioną decyzją ustalono obowiązek uiszczania opłat rocznych w wysokości stanowiącej równowartość [...] tony ziarna żyta, płatnych przez okres 20 lat, w terminie do dnia [...] października danego roku.

R. i G. B. zbyli na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] października 2006 r., nr rep. [...] - celem zabezpieczenia zwrotu udzielonego kredytu, działkę nr [...] na rzecz zobowiązanego. Strony umowy ustaliły, że zwrotne przeniesienie własności nieruchomości nastąpi w terminie 14 dni od ustalonego terminu zwrotu kredytu, tj. do dnia [...] października 2011 r. z zastrzeżeniem, że jeżeli kredyt nie zostanie zwrócony w umówionym czasie, wówczas zobowiązanie do zwrotnego przeniesienia własności wygaśnie. W związku z przeniesieniem własności nieruchomości i ujawnieniem tego faktu w księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości uznano, że nastąpiło też przeniesienie obowiązku uiszczania opłat rocznych na nabywcę tj. zobowiązanego.

Zobowiązany nie uiścił opłaty z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej nałożonych przez Wójta Gminy L. decyzją z dnia [...] września 1993 r. za rok 2011.

W związku z powyższym Marszałek Województwa Wielkopolskiego wystawił w dniu [...] lutego 2012 r. tytuł wykonawczy obejmujący nieuiszczoną opłatę roczną za 2011 r. w kwocie [...] zł. Tytuł wykonawczy został doręczony zobowiązanemu w dniu [...] marca 2012 r.

W ocenie Kolegium, w niniejszej sprawie bezspornie doszło, na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] października 2006 r., do zbycia przez kredytobiorców na rzecz zobowiązanego gruntów wyłączonych z produkcji. Skoro w terminie wyznaczonym decyzją z dnia [...] września 1993 r., tj. do dnia [...] października 2011 r. opłata nie została uiszczona, a działka nie była już własnością kredytobiorców, to na jej nabywcę, czyli na zobowiązanego wystawiony został tytuł wykonawczy. Tym samym w związku z bezspornym przeniesieniem własności nieruchomości i ujawnieniem tego faktu w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, nastąpiło także przeniesienie obowiązku uiszczenia opłat rocznych na nabywcę, tj. zobowiązanego. Obowiązek uiszczenia opłaty za wyłączone z produkcji grunty rolne przez nabywcę wynika wprost z przepisu ustawy (art. 12 ust. 4 uogril) i nie podlega modyfikacjom w ramach zawartych pomiędzy stronami umów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (dalej WSA) z dnia [...] marca 2013 r., zobowiązany (zwany dalej również skarżącym) zaskarżył postanowienie z dnia 9 stycznia 2013 r. zarzucając naruszenie:

1) przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

art. 77 kpa przez brak wnikliwego rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy,

art. 80 kpa przez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego,

art. 138 § 1 pkt 1 kpa przez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia mimo że istniały przesłanki do jego zmiany.

2) przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 12 ust. 4 uogril w zw. z art. 140 kc, art. 155 §1 kc, art. 353 §1 kc przez błędną wykładnię tych przepisów i ich niewłaściwe zastosowanie co skutkowało przyjęciem przez organy I i II instancji, że skarżący nabył prawo własności nieruchomości w dniu podpisania umowy o przewłaszczenie na zabezpieczenie, a nie w dacie, kiedy zobowiązany nabył prawo do zaspokojenia się z tej nieruchomości.

Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia z dnia [...] stycznia 2013 r. oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] czerwca 2012 r. oraz o zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skarżący podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zażaleniu od postanowienia z dnia [...] czerwca 2012 r. wskazał, że zobowiązanie zwrotnego przeniesienia własności nieruchomości wygasło w dniu [...] października 2011 r. Zatem za okres [...] stycznia 2011 r. – [...] października 2011 r. zobowiązanym do ponoszenia opłat był T. B., a nie zobowiązany i to od niego należało egzekwować te należności. W akcie nie zawarto oświadczenia, że opłaty z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej przejmuje zobowiązany (k. 2-4 akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] marca 2013 r., nr [...], Kolegium wniosło o oddalenie skargi wskazując na jej niezasadność (k. 7-9 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Złożona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sprawowanej przez Sąd pod względem zgodności z prawem w niniejszym postępowaniu było postanowienie z dnia [...] stycznia 2013 r. oraz poprzedzające jego wydanie czynności organów obu instancji, zapadłe w ramach toczącego się postępowania co do zgłoszonego przez skarżącego zarzutu z art. 33 pkt 4 upea.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji przyjmując je za własne oraz czyniąc podstawą poniższych rozważań. W sprawie pozostawało bezspornym, że decyzją z dnia [...] września 1993 r. Wójt Gminy L. wyłączył z produkcji rolnej pod masarnię grunty rolne stanowiące własność R. B. o powierzchni [...] ha, klasa III, oznaczone jako część działki nr [...]. W decyzji tej ustalony został obowiązek uiszczania przez właściciela nieruchomości opłat rocznych w wysokości stanowiącej równowartość 5,15 tony ziarna żyta, płatnych przez okres 20 lat, w terminie do dnia 31 października danego roku. Z kolei na mocy umowy przeniesienia własności nieruchomości zawartej w formie aktu notarialnego dnia [...] października 2006 r. G. i R. B. przenieśli na rzecz skarżącego nieruchomość stanowiącą działkę nr 816, celem zabezpieczenia zwrotu udzielonego kredytu. Strony umowy jednocześnie ustaliły, że zwrotne przeniesienie własności nieruchomości nastąpi w terminie 14 dni od ustalonego terminu zwrotu kredytu, tj. do dnia [...] października 2011 r. z zastrzeżeniem, że jeżeli kredyt nie zostanie zwrócony w umówionym terminie, zobowiązanie skarżącego do zwrotnego przeniesienia własności nieruchomości wygaśnie. Do zwrotnego przeniesienia własności opisanej nieruchomości nie doszło w niniejszej sprawie.

Zarzut w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym stanowi szczególny środek zaskarżenia przysługujący jedynie zobowiązanemu na początkowym etapie egzekucji, w terminie 7 dni od doręczenia tytułu wykonawczego. W sposób skuteczny może on zostać wniesiony na jednej z enumeratywnie wskazanych w art. 33 podstaw. W niniejszej sprawie skarżący wniósł zarzut w oparciu o art. 33 pkt 4 upea, który stanowi, że podstawą zarzutu może być błąd co do osoby zobowiązanego. Błąd ten polega na podjęciu przez organ egzekucyjny oraz egzekutora czynności egzekucyjnych wobec podmiotu nieprawidłowo uznanego za zobowiązanego. Zachodzi on wówczas, gdy w sposób obiektywny osoba oznaczona jako zobowiązany w tytule wykonawczym jest innym podmiotem aniżeli adresat decyzji stanowiącej podstawę egzekwowanego obowiązku. Zarzut ten dotyczy jedynie kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję. Do prowadzenia szerszych ustaleń, czy wręcz weryfikacji osoby zobowiązanego w kierunku ustalenia zasadności obciążenia jego egzekwowanym obowiązkiem organ egzekucyjny nie ma prawa (T. Lewandowski, P. Ostojski, Błąd co do osoby zobowiązanego jako podstawa zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, "Przegląd Prawa Publicznego" 2011 r., z. 9, s. 79-85).

Postępowanie w przedmiocie rozpoznania zarzutu uregulowane zostało w art. 34 upea. W odniesieniu do zarzutu o którym stanowi art. 33 pkt 4 upea, zgłoszony na tej podstawie zarzut organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowisku wierzyciela, mającego charakter wiążący. Na postanowienie wierzyciela zgodnie z art. 34 §2 upea przysługuje zażalenie. Z kolei ostateczne postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela stosownie do art. 34 §4 upea jest podstawą do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia w sprawie zgłoszonego zarzutu, a w razie gdy okaże się on uzasadniony, rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Przedmiotem niniejszego postępowania było dokonanie kontroli postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, utrzymanego następnie w mocy przez SKO. Stosownie do art. 12 ust. 1 uogril, osoba która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej, jest obowiązana uiścić należność i opłaty roczne. Innymi słowy, podmiot wyłączający grunt z produkcji rolnej zostaje obciążony z mocy prawa obowiązkiem uiszczenia opłat za wyłączenie i za użytkowanie tego gruntu na cele nierolnicze. W niniejszej sprawie wyłączenie gruntu z produkcji rolnej nastąpiło z uwagi na przeznaczenie działki nr [...] pod budowę masarni. Zgodnie z art. 12 ust. 4 uogril, w razie zbycia gruntów wyłączonych z produkcji, obowiązek uiszczania opłat rocznych przechodzi na nabywcę. Zbywający jest obowiązany uprzedzić o tym nabywcę. W doktrynie zasadnie wskazuje się, że ponieważ obowiązek wnoszenia opłat i należności związanych z wyłączeniem gruntów z produkcji rolniczej wynika bezpośrednio z przepisu prawa, a nie z decyzji administracyjnej, a zmiana osoby zobowiązanej do uiszczania opłat odbywa się w trybie regulowanym prawem cywilnym (nabycie gruntu rolnego), to w myśl art. 12 ust. 4 uogil, obowiązek uiszczenia opłat rocznych przechodzi na nabywcę z mocy prawa. Nabywca gruntu rolnego wstępuje w prawa i obowiązki zbywającego te grunty. W przepisach ustawy nie ma podstaw prawnych do wydania decyzji administracyjnej dla nabywcy (L. Klat-Wertelecka, Zmiana osoby zobowiązanej do uiszczania opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntów rolnych z produkcji rolniczej, NZS 2005/4/48). W rozpoznawanej sprawie na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego dnia [...] października 2006 r. doszło do przeniesienia własności nieruchomości na rzecz skarżącego. W sprawie tej zaistniały zatem przesłanki o których stanowi art. 12 ust. 4 uogril. Przeniesienie własności nieruchomości zostało ujawnione w księdze wieczystej. Z tego względu zarzut błędu co do osoby zobowiązanego należało uznać za nieuzasadniony.

Odnosząc się do sformułowanych w skardze zarzutów, w ocenie Sądu okazały się one nieuzasadnione. Dla przejścia prawa własności nieruchomości na rzecz skarżącego nie miało znaczenia zobowiązanie do zwrotnego przeniesienia jej własności pod warunkiem spłaty zaciągniętego kredytu w oznaczonej dacie. Własność nieruchomości przeszła na skarżącego na podstawie zawartej w formie aktu notarialnego umowy, zgodnie z jej §4, w terminie i na warunkach ustalonych w zawartej umowie kredytowej. Z kolei postanowienia §8 umowy mają znaczenie jedynie między jej stronami i nie mogą modyfikować bezwzględnego charakteru art. 12 ust. 4 uogril. SKO zasadnie stwierdziło, że obowiązek uiszczenia przez nabywcę opłaty za wyłączone z produkcji grunty rolne wynika wprost z przepisu ustawy i nie podlega on modyfikacjom w ramach zawartych pomiędzy stronami umów. Okoliczności tej nie zmieniają w jakikolwiek sposób podatkowe aspekty umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie, które nie były przedmiotem niniejszego postępowania.

Jako niezasadne należało również ocenić sformułowane w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Organy obu instancji w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny w sprawie, logicznie i przekonująco dokonując oceny zebranego materiału dowodowego. Skarżący poza wskazaniem na brzmienie umowy zawartej w formie aktu notarialnego, a przede wszystkim jej §8, co do znaczenia którego organy obu instancji wypowiedziały się wyczerpująco w uzasadnieniach podjętych rozstrzygnięć, nie zwrócił uwagi na inne przejawy naruszenia przepisów postępowania.

Z opisanych powyżej względów Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 270 ze zm.) oddalił skargę.