Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 240/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 15 ust. 2a
journal: Dz.U. 2007 nr 109 poz 750
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozowju Wsi  z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z dnia 21  czerwca 2007 r.)
journal: Dz.U. 2004 nr 114 poz 1191
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: art. 21 ust. 2 pkt 2, ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 1387
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: W dniu 3 marca 2015 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 lutego 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2015 r., poz. 281), które nałożyło na pobierających rentę strukturalną obowiązek:

- złożenia do właściwego organu rentowego wniosku o ustalenie prawa do emerytury z ubezpieczenia społecznego (zaopatrzenia społecznego) lub ubezpieczenia społecznego rolników;

- obowiązek dostarczenia do biura powiatowego Agencji potwierdzenia złożenia wniosku o ustalenie prawa do emerytury nie później niż w terminie 30 dni od daty osiągnięcia wieku emerytalnego.

W przypadku gdy pobierający rentę strukturalną nie złoży potwierdzenia złożenia wniosku wypłata renty strukturalnej ulega zawieszeniu w części równej 50% wysokości ustalonej kwoty renty strukturalnej (§ 15 ust. 2a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 1749).

W art. 7 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 ustanowiono obowiązek zwrotu przez rolnika nienależnie dokonanej na jego rzecz płatności. Zasadą pozostaje zatem zwrot nienależnie otrzymanej płatności. Wyjątkiem od tej zasady pozostaje przypadek określony w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014, tj. sytuacja, w której płatność została dokonana na skutek pomyłki organu, a błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

Hipotezy art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014, jako wyjątku od zasady określonej w art. 7 ust. 1 rozporządzenia, nie można interpretować rozszerzająco, przy czym wyłączenie obowiązku zwrotu może zostać zastosowane jedynie wówczas, gdy decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. Upływ 12 miesięcy pomiędzy dokonaniem nienależnej płatności a przekazaniem decyzji o odzyskaniu nie przesądza sam w sobie o wyłączeniu obowiązku zwrotu nienależnych płatności. Obowiązek zwrotu płatności ustanie tylko wtedy, gdy spełniona zostanie hipoteza art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014.

Celem, określonego w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014, wyjątku od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, w których to błąd organu spowodował wypłatę nienależnej płatności. Chodzić tu będzie o tę część rozstrzygnięcia, za którą w całości i niezależnie od rolnika odpowiada organ. Ocenę taką dodatkowo uzasadnia odwołanie się do reguł wykładni językowej. Przepis art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 stanowi, że nienależna płatność ma zostać dokonana "na skutek" pomyłki organu. Zwrot ten wskazuje, że chodzi tu o takie działanie organu, które jest czynnikiem sprawczym bezpodstawnego przyznania rolnikowi płatności.

Możność wykrycia błędu organu, o której mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 to nie tylko sytuacja, w której beneficjent posiada wiedzę o rzeczywistym stanie prawnym i faktycznym w zakresie braku podstaw do dokonania płatności, ale również stan, w którym rolnik - przy dołożeniu należytej staranności - mógł się dowiedzieć, że część wypłacanych mu płatności kwalifikuje się jako nienależna.

TEZY

W dniu 3 marca 2015 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 lutego 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2015 r., poz. 281), które nałożyło na pobierających rentę strukturalną obowiązek:

- złożenia do właściwego organu rentowego wniosku o ustalenie prawa do emerytury z ubezpieczenia społecznego (zaopatrzenia społecznego) lub ubezpieczenia społecznego rolników;

- obowiązek dostarczenia do biura powiatowego Agencji potwierdzenia złożenia wniosku o ustalenie prawa do emerytury nie później niż w terminie 30 dni od daty osiągnięcia wieku emerytalnego.

W przypadku gdy pobierający rentę strukturalną nie złoży potwierdzenia złożenia wniosku wypłata renty strukturalnej ulega zawieszeniu w części równej 50% wysokości ustalonej kwoty renty strukturalnej (§ 15 ust. 2a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 1749).

W art. 7 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 ustanowiono obowiązek zwrotu przez rolnika nienależnie dokonanej na jego rzecz płatności. Zasadą pozostaje zatem zwrot nienależnie otrzymanej płatności. Wyjątkiem od tej zasady pozostaje przypadek określony w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014, tj. sytuacja, w której płatność została dokonana na skutek pomyłki organu, a błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

Hipotezy art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014, jako wyjątku od zasady określonej w art. 7 ust. 1 rozporządzenia, nie można interpretować rozszerzająco, przy czym wyłączenie obowiązku zwrotu może zostać zastosowane jedynie wówczas, gdy decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. Upływ 12 miesięcy pomiędzy dokonaniem nienależnej płatności a przekazaniem decyzji o odzyskaniu nie przesądza sam w sobie o wyłączeniu obowiązku zwrotu nienależnych płatności. Obowiązek zwrotu płatności ustanie tylko wtedy, gdy spełniona zostanie hipoteza art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014.

Celem, określonego w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014, wyjątku od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, w których to błąd organu spowodował wypłatę nienależnej płatności. Chodzić tu będzie o tę część rozstrzygnięcia, za którą w całości i niezależnie od rolnika odpowiada organ. Ocenę taką dodatkowo uzasadnia odwołanie się do reguł wykładni językowej. Przepis art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 stanowi, że nienależna płatność ma zostać dokonana "na skutek" pomyłki organu. Zwrot ten wskazuje, że chodzi tu o takie działanie organu, które jest czynnikiem sprawczym bezpodstawnego przyznania rolnikowi płatności.

Możność wykrycia błędu organu, o której mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 to nie tylko sytuacja, w której beneficjent posiada wiedzę o rzeczywistym stanie prawnym i faktycznym w zakresie braku podstaw do dokonania płatności, ale również stan, w którym rolnik - przy dołożeniu należytej staranności - mógł się dowiedzieć, że część wypłacanych mu płatności kwalifikuje się jako nienależna.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca),, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant Starszy asystent sędziego Monika Samcik, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej oddala skargę.