Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1789/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 2, art. 121 par. 1, art. 122, art. 187 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 202 par. 4 i 5
journal: Dz.U. 2000 nr 94 poz 1037
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych.
article: art. 61, art. 746 par. 2
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji orzekającej o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres od października 2005 r. do marca 2006 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz M. F. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego W. orzekł o odpowiedzialności M. F. (dalej "Skarżący"), jako członka zarządu D. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej "Spółka"), za zaległości podatkowe Spółki z tytułu pobranych a niewpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za październik, listopad i grudzień 2005 r. oraz styczeń, luty i marzec 2006 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi.

Od powyższej decyzji Skarżący złożył w dniu 8 czerwca 2010 r. (data stempla pocztowego) odwołanie.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] września 2010 r. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od powyższej decyzji.

W związku z powyższym decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. stała się decyzją ostateczną w administracyjnym toku instancji.

Wnioskiem z dnia 15 listopada 2010 r. Skarżący wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. w celu uchylenia powyższej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] kwietnia 2010 r., powołując się na przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) – dalej "O.p.".

W uzasadnieniu wniosku stwierdził, że funkcję Prezesa Zarządu Spółki pełnił jedynie do dnia 22 grudnia 2005 r., kiedy to złożył pisemne oświadczenie woli o rezygnacji. Wskazał, że skuteczność tej rezygnacji była przedmiotem badania postępowania prowadzonego przez Sąd Rejonowy W. (sygn. akt [...]). Oświadczył także, że podpisał jedynie deklaracje podatkowe Spółki za dwa miesiące tj. październik i listopad 2005 r. W ocenie Skarżącego, powyższe okoliczności nie były znane organowi podatkowemu, zatem uznał, że zakres orzeczonej odpowiedzialności jest błędny i uzasadnia wznowienie postępowania, a w konsekwencji uchylenie przedmiotowej decyzji.

Zdaniem Skarżącego, nie może on ponosić odpowiedzialności za niedopełnienie przez Spółkę obowiązków polegających na aktualizacji danych w Krajowym Rejestrze Sądowym, w którym w dalszym ciągu figuruje jako członek zarządu Spółki.

Ponadto zaznaczył, że z posiadanych przez niego informacji wynika, iż w okresie objętym decyzją Spółka prowadziła działalność gospodarczą, nie miała żadnych problemów finansowych i dysponowała majątkiem ruchomym (np. samochód marki TOYOTA RAV4, komputery, stanowiące wyposażenie biura). Wskazał, że obecnie Spółka nie prowadzi działalności pod adresem rejestracyjnym w W. przy ul. [...], jak również w Krajowym Rejestrze Sądowym od 7 sierpnia 2003 r. do chwili obecnej, jako Prezes Spółki figuruje H. C., która z uwagi na pełnioną funkcję, w myśl art. 116 § 1 O.p. odpowiada solidarnie za zaległości podatkowe Spółki.

W uzupełnieniu wniosku przedstawił następujące dokumenty:

1. postanowienie Sądu Rejonowego W. z dnia [...] lipca 2009 r. sygn. akt [...] umarzające postępowanie o wyjawienie majątku Spółki,

2. pismo złożone w dniu 22 grudnia 2005 r. do Sądu Rejonowego W., [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, informujące o rezygnacji z funkcji członka zarządu,

3. pismo z dnia 22 grudnia 2005 r. skierowane do Spółki w sprawie rezygnacji z funkcji członka zarządu Spółki.

Stwierdził także, że od czasu rezygnacji, tj. od 22 grudnia 2005 r. nie ma żadnego związku z działalnością Spółki. Wyjaśnił, że w dniu 22 grudnia 2005 r. na spotkaniu Nadzwyczajnym Wspólników, które odbyło się w kancelarii notarialnej w Warszawie, złożył w obecności wspólników Spółki pisemne oświadczenie woli o rezygnacji zarówno z funkcji Prezesa jak i członka zarządu Spółki.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wznowił postępowanie podatkowe zakończone ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...], a następnie - po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego - decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...], działając na podstawie art. 245 § 1 pkt 2 O.p., odmówił uchylenia w całości powyższej decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r.

W uzasadnieniu organ podatkowy pierwszej instancji nie stwierdził wystąpienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy O.p., gdyż uznał, że nie doszło w dniu 22 grudnia 2005 r. do skutecznej rezygnacji przez Skarżącego z pełnionej funkcji członka zarządu Spółki.

W odwołaniu decyzji Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o rozstrzygnięcie, co do istoty sprawy.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 61 ustawy z dnia z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) – dalej "K.c." oraz przyjęcie, że pisemna rezygnacja złożona w sekretariacie Spółki w dniu 22 grudnia 2005 r. nie była skuteczna,

2. art. 202 § 4 ustawy z dnia września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) – dalej "K.s.h." przez jego niezastosowanie, pomimo złożenia oświadczenia woli o rezygnacji z funkcji członka zarządu w formie pisemnej.

Wskazał, że pisemne oświadczenie woli o rezygnacji z funkcji członka w zarządzie Spółki zostało przyjęte w sekretariacie Spółki w dniu 22 grudnia 2005 r. o godz. 11.00 przez A. G.. Zdaniem Skarżącego, złożenie powyższej rezygnacji dawało faktyczną możliwość zapoznania się z jego treścią przez wspólników, stosownie do art. 61 K.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 kwietnia 2010 r. sygn. akt II PK 295/09).

Zaznaczył, iż w niniejszej sprawie nie zostały rozstrzygnięte wątpliwości, co do przebiegu spotkania Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników, które miało miejsce w dniu 22 grudnia 2005 r. w zakresie jego rezygnacji z funkcji członka zarządu. Podkreślił także, iż w toku postępowania nie przeprowadzono czynności z udziałem A. G. i T. W., którzy potwierdzili przyjęcie rezygnacji.

Odnośnie postępowania, które toczyło się przed Sądem Rejonowym W.(sygn. akt [...]) w przedmiocie wyjawienia majątku Spółki stwierdził, że zostało ono umorzone w wyniku uznania skuteczności pisemnej rezygnacji z funkcji członka zarządu w Spółce.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Na wstępie uzasadnienia wyjaśnił, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową dającą możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej zakończonej ostateczną decyzją, czyli decyzją, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku postępowania. Wskazał, że wznowienie postępowania może nastąpić w sytuacji, gdy było ono dotknięte wadą określoną w art. 240 § 1 O.p.

Stwierdził, że kwestią sporną w niniejszej sprawie jest skuteczność rezygnacji Skarżącego w dniu 22 grudnia 2005 r. z funkcji członka zarządu Spółki.

Wskazał, że w aktach sprawy znajdują się dwie kopie pisma datowanego na 22 grudnia 2005 r. o treści "J. M. F. z dniem 22 grudnia 2005 r. rezygnuję z funkcji Prezesa Zarządu", skierowanego do Spółki na adres ul. [...],W.. Na pierwszej z nich widnieje adnotacja podpisana przez A. G.: wpłynęło 22 grudnia 2005 r., godz. 11.00, na drugiej - otrzymanie pisma w dniu 22 grudnia 2005 r. potwierdził T. W..

Zaznaczył, że z akt sprawy wynika również, że pismem z dnia 22 grudnia 2005 r. Skarżący zwrócił się do Sądu Rejonowego W. w W. [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego o złożenie w aktach Spółki informacji o spotkaniu nadzwyczajnym wspólników Spółki: B. W. i W. B., które odbyło się 22 grudnia 2005 r. o godz. 10.00 w Kancelarii Notarialnej w W. przy ul. [...], na którym to Skarżący poinformował o swojej rezygnacji z funkcji członka zarządu.

W ocenie organu odwoławczego, z powyższego materiału dowodowego nie wynika, iż Skarżący skutecznie złożył rezygnację z funkcji członka zarządu Spółki, bowiem brak jest dowodów na doręczenie właściwym organom Spółki pisma z dnia 22 grudnia 2005 r., dotyczącego tej rezygnacji. Podkreślił, że z pełnego odpisu Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że osoby, które potwierdziły przyjęcie ww. pisma nie wchodzą w skład żadnego organu uprawnionego do reprezentowania Spółki. Zaznaczył, że co prawda T. W. figuruje w aktach rejestracyjnych, jako wspólnik Spółki w okresie od 7 sierpnia 2003 r do 13 stycznia 2004 r. oraz jako Prezes Zarządu w okresie od 13 stycznia 2004 r. do 31 października 2005 r., to jednak w dacie 22 grudnia 2005 r. nie pełnił w Spółce żadnej funkcji, która pozwalałaby na stwierdzenie, że jest on uprawniony do skutecznego przyjęcia rezygnacji Skarżącego. Natomiast A. G. nie została w ogóle odnotowana w aktach rejestracyjnych Spółki, tym samym uznał, że również ona nie posiadała żadnych uprawnień do występowania w imieniu Spółki.

Wskazał, że z uwagi na powstałe wątpliwości dotyczące skutecznego złożenia przez Skarżącego rezygnacji z funkcji członka zarządu, organ podatkowy pierwszej instancji w toku czynności, mających na celu wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, ustalił, że z wyjaśnień B. W. i W. B., będących w dniu 22 grudnia 2005 r. wspólnikami Spółki, wynika, iż w dniu 22 grudnia 2005 r. na spotkaniu nadzwyczajnym wspólników, które odbyło się w Kancelarii Notarialnej w W., Skarżący nie złożył do wspólników Spółki ww. rezygnacji. Stwierdził, że B. W. w oświadczeniu zawartym w piśmie z dnia 12 marca 2011 r. wskazał, że o zamiarze rezygnacji Skarżącego dowiedział się w terminie późniejszym od T. W..

Podkreślił, że z protokołu Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki sporządzonego w formie aktu notarialnego z dnia 22 grudnia 2005 r. repertorium A [...], przedłożonego przez W. B. wynika, że w dniu 22 grudnia 2005 r. odbyło się Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników, zwołane przez Zarząd Spółki, które otworzył Skarżący - Prezes Zarządu Spółki. Wskazał, że przedmiotem Zgromadzenia było podjęcie uchwały w sprawie zmiany umowy Spółki. Ponadto zaznaczył, że z załączonych – przez W. B. – kopii pism wynika także, że były one kierowane przez Spółkę do Skarżącego, jako Prezesa Zarządu już po 22 grudnia 2005 r. tj. pismo: z dnia 25 stycznia 2006 r. wzywające do dopełnienia obowiązku zgłoszenia w Krajowym Rejestrze Sądowym zmiany nazwy Spółki (zgodnie z Uchwałą Wspólników z dnia 22 grudnia 2005 r.), z dnia 30 stycznia 2006 r., w którym udziałowcy Spółki ponownie wezwali do zgłoszenia zmiany nazwy Spółki w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz z dnia 6 lutego 2006 r., w którym wspólnicy Spółki wezwali do uzupełnienia sprawozdania z działalności zarządu za okres od 1 września 2005 r. do 31 grudnia 2005 r. (doręczone w dniu 23 lutego 2006 r.).

Organ drugiej instancji w toku postępowania odwoławczego, w celu uzyskania dodatkowych wyjaśnień dotyczących rezygnacji Skarżącego z funkcji członka zarządu, ponownie wezwał wspólników Spółki - W. B. i B. W. - do osobistego zgłoszenia się w celu przesłuchania w charakterze świadka i złożenia zeznań w tej sprawie.

Wskazał, że z zeznań B. W. wynika, że na jego ręce Skarżący nie składał rezygnacji z funkcji członka zarządu. Podniósł również, że przesłuchiwany stwierdził, iż Skarżący do końca uczestniczył w Walnym Zgromadzeniu Wspólników w dniu 22 grudnia 2005 r., czyli do odczytania aktu notarialnego i w trakcie tego spotkania nie składał żadnego oświadczenia woli o rezygnacji z pełnionej funkcji ani w formie ustnej, ani w formie pisemnej. Zaznaczył, że B. W. oświadczył również, że nie wie jakie funkcje w dniu 22 grudnia 2005 r. pełnili w Spółce A. G. i T. W. oraz nie widział pism dotyczących rezygnacji Skarżącego z pełnionej funkcji, złożonych na ręce tych osób. Wyjaśnił, że W. B., pomimo prawidłowego wezwania, nie stawiła się, zatem nie została przesłuchana, jako świadek w niniejszej sprawie.

Zwrócił uwagę, że Skarżący nie skorzystał z prawa do uczestniczenia w przesłuchaniu świadków.

Mając na względzie zgromadzony materiał dowodowy, a także ustalenia dokonane w toku postępowania przed organami obu instancji, w ocenie organu odwoławczego, wspólnicy Spółki, działający jako jej organ, w dniu 22 grudnia 2005 r. nie zostali skutecznie powiadomieni o rezygnacji Skarżącego z funkcji członka zarządu, bowiem w tej dacie nie zostało im zakomunikowane żadne oświadczenie woli w tym zakresie. Podkreślił, że wspólnicy także po 22 grudnia 2005 r. nadal oczekiwali od Skarżącego wypełniania obowiązków spoczywających na zarządzie, o czym świadczą wskazane powyżej pisma, kierowane przez Spółkę do Skarżącego, jako do osoby prawnie pełniącej obowiązki członka zarządu tej Spółki. Zaznaczył, że Skarżący nie odniósł się do tej kwestii na żadnym etapie postępowania.

Zdaniem organu odwoławczego, fakt powzięcia przez B. W. informacji o zamiarze rezygnacji przez Skarżącego z funkcji członka zarządu od osoby trzeciej (byłego wspólnika i byłego Prezesa Zarządu Spółki) nie jest równoznaczny z powzięciem informacji o samej rezygnacji i nie może być uznany, jako skuteczne złożenie oświadczenia woli w tej sprawie.

W kontekście powyższej sprawy wyjaśnił, że osoba powołana w skład zarządu spółki kapitałowej otrzymuje upoważnienie do pełnienia obowiązków i wykonywania praw członka zarządu, a zatem uzyskuje legitymację do tego, aby realizować wszystkie czynności związane z pełnioną funkcją przez określony czas. Mandat do pełnienia funkcji członka zarządu rozpoczyna się z początkiem kadencji, jeżeli taka jest ustanowiona, albo też z początkiem trwania okresu pełnienia funkcji przez czas nieoznaczony, zaś zakończenie mandatu do pełnienia funkcji jest uzależnione od sposobu jego wygaśnięcia. Jednym ze sposobów wygaśnięcia mandatu członka zarządu jest rezygnacja, uregulowana w art. 202 § 4 K.s.h., która może być dokonana w dowolnej formie, jednakże zgodnie z art. 61 K.c. Stwierdził zatem, że rezygnacja staje się skuteczna z chwilą, gdy doszła do Spółki w sposób umożliwiający zapoznanie się z jej treścią (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2010 r. sygn. akt III CSK 176/09, LEX nr 677761 oraz Andrzej Kidyba, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, LEX 2010).

W opinii organu odwoławczego, z uwagi na zapisy zawarte w umowie Spółki (§ 17 i § 18 pkt 2), dla skutecznej rezygnacji z pełnionej funkcji w zarządzie Spółki, Skarżący winien był złożyć oświadczenie woli w tej sprawie właściwemu organowi Spółki - uprawnionemu do powoływania i odwoływania zarządu, czyli Zgromadzeniu Wspólników. Zaznaczył, że Skarżący miał możliwość złożenia swojej rezygnacji bezpośrednio na ręce Zgromadzenia Wspólników, bowiem jak wynika z aktu notarialnego z dnia 22 grudnia 2005 r. był on obecny w tym dniu na Zgromadzeniu Wspólników Spółki, jednak brak jest jakichkolwiek dowodów, że czynność ta faktycznie została dokonana. Wskazał, że wprawdzie w piśmie z dnia 24 marca 2011 r. Skarżący podniósł, iż na spotkaniu wspólników w dniu 22 grudnia 2005 r. wykorzystał fakt ich obecności i przedłożył pisemne oświadczenie woli o rezygnacji z pełnionej funkcji, jednak na poparcie swojego stanowiska nie okazał żadnych dowodów. Skarżący przedstawił jedynie rezygnację przyjętą przez A. G. i T. W. - osoby, które nie były uprawnione do reprezentowania Spółki.

Mając na względzie powyższe ustalenia, uznał za prawidłowe stanowisko organu pierwszej instancji, iż rezygnacja z dnia 22 grudnia 2005 r., na którą powołuje się Skarżący nie została skutecznie złożona, a zatem nie wywołała skutku w postaci zwolnienia Skarżącego z obowiązku reprezentowania Spółki.

W kwestii postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym dla W. sygn. akt [...] stwierdził, że Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na swoje twierdzenie, iż powodem umorzenia postępowania była jego skuteczna rezygnacja z funkcji członka zarządu w Spółce w dniu 22 grudnia 2005 r. Z tego względu w ocenie organu drugiej instancji powyższe postępowanie sądowe nie potwierdza zasadności stanowiska Skarżącego.

Odnosząc się do dalszych zarzutów wskazał, że z akt rejestracyjnych Spółki wynika, że zarówno A. G., jak i T. W. w dacie 22 grudnia 2005 r. nie byli osobami uprawnionymi do reprezentowania Spółki i skutecznego przyjęcia rezygnacji Skarżącego. Z uwagi na powyższe uznał, że brak jest podstaw do przeprowadzenia czynności wyjaśniających z udziałem ww. osób.

Ponadto stwierdził, że ustalenia w zakresie przebiegu spotkania, które odbyło się w dniu 22 grudnia 2005 r. w Kancelarii Notarialnej, zostały dokonane nie tylko w oparciu o oświadczenia osób biorących udział w tym spotkaniu, ale również na podstawie aktu notarialnego z dnia 22 grudnia 2005 r. rep. A. [...], sporządzonego na okoliczność Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki.

Z uwagi na powyższe, zdaniem organu odwoławczego, argumenty przytoczone we wniosku o wznowienie postępowania oraz w odwołaniu nie mogą stanowić podstawy do uznania, że w dniu 22 grudnia 2005 r. Skarżący skutecznie złożył oświadczenie woli o rezygnacji z funkcji członka zarządu Spółki i z tym dniem zaprzestał pełnienia tej funkcji. Ponadto stwierdził, że przyczyny, które podniesione zostały we wniosku o wznowienie postępowania, chociaż nie były znane organowi podatkowemu w dniu wydania decyzji, nie stanową "istotnej okoliczności dla sprawy", gdyż nie wpłynęłyby na odmienne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.

W ocenie organu odwoławczego, organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie z zachowaniem procedur przewidzianych przepisami prawa podatkowego i zasadnie przyjął, iż w niniejszej sprawie brak jest przesłanki wznowienia postępowania określonej w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., w związku z tym decyzja z dnia [...] lipca 2011 r. podlega utrzymaniu w mocy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 122 i art. 187 § 1 O.p., oraz błąd w ustaleniach faktycznych, a w konsekwencji naruszenie art. 116 O.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie i orzeczenie o jego odpowiedzialności jako członka zarządu Spółki w sytuacji, gdy funkcję tę przestał pełnić z dniem 22 grudnia 2005 r.

Zdaniem Skarżącego, ciężar dowodu spoczywa na członku zarządu tylko jeżeli chodzi o przesłanki negatywne, wyłączające jego odpowiedzialność za zobowiązania spółki, natomiast organ podatkowy obowiązany jest "wykazać okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2004 r., sygn. akt FSK 569/04, LEX nr 133472).

W ocenie Skarżącego, w sprawie nie zaszły także materialnoprawne przesłanki do orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania Spółki, w tym najistotniejsza dotycząca pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową.

Wskazał, że za członka zarządu można uznawać tylko osobę, która w przewidzianym prawem trybie powołana została na tę funkcję i której mandat nie wygasł. Zaznaczył, że pojęcia "pełnienie obowiązków członka zarządu", które jest kluczowe dla określenia zakresu odpowiedzialności uregulowanej w art. 116 § 2 O.p., nie można utożsamiać np. z wpisem do rejestru handlowego, lecz należy mieć na względzie możliwość uwzględnienia przy dokonywaniu jego wykładni okoliczności faktycznych, dotyczących możliwości rzeczywistego oddziaływania na sprawy danej spółki przez osobę tylko formalnie figurującą w rejestrze, jako członek zarządu.

Skarżący stanął na stanowisku, że odpowiedzialność osoby trzeciej, o której mowa w art. 116 § 2 O.p., nie może być skierowana wobec takiej osoby, która ani faktycznie nie pełniła obowiązków członka zarządu danej spółki, ani też nie miała możliwości pełnienia takich obowiązków w okresie, w którym powstały zaległości spółki, co potwierdza zarówno wykładnia językowa, jak i celowościowa. Zaznaczył, że wykładnia językowa art. 116 § 2 O.p. wyraźnie wskazuje na to, że przesłanką omawianej odpowiedzialności członka zarządu spółki jest powstanie zobowiązania podatkowego tej spółki w czasie pełnienia przez daną osobę funkcji członka zarządu.

W ocenie Skarżącego, organ niewłaściwie zastosował art. 116 O.p., bowiem przyjął, że Skarżący jako były członek zarządu odpowiada całym swoim majątkiem za zobowiązanie tej Spółki z tytułu podatku.

Stwierdził, że organ, mimo zebrania bardzo obszernego materiału dowodowego, nie wyjaśnił, czy rezygnacja Skarżącego z członkostwa w zarządzie Spółki była skuteczna w świetle przepisów K.s.h.

W opinii Skarżącego, potwierdzeniem złożenia rezygnacji jest informacja wynikająca z treści oświadczenia Skarżącego z dnia 22 grudnia 2005 r. zawierająca stwierdzenie, że złożył on rezygnację z funkcji członka zarządu Spółki. Wskazał również, że rezygnację złożył w dniu 22 grudnia 2005 r. także w formie ustnej na Zgromadzeniu Wspólników w Kancelarii Notarialnej przy ul. [...] w W.. Zdaniem Skarżącego, protokół ze Zgromadzenia Wspólników nie może stanowić dowodu na to, że Skarżący nie złożył rezygnacji na tym zgromadzeniu, bowiem zawiera wyłącznie informację, że Skarżący otworzył Zgromadzenie Wspólników, jako Prezes Zarządu.

Następnie wyjaśnił, że w obecności notariusza oświadczył zgromadzeniu wspólników, że składa rezygnację z funkcji Prezesa Zarządu w dniu 22 grudnia 2005 r. Zaznaczył, że wspólnicy nie chcieli potwierdzić złożenia rezygnacji w formie pisemnej oraz podniósł, że pod protokołem ze zgromadzenia wspólników nie ma podpisu Skarżącego, jako Prezesa Zarządu, gdyż protokół ten podpisuje tylko Przewodniczący Zgromadzenia.

Podkreślił, że oświadczenie woli o rezygnacji z funkcji członka zarządu jest jednostronną czynnością prawną, która wywołuje skutek w niej wyrażony (art. 56 K.c.) i prowadzi do wygaśnięcia z mocy prawa korporacyjnego stosunku członkostwa w zarządzie spółki z chwilą zakomunikowania woli rezygnacji (art. 61 § 1 zdanie pierwsze K.c.) właściwemu organowi spółki lub jej reprezentantowi, w sposób umożliwiający zapoznanie się z treścią złożonej rezygnacji, która nie wymaga ich akceptacji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2010 r. sygn. akt II UK 157/09). W związku z powyższym stwierdził, że rezygnacja z pełnienia funkcji członka zarządu następuje poprzez złożenie oświadczenia woli i jest ona skuteczna, zgodnie z art. 61 i 746 § 2 K.c. w związku z art. 202 § 5 K.s.h., w chwili zakomunikowania go spółce. Uznał zatem, że skuteczność rezygnacji nie zależy też od wykreślenia członka zarządu z rejestru, wpisy te w tym zakresie mają bowiem charakter wyłącznie deklaratoryjny (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1452/08).

Ze względu na zachowanie wspólników i ich odmowę potwierdzenia otrzymania rezygnacji, Skarżący tego samego dnia doręczył osobiście pisemne oświadczenie o rezygnacji bezpośrednio do siedziby Spółki na ręce A. G., zatrudnionej jako sekretarka w niniejszej Spółce. Wskazał, że zgodnie z art. 97 K.c., sekretarka pracująca w recepcji Spółki może być uznana za osobę upoważnioną do odbioru korespondencji Spółki, zatem doręczenie rezygnacji w powyższy sposób stanowi doręczenie rezygnacji Spółce. Uznał zatem, że swoim podpisem potwierdziła ona w imieniu Spółki otrzymanie oświadczenia woli o złożonej rezygnacji.

Zdaniem Skarżącego, kolejnym dowodem potwierdzającym fakt złożenia oświadczenia woli o rezygnacji z funkcji Prezesa Zarządu jest poinformowanie sądu rejestrowego o powyższej rezygnacji.

Podniósł również, iż organ nie odniósł się do stwierdzenia W. B. - wspólnika Spółki, zawartego w piśmie z dnia 18 maja 2005 r., w którym zaznaczyła, że na początku lutego 2005 r. z powodów zdrowotnych i podeszłego wieku zrzekła się udziałów w spółce i przekazała je poprzedniemu właścicielowi H. C. z upoważnieniem do urzędowego załatwienia sprawy. W ocenie Skarżącego z powyższego oświadczenia wynika, że od lutego 2005 r. W. B. nie była już wspólnikiem Spółki, zatem nie mogła prawidłowo powołać Skarżącego na Prezesa Zarządu Spółki z dniem 1 września 2005 r.

Wskazał, że pośrednim dowodem na złożenie przedmiotowej rezygnacji jest pismo Skarżącego z dnia 31 stycznia 2006 r. skierowane do Spółki, w którym oświadczył, że nie ma potrzeby zwoływania zgromadzenia wspólników w celu przyjęcia jego rezygnacji, ponieważ jest ona skuteczna z dniem jej złożenia. W opinii Skarżącego z powyższego wynika, że Spółka wiedziała o fakcie rezygnacji Skarżącego z funkcji Prezesa Zarządu.

Ponadto Skarżący zarzucił organowi odwoławczemu brak właściwej oceny i analizy zebranego materiału dowodowego, zgodnie z art. 187 § 1 i art. 191 O.p.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm. ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a ocenie Sądu podlega zgodność wydanych aktów, w tym przypadku decyzji administracyjnej zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego, stosownie zaś do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a." - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do kwestii, czy Skarżący skutecznie złożył rezygnację z funkcji członka (przewodniczącego) zarządu w dacie jej złożenia, czy też jak twierdzi organ, nie wywołała ona pod tym względem skutków prawnopodatkowych.

Kwestia ta ma istotne znaczenie dla zakresu odpowiedzialności Skarżącego na podstawie art. 116 § 2 O.p., jako osoby trzeciej, za zobowiązania podatkowe spółki w której organie zasiadał. Z uwagi na fakt, iż przepisy podatkowe nie regulują kwestii związanych z reprezentacją spółek kapitałowych, należało się odwołać do ustrojowych zasad funkcjonowania tych podmiotów określonych w K.s.h., a także przepisów Kodeksu cywilnego.

Dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy szczególnie istotne jest ustalenie od jakiego momentu, w rozumieniu art. 202 § 4 K.s.h., złożona przez członka zarządu rezygnacja z pełnionej funkcji staje się skuteczna – czy z chwilą dojścia oświadczenia o rezygnacji do adresata, czy też dopiero gdy właściwy organ spółki przyjmie rezygnację i przejmie obowiązki ustępującego członka zarządu.

W ocenie Sądu z materiałów zgromadzonych w rozpatrywanej sprawie wynika, iż wiadomość o rezygnacji została zakomunikowana wspólnikom spółki, jak również po złożonej rezygnacji Skarżący nie podejmował żadnych czynności związanych z posiadanym wcześniej mandatem. Jednocześnie jednak wspólnicy nie zwolnili Skarżącego z funkcji przewodniczącego zarządu spółki, nie przejęli jego obowiązków, ani nie powołali nowego zarządu.

W sytuacji wystąpienia zarówno pozytywnych jak i negatywnych przesłanek zwolnienia się Skarżącego z ciążących na nim obowiązków z tytułu pełnionej w funkcji, istotną okolicznością dla uznania, iż złożył on skuteczną rezygnację ze stanowiska przewodniczącego zarządu spółki, stanowi w ocenie Sądu fakt bezzwłocznego (w tym samym dniu co rezygnacja złożona w Spółce) skierowania zawiadomienia o podjętej decyzji do Krajowego Rejestru Sądowego, które wprost nie powodowało skutków prawnych w zakresie zwolnienia z odpowiedzialności Skarżącego z tytułu pełnionej funkcji z dniem jego złożenia, jednak stanowi jednoznaczne potwierdzenie woli Skarżącego, w sytuacji braku właściwej reakcji ze strony organu stanowiącego spółki. To zakomunikowanie woli ustępującego członka zarządu stanowi jednostronną czynność prawną i nie wymaga jakiejkolwiek akceptacji dla jej ważności. Takie stanowisko wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego – patrz: postanowienie z 19 sierpnia 2004 (syg. Akt V CK 600/03), a także wyroki z 21 stycznia 2010 r. (syg. akt II UK 157/09) oraz z 7 maja 2010 r. (sygn. akt III CSK 176/09). Tym samym należy uznać, iż rezygnacją wywołuje skutki prawne oraz podatkowe bez jej przyjęcia i jest skuteczna z chwilą, gdy doszła do wiadomości Spółki (jej organu stanowiącego) w sposób umożliwiający zapoznanie się z jej treścią. .

Zarówno złożona pisemna rezygnacja z pełnionej przez Skarżącego funkcji, jak również zawiadomienie o tym fakcie Krajowego Rejestru Sądowego zostało skutecznie zakomunikowane spółce w sposób i miejscu ustalonym dla jej bieżącego działania (przyjmowania korespondencji) i trudno domniemywać, że nie dotarło do wiadomości wspólników, w sytuacji funkcjonowania jednoosobowego zarządu spółki. Uwiarygadnia to także fakt braku podpisania przez Skarżącego protokołu ze Zgromadzenia Wspólników w dniu 22 grudnia 2005 r. świadczące o tym, iż z tym dniem zaprzestał on de facto działalności jako przewodniczący zarządu spółki. Jednocześnie nie ma istotnego znaczenia dla sprawy kiedy faktycznie wiadomość ta została zakomunikowana wspólnikom, czy jak twierdzi Skarżący została im oznajmiona w dniu Zgromadzenia Wspólników, czy też doszła do ich wiadomości w późniejszym terminie. Rezygnacja z pełnienia funkcji członka zarządu następuje bowiem poprzez złożenie stosownego oświadczenia woli i jest ona skuteczna, zgodnie z art. 61 i 746 § 2 K.c., w związku z art. 202 § 5 K.s.h., w chwili zakomunikowania go spółce.

Zdaniem Sądu powstałych w tym przypadku wątpliwości, co do skuteczności działania Skarżącego z uwagi na brak reakcji wspólników, nie można interpretować na jego niekorzyść, tak jak zrobiły to organy podatkowe, wbrew oczywistym faktom potwierdzającym stanowisko Skarżącego, nie uzasadniwszy w ramach przeprowadzonego postępowania w przekonujący sposób, dlaczego nie dają wiary dowodom i okolicznościom powołanym przez Skarżącego.

Należy podkreślić, iż odpowiedzialność osób trzecich za zobowiązania podatkowe innych podmiotów stanowi wyjątek od ogólnej zasady odpowiedzialności i jak wszelkie wyjątki w prawie podatkowym winno być rozumiane oraz interpretowane w sposób ścisły oraz zgodny z wyrażonymi w O.p. zasadami. W tym przypadku w ocenie Sądu została przez organy podatkowe naruszona zasada zaufania do organów podatkowych, tj. art. 121 § 1 O.p. a także zasada prawdy obiektywnej wyrażona art. 122, w związku z art. 187 § 1, w sposób mający istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, co powoduje konieczność usunięcia zaskarżonej decyzji organu administracji z obrotu prawnego.

Analizując ponownie sprawę organ winien wziąć pod uwagę dokonaną przez Sąd ocenę prawną.

Zważywszy na powyższe ustalenia, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 oraz z art. 200 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.