Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1620/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6289 Inne o symbolu podstawowym 628
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151 , art 119 pkt 3 , 120
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Małgorzata Bonicka-Płaczkowska WSA Przemysław Żmich (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] Gminy Wyznaniowej w [...] [...] Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia żądanej treści oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu zażalenia [...] Gminy Wyznaniowej w [...][...] Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej – dalej zwanej "Gminą", postanowieniem z [...] maja 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] października 2017 r. nr [...] o odmowie wydania zaświadczenia o istnieniu podmiotu prawnego jakim jest Gmina z siedzibą w W. przy ul. [...].

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy.

Pismem z [...] października 2017 r. Gmina zwróciła się do Wojewody [...] o wydanie zaświadczenia o istnieniu Gminy.

Wojewoda [...] postanowieniem z [...] października 2017 r. odmówił Gminie wydania wzmiankowanego zaświadczenia. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z przepisami prawa Mufti reprezentuje poszczególne [...] gminy wyznaniowe. Mufti T. M. poinformował Wojewodę [...] o zwolnieniu z funkcji Imama N. C. i zniesieniu Gminy. Zatem Gmina reprezentowana przez Imama N. C. i G. B. nie jest uprawniona do złożenia wniosku o wydania zaświadczenia żądanej treści.

Od powyższego postanowienia Gmina wniosła zażalenie. W zażaleniu podniosła m.in., że przewodniczący najwyższego kolegium Mufti T. M. pismem z [...] stycznia 2017 r., skierowanym także do Wojewody [...] poinformował, że [...] stycznia 2017 r. została zniesiona Gmina. W ocenie Gminy ostatnio wymieniona informacja jest jedynie stwierdzeniem bowiem do tej informacji nie została dołączona uchwała Najwyższego Kolegium [...], świadcząca o możliwości rozwiązania Gminy. Brak załącznika w postaci uchwały jedynego uprawnionego do jej podjęcia Kolegium nie pozwala na weryfikację jej podjęcia oraz zbadania składu Kolegium, które rzekomo miało taką uchwałę podjąć. Gmina podniosła ponadto, że uprawnienie Najwyższego Kolegium [...] do tworzenia i znoszenia gmin [...] wynika z § 29 pkt 5 statutu [...] Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej – dalej zwanego "Związkiem". Zdaniem Gminy przed wydaniem zaskarżonego postanowienia Wojewoda [...], zgodnie z art. 218 § 2 kpa, mógł przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające.

Związek reprezentowany przez Muftiego T. M. w piśmie z [...] stycznia 2018 r. podniósł, że [...] stycznia 2017 r. Gmina została zniesiona. Zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 21 kwietnia 1936 r. o stosunku Państwa do [...] Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 30, poz. 240 ze zm.) – dalej zwanej "ustawą" Związek jako całość oraz jego poszczególne gminy wyznaniowe są osobami prawnymi i mogą w granicach obowiązującego prawa posiadać, obciążać, zbywać i nabywać majątek ruchomy i nieruchomy, zarządzać nim i rozporządzać. Natomiast z art. 36 ustawy wynika, że do działań prawnych w imieniu Związku i jego poszczególnych gmin wyznaniowych powołany jest Mufti.

Z kolei stosownie do art. 2, art. 3 i art. 4 ustawy podstawę prawną Związku stanowi ustawa oraz Statut stanowiący załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] sierpnia 1936 r. o uznaniu statutu [...] Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 72, poz. 517) – dalej zwany "Statutem z 1936 r.". Zdaniem Związku osoby wnoszące zażalenie nie są upoważnione do działania w imieniu jakiejkolwiek gminy.

Gmina w piśmie z [...] lutego 2018 r., stanowiącym uzupełnienie wyżej wymienionego zażalenia, wniosła m.in. o zobowiązanie Związku do przedstawienia protokołu z XIX Nadzwyczajnego Kongresu Wszechpolskiego [...] Związku Religijnego z [...] marca 2014 r., protokołu posiedzenia Najwyższego Kolegium [...] ze stycznia 2017 r., dokumentów dotyczących wyboru, powołania, mianowania, kooptacji lub odwołania członków Najwyższego Kolegium [...] po 11 kwietnia 2014 r. oraz oświadczenia uzasadniającego powoływanie się przez Muftiego Związku na postanowienia Statutu z 2009 r., sprzecznego z ustawą i Statutem z 1936 r. Do ostatnio wymienionego pisma Gmina dołączyła kopię wypisu aktu notarialnego z [...] października 2016 r. dotyczącego wyboru na stanowisko nowego Muftiego Związku.

Mufti Związku w piśmie z [...] lutego 2018 r. ponownie podniósł, że kierowane do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji pisma N. C. i G. B. nie mogą być traktowane jako wniesione przez osoby mogące reprezentować Gminę. Mufti wskazał, że działania ww. osób nakierowane są wyłącznie na potrzeby wykreowania konfliktu w społeczności [...] w związku z brakiem akceptacji jego osoby na stanowisku Muftiego Związku. Mufti zaznaczył, że działając jako jedyny i pełnoprawny Mufti [...], upoważniony do reprezentowania całego Związku, jak i jego poszczególnych gmin, nigdy nie udzielał pełnomocnictw do reprezentacji wskazanej gminy przez osoby podpisujące się pod wniesionym zażaleniem, jak i kolejnymi pismami kierowanymi w tożsamej sprawie.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z [...] maja 2018 r. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] października 2017 r. W uzasadnieniu wskazał, że zaświadczenie wydane na podstawie art. 217 § 2 pkt 2 kpa stanowi informację, że w posiadaniu organu znajdują się dokumenty świadczące o określonym stanie prawnym lub faktach. Tym samym nie jest dopuszczalne dokonywanie, w trybie dotyczącym wydawania zaświadczeń, jakichkolwiek ustaleń faktycznych i prawnych niewynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź danych znajdujących się w jego posiadaniu.

Zdaniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji większość przepisów ustawy nie ma obecnie zastosowania w związku z zasadniczą zmianą realiów społeczno-politycznych i prawnych, a także ze względu na zmianę granic Państwa Polskiego. Tym niemniej ustawa pozostaje obowiązującym aktem prawnym i do czasu jej zmiany w przewidzianym przepisami prawa trybie zastosowane powinny być m.in. art. 4 ust. 1 i ust. 2 zdanie pierwsze i art. 36 ustawy.

Zgodnie z przywołanymi ostatnio przepisami ustawy Mufti stoi na czele Związku i reprezentuje go wobec władz państwowych, a także wobec kościołów i innych związków wyznaniowych. Stanowisko Muftiego jest dożywotnie. Do działań prawnych w imieniu Związku i jego poszczególnych gmin wyznaniowych powołany jest Mufti.

Minister Spraw Wewnętrznych podzielił pogląd wyrażony w uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z 12 maja 2016 r. sygn. akt lV CSK 529/15 zgodnie z którym wymieniona w art. 25 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej kategoria autonomii odnosi się do sfery wewnętrznej i oznacza prawo do samodzielnego rozstrzygania o sprawach kościoła lub związku wyznaniowego zaś kategoria niezależności dotyczy relacji zewnętrznych i oznacza brak podporządkowania państwa. Do "swojego zakresu" kościoła lub innego związku wyznaniowego zaliczyć należy nie tylko ich działalność religijną sensu stricte, ale również sprawy organizacyjno-samorządowe, co rozciąga się na ich wewnętrzną organizację, hierarchię, kompetencje i stosunki między jednostkami, organami i innymi podmiotami kościoła lub innego związku wyznaniowego oraz elekcję i obsadę personalną urzędów (funkcji) sprawujących kult. W ramach "swojego zakresu" obowiązuje własne prawo kościoła lub innego związku wyznaniowego, którym może być prawo stanowione przez kościół lub inny związek wyznaniowy lub prawo pochodzenia ustawowego, o ile zaakceptował je kościół lub inny związek wyznaniowy. Nie obowiązują zaś normy państwowego (powszechnego) porządku prawnego, które wobec tego nie mogą być podstawą do konstruowania praw podmiotowych lub sytuacji prawnie chronionych dla kościoła lub innego związku wyznaniowego w ich wzajemnych relacjach mieszczących się w tym zakresie.

W omawianym postanowieniu Sąd Najwyższy podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji, który wskazał na szczególny i złożony charakter relacji między wspólnotą wyznaniową, a jej członkiem. W pewnych aspektach może ją cechować równorzędność (np. w ramach umowy o pracę). Powołując się na judykaturę Europejskiego Trybunału Praw Człowieka Sąd Apelacyjny przyjął jednak, że o takiej równorzędności nie może być mowy w sferze zależności między wspólnotą, a jej członkiem w związku z praktykowaniem doktryny religijnej (wyroki z 23 września 2010 r., skarga nr 1620/03, w sprawie Schüth p. Niemcom, z 3 lutego 2011 r., skarga nr 18136/02, w sprawie Siebenhaar p. Niemczech). Obsadzenie stanowiska w Związku mieści się też w ramach czynności związanych z funkcjonowaniem i organizacją Związku jako wspólnoty wyznaniowej. Odwołując się do wyroku Trybunału z 23 września 2010 r., skarga nr 425/03, w sprawie Obst p. Niemcom Sąd podkreślił, że tradycyjnie i powszechnie wspólnoty religijne funkcjonują w formach zorganizowanych struktur i - gdy chodzi o organizację takiej wspólnoty - art. 9 Europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) – dalej zwanej "Konwencją" należy interpretować w świetle art. 11 Konwencji chroniącego wolność stowarzyszenia się przed nieuzasadnioną ingerencją ze strony państwa. Autonomia wspólnot religijnych stanowi samą istotę ochrony przyznawanej w art. 9 Konwencji wobec czego - poza bardzo wyjątkowymi przypadkami - prawo do wolności wyznania w formie gwarantowanej w Konwencji wyklucza istnienie jakiejkolwiek swobody decyzyjnej państwa, gdy chodzi o kwestię zgodności z prawem przekonań religijnych lub sposobów ich wyrażania. W przypadku różnicy zdań między związkiem wyznaniowym, a jednym z jej członków, dotyczącej spraw doktrynalnych i organizacyjnych, indywidualna wolność wyznania jest wykonywana jedynie w ramach prawa do opuszczenia tego związku (wyrok z 9 lipca 2013 r., skarga nr 2330/09, w sprawie Sindicatul "Păstorul Cel Ben" p. Rumunii). Wyjątkowość dopuszczalnej ingerencji państwa w funkcjonowanie struktur organizacyjnych związku wyznaniowego, także w kontekście oceny ważności uchwał organów tego związku, nie pozwala na stosownie w tej materii reguł rozszerzającej i analogicznej wykładni obowiązującego prawa. Separacja porządku państwowego i porządku związku oznacza brak mocy obowiązującej przepisów wyznaniowych w porządku laickim właściwym dla prawa państwowego oraz ograniczoną moc sprawczą przepisów państwowych w porządku wyznaniowym.

Zatem wniosek Gminy o wydanie zaświadczenia oraz zażalenie Gminy na postanowienie Wojewody [...] z [...] października 2017 r. nie zostały podpisane przez osoby upoważnione do reprezentowania Gminy.

W tej sytuacji bezprzedmiotowe i zbędne jest ustalanie posiadania przez Gminę osobowości prawnej oraz ewentualnej skuteczności jej zniesienia zgodnie z pismem Związku z [...] stycznia 2017 r.

Tożsame stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podnosząc w uzasadnieniu wyroku z 19 lutego 2015 r. sygn. akt. I SA/Wa 2240/14, że zgodnie z § 4 i § 5 Statutu Mufti stoi na czele Związku i podejmuje zakreślone tam czynności zaś według art. 36 ustawy oraz § 13 Statutu jedynie Mufti powołany jest do działań prawnych w imieniu poszczególnych gmin. Tym samym Mufti jest zobowiązany do powiadamiania stosownych organów o zmianach personalnych poszczególnych organów Związku i występowania z wnioskami o dokonanie stosownych wpisów do rejestrów, zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania.

Od postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] maja 2018 r. Gmina wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1) art. 217 § 2 kpa przez nieuprawnioną odmowę wydania zaświadczenia w przedmiocie istnienia Gminy; 2) art. 7 w zw. z art. 77, art. 6, art. 8 oraz art. 107 § 3 kpa poprzez niepodjęcie niezbędnych kroków w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, jak i legalności władz centralnych Związku w zgodzie ze słusznym interesem strony oraz wybiórcze i nielogiczne uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, a także dowolne ustalenie, że Gmina jest niewłaściwie reprezentowana. W skardze Gmina wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi l instancji; 2) zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącej według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniosła, że postanowienie Wojewody z [...] października 2017 r. zostało zakwestionowane przez członków zarządu Gminy N. C. oraz G. B. W zażaleniu, uzupełnionym pismem z [...] lutego 2018 r., obaj wymienieni powołali się na szereg okoliczności podważających prawo T. M. do działania w imieniu Związku, w tym przedłożyli protokół notarialny z wyboru nowego Muftiego J. A. (akt notarialny Rep. A [...] z [...] października 2016 r.) oraz wskazali na fundamentalny brak przesłanek formalnych stanowiących podstawę twierdzenia T. M. o zniesieniu Gminy [...] stycznia 2017 r. (art. 17 ustawy).

Gmina wskazała, że prawo do działania w jej imieniu N. C. oraz G. B. wywodzą i dokumentują ponownie z faktu powołania ich do zarządu Gminy uchwałą walnego zebrania jej członków z [...] lipca 2016 r. potwierdzonego następnie zgłoszeniem tego zdarzenia do Wojewody [...] ([...] sierpnia 2016 r.) i potwierdzeniem wpływu tego zgłoszenia przez [...] Urząd Wojewódzki w [...] (pismo z [...] września 2016 r.)

Uchwała z 24 lipca 2016 r., co oczywiste w świetle postanowień § 33 Statutu czyni bezprzedmiotowym wcześniejsze zwolnienie Imama N. C. z pełnienia funkcji Imama Gminy zgłoszone Wojewodzie [...] pismem T. M. z [...] maja 2016 r.

Skarżąca podkreśliła, że od dnia powołania N. C. oraz G. B. do dnia sporządzenia skargi skład zarządu Gminy nie uległ zmianie. Skarżąca zaprzeczyła, aby po walnym zebraniu członków Gminy [...] lipca 2016 r. ciało to ponownie dokonało wyboru innego składu jej zarządu. Oznacza to, że skierowane do Wojewody [...][...] sierpnia 2016 r. pismo T. M. wskazujące na aktualny skład członków zarządu Gminy stanowi falsyfikację zdarzeń faktycznych, które musiałby stanowić podstawę jego sporządzenia (nie było wyborów do zarządu Gminy po [...] lipca 2016 r.) i fałszerstwo dokumentu wykazane oświadczeniem M. G., który bez własnej woli i wiedzy stał się członkiem ﬁkcyjnego organu Gminy.

Skarżąca konsekwentnie (teza pisma z [...] lutego 2018 r.) akceptuje sytuację, w której społeczność [...] zrzeszona w Związku może wprowadzać niesprzeczne z ustawą i Statutem uregulowania organizacyjne, jak dla przykładu uchwalony przez kongres [...] Statut z 28 lutego 2009 r. – dalej zwany "Statutem z 2009 r.". Wybrany na tej podstawie, stosownie do postanowień § 35 Statutu z 2009 r. zarząd Gminy został wyposażony w istotną autonomię obejmującą m.in. bieżące zarządzanie gminą i jej majątkiem.

Stanowisko Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zawarte w postanowieniu z [...] maja 2018 r. powiela błędną argumentację Wojewody [...], która jest w całości oparta na nieprawdziwych dokumentach przedłożonych przez T. M., a które to dokumenty zostały wskazane przez członków zarządu Gminy jako noszące cechy falsyﬁkacji. Powielanie w tej sytuacji stanowiska organu jest zaniedbaniem, zarówno ze strony Wojewody, jak i Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w stosunku do podmiotu jakim jest Gmina, która w dalszym ciągu posiada osobowość prawną i jest podmiotem biorącym udział w obrocie gospodarczym.

Konfrontując powyżej wykazane okoliczności z wnioskiem o wydanie zaświadczenia skarżąca - powołując się na postanowienie NSA z 9 września 2014 r. sygn. akt ll OSK 2339/14 – podniosła, że wydanie przez organ zaświadczenia jest czynnością faktyczną zatem jego celem nie jest wywoływanie bezpośrednich skutków prawnych, choć niewykluczone, że w jej rezultacie takie skutki wystąpią. Wydanie zaświadczenia stanowi oświadczenie wiedzy organu administracji publicznej i jednocześnie urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego. Zgodnie z art. 217 § 2 kpa ubiegający się o zaświadczenie może żądać jego wydania, gdy takiego potwierdzenia wymagają od niego przepisy prawa bądź, gdy uzasadnia to jego interes prawny.

Wykazana przez skarżących powołanymi do sprawy dokumentami ich pozycja w zarządzie Gminy daje im na podstawie postanowień ustawy, Statutu z 1936 r. i Statutu z 2009 r. nie tylko uprawnienie do bieżącego zarządzania gminą i jej majątkiem. Nie mniej ważnym, w szczególności dla obowiązków Imama, jako członka zarządu Gminy jest z punktu widzenia zaspokajania potrzeb duchowych członków gminy (§ 30 Statutu z 1936 r.) uprawnienie do odprawiania nabożeństw oraz nadawania imion, udzielania ślubów, grzebania zmarłych. Już ta okoliczność uprawnia wnioskodawców do uzyskania zaświadczenia dla urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaganych przez przepis prawa (art. 217 § 2 pkt 1 kpa). Uzyskanie zaświadczenia nie pozostaje w kolizji z generalnym uprawnieniem Muftiego (bez względu na to, czy jest nim T. M., czy J. A.) do działań prawnych imieniem Związku i jego poszczególnych gmin wyznaniowych (art. 36 ustawy).

Wniosek o wydanie zaświadczenia nie jest czynnością prawną wywołującą skutki prawne, ani nie wymaga składania oświadczeń woli przez osobę składającą wniosek. Złożenie wniosku o wydanie zaświadczenia nie stanowi kategorii spraw wymagających akceptacji, czy też pełnomocnictwa udzielonego przez Muftiego. Innymi słowy, działanie Muftiego imieniem gminy nie wyklucza możliwości działania poszczególnych osób wchodzących w skład zarządu gminy. Powołane przepisy nie wykluczają takiej możliwości, a ze względu na swoją archaiczność trudno dokonywać ich interpretacji w sposób w jaki dopuścił się organ uznając, że to wyłącznie Mufti posiada nieograniczoną władzę do działania imieniem gminy [...]. Takie rozumowanie prowadziłoby do paraliżu decyzyjnego poszczególnych gmin i sprawiłoby, że każda czynność musiałaby być zatwierdzana przez Muftiego. Z praktyki opierającej się na ustawie i Statucie z 1936 r. wynika, że Mufti nie jest jedynym uprawnionym do działania imieniem gmin [...] w Polsce.

Wobec tego Gmina uważa, że wydanie zaświadczenia przez organ powinno zostać zrealizowane na wniosek każdej osoby, która wykaże swój interes prawny, jak również na wniosek osób, których to zaświadczenie bezpośrednio dotyczy. Wnioskodawcy są członkami zarządu Gminy i posiadają pełnię praw do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem do organu, podobnie jak każdy inny członek Gminy, który ma prawo do informacji, czy gmina [...], w której jest zrzeszony istnieje.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Dodatkowo wskazał na stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 2273/17, że Minister posiadając wiedzę o obsadzonym stanowisku Muftiego wobec zgłoszenia o wyborze na to stanowisko innej osoby nie był władny do badania legalności wyboru poprzedniego Muftiego, jak i wskazanego w powiadomieniu.

W odpowiedzi na skargę z [...] maja 2019 r. Mufti reprezentujący Związek jako uczestnika postępowania sądowego wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że skarga jest pozbawiona podstaw i przychylił się do stanowiska Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wyrażonego w odpowiedzi na skargę. Dalej wskazał, że Gmina nie istnieje. Gdyby zaś uznać, że istnieje, to osoby podające się za członków zarządu nie mają stosownej do tego legitymacji. Zgodnie z treścią ustawy Związek, jako całość, oraz jego poszczególne gminy wyznaniowe są osobami prawnymi i mogą w granicach obowiązujących przepisów prawnych posiadać, obciążać, zbywać i nabywać majątek ruchomy i nieruchomy, zarządzać nim i rozporządzać dla swych celów wyznaniowych i dobroczynnych. Z art. 36 ustawy wynika, że do działań prawnych Związku i jego poszczególnych gmin powołany jest Mufti.

Stosownie do art. 2, art. 3 i art. 4 ustawy podstawę prawną Związku stanowi cytowany akt prawny wraz z przepisami Statutu z 1936 r., uznanego w drodze rozporządzenia Rady Ministrów, przy czym art. 4 precyzuje, że na czele Związku stoi i reprezentuje go wobec władz państwowych Mufti. Z § 21 ust. 2 Statutu z 1936 r. wynika, że Związek reprezentuje wobec władz państwowych Mufti. § 35 Statutu z 2009 r. w ust. 5 stanowi, że do składania oświadczeń woli w imieniu gminy uprawnieni są dwaj członkowie zarządu na podstawie pełnomocnictw udzielonych przez Muftiego. Działając zatem jako jedyny i pełnoprawny Mufti [...], upoważniony zarówno do reprezentowania całego Związku, jak i jego poszczególnych gmin, Mufti oświadczył, że nigdy nie udzielał pełnomocnictw do reprezentacji wskazanej gminy przez osoby podpisujące się pod pismami kierowanymi w niniejszej sprawie. Wobec tego pierwotnie złożony wniosek o wydanie zaświadczenia dotyczącego jednej z gmin przez osoby niemające żadnego umocowania z ramienia Muftiego nie mógł wywołać żadnych skutków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

Postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń jest postępowaniem o charakterze administracyjnym, w którym stosuje się przepisy działu VII kpa "Wydawanie zaświadczeń", a w zakresie w tym dziale nieuregulowanym stosuje się odpowiednio przepisy ogólnej procedury administracyjnej.

Organ administracji otrzymujący podanie od podmiotu zewnętrznego, jakim jest wniosek o wydanie zaświadczenia określonej treści, w pierwszej kolejności musi ustalić, czy zachowane zostały wymogi formalne związane z wniesieniem tego rodzaju podania.

W przypadku gdy podanie zostało wniesione w imieniu osoby prawnej organ właściwy w sprawie wydania zaświadczenia musi wyjaśnić, czy wniosek został podpisany przez osoby upoważnione do działania w imieniu wnioskodawcy. Zgodnie bowiem z art. 30 § 3 kpa strony niebędące osobami fizycznymi działają przez swych ustawowych lub statutowych przedstawicieli.

Z treści wniosku z [...] października 2017 r. o wydanie zaświadczenia o istnieniu Gminy przy ul. [...] w W. wynika, że wniosek ten w imieniu Gminy podpisały osoby wchodzące w skład zarządu tej Gminy, tj. G. B. (członek zarządu) i Imam N. C. (przewodniczący zarządu).

Podstawę prawną funkcjonowania Związku stanowi ustawa i Statut z 1936 r. uznany przez Państwo w drodze rozporządzenia Rady Ministrów (art. 2 ustawy).

Związek i jego gminy wyznaniowe są osobami prawnymi (art. 35 ustawy).

Na czele Związku stoi Mufti i reprezentuje Związek w stosunku do władz państwowych. Stanowisko Muftiego jest dożywotnie (art. 4 ustawy).

Z kolei na czele [...] gminy wyznaniowej stoi Imam, którego zastępcą i pomocnikiem jest Muezzin (18 ustawy oraz § 29 Statutu z 1936 r.). Obowiązkiem Imama jest wykonywanie pod nadzorem Muftiego czynności duchownych oraz zaspokojenie potrzeb religijnych członków gminy wyznaniowej (§ 30 Statutu z 1936 r.).

Do działań prawnych imieniem Związku i jego poszczególnych gmin wyznaniowych powołany jest Mufti (art. 36 ustawy oraz § 5 pkt 13 Statutu z 1936 r.).

Niewątpliwie złożenie w imieniu Gminy, do organu administracji publicznej, wniosku o wydanie zaświadczenia jest działaniem prawnym gminy wyznaniowej, skoro wniosek ten ma na celu wszczęcie postępowania o wydanie zaświadczenia o określonej treści (dotyczącej statusu prawnego tej Gminy).

Skoro zatem wniosek o wydanie zaświadczenia z [...] października 2017 r. został podpisany przez osoby nieupoważnione do działań prawnych w imieniu Gminy, to Wojewoda [...] zasadnie odmówił uwzględnienia tego wniosku.

Zdaniem Sądu wadliwe było wydanie zaświadczenia o odmowie wydania zaświadczenia o treści żądanej przez Gminę. W niniejszej sprawie przedwczesna była ocena merytorycznej zasadności żądania o wydanie zaświadczenia o żądanej treści.

Nieuwzględnienie żądania było bowiem podyktowane złożeniem podania zawierającym nieusuwalne braki formalne (wadliwie podpisanym – art. 63 § 3 kpa).

Z akt sprawy wynika, że Mufti T. M. konsekwentnie nie akceptuje działań G. B. i Imama N. C. Stoi na stanowisku, że osoby te działają w niniejszej sprawie z naruszeniem prawa. Osoby te nie otrzymały od Muftiego pełnomocnictwa do działań prawnych imieniem Gminy (pisma Muftiego z [...] maja 2016 r., [...] stycznia 2018 r. i [...] lutego 2018 r.).

W tej sytuacji bezcelowe byłoby wzywanie osób podpisujących wniosek z [...] października 2017 r., w trybie art. 64 § 2 kpa, do usunięcia braku formalnego wniosku poprzez podpisanie podania przez osobę upoważnioną, tj. Muftiego T. M., skoro osoba upoważniona do działań prawnych w imieniu Gminy nie akceptuje tego rodzaju działań.

Wobec tego Wojewoda [...], skoro zauważył, że wniosek pochodzi od osób nieuprawnionych do działania w imieniu osoby ubiegającej się o wydanie zaświadczenia, to powinien odmówić Gminie wydania zaświadczenia na podstawie art. 219 kpa.

Skoro jednak wniosek z [...] października 2017 r. o wydanie zaświadczenia i tak nie mógł być uwzględniony, to naruszenie tego rodzaju (rozstrzygnięcie o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści) nie miało jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy przez co nie mogło prowadzić do uwzględnienia skargi.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie zarówno Wojewoda [...], jak i Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie oceniali tego, czy Gmina istnieje, czy została skutecznie zniesiona, czy członkowie zarządu G. B. i Imam N. C. mogą pełnić swoje funkcje, czy Mufti T. M. został legalnie wybrany na stanowisko zwierzchnika Związku, czy J. A. został skutecznie wybrany na stanowisko Muftiego.

Powodem nieuwzględnienia wniosku o wydanie zaświadczenia były nieusuwalne braki formalne podania z [...] października 2017 r. (podpisanie podania przez osoby nieupoważnione do działań prawnych w imieniu Gminy). Organy orzekające w sprawie nie oceniały merytorycznej zasadności tego wniosku.

Podnoszony w skardze fakt powołania G. B. i N. C. do zarządu Gminy w formie uchwały walnego zebrania jej członków i zgłoszenie tej okoliczności Wojewodzie [...] nie dawały tym osobom żadnych uprawnień do działań prawnych w imieniu Gminy, w tym do reprezentowania Gminy w postępowaniach regulowanych przepisami kpa. Takie uprawnienie przysługuje Muftiemu.

Sąd zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie G. B. i N. C. nie działali jako osoby prywatne (wyznawcy [...], szeregowi członkowie tej wspólnoty religijnej). Wniosek o wydanie zaświadczenia o żądanej treści i zażalenie zostało przez nich podpisane jako osoby działające w ramach organu osoby prawnej (gminy wyznaniowej). Te podania były składane w imieniu Gminy.

Jedynymi aktami prawnymi regulującymi ustrój i organizację Związku i gmin wyznaniowych jest ustawa i Statut z 1936 r. Statut z 2009 r. nie ma mocy prawnej, ponieważ nie został zatwierdzony przez Państwo poprzez wydanie rozporządzenia przez Radę Ministrów (art. 2 ustawy).

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.