Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1379/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6299 Inne o symbolu podstawowym 629
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę o wznowienie postępowania
Powołane przepisy: article: art. 271 pkt. 2  oraz art. 281 i 282
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz (spr.) WSA Iwona Niżnik-Dobosz Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi A. M., W. M., T. M., J.M. i A. A. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 23 maja 1991 r. sygn. akt SA/Kr 238/91 oddala skargę o wznowienie postępowania.


UZASADNIENIE

A. M., W. M., T. M., J. M. i A. A. – dalej jako skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika, w dniu 13 kwietnia 2012 r. wnieśli skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodek Zamiejscowy w K. do sygnatury SA/Kr [...] z dnia 23 maja 1991 roku. Jako podstawę wznowienia wskazali art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), z uwagi na pozbawienie ich możności działania w tym postępowaniu.

W uzasadnieniu skargi wskazali, że nieruchomość przy ul. [...] w K. została objęta dwiema decyzjami Naczelnika Urzędu Dzielnicowego [...] Decyzją z dnia 30 lipca 1982 roku ustalono koszty remontu budynku przy ul. [...] na kwotę [...]zł.

Decyzją z dnia 30 września 1982 roku orzeczono przejęcie ww. nieruchomości na własność Skarbu Państwa. Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 roku o remontach i odbudowie oraz wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków mieszkalnych (t.jedn. Dz.U. z 1968 r. Nr 36 poz. 249). Jako strony tych postępowań wskazano jedynie L. H. M., Z. R. i [...], orzekając o przejęciu nieruchomości za odszkodowaniem na rzecz osoby nieżyjącej. Postępowanie administracyjne było też wadliwe z szeregu innych przyczyn.

J. L. H. M. w 1952 roku zbył całość nieruchomości, dnia 16 maja 1990 roku jego spadkobiercy, A. G. i A. M., złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności dwóch ww. decyzji. Decyzją z dnia 13 grudnia 1990 roku (Kol.Odw. [...]) Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym Województwa [...] odmówiło stwierdzenia nieważności obu ww. decyzji z 1982 roku. Rozstrzygnięcie Kolegium Odwoławczego zostało zaskarżone przez A. G. i A. M. skargą do NSA w Warszawie - Ośrodka Zamiejscowego w K.; skarżący A. G. i A. M. domagali się uchylenia tego orzeczenia. Wyrokiem z dnia 23 maja 1991 roku Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w K. oddalił skargę.

Postępowanie sądowoadministracyjne winno być wznowione. W postępowaniu tym, jak wykazano wyżej, nie brali udziału następcy prawni właściciela nieruchomości przy ul. [...]. W czasie orzekania (tak w latach 80. jak i 90.) współwłaścicielem nieruchomości był nie L. H. M., a W. M. jako spadkobierca A. M.. On więc winien był brać udział w postępowaniu, a pozbawienie go możności działania w tym postępowaniu wypełnia przesłanki wznowienia postępowania wskazane w przepisie art. 271 pkt 2 p.p.s.a.

W opinii skarżących doniosłość wad orzeczeń wydanych w postępowaniu wskazuje, iż na skutek wznowienia dokonane rozstrzygnięcia będą odmienne niż poprzednie, gdyż pierwotnie wydane naruszały prawo w stopniu rażącym.

W chwili wyrokowania oraz wydania decyzji Naczelnika Urzędu Dzielnicowego [...] i Kolegium Odwoławczego nie żyły wskazane jako strony postępowań: L. H. M. (zmarł 27.06.1966r.), Z. R. (zmarła 7.10.1987 r.) oraz [...] (zmarła 16.06.1977 r.). Dwie ze stron, do których kierowane były decyzje, nie żyły więc już w roku 1982. W konsekwencji decyzje te zostały wydane z rażącym naruszeniem przepisu art. 28 k.p.a., prowadząc do nieważności postępowania i wydanych orzeczeń. Skarżący zarzucają również, iż decyzje Naczelnika Urzędu Dzielnicowego [...] z 1982 r. były rażąco sprzeczne z przepisami art. 7 w związku z art. 6 ust. 1 oraz art. 16 ust. 1 - 4 ustawy o remontach i odbudowie oraz wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków z dnia 22 kwietnia 1959 roku. Jakkolwiek w treści decyzji z 1982 r. o przejęciu nieruchomości jako jej podstawę wskazano art. 16 ust. 1 - 4 tej ustawy, przepis ten w sposób oczywisty nie mógł stanowić materialnoprawnej bazy rozstrzygnięcia. Przedmiotowa nieruchomość znajdowała się na obszarze objętym uchwałą Rady Narodowej Miasta K. nr [...] z dnia 25 września 1969 r. (Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m. K. Nr [...], poz. 99) w sprawie określenia zespołów budowlanych dawnej zabudowy wymagających uporządkowania, jako należąca do bloku nr [...] wskazanym w załączniku nr [...] do uchwały. W konsekwencji przejęcie tej nieruchomości w trybie przepisów ustawy remontowej na własność Skarbu Państwa mogło zostać oparte wyłącznie na przepisach art. 6, 7 i 8 stanowiących niezależną regulację względem art. 16 ust. 1-4, który nie miał zastosowania w odniesieniu do nieruchomości, względem których istniała konieczność uporządkowania zabudowy. W ocenie skarżących decyzja wydana w sprawie niniejszej nie zawiera żadnych ustaleń, ani śladu prowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego w szczególności odnośnie do spełnienia przesłanek zawartych w art. 6 ust. 1 lub art. 7 ustawy remontowej, a w szczególności ustaleń:

1. konieczności uporządkowania na terenie miasta zespołu budowlanego dawnej zabudowy, która była podyktowana względami urbanistycznymi lub architektonicznymi, określonymi ustaleniami miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego,

2. dokonania nakładów w związku z porządkowaniem zabudowy zespołu budowlanego,

3. przeprowadzenia w przedmiotowej nieruchomości robót, które byłyby remontami,

4. wzrostu wartości budynku i związanych z nim urządzeń budowlanych w wyniku dokonania remontów o ponad 50 % wartości technicznej budynku.

Decyzja Naczelnika Dzielnicy [...] z 1982 r. nie zawierała w ogóle ustaleń odnoszących się do przesłanek wskazanych wyżej w punktach 1) i 2).

Skarżący podnoszą iż w treści decyzji z 1982 roku brak jest jakichkolwiek wypowiedzi o wzroście wartości budynku w powiązaniu z remontami realizowanymi w ramach uporządkowania zespołu budowlanego dawnej zabudowy w rozumieniu art. 6 i art. 7 ust. 1 ustawy remontowej. Wskazano w niej bowiem jedynie, że w budynku przeprowadzony został w latach 1975 - 1981 remont kapitalny nakładem środków państwowych, a kwota nakładów przekracza 50 % wartości technicznej budynku. Ustalenie to odnosi się do okoliczności nieistotnej z punktu widzenia analizowanego art. 7 ust. 2, albowiem koszt remontu nie jest tożsamym zakresowo, a przede wszystkim wartościowo, ze wzrostem wartości technicznej budynku. Czymś innym jest wzrost wartości budynku o 50 % w wyniku remontu, a czymś innym poniesienie kosztów remontu o wartości przekraczającej 50 % wartości technicznej budynku. Stwierdzenie, iż przesłanki te są tożsame, oznaczałoby, iż działanie ustawodawcy było nieracjonalne, skoro każda z nich zawarta została w innym przepisie regulującym odrębny tryb przejęcia. Poza lakonicznym określeniem "kapitalny remont" decyzja nie zawiera żadnego szczegółowego ustalenia w kwestii charakteru prowadzonych robót. W końcu w treści decyzji z 1982 roku brak jest jakichkolwiek wypowiedzi o wzroście wartości budynku w powiązaniu z remontami realizowanymi w ramach uporządkowania zespołu budowlanego dawnej zabudowy w rozumieniu art. 6 i art. 7 ust. 1 ustawy remontowej.

Wobec tego w ocenie skarżących decyzje z 1982 roku były nieważne, co prowadzi do wniosku o potrzebie uchylenia decyzji Kolegium Odwoławczego z dnia 13 grudnia 1990 roku, o czym stanowi przesłanka przewidziana przepisem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Decyzja Kolegium Odwoławczego błędnie rozważała naruszenia w zakresie udziału strony w postępowaniu, uznając, że błędy te nie kwalifikują się do naruszeń prawa przewidzianych przepisem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Omówienie tych błędów przez Kolegium było fragmentaryczne i faktycznie nie dawało jasnej podstawy do zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Prawidłowo rozstrzygając wniosek o stwierdzenie nieważności Kolegium winno było wydać decyzję pozytywną. Nie czyniąc tego, w sposób oczywisty naruszyło przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o zmianę orzeczenia z dnia 23 maja 1991 roku wskazanego na wstępie, wydanego w sprawie SA/Kr [...], poprzez uchylenie w całości skarżonej w owym postępowaniu decyzji z dnia 13 grudnia 1990 roku wydanej przez Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym Województwa [...] (Kol.Odw. [...]).

Ponadto, na zasadzie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., wnieśli o zawieszenie postępowania sądowo administracyjnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowań o stwierdzenie nabycia spadku po A. M. i W. M..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po wpłynięciu skargi uwzględnił wniosek i zawiesił postępowanie sądowe do czasu zakończenia postępowań spadkowych po A. M. i W. M..

Postępowanie zostało podjęte w dniu 30 października 2017r.

W odpowiedzi na skargę Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta

Miasta K. wniósł o oddalenie skargi. W jego ocenie nie ma podstaw prawnych do uchylenia decyzji SKO z dnia 13 grudnia 1990 r. i stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 30 lipca 1982 r. i 30 września 1982 r.

Jak wskazali skarżący, umowa darowizny nieruchomości nie została ujawniona w księdze wieczystej obejmującej powyższą nieruchomość, a w konsekwencji późniejsze postępowania, w tym administracyjne, toczyły się bez udziału faktycznych właścicieli połowy nieruchomości. O fakcie nabycia nieruchomości przez A. M. dowiedzieli się w roku 2012. Niemniej jednak w ocenie organu wydaje się niemożliwe, aby skarżący przez 60 lat nie wiedzieli, że ich poprzednik prawny jest właścicielem części nieruchomości położonej w centrum K.. Powoduje to uzasadnioną wątpliwość do zachowania przez skarżących terminu do wniesienia skargi określonego w art. 277 p.p.s.a.

Ponadto w ocenie organu brak ujawnienia innego współwłaściciela nieruchomości, tj. A. M. i jego następców prawnych w księdze wieczystej, nie może w sposób negatywny wpływać na skuteczne nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 30 września 1982 r. Zgodnie z art. 3 ust.1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Skarżący tego domniemania nie obalili.

Nadto w ocenie organu nie zachodzi również przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 271 pkt 2 k.p.a. jeżeli m.in. wskutek naruszenia przepisów prawa strona była pozbawiona możności działania. Sąd bowiem wydając wyrok w dniu 23 maja 1991 r. nie naruszył prawa. W uzasadnieniu wyraźnie stwierdził, że L. H. zmarł w dniu 12 maja 1966 r, a prawa do spadku po nim postanowieniem Sądu z dnia 27 czerwca 1966 r. l Ns [...] na podstawie testamentu zostały stwierdzone na rzecz A. G. i A. M. po [...] części. Prawidłowo zatem Sąd ustalił osoby posiadające legitymację do wniesienia skargi w tym postępowaniu. Brak jest zarazem dowodów, aby powyższe postanowienie spadkowe zostało uchylone. Można za to domniemywać, że L. H. M. rozporządził przedmiotową nieruchomością dwukrotnie, za każdym razem na rzecz innych osób.

Przedmiotowa sprawa została przesądzona również orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26.06.1991 r. (II SA Kr/ [...] ). W tym wyroku Sąd stwierdził nieważność decyzji SKO z dnia 9.06.1999 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu przedmiotowej nieruchomości na własność Państwa. W uzasadnieniu wyroku Sąd m.in. uznał, że kategoryczna redakcja przepisu 207 k.p.a., obowiązującego w dacie wydania pierwszego z wyroków, w myśl której Sąd stwierdza nieważność decyzji, jeśli zachodzą przyczyny określone w art. 156 § 1 k.p.a., nie pozostawia żadnej wątpliwości, że rozstrzygnięcie Sądu oddalające skargę na odmowę stwierdzenia nieważności decyzji, oznacza brak uzasadnionego zarzutu istnienia jakiejkolwiek z podstaw nieważności objętych przepisem art. 156 § 1 k.p.a.

W związku z powyższym w ocenie organu skarżący nie wykazali, aby te dwie ostatnie decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa i zawierały tak ciężką wadę, która powodowałaby ich trwałą eliminację z obrotu prawnego.

Wobec powyższego w ocenie organu skarga jest bezprzedmiotowa i nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach przedmiotowej sprawy, powinna zatem być oddalona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należało w sprawie zbadać zaistnienie przesłanki skargi o wznowienie.

Zgodnie z przepisem art. 103 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2002.153.1271) w sprawie o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. orzeka właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy, o której mowa w art. 2. Jak z tego wynika, właściwy w niniejszej sprawie o wznowienie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, ponieważ skarga dotyczy orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w K., zaś postępowanie toczy się według i na podstawie przepisów p.p.s.a.

Zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postepowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub przedstawiciel ustawowy. Zgodnie zaś z art. 278 p.p.s.a. po upływie pięciu lat od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana.

Jak wynika z twierdzeń skarżących składających skargę o wznowienie ( dalej "skarżący") – termin do wniesienia skargi o wznowienie określony w art. 277 p.p.s.a. został zachowany. Skarżący A. M., W. M. i J. M. wskazują, że otrzymali na początku lutego 2012 roku list od adwokata M. J., pełnomocnika M. M.. A. A. i T. M. listu nie otrzymali: A. A. - ponieważ taki list nie został do niej wysłany, a T. M. list, jakkolwiek wysłany, nie został doręczony przez pocztę. We wskazanym liście poinformowano skarżących o fakcie, że w 1952r. ˝ udziału we własności przedmiotowej nieruchomości, oprócz zbycia pozostałej [...] części na rzecz W. O. – L. H. M. zbył na rzecz brata A. M., a zatem, że skarżący są jego następcami prawnymi. Skarga została wniesiona w dniu 16 kwietnia 2012r., zatem termin trzymiesięczny został zachowany. Wobec powołania w skardze o wznowienie jako podstawy wznowienia - przesłanki z art. 271 pkt 2 p.p.s.a., a zatem sytuacji, kiedy to strona wskutek pozbawienia przepisów prawa była pozbawiona możności działania – nie może być brana pod uwagę również negatywna przesłanka upływu 5 lat wyłączająca wznowienie.

W tej sytuacji Sąd przeszedł do badania merytorycznych podstaw do wznowienia postępowania, a ściślej do weryfikacji wskazanego w skardze twierdzenia o pozbawieniu poprzednika prawnego skarżących – W. M. – możności działania w postępowaniu sądowym sygn. akt SA/Kr [...]. W tym celu należy zreasumować okoliczności wynikające z akt postępowania w tej sprawie, jak również w sprawie wznawianej.

Jak wynika z akt postępowania sygn. SA/Kr [...],– skarga w tej sprawie została złożona przez A. M. i A. G. na decyzję Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym Województwa [...] z dnia 13 grudnia 1990r. Nr Kol.Odw. [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności dwu decyzji Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...] 1/ z dnia 30 lipca 1982r. o ustaleniu kosztów remontu budynku przy ul. [...] nr [...] w K. oraz 2/ z dnia 30 września 1982r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości objętej KW nr [...] przy ul [...] nr [...] w K..

W uzasadnieniu do wyroku Sąd wskazał, że wymienieni skarżący byli następcami prawnymi zmarłego L. H. M., który zgodnie z ustaleniami Sądu był wpisany jako współwłaściciel nieruchomości będącej działką nr [...] (dawna pgr l.kat. [...]) wraz z budynkiem mieszkalnym przy ul. [...] nr [...] w K., objętej KW nr [...] - w ˝ części. P. ˝ części była wpisana na rzecz Z. R. i [...] po połowie.

Do skargi o wznowienie w aktualnie prowadzonej sprawie dołączono kserokopię aktu notarialnego z dnia 15 lipca 1952r. Repertorium [...], z której wynika, że L. H. M. sprzedał ˝ udziału we własności nieruchomości tj. działki nr [...] objętej KW nr [...] W. O., którego następcami prawnymi były Z. R. i [...]; stąd następnie wpis ˝ własności tej nieruchomości w księdze wieczystej na ich rzecz.

Następcami prawnymi skarżących w sprawie SA/Kr [...], a to A. M. jest M. M., a zmarłej A. G. – K. G., R. G. i O. G.. Są oni uczestnikami w sprawie skargi o wznowienie.

W sprawie SA/Kr [...] wskazano jako uczestnika Z. R., która nie żyje, zaś jej następcami prawnymi byli Z. R. i I. R., oboje nieżyjący. Spadkobiercami wymienionych są odpowiednio: Skarb Państwa -Starosta – Prezydent Miasta K oraz A. O. – uczestnicy w sprawie skargi o wznowienie.

Jak wynika z akt sprawy SA/Kr [...], stwierdzenia nieważności decyzji prowadzących do przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa domagali się spadkobiercy L. H. M., zmarłego w dniu 12 maja 1966r., A. M. i A. G., powołując się na okoliczność bycia współwłaścicielami udziału ˝ części we własności przedmiotowej nieruchomości przy ul. [...] przed nabyciem własności w drodze kwestionowanych decyzji przez Skarb Państwa. A. M. i A. G. zarzucali kwestionowanym decyzjom z 1982r. m.in., że zostali pominięci w postępowaniu jako spadkobiercy L. H. M., mimo że organ I instancji wiedział już o jego śmierci, ale nie podjął starań o zawiadomienie ich jako spadkobierców, czym naruszył przepisy k.p.a. Zarzuty skargi wymienionych były także innej natury, ale ostatecznie skarga została oddalona.

Jak wynika z twierdzeń skargi, spadkobierczyni A. M. (skarżącego w sprawie wznawianej SA/Kr [...]) – M. M. poinformowała skarżących o wznowienie - o tym, że istnieje akt notarialny nr rep. [...] z dnia 15 lipca 1952r. z którego wynika, że L. H. M. w wymienionym dniu darował pozostały udział ˝ części we współwłasności nieruchomości będącej działką nr [...] wraz z budynkiem mieszkalnym przy ul. [...] nr [...] w K., objętej KW nr [...] na rzecz swego brata, A. M.. Umowa ta w kserokopii została dołączona do skargi o wznowienie.

Jak wskazują dalej skarżący, tylko pierwsza umowa, umowa sprzedaży Nr rep. [...], została ujawniona w księgach wieczystych, a jako następcy prawni W. O. zostały ujawnione Z. R. i [...] - każda jako właścicielka [...] nieruchomości. Z niewyjaśnionych przyczyn umowa darowizny nr rep. [...] nie została nigdy ujawniona w księgach wieczystych.

Spadkobiercą A. M. – obdarowanego wedle treści umowy darowizny nr rep. [...] udziałem ˝ części w przedmiotowej nieruchomości i zmarłego w dniu 11 kwietnia 1971r.– był W. M., który zmarł 26 stycznia 2003r., zaś jego następcami prawnymi są skarżący, a to A. M., W. M., T. M., J. M. i A. A..

Skarżący w skardze o wznowienie postępowania odnośnie sprawy sygn. SA/Kr [...] w zakresie przyczyny wznowienia wskazują, że ich poprzednik prawny, W. M., jako następca z kolei A. M., współwłaściciela w ˝ części we własności przedmiotowej nieruchomości sprzed uzyskania własności przez Skarb Państwa, został pozbawiony możności działania we wskazanej sprawie sądowej. W istocie bowiem, przed odjęciem własności, był po A. M. współwłaścicielem nieruchomości przy ul. [...] w K., jakkolwiek nie wpisanym do księgi wieczystej ( gdzie figurował nadal do ˝ części L. H. M.). W konsekwencji w postępowaniach administracyjnych w latach 80-tych zakończonych decyzjami o ustaleniu odszkodowania, jak i w próbującym być wznowionym postępowaniu sądowym powinien brać udział spadkobierca A. M., czyli W. M., a nie spadkobiercy L. H. M. ( wpisanego do księgi wieczystej).

Wobec treści cytowanego już art. 103 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – przepisy wprowadzające (...) – właściwy do wznowienia sąd administracyjny orzeka na podstawie przepisów p.p.s.a. Zgodnie z art. 271 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności:

1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia;

2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.

Wedle art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Zgodnie zaś z art. 281 p.p.s.a. na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy.

Skarżący powołują się na przesłankę określoną w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., a konkretnie na pozbawienie możności działania. Niewątpliwie jest to przesłanka, która formalnie odpowiada tej wskazanej w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Stąd nie doszło do odrzucenia skargi ani na posiedzeniu niejawnym, ani na rozprawie. Wobec powyższego Sąd na rozprawie zajął się w kolejności odpowiedzią na pytanie, czy w istocie zaistniała powoływana w skardze ustawowa przesłanka wznowienia.

Należy w pierwszej kolejności dostrzec rzecz niezwykle istotną, mianowicie okoliczność, że pozbawienie możności działania nie jest w przepisie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. prezentowane samodzielnie. Owo pozbawienie możności działania musi zaistnieć wskutek naruszenia przepisów prawa. Aby doszło do wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. muszą bowiem zostać spełnione łącznie trzy przesłanki: a) w sprawie naruszono przepisy postępowania, b) strona została pozbawiona możności działania bez własnej winy oraz c) bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie przepisów prawa. O pozbawieniu możności działania można zatem mówić jedynie wówczas, gdy z przyczyny niezależnej od strony zainteresowanej, nie mogła ona wziąć udziału w postępowaniu lub w istotnej jego części. Pozbawienie strony możliwości obrony swych praw trzeba oceniać przez pryzmat konkretnych okoliczności sprawy (tak wyrok NSA w Warszawie z dnia 9 stycznia 2018 r., I OSK [...], LEX nr 2444341). Podobnie to zagadnienie ujął WSA w Warszawie w wyroku z dnia 8 lutego 2018 r. I SA/Wa [...], LEX nr 2449530: "Zawsze konieczne jest wykazanie, że zachodzi związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem prawa procesowego, a pozbawieniem możliwości obrony swoich praw. O pozbawieniu możności obrony swoich praw można mówić natomiast, gdy stronie nie dano w ogóle możliwości działania lub z przyczyny leżącej poza nią nie mogła ona w ogóle wziąć udziału w sprawie. W innych przypadkach ewentualnie zachodzić może tylko utrudnienie działania, co nie uzasadnia wznowienia postępowania sądowego. Przy czym, jeżeli w sprawie w ogóle nie doszło do uchybień procesowych, które pozbawiłyby osobę zainteresowaną możliwości podejmowania wszelkich dozwolonych w przepisach procedury sądowoadministracyjnej czynności procesowych, to zainteresowana strona nie może domagać się skutecznie wznowienia postępowania sądowego, gdyż w takiej sytuacji nie może być w ogóle mowy o pozbawieniu strony możności działania (obrony swoich praw) w omawianym znaczeniu". Należy jeszcze zwrócić uwagę na wypowiedź NSA zawartą w wyroku z dnia 24 marca 2017 r., II OSK [...], LEX nr 2302557, w której Sąd ten podkreślił, że " Istotnym dla stwierdzenia, czy zachodzi uzasadniona przesłanka wznowienia przewidziana w art. 271 p.p.s.a. jest okoliczność, czy wskazywana przesłanka wznowienia jest następstwem zdarzeń powstałych w samym postępowaniu sądowoadministracyjnym, czy też w postępowaniu administracyjnym, w którym ostatecznie rozstrzygnięto co do istoty sprawę administracyjną. Jeżeli przesłanki wznowienia są następstwem zdarzeń powstałych w samym postępowaniu administracyjnym, wówczas to postępowanie powinno być wznowione, o ile sprawa administracyjna została ostatecznie zakończona. Natomiast gdy przesłanki wznowienia są następstwem faktów mających miejsce w postępowaniu sądowoadministracyjnym, to wtedy można mówić o wznowieniu tego postępowania (...)".

Jeśli zatem mówimy o wznowieniu postępowania sądowoadministracyjnego, to pozbawienie możności działania winno pozostawać w związku przyczynowym z naruszeniem przepisów w tym postępowaniu.

Postępowanie w sprawie SA/Kr [...] było prowadzone w oparciu o przepisy ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U.1995.74.368). Zgodnie z tą ustawą, Sąd wszczynał postępowanie na podstawie skargi wniesionej przez uprawniony podmiot; uprawnionym do wniesienia skargi był każdy, kto miał w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób (art. 33 pkt 1 i 2 w/w ustawy). Natomiast zgodnie z art. 41 ustawy, w postępowaniu przed Sądem stroną przeciwną w stosunku do skarżącego był organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem skargi; natomiast osoby, których interesu prawnego dotyczył wynik postępowania sądowego, mogły wziąć w nim udział na prawach strony. Sformułowanie, kto mógł wziąć udział w postępowaniu poza wnoszącym skargę i stroną przeciwną – jest bardzo istotne, wskazuje bowiem na okoliczność, że, w przeciwieństwie do kategorycznego brzmienia aktualnego przepisu art. 33 § 1 p.p.s.a. – ustawodawca nie przewidywał automatycznego powielenia w postępowaniu sądowym wszystkich stron postępowania administracyjnego. Przepisy ustawy umożliwiały jedynie wzięcie udziału w postępowaniu sądowym tym osobom, których interesu prawnego dotyczyłby wynik tego postępowania, poprzez sformułowanie, że osoby te "mogą wziąć w nim udział na prawach strony".

Skarżący powołują się na okoliczność posiadania interesu prawnego, gdyż tak należy rozumieć twierdzenie o byciu współwłaścicielem nieruchomości przed odjęciem własności na skutek kwestionowanych przez inne osoby decyzji administracyjnych. [...] nie ma w sprawie sporu, że te "inne osoby" czyli skarżący w sprawie SA/Kr [...] - to spadkobiercy L. H. M., współwłaściciela wpisanego do księgi wieczystej w czasie prowadzenia postępowania sądowego ( oraz wcześniej), czyli A. M. i A. G.. Tymczasem wnoszący skargę o wznowienie tego postępowania sądowego SA/Kr [...] - to spadkobiercy W. M., następcy A. M., którzy twierdzą, że są rzeczywistymi współwłaścicielami nieruchomości ( zamiast L. H. M.); niemniej nie było to nigdy ujawnione w księdze wieczystej, oraz dowiedzieli się o tym fakcie w 2012r, a zatem 21 lat po przeprowadzeniu postępowania w sprawie SA/Kr [...]. Wynika z tego, że nie tylko, siłą rzeczy, oni czy też W. M. - nie zgłosili swego udziału w tamtym postępowaniu, ale także wykluczone było, aby mogli to uczynić, skoro o tych okolicznościach nie wiedzieli. Co za tym idzie, nie sposób zarzucić Sądowi procedującemu w sprawie SA/Kr [...] jakiegokolwiek naruszenia prawa, które ma związek z pozbawieniem możności działania W. M. czy też skarżących. Znamienne jest także, że skarżący w skardze o wznowienie postępowania takiego naruszenia przepisów nie wskazują. Przeciwnie, w świetle twierdzeń skargi należy uznać, że skoro z nieznanych przyczyn nigdy nie doszło do ujawnienia A. M. w księdze wieczystej, a ujawnionym był L. H. M., to brak jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że w sprawie SA/Kr [...] doszło do naruszenia przepisów postępowania, w wyniku czego następca A. M., W. M., został pozbawiony możliwości działania. Z tych względów nie zachodzi w istocie przesłanka wznowienia, na którą powołują się obecnie skarżący, a zatem brak podstaw do uwzględnienia skargi o wznowienie postępowania w sprawie.

Stosownie do art. 281 p.p.s.a., jak już to wskazano, na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. Zgodnie z tym przepisem pozytywne ustalenie, że zostały spełnione niezbędne przesłanki skutecznego wniesienia skargi o wznowienie ( złożenie skargi z zachowaniem terminu określonego w art. 277 p.p.s.a. oraz powołanie w skardze przyczyny mieszczącej się w kategorii podstaw wznowienia) powoduje w dalszej kolejności konieczność zbadania, czy skarga jest dopuszczalna, a więc czy wskazana przez skarżącego podstawa wznowieniowa jest merytorycznie uzasadniona. Negatywny wynik wspomnianej oceny powoduje oddalenie skargi o wznowienie postępowania; istnienie natomiast przyczyny wznowienia postępowania uzasadnia uchylenie lub zmianę prawomocnego orzeczenia, o ile treść zapadłego orzeczenia jest niewłaściwa, a jego zmianę lub uchylenie uzasadniają okoliczności będące podstawą wznowienia. Taki pogląd co do sposobu proceduralnego rozstrzygnięcia o zasadności skargi w konsekwencji zweryfikowania ustawowej podstawy wznowienia wyraził NSA w Warszawie w postanowieniu z dnia 26 października 2012r. sygn. akt II OSK [...], publ. Lex/el. Wprawdzie pogląd ten dotyczył uprzedniego brzmienia przepisu art.281 i 282 p.p.s.a., ale zasadniczy jego sens, w ocenie Sądu, pozostał niezmieniony.

Skoro tak, to wobec stwierdzenia, że w istocie nie wykazano, że zaszła ustawowa przesłanka wznowienia z art. 277 pkt 2 p.p.s.a., należało skargę o wznowienie oddalić.

Z wymienionych przyczyn orzeczono jak w sentencji wyroku.