Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 1715/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2006-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Wierchowicz Sędziowie: asesor WSA Barbara Rennert (spr.) asesor WSA Alina Rzepecka Protokolant: referent-stażysta Aleksandra Kosiecka po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi J.S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

I SA/Go 1715/05

UZASADNIENIE

W dniu 24 marca 2005 r. J.S. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]7 grudnia 2004 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] ustalającą kwotę długu celnego i określającą podatek akcyzowy oraz podatek od towarów i usług.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu [...] lipca 2000 r. patrol policji zatrzymał do kontroli drogowej na drodze koło M. dwa samochody osobowe: [...] nr rej. [...], którym kierował J.S. i [...] koloru niebieskiego nr rej. [...], którym kierował L.P.. Właścicielem obu pojazdów był J.S.. Dokonujący wstępnych oględzin samochodu [...] funkcjonariusz policji stwierdził, iż numer nadwozia został wycięty i wybity w innym miejscu. Numer ten zgadzał się z numerem nadwozia wskazanym w dowodzie rejestracyjnym kontrolowanego auta. Samochód został zatrzymany przez funkcjonariusza, a postanowieniem z dnia [...] lipca 2000 r. Prokurator Rejonowy czynność tę zatwierdził.

Przesłuchany w charakterze podejrzanego o popełnienie czynu z art. 86 kks oraz o czyn z art. 270 § 1 kk J.S. zeznał, iż zatrzymany samochód kupił w dniu [...] sierpnia 1999 r. od S.K. i żadnych przeróbek numeru nadwozia nie dokonywał, a samochód kupił w kolorze niebieskim i koloru tego nie zmieniał. Z umowy sprzedaży wynika, iż samochód wyprodukowano w 1979 r., a z dowodu rejestracyjnego, który posiadał sprzedający, iż auto było koloru popielatego, co w swoich zeznaniach potwierdził także S.K.. Przed zarejestrowaniem samochodu na nabywcę trzeba było skorygować błąd w dowodzie rejestracyjnym sprzedającego, ponieważ auto było napędzane olejem napędowym, a z dowodu wynikało, iż rodzaj paliwa przeznaczony do tego samochodu to etylina.

Po dokonaniu ekspertyzy kryminalistycznej z zakresu badań mechanoskopijnych Laboratorium Kryminalistyczne KWP stwierdziło, iż numer nadwozia i numer silnika zatrzymanego samochodu są wykonane w sposób niefabryczny, a pierwotnym numerem identyfikacyjnym badanego pojazdu jest numer [...]. Natomiast we współpracy z nieniecką policją ustalono, iż [...] o takim numerze nadwozia koloru niebieskiego został wyrejestrowany w Niemczech w dniu [...] kwietnia 2000r.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2000 r. Prokurator Rejonowy umorzył postępowanie przygotowawcze prowadzone przeciwko skarżącemu o przestępstwo z art. 270 § 1 kk.

Urząd Celny aktem oskarżenia z dnia [...] listopada 2001 r. zarzucił skarżącemu popełnienie przestępstwa skarbowego z art. 91 § 3 kks. Postanowieniem z dnia [...] października 2002 r. sygn. akt II Ks 13/02 Sąd Rejonowy umorzył postępowanie karne wobec skarżącego i na podstawie art. 38 Kodeksu celnego i przekazał zatrzymany jako dowód rzeczowy samochód Urzędowi Celnemu celem wydania decyzji dotyczącej towaru. Postanowienie uprawomocniło się dnia [...] października 2002 r.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2003 r. wydanym w sprawie [...] Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie uregulowania statusu celnego towaru w postaci samochodu [...]. Postanowienie doręczono skarżącemu w dniu 20 stycznia 2003 r.

Dwoma pismami z dnia [...] lutego 2003 r. napisanymi w języku niemieckim Naczelnik Urzędu Celnego zwrócił się zapewne o udzielenia informacji i pismami z dnia [...] lutego 2003 r. uzyskał odpowiedź także w języku niemiecki. W aktach brak tłumaczenia tych dokumentów.

Dnia [...] lutego 2003 r. organ celny zwrócił się do Komendy Wojewódzkiej Policji czy będący przedmiotem postępowania samochód figuruje jako utracony na terenie naszego kraju i w dniu [...] lutego 2003 r. otrzymał odpowiedź negatywną.

Decyzją z dnia [...] października 2003 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego nadał towarowi w postaci przedmiotowego samochodu przeznaczenie celne powrotnego wywozu z polskiego obszaru celnego, ustalając skarżącego jako zobowiązanego do dokonania tegoż wywozu w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. Decyzję doręczono skarżącemu w dniu 8 października 2003 r., a w dniu 22 października 2003 r. złożył on od niej odwołanie.

Dyrektor Izby Celnej decyzja z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu 1 instancji. Skarżący decyzję tę otrzymał dnia 16 lutego 2004 r. i w terminie zaskarżył ją do sądu administracyjnego. Korzystając z przepisu art. 54 § 3 p.p.s.a. organ odwoławczy decyzją z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą i umorzył postępowanie celne dotyczące nadania towarowi w postaci przedmiotowego samochodu przeznaczenia celnego powrotnego wywozu z polskiego obszaru celnego. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 28 lipca 2004 r. wydanym w sprawie III SA/Po 353/04 umorzył postępowanie. Orzeczenie uprawomocniło się w dniu 8 września 2004 r. Odpis tego orzeczenia ze stwierdzeniem prawomocności i aktami administracyjnymi Urząd Celny otrzymał w dniu [...] września 2004 r. i tego samego dnia Naczelnik Urzędu Celnego postanowił podjąć zawieszone postępowanie w związku z otrzymaniem prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, powołując się na przepis art. 205 § 2 Ordynacji podatkowej.

W dniu 4 października 2004 r. skarżący złożył wniosek o wypłacenie mu odszkodowania w wysokości 4.500,- zł wraz z odsetkami, zarzucając, iż wskutek długotrwałego działania organów celnych, stojący cztery lata na parkingu tychże organów samochód nie posiada już żadnej wartości.

Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego wymierzył cło za przedmiotowy samochód osobowy [...] w wysokości 10.077,30 zł, podatek akcyzowy w kwocie 932,90 zł i podatek VAT w kwocie 3.412,20 zł. Jako podstawę prawną wskazał m. in. art. 2 § 2, art. 13 § l, 35, art. 47, art. 84, art. 222 § 1 i 3, art. 230 § 1 pkt l, art. 242 § 3 i art. 262 ustawy Kodeks celny. W uzasadnieniu decyzji organ 1 instancji wskazał, iż nielegalne wprowadzenie towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym powoduje powstanie długu celnego w przywozie, a przedmiotowy samochód wprowadzono na polski obszar celny w nieznanym czasie i miejscu przez nieznanego sprawcę. Jednakże z uwagi na treść przepisu art.. 210 § 3 Kodeksu celnego za dłużnika uznano skarżącego, a za datę powstania długu dzień, w którym samochód został zatrzymany do kontroli drogowej, tj. dzień [...] lipca 2000 r. Kwota należności celnych została obliczona na podstawie elementów kalkulacyjnych właściwych dla towaru w chwili ustalenia, że towar znajduje się w sytuacji powodującej powstanie długu celnego czyli w dniu [...] lipca 2000 r. Nadto w uzasadnieniu wskazano, iż o odszkodowaniu orzeka z mocy art. 261 § 3 Ordynacji podatkowej organ, który rozstrzyga sprawę w ostatniej instancji.

Decyzję doręczono skarżącemu w dniu 6 grudnia 2004 r., a dnia 14 grudnia złożył od niej odwołanie, w którym wskazał, iż przez okres czterech lat co jakiś czas zmieniano wobec niego zarzuty, postępowanie prowadzone było nieudolnie choć można było je zakończyć wcześniej. Nadto skarżący wniósł o uchylenie decyzji i rozpatrzenie jego roszczenia odszkodowawczego.

Decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał zaskarżoną decyzje w mocy. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, iż organ odwoławczy za datę powstania długu celnego w przywozie przyjął moment nielegalnego wprowadzenia towaru na polski obszar celny, w niniejszej sprawie dzień zatrzymania samochodu i podjęcia pierwszych czynności procesowych tj. [...] lipca 2000 r. Wprawdzie termin do powiadomienia dłużnika o kwocie długu celnego wynosi 3 lata od daty jego powstania lecz jego bieg ulega zawieszeniu z dniem wszczęcia postępowania karnego, postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Przy uwzględnieniu zatem okresu dochodzenia prowadzonego przez Komendę Rejonową Policji, postępowania o przestępstwo skarbowe prowadzonego przez Urząd Celny oraz okresu po wniesieniu przez stronę skargi do WSA w Poznaniu do czasu jej uwzględnienia przez organ II instancji, należy stwierdzić, że w analizowanej sprawie przedawnienie do wydania decyzji określającej dług celny nie nastąpiło. Nadto umorzenie prowadzonego przeciwko skarżącemu postępowania karnego nie oznacza zwolnienia go od obowiązków wynikających z przepisów prawa celnego. Natomiast odszkodowanie służy stronie wówczas, gdy szkoda była następstwem wydania decyzji, która następnie została uchylona w wyniku wznowienia postępowania lub gdy stwierdzono jej nieważność. W niniejszej sprawie przesłanki te nie wystąpiły, stąd żądanie skarżącego nie mogło być uwzględnione.

Powyższą decyzję doręczono skarżącemu w dniu 4 marca 2005 r., a w dniu 24 marca 2005 r. J.S. zaskarżył ją do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż przedmiotowy samochód kupił w 1999 r. od S.K. i użytkował go do chwili zatrzymania przez patrol policji. Po prawie pięciu latach wymierzono mu cło za samochód, który urzędnicy zniszczyli tym, iż stał on przez ten okres i stał się złomem. Natomiast po jego piśmie, w którym zażądał odszkodowania za samochód przysłano mu decyzję dotyczącą obowiązku zapłacenia cła. Kilka lat temu zwracał się o umożliwieniu mu korzystania z zatrzymanego samochodu lecz mu odmówiono. Jednocześnie wniósł o przychylenie się do skargi i rozpatrzenie roszczenia w związku z odszkodowaniem.

W odpowiedzi na skargę, jak i na rozprawie Dyrektor Izby Celnej podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zważył:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Sąd bada zgodność z prawem obowiązującym w dniu podjęcia zaskarżonej decyzji.

Nadto, zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), sądy te sprawując kontrolę działalności administracji publicznej stosują środki określone ustawą. Środki te określone zostały przez przepisy art. 145 do art. 150 cyt. wyżej ustawy.

Skarga okazała się zasadna choć z innych powodów niż w niej podniesiono.

W myśl przepisu art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż z urzędu winien badać wszelkie naruszenia przepisów prawa materialnego jak i procesowego jakie wystąpiły w postępowaniu administracyjnym, jeśli mogły mieć wpływ na treść orzeczenia. Dotyczy to także kontrolowania postępowania pod kątem upływu terminów przedawnienia.

Zgodnie z treścią art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623) przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej, a zatem przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1999 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu wszczęcia postępowania celnego tj. w dniu [...] stycznia 2003 r. Data la ma istotne znaczenie ponieważ w chwili orzekania przez organ I instancji przepis art. 230 § 5 pkt 1 i § 6 miały inne brzmienie niż w chwili wszczęcia postępowania celnego. Zmiana ta nastąpiła na podstawie ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny i ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. z dnia 16 lutego 2001 r. Nr 12, poz. 92) i weszła w życie po upływie 30 dni od ogłoszenia. Jednakże z mocy art. 3 tejże ustawy postępowania wszczęte i niezakończone przed dniem jej wejścia w życie podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych. A zatem przy ustalaniu ewentualnego upływu terminu przedawnienia należy brać pod uwagę przepisy art. 230 ustawy - Kodeks celny w brzmieniu obowiązujący w chwili wszczęcia postępowania celnego.

Cytowana wyżej ustawa w art. 210 § 1 pkt 1 i § 2 stanowi, iż dług celny w przywozie powstaje w wypadku nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym z chwilą nielegalnego wprowadzenia towaru. Za taką chwilę w niniejszej sprawie organy celne uznały dzień zatrzymania przedmiotowego auta do kontroli drogowej tj. [...] lipca 2000 r. Natomiast przepisy art. 230 nakładają na organ celny obowiązek powiadomienia dłużnika o zarejestrowaniu kwoty należności w ciągu trzech lat licząc od dnia powstania długu celnego, wiążąc z tym terminem instytucję przedawnienia. Jest to termin materialny i jeśli dłużnik nie zostanie w tym terminie powiadomiony o zarejestrowaniu kwoty należności wynikających z długu celnego, nie będzie ponosił odpowiedzialności za dług celny.

Jednakże § 5 i 6 art. 230 regulują kwestię zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Bieg ten ulega zawieszeniu z chwilą wszczęcia postępowania karnego lub wniesienia skargi do sądu administracyjnego oraz z chwilą zawieszenia postępowania w sprawie celnej.

W niniejszej sprawie za chwilę powiadomienia dłużnika o zarejestrowaniu kwoty należności należy uznać dzień doręczenia dłużnikowi decyzji organu I instancji tj. dzień [...] grudnia 2004 r. Organ I instancji w wydanej przez siebie decyzji problemem przedawnienia się nie zajął, natomiast z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, iż w analizowanej sprawie przedawnienie do wydania decyzji określającej dług celny nie nastąpiło. Wniosek taki organ odwoławczy wysunął uwzględniając okres dochodzenia prowadzonego przez Komendę Powiatową Policji, postępowania o przestępstwo skarbowe prowadzonego przez Urząd Celny oraz okresu po wniesieniu przez stronę skargi do WSA do czasu jej uwzględnienia przez organ II instancji. Jednakże ani z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, ani z akt administracyjnych nie wynika jakie konkretnie okresy organ przyjął jako zawieszające bieg terminu z art. 230 § 4 ustawy - Kodeks celny. W aktach administracyjnych brak bowiem postanowienia o wszczęciu postępowania karnego, jak i dokumentu (postanowienie o umorzeniu postępowania ze stwierdzeniem jego prawomocności) o jego prawomocnym zakończeniu. Znajduje się także postanowienie organu I instancji z dnia [...] września 2004 r. o podjęciu zawieszonego postępowania (k. 90 akt), ale brak w nich postanowienia o zawieszeniu postępowania wraz ze zwrotnym poświadczeniem jego odbioru przez skarżącego. Z uzasadnienia postanowienia o podjęciu postępowania wynika, iż postanowienie o zawieszeniu wydano w dniu [...] kwietnia 2004 r., ale w aktach go brak.

Na podstawie art. 262 cyt. wyżej ustawy - Kodeks celny do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Wyrażona w art. 122 Ordynacji podatkowej zasada prawdy obiektywnej zobowiązuje organy celne do ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Organy celne winny ustalić fakty i dowody pomocne w ustaleniu tych faktów, a jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 Ordynacji podatkowej). Organ celny jest obowiązany także zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej). Niewątpliwie w niniejszej sprawie niezbędnym jest ustalenie czy nie nastąpiło przedawnienie długu celnego, a kwestia ta została w zaskarżonej decyzji ustalona bardzo pobieżnie, a w zasadzie dokonując ustalenia, iż przedawnienie nie nastąpiło organ celny nie wskazał na jakich dowodach stwierdzających zawieszenie biegu terminu przedawnienia się oparł. Wobec braków w materiale dowodowym ustalenia takiego nie mógł dokonać także Sąd rozpoznający skargę. Braki te należy zatem uzupełnić, a dopiero po ich uzupełnieniu ustalić czy nastąpiło przedawnienie długu celnego i w oparciu o to ustalenie podjąć stosowną decyzję.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, iż wobec wskazanych wyżej braków w materiale dowodowym powodujących niemożność ustalenia czy nastąpiło przedawnienie długu celnego (a więc naruszenie przepisów prawa materialnego, a co za tym idzie także procesowego), organ II instancji naruszył zasady zawarte w art. 122, 180 ii 87 Ordynacji podatkowej i naruszenia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy, dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

Jednocześnie Sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana, do czego obligował go przepis art. 152 p.p.s.a.