Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1703/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 106 § 3, art. 151, art. 176, art. 193
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 184, art. 207 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2077
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 320 art. 2 pkt 6, art. 143 ust. 1
law: Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego  na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu  Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006
Teza: 1) Analizując art. 143 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 zauważyć należy, że przede wszystkim adresowane są one do państw członkowskich, które są m.in. odpowiedzialne za badanie nieprawidłowości i odzyskiwanie kwot wedle określonych przez UE ogólnych kryteriów (v. motyw 62 preambuły ww. rozporządzenia).

2) Z treści zatem art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013, wynika, że każde zaistnienie naruszenia prawa będzie związane z obowiązkiem zwrotu uzyskanych środków, jeśli bądź to realnie bądź to potencjalnie budżet UE narażony zostanie na nieuzasadniony wydatek (v. wyroki TSUE: z 14 lipca 2016 r., C-406/16, pkt 44; z 21 grudnia 2011 r., C-465/10, pkt 47).

3) Określone warunki, do których przestrzegania zobowiązał się beneficjent w umowie miały zapewnić wydatkowanie środków europejskich zgodnie z obowiązującymi regulacjami, które z kolei respektowały wymogi/zasady obowiązujące w UE (tak jak m.in. zasada konkurencji, zasada rozliczalności środków – a w zw. z tym obowiązek rzetelnego dokumentowania wydatków finansowanych z udziałem środków budżetowych UE). Stąd też ustalenie, że wymogi te nie zostały spełnione co najmniej potencjalnie powoduje, iż budżet UE został narażony na nieuzasadniony wydatek. Nie została bowiem wykluczona okoliczność przeciwna (por. wyrok TSUE z 14 lipca 2016 r., C-406/14, pkt 45).

TEZY

1) Analizując art. 143 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 zauważyć należy, że przede wszystkim adresowane są one do państw członkowskich, które są m.in. odpowiedzialne za badanie nieprawidłowości i odzyskiwanie kwot wedle określonych przez UE ogólnych kryteriów (v. motyw 62 preambuły ww. rozporządzenia).

2) Z treści zatem art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013, wynika, że każde zaistnienie naruszenia prawa będzie związane z obowiązkiem zwrotu uzyskanych środków, jeśli bądź to realnie bądź to potencjalnie budżet UE narażony zostanie na nieuzasadniony wydatek (v. wyroki TSUE: z 14 lipca 2016 r., C-406/16, pkt 44; z 21 grudnia 2011 r., C-465/10, pkt 47).

3) Określone warunki, do których przestrzegania zobowiązał się beneficjent w umowie miały zapewnić wydatkowanie środków europejskich zgodnie z obowiązującymi regulacjami, które z kolei respektowały wymogi/zasady obowiązujące w UE (tak jak m.in. zasada konkurencji, zasada rozliczalności środków – a w zw. z tym obowiązek rzetelnego dokumentowania wydatków finansowanych z udziałem środków budżetowych UE). Stąd też ustalenie, że wymogi te nie zostały spełnione co najmniej potencjalnie powoduje, iż budżet UE został narażony na nieuzasadniony wydatek. Nie została bowiem wykluczona okoliczność przeciwna (por. wyrok TSUE z 14 lipca 2016 r., C-406/14, pkt 45).


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna (spr.) Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia del. WSA Jacek Czaja po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 5 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Ol 35/22 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia 25 października 2021 r. nr 10/p/2021 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. K. na rzecz Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (dalej: WSA lub Sąd I instancji) wyrokiem z dnia 5 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Ol 35/22 - po rozpoznaniu skargi M. K. (dalej: skarżący) na decyzję Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego (dalej: organ lub Zarząd) z dnia 25 października 2021 r., nr 10/p/2021, w przedmiocie zwrotu środków na realizację projektu – oddalił skargę.

Skarżący w skardze kasacyjnej zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA lub o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi. Wniósł też o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego i zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), zarzucono:

Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

I. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. poprzez wydanie zaskarżonego orzeczenia oddalającego skargę opierającego się na naruszonych przepisach przez Sąd I instancji, w sytuacji zasadności uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej i orzeczenia co do istoty sprawy;

II. art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. w ten sposób, że Sąd nie dopuścił dowodu z wizji lokalnej zawnioskowanego w toku postępowania przez skarżącego, podczas gdy na kanwie przedmiotowej sprawy nie wyjaśniono wszystkich okoliczności spornych, które są istotne do rozpoznania niniejszego postępowania, w sprawie nie zostały wyjaśnione istotne wątpliwości dotyczące postępowania, bowiem dopuszczenie dowodu pozwoliłoby wykazać dokonanie i wyprowadzenie nieprawidłowych wniosków z czynności pokontrolnych przez organ, jak również wykazania okoliczności nieprzekroczenia dozwolonej mocy wytwórczej elektrowni fotowoltaicznej przez skarżącego, określenia paneli oraz braku wystąpienia jakichkolwiek nieprawidłowości uzasadniających zobowiązanie Beneficjenta do zwrotu otrzymanego dofinansowania, jednocześnie dopuszczenie dowodu nie przedłużyłoby toczącego się postępowania.

Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

III. art. 207 ust. 1 w zw. z art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2077 ze zm.; dalej: u.f.p.) w zw. z art. 2 pkt 36 w zw. z art. 143 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 roku ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. Urz. UE L nr 347 z 20 grudnia 2013 r. s. 320 ze zm.; dalej: rozporządzenie 1303/2013) w ten sposób, że Sąd I instancji ustalił, że skarżący kasacyjnie dopuścił się naruszenia procedur związanych z wydatkami na realizację programów i projektów finansowanych, co doprowadziło w konsekwencji do wydania orzeczenia zobowiązującego po stronie Beneficjenta do zwrotu otrzymanych środków europejskich ustalając nieprawidłowości, które w ocenie Sądu doprowadziły do niekwalifikowalności wydatków poprzez między innymi zmianę umowy, nienależnie udokumentowanie wydatków, złamanie zasady konkurencyjności, co spowodowało lub mogło spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej, podczas gdy pojęcie nieprawidłowości należy tłumaczyć zgodnie z unijną definicją, zaś środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich nie były wykorzystane z naruszeniem procedury, bowiem skarżący zachował wszelkie wymogi i standardy przy realizacji umowy, a naruszenie prawa unijnego występuje w sytuacji kiedy naruszenie ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii Europejskiej, co doprowadziło do błędnej wykładni "nieprawidłowości" a w konsekwencji ustalenia obowiązku zwrotu środków finansowych po stronie Beneficjenta;

IV. art. 207 ust. 1 w zw z art. 184 ust. 1 u.f.p. w zw. z art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 w ten sposób, że organ zobowiązał Beneficjenta do zwrotu otrzymanych środków europejskich ustalając naruszenie w postaci nienależytego udokumentowania wydatku zgodnie z fakturą VAT numer [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. przedstawiającą numery seryjne paneli, które nie wskazywały na zaistniałe zdarzenie w rzeczywistym stanie rzeczy, podczas gdy Beneficjent przedstawił zestawienie potwierdzające zakup, które odzwierciedlało stan faktyczny sprawy przy czym Sąd I instancji nie uznał udzielonych wyjaśnień przez skarżącego w toku postępowania przed organem za zasadne, jak również nie zostało wskazane, że powyższe naruszenie ma lub może mieć jakikolwiek wpływ na budżet Unii Europejskiej, co powoduje, że nie sposób jest ustalić, że doszło do naruszenia procedury uzasadniającego nałożenie obowiązku zwrotu środków unijnych przez skarżącego;

V. art. 207 ust. 1 w zw. z art. 184 ust. 1 u.f.p. w zw. z art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 w ten sposób, że organ zobowiązał Beneficjenta do zwrotu otrzymanych środków europejskich ustalając naruszenie w postaci żądania przez skarżącego od wykonawców wykazania się doświadczeniem w postaci wykonania pięciu instalacji fotowoltaicznych, a nie co najmniej dwóch instalacji, podczas gdy wytyczne w zakresie kwalifikowalności nie wskazują na ilość maksymalnych i minimalnych prac instalacji fotowoltaicznych do wykazania się doświadczeniem przez wykonawców, a tym samym ewentualne naruszenie nie miało lub nie mogło mieć jakiegokolwiek wpływu na budżet Unii Europejskiej, co powoduje, że nie sposób jest ustalić, że doszło do naruszenia uzasadniającego nałożenie obowiązku zwrotu środków unijnych przez skarżącego;

VI. art. 207 ust. 1 w zw. z art. 184 ust. 1 u.f p. w zw. z art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 w ten sposób, że organ zobowiązał Beneficjenta do zwrotu otrzymanych środków europejskich ustalając naruszenie w postaci istotnej zmiany postanowień umowy, podczas gdy parametry instalacji fotowoltaicznej wynikają wprost z dokumentacji, zmiana została dokonana w dokumentacji technicznej za zgodą projektanta, a nie w projekcie a ponadto ewentualne naruszenie nie miało lub nie mogło mieć jakiegokolwiek wpływu na budżet Unii Europejskiej, co powoduje, że nie sposób jest ustalić, że doszło do naruszenia uzasadniającego nałożenie obowiązku zwrotu środków unijnych przez skarżącego;

VII. art. 207 ust. 1 w zw. z art. 184 ust. 1 u.f.p. w zw. z art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 w ten sposób, że organ zobowiązał Beneficjenta do zwrotu otrzymanych środków europejskich ustalając naruszenie wprowadzenia przez Beneficjenta możliwości jedynie wpłacenia przez wykonawców wadium w formie pieniężnej, a nie również w formie gwarancji bankowych, podczas gdy ewentualne naruszenie wskazane w toku postępowania nie może stanowić o podstawie do orzeczenia zwrotu środków unijnych przez Beneficjenta, bowiem naruszenie nie ma lub nie może mieć wpływu na budżet Unii Europejskiej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumenty na poparcie zarzutów sformułowanych w jej petitum. Wniósł też o przeprowadzenie dowodu z wizji na jego działce.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Zarząd wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż skarżąca zrzekła się rozprawy, a organ nie zażądał jej przeprowadzenia.

Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a, uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do - niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a - oceny zarzutów skargi kasacyjnej.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zarzutów kasacyjnych, chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże).

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Są to dwie odrębne podstawy kasacyjne, które nie podlegają łączeniu, ponieważ odnoszą się do różnego rodzaju uchybień.

Skargę kasacyjną oparto o obie podstawy.

Ze względu na zakres i konstrukcję podniesionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów i sposób w jaki je uzasadniono, wstępnie przypomnieć należy, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona zgodnie z wymogami określonymi w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Dlatego wprowadzony został obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez osoby mające odpowiednie przygotowanie zawodowe. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny, mocą art. 183 § 1 p.p.s.a., jest związany granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zatem zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować zgłoszonych zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną.

Z art. 176 p.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna poza tym, że ma czynić zadość wymaganiom przypisanym dla każdego pisma procesowego, powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie takiej podstawy oraz określenie tych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zaś zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Poczynienie powyższych uwag natury ogólnej było konieczne, ponieważ w rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna została skonstruowana w sposób nieuwzględniający wszystkich wskazanych wyżej wymogów.

Jako pierwsze rozpoznaniu podlegały zarzuty natury procesowej wyartykułowane w pkt II petitum skargi kasacyjnej, gdyż dotyczyły zasad ustalenia okoliczności faktycznych sprawy. Zdaniem skarżącego kasacyjnie przejawiać się miały w niedopuszczeniu przez WSA zawnioskowanego dowodu z wizji lokalnej, której dokonanie "pozwoliłoby ustalić prawidłowy stan faktyczny sprawy, a w konsekwencji wydanie prawidłowego orzeczenia" (s. 9 skargi kasacyjnej).

Zarzut ten jest nieusprawiedliwiony.

Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela w tym względzie stanowisko wyrażone przez Sąd I instancji, który wskazał, że zasadniczo prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym nie jest możliwe, gdyż kontrolę legalności opiera on na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Od tej zasady istnieje wyjątek, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. Dowód uzupełniający z dokumentów sąd może przeprowadzić zarówno z urzędu, jak i na wniosek, a do postępowania dowodowego stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którymi dokumenty można podzielić na urzędowe (art. 244 § 1 k.p.c.) oraz prywatne (art. 245 k.p.c.). W związku z tym tylko takie dowody mogły być przedmiotem ewentualnego rozpatrzenia. Sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. Sąd ten bada, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, których decyzje zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (zob.: uchwała NSA z 26 października 2009r., I OPS 10/09).

Z powyższych względów także wyartykułowany w pkt V skargi kasacyjnej wniosek dowodowy o dopuszczenie i przeprowadzenie wizji na działce należącej do skarżącego kasacyjnie jest bezpodstawny i podlega w oddaleniu.

Na uwzględnienie nie zasługiwały zarzuty naruszenia prawa materialnego sformułowane w pkt III-VII petitum skargi kasacyjnej, zarówno ze względów natury formalnej, jak i merytorycznej.

Otóż oprócz zarzutów błędnej wykładni oraz zastosowania art. 207 ust. 1 w zw. z art. 184 ust. 1 u.f.p. w zw. z art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 (w zw. z art. 143 ust. 1 tego ostatniego – w zakresie błędnej wykładni), które zostały wyartykułowane i uzasadnione, skarżący kasacyjnie dodatkowo (tj. w uzasadnieniu skargi kasacyjnej) dokonuje kwestionowania ustalonych w toku postępowania okoliczności faktycznych, a także polemizuje z dokonaną przez WSA oceną ustaleń, co – zważywszy na wcześniejsze wskazania w przedmiocie wymogów dotyczących konstrukcji skargi kasacyjnej – nie mogło przynieść oczekiwanego przez skarżącego rezultatu. Należy podkreślić, że skarżący kasacyjnie – za wyjątkiem wcześniej omówionego zarzutu nieprzeprowadzenia przez Sąd I instancji wizji lokalnej – nie sformułował zarzutów procesowych, które dotyczyłyby podważenia ustalonych okoliczności faktycznych.

W takim stanie Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się wyłącznie do zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego w niezakwestionowanym w sprawie stanie faktycznym, w ramach którego ustalono naruszenia procedur stosowanych w ramach realizacji projektu, a dotyczących: zaniechania systematycznego monitorowania przebiegu realizacji projektu oraz nienależytego udokumentowania wydatków (co naruszało postanowienia umowne pomiędzy Instytucją Zarządzającą a skarżącym); stosowania zasady konkurencyjności w różnych postaciach, a dotyczących procedury udzielania zamówienia publicznego oraz niezgodnej z przepisami zmiany umowy o takie zamówienie (co naruszało ww. postanowienia umowne oraz Wytyczne w zakresie kwalifikowalności).

Uwzględniając powyższe stwierdzić należało, że nie doszło do zarzucanego naruszenia art. 184 ust. 1 u.f.p. Zgodnie bowiem z tym przepisem wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. A skarżący kasacyjnie, na mocy zawartej z Instytucją Zarządzającą umowy obowiązany był do stosowania określonych procedur, w tym procedur dotyczących udzielania zamówień publicznych. W konsekwencji ustalenia naruszenia tychże procedur w rozpoznawanej sprawie oczywiste było zaistnienie okoliczności określonych w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., który nakazuje zwrot środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., a w konsekwencji wydania przez organy stosownych w tym przedmiocie decyzji w przedmiocie zwrotu środków.

Odnośnie zaś zarzutów dotyczących błędnej wykładni ww. przepisów u.f.p. w zw. z art. 2 pkt 36 w zw. z art. 143 ust. 1 rozporządzenia 1303/2013 oraz niewłaściwego zastosowania tego ostatniego w pierwszej kolejności zauważyć należy, iż nie były one rozpoznawane przez WSA. I choćby już z tej przyczyny nie mogły być one przez ten Sąd niewłaściwie zinterpretowane lub niewłaściwie zastosowane. Niezależnie od tego ustalenia, w sprawie nie doszło do naruszenia ww. wskazanych regulacji. Zgodnie bowiem z art. 143 ust. 1 rozporządzenia 1303/2013 odpowiedzialność za badanie nieprawidłowości, dokonywanie wymaganych korekt finansowych oraz odzyskiwanie kwot spoczywa w pierwszej kolejności na państwach członkowskich. W przypadku nieprawidłowości systemowej państwo członkowskie rozszerza zakres swego dochodzenia w celu objęcia nim wszystkich operacji, których nieprawidłowości te mogą dotyczyć. Badanie nieprawidłowości w rozpoznawanej sprawie należało (zgodnie z unormowaniami krajowymi), co nie jest kwestionowane, do Instytucji Zarządzającej. W odniesieniu zaś do zarzutu naruszenia art. 2 pkt 36 ww. rozporządzenia (zgodnie z którym: "nieprawidłowość" oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem.), zdaniem skarżącego kasacyjnie "nie sposób jest uznać, że wykazane naruszenia zostały udowodnione, a z ostrożności wskazać należy, że owe naruszenia nie mają wpływu lub też nie mogą mieć szkodliwego wpływu na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. (...) nie każde naruszenie powoduje jednocześnie obowiązek zwrotu świadczeń, a tylko takie które wpływają na budżet Unii." (s. 11 skargi kasacyjnej).

Odnosząc się do powyższego w pierwszej kolejności raz jeszcze Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że w sprawie nie dokonano zakwestionowania stanu faktycznego, a skoro tak, to – jak już wcześniej wskazano – do naruszeń procedur przez beneficjenta przy realizacji projektu doszło.

Analizując art. 143 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 zauważyć należy, że przede wszystkim adresowane są one do państw członkowskich, które są m.in. odpowiedzialne za badanie nieprawidłowości i odzyskiwanie kwot wedle określonych przez UE ogólnych kryteriów (v. motyw 62 preambuły ww. rozporządzenia). Kryteria (przesłanki) te w odniesieniu do "nieprawidłowości" zostały określone w art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013, a są nimi łącznie: - zaistnienie (jakiegokolwiek, bo "każdego") działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego; - będącego naruszeniem przepisu prawa UE lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa UE; - które mogło lub spowodowało szkodę w budżecie ogólnym UE w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku. Z treści zatem art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013, wynika, że każde zaistnienie naruszenia prawa będzie związane z obowiązkiem zwrotu uzyskanych środków, jeśli bądź to realnie bądź to potencjalnie budżet UE narażony zostanie na nieuzasadniony wydatek (v. wyroki TSUE: z 14 lipca 2016 r., C-406/16, pkt 44; z 21 grudnia 2011 r., C-465/10, pkt 47). Przy czym obowiązek zwrotu środków jest konsekwencją uznania, iż warunki wymagane dla uzyskania korzyści wynikającej z przepisów Unii nie były przestrzegane, co spowodowało uznanie uzyskanej korzyści za nienależną (zob. wyroki TSUE: 17 września 2014 r., C-341/13, pkt 45; z 18 grudnia 2014 r., C-599/13, pkt 36).

W rozpoznawanej sprawie doszło do uznania, że skarżący kasacyjnie dopuścił się w toku realizacji projektu określonych nieprawidłowości poprzez naruszenie warunków zawartej umowy, w tym m.in. niespełnienia warunku wyboru projektu, nienależytej dokumentacji poniesionych wydatków, a także naruszenia wymogów udzielania zamówień publicznych (zasady konkurencyjności). Określone warunki, do których przestrzegania zobowiązał się beneficjent w umowie miały zapewnić wydatkowanie środków europejskich zgodnie z obowiązującymi regulacjami, które z kolei respektowały wymogi/zasady obowiązujące w UE (tak jak m.in. zasada konkurencji, zasada rozliczalności środków – a w zw. z tym obowiązek rzetelnego dokumentowania wydatków finansowanych z udziałem środków budżetowych UE). Stąd też ustalenie, że wymogi te nie zostały spełnione co najmniej potencjalnie powoduje, iż budżet UE został narażony na nieuzasadniony wydatek. Nie została bowiem wykluczona okoliczność przeciwna (por. wyrok TSUE z 14 lipca 2016 r., C‑406/14, pkt 45).

Na uwzględnienie nie zasługiwały także zarzuty z pkt I petitum skargi kasacyjnej.

Przepis art. 151 p.p.s.a. stanowi, że w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. jest konsekwencją nie stwierdzenia przez Sąd I instancji istnienia przesłanek, o których mowa w art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkujących uwzględnieniem skargi. WSA nie naruszył zatem art. 151 p.p.s.a., oddalając skargę, ani art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (który co do zasady nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej). Z kolei zarzut naruszenia art. 133 § 1, jak i art. 135 p.p.s.a. nie zostały uzasadnione merytorycznie (w przypadku tego ostatniego skarżący po przytoczeniu brzmienia regulacji wskazał na konieczność uchylenia decyzji administracyjnej). Reasumując, zastosowanie przez Sąd I instancji środka określonego w ustawie oraz nie zastosowanie innego nie jest naruszeniem prawa, o jakim mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 7 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).