Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2593/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Gierak-Podsiadły WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2014 r. sprawy ze skargi A.N. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] ; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej jako: k.p.a.) oraz art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1418 ze zm., dalej jako: ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. lub ustawa zabużańska), po rozpatrzeniu odwołania A. N., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] znak: [...] odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J.H. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...] w dawnym woj. [...].

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Pismem z dnia [...] H. T. zwróciła się do Urzędu Rejonowego w [...] o przekazanie jej na własność zajmowanego przez nią lokalu mieszkalnego z tytułu spadku po J. H., która pozostawiła, na obszarze niewchodzącym obecnie w skład państwa polskiego, dom mieszkalny, którego budowę zakończono w 1938 r. Do przedmiotowego pisma H.T. dołączyła szereg dokumentów.

W związku z przejęciem przez wojewodów dotychczasowych kompetencji starostów i prezydentów w zakresie potwierdzania uprawnień zabużańskich, pismem z dnia [...] Prezydent Miasta [...] przekazał wniosek H. T. do Wojewody [...] celem załatwienia zgodnie z właściwością.

Pismem z dnia [...] A.N. jako spadkobierczyni H. T. - złożyła ponowny wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych przez J. H. na kresach wschodnich, w miejscowości [...] województwo [...]. Do niniejszego wniosku strona załączyła m. in.: oryginał postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] sygn. akt [...], kopię pisma skierowanego do Centralnego Historycznego Archiwum Państwowego [...] we [...] z dnia [...], kopię pisma Archiwum Akt Nowych w [...] z dnia [...], kopię pisma skierowanego do Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] oraz kopię pisma Komendanta Wojewódzkiego Straży Pożarnej z dnia [...].

Ponadto, w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego akta przedmiotowej sprawy zostały uzupełnione o oryginał postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] sygn. akt [...], z którego wynika, iż spadek po H. T. zamieszkałej w [...] zmarłej w dniu [...] w [...], nabyła na podstawie testamentu zwykłego z dnia [...] córka zmarłej – A. N. w całości.

Ze względu na brak ustawowo kwalifikowanych dowodów, pismem z dnia [...] organ I instancji wezwał A.N. do uzupełnienia złożonego wniosku w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem wydania decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty.

W dniu [...] materiał dowodowy został uzupełniony o uwierzytelnioną kserokopię Karty Rozpoznawczej wystawionej na nazwisko J.H. uwierzytelnione poświadczenia zameldowania A. N. i J.H. z dnia [...] i [...] wydane przez Urząd Miejski w [...], oryginał pisma Archiwum Państwowego w [...] z dnia [...] oraz oryginał pisma Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej we [...] z dnia [...].

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] Nr [...] odmówił potwierdzenia A.N. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J.H. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. w miejscowości [...], gm. [...], pow. [...], w dawnym woj. [...], z uwagi na nieudowodnienie przesłanek warunkujących potwierdzenie tego prawa, o których mowa w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r.

A.N. wniosła odwołanie od ww. decyzji.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W toku ponownie prowadzonego postępowania pismem z dnia [...] organ wojewódzki wezwał stronę do uzupełnienia złożonego wniosku w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem wydania decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Pismem z dnia [...] Wojewoda [....] ponownie wezwał A. N. do uzupełnienia materiału dowodowego sprawy w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

W odpowiedzi na niniejsze wezwania przy piśmie z dnia [...] A.N. uzupełniła materiał dowodowy sprawy składając: uwierzytelnioną kserokopię pisma Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...], uwierzytelnioną kserokopię legitymacji nr [...], wystawioną na nazwisko J. H., uwierzytelnioną kserokopię legitymacji nr [...], wystawioną na nazwisko J. H., uwierzytelnioną kserokopię świadectwa szkolnego z dnia [...] wystawionego na nazwisko A. T., uwierzytelnioną kserokopię pisma Urzędu Miasta [...] z dnia [...], uwierzytelnioną kserokopię pisma Archiwum Akt Nowych w [...] z dnia [...] oraz uwierzytelnioną kserokopię dokumentu "[...]".

Ponadto, pismami z dnia [...] i [...] organ wojewódzki wystąpił do Archiwum Państwowego w [...] oraz Archiwum Państwowego w [...] o odszukanie i przesłanie dokumentów archiwalnych (w tym uwierzytelnionej kserokopii opisu mienia pozostawionego) mogących zaświadczać, że J. H. była właścicielem nieruchomości pozostawionej w miejscowości [...] gmina [...], powiat [...], dawne województwo [...]. W niniejszych pismach organ wojewódzki wystąpił również o dokonanie kwerendy dokumentów związanych z repatriacją J. H.

W wyniku przeprowadzonej kwerendy zbiorów archiwalnych przy piśmie z dnia [...] Archiwum Państwowe w [...] przesłało uwierzytelnioną kserokopię dokumentu potwierdzającego wyjazd do [...] J. H. Natomiast przy piśmie z dnia [...] Archiwum Państwowe w [...] przekazało do akt sprawy materiały archiwalne w postaci " Ewidencji repatriantów z ziem wschodnich i zachodnich od nr [...] do nr [...] z roku 1945", w której pod nr [...] znajduje się wpis na nazwisko H.J., ur. w [...] w [...]. W w/w piśmie Archiwum Państwowe w [...] poinformowało również o nieodnalezieniu dokumentów potwierdzających pozostawienie przez J.H. nieruchomości w miejscowości [...].

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia A.N. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. H. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał m. in., iż wnioskodawczyni nie udowodniła, że J.H. była właścicielką nieruchomości pozostawionej w miejscowości [...].

Od powyższej decyzji, pismem z dnia [...] strona odwołała się, nie zgadzając się z treścią wydanego rozstrzygnięcia.

Z uwagi na fakt, iż ww. odwołanie zostało wniesione przez stronę bezpośrednio do Ministra Skarbu Państwa, pismem z dnia [...] organ odwoławczy wystąpił do Wojewody [...] o nadesłanie akt przedmiotowej sprawy. W dniu [...] do Ministerstwa Skarbu Państwa wpłynęły akta dotyczące zaskarżonej decyzji organu wojewódzkiego.

Po rozpatrzeniu odwołania, organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji. Stwierdził, iż organ wojewódzki prawidłowo odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty na rzecz skarżącej w związku z niespełnieniem przesłanki wskazanej w dyspozycji art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił warunki skutecznego ubiegania się o przyznanie prawa do rekompensaty zgodnie z ustawą z dnia 8 lipca 2005 r. Podkreślił, że zgodnie z art. 3 ust 2 powołanej ustawy, w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2.

Odnosząc się do wykładni literalnej i systemowej przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., organ stwierdził, że warunkiem koniecznym do wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty jest kumulatywne spełnienie przesłanek wskazanych w dyspozycji art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne organ wskazał, że nabycie prawa do rekompensaty będzie wymagało ustalenia, że nieruchomość wchodziła w skład majątku w chwili opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub zaistnienia innej okoliczności wymienionej w art. 1 ustawy.

Zgodnie z powyższym, organ podkreślił, że w niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie ma ustalenie czy znajdujący się w aktach administracyjnych opis mienia pozostawionego dokumentuje fakt pozostawienia przez J.H. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej. Organ, zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., wskazał dowody, jakie należy dołączyć do wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty. Powołując się na art. 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. organ wymienił dokumenty, które mogą być dowodami w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty, a mianowicie: urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki [...], Republiki [...],[...],[...] lub innych państw, wydane przez władze polskie dokumenty, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego.

Organ podał, że w braku dokumentów zawierających urzędowy opis mienia lub orzeczenia wydanego przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków, których moc dowodowa uzależniona jest od spełnienia przesłanek wskazanych w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

W ocenie organu, tak skonstruowany przepis nadaje określoną rangę dowodom wymienionym w ustawie. Z jego treści wynika, iż dowody z dokumentów mają większą moc dowodową niż zeznania świadków, które mogą być przedłożone w przypadku braku urzędowego opisu mienia lub orzeczenia wydanego przez Państwowy Urząd Repatriacyjny.

Dokonując analizy przedłożonego w toku postępowania opisu mienia pozostawionego, organ odwoławczy stwierdził, iż nie może on stanowić dowodu na potwierdzenie pozostawienia przez J.H. nieruchomości w miejscowości [...], bowiem w aktach sprawy znajduje się jedynie kserokopia niniejszego dokumentu, zgodnie zaś z przyjętym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, analiza kserokopii jako dowodów w sprawie może być dokonana po przedłożeniu oryginału lub uwierzytelnionej kopii. Same kserokopie do czasu uwierzytelnienia przez notariusza lub urzędnika nie mogą stanowić dowodu w sprawie.

Organ II instancji, zwrócił uwagę, że w pismach z dnia [...],[...] i [...] organ wojewódzki pouczył stronę postępowania, iż załączona do akt sprawy kserokopia opisu mienia pozostawionego do czasu jego uwierzytelnienia przez notariusza lub urzędnika nie może stanowić dowodu w sprawie, a pomimo tego strona nie dostarczyła do akt sprawy oryginału czy też uwierzytelnionej kserokopii ww. dokumentu. Przy tym organ odwoławczy podkreślił, że organ wojewódzki, zgodnie z dyspozycją art. 7 i 77 k.p.a., sam poszukiwał dokumentów archiwalnych, które mogłyby zaświadczać, że J. H. była właścicielem nieruchomości pozostawionej w miejscowości [...]. Strona wystąpiła z takimi wnioskami do Centralnego Historycznego Archiwum Państwowego [...] we [...] oraz Archiwum Akt Nowych w [...], jednakże kwerenda dokumentów nie przyniosła oczekiwanych rezultatów.

Odnosząc się do podnoszonych przez stronę w odwołaniu kwestii dotyczących przekazania oryginału "Opisu mienia pozostawionego" w latach 50 - 60 do Urzędu Miejskiego w [...], w związku z postępowaniem prowadzonym w sprawie przyznania prawa do rekompensaty, organ uznał, iż znajdujące się w aktach przedmiotowej sprawy dokumenty nie potwierdzają okoliczności wskazanych przez skarżącą. W ocenie organu, z pism Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] oraz [...] wynika bowiem, iż nie odnaleziono dokumentów dotyczących pozostawienia przez J.H. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz nabycia przez ww. mienia w ramach realizacji prawa do rekompensaty. Według organu, dowodem na powyższe nie może być również pismo Komendanta Wojewódzkiego Straży Pożarnej z dnia [...], które wskazuje jedynie na sporządzenie wyceny z dnia [...] dotyczącej mienia pozostawionego w [...]. Dodatkowo organ zauważył, iż oryginał "Opisu mienia pozostawionego" nie został również załączony do wniosku H. T. z dnia [...]

Podsumowując organ wskazał, że skarżąca nie przedstawiła dowodów, które świadczyłyby o fakcie posiadania i pozostawienia przez J. H. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...] oraz dowodów świadczących o powierzchni i rodzaju nieruchomości pozostawionej. Jedynym dokumentem mającym zdaniem strony potwierdzić powyższe był "Opis mienia pozostawionego", który nie może stanowić dowodu w niniejszym postępowaniu.

Ponadto w ocenie organu, brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów strony dotyczących nieuzasadnionego żądania przez organ wojewódzki dokumentów świadczących o repatriacji J.H. Zgodnie bowiem z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1. W tym miejscu organ zauważył, iż w toku prowadzonego postępowania przy piśmie z dnia [...] Archiwum Państwowe w [...] przekazało do akt niniejszej sprawy materiały archiwalne w postaci "Ewidencji repatriantów z ziem wschodnich i zachodnich od nr [...] do nr [...] z roku 1945", potwierdzające fakt repatriacji J. H.

Minister Skarbu Państwa podkreślił, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda [...] niewłaściwie uznał, że strona nie załączyła do akt sprawy uwierzytelnionej kserokopii dowodu osobistego oraz nie dostarczyła zaświadczeń potwierdzających jej pozostałe miejsca zamieszkania. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje bowiem, iż w aktach sprawy znajduje się potwierdzona za zgodność z oryginałem kserokopia dowodu osobistego A. N., jak również zaświadczenie dotyczące miejsc zamieszkania wnioskodawczyni. Jednakże nawet uwzględnienie powyższych faktów, w ocenie organu odwoławczego, nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...], gdyż na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można potwierdzić, że J. H. była właścicielką nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Minister Skarbu Państwa podzielił pogląd wyrażany z orzecznictwie sądowoadministracyjnym, iż niespełnienie choćby jednej z przesłanek powoduje utratę uprawnień do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Skoro właściciel nieruchomości nie nabył prawa do rekompensaty, to prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie nie mogli nabyć jego spadkobiercy. Organ podkreślił, iż strona miała możliwość udziału w każdym stadium postępowania, a pomimo wielokrotnego zwracania się o uzupełnienie materiału dowodowego o oryginał lub uwierzytelnioną kserokopię "Opisu mienia pozostawionego", strona nie dostarczyła do akt sprawy ww. dokumentu. Tym samym w ocenie organu odwoławczego, skarżąca nie wykazała, że J.H. pozostawiła poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości, które stanowiły jej własność.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję i decyzję organu I instancji złożyła A.N.

Skarżąca w uzasadnieniu skargi wyraziła żal i niezadowolenie z decyzji zarówno organu I instancji, jak i organu odwoławczego. Wskazała, iż organy uważały ją za opieszałą, podczas gdy same uznawały, że rzetelnie prowadzą postępowanie. Podkreśliła, że zaginięcie w Urzędzie Miejskim w [...] oryginału opisu mienia pozostawionego za granicą, nie nastąpiło z jej winy. Za absurd uznała żądanie organu poświadczenia wypędzenia z zamieszkiwanych terenów, bowiem jej zdaniem, nikt jej takiego zaświadczenia nie wyda. Skarżąca wyraziła przekonanie, iż gdyby stać ją było na dobrego pełnomocnika, sprawa zakończyłaby się z pozytywnym dla niej wynikiem. Wskazała na swoją trudną sytuację materialną i rodzinną.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna i prowadzi do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, organy odmówiły A.N. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J.H. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej uznając, że skarżąca nie przedstawiła dowodów, które świadczą o pozostawieniu takich nieruchomości z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości, to jest, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

O ile rację ma organ administracji twierdząc, że dla potwierdzenia prawa do rekompensaty – co do zasady – niezbędne jest spełnienie kumulatywnie wszystkich przesłanek wymienionych w art. 6 ustawy, o tyle co najmniej przedwczesne jest twierdzenie organu, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie została spełniona przesłanka określona w pkt 1 tego przepisu.

Art. 6 ust. 4 ustawy wskazuje, że dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, mogą być w szczególności: (1) urzędowy opis mienia; (2) orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny; (3) dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki [...], Republiki [...],[...],[...] lub innych państw, (...), a w przypadku braku dokumentów, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2, dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1, mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy:

1) zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej;

2) nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 i Nr 281, poz. 2782 oraz z 2005 r. Nr 130, poz. 1087) - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest jednolite stanowisko, że dopuszczone przez ustawodawcę dowody potwierdzające pozostawienie nieruchomości poza obecnymi granicami RP, ich rodzaj i powierzchnię, nie stanowią katalogu zamkniętego, o czym świadczy sformułowanie "w szczególności". Tak więc, jakkolwiek przepisy ustawy zabużańskiej przyznają szczególny walor wskazanym w niej dowodom - w tym dokumentom wymienionym w art. 6 ust. 4 oraz zeznaniom dwóch świadków, to jednak nie wykluczają stosowania także innych środków dowodowych. Ustawodawca nie wyłączył bowiem w tego rodzaju sprawach stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Analiza tego przepisu również prowadzi do wniosku, że zawiera on jedynie przykładowe wyliczenie środków dowodowych dopuszczalnych w postępowaniu administracyjnym, a zatem dopuszczalne są też inne środki dowodowe, niewymienione w cytowanym wyżej przepisie.

Jednocześnie ustawodawca w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. ustanowił zasadę prawdy obiektywnej i nałożył na organy administracji obowiązek należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Jak wskazuje art. 80 k.p.a., to czy dana okoliczność została udowodniona organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. nie wprowadzają żadnych ograniczeń do ww. obowiązków, a jedynie je konkretyzują, wskazując na pierwszeństwo jednych dowodów przed innymi. Nie oznacza to jednak – co raz jeszcze należy podkreślić, że organ zwolniony jest od przeprowadzenia innych dowodów celem udowodnienia zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 6 ust. 1 ustawy.

W niniejszej sprawie, mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności, Sąd ocenił, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem wskazanych wyżej zasad postępowania. Rację ma wprawdzie organ, że kserokopia niepoświadczona "za zgodność" nie może stanowić dokumentu, o którym mowa w art. 6 ust. 4 pkt 3 ustawy, jednakże nie oznacza to, że pozbawiona jest zupełnie mocy dowodowej. Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie, które w pełni podziela Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, różnica w mocy dowodowej polega na tym, że kserokopia właściwie uwierzytelniona korzysta z mocy dokumentu oryginalnego, natomiast brak właściwego uwierzytelnienia powoduje, że taki dokument musi być oceniany w świetle całego materiału dowodowego (por. uchwała SN z 29 marca 1994 r., III CZP 37/94, wyrok NSA z 6 października 2010 r., II OSK 1508/09).

W aktach niniejszej sprawy znajduje się kserokopia "Opisu mienia pozostawionego" przez J. H. sporządzona w języku polskim i [...]. Jednocześnie skarżąca, wielokrotnie wzywana do złożenia oryginału tego dokumentu, konsekwentnie twierdziła, że oryginał złożyła "w Urzędzie Miejskim w [...] w latach 50-60". Poszukiwanie tego "dokumentu" dokonane przez organ administracji nie przyniosły rezultatu. Skarżąca wskazała także, że nie jest w stanie przedstawić 2 świadków, którzy spełnialiby ustawowe warunki określone w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., albowiem znana jej jest jedynie jedna taka osoba. Organ nie przeprowadził tego dowodu uznając, że skoro ustawodawca nakazuje w ustawie przeprowadzenia dowodu z zeznać 2 świadków, to przesłuchanie jednego świadka nie będzie miało takiej mocy dowodowej, która pozwalałaby na przyjęcie, że spełnione są ustawowe przesłanki do potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Takie działanie organu nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. W sytuacji bowiem gdy organ administracji posiada dowód – w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a. - w postaci kserokopii dokumentu, winien był każdym innym możliwym do przeprowadzenia dowodem potwierdzić wiarygodność informacji w nim zawartych. Dopiero całokształt materiału dowodowego pozwoli stwierdzić czy dana okoliczność, w tym wypadku fakt pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej, została udowodniona. Takich czynności organ nie przeprowadził. Sąd nie neguje wprawdzie, iż Wojewoda zwracał się do wielu instytucji, w tym Archiwów Państwowych o nadesłanie wszelkich posiadanych dokumentów, które miałyby stanowić dowód potwierdzający ww. okoliczność, jednakże poszukiwania te – w większości – były bezskuteczne. W tej sytuacji, organ winien był podjąć próbę przesłuchania świadka, co do którego skarżąca deklarowała, iż spełnia warunki określone przez ustawodawcę, a następnie, na podstawie takich dowodów (lub uzupełnionych o inne, jeśli będzie taka możliwość) ocenić czy wymagana przez ustawodawcę w art. 6 ust. 1 pkt 1 okoliczność została należycie udowodniona.

Jedynie na marginesie wskazać należy, że ustawa z dnia 8 lipca 2005 r., w szczególności uregulowania zawarte w art. 6. nie zakazują przeprowadzania takiego dowodu. Należy przy tym zwrócić uwagę, że biorąc pod uwagę racjonalność ustawodawcy, nie można stwierdzić, aby jego wolą było ograniczenie postępowania dowodowego jedynie do dowodów wymienionych w ustawie, w szczególności w zakresie przesłuchania świadków. Skoro świadkowie, których zeznania miałyby ewentualnie taką samą moc jak dowód określony w art. 6 ust. 1 pkt 1, mają spełniać określone warunki formalne, to mogłoby to prowadzić do naruszenia zasady równości. Upływ czasu od zakończenia II wojny światowej oraz różne losy osób zmuszonych do opuszczenia terenów dawnej Rzeczpospolitej, nie pozwala często do skorzystania z tego środka dowodowego. Powyższe wskazywałoby na niemożność udowodnienia spełnienia omawianej przesłanki nawet w sytuacjach oczywistych, co z pewnością nie było intencją ustawodawcy.

Niedokonanie tych czynności skutkuje koniecznością oceny, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania a to art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów Sąd uchylił zaskarżone decyzje. Rozpoznając ponownie sprawę organ związany będzie wskazaną wyżej oceną prawną.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz 135 i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji. Jednocześnie Sąd nie zawarł rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania wobec braku wyraźnego w tym zakresie złożonego przed zamknięciem rozprawy.