Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 908/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie: WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Asesor Renata Kubot-Szustowska, Protokolant asystent sędziego Dominika Janicka, po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uprawnień do świadczenia pieniężnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz E. P. kwotę złotych 100 (sto) tytułem kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

II SA/Łd 908/04

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie przepisu art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił E. P. przyznania uprawnienia do wyżej wymienionego świadczenia.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w sprawie ma zastosowanie art. 2 cytowanej ustawy. W ocenie organu, z zebranego materiału dowodowego wynika, że strona doznała we wnioskowanym okresie prześladowań nieobjętych przepisami ustawy.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy E. P. wskazała, że urodziła się w dniu 16 lipca 1943r. w G. podczas niewoli. Okres jej dzieciństwa był bardzo ciężki, przebyła wiele chorób we wczesnym dzieciństwie, które były wynikiem przymusowej pracy rodziców. Przeżycia te miały również wpływ na zdrowie skarżącej w okresie późniejszym.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Rozstrzygnięcie wydano na podstawie art. 127 § 3 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 pkt 2 a i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.).

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że pojęcie represji w rozumieniu cytowanej ustawy wskazane zostało w art. 2 pkt 2 a, zgodnie z którym "represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945". Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał, że według uzyskanych przez organ dowodów, w postaci zaświadczenia z A. z dnia 5 listopada 1998 r. oraz aktu urodzenia strony, wynika jednoznacznie, że strona urodziła się w G. 16 lipca 1943 r., a zatem podczas pobytu rodziców na robotach przymusowych. Urodzenie się i pobyt wraz z rodzicami na robotach przymusowych nie jest represją w rozumieniu cytowanej ustawy, a więc świadczenie z tego tytułu nie może być przyznane.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. P. wskazała, że zgodnie z orzeczeniami Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2004 r. sygn. akt OSK 135/04 oraz Sądu Najwyższego z dnia 24 października 2003 r., fakt urodzenia podczas deportacji rodziców do pracy przymusowej stwarza możliwość zaliczenia osoby urodzonej do grona osób deportowanych do pracy przymusowej w rozumieniu przepisów ustawy.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi, wskazując na merytoryczne i prawne podstawy rozstrzygnięcia wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2000 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej dalej p.s.a. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z uchybieniami dającymi podstawy do uwzględnienia skargi.

Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. z 1996 r., Nr 87, poz. 395 z późn. zm.) represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945 oraz Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939r. do dnia 5 lutego 194 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach.

W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że intencją ustawodawcy przy tworzeniu tego przepisu było finansowe zrekompensowanie krzywd doznanych przez osoby represjonowane, skierowane do pracy przymusowej, przy czym nie ma znaczenia wiek osoby represjonowanej. Unormowanie to nie przesądza bowiem, że niemożność wykonywania pracy przez małoletniego wyklucza zaliczenie osoby do grona osób uprawnionych do świadczenia pieniężnego określonego w art. 3 ust. 1 cytowanej ustawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2000r. V SA 674/00 – Lex nr 50166 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2000r. III RN 112/99 – OSNP z 2000r., Nr 20, po. 736).

W przedmiotowej sprawie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przyjął wykładnię art. 2 pkt 2 cytowanej ustawy, zgodnie z którą koniecznie jest fizyczne wywiezienie osoby do pracy przymusowej, a w sprzeczności z regulacją przepisu stoi objęcie zakresem jego stosowania osób urodzonych już w miejscu deportacji.

W ocenie Sądu przyjąć należy, że o deportacji (wywiezieniu) można mówić zarówno wtedy, gdy dziecko zostało wywiezione wraz z rodzicami na roboty przymusowe, jak i wtedy, gdy wywieziona na roboty przymusowe kobieta urodziła dziecko w miejscu wykonywania tych robót. Nie sposób bowiem racjonalnie uzasadnić, że sytuacja małego dziecka wywiezionego wraz z matką na roboty przymusowe jest inna niż sytuacja dziecka urodzonego już po wywiezieniu matki na roboty przymusowe. Jeżeli przyjmie się, że o represji nie decyduje wiek dziecka ani to, czy faktycznie pracowało, to nie powinno również budzić wątpliwości, że osobą represjonowaną jest także dziecko urodzone w miejscu wykonywania pracy przymusowej przez deportowaną matkę. Trudno również założyć, że cel wywiezienia dziecka jest inny niż cel wywiezienia jego rodziców oraz, że sytuacja rodziców nie rozciąga się na sytuację dziecka. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym przez skarżącą wyroku z dnia 19 sierpnia 2004r. OSK 135/2004 (ONSAiWSA z 2005r., Nr 1, poz. 15).

Ze względu na przytoczone powyżej argumenty należało uchylić decyzję zarówno I jak i II instancji. Przyjęcie bowiem przez organ zawężającej wykładni przepisu art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, stanowi w ocenie Sądu naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na zapadłe rozstrzygnięcie. Zadaniem organu przy ponownym rozpoznawaniu sprawy będzie dokładne zbadanie pozostałych przesłanek, których spełnienia wymaga wskazana wyżej ustawa dla przyjęcia, że strona powinna zostać objęta świadczeniem pieniężnym z tytułu deportacji do pracy przymusowej.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1a p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.s.a.