Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 852/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędziowie Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska (sprawozdawca), Asesor WSA Anetta Chołuj, Protokolant Katarzyna Gierczak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 04 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi G. S. przy udziale L.S. na Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego za 2001r. i 2002r. I. oddala skargę, II. postanawia przyznać adwokatowi W. B. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) zł tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie:

Wnioskiem z dnia [...]G. S. zwrócił się do Przewodniczącego Zarządu Miasta B. o zwolnienie z obowiązku płacenia podatku od nieruchomości w okresie od 1 kwietnia 2001 r., do 25 maja 2004 r., motywując powyższe faktem opuszczenia go przez żonę, która zabrała ze sobą całe oszczędności rodziny. Podatnik wskazał, że w dniu [...]został niespodziewanie aresztowany, zaś termin zwolnienia został określony na [...]. Podkreślił, że obecnie nie posiada żadnych dochodów i oszczędności, a ponadto ciążą na nim inne zaległości, jak również obowiązek zapewnienia należytej opieki małoletniemu synowi, który przebywa u jego matki. Dodał, że nawet w przypadku przedterminowego zwolnienia, nie będzie w stanie ponosić opłat z tytułu podatku, gdyż jego majątek został zniszczony i rozkradziony wskutek braku ustanowienia nad nim nadzoru przez sąd.

Decyzją z dnia [...]nr [...]Burmistrz B. umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem podatnika z uwagi na fakt, że na G. S. nie ciążyła zaległość podatkowa w łącznym zobowiązaniu pieniężnym, ponieważ zaległe zobowiązania podatkowe za 2002 r. zostały odroczone z terminem płatności na [...]., a zobowiązanie podatkowe na 2003 i 2004 rok nie zostały jeszcze ustalone.

Pismem z dnia [...] strona odwołała się od powyższej decyzji.

Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...]nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W rezultacie ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...], nr [...]B. B. odmówił wnioskującemu umorzenia zaległości podatkowej z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2001 - 2002.

Pismem z dnia [...]strona odwołała się od powyższej decyzji.

Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...]nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...]nr [...]Burmistrz B. odmówił podatnikowi umorzenia zaległości podatkowych z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2001 - 2002.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, organ wskazał, że okoliczności ustalone w wyniku przeprowadzonego postępowania, nie dają podstaw do zastosowania ulgi w postaci umorzenia zaległości. W trakcie postępowania wyjaśniającego ustalono bowiem, że podatnik posiada gospodarstwo rolne w M. o powierzchni [...]ha fizycznego wraz z budynkiem mieszkalnym i zabudowaniami gospodarczymi. Zaległość z tytułu łącznego zobowiązania podatkowego za lata 2001 -2002 wynosi [...]. Wnioskodawca nie posiada żadnych dochodów i utrzymuje się z pomocy matki pobierającej emeryturę w wysokości [...] miesięcznie, lecz matka zamieszkuje wraz z synem zobowiązanego w O. Ponadto wskazano, że strona prowadziła do dnia [...]działalność gospodarczą, którą zawiesiła, wskutek czego nie została uznana przez Urząd Pracy za osobę bezrobotną. Ustalono również, że podatnik ponosi miesięczne wydatki na utrzymanie w wysokości około [...], a wydatki na remonty budynku mieszkalnego finansują matka i syn wnioskującego. W toku postępowania - na podstawie oględzin nieruchomości - a wbrew twierdzeniom podatnika zawartym w protokołach z dnia [...] i [...]- ustalono, że nieruchomości będące w jego posiadaniu nadają się do zamieszkania i wymagają jedynie drobnych napraw i remontów. Ustalono również, że w posiadaniu strony są urządzenia służące kiedyś prowadzeniu działalności gospodarczej oraz maszyny do obróbki kamienia. W ocenie organu warunki, w jakich zamieszkuje podatnik, przekraczają standardowe warunki egzystencji i choć podatnik ma ograniczone dochody, to dokonuje zarazem prac poprawiających stan posiadanej nieruchomości.

W związku z powyższym, organ pierwszej instancji uznał, że przedstawione przez podatnika we wniosku argumenty, nie stanowią przesłanek umorzenia zaległości podatkowych. Organ wskazał zarazem, że po złożeniu przez podatnika stosownego wniosku, istnieje możliwość rozłożenia zaległości na raty, bądź odroczenia terminu płatności zaległości.

Odwołując się od powyższej decyzji strona wskazała, że nie jest w stanie ponieść ciężaru zaległego zobowiązania podatkowego, wskutek okoliczności od niej niezależnych, polegających na pozbawieniu jej wolności i utracie źródła dochodów. W związku z powyższym doszło do kradzieży posiadanego przez stronę mienia i zdewastowania budynku mieszkalnego, za co, zdaniem wnioskującego, winę ponosi gmina, która go nie zabezpieczyła. Odwołujący się wskazał, że nie posiada dochodów i tylko dzięki pomocy najbliższych stara się wrócić do normalnego życia. W tym celu dokonuje w ograniczonym zakresie napraw w gospodarstwie domowym i urządzeniach umożliwiających prowadzenie działalności gospodarczej oraz osiąganie dochodów. Okoliczności te w jego ocenie nie mogą być z kolei wykorzystywane przez organ podatkowy jako przemawiające za odmową udzielenia ulgi podatkowej. Wnioskujący zakwestionował również ustalenia dokonane przez organ podatkowy w odniesieniu do warunków w jakich zamieszkuje. Zdaniem strony protokół z oględzin nie był sporządzony szczegółowo i nie odzwierciedla stanu w jakiej była nieruchomość w chwili jego powrotu po zakończonym okresie pozbawienia wolności, ponadto większość przedmiotów znajdujących się w gospodarstwie domowym została zabezpieczona przez brata i są to podstawowe rzeczy konieczne do życia. Dalej wnioskujący wywodził, że posiadane przez niego maszyny do produkcji, nie były poddane żadnym oględzinom, które ustaliłyby ich stan techniczny i przydatność w działalności gospodarczej. Podatnik dodał, że Gmina domaga się od niego podatku, który się jej nie należy z uwagi na fakt zastosowania błędnych stawek przy ustalaniu zobowiązania podatkowego.

Decyzją z dnia [...]nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że po złożeniu przez podatnika wniosku o umorzenie zaległości podatkowej z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego za 2001 i 2002 r., przeprowadzone zostało postępowanie w celu zebrania materiału dowodowego, który pozwalałby na obiektywną ocenę sytuacji majątkowej podatnika. Organ przyjął oświadczenie podatnika o jego stanie majątkowym, dokonał oględzin nieruchomości będącej w posiadaniu strony oraz przesłuchał stronę, co do okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości podatkowej w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za 2002 i 2003 r. W ocenie organu z powyższego materiału dowodowego wynika, że zapłata zaległego zobowiązania podatkowego nie spowoduje pogorszenia sytuacji podatnika, tym bardziej, że organ podatkowy zadeklarował pomoc w spłacie zaległości podatkowych poprzez ich rozłożenie na raty lub odroczenie terminu płatności, jeżeli podatnik wyrazi taką wolę w stosownym wniosku. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że sam fakt pozbawienia zobowiązanego wolności, nie skutkuje obowiązkiem udzielenia ulgi podatkowej.

Odnosząc się do argumentu podatnika, dotyczącego wysokości zaległego podatku, organ podkreślił, że kwestia ta nie może być przedmiotem badania w postępowaniu o udzielenie ulgi podatkowej, lecz materia ta może być podnoszona w postępowaniu zmierzającym do zmiany decyzji ostatecznej ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w sposób przewidziany przepisami Ordynacji podatkowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) - dalej w skrócie Op. oraz naruszenie porządku prawnego zagwarantowanego przepisami ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78 poz. 483) - dalej Konstytucji.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w swojej pierwszej decyzji uznało, że zachodził po jej stronie ważny interes, pozwalający na umorzenie zaległości podatkowej, a następnie w oparciu o te same ustalenia faktyczne - uzupełnione jedynie dowodem w postaci protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego - stanowiące podstawę wydania drugiej decyzji, uznano, że takiej przesłanki brak. Zdaniem strony skarżona decyzja narusza zasadę równości obywateli, gdyż w uzasadnieniu wskazano, że utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podyktowane było winą podatnika, wynikającą z zastosowania wobec niego kary pozbawienia wolności. Oznacza to, że organ odwoławczy nie zachował bezstronności, gdyż powinien orzekać w sprawie na podstawie stanu aktualnego, a nie wnikać w "błędy przeszłości" podatnika. Dlatego łączenie przez organy podatkowe sprawy pozbawienia wolności z innymi sprawami, stanowi zdaniem skarżącego "praktykę dyskryminacyjną prowadzącą do niekończących się sankcji i zadrażnień" i nie służy interesowi społecznemu. W ocenie strony powoływanie takich argumentów stanowi "eskalację kar" jakie ponosi, a nie pomoc w adaptacji społecznej.

Zdaniem strony, błędna jest również argumentacja organu podatkowego o możliwości zbycia składników majątku skarżącego, gdyż racjonalnym rozwiązaniem jest naprawa majątku, który może w przyszłości przynieść korzyść nie tylko jemu, jego rodzinie, ale i gminie. Skarżący zarzucił, że organy podatkowe nie zbadały, jakie możliwości w uregulowaniu zaległości podatkowych ma jej współwłaścicielka L. S. Dodał, że gdyby organ podatkowy chciał rzetelnie załatwić sprawę zaległości podatkowej, to bez zbędnej zwłoki rozpatrzyłby sprawę z wniosku o pozwolenie na wycięcie drzew, co pozwoliłoby na pozyskanie środków pieniężnych i organizację działalności gospodarczej w celu zdobycia środków utrzymania. Odpowiadając na zarzuty skargi, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. podtrzymało w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. W piśmie z dnia [...] strona skarżąca (działając przez pełnomocnika) wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Jednocześnie strona wskazała, że przy rozpoznaniu przedmiotowej sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., zastosowanie powinien mieć przepis art. 24 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - dalej w skrócie Kpa zgodnie z którym pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Skarżący wskazał, że w rozpatrywanej sprawie w wydaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. trzech kolejnych decyzji: z dnia [...], z dnia [...] i z dnia [...]brali udział ci sami pracownicy Kolegium. Powyższe zdaniem strony stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania jej do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 wymienionej ustawy, umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), lit. c) i lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej w skrócie upsa.

Oceniając zaskarżoną decyzję w tym zakresie należy stwierdzić, iż nie narusza ona przepisów prawa materialnego ani przepisów procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie sporne są dwie kwestie. Pierwsza, to czy organy podatkowe w trakcie postępowania nie naruszyły przepisów procesowych tj. przepisów regulujących wyłączenie pracownika organu administracji publicznej od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Druga -czy organy odpowiednio zastosowały przepis art. 67 Op. i czy tym samym nie naruszyły porządku prawnego zagwarantowanego przepisami Konstytucji.

W piśmie z dnia [...]., uzupełniającym skargę, pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że w przedmiotowej sprawie w wydaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. trzech kolejnych decyzji: z dnia [...]., z dnia [...] i z dnia [...], brali udział ci sami pracownicy Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Zdaniem pełnomocnika zastosowanie w niniejszej sprawie powinien mieć zatem przepis art. 24 § 1 pkt 5 Kpa, zgodnie z którym pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Użycie powyższego przepisu pełnomocnik strony wywiódł z brzmienia art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o Samorządowych Kolegiach Odwoławczych (Dz. U. Nr 79 poz. 856), zgodnie z którym samorządowe kolegia odwoławcze są organami wyższego stopnia, w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy z dnia 29 sierpnia 1007 r. Ordynacja podatkowa, w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej, należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej oraz z treści art. 19 ust. 1 cytowanej ustawy, w myśl którego do wykonywania przez kolegium zadań, o których mowa w art. 1 i 2 ustawy, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz Ordynacji podatkowej, z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy.

Ustosunkowując się do powyższego należy stwierdzić, że art. 24 § 1 pkt 5 Kpa nie ma zastosowania w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych. Zgodnie z art. 3 § 1 pkt 2 Op., obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998 r. tj. od dnia wejścia w życie Ordynacji podatkowej, przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do spraw uregulowanych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa z wyjątkiem przepisów działów IV, V, VII, VIII. Powołany przez stronę przepis art. 24 § 1 pkt 5 Kpa znajduje się w dziale pierwszym kodeksu, w związku z czym nie wyłącza on zastosowania w tym zakresie przepisów Ordynacji podatkowej. Z brzmienia analogicznego do art. 24 § 1 pkt 5 Kpa przepisu Ordynacji podatkowej, tj. art. 130 § 1 pkt 6 wynika, że członek samorządowego kolegium odwoławczego podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych oraz innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego, w których brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że członek kolegium byłby wyłączony z rozpoznania sprawy wówczas, gdyby brał udział w wydaniu decyzji w organie I instancji. Nie istnieje natomiast regulacja prawna, która wyłączałaby od udziału w sprawie członka kolegium w sytuacji, gdy orzekał on jako organ odwoławczy o uchyleniu decyzji organu I instancji i po raz kolejny orzeka jako organ odwoławczy rozpoznając odwołanie od ponownie wydanej decyzji przez organ I instancji. Zgodnie z powszechnie przyjętym orzecznictwem wyłączenie od załatwienia sprawy (art. 130 § 1 pkt 5 Op.) dotyczy przypadku, w którym pracownik (...) biorący udział w wydaniu decyzji w I instancji bierze następnie udział w wydaniu decyzji także w II instancji, nie ma natomiast zastosowania do spraw rozpatrywanych na skutek uchylenia decyzji przez organ odwoławczy i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia (por. wyrok NSA z dnia 15 października 1999 r., sygn. akt III SA 37/99, ONSA). W tym zakresie wypowiedział się również Sąd Najwyższy wyjaśniając, że wyłączenie pracownika na podstawie art. 130 § 1 pkt 5 Op. dotyczy tylko osoby, która orzekała w sprawie w pierwszej instancji a po wydaniu decyzji została przeniesiona (oddelegowana) do organu drugiej instancji i miałaby orzekać w tej sprawie (por. wyrok SN z dnia 6 marca 2002 r., sygn. akt III RN 15/01, OSNP).

Podsumowując powyższe uregulowania stwierdzić należy, że organy podatkowe w trakcie przeprowadzonego postępowania nie naruszyły przepisów procesowych, tj. przepisów regulujących wyłączenie pracownika organu administracji publicznej od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał on udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Podniesione przez pełnomocnika strony skarżącej, w tym zakresie, zarzuty nie znajdują oparcia w obowiązujących przepisach prawa.

Odnosząc się do zarzutów związanych z dokonaniem przez organy podatkowe oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i odmową umorzenia zaległości podatkowych z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2001 - 2002, stwierdzić należy, iż instytucja umorzenia zaległości podatkowych ukształtowana jest na zasadzie uznania administracyjnego w granicach kierunkowych dyrektyw wyboru określonych jako ważny interes podatnika lub interes publiczny. Oznacza to, że organ podatkowy nawet w przypadku stwierdzenia okoliczności przemawiających za umorzeniem zaległości podatkowej, może odmówić umorzenia tej zaległości.

Uprawnienie organu do wydania decyzji uznaniowej, ogranicza kontrolę celowości i zasadności rozstrzygnięcia, co oczywiście nie zwalnia Sądu kontrolującego legalność decyzji od obowiązku oceny, czy decyzję podjęto z uwzględnieniem przesłanek określonych w przepisie art. 67 § 1 Op. Powyższy przepis ma charakter wyjątkowy, dlatego też umorzenie zaległości podatkowych stosuje się w wyjątkowych i szczególnie uzasadnionych przypadkach, zwłaszcza w razie znacznego ograniczenia możliwości płatniczych podatnika, wskutek zaistnienia zdarzeń losowych lub okoliczności niezależnych od podatnika. Przesłanki, w granicach których orzeka organ, tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny, są pojęciami nieostrymi, co obliguje organ stosujący prawo do szczególnie wnikliwej ich oceny w świetle okoliczności konkretnej sprawy.

Przez ważny interes podatnika w orzecznictwie i piśmiennictwie rozumie się między innymi przypadek, gdy na skutek uiszczenia podatku, podatnik miałby pozostawać bez środków do życia i korzystać z pomocy społecznej; sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie zaległości podatkowych uregulować, czy też sytuacje, w których niemożność spłaty zadłużenia wynika z działania czynników, na które podatnik nie miał wpływu i są niezależne od sposobu jego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 28 listopada 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 618/99, LEX nr 53856). Z drugiej strony, interes publiczny to sytuacja, gdy zapłata zaległości podatkowej spowoduje konieczność sięgnięcia przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie on w stanie zaspokajać swoich potrzeb materialnych.

Badając legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza B., Sąd stwierdził, że nie można zarzucić organom podatkowym wyjścia poza granice swobody przy wydawaniu decyzji uznaniowych, ani naruszenia kryteriów oceny ważnego interesu podatnika i interesu publicznego. W sprawie nie zaistniały bowiem nadzwyczajne zdarzenia losowe, ani okoliczności których strona nie mogłaby przewidzieć. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że powstanie po stronie podatnika zaległości podatkowej było wynikiem przebywania w zakładzie karnym, co spowodowało również negatywne skutki dla stanu posiadanej przez niego nieruchomości, w związku z jej niezabezpieczeniem w tym okresie. W ocenie Sądu, powyższa sytuacja nie ma charakteru niezależnego od działań podatnika, a sam fakt pozbawienia podatnika wolności, nie skutkuje obowiązkiem udzielenia ulgi podatkowej, mającym na celu doprowadzenie nieruchomości do stanu, w jakim znajdowała się przed dniem osadzenia strony w zakładzie karnym. Nieuzasadniony jest zatem podniesiony w skardze zarzut dyskryminacji strony przez organy podatkowe i brak zachowania bezstronności poprzez wnikanie w "błędy przeszłości" podatnika oraz naruszenie zasady równości zagwarantowanej przepisami Konstytucji RP. Zdaniem Sądu, organy podatkowe nie obwiniały podatnika z powodu przebywania przez niego w warunkach izolacji, podkreśliły jedynie wpływ jego postępowania na zaistniałą sytuację. Organy nie uchylają się również - wbrew opinii skarżącego - od udzielenia mu pomocy w powrocie do normalnego życia po odbyciu kary pozbawienia wolności, wskazują bowiem na możliwość rozłożenia zaległości na raty lub odroczenia terminu płatności tej zaległości.

Fakt przejściowych trudności w uzyskiwaniu środków finansowych w związku z odbywaniem kary, bez stwierdzenia innych okoliczności, nie jest wystarczający do umorzenia zaległości. Udzielenie tego rodzaju ulgi musi być bowiem społecznie uzasadnione. Zapłata zaległości podatkowych nie może więc naruszać elementarnych zasad sprawiedliwości i praworządnych relacji między obywatelami a Państwem. W ocenie Sądu oczekiwania podatnika wnoszącego o umorzenie zaległości podatkowych na podstawie art. 67 § 1 Op., nie mogą wykraczać poza granice pozwalające pogodzić interes indywidualny z interesem publicznym. Takie postępowanie przeczyłoby podstawowej zasadzie państwa prawa, zgodnie z którą konstytucyjnym obowiązkiem Państwa jest zapewnienie funkcjonowania wielu dziedzin życia obywateli z wpływów podatkowych.

Zaznaczyć przy tym należy, że z treści przepisu art. 67 § 1 Op. wynika, że ocena ważnego interesu podatnika i interesu publicznego nie może być dokonywana w sposób subiektywny, a więc nie może o tym decydować przekonanie podatnika o jego krzywdzie. Zgodnie z powszechnie akceptowanym orzecznictwem "o istnieniu ważnego interesu podatnika decydują kryteria zobiektywizowane, które są zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości" (por. wyrok NSA z 14 września 2001 r. sygn. akt III S.A. 1590/00 LEX nr 79619). Zdaniem Sądu, nie może przemawiać za umorzeniem zaległości podatkowych skarżącego jego subiektywne przekonanie, że organy podatkowe powinny mu pomóc w społecznej adaptacji związanej z wyjściem na wolność i jego przeświadczenie, że orzekanie na niekorzyść podatnika w tej sytuacji jest praktyką dyskryminacyjną.

W ocenie Sądu, organy podatkowe obu instancji w sposób szczegółowy i obiektywny, w granicach swobodnej oceny dowodów oceniły, iż sytuacja finansowa skarżącego nie różni się w sposób szczególny od znacznej grupy podatników opłacających podatek od nieruchomości, a tym samym uznały, że w spornej sprawie brak jest szczególnych i wyjątkowych okoliczności, które wskazywałyby na istnienie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, uzasadniającego umorzenie zaległości podatkowych z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2001 -2002. Organy w swoich decyzjach wyjaśniły stan sprawy i odniosły się do wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, które wskazywałyby na istnienie w sprawie przesłanek uzasadniających udzielenie ulgi. Ponadto przeprowadziły w sposób szczegółowy postępowanie, mające na celu ustalenie sytuacji majątkowej strony, a co za tym idzie możliwości spłaty zaległości przez skarżącego. Postępowanie przeprowadzono z udziałem strony, dopuszczono i oceniono wszystkie dowody przedłożone w sprawie. Motywy rozstrzygnięcia organów zostały szczegółowo wyjaśnione w decyzjach, których uzasadnienie wskazuje przyczyny, dla których organ odmówił umorzenia zaległości podatkowych i z jakich względów okoliczności podnoszone przez stronę nie mogły zmienić rozstrzygnięcia w sprawie.

Odnosząc się do podniesionego przez stronę w skardze argumentu, że zaległy podatek z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego za 2001 r. i 2002 r. winna regulować na bieżąco współwłaścicielka nieruchomości - małżonka skarżącego L.S., która jest zdolna do ponoszenia systematycznych opłat, należy wskazać na przepisy art. 3 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 11 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j.: Dz. U. z 1993 r. Nr 94, poz.431 ze zm.) oraz art. 2 ust.3 i4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 ze zm.). Z przepisów tych wynika, iż jeśli nieruchomość (gospodarstwo rolne) stanowi współwłasność małżonków lub odrębną własność każdego z nich obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości i w podatku rolnym ciąży łącznie na obojgu małżonkach. Obowiązek podatkowy w podatku rolnym i w podatku od nieruchomości ciąży solidarnie także na współwłaścicielach nie będących małżonkami. Nie jest przesłanką do umorzenia zaległości podatkowych jednemu ze współwłaścicieli nieruchomości (gospodarstwa rolnego) okoliczność, iż pozostali współwłaściciele znajdują się w takiej sytuacji majątkowej, która pozwala na zapłatę zobowiązań podatkowych. Postępowanie w sprawie umorzenia zaległości podatkowych toczy się na wyraźny wniosek osoby posiadającej zaległości podatkowe. W ramach tego postępowania ustalane są i poddawane ocenie przez organ podatkowy, dane dotyczące sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Tylko bowiem sytuacja majątkowa wnioskodawcy (a nie innych osób) może wpłynąć na decyzję o umorzeniu zaległości podatkowych.

Zarzut skarżącego, iż w swojej pierwszej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że po stronie wnioskodawcy występuje ważny interes pozwalający na umorzenie zaległości podatkowej, a następnie, na podstawie tego samego materiału dowodowego, organ ten wyraził odmienny pogląd, nie znajduje oparcia w uzasadnieniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia z dnia [...] (także następnych decyzjach). W decyzji tej organ odwoławczy wyraził jedynie pogląd, iż odroczenie terminu płatności zaległości podatkowej, świadczy o istnieniu zaległości podatkowych i uprawnia podatnika do wystąpienia, przed upływem odroczonego terminu płatności, z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej. W takich sytuacjach wniosek podatnika nie może być uznany za bezprzedmiotowy. Organ ten nie wypowiadał się natomiast, co do istnienia przesłanek umorzenia tej zaległości. W tym zakresie wskazał na konieczność przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania i wydania decyzji uwzględniającej żądanie strony lub odmawiającej jego uwzględnienia oraz uzasadnienia swego stanowiska.

Podsumowując powyższe rozważania należy jeszcze raz podkreślić, że w odniesieniu do spraw objętych tzw. uznaniem administracyjnym, kognicja Sądu nie wkracza w zakres tego uznania. Kontrola legalności badanych decyzji dotyczyć może jedynie oceny, czy orzekające w sprawie organy kierowały się przy rozstrzyganiu sprawy przesłankami określonymi w przepisie art. 67 § 1 Op. Dla poparcia tego stanowiska zasadnym jest przytoczenie tez zawartych w uzasadnieniu wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2001 r., sygn. akt SA/Sz 1228/00 (LEX nr 78299), że "uznaniowa konstrukcja omawianego przepisu praktycznie uchyla spod kontroli legalności wydanej przez organ decyzji, ponieważ decyzja negatywna nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy przypadki uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym wystąpiły, jak i wtedy, gdy nie występują. Kontrola sądowa decyzji uznaniowej sprowadza się do badania, czy postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami proceduralnymi i czy rozważono wszystkie zgłoszone okoliczności w sposób przekonywujący" oraz z dnia 7 marca 2002 r., sygn. akt SZ/Sz 2283/00 (LEX nr 83699), że "kontrola sądowa legalności decyzji wydanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się jedynie do badania, czy w procesie dochodzenia tej decyzji organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny, uzasadniający umorzenie zaległości podatkowej lub odsetek oraz czy w ramach samego uznania nie naruszył on zasad swobodnej oceny zgromadzonych dowodów".

W ocenie Sądu, organy podatkowe - kierując się zasadą, że umorzenie zaległości podatkowej lub odsetek za zwłokę jest szczególnego rodzaju ulgą podatkową, stanowiącą odstępstwo od zasady równości opodatkowania i mającą zastosowana wyłącznie w nadzwyczajnych okolicznościach faktycznych, z reguły od podatnika niezależnych - zasadnie uznały, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania wnioskowanej przez stronę ulgi.

Z powyższego wynika, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. nie narusza prawa, co czyni skargę nieuzasadnioną. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - na podstawie art. 151 upsa - oddalił skargę. Koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przyznano pełnomocnikowi skarżącego, na podstawie §19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Wynagrodzenie za zastępstwo prawne przyznano w wysokości stawki minimalnej (powiększonej o 22% podatek od towarów i usług) przewidzianej w §18 ust.1 pkt 1 lit.c) wymienionego rozporządzenia, uwzględniając charakter sprawy oraz związany z tym nakład pracy.