Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 962/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Straż pożarna
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1,  art. 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 178 poz 1380
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej - tekst jednolity.
article: art. 17 ust. 1,  art. 55 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 16 poz 94
law: Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi "A" S.A. w W. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ochrony przeciwpożarowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...]r. Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarowej w W. działając na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (j.t. Dz. U. z 2009 r. nr 12, poz. 68 z późn. zm.) w związku z uchybieniem naruszającym przepisy przeciwpożarowe opisanym w protokole z czynności kontrolno-rozpoznawczych z dnia 30 kwietnia 2012 r., które zostały przeprowadzone przez przedstawiciela Komendy w Spółce Akcyjnej "A" S.A. [...] w T., Sekcja Eksploatacji w R. w odcinku linii kolejowej nr 1 na trasie (R.-O., W.) oraz § 38 i § 39 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z 2010 r. nr 109, poz. 719), nakazał "A" S.A. [...] w T. wykonanie obowiązku, polegającego na usunięciu suchych gałęzi, chrustu oraz posusza występujących na pasie przeciwpożarowym na terenie Leśnictwa J. wzdłuż linii kolejowej nr 1 trasa (R.-O., W.) – w terminie do dnia 30 czerwca 2012 r.

W uzasadnieniu organ podał, że w dniu 30 kwietnia br. w trakcie przeprowadzonych czynności kontrolno-rozpoznawczych na terenie kolejowego pasa przeciwpożarowego leżącego w obrębie Leśnictwa J. wzdłuż linii kolejowej Nr 1 (trasa R.-O., W.), stwierdzono występowanie suchych gałęzi, chrustu oraz posusza w bezpośrednim sąsiedztwie torowiska oraz w odległości do 30 m od torowiska.

W związku z powyższym w myśl zapisów ujętych w art. 3 i 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (j.t. Dz. U. z 2009 r. Nr 178, poz. 1380 z późn. zm.) właściciel, zarządca lub użytkownik budynku, obiektu lub terenu, ponoszą odpowiedzialność za naruszenie przepisów przeciwpożarowych, w trybie i na zasadach określonych w innych przepisach.

W odwołaniu od decyzji "A" S.A. [...] w T. zarzucił jej wydanie z naruszeniem prawa, a w szczególności przepisów rozporządzenia MSWiA w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków... (Dz. U. Nr 109 z 2010 r. poz. 719), z których nie wynika obowiązek odwołującego się do utrzymywania pasów przeciwpożarowych.

Zdaniem odwołującego się, zarządca infrastruktury kolejowej odwołującego się, jakim jest "A" S.A. miał bowiem obowiązek utrzymywania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej na podstawie zapisu § 34 ust. 3 uchylonego rozporządzenia MSWiA z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563). Zapis ten jednak został zakwestionowany przez Ministerstwo Infrastruktury oraz Rządowe Centrum Legislacji podczas uzgadniania obecnie obowiązującego rozporządzenia MSWiA z dnia 7 czerwca 2010 r. (Dz. U. Nr 109, poz. 719), ponieważ określał podmioty zobowiązane do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, co stanowiło przekroczenie delegacji ustawowej zawartej w ustawie o ochronie przeciwpożarowej. Zdaniem odwołującego się, przepis § 38 i § 39 aktualnie obowiązującego rozporządzenia MSWiA, zawierający odniesienie do ustawy o ochronie przeciwpożarowej, jest tylko informacją o regulacjach prawnych, które traktują o utrzymywaniu pasów przeciwpożarowych przy obiektach. Z przepisów tych nie wynika obowiązek, który został nałożony decyzją Komendanta Straży Pożarnej.

Podkreślono, że ustawa o transporcie kolejowym, nie reguluje swym zakresem podmiotów obowiązanych do wykonywania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, art. 55 ustawy o transporcie, daje jedynie zarządcy infrastruktury kolejowej za odszkodowaniem prawo do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, jeżeli jest to konieczne dla ochrony linii kolejowych. Jednakże z prawa tego nie można czynić obowiązku, tak jak uczyniono to w zaskarżonej decyzji Komendanta Powiatowego PSP w W..

Decyzja zobowiązująca "A" S.A. [...] w T. do utrzymywania pasów przeciwpożarowych w lasach, jest nadto niezgodna z art. 9 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, które jednoznacznie zobowiązują właścicieli lasów do wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów. Zaznaczono, że art. 29 ustawy o lasach, nie zezwala zarządcy infrastruktury na ruch pojazdem silnikowym po lesie.

Zobowiązanie "A" S.A. do zabezpieczania upraw lasów, czyli do ochrony cudzego majątku i wykonywania prac na cudzym terenie, skutkuje zaś finansowaniem przez zarządcę infrastruktury kolejowej działań należących do właścicieli lasów.

Niezależnie od powyższych zarzutów, zdaniem odwołującego się organ wydający decyzję naruszył przepisy art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, albowiem określił nierealny termin wykonania decyzji. Skoro stronie przysługuje prawo wniesienia odwołania, to termin wykonania decyzji winien uwzględnić terminy procesowe związane z prawem strony do zaskarżania rozstrzygnięcia oraz czas niezbędny do przystąpienia do wykonania obowiązku. Dodał, że podmiot ten nie posiada służb do wykonywania tego rodzaju czynności i ewentualne wykonanie decyzji związane jest z wszczęciem procedur wyłonienia wykonawcy. Przedmiotowa decyzja tego nie uwzględnia, stąd też i z tej przyczyny jest wadliwa.

Zaskarżoną decyzją [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że z przedłożonych dokumentów w przedmiotowej sprawie wynika, że upoważnieni przedstawiciele Komendy Powiatowej PSP w W. w dniu 30 kwietnia 2012 roku przeprowadzili czynności kontrolno-rozpoznawcze w zakresie ochrony przeciwpożarowej w "A" S.A. [...] w T.. Zakres tych czynności obejmował kontrolę stanu utrzymania pasa przeciwpożarowego wzdłuż torów linii kolejowej nr 1 trasa R. – O. – W. graniczący z terenami kompleksu leśnego Leśnictwa J.. Z kontroli został sporządzony stosowny protokół ustaleń w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Kontrolowany podpisał przedmiotowy protokół z następującym zastrzeżeniem: "W odniesieniu do obowiązujących przepisów, utrzymywanie pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych należy do zarządcy lub właściciela lasów". Przeprowadzone czynności kontrolne wykazały nieprawidłowości w stanie bezpieczeństwa pożarowego polegające na występowaniu suchych gałęzi, chrustu i posusza wzdłuż pasa kolejowego linii kolejowej nr 1 przebiegającej przez teren leśnictwa J.. W związku z tym, Komendant Powiatowy PSP w W. wydał w przedmiotowej sprawie decyzję administracyjną. Stroną zobowiązaną do bezpośredniej realizacji tej decyzji była Spółka "A" S.A. [...] w T. z siedzibą przy ul. [...] w T..

Organ odwoławczy wyjaśnił, że do końca czerwca 2010 r. przepis § 34 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563) precyzyjnie wskazywał podmioty zobowiązane do utrzymywania pasów przeciwpożarowych wzdłuż obszarów leśnych. Wyżej wymienione rozporządzenie utraciło moc w związku z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719). W § 38 ust. 2 wskazano, iż podmioty właściwe do wykonania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych określono w następujących ustawach:

• z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435 z późn. zm.),

• z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 z późn. zm.),

• z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2009 r. Nr 178, poz. 1380 oraz z 2010 r. Nr 57, poz. 353).

Jednakże zdaniem organu:

– w odwołaniu nie uwzględniono art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym,

– stanowisko skarżącego prowadzi do błędnych konkluzji wypaczających intencję unormowań prawnych, szczególnie w zakresie odpowiedzialności odszkodowawczej za możliwość korzystania przez "A" S.A. z gruntów do niej nie należących, celem zapewnienia ruchu kolejowego,

– wniosku co do przyczyn wykonywania pasów przeciwpożarowych wzdłuż szlaków kolejowych, w celu rzekomej ochrony ruchu kolejowego przed pożarami lasów, są całkowicie błędne i nieznajdujące potwierdzenia w rzeczywistości, co wynika z praktyki służby Państwowej Straży Pożarnej.

Zdaniem organu odwoławczego, mając na uwadze wnioski zawarte w odwołaniu, wydaje się zasadnym przypuszczenie, że pominięcie art. 17 ustawy o transporcie kolejowym miało na celu zamaskowanie istotnego obowiązku, spoczywającego na podmiocie gospodarczym, którego działalność stwarza zagrożenie pożarowe. Tymczasem z mocy art. 17 ust. 1 tej ustawy, zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające:

1) bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego,

2) bezpieczną eksploatację pojazdów kolejowych;

3) ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska.

Zatem już w treści tego przepisu nałożono na zarządców i przewoźników kolejowych obowiązek bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego oraz spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych na szlakach kolejowych i bocznicach w zakresie ochrony przeciwpożarowej. W tym kontekście stają się całkowicie jasne uprawnienia zarządców szlaków kolejowych, opisane w art. 55 cytowanej ustawy.

Czynności te mają ścisły związek z możliwością prowadzenia ruchu kolejowego w sposób bezpieczny. Z kontekstu przepisu wyraźnie wynika, że odszkodowania za ustawianie zasłon śnieżnych, zakładanie żywopłotów, utrzymywanie pasów przeciwpożarowych są należne właścicielom gruntów, w drodze umowy stron. Wyjątek opisany w art. 55 ust. 3, dotyczący wskazania, kto ponosi faktyczne koszty wykonania pasów przeciwpożarowych, świadczy o tym, że podmiotem zobowiązanym do wykonywania pasów jest zarządca linii kolejowej, który na podstawie umowy cywilnoprawnej może domagać się ich poniesienia przez właścicieli gruntów. Jego prawo, o którym mowa w pierwszej części zdania art. 55 ust. 1, dotyczy możliwości korzystania z tych gruntów celem prowadzenia niezbędnych dla ruchu pociągów prac, przy czym urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych jest obowiązkiem zarządcy infrastruktury. Dobitnie ukazuje to art. 56 ustawy o transporcie kolejowym, który stanowi, że w razie potrzeby usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, starosta, na wniosek zarządcy, wydaje decyzję o usunięciu drzew lub krzewów. Decyzję wykonuje zarządca (ust. 1). Ustalenie odszkodowania za drzewa i krzewy oraz za ich usunięcie następuje w drodze umowy stron (ust. 2). Odszkodowania, o których mowa w ust. 2 i art. 55 ust. 1, ustala, w przypadku braku umowy stron, starosta, z zastosowaniem zasad przewidzianych przy wywłaszczaniu nieruchomości (ust. 3). Odszkodowanie nie przysługuje, jeżeli:

1) posadzenie drzew lub krzewów nastąpiło po wybudowaniu linii kolejowej z naruszeniem przepisów ustawy;

2) drzewa lub krzewy przy skrzyżowaniach z drogami w poziomie szyn utrudniają użytkownikom tych dróg dostrzeżenie nadjeżdżającego pociągu lub sygnałów dla nich przeznaczonych (ust. 4).

Z powyższych przepisów wynika wyraźnie, że zarządca infrastruktury wykonuje decyzję innego organu (starosty) o usunięciu drzewa stanowiącego przeszkodę w ruchu pociągu, a rosnącego na gruncie nie należącym do zarządcy infrastruktury. Jednocześnie co do zasady zarządca infrastruktury płaci odszkodowanie za wycinane drzewa, chyba że są spełnione przesłanki opisane w art. 56 ust. 4.

Zdaniem organu, z błędnej interpretacji przepisów § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, w kontekście art. 55 ustawy o transporcie kolejowym, zawartej w odwołaniu, wysnuto wniosek, że zobowiązanie "A" S.A. do zabezpieczenia upraw lasów, czyli do ochrony cudzego majątku i wykonywania prac na cudzym terenie, skutkuje finansowaniem przez zarządcę infrastruktury kolejowej działań należących do właścicieli lasów. Idąc tym tokiem rozumowania, spółka ta powinna żądać odszkodowań od właścicieli gruntów za to, że konieczne jest ustawianie zasłon śnieżnych i żywopłotów, celem prowadzenia bezpiecznego ruchu kolejowego. Istotne jest jednak brzmienie przepisów, a nie ich swobodna interpretacja, która nie może zmieniać ich ani uzupełniać oraz nie stanowi podstawy prawnej określonych działań organów państwowych.

W związku z powyższym, po przeprowadzeniu analizy niniejszej sprawy, organ odwoławczy postanowił utrzymać wyżej wymienioną decyzję w mocy. Przy podejmowaniu takiego rozstrzygnięcia uznano, że Komendant Powiatowy PSP w W. nałożył zaskarżone obowiązki, stosownie do postanowień cytowanych przepisów oraz we właściwy sposób je uzasadnił. W protokole ustaleń z czynności kontrolnych przeprowadzonych przez funkcjonariuszy Komendy Powiatowej PSP w W., jednoznacznie i wyraźnie opisano występujące nieprawidłowości w zakresie bezpieczeństwa pożarowego. Słusznie uznano, że występują wystarczające podstawy do wydania decyzji administracyjnej, obejmującej konieczność doprowadzenia do stanu pełnej użyteczności pasów przeciwpożarowych w wyznaczonym terminie.

Zdaniem organu odwoławczego, wyznaczone obowiązki głównie o charakterze porządkowo-eksploatacyjnym powinny być zrealizowane w stosunkowo krótkim terminie. Są to zadania wykonalne i oczywiste w kontekście stwierdzonych przypadków niezgodności z wymaganiami słusznie wskazanych przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

W zaistniałej sytuacji, powinny być podjęte jak najszybsze skuteczne działania zmierzające do usunięcia nieprawidłowości, których występowanie stwierdził uprawniony organ ochrony przeciwpożarowej.

Stąd też odwołania nie uwzględniono.

W skardze do sądu administracyjnego "A" S.A. [...] w T. zarzucił naruszenia prawa materialnego tj. przepisów:

• art. 17 i 55 ustawy o transporcie kolejowym, przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie,

• § 38 ust. 2 rozporządzenia MSWiA z dnia 7 czerwca 2010 r. przez przyjęcie, że przepis ten nakłada na skarżącego obowiązek utrzymania pasów przeciwpożarowych,

• naruszenie art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

nadto:

- określenie terminu wykonania decyzji bez uwzględnienia realnej możliwości jej

wykonania.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji i zasądzenie kosztów procesu.

Zdaniem skarżącego, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem wskazanych przepisów prawa, albowiem z norm prawnych na których ją oparto, nie wynika obowiązek dla skarżącego do wykonywania czynności utrzymywania pasów przeciwpożarowych.

Wbrew stanowisku organu wydającego decyzję, z § 38 ust. 2 wyżej cytowanego rozporządzenia MSWiA, taki obowiązek nie wynika. Z przepisu tego wynika jedynie, że rodzaje oraz sposoby wykonywania pasów przeciwpożarowych przez podmioty określone jako właściwe do ich wykonywania i utrzymywania są określone w ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach, ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym oraz ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej. W poprzednio obowiązującym rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563) precyzyjnie wskazano podmioty zobowiązane do utrzymywania pasów przeciwpożarowych, w tym właścicieli linii kolejowych. Takich regulacji a tym samym wskazania podmiotu, nie zawiera obecnie obowiązujące rozporządzenie. Obecnie obowiązujące rozporządzenie określa, że podmioty te określają odrębne, właściwe ustawy. Jednakże wbrew stanowisku organu wydającego decyzję z przepisów wskazanych w rozporządzeniu ustaw nie wynika, że na skarżącym ciąży taki obowiązek.

Przenosząc powyższe, aktualnie obowiązujące regulacje na grunt ustawy o transporcie kolejowym, w szczególności art. 17 ust. 1 i art. 55 ust. 1 ustawy, nie można się zgodzić z twierdzeniem, że z przepisów tych wynika obowiązek nałożony zaskarżoną decyzją.

Ustawodawca w art. 17 ust. 1 powołanej ustawy, nałożył na zarządcę infrastruktury, przewoźników kolejowych oraz użytkowników bocznic kolejowych ogólny obowiązek spełniania warunków technicznych i organizacyjnych zapewniających ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. Norma ta wyraża jedynie generalną zasadę, której adresatami są podmioty korzystające z infrastruktury kolejowej. Z przepisu art. 17 wynika, że zarządcy i przewoźnicy kolejowi są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego, ochronę przeciwpożarową.

Z przepisu tego nie wynika jednak obowiązek utrzymywania pasów przeciwpożarowych, a obowiązek spełniania przez infrastrukturę kolejową warunków technicznych zapewniających ochronę przeciwpożarową. Natomiast zgodnie z art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, zarządca ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem (...) urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe. Z analizy powołanego przepisu wynika, iż jest to norma określająca uprawnienie w zakresie dyspozycji przepisu art. 55 ustawy, albowiem ustawodawca nie użył w tym przypadku słów: "ma obowiązek", "jest zobowiązany". Gdyby celem racjonalnego ustawodawcy było ustanowienie na zarządcy obowiązku urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych norma ta zostałaby skonstruowana przez użycie sformułowania np. "ciąży obowiązek". Zatem celem ustawodawcy było wskazanie, że zarządca ma prawo wkroczyć i ingerować w dominium innego podmiotu prawa, w celu urządzenia i utrzymywania pasów przeciwpożarowych za odpowiednim odszkodowaniem.

Podkreślono, że zgodnie z zasadami demokratycznego państwa prawa, nie można domniemać obowiązków obywateli i innych podmiotów prawa. Zarówno zakazy oraz nakazy mogą zostać nałożone na te podmioty w ramach norm prawa powszechnie obowiązującego w aktach rangi ustawowej, w sposób bezpośredni i jasny. Dlatego też nie można się zgodzić ze stanowiskiem organu, że ustawodawca w blankietowej normie wyrażonej przez art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym i normie wyrażającej uprawnienie w art. 55 ust. 1 tejże ustawy nałożył na skarżącego obowiązek urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych. Z tego też powodu w myśl art. 7 Konstytucji RP organ administracji nie jest uprawniony do egzekwowania od skarżącego obowiązku określonego decyzją.

Stąd nawet przy założeniu, że to na skarżącym spoczywa obowiązek urządzenia pasów przeciwpożarowych, to z pewnością ich bieżące utrzymywanie nie należy do jego obowiązków. Nie ulega wątpliwości, że znajdujące się, jak to wynika z decyzji organu administracyjnego, suche gałęzie, chrust oraz poszusze na pasie przeciwpożarowym nie znalazło się wskutek statutowej działalności skarżącego, a jest wynikiem "działalności" zarządcy lasów lub też osób trzecich. Zdaniem skarżącego tego rodzaju zabiegi należą do obowiązków zarządcy lasów jako podmiotu również zobowiązanego z mocy ustawy o lasach do ochrony przeciwpożarowej.

Niezależnie od powyższego skarżący podniósł, iż termin wykonania zaskarżonej decyzji jest terminem nierealnym. Organ wydający decyzję powinien uwzględnić w pierwszej kolejności fakt, iż strona ma prawo odwołać się od nałożonego obowiązku. Tymczasem określony w decyzji termin wykonania obowiązku do 30 czerwca 2012 r. nie tylko nie uwzględniał tego faktu, ale również nie uwzględnił techniczno-organizacyjnych możliwości jej wykonania.

W odpowiedzi na skargę organ, którego działanie zaskarżono, wniósł o jej oddalenie z przyczyn zawartych w motywach zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie mogła odnieść skutku bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, ani też organy administracji nie naruszyły reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania.

Tymczasem zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa skutkuje uwzględnieniem skargi, co oznacza, że nie każda wadliwość decyzji prowadzi do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

W niniejszej sprawie nie są kwestionowane ustalenia faktyczne organów obydwu instancji, poczynione w oparciu o protokół kontroli z dnia 30 kwietnia 2012 r., w toku której stwierdzono pozostawienie suchych gałęzi, chrustu i posusza wzdłuż pasa kolejowego przy linii kolejowej nr 1, trasa R. – W., a mianowicie w bezpośrednim sąsiedztwie torowiska oraz w odległości 30 m od torowiska. Taki stan rzeczy narusza wymogi, jakie powinny spełniać pasy przeciwpożarowe w sąsiedztwie linii kolejowej, na której prowadzony jest ruch, określone w § 9 ust. 2 rozp. Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowania drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. Nr 153, poz. 955). Sporna jest natomiast kwestia, czy obowiązek utrzymania pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie czynnej linii kolejowej obciąża właściciela lasu, czy też zarządców i przewoźników kolejowych, jak to uznały organy administracji.

Zdaniem sądu administracyjnego, prawidłowo wskazał organ odwoławczy, że obowiązek utrzymania takich pasów przeciwpożarowych obciąża podmioty wymienione w art. 17 ust. 1 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm.). Wszak to wymienione tam podmioty są zobowiązane do spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych zapewniających m. in. ochronę przeciwpożarową (pkt 3). Wykonanie takiego obowiązku nie byłoby możliwe, gdyby zarządcy i przewoźnicy kolejowi nie mogli urządzać i utrzymywać pasów przeciwpożarowych, których szerokość i wymogi, określa przywołane wyżej rozp., wydane w oparciu o delegację ustawową z art. 54 ustawy o transporcie kolejowym. Wszak pasy przeciwpożarowe ograniczają prawo własności właścicieli lasów, którymi mogą być także osoby fizyczne. Ich istnienie leży zaś wyłącznie w interesie zarządców i przewoźników kolejowych. Gdyby nie istniała linia kolejowa, nie zachodziłaby obawa o zagrożenie pożarowe lasu. Właściciel lasu nie może czerpać korzyści oraz sadzić drzew i krzewów w odległościach mniejszych niż 15 m od osi skrajnego toru kolejowego, zaś tereny pasów przeciwpożarowych muszą być oczyszczone z wszelkiej roślinności. Skoro prawo własności lasu zostało w tak istotny sposób ograniczone, to możliwe to było jedynie w drodze ustawy w ważnym interesie społecznym (art. 64 ust. 3 Konstytucji RP). Ustawa o transporcie kolejowym, przyznając zarządcy na terenach sąsiadujących z linią kolejową, do których nie ma tytułu prawnego, prawo zakładania i urządzania – za odszkodowaniem na rzecz właściciela gruntu – pasów przeciwpożarowych, w istocie ogranicza prawo własności właśnie w drodze przyznania uprawnienia zarządcy infrastruktury kolejowej. Gdyby interpretować przepis art. 55 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym, jedynie w kategoriach uprawnienia, oznaczałoby to, że istnienie pasów przeciwpożarowych i ich szerokość zależałaby wyłącznie od uznania zarządcy. Taka wykładnia podważałaby sens przepisu art. 17 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. Zauważyć też przyjdzie, że ustawa o transporcie kolejowym, nie nakłada żadnych obowiązków na właścicieli lasów.

Z mocy art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2011 r.

Nr 12, poz. 59 ze zm.), obowiązek właścicieli lasów w zakresie wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych zapobiegających powstaniu rozprzestrzenianiu się pożarów, ma zaś na celu zapewnienie powszechnej ochrony lasów. W oparciu o delegację z art. 9 ust. 3 ustawy o lasach, Minister Infrastruktury Ochrony Środowiska wydał rozp. z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz. U. Nr 58, poz. 405 ze zm.). Rozporządzenie to nie dotyczy jednak pasów przeciwpożarowych przy liniach kolejowych. Kwestia ta została bowiem uregulowana aktem wykonawczym do ustawy o transporcie kolejowym, która nie nakłada żadnych obowiązków na właścicieli lasów, lecz zarządców i przewoźników kolejowych. Regulacja ta koreluje z treścią art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, powołanej przez organ I instancji, które to przepisy nakładają obowiązek zabezpieczenia przed zagrożeniem pożarowym lub innym miejscem zagrożenia m. in. podmioty korzystające z terenu. W tym wypadku podmiotem korzystającym z terenu pasa przeciwpożarowego jest zaś zarządca infrastruktury kolejowej. Pas przeciwpożarowy to bowiem teren wylesiony i oczyszczony do warstwy mineralnej w celu ochrony przed zagrożeniem w wyniku ruchu kolejowego (§ 2 ust. 1 pkt 2 i § 38 ust. 1 rozp. MSWiA z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów). Z kolei ust. 2 § 38 tego rozp. odsyła do aktów wykonawczych, wydanych na podstawie ustawy o lasach i ustawy o transporcie kolejowym.

Jest oczywiste, że akt rangi podustawowej nie może być sprzeczny z ustawą. Tymczasem delegacja z art. 54 ustawy o transporcie kolejowym, nie obejmuje i nie obejmowała upoważnienia do określenia także kręgu podmiotów właściwych do urządzania i utrzymania pasów przeciwpożarowych. Stąd też poprzednio obowiązujące rozp. MSWiA z dnia 21 kwietnia 2006 r., a mianowicie § 34 ust. 3 tego aktu, przywołanego w odwołaniu, został wydany z przekroczeniem delegacji ustawowej. Nie oznacza to jednak że w aktualnym stanie prawnym brak jest regulacji, z której wynikałoby określenie takich podmiotów. Krąg takich podmiotów określa bowiem art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym.

Zasadnie organ odwoławczy powołał się także na regulację art. 56 ust. 1 tej ustawy. Z mocy tego przepisu, to zarządca wykonuje decyzję o usunięciu drzew i krzewów, utrudniających widoczność sygnałów pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych z cudzego terenu. Podobnie, przepis art. 55 ust. 3 ustawy, stanowi o obowiązkach zarządcy, lecz jedynie obciąża kosztami urządzenia pasów przeciwpożarowych właściciela gruntu, który posadził drzewa lub krzewy już po wybudowaniu linii kolejowej.

Żadnych obowiązków w tym zakresie na właścicieli lasów nie nakłada też przywołany w odwołaniu art. 13 ust. 1 ustawy o lasach.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko organów obydwu instancji, że obowiązki w zakresie ochrony przeciwpożarowej linii kolejowych poprzez tworzenie i utrzymanie pasów przeciwpożarowych, z mocy art. 17 ust. 1 w zw. z art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, należą do zarządców infrastruktury kolejowej, zaś właściciele lasów nie mogą przeciwstawić się uprawnieniom zarządców, które wykonywane są w pewnych przypadkach za odszkodowaniem, bądź też na koszt właścicieli lasów. Skoro zatem obowiązki skarżącego wynikają z ustawy, chybiony jest zarzut naruszenia art. 7 Konstytucji. Taki też pogląd prezentowany jest w orzecznictwie sądowym (vide: m. in. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Go 6/12, LEX nr 1131976).

Wreszcie podzielić należy stanowisko organu odwoławczego w zakresie realności i konieczności określenia terminu wykonania nałożonego obowiązku, a mianowicie wagę sprawy i nieskomplikowane czynności. Wprawdzie co do zasady, termin ten winien być określony w powiązaniu z datą ostateczności decyzji. Takie określenie terminu wykonania obowiązku ma umocowanie w treści art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej (wyżej powołanej). W niniejszej sprawie termin wykonania decyzji ustalono do dnia 30 czerwca 2012 r. Decyzję doręczono stronie w dniu 9 maja 2012 r. i w związku z wniesieniem odwołania, stała się ona ostateczna w dniu 6 czerwca 2012 r.

Zatem określony w decyzji organu I instancji termin wykonania obowiązku przypadł po uzyskaniu przymiotu ostateczności. Termin ten był też stosunkowo długi (ponad 1,5 miesiąca od wydania decyzji). W tej sytuacji brak podstaw do ferowania zarzutu naruszenia prawa materialnego, które miałoby istotny charakter. Podniesione w odwołaniu i w skardze, kwestie należy bowiem rozumieć jako lekceważenie przez zarządcę infrastruktury kolejowej wymogów ochrony przeciwpożarowej i w związku z tym niezapewnienie na ten cel niezbędnych środków i niepodjęcie kroków organizacyjnych do wykonania obowiązku, który ma związek ze zdarzeniami przewidywanymi i powszechnie znanymi. Społeczne i gospodarcze skutki takich zaniedbań mogą okazać się zaś dotkliwe. Stąd też niezbędne i konieczne było podjęcie działań przez organy ochrony przeciwpożarowej w celu przymuszenia wykonania obowiązku.

Z tych wszystkich względów nie stwierdzając naruszenia prawa wymienionego w art. 145 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 tej ustawy.

SW