Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1323/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2013 poz 461
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb  Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - tekst jednolity
article: art. 151, art. 205 § 2, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 262 , art. 265 (2)
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.
article: art. 25
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 623
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne

SENTENCJA

Dnia 19 maja 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Małgorzata Górecka Protokolant: Ref. staż. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi B. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej dotyczącej określenia kwoty długu celnego I. oddala skargę, II. przyznaje adw. E. S. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę [...] ([...] i [...]) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie [...] ([...] i [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

Do Oddziału Celnego w N.T. w dniu [...] wpłynęło zgłoszenie celne uzupełniające SAD OBR nr [...] sporządzone na podstawie wpisów do rejestru procedury uproszczonej z dnia [...] pod pozycją [...], [...], [...].

Decyzją z dnia [...], nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w L. uznał za nieprawidłowe powyższe zgłoszenie celne w procedurze uproszczonej w części dotyczącej stawek celnych i kwoty długu celnego oraz zgłoszenie celne uzupełniające w części dotyczącej stawek celnych i kwoty długu celnego. Organ wezwał też stronę do uiszczenia uzupełniającej kwoty długu celnego i odsetek wyrównawczych.

Po rozpatrzeniu odwołania strony Dyrektor Izby Celnej w P. decyzją z dnia [...], nr [...] uchylił powyższą decyzję w części dotyczącej stawki celnej odnoszącej się do towaru w pozycji nr 4 SAD OBR [...] z dnia [...] roku i orzekł w tym miejscu zamiast stawki 80% stawkę 30%, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wezwania do zapłaty odsetek wyrównawczych i umorzył postępowanie w tym zakresie, a w pozostałej części decyzję pozostawił bez zmian.

Strona wniosła skargę na decyzję organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, która została oddalona prawomocnym wyrokiem z dnia 12 lutego 2008 r., sygn. akt III SA/Po 67/07.

Pismem z dnia 12 kwietnia 2014 r. strona zwróciła się do organu II instancji z wnioskiem o stwierdzenie nieważności jego decyzji z dnia [...].

Dyrektor Izby Celnej w P. decyzją z dnia [...], nr [...] na podstawie art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 262 i art. 2652 pkt 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 z późn. zm.) oraz art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623 ze zm.) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że dług celny powstał w dniu [...], natomiast zgodnie z art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego organ celny nie wszczyna lub odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli od daty powstania długu celnego upłynęły 3 lata. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

W odwołaniu od decyzji strona podniosła, że niezasadnie zastosowano 3 -letni termin wskazany w art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego, gdyż postępowanie organu kwestionujące zastosowaną stawkę celną było wszczęte po upływie tego czasu. Strona wniosła o uchylenie decyzji określającej kwotę długu celnego z powodu poważnych wad prawnych.

Dyrektor Izby Celnej w P. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając zawarte w niej ustalenia faktyczne i rozważania prawne dotyczące 3 -letniego terminu z art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego.

W skardze na powyższą decyzję strona zarzuciła:

- naruszenie art. 6, art. 8, art. 107 § 3 kpa poprzez odmowę merytorycznego rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 7 kpa z powodów proceduralnych,

- wydanie decyzji w postępowaniu dwuinstancyjnym przez ten sam organ, który dopuścił się uprzednio błędnej interpretacji prawa na niekorzyść skarżącej,

- utrudnianie skarżącej prawa do skorzystania z przywileju ubiegania się od Skarbu Państwa odszkodowania za szkody poniesione na skutek błędów organu.

Strona wniosła o uchylenie wszystkich decyzji wydanych w sprawie oraz o przekazanie sprawy organowi podatkowemu lub Ministrowi Finansów do ponownego merytorycznego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła argumenty merytoryczne dotyczące niezasadnego – jej zdaniem – zakwestionowania danych w zgłoszeniu celnym, co skutkowało określeniem wobec niej kwoty długu celnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w P. wniósł o jej oddalenie, powołując się na stanowisko i argumentację zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 20 października 2014 r. skarżąca zarzuciła dodatkowo naruszenie art. 65 § 5 Kodeksu celnego w zw. z art. 28 kpa poprzez bezpodstawne uznanie jej za stronę postępowania celnego. W jej ocenie decyzja jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 4 kpa, gdyż została skierowana do agencji celnej, która nie może być stroną postępowania.

W piśmie z dnia 13 maja 2015 r. pełnomocnik skarżącej podniósł, że zgodnie z art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej organ wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji lub sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba, że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej.

Na rozprawie w dniu 19 maja 2015 r. strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska w sprawie. Pełnomocnik strony skarżącej wniósł o skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego wniosku o stwierdzenie niezgodności treści art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego z 1997 roku z art. 31 Konstytucji RP z uwagi na to, że trzy letni termin wskazany w tym przepisie pozbawił w rzeczywistości skarżącą B. J. możliwości dochodzenia stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na doręczenie jej decyzji wymiarowej po upływie tego terminu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie dług celny powstał w dniu [...].

Na mocy art. 25 obowiązującej od dnia 1 maja 2004 r. ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623 ze zm.) dotychczasowe przepisy celne, czyli m. in. ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 z późn. zm.) utraciły ważność. Z mocy jednak art. 26 tej ustawy przepisy dotychczasowe (procesowe i materialne) stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem akcesji Polski do UE, czyli przed dniem 1 maja 2004 r., jak miało to miejsce w niniejszej sprawie (zob. wyrok NSA z dnia 19 marca 2008 r., sygn. akt I GSK 698/07, Lex nr 577399).

Zdaniem Sądu, organ celny zasadnie stwierdził, że w sprawie miały zastosowanie regulacje prawne Kodeksu celnego. W myśl art. 262 tego aktu prawnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV Ordynacji podatkowej z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Pierwszeństwo mają zatem przepisy Kodeksu celnego.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, jaki charakter prawny ma trzyletni termin, określony w art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego oraz jakie skutki prawne (procesowe) powoduje jego upływ. Nie ulega wątpliwości, że ten przepis miał bezpośrednie zastosowanie w niniejszej sprawie. Stanowi on, że jeżeli upłynęły trzy lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

Jest to niewątpliwie przepis szczególny, zawierający samodzielne uregulowanie, wyłączające stosowanie przepisów Działu IV Ordynacji podatkowej, do którego w zakresie spraw celnych odsyła art. 262 Kodeksu celnego. Pogląd taki był wielokrotnie wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt GSK 1461/04, LEX nr 168008, wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt I GSK 144/08, LEX nr 518785, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 stycznia 2008 r., sygn. akt III SA/Gl 1186/07, LEX nr 483556, wyrok NSA z dnia 18 listopada 2010 r., sygn. akt I GSK 370/09, Lex nr 744756; wyrok WSA w Bydgoszczy z 4 maja 2010 r., sygn. I SA/Bd 123/10, Lex nr 672999). Zatem twierdzenie wnoszącej skargę, iż organ celny powinien zastosować w sprawie przepisy ogólne Ordynacji podatkowej regulujące postępowania w sprawach podatkowych (pozwalające na wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej) nie jest uzasadnione. W tym przypadku – jak wspomniano powyżej – przepisy Kodeksu celnego zawierają normy o charakterze szczególnym, wyłączającym zastosowanie Ordynacji podatkowej. Powyższy 3 - letni termin jest terminem nieprzywracalnym, co wynika wprost z treści art. 11 Kodeksu celnego (zob. wyrok NSA z dnia 18 listopada 2010 r., sygn. akt I GSK 488/09, Lex nr 744807).

Ponadto należy podkreślić, że przepis art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego odnosi się do wszelkich decyzji wydanych przez organy celne, bez względu na przedmiot rozstrzygnięcia decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym (zob. wyrok NSA z dnia 19 marca 2008 r., sygn. akt I GSK 698/07, Lex nr 577399).

Dług celny w niniejszej sprawie powstał w dniu [...]. Okoliczność ta nie była kwestionowana przez stronę wnoszącą skargę. Złożenie przez skarżącą wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji pismem z dnia [...], w kontekście powyższych rozważań, słusznie zatem uznano za spóźnione. Możliwość wszczęcia takiego postępowania istniała wyłącznie do dnia [...].

Należy podkreślić, że w świetle przytoczonych przepisów upływ omawianego terminu musi powodować wydanie przez organ decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji (zob. m. in. wyrok NSA z dnia 18 listopada 2010 r., sygn. akt I GSK 370/09, Lex nr 744756). Na tym wstępnym etapie postępowania nie bada się, czy rzeczywiście istniały jakiekolwiek przesłanki merytoryczne do stwierdzenia nieważności decyzji. Zatem wskazane przez autorkę skargi okoliczności, które w jej ocenie, należało zakwalifikować jako przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji, nie mogły być brane pod uwagę także przez Sąd w niniejszym postępowaniu.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest wyłącznie decyzja o odmowie wszczęcia postępowania. Organy celne, po upływie trzyletniego okresu od dnia powstania długu celnego, nie mogły merytorycznie załatwić wniosku skarżącej, a jedynie ograniczyć się do stwierdzenia niedopuszczalności wszczęcia postępowania objętego wnioskiem (zob. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt I GSK 1156/12, Lex nr 1449745; wyrok WSA w Kielcach z dnia 31 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Ke 151/12, Lex nr 1213352).

W kwestii wniosku strony skarżącej o wystąpienie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego należy przypomnieć, że przesłanką wystąpienia z takim pytaniem opartym na art. 193 Konstytucji RP jest nabranie przez Sąd uzasadnionych wątpliwości co do zgodności danego przepisu z Konstytucją RP bądź ratyfikowaną przez Polskę umową międzynarodową, w sytuacji, w której udzielona na nie odpowiedź ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Strony postępowania nie mogą jednak uzasadniać przedstawienia pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu (wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt I GSK 814/13).

Skład orzekający w niniejszej sprawie wobec braku uzasadnionych wątpliwości co do zgodności art. 2652 Kodeksu celnego z normami Konstytucji RP, nie znalazł podstaw do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego w celu poddania badaniu zgodności treści wspomnianego przepisu art. 2652 Kodeksu celnego z Konstytucją RP. W ocenie Sądu wskazany przepis kreuje nieprzywracalny termin, w którym możliwe jest uruchomienie nadzwyczajnego trybu weryfikacji decyzji ostatecznej organu celnego, chroniąc w ten sposób strony postępowania celnego – adresata decyzji ostatecznej – przed wzruszaniem tej decyzji z urzędu przez organ celny po upływie trzyletniego terminu od dnia powstania długu celnego.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności należało stwierdzić, że zarzuty skargi dotyczące konieczności zastosowania w sprawie przepisów Ordynacji podatkowej czy dokonania merytorycznej oceny decyzji dotyczącej określenia kwoty długu celnego nie zasługiwały na uwzględnienie.

Ponieważ zaskarżona decyzja została wydana prawidłowo, skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., w pkt 1 wyroku.

O zwrocie pełnomocnikowi strony skarżącej kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej jej z urzędu postanowiono jak w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 205 § 2 i art. 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461).