Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 158/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Ochrona dóbr kultury
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1066
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 3 par. 2, art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 22 ust. 4, ust. 5 pkt 3, art. 24 ust. 1, art. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1446
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jednolity
article: art. 7
journal: Dz.U. 2010 nr 75 poz 474
law: Ustawa z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 maja 2017 r. sprawy ze skargi Spółki A. na czynność Prezydenta Miasta S. w przedmiocie włączenia budynku do wykazu zabytków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Spółka A wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę na czynność/akt Prezydenta Miasta S. polegający na wyznaczeniu zabytku nieruchomego w postaci budynku mieszkalnego przy ul. [...] w S. do ujęcia w gminnej ewidencji zabytków oraz włączenia tego budynku do Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta S., zarzucając naruszenie:

1) art. 22 ust 5 pkt 3 w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, przez ich zastosowanie, bez przeprowadzenia czynności zmierzających do ustalenia zindywidualizowanego, zabytkowego charakteru budynku położonego w S., przy ul. [...];

2) § 16 Rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem, przez włączenie karty adresowej zabytku nieruchomego w postaci budynku mieszkalnego przy ul. [...]

w S. do Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta S., bez sprawdzenia, czy dane zawarte w karcie są zgodne ze stanem faktycznym.

3) art. 21 ust 1, art. 31 ust 3 oraz art. 64 ust 1-4 Konstytucji RP przez dokonanie zasadniczego ograniczenia prawa własności skarżącej, pomimo braku przyczyny uzasadniającej takie ograniczenie i przy zaniechaniu wyjaśnienia, czy przyczyna taka w istocie wystąpiła.

Skarżąca wniosła o uchylenie czynności/aktu Prezydenta Miasta S. polegającego na wyznaczeniu zabytku nieruchomego w postaci budynku mieszkalnego przy ul. [...] w S. do ujęcia w gminnej ewidencji zabytków oraz włączeniu karty adresowej przedmiotowego zabytku nieruchomego do ewidencji.

Z uzasadnienia skargi wynika, że budynek mieszkalny położony przy

ul. [...] w S., został ujęty z dniem 1 sierpnia 2012 r. w wykazie zabytków, o którym mowa w art. 7 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2010 r. Nr 75, poz. 474), zwanej dalej także "ustawą zmieniającą", a z dniem 10 grudnia 2012 r., na podstawie art. 22 ust. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z dnia 23 lipca 2003 r. (Dz.U. z 2003 r. Nr 162 poz. 1568 z późn. zm.), dalej również jako "u.o.z.o.z.", po uprzednim wyznaczeniu przez Prezydenta Miasta S. pismem z dnia [...] r., nieruchomość ujęta została w Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta S.

Skarżąca podniosła, że w toku postępowania poprzedzającego włączenie przedmiotowego budynku do ewidencji gminnej nie przeprowadzono żadnego postępowania, które zmierzałoby do ustalenia i oceny jego wartości historycznych lub artystycznych. Nie dokonano również zbadania aktualnego stanu zachowania przedmiotowego budynku.

W ocenie Skarżącej, włączenie nieruchomości położonej przy ul. [...] w S. do ewidencji odbyło się z naruszeniem szeregu powszechnie obowiązujących przepisów prawa, w tym w szczególności art. 3 pkt 1 oraz art. 22 ust. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz naruszyło w sposób rażący prawa nabyte oraz prawo własności skarżącej.

Dalej Skarżąca wywodziła, że zgodnie z dyspozycją art. 22 ust 5 u.o.z.o.z.,

w gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte zabytki nieruchome wpisane do rejestru, inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków oraz inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Ustawa stanowi zatem możliwość wyznaczenia przez organ samorządu zabytku nieruchomego przewidzianego do ujęcia w gminnej ewidencji zabytków, jednakże nakazuje po pierwsze ustalenie, że dany obiekt jest zabytkiem, a po drugie dokonanie tego uzależnia od porozumienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Przedmiotowa nieruchomość nie została wpisana do rejestru ani też do wojewódzkiej ewidencji zabytków, zatem aby dokonać skutecznego wpisu do gminnej ewidencji zabytków niezbędne było ustalenie jego walorów zabytkowych i porozumienie pomiędzy dwoma podmiotami - prezydentem miasta oraz wojewódzkim konserwatorem zabytków.

W ocenie skarżącej, dokonana w niniejszej sprawie wymiana pism pomiędzy Prezydentem Miasta S. a Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, nie spełnia ustawowego wymogu "porozumienia". Wymóg ten w swoim założeniu powinien bowiem gwarantować wypracowanie obiektywnej oceny walorów historycznych i artystycznych danego budynku tak, aby decyzja o wpisaniu do gminnej ewidencji zabytków nie była wyłącznie wyrazem indywidualnej, subiektywnej oceny jednego organu jednostki samorządu terytorialnego. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wskazał, że porozumienie z wojewódzkim konserwatorem zabytków oznacza uzyskanie zgodnego stanowiska organu prowadzącego ewidencję gminną oraz organu współdziałającego. Stanowisko organu współdziałającego powinno być wyrażone w piśmie urzędowym. Oznacza to, że do ewidencji gminnej nie można włączyć obiektów, których nie zaaprobował i nie zaakceptował wojewódzki konserwator zabytków (wyrok z dnia 3 lipca 2013 r., VII SA/Wa 2653/12).

Zdaniem Skarżącej, zastosowana procedura wpisania nieruchomości położonej przy ul. [...] w S. do gminnej ewidencji zabytków nosi znamiona automatyzmu, bowiem wraz z innymi nieruchomościami została ujęta

w ewidencji z pominięciem etapu indywidualnego zbadania rzeczywistego jej stanu oraz znaczenia historycznego dla miasta S. Działania organu konserwatorskiego, ze względu na swoją ogólną formę, w żaden sposób nie pozwalały na ustalenie zindywidualizowanych przesłanek, które decydowały o przypisaniu budynkowi położonemu przy ul. [...] wartości zabytkowych w stopniu uzasadniającym ujęcie go w gminnej ewidencji zabytków. W ocenie skarżącego nie można było dokonać wpisu do ewidencji obiektu, bez ustalenia bądź analizy czy badań w tym przedmiocie, dotyczących konkretnego obiektu.

Skarżąca podkreśliła, że takie działanie było niezgodne z treścią art. 22 ust 5

i art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków. Jeżeli bowiem w art. 22 ust. 5 u.o.z.o.z. jest mowa o obowiązku ujęcia w ewidencji "zabytków", zasadniczą czynnością w sprawie wpisania do ewidencji określonej nieruchomości powinno być ustalenie, czy ta konkretna nieruchomość ma walor zabytku. Brak odpowiedniej dokumentacji związanej z konsultacjami w sprawie ujęcia danego budynku w gminnej ewidencji zabytków skutkuje w zasadzie uniemożliwieniem merytorycznego zakwestionowania takiego wpisu. W niniejszej sprawie nie wiadomo jakimi kierowały się organy podejmując decyzję o ujęciu przedmiotowej nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków. Takie działania powodują po stronie właściciela stan niepewności oraz zasadniczo podważają zaufanie obywatela do działań organów administracji, które w myśl art. 8 k.p.a. powinny być prowadzone w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej. Podobnie nie do pogodzenia z powyższą zasadą jest okoliczność, że brak jest możliwości zidentyfikowania konkretnego aktu administracyjnego, na podstawie którego przedmiotowy wpis do ewidencji został dokonany.

Dalej Skarżąca wywodziła, że sprawie doszło również do naruszenia §16 Rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem, przez włączenie karty adresowej przedmiotowego zabytku nieruchomego bez sprawdzenia, czy dane zawarte w karcie są zgodne ze stanem faktycznym. Tymczasem analiza aktualnego stanu zachowania formy architektonicznej i substancji przedmiotowego budynku mieszkalnego przy ul. [...] w S. prowadzi do wniosku, iż brak jest przesłanek przemawiających za przyznaniem przedmiotowemu budynkowi walorów zabytkowych, a w konsekwencji dokonaniem wpisu nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków. Zwróciła również uwagę na fakt, że przedmiotowy budynek był dwukrotnie rozbudowywany poprzez dobudówki, a drzwi wejściowe zostały wykonane współcześnie i w bardzo niskiej jakości, od wielu lat niszczeniu ulegają okna budynku. Skarżąca wskazała także na ogólny stan techniczny budynku, który w jej ocenie uzasadnia twierdzenie, iż aktualnie nie posiada on walorów zabytkowych.

Skarżąca podkreśliła, że powyższe okoliczności nie były przedmiotem analizy żadnego z organów biorących udział we włączeniu budynku do gminnej ewidencji zabytków. Z uwagi na powyższe, tj. niespełnienie wymogu prawidłowego ustalenia zabytkowego charakteru nieruchomości oraz uzyskania porozumienia, a tym samym naruszenie ustawowej procedury wynikającej z art. 22 ust. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz z uwagi na faktyczny stan obiektu w momencie włączania jego karty adresowej do ewidencji, brak było podstaw faktycznych i prawnych do uznania przedmiotowego obiektu za obiekt zabytkowy, a w konsekwencji brak było podstaw do jego wyznaczenia przez Prezydenta Miasta S. do ujęcia w Ewidencji i ostatecznie jego włączenia do Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta S.

Analizując niniejszą sprawę z punktu widzenia możliwości zaskarżenia Skarżąca wskazała, że - jak wynika z powołanych pism Miejskiego Konserwatora Zabytków- w sprawie nie wydano zarządzenia, które stanowiłoby bądź podstawę wpisu przedmiotowego, konkretnego budynku do ewidencji, bądź stanowiłby podstawę jej utworzenia (jak to miało miejsce w większości gmin w Polsce, gdzie utworzenie ewidencji zabytków przybrało postać zarządzeń organów wykonawczych gmin). Analiza orzecznictwa w przedmiotowym zakresie pozwala ocenić działanie Prezydenta Miasta S. jako nieprawidłowe. Właściwą formą prawną utworzenia ewidencji zabytków jest bowiem forma zarządzenia (por. wyr. NSA sygn. II OSK 2329/14). Z uwagi na okoliczność zaniechania wydania przez Prezydenta Miasta S. zarządzenia o utworzeniu Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta S. oraz z uwagi na okoliczność niewydawania kolejnych zarządzeń aktualizujących przedmiotową ewidencję, w ocenie skarżącego, czynności związane z utworzeniem ewidencji i jej kolejnymi aktualizacjami, w tym czynność wyznaczenia do ujęcia w gminnej ewidencji budynku stanowiącego własność Skarżącej oraz jego włączenie do ewidencji, stanowi inny akt organu samorządu terytorialnego z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 §1 pkt 6 p.p.s.a., podlegający zaskarżeniu na podstawie art. 50 oraz art. 52 § 4 p.p.s.a.

Końcowo Skarżąca wywiodła, że istnieją poważne zastrzeżenia co do konstytucyjności przepisów regulujących tryb umieszczania nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków, przywołując stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich w tym zakresie.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta S. wniósł o jej odrzucenie wywodząc, że strona uchybiła terminowi do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, a skoro tak, to skarga jest niedopuszczalna.

W dalszej części skargi, na wypadek, gdyby Sąd nie podzielił stanowiska

w przedmiocie odrzucenia, organ wniósł o oddalenie skargi wywodząc, że zgodnie

z §18 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem, dalej jako "rozporządzenie", prezydent miasta włącza kartę adresową zabytku nieruchomego po sprawdzeniu, czy dane zawarte w karcie adresowej są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym.

Organ wyjaśnił, że w stosunku do obiektu przy ul. [...]

w S. w dniu [...] r. została wykonana karta gminnej ewidencji zabytków, przez merytorycznego pracownika, ówczesnego Regionalnego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków w S., działającego w wyniku zawartej umowy z Gminą Miastem S. - Miejskim Konserwatorem Zabytków. Zgodnie z § 20 ww. rozporządzenia wykonane do czasu jego wejścia w życie, karty zabytku nieruchomego stają się kartami adresowymi zabytku nieruchomego w rozumieniu ww. rozporządzenia.

W związku z powyższym, zgodnie z § 18 ww. rozporządzenia należało dokonać sprawdzenia wykonanej w dniu 29 października 2008 r. karty przed włączeniem jej do gminnej ewidencji zabytków oraz włączyć ją do gminnej ewidencji zabytków.

Prezydent podkreślił, że sprawdzenie ww. karty dla budynku przy ul. [...] zostało przeprowadzone przed włączeniem jej do gminnej ewidencji zabytków, w ramach dokonanej w czerwcu i lipcu 2012 r. aktualizacji wykazu zabytków, o której mowa w art. 7 ustawy o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw z dnia 18 marca 2010 r. (Dz. U. 2010 r. nr 75, poz. 474), dalej jako "ustawa o zmianie ustawy o ochronie zabytków". W wyniku aktualizacji stwierdzono, że przedmiotowa karta posiada wszystkie niezbędne elementy, które określa § 17 ww. rozporządzenia oraz załącznik nr 6 do ww. rozporządzenia, tj. "nazwę, czas powstania, miejscowość, adres, przynależność administracyjną, formy ochrony, fotografię z opisem wskazującym orientację (...)", a jej zawartość nie budzi zastrzeżeń i jest zgodna ze stanem faktycznym. Informacje zawarte w przedmiotowej karcie, wykraczające poza elementy wymagane rozporządzeniem, nie były przedmiotem weryfikacji, ponieważ nie było takiej podstawy prawnej. Należy więc przyjąć, że dodatkowe informacje zawarte w przedmiotowej karcie mogą mieć jedynie charakter niezobowiązujący.

Organ wyjaśnił, że sposób włączenia karty ewidencyjnej zabytku do gminnej ewidencji zabytków został określony w ww. aktach prawnych. Wobec braku przepisu, który upoważniałby organ wykonawczy gminy do włączenia zabytku nieruchomego do gminnej ewidencji w formie zarządzenia, dokonanie wpisu powinno być poprzedzone aktem woli organu wykonawczego, który może mieć postać zwykłego pisma, oświadczenia lub po prostu czynności technicznej polegającej na dokonaniu wpisu do ewidencji zabytków. Ustawodawca nie sprecyzował również, jaki materialny wyraz powinna mieć czynność sprawdzenia karty adresowej oraz jej włączenie do gminnej ewidencji zabytków. Na wzorze karty oraz w jej opisie ustawodawca nie przewidział rubryki pozwalającej na adnotację potwierdzającą wykonanie czynności określonych w § 18 ww. rozporządzenia. Ponieważ karty wykonywane są w formie elektronicznej, sprawdzanie kart adresowych przed ich włączeniem do gminnej ewidencji zabytków odbywa się również elektronicznie. Wykaz kart, których dotyczyło sprawdzenie i włączenie do gminnej ewidencji zabytków, w tym karty budynku przy ul. [...], przedstawia załącznik dołączony do akt sprawy.

Dalej organ wywodził, że żaden przepis ww. aktów prawnych nie nakłada na organ obowiązku dokonywania wyżej opisanych czynności w postaci wyznaczenia,

a następnie wpisania zabytku do gminnej ewidencji zabytków w formie aktu administracyjnego o charakterze wewnętrznym (np. zarządzenia, postanowienia etc). Są to więc typowe czynności materialno-techniczne. W związku z powyższym zaktualizowany wykaz zabytków, zawierający zabytki wyznaczone przez prezydenta do ujęcia w gminnej ewidencji zabytków, w tym budynek przy ul. [...], został przedstawiony Z. Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków w S., w celu realizacji ustawowego obowiązku dotyczącego wyznaczenia zabytków przez prezydenta "w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków" (art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków). Należy również zauważyć, że w ustawodawca nie określił, jaką formę powinna mieć czynność "porozumienia".

W tej sytuacji, zdaniem organu, należy uznać, że pismo Z. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] r. ([...]), uzgadniające zaktualizowany wykaz zabytków nieruchomych spełnia obowiązek "porozumienia" w zakresie ujęcia zabytków w gminnej ewidencji zabytków. Z. Wojewódzki Konserwator Zabytków w ww. piśmie nie wyraził żadnych wątpliwości co do ujęcia w gminnej ewidencji zabytków wyznaczonych przez prezydenta nieruchomości, w tym budynku mieszkalnego, położonego przy ul. [...] w S.

Działając zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków, w terminie do 04 grudnia 2012 r. została założona gminna ewidencja zabytków, w której ujęte zostały zabytki nieruchome wyznaczone przez Prezydenta w porozumieniu z Z. Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, a które do tego czasu były ujęte w wykazie zabytków, o których mowa w art. 7 ustawy o zmianie ustawy o ochronie zabytków (uzgodnienie

z Z. Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków nastąpiło pismem z dnia 10 grudnia 2012 r.). Z uwagi na brak podstawy prawnej do wydania zarządzenia Prezydenta Miasta S. w tej sprawie, nie zostało ono wydane. Mając na względzie stosowanie tzw. "dobrych praktyk" wszystkie adresy zabytków objętych ochroną konserwatorską, w ramach Gminnej Ewidencji Zabytków, zostały umieszczone na stronie biuletynu informacji publicznej Urzędu Miasta S. w dniu 12 grudnia 2012 r. Od tego momentu są więc one publicznie jawne.

Odnosząc się z kolei do kwestii ustalenia wartości zabytkowej budynku mieszkalnego położonego przy ul. [...] w S., organ wskazał,

że ustalenie to (ocena walorów artystycznych i zabytkowych obiektu) nastąpiło w 2008 r. wraz z wykonaniem ww. karty gminnej ewidencji zabytków przez pracowników ówczesnego Regionalnego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków (obecnie Narodowy Instytut Dziedzictwa). Ponadto należy zauważyć, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2003 r. nr 162 poz. 1568 ze zm.) zabytki podlegają ochronie i opiece bez względu na stan ich zachowania. Tym samym argumentacja Skarżącej w tym zakresie jest bezzasadna. Organ zauważył, że w aktach sprawy znajduje się ekspertyza techniczna ww. budynku mieszkalnego, opracowana przez dr inż. S. N. (opracowana we wrześniu 2013 r.), w której to wskazano możliwość naprawy i remontu wszystkich elementów budynku. Ww. ekspertyza jako pełniejsza - w porównaniu do ekspertyzy dr. inż. J. S. na którą powołuje się Skarżąca - oparta jest między innymi o badania geologiczne, jakich ekspertyza dr inż. J. S. nie zawiera.

Postanowieniem z dnia 5 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny

w S. odrzucił skargę, uznając iż jej wniesienie nastąpiło z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a. Na postanowienie to Skarżąca wniosła skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił poglądu wyrażonego

w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i postanowieniem z dnia 15 grudnia

2016 r., sygn. akt II OSK 2700/16 uchylił zaskarżone postanowienie.

Na rozprawie w dniu 31 maja 2017 r. pełnomocnik Skarżącej podtrzymał stanowisko zawarte w skardze i dodatkowo wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej czynności, ewentualnie stwierdzenie jej niezgodności z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 – j.t. ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – j.t. ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Sądowa kontrola zaskarżonej czynności doprowadziła Sąd do przekonania, iż nie narusza ona prawa, a zatem brak było podstaw do stwierdzenia jej nieważności, czy też uchylenia, o co pierwotnie wnosiła skarżąca.

Przedmiotem skargi jest czynność Prezydenta Miasta S. polegająca na umieszczeniu budynku przy ul. [...] w S. w gminnej ewidencji zabytków. Dokonując oceny zaskarżonej czynności w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że obowiązek utworzenia gminnej ewidencji zabytków został wprowadzony przepisami ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 75, oz. 474), zwanej dalej "ustawą zmieniającą".

W art. 7 ustawy zmieniającej nałożono na wojewódzkiego konserwatora zabytków obowiązek przekazania wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta)

i staroście wykazu zabytków, o których mowa w art. 1 pkt 5 lit. b tej ustawy oraz wykazu zabytków nieruchomych, wyznaczonych przez wojewódzkiego konserwatora zabytków do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Z kolei art. 6 ust. 2 ustawy zmieniającej przewidywał, że w terminie 2 lat od przekazania przez wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazu zabytków, o który mowa w art. 7, wójt (burmistrz, prezydent miasta) założy gminną ewidencję zabytków.

Jednocześnie art. 22 ust. 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków

i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2014 r. poz. 1446 – j.t. ze zm.), zwanej dalej "u.o.z."

w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą stanowi, że wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy. Stosownie do art. 22 ust. 5 u.o.z. w gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte:

1) zabytki nieruchome wpisane do rejestru;

2) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków;

3) inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.

W art. 24 ust. 1 u.o.z. zawarto delegację ustawową dla ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego do określenia, w drodze rozporządzenia, sposobu prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej

i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem.

Z § 17 wydanego na podstawie tej delegacji rozporządzenia Ministra Kultury

i Dziedzictwa Narodowego w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz. U. z 2011 r.

Nr 113, poz. 661), zwanego dalej "rozporządzeniem" wynika, że karta adresowa zabytku nieruchomego zawiera następujące rubryki:

1) nazwa;

2) czas powstania;

3) miejscowość;

4) adres;

5) przynależność administracyjna;

6) formy ochrony;

7) opracowanie karty adresowej;

8) fotografia z opisem wskazującym orientacje albo mapa z zaznaczonym stanowiskiem archeologicznym.

Na podstawie § 18 rozporządzenia wójt (burmistrz, prezydent miasta) włącza kartę adresową zabytku nieruchomego do gminnej ewidencji zabytków po sprawdzeniu, czy dane zawarte w karcie adresowej są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym. Natomiast stosownie do § 20 pkt 3 rozporządzenia, dotychczas wykonane karty adresowe zabytku nieruchomego stały się kartami adresowymi zabytku nieruchomego.

Z przedłożonych Sądowi dokumentów wynika, że Z. Wojewódzki Konserwator Zabytków w S., dalej jako "ZWKZ" dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 7 ustawy zmieniającej, przekazując Prezydentowi Miasta S. wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków i innych zabytków nieruchomych znajdujących się w wojewódzkiej ewidencji zabytków z terenu miasta S. Jednocześnie organ ten, działając na podstawie art. 1 pkt 5 lit b ustawy zmieniającej uzgodnił przedłożony dnia 1 grudnia 2010 r. wykaz zabytków nieruchomych wyznaczonych przez Prezydenta Miasta S. zastrzegając, że jest on wykazem otwartym i może ulec zmianie w przypadku pojawienia się nowych okoliczności. Z załączonego do pisma ZWKZ wykazu wynika, że budynek przy ul. [...] w S. nie został ujawniony w wykazie.

Jak wynika z przedłożonych Sądowi akt, pismem z dnia [...] r. ZWKZ uzgodnił zaktualizowany i przedłożony pismem z dnia 24 lipca 2012 r. wykaz zabytków nieruchomych z terenu miasta S., wyznaczonych przez Prezydenta Miasta S. do ujęcia w gminnej ewidencji zabytków. W wykazie tym znajduje się sporny budynek, położony przy ul. [...].

W aktach postępowania znajduje się również spis kart adresowych zabytków nieruchomych poddanych czynności sprawdzenia i włączenia do gminnej ewidencji zabytków z dniem 1 sierpnia 2012 r. Pod tabelarycznym zestawieniem zabytków nieruchomych znajduje się adnotacja o treści "karty adresowe ww. zabytków nieruchomych sprawdzono i włączono do gminnej ewidencji zabytków w okresie czerwiec – lipiec 2012 r." Dokument został podpisany przez Miejskiego Konserwatora Zabytków M. G.

W świetle przytoczonych przepisów prawa oraz przedłożonych Sądowi akt postępowania brak jest, w ocenie Sądu, podstaw do wywodzenia, że czynność polegająca na włączeniu budynku przy ul. [...] w S. została podjęta z naruszeniem art. 22 ust. 5 pkt 3 i art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków

i opiece nad zabytkami. Karta gminnej ewidencji zabytków dla ww. budynku została sporządzona w 2008 r. i analiza tego dokumentu prowadzi do wniosku, iż spełnia on wymogi, o których mowa w § 17 rozporządzenia.

Przed włączeniem do rejestru zabytków karta adresowa nieruchomości została poddana sprawdzeniu przez Miejskiego Konserwatora Zabytków w S., o czym jak wyżej wspomniano, świadczy adnotacja poczyniona przez ten organ na spisie kart adresowych włączonych do gminnej ewidencji zabytków.

Podkreślenia wymaga przy tym, że ani przepisy ustawy o ochronie zabytków

i opiece nad zabytkami i ustawy ją zmieniającej, ani przepisy rozporządzenia nie precyzują na czym ma polegać i jaką formę ma przybrać sprawdzenie, o którym mowa w § 18 rozporządzenia. Z treści tego przepisu wynika jedynie, że powinno ono objąć ustalenie, czy dane zawarte w karcie adresowej są wyczerpujące, a więc czy odpowiadają wymogom stawianym §17 rozporządzenia, jak również ustalenie, czy dane te są zgodne ze stanem faktycznym. Skoro zatem w karcie adresowej nieruchomości znalazły się wymagane prawem elementy, a organ posiadający fachową wiedzę przyznał, że poddał dane zawarte w karcie adresowej weryfikacji, to konsekwencją tego jest uznanie, że karta została sprawdzona prawidłowo.

Skarżąca podnosi co prawda, iż w jej ocenie organ nie dokonał prawidłowej weryfikacji stanu nieruchomości i jej zabytkowego charakteru przed włączeniem do gminnej ewidencji zabytków, jednak nie przytacza żadnych dowodów, czy też okoliczności, które świadczyć mogłyby o tym, że sprawdzenie, o którym mowa w § 18 rozporządzenia nie zostało przeprowadzone w ogóle, bądź zostało przeprowadzone nieprawidłowo.

W tym zakresie Sąd podzielił stanowisko organu, który wywodził, że w sytuacji, gdy przepisy nie precyzują sposobu sprawdzenia kart adresowych, ani sposobu udokumentowania tej czynności, każdy przejaw aktywności organu w tym zakresie należy uznać za prawidłowy, w tym również oświadczenie Miejskiego Konserwatora Zabytków potwierdzające, iż czynność sprawdzenia została przeprowadzona.

W tym miejscu zauważyć wypada, że skarżąca kwestionuje czynność dokonaną w 2012 r., a zatem wszelkie ustalenia w zakresie zabytkowego charakteru nieruchomości i zasadności umieszczenia go w gminnej ewidencji zabytków należy odnosić do tego okresu. Jak już wyżej wspomniano karta adresowa dla budynku przy

ul. [...] została sporządzona w dniu 29 października 2008 r. Wskazano

w niej z jakiego okresu pochodzi budynek oraz jego charakterystyczne cechy.

Dokument został, jak wywodzi organ, sporządzony przez osobę posiadającą wiedzę w tym zakresie. Włączenie budynku do gminnej ewidencji zabytków nastąpiło po upływie niespełna czterech lat od wykonania karty adresowej.

W tych okolicznościach brak jest podstaw do wywodzenia, że zarówno karta adresowa budynku jak i włączenie tej karty do gminnej ewidencji zabytków nastąpiło na podstawie nieprawdziwych, czy też niezweryfikowanych danych. Należy się zgodzić z organem, że o zabytkowym charakterze obiektu nie przesądza jego stan techniczny, ale szczególne walory, których unikalny charakter świadczy o konieczności ochrony. Na marginesie jedynie, podejmując polemikę z podnoszonym przez skarżącą argumentem dotyczącym braku zabytkowych walorów budynku wskazać należy, że element ten był przedmiotem oceny w toku postępowania w sprawie pozwolenia na rozbiórkę obiektu. W toku tego postępowania sporządzona została we wrześniu 2013 r. ekspertyza techniczna przez rzeczoznawcę posiadającego uprawnienia budowlane, a także opinia specjalistyczna w sprawie zachowania walorów zabytkowych omawianej willi, z których jednoznacznie wynika, że budynek ma charakter zabytkowy w rozumieniu art. 3 pkt 1 i 2 u.o.z.o.z. Co prawda dokumenty te zostały sporządzone już po włączeniu karty adresowej budynku przy ul. [...] do gminnej ewidencji zabytków, jednak ich treść ewidentnie wskazuje na to, że w dacie podjęcia zaskarżonej czynności budynek posiadał walory zabytkowe i nie utracił ich, skoro jak wynika z ekspertyzy technicznej i opinii specjalistycznej stanowi on przykład cennej zabudowy willowej S. z lat 20-tych XX wieku.

Podkreślenia wymaga, iż wykaz zabytków przeznaczonych do włączenia do gminnej ewidencji zabytków został uzgodniony z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w S., co wynika z wymienianej pomiędzy tym organem i Miejskim Konserwatorem Zabytków w S. korespondencji. Zatem również wojewódzki organ nadzoru konserwatorskiego nie znalazł podstaw do tego aby zakwestionować zasadność umieszczenia budynku w gminnej ewidencji zabytków. Zauważyć przy tym należy, że przepisy ustawy zmieniającej nie nałożyły na organ ochrony konserwatorskiej szczególnych obowiązków w zakresie dokumentacji czynności polegających na uzgodnieniu wykazu zabytków nieruchomych przewidzianych do włączenia do gminnej ewidencji zabytków. Wystarczającym zatem dla uznania, że takie uzgodnienie się odbyło jest potwierdzenie dokonane w formie pisemnej, które w niniejszej sprawie odbyło się kilkakrotnie.

Sąd nie podzielił również poglądu skarżącej, iż w niniejszej sprawie Prezydent Miasta S. uchybił obowiązkowi wydania zarządzenia w sprawie utworzenia gminnej ewidencji zabytków. Akt taki rzeczywiście nie został wydany, jednak należy zwrócić uwagę na okoliczność, iż przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie przewidują żadnej szczególnej formy dla utworzenia gminnej ewidencji zabytków. Zatem czynność polegającą na utworzeniu jej w formie spisu kart adresowych włączonych do gminnej ewidencji zabytków, opatrzonej oświadczeniem dotyczącym weryfikacji kart i podpisem osoby posiadającej upoważnienie Prezydenta Miasta S. do dokonywania w jego imieniu czynności w tym zakresie, a następnie opublikowanie ewidencji w Biuletynie Informacji Publicznej, należy uznać za wystarczające dla przyjęcia, że taka ewidencja została utworzona.

Końcowo stwierdzić należy, że kwestionowane przez skarżącą przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami korzystają z domniemania konstytucyjności i dopóki ich niezgodność z Konstytucją RP nie zostanie stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny stanowią obowiązujące prawo.

W tym stanie rzeczy Sąd, uznając iż zaskarżona czynność nie narusza prawa, oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.