Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 442/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2137
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.
article: par. 13m
journal: Dz.U. 2015 poz 187
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant asystent sędziego Jacek Grzegorzewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2018 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu oddala skargę.


UZASADNIENIE

K. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: ARiMR ) z dnia [...] lutego 2018 r. Nr [...], którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r., poz. 2137), § 13m ust. 1, 7, 8, 9, 11 i 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187 ze zm.), utrzymana została w mocy decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR Nr [...] z dnia [...].12.2017 r. o przyznaniu pomocy finansowej w części.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następujących okolicznościach sprawy:

W dniu [...].10.2017 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek K. S. (numer identyfikacyjny: [...]) o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który poniósł szkody w uprawach rolnych, lasach lub w budynkach służących do prowadzenia przez niego działalności rolniczej, spowodowane wystąpieniem w sierpniu 2017 r. huraganu, deszczu nawalnego lub gradu. Do wniosku załączono m.in. kopię protokołu z dnia [...] października 2017 r. nr [...], z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego (sporządzonego przez komisję powołaną zarządzeniem Wojewody nr [...] z dnia [...].08.2017 r.).

Wnioskodawca wniósł o udzielenie pomocy publicznej do powierzchni 139,06 ha upraw rolnych oraz do 3 budynków służących do prowadzenia przez producenta rolnego działalności rolniczej.

Beneficjent oświadczył, że w 2017 r. posiadał ubezpieczenie co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej, z wyłączeniem łąk i pastwisk, co najmniej od jednego z ryzyk: suszy, gradu, deszczu nawalnego, ujemnych skutków przezimowania, przymrozków wiosennych, powodzi, huraganu, pioruna, obsunięcia się ziemi, lawiny. Rolnik oświadczył również, że z tytułu wystąpienia szkód spowodowanych przez huragan, deszcz nawalny lub grad w sierpniu 2017 r. w uprawach rolnych, otrzymał odszkodowanie w wysokości 35 365,00 zł, zaś z tytułu szkód spowodowanych w budynkach gospodarczych, otrzymał odszkodowanie w kwocie 33 200,00 zł.

Z załącznika nr 1 do protokołu z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie skarżącego, spowodowanych przez deszcz nawalny wynika, że kwota obniżenia dochodu w produkcji roślinnej wyniosła 325 080,60 zł. Straty w uprawach dotyczyły powierzchni 139,06 ha. Szkody w środkach trwałych, zgodnie z protokołem, wyniosły łącznie 81 000,00 zł i dotyczyły budynków i budowli służących do produkcji rolnej.

Decyzją z dnia [...].12.2017 r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał skarżącemu pomoc publiczną w części w łącznej kwocie 89 480,00 zł stanowiącą równowartość 21 195,25 euro, w tym:

- z tytułu szkód spowodowanych w uprawach rolnych - kwotę 69 530,00 zł, stanowiącą równowartość 16 469,67 euro;

- z tytułu szkód powstałych w budynkach służących do prowadzenia działalności rolniczej -kwotę 19 950,00 zł, stanowiącą równowartość 4 725,58 euro.

W ww. decyzji odmówiono pomocy finansowej w pozostałej części objętej wnioskiem.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący uznał rozstrzygnięcie za krzywdzące i niesprawiedliwe, ponieważ z powierzchni upraw podlegających ubezpieczeniu nie odliczono upraw traw i roślin motylkowych uprawianych na gruntach ornych.

Zdaniem odwołującego się na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, wieloletnie użytki zielone uprawiane na gruntach ornych nie podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu upraw od zdarzeń losowych. Odwołujący podniósł również, że ubezpieczyciele odmówili mu również ubezpieczenia trwałych użytków zielonych na gruntach ornych argumentując swoją odmowę brakiem możliwości ubezpieczenia nawet na zasadach komercyjnych. W związku z powyższym nie miał on możliwości ubezpieczenia tych upraw.

Organ II instancji nie uwzględnił odwołania. W decyzji utrzymującej w mocy orzeczenie organu I instancji wskazał, że łączna wysokość pomocy Agencji możliwa do przyznania w związku z daną klęską (huragan, deszcz nawalny lub grad) oraz inna pomoc uzyskana w związku wystąpieniem niekorzystnego zjawiska, atmosferycznego wraz z kwotą wypłaconego odszkodowania z tytułu zawarcia umowy ubezpieczenia nie może przekroczyć 80% kwoty obniżenia dochodu obliczonego zgodnie z art. 25 ust. 6 rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 lub 90% kwoty obniżenia dochodu obliczonego zgodnie z art. 25 ust. 6 rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 jeżeli gospodarstwo rolne lub dział specjalny produkcji rolnej jest położone na obszarach z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami określonymi w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Rozpatrując odwołanie organ powołał się na przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2015r., poz. 187 ze zm.) i wskazał, że określa ono warunki, jakie muszą zostać spełnione w celu uzyskania pomocy finansowej dla producentów rolnych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez niekorzystne zjawiska atmosferyczne. Przepisy rozporządzenia nie pozostawiają przy tym organom ARIMR żadnej swobody decyzyjnej, co do rozstrzygania spraw wnioskodawców, którzy nie spełniają wszystkich warunków określonych dla uzyskania pomocy.

Odnosząc się do kwestii podniesionej w odwołaniu organ II instancji zwrócił uwagę na fakt, że aby producent rolny uzyskał pełną stawkę wnioskowanej pomocy zgodnie z przepisami prawa, co najmniej 50% powierzchni upraw rolnych beneficjenta winna być objęta ubezpieczeniem, przy czym ubezpieczeniem nie muszą być objęte łąki i pastwiska. Zdaniem organu odwoławczego prawidłowo organ I instancji z powierzchni gospodarstwa rolnego skarżącego wyłączył powierzchnię trwałych użytków zielonych (TUZ).

W zakresie zarzutu nieodliczenia powierzchni gruntów ornych, na których znajdują się uprawy traw i roślin motylkowych organ odwoławczy wskazał, że w świetle ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz. U. z 2016 r., poz. 792, ze zm.) wieloletnie użytki zielone uprawiane na gruntach ornych nie podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu upraw od zdarzeń losowych. Organ wskazał, że art. 3 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich nie stawia ograniczeń, co do możliwości ubezpieczeniowych upraw wymienionych wyłącznie ww. przepisem. Strona posiada możliwość dokonania ubezpieczenia bez dopłat ze środków z budżetu państwa i jak wynika z ofert zakładów ubezpieczeniowych, przedmiotem ubezpieczenia mogą być również trawy.

Organ drugiej instancji stwierdził w oparciu o stan faktyczny i prawny sprawy, że organ pierwszej instancji prawidłowo przyznał odwołującemu się pomoc finansową w wysokości 89 480,00 zł, dokonując prawidłowych ustaleń. Jak wskazał organ odwoławczy, odwołujący się nie posiadał ubezpieczenia co najmniej 50% powierzchni upraw plonujących w 2017 r., w związku z powyższym przyznana pomoc do szkód w uprawach rolnych powinna zostać pomniejszona o 50% i wyniosła 69 530,00 zł. W przypadku szkody, która wystąpiła w budynkach i budowlach służących do produkcji rolnej, zgodnie z protokołem, szkodę oszacowano na poziomie 81 000,00 zł. Zgodnie z zasadami udzielania pomocy finansowej na odtworzenie budynku nie może ona przekroczyć 10 000,00 zł i nie może być wyższa niż 90% kwoty szkód, o których mowa w art. 25 ust. 7 rozporządzenia nr 720/2014. W związku z powyższym z uwzględnieniem braku posiadania ubezpieczenia co najmniej 50% powierzchni upraw plonujących w 2017 r. oraz z uwzględnieniem otrzymanego odszkodowania, kwota otrzymanej pomocy wyniosła 19 950,00 zł.

Organ dokonał matematycznego wyliczenia szkody w uprawach i w budynkach w następujący sposób: 139,06 ha (powierzchnia wnioskowana) x 500,00 zł (pomniejszona o 50% stawka płatności)= 69 530,00 zł. W decyzji organ dokonał również matematycznego wyliczenia szkody w budynkach.

W skardze do Sądu skarżący zaskarżył w całości powyższą decyzję, zarzucając jej:

1. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na pominięciu faktu, że ze 116,77 ha niespornej powierzchni upraw rolnych z wyłączeniem łąk i pastwisk zostało ubezpieczone łącznie 82,85 ha, co stanowi ponad 50% powierzchni upraw rolnych, skutkujący bezpodstawnym zastosowaniem § 13m ust. 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa,

2. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że uprawy: mieszanki motylkowe z trawami oraz trawy na uprawie polowej na zielonkę nie stanowią trwałych użytków zielonych,

3. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że złożone do akt sprawy zaświadczenie sygnowane przez pełnomocnika Agencji Ubezpieczeniowej nie dotyczy upraw mieszanki motylkowej z trawami oraz trawy w uprawie polowej na zielonkę,

4. naruszenie § 13m ust. 13 ww. rozporządzenia Rady Ministrów poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżący posiadał ubezpieczone co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia mniej niż 50% powierzchni upraw rolnych w gospodarstwie rolnym należącym do skarżącego, z wyłączeniem łąk i pastwisk,

5. naruszenie § 13m ust. 13 ww. rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że wskazany obowiązek ubezpieczenia może być inaczej interpretowany niż zgodnie z art. 10c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, to jest, że dla spełnienia warunku uzyskania pełnej pomocy finansowej, o której mowa w § 13m ust. 1 rozporządzenia wystarczające było by skarżący posiadał ubezpieczone co najmniej 50% powierzchni upraw, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich,

5. naruszenie § 13m ust. 13 ww. rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że definicja łąki nie obejmuje mieszanek motylkowych z trawami oraz traw,

6. naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 104 § 2 k.p.a. oraz 138 § 2 k.p.a. polegające na nierozpoznaniu istoty sprawy poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż skarżący posiadał możliwość dokonania ubezpieczenia bez dopłat ze środków z budżetu państwa oraz przyjęcie, iż z ofert zakładów ubezpieczeniowych wynika, że przedmiotem ubezpieczenia mogą być także trawy,

7. naruszenie art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a. w zw. z art. 77 ust. 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie analizy ofert zakładów ubezpieczeniowych co do możliwości ubezpieczenia upraw w postaci traw i roślin motylkowych na gruntach ornych oraz zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie ustalenia powierzchni upraw rolnych ubezpieczonych przez skarżącego.

8. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie dowodów, na których organ oparł swoje twierdzenie o tym, iż "jak wynika z ofert zakładów ubezpieczeniowych, przedmiotem ubezpieczenia mogą być również trawy" oraz o tym, iż w skarżący w 2017 r. nie posiadał ubezpieczenia, co najmniej 50% powierzchni "upraw plonujących".

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo rolne, w którym całkowita powierzchnia upraw wynosi 139,06 ha, w tym powierzchnia upraw rolnych z wyłączeniem łąk i pastwisk to 116,77 ha, na którą składa się rzepak i rzepik ozimy oleisty -19,69 ha, jęczmień jary na ziarno-8,74 ha, pszenica zwyczajna ozima na ziarno -1,60 ha, mieszanki motylkowych z trawami - 25,15 ha, trawy w uprawie polowej na zielonkę - 7,17 ha, rośliny pastewne objętościowe z użytków zielonych - 22,29 ha oraz kukurydza pastewna na zielonkę - 54,42 ha.

W ocenie skarżącego powierzchnia ta powinna być pomniejszona o 32,32 ha stanowiące sumę powierzchni upraw mieszanki motylkowej oraz traw w uprawie polowej, ponieważ uprawy te spełniają definicję łąki.

Skarżący powołał się na protokół nr [...]z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym z dnia [...] października 2017 r. z ustaloną powierzchnią116.77 ha z którego wynika, że z wyłączeniem łąk i pastwisk skarżący ubezpieczył łącznie 82,85 ha, co stanowi ponad 50% powierzchni upraw rolnych skarżącego.

Skarżący nie zgodził się z przyjętą przez ARiMR definicją trwałych użytków zielonych.

Uprawy, które nie zostały wyłączone przez organ I i II instancji z powierzchni gospodarstwa rolnego podczas szacowania powierzchni objętej ubezpieczeniem to: mieszanki motylkowe z trawami (25,15 ha) oraz trawy w uprawie polowej na zielonkę (7,17 ha). Skarżący nie podzielił stanowiska organów, które nie uwzględniły tych rodzajów upraw w areale TUZ i w konsekwencji nie wyłączyły powierzchni tych upraw, jako TUZ, z powierzchni gospodarstwa rolnego podczas szacowania powierzchni objętej ubezpieczeniem, wyłączając jednocześnie, również będące TUZ, rośliny pastewne objętościowe z użytków zielonych.

Skarżący podniósł, że organ nie wskazał w jaki sposób i czy w ogóle przeprowadził jakąkolwiek analizę ofert zakładów ubezpieczeniowych, do jakich zakładów ubezpieczeniowych zwrócił się ze stosownym zapytaniem oraz które z zakładów ubezpieczeniowych posiadają w swojej ofercie możliwość ubezpieczenia upraw obejmujących trawy.

Skarżący wskazał, że organy obu instancji nie wskazały w jaki sposób obliczyły powierzchnię użytków rolnych skarżącego objętą ubezpieczeniem ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że "w 2017 roku nie posiadał on ubezpieczenia, co najmniej 50% powierzchni upraw plonujących w 2017 roku, w związku z powyższym stawka pomocy uległa pomniejszeniu o 50%".

Na marginesie skarżący wskazał, że przyjęty za podstawę prawną § 13m ust. 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa operuje pojęciem upraw rolnych, a nie upraw plonujących, co zdaniem skarżącego uzasadnia krytyczną ocenę prawidłowości stanowiska organu już tylko z tego powodu, że posługuje się on w decyzji pojęciami pozaustawowym.

Skarżący zwrócił także uwagę na nieuprawnioną wykładnię przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w powiązaniu z przepisami ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich.

Skarżący podniósł, iż zgodnie z art. 10c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich ubezpieczenia wskazany w ust. 1 tego przepisu warunek uważa się za spełniony, jeżeli od dnia 1 lipca roku następującego po roku, za który rolnik uzyskał płatności bezpośrednie, w okresie 12 miesięcy, ochroną ubezpieczeniową objęte jest co najmniej 50% powierzchni upraw, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt. 1, od co najmniej jednego z ryzyk wymienionych w ust. 1 Zatem wymóg ubezpieczenia dotyczy 50% powierzchni upraw: zbóż, kukurydzy, rzepiku, chmielu, tytoniu, warzyw gruntowych, drzew i krzewów owocowych, truskawek, ziemniaków, buraków cukrowych lub roślin strączkowych. Wymóg ubezpieczenia nie obejmuje upraw, które przez skarżącego nie były ubezpieczone, w tym upraw roślin motylkowych z trawami jak i traw w uprawie polowej.

W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2018 r. nr j.w., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...].12.2017 r. nr j.w. o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu szkód wywołanych nawalnym deszczem w pomniejszonej o 50% wysokości.

Spór w kontrolowanej przez Sąd sprawie dotyczy oceny prawidłowości przyznania pomocy producentowi rolnemu w obniżonej wysokości z uwagi na § 13 m ust. 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r., poz. 187)- zwanego dalej: "rozporządzeniem".

Na podstawie § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Agencja posiada uprawnienia do przyznania pomocy z przeznaczeniem na wznowienie produkcji w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej, w których wystąpiły szkody spowodowane przez suszę, grad, deszcz nawalny, ujemne skutki przezimowania, przymrozki wiosenne, powódź, huragan, piorun, obsunięcie się ziemi lub lawinę, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich.

§ 13m ust. 1 rozporządzenia reguluje przyznanie pomocy w związku ze szkodami spowodowanymi przez zamknięty katalog zdarzeń klęskowych w 2017 r. W oparciu o powyższą podstawę Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa udziela pomocy finansowej w ramach realizacji zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa, rozwoju wsi, rynków rolnych i przetwórstwa produktów rolnych, producentowi rolnemu, który poniósł szkody w uprawach rolnych, lasach lub w budynkach służących do prowadzenia przez niego działalności rolniczej, spowodowane wystąpieniem w sierpniu 2017 r. huraganu, deszczu nawalnego lub gradu, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. Pomoc w ramach realizacji powyższego zadania, w przypadku szkód spowodowanych wystąpieniem w sierpniu 2017 r. huraganu, deszczu nawalnego lub gradu w uprawach rolnych lub w budynku służącym do prowadzenia przez producenta rolnego działalności rolniczej pomniejsza się o 50%, jeżeli w 2017 r. co najmniej 50% powierzchni upraw rolnych w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej, z wyłączeniem łąk i pastwisk, nie było ubezpieczonych od co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3.

Analiza akt przedmiotowej sprawy potwierdza, że w 2017 r. gospodarstwo rolne skarżącego dotknięte zostało szkodami z ww. katalogu ryzyk ustawowych.

W protokole z dnia [...] października 2017 r. Komisja ds. szacowania szkód, powołana przez Wojewodę, potwierdziła skutki zdarzenia. Przeprowadziła w dniu [...] września 2017 r. lustrację na miejscu w gospodarstwie skarżącego i stwierdziła wystąpienie szkód powstałych w wyniku zjawiska atmosferycznego - deszczu nawalnego w dniach 11/12 sierpnia 2017 r.

W ramach czynności Komisja ustaliła, że kwota obniżenia dochodu w produkcji roślinnej wyniosła 314 345, 74 zł, co stanowi 52,76% średniej rocznej produkcji, a koszty nieponiesione wynoszą łącznie 10 734,86 zł. Średnia wartość produkcji (roślinnej + zwierzęcej) z gospodarstwa rolnego wyniosła ogółem 717 406, 51 zł w tym: wartość produkcji roślinnej - 595 750,72 zł, wartość produkcji zwierzęcej – 121 655,79 zł. Łączna wysokość oszacowanych szkód wg kwoty obniżenia dochodu w gospodarstwie rolnym (produkcji roślinnej + zwierzęcej) wyniosła ogółem 314 345,74 zł, co stanowił 43,82 % średniej rocznej produkcji w gospodarstwie rolnym.

Na stronie 3 protokołu zaznaczono, że skarżący, jako producent rolny, zawarł umowę "obowiązkowego lub dobrowolnego" ubezpieczenia. Wskazano w tabeli, że rzepak ozimy został ubezpieczony do powierzchni 19,69 ha, jęczmień jary do powierzchni 8,74 ha, kukurydza na kiszonkę do powierzchni 54, 42 ha.

W załączniku nr 1 do protokołu "szkody w produkcji roślinnej", w kolumnie 3, podana została powierzchnia upraw w roku wystąpienia niekorzystnych zjawisk atmosferycznych. Wskazano w stosunku do wszystkich upraw w gospodarstwie rolnym (kolumna 1): rzepak i rzepik ozimy oleisty - 19,69 ha, jęczmień jary na ziarno - 8,74 ha, pszenica zwyczajna ozima na ziarno – 1,60 ha, mieszanki motylkowe z trawami – 25, 15 ha, trawy w uprawie polowej na zielonkę- 7, 17 ha, rośliny pastewne objętościowe z użytków zielonych (uprawa lub zielonka) TUZ- 22,29 ha, kukurydza pastewna na zielonkę 54, 42 ha.

We wniosku o pomoc finansową skarżący wskazał 139, 06 ha powierzchni upraw rolnych, zgodnie z wykazem działek będącym załącznikiem do wniosku. Oświadczył również, że z tytułu wystąpienia szkód spowodowanych przez nawalny deszcz w sierpniu 2017r, otrzymał odszkodowanie w uprawach rolnych w kwocie 35 365 zł oraz w budynkach gospodarczych w kwocie ok. 33 200 zł.

W ramach ubezpieczenia upraw skarżący przedłożył kopie następujących dokumentów:

- kopię protokołu z dnia [...] października 2017 r., nr [...], z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego (sporządzonego przez komisję powołaną zarządzeniem Wojewody nr [...] z dnia [...].08.2017 r.),

- kopię umowy polisy ubezpieczenia PZU UPRAWY nr [...], zawartą w dniu [...].06.2017 r. wraz z dowodem wpłaty składki,

- kopię potwierdzenia zawarcia ubezpieczenia upraw rolnych (wniosko-polisa) Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych TUW nr [...],

-kopię umowy polisy ubezpieczenia Concordia nr [...] z dnia [...].02.2017 r. (Concordia Polska Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych w Poznaniu) wraz z dowodem wpłaty składki,

- kopię potwierdzenia zawarcia umów ubezpieczeń rolnych Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych TUW nr [...] z dnia [...].08.2017 r.,

- kopię dowodu wpłaty składki dotyczącej polisy nr [...].

Polisy dotyczące ubezpieczenia upraw nie zawierają w swojej treści ubezpieczenia mieszanek motylkowych z trawami – 25, 15 ha, trawy w uprawie polowej na zielonkę – 7, 17 ha, roślin pastewnych objętościowych z użytków zielonych (uprawa lub zielonka) TUZ- 22,29 ha.

Bezsporne jest, że powyższe uprawy są wyłączone z obowiązkowego ubezpieczenia uregulowanego w ustawie z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz.U. z 2017 r., poz. 2047) - dalej jako ustawa: "o ubezpieczeniach", która w art. 3 ust. 1 pkt 1 reguluje dopłaty do składek z budżetu państwa, przedmiot ubezpieczenia oraz zakres ryzyk, stanowiąc, że ze środków budżetu państwa są udzielane dopłaty do składek z tytułu zawarcia umów ubezpieczenia upraw zbóż, kukurydzy, rzepaku, rzepiku, chmielu, tytoniu, warzyw gruntowych, drzew i krzewów owocowych, truskawek, ziemniaków, buraków cukrowych lub roślin strączkowych, od zasiewu lub wysadzenia do ich zbioru, od ryzyka wystąpienia szkód spowodowanych przez huragan, powódź, deszcz nawalny, grad, piorun, obsunięcie się ziemi, lawinę, suszę, ujemne skutki przezimowania oraz przymrozki wiosenne - zwanych dalej "umowami ubezpieczenia".

W art. 3 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniach uregulowano, że umowa ubezpieczenia uprawy obejmuje uprawy roślin, o których mowa w ust. 1 pkt 1, uprawianych w plonie głównym i wymienia co uznaje się za plon główny.

Zawarcie umowy ubezpieczenia w oparciu o przepisy powyższej ustawy wiąże się wyłącznie z limitowanymi dopłatami.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy odpowiedzialność ubezpieczyciela jest ograniczona i nie obejmuje wszystkich upraw w gospodarstwie producenta rolnego. Przepis powyższy stanowi, że ubezpieczenie obejmuje szkody powstałe w następstwie zdarzeń wchodzących w zakres ochrony ubezpieczeniowej, zaistniałe w gospodarstwach rolnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscu wskazanym w umowie ubezpieczenia.

Tymczasem zakresem ochrony ubezpieczeniowej w przypadku upraw rolnych, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy, objęte są wyłącznie uprawy zbóż, kukurydzy, rzepaku, rzepiku, chmielu, tytoniu, warzyw gruntowych, drzew i krzewów owocowych, truskawek, ziemniaków, buraków cukrowych lub roślin strączkowych, od zasiewu lub wysadzenia do ich zbioru.

W art.10c zawarte zostały przepisy dotyczące ubezpieczenia obowiązkowego. Zgodnie z art. 10c ust. 1 rolnik w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, zwany dalej "rolnikiem", który uzyskał płatności bezpośrednie w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, jest obowiązany zawrzeć umowę ubezpieczenia obowiązkowego upraw, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1, od ryzyka wystąpienia szkód spowodowanych przez powódź, suszę, grad, ujemne skutki przezimowania lub przymrozki wiosenne. Według ust. 2 obowiązek ubezpieczenia, o którym mowa w ust. 1, uważa się za spełniony, jeżeli od dnia 1 lipca roku następującego po roku, za który rolnik uzyskał płatności bezpośrednie, w okresie 12 miesięcy, ochroną ubezpieczeniową objęte jest co najmniej 50% powierzchni upraw, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1, od co najmniej jednego z ryzyk wymienionych w ust. 1. Według ust. 3 rolnik zawiera umowy ubezpieczenia obowiązkowego z wybranym zakładem ubezpieczeń:

1) który zawarł z ministrem właściwym do spraw rolnictwa umowę w sprawie dopłat, albo

2) innym niż określony w pkt 1, wykonującym działalność ubezpieczeniową w zakresie ubezpieczenia, o którym mowa w ust. 1.

Z powyżej przedstawionego stanu prawnego wynika, że obowiązkowe ubezpieczenie upraw w związku z ryzykiem szkód, dotyczy wyłącznie upraw określonych w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy ubezpieczeniowej. Wymóg obowiązkowego ubezpieczenia dotyczy co najmniej 50% powierzchni upraw. Wówczas obowiązek ubezpieczenia od ryzyka szkód uważa się za spełniony.

Pośród upraw podlegających obowiązkowemu ubezpieczeniu nie wymieniono mieszanek motylkowych z trawami, traw w uprawie polowej na zielonkę, roślin pastewnych objętościowych z użytków zielonych. Dlatego też nie mógł odnieść zamierzonego skutku dostarczony przez skarżącego w dniu [...] grudnia 2017 r., a więc po wydaniu decyzji przez organ I instancji, wydany na jego prośbę dokument Agencji Ubezpieczeniowej (bez daty jego sporządzenia), a który zaświadcza, że : "(...) zgodnie z ustawą z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich nie ma możliwości ubezpieczenia upraw, tj. trwałych użytków zielonych na zasadach dotowanych. Żadna z firm sprzedających ubezpieczenia upraw tj. PZU, CONCORDIA, TUW, nie mają w swojej ofercie możliwości ubezpieczenia na zasadach komercyjnych trwałych użytków zielonych od ryzyka zdarzeń losowych".

Ubezpieczyciel na podstawie przepisów ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich po prostu nie mógł objąć ubezpieczeniem upraw zgłoszonych do dotacji, jakimi są trwałe użytki. Z treści przywołanego powyżej zaświadczenia nie można jednak wywieść, że odmówiono skarżącemu objęcia ubezpieczeniem dobrowolnym upraw roślin motylkowych i upraw traw.

Zarówno rośliny motylkowe oraz uprawy traw nie mogą zostać z mocy powyższej ustawy ubezpieczeniowej objęte ubezpieczeniem dotowanym, a więc obowiązkowym, z uwagi na fakt, że ustawodawca wyłączył trwałe użytki zielone z ubezpieczenia z dopłatami.

Nie oznacza to jednak, że na zasadzie dobrowolnego ubezpieczenia rolnik nie może zadbać o swoją przyszłość co do plonów upraw zgłoszonych do płatności. Jako przykład może posłużyć oferta Towarzystwa Ubezpieczeń Wzajemnych (https://www.tuw.pl/uprawy_w_tym_doplatowe.html), która w propozycji ubezpieczeń posiada możliwość ubezpieczenia roślin motylkowych drobnonasiennych, trwałych użytków zielonych, a także każdą inną uprawę, gdy odmiana rośliny zgłoszonej do ubezpieczenia jest wymieniona w rejestrze odmian dopuszczonych do uprawy wydanym przez Unię Europejską.

Tak więc brak możliwości objęcia uprawy ubezpieczeniem dopłatowym nie oznacza z automatu, że trwałe użytki zielone TUZ nie mogły zostać objęte ubezpieczeniem dobrowolnym.

Skarżący do dnia rozprawy nie przedstawił dowodu, z którego wynikałoby, że odmówiono jemu ubezpieczenia uprawy roślin motylkowych i traw w ramach ubezpieczenia dobrowolnego od ryzyka deszczu nawalnego. Istotne jest wykazanie, że w ogóle podjął taką próbę ubezpieczenia.

Z kolei art. 13m ust. 13 rozporządzenia wprowadza wymóg ubezpieczenia 50% wszystkich upraw rolnych w gospodarstwie rolnym z wyłączeniem łąk i pastwisk. Przepis nie stanowi o wymogu ubezpieczenia w 50 % upraw podlegających obowiązkowemu ubezpieczeniu dotowanemu. Przepis ten stanowi bowiem, że pomoc, o której mowa w ust. 1, w przypadku szkód spowodowanych wystąpieniem w sierpniu 2017 r. huraganu, deszczu nawalnego lub gradu w uprawach rolnych lub w budynku służącym do prowadzenia przez producenta rolnego działalności rolniczej pomniejsza się o 50%, jeżeli w 2017 r. co najmniej 50% powierzchni upraw rolnych w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej, z wyłączeniem łąk i pastwisk, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3.

Bezsporne w sprawie jest, że skarżący w związku z wystąpieniem nawalnego deszczu poniósł szkodę, jednak od ryzyka tej szkody nie miał objęte ubezpieczeniem 50 % upraw rolnych w gospodarstwie rolnym. Nie ma znaczenia w tej sytuacji posłużenie się przez organy terminem "upraw plonujących".

Przepis ten wprost uzależnia zatem wysokość ostatecznie przyznawanej pomocy od powierzchni upraw, która została objęta ubezpieczeniem od jednego z ryzyk w nim wymienionych. Jeżeli powierzchnia ta jest mniejsza niż 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej, rzeczona pomoc podlega pomniejszeniu o 50%.

W kontrolowanej sprawie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zabrakło szczegółowych wyliczeń potwierdzających powierzchnię upraw objęta ubezpieczeniem.

Sąd uznał to uchybienie za nieistotne, pozostające bez wpływu na wynik sprawy, ponieważ na podstawie akt sprawy mógł dokonać stosownych ustaleń i skorzystał z kompetencji zawartej w art. 133 § 1 p.p.s.a.

Jak wynika z akt sprawy sumaryczna powierzchnia upraw zgłoszona przez skarżącego we wniosku o przyznanie przedmiotowej pomocy wynosiła 139.06 ha. W ramach zgłoszonej powierzchni do pomocy finansowej skarżący zgłosił rośliny mieszanek motylkowych z trawami – 25, 15 ha, trawy w uprawie polowej na zielonkę - 7, 17 ha, które nie zostały objęte ubezpieczeniem, rośliny pastewne 22,29 ha (trwałe użytki zielone TUZ), pszenica zwyczajna ozima 1,60ha, łącznie 56,21 ha (25,15+7,17+22,29+ 1,60= 56,21). Powyższe powierzchnie upraw nie zostały zgłoszone do ubezpieczenia.

W protokole podana została powierzchnia upraw objęta ubezpieczeniem 82,85 ha (139 ha- 56,21ha = 82,85 ha). Z dokumentów ubezpieczeniowych wynika, że ubezpieczeniem objęto wyłącznie rzepak ozimy – 19,35ha, jęczmień 8,69ha, kukurydzę 23,44ha. Suma tych upraw w gospodarstwie wynosi – 51,48 ha (19,35 + 8,69 + 23,44ha = 51,48 , patrz karty - 17 i 18 akt administracyjnych ).

Skarżący nie przedłożył dowodu na ubezpieczenie TUZ.

Do płatności skarżący zgłosił powierzchnię 139,06ha. Różnica pomiędzy powierzchnią zgłoszoną do płatności a nieubezpieczonymi trwałymi użytkami zielonymi TUZ o powierzchni 22,29 ha (139,06ha-22,29ha) wynosi 116,77 ha. Z tego 50% daje powierzchnię 58,385ha, która powinna zostać ubezpieczona. Tymczasem ubezpieczeniem objęto wyłącznie 51,48 ha i ta powierzchnia znajduje potwierdzenie w polisach ubezpieczeniowych.

Z oświadczenia skarżącego zawartego w złożonym przez niego wniosku o przyznanie przedmiotowej pomocy wprost wynika, iż w dniu wystąpienia szkody nie posiadał on ubezpieczenia trwałych użytków zielonych. Słusznie zatem, w ocenie Sądu, organy obu instancji przyjęły za powyższą deklaracją, iż w sprawie zastosowanie znajdzie § 13m ust. 13 rozporządzenia RM, albowiem uprawy traw w uprawie polowej na zielonkę i roślin motylkowych, wobec jednoznacznej treści przywołanego przepisu, nie zostały objęte zawartym tam wyłączeniem.

Wbrew stanowisku skarżącego, nie jest tak, że upraw wyłączonych przez organ ubezpieczyć nie można, w związku z czym wypłata pomocy w pełnym zakresie uzależniona jest od zaistnienia przesłanki niemożliwej do spełnienia zgodnie z prawem. Wyjaśnić należy, że art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (tj. Dz.U. z 2015 r., poz. 577), który powołuje skarżący na potwierdzenie swojej argumentacji, wymienia uprawy korzystające z przywileju dopłaty do składek z tytułu zawarcia umów ubezpieczenia. Powyższe oznacza tyle tylko, iż ubezpieczenie upraw traw na gruntach ornych, jako że nie zostało w przywołanym przepisie wymienione, z przywileju takiego nie korzysta. Nie oznacza to zaś, iż ubezpieczenie takie nie jest w ogóle możliwe.

Argumentacja skarżącego byłaby zasadna jedynie w sytuacji, gdyby § 13m ust. 13 rozporządzenia RM uzależniał przyznanie pomocy w pełnym zakresie od okoliczności ubezpieczenia upraw tylko korzystającego z dopłat budżetu państwa. Treść przywołanego przepisu wskazuje jednak jednoznacznie, iż nie ma znaczenia, czy uprawy zostały objęte ubezpieczeniem korzystającym z państwowych dopłat, czy ubezpieczeniem, którego składki w całości pokrywa ubezpieczony.

W ocenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo wskazał na treść § 13m ust. 13 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. i pomniejszył pomoc o 50%, z uwagi na to, iż skarżący w 2017 r. nie ubezpieczył co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej, z wyłączeniem łąk i pastwisk, co uprawniałoby go do 100 % wypłaty pomocy w 2017 r.

W świetle § 13m ust. 13 tegoż rozporządzenia do ustalenia czy 50 % powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym było objętych ubezpieczeniem z wyłączeniem łąk i pastwisk, należy uwzględniać wszystkie uprawy, w tym uprawy traw na gruntach ornych i rośliny motylkowe, czego zdaje się nie dostrzega skarżący. Trawa na gruntach ornych, co nie powinno być sporne, nie jest łąką lub pastwiskiem. Miedzy pojęciami "łąki i pastwiska" oraz "trwałymi użytkami zielonymi", czy dalej także "trawami na gruntach ornych", nie można postawić znaku równości. Terminy te nie są tożsame. Sam skarżący we wniosku o przyznanie płatności zadeklarował "trawy w uprawie polowej na zielonkę oraz mieszanki motylkowe z trawami, a nie "łąki i pastwiska", a tylko te ("łąki i pastwiska") nie podlegają wliczeniu do powierzchni, która stanowi 50% powierzchni ubezpieczonej.

Jest to o tyle istotne, że prawodawca krajowy, co wymaga podkreślenia także z uwagi na stanowisko prezentowane w sprawie przez stronę skarżącą, uczynił to odmienienie aniżeli prawodawca unijny, który w art. 25 ust. 9 rozporządzenia 702/2014 ustanowił, że pomoc przyznaną na mocy tego artykułu (czyli 25 ust. 9 rozporządzenia 702/2014) zmniejsza się o 50%, chyba że przyznawana jest ona beneficjentom, którzy wykupili polisę ubezpieczeniową na co najmniej 50% średniej rocznej produkcji lub dochodu związanego z produkcją i obejmującą zagrożenia związane z niekorzystnymi zjawiskami klimatycznymi statystycznie najczęściej występującymi w danym państwie członkowskim lub regionie, które są objęte zakresem ubezpieczeń. Z przepisu tego bezpośrednio zatem wynika, że zastosowanie przewidzianego w nim 50% pomniejszenia przyznawanej pomocy zostało uzależnione od ubezpieczenia średniej rocznej produkcji lub dochodu związanego z produkcją, które to ubezpieczenie dotyczy zagrożeń wskazanych w tym przepisie. Jeżeli ubezpieczenie takie nie obejmuje co najmniej 50% średniej rocznej produkcji lub dochodu związanego z produkcją, wówczas zachodzi konieczność pomniejszenia przyznawanej pomocy o 50%. Natomiast, gdy ubezpieczenie takie obejmuje co najmniej 50% średniej rocznej produkcji lub dochodu związanego z produkcją, to nie dochodzi do rzeczonego pomniejszenia. Strona nie posiadała ubezpieczenia, które obejmuje swym zakresem i ochroną, co najmniej 50% średniej rocznej produkcji lub dochodu związanego z produkcją. W sytuacji bowiem braku takiego ubezpieczenia zachodzi konieczność pomniejszenia przyznawanej pomocy o 50%. Natomiast, gdy ubezpieczenie takie obejmuje co najmniej 50% średniej rocznej produkcji lub dochodu związanego z produkcją, to nie dochodzi do rzeczonego pomniejszenia.

Uwaga ta jawi się również jako istotna, gdyż w piśmiennictwie fachowym – z którym utożsamia się skład orzekający – wskazuje się, że "w bogatym orzecznictwie TSUE jak również NSA podkreśla się, że sąd krajowy rozstrzygający sprawę dotyczącą prawa unijnego, który uważa, że jedyną przeszkodą do przyznania określonych praw jednostce jest przepis prawa krajowego, musi pominąć ten przepis", (zob. szerzej: B. Wojeciechowski, M. Zirk–Sadowski, Znaczenie prawa europejskiego w kształtowaniu krajowego systemu podatkowego [w:] S. Bogucki, W. Stachurski, R. Wiatrowski, K. Winiarski, B. Wojceichowski, M. Zirk–Sadowski, Podatek od czynności cywilnoprawnych a VAT, Warszawa 2016, s. 25 i n. i przytoczone tam orzecznictwo).

W przedmiotowej sprawie z punktu widzenia sytuacji prawnej strony istotne jest jednak to, że regulacje krajowa i unijna stwarzają dwie różne sytuacje uprawniające producenta rolnego do prawa skorzystania z pełnej 100% kwoty pomocy, i warunkujące pomniejszenie jej o 50%. Otóż przepis krajowy uzależnia pomniejszenie pomocy od powierzchni upraw, która jest objęta ubezpieczeniem od jednego z enumeratywnie wymienionych ryzyk, a przepis unijny pomniejszenie to uzależnia od średniej rocznej produkcji lub dochodu związanego z produkcją, która jest objęta takim ubezpieczeniem. Konstatując powyższe wywody należy podkreślić, że ustawodawca unijny odwołuje się do kryterium ubezpieczenia 50% średniej rocznej produkcji lub dochodu, a krajowy do powierzchni upraw. Ubezpieczenie przez skarżącego upraw nie obejmowało swym zakresem średniej rocznej produkcji, lecz powierzchnię gruntów objętych ubezpieczeniem. Organy zasadnie uznały, że nie spełnia on przesłanek przyznania pomocy w pełnej wysokości na zasadach określonych ani w art. 25 ust. 9 rozporządzenia 702/2014, a spełniona jest przesłanka do zastosowania pomniejszenia na podstawie § 13m ust. 13 rozporządzenia Rady Ministrów.

Pozbawione racji jest podnoszone przez skarżącego naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 10 c ust. 1 i ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach, albowiem ustawodawca uregulował w nich:

- po pierwsze – dopłaty do składek z tytułu zawarcia ubezpieczenia ze środków budżetu państwa, stanowiąc jednocześnie w jej art. 3 ust. 1a, że umowa ubezpieczenia może obejmować wszystkie lub wybrane przez producenta rolnego rodzaje ryzyka, o których mowa w ust. 1 oraz

- po drugie – obowiązek ubezpieczenia upraw określonych w art. 3 ust. 1 pkt 1, jego zakres, przedmiot i podmiot obowiązany wskazując wprost na rolnika, który uzyskał płatności bezpośrednie w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego.

Z kolei w § 13m ust. 13 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. będącym aktem wykonawczym wydanym na podstawie art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 09 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 1438 ze zm.), wskazał podmioty uprawnione do pomocy finansowej na realizację zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa, rozwoju wsi i przetwórstwa jej przedmiot i zakres określony jako szkody spowodowane wystąpieniem w sierpniu 2017 r. huraganu, deszczu nawalnego lub gradu, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich;, zgodnie z ust 2–13. Jednoznacznie przy tym stanowiąc, że pomoc określoną w ust. 1, pomniejsza się, jeżeli w 2017 r. co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej, w wyłączeniem łąk i pastwisk, nie było ubezpieczonych od jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3. Wymóg ubezpieczenia 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej, w wyłączeniem łąk i pastwisk stanowi zatem warunek konieczny, w prawie określany jako warunek sine qua non, do uzyskania 100% pomocy.

W orzecznictwie sądów administracyjnych, na gruncie przepisów rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań ARiMR, wyrażony został pogląd (por. wyrok NSA z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 5576/16 – publ. www.orzenia.nsa.gov.pl ), że o ile przepisy krajowe nie regulują definicji łąk i pastwisk to na potrzeby postępowań w zakresie niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyjmuje się definicję trwałych użytków zielonych określoną w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, (Dz.U.UE.L.2013.347.608).

Mimo, iż powyżej przytoczony wyrok dotyczył pomocy z tytułu suszy opartej na przepisach art. 13c ust. 3 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., to pogląd wyrażony w nim znajduje również uzasadnienie w przedmiotowej sprawie. Rozszerzenie stosowania przepisów przytoczonego powyżej rozporządzenia nr 1307/2013 na postępowania w przedmiocie przyznania pomocy, czy to z tytułu suszy, czy też z tytułu szkody spowodowanej nawalnym deszczem, gradem itp. nie zmienia faktu, że pomoc ta jest udzielana zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 702/2014 oraz przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Zgodnie z definicją określoną w jego art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia nr 1307/2013 trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe, oznaczają grunty wykorzystywane do uprawy traw lub innych pastewnych roślin zielnych rozsiewających się naturalnie (samosiewnych) lub uprawianych (wysiewanych), które nie były objęte płodozmianem danego gospodarstwa rolnego przez okres pięciu lat lub dłużej; mogą one obejmować inne gatunki, takie jak krzewy lub drzewa, które mogą nadawać się do wypasu, pod warunkiem, że zachowano przewagę traw i innych pastewnych roślin zielnych, a także – w przypadku, gdy zdecydują tak państwa członkowskie – grunty, które mogą nadawać się do wypasu i które stanowią część utrwalonych praktyk lokalnych w przypadkach, gdy trawy i inne zielone rośliny pastewne tradycyjnie nie są roślinnością dominująca na obszarach wypasu. W rozporządzeniu tym, unormowano także "użytki rolne", zgodnie z definicją wynikającą z art. 4 ust. 1 lit. e) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, oznaczają każdy obszar zajmowany przez grunty orne, trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe lub uprawy trwałe.

Ponadto zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz.U. UE nr L 316/1 z 02 grudnia 2009 r.), do celów tytułu III rozporządzenia (WE) nr 73/2009 tegoż rozporządzenia – zastosowanie mają definicje unormowane w art. 2 lit. c, gdzie określono, że trwałe użytki zielone oznaczają m.in. grunty zajęte pod uprawę, traw lub innych pasz z roślin zielonych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (wysiewanych), niepodlegające płodozmianowi w gospodarstwie przez okres pięciu lat lub dłużej, z wyłączeniem obszarów odłogowanych zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2078/92, obszarów odłogowanych zgodnie z art. 22, 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 oraz obszarów odłogowanych zgodnie z art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005; a w tym celu "trawy lub inne pasze z roślin zielonych" oznaczają wszelkie rośliny zielne, rosnące tradycyjnie na naturalnych użytkach zielonych lub zazwyczaj zawarte w mieszankach nasion przeznaczonych do zasiewania użytków zielonych lub łąk w państwie członkowskim (wykorzystywanych bądź nie do wypasania zwierząt). Państwa członkowskie mogą uwzględnić rośliny uprawne wyszczególnione w załączniku I. Jednocześnie zauważenia wymaga, że prawodawca krajowy rozróżniając trwałe użytki zielone oraz łąki i pastwiska analogicznie jak w 13 m ust. 13 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., unormował to także w innych aktach prawnych, np. w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz.U. Nr 39, poz. 211 z późn. zm.), wyróżniając w § 1 łąki i pastwiska zadeklarowane (pkt 2), w pkt 4 łąki i pastwiska inne niż wymienione w pkt 2 i 3. W przypadku trwałych użytków zielonych z wyjątkiem łąk i pastwisk wymienionych w pkt 2 i 4 pokrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca, lub są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw.

Zatem nie budzi wątpliwości, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy, skoro skarżący nie ubezpieczył w roku 2017 ponad 50 % posiadanych upraw kwalifikujących go do otrzymania 100% wnioskowanej pomocy, to zaskarżona decyzja jest prawidłowa. W sprawie istniały i to bezsporne przesłanki uzasadniające zastosowanie § 13m ust. 13 rozporządzenia i pomniejszenie kwoty dofinansowania o 50 %.

Wobec powyższego należy podzielić stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę, co do niezasadności zarzutów skargi. Szczególnie pomocny jest wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 2 października 2014 r. C-471/13 (Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 2 października 2014 r. (wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundesverwaltungsgericht - Niemcy) - Martin Grund przeciwko Landesamt für Landwirtschaft, Umwelt und ländliche Räume des Landes SchleswigHolstein), który wyjaśnia pojęcie "trwałych użytków zielonych" - Grunty wykorzystywane do uprawy trawy i innych pastewnych roślin zielnych, niepodlegające płodozmianowi w gospodarstwie rolnym od co najmniej pięciu lat - Grunty orane i obsiane w tym okresie pastewną rośliną zielną inną niż uprawiana poprzednio na tych gruntach). Definicję "trwałych użytków zielonych" zawartą w art. 2 lit. c) rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników należy interpretować w ten sposób, że obejmuje ona grunty rolne, które są aktualnie i od co najmniej pięciu lat wykorzystywane pod uprawę trawy lub innych pastewnych roślin zielnych, również wtedy gdy grunty te były w tym okresie orane i obsiewane odmianą pastewnej rośliny zielnej inną niż uprawiana na nich poprzednio (Unia Europejska, http://eur-lex.europa.eu/).

W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako nieuzasadnioną.