Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 571/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6059 Inne o symbolu podstawowym 605
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 i  art. 32
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 36 a ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
article: par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 105 poz 1110
law: ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 30 listopada 2000 r. w sprawie opłaty za wydanie dowodu osobistego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Asesor WSA Artur Kot, Protokolant Anita Sałek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu pobranej opłaty za wydanie dowodu osobistego 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżącego 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Syg. akt VIII SA/Wa 571/07

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] znak [...]- Prezydent Miasta R., biorąc za podstawę art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego( tj. DZ.U. z 2000 roku, nr 98,poz. 1071

ze zmianami) dalej jako k.p.a., w związku z art. 36a ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku O ewidencji ludności i dowodach osobistych( tj. DZ.U. z 2006 roku, nr 139, poz. 993), dalej jako ustawa i § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2000 roku w sprawie opłaty za wydanie dowodu osobistego( DZ.U. nr 105, poz. 1110), po rozpoznaniu wniosku M.S. o zwrot pobranej kwoty

w wysokości 30 zł tytułem opłaty za dowód osobisty- orzekł o odmowie zwrotu pobranej kwoty w wysokości 30 zł tytułem opłaty za wydanie dowodu osobistego.

Organ I Instancji ustalił, że M.S. w dniu 11 czerwca 2007 roku złożył wniosek o wydanie dowodu osobistego. Jednocześnie dołączył dowód uiszczenia opłaty w kwocie 30 zł. W dniu 18 czerwca 2007 roku złożył wniosek

o zwrot pobranej opłaty za wyrobienie dowodu osobistego, podnosząc iż jego zdaniem obowiązek jej uiszczenia narusza Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej.

W ocenie organu w obecnym stanie prawnym, zgodnie z art. 34 ust. 1 pkt 1 ustawy obywatel polski od ukończenia 18 roku życia i zamieszkały na terenie Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany posiadać dowód osobisty. Na mocy art. 36a ust.1 ustawy dowód osobisty wydaje się po uiszczeniu należnej opłaty stanowiącej równowartość kosztów jego wydania. Na podstawie tego przepisu Rada Ministrów w dniu 30 listopada 2000 roku wydała rozporządzenie w sprawie opłaty

za wydanie dowodu osobistego i zgodnie z § 1 rozporządzenia za wydanie dowodu osobistego pobiera się opłatę w wysokości 30 zł.

W ocenie organu, biorąc pod uwagę przywołane przepisy należy stwierdzić,

że ustawodawca nakładając na obywatela polskiego obowiązek posiadania nowego dowodu osobistego, nałożył jednocześnie obowiązek uiszczenia przez niego opłaty za wydanie dowodu osobistego. Na organie gminy ciąży więc obowiązek pobrania tej opłaty. Nadto organ zauważył, że nie jest kompetentny w rozstrzyganiu sporu

czy przepisy prawne są zgodne z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.

Odwołanie od decyzji organu I Instancji złożył M.S.

Wnosił on o uchylenie decyzji organu I Instancji i zwrot pobranej kwoty w wysokości 30 zł tytułem opłaty za wydanie dowodu osobistego.

W uzasadnieniu odwołania podnosił, że przedmiotowa decyzja jest niewłaściwa i nie można się z nią zgodzić. Jego zdaniem obywatel nie może ponosić kosztów wymiany dowodu osobistego. A zatem pobrana kwota jest całkowicie nienależna, a obowiązek jej uiszczenia narusza Konstytucję RP.

Decyzją z dnia [...], znak [...] Wojewoda Mazowiecki biorąc za podstawę art. 138 § 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez M.S., od decyzji z [...] roku wydanej

przez Prezydenta Miasta Radomia, a orzekającej o odmowie zwrotu pobranej kwoty w wysokości 30 zł tytułem opłaty za wydanie dowodu osobistego- utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy podniósł, że decyzją z dnia [...], znak [...] wydaną przez Prezydenta Miasta R. orzeczono o odmowie zwrotu pobranej opłaty w wysokości 30 zł za wydanie dowodu osobistego.

Organ ustalił, że M.S. złożył wniosek o zwrot uiszczonej opłaty

za wydanie dowodu osobistego, jako całkowicie nienależnie pobranej, ponieważ obowiązek jej uiszczenia narusza przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Organ odwoławczy zważył co następuje :

Stosownie do art.40 ustawy posiadacz dowodu osobistego ma obowiązek wymienić ten dokument w razie :

1) zmiany danych, które zamieszcza się w dowodzie osobistym;

2) uszkodzenia dowodu osobistego lub zaistnienia innej okoliczności utrudniającej ustalenie tożsamości osoby;

3) upływu ważności dowodu osobistego.

Dowody osobiste zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 roku

o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz ustawy

o działalności gospodarczej( DZ.U. nr 113, poz.733 ze zmianami) wydane

przed dniem wejścia w życie tej ustawy zachowują ważność do 31 grudnia 2007 roku.

Wydane na podstawie art. 36a ust.3 ustawy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2000 roku w sprawie opłaty za wydanie dowodu osobistego określa, że :

- w § 1- za wydanie dowodu osobistego pobiera się opłatę w wysokości 30 zł ,

-w § 2 - nie pobiera się opłaty za wydanie dowodu osobistego od osób,

1) ubiegających się o wymianę dowodu osobistego z powodu jego wady technicznej lub sporządzonego niezgodnie z danymi zawartymi we wniosku;

2) zobowiązanych do wymiany dowodu osobistego z powodu zmiany kodu pocztowego, administracyjnej zmiany nazwy miejscowości, nazwy ulicy, numeru domu lub numeru lokalu;

3) które utraciły dowód osobisty w wyniku klęsk żywiołowych;

4) przebywających w domach pomocy społecznej lub pobierających zasiłek stały

z pomocy społecznej albo rentę socjalną;

5) małoletnich przebywających całodobowo w placówkach opiekuńczo- wychowawczych, młodzieżowych ośrodkach socjoterapii.

W ocenie organu odwoławczego na podstawie wyżej powołanych przepisów prawnych należy stwierdzić, że obowiązek wymiany książeczkowych dowodów osobistych, których termin ważności upływa z dniem 31 grudnia 2007 roku nie zwalnia z obowiązku wniesienia opłaty za wymianę tego dokumentu.

Nadto organ odwoławczy podnosił, że organy administracji publicznej nie są kompetentne w rozstrzyganiu sporów, czy przepisy nakładające obowiązek wymiany dowodu, a jednocześnie uiszczenia opłaty za wydanie dowodu osobistego są zgodne z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.

Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł M.S.

Zarzucał zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego :

- art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez odmowę zwrotu pobranej kwoty w wysokości 30 zł tytułem opłaty za wydanie dowodu.

W związku z powyższym wnosił o :

1) uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji;

2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podnosił, że zgodnie z art.2 Konstytucji, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawa, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Zatem ma ono zabezpieczać wpływ obywateli

na władzę państwową i ich udział w podejmowaniu decyzji państwowych.

Zdaniem skarżącego wynika stąd również zasada poszanowania wolności i praw jednostki.

W dalszej części skargi podnosił, że art. 1 ust.3 ustawy z dnia 12 września 2002 roku zmieniającej ustawę o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz ustawę

o działalności gospodarczej, w związku z art. 36a ust.1 ustawy z 10 kwietnia 1974 roku o dowodach osobistych i § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2000 roku w sprawie opłaty za wydanie dowodu osobistego w sposób drastyczny ingeruje w sferę praw i wolności obywateli, a więc również w sferę wolności i praw skarżącego.

W ocenie skarżącego przenoszenie kosztów wymiany " książeczkowych-- dowodów osobistych na obywateli jest niczym nieuzasadnione. Ustawodawca nie wskazał żadnych powodów, ani okoliczności, które wymagałyby takiej regulacji. Koszty zmiany formy(postaci) dokumentu, jakim jest dowód osobisty, z książeczkowej

na plastikową w żadnej mierze nie powinny obciążać obywateli.

Skarżący wskazywał na treść § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2000 roku w sprawie opłaty za wydanie dowodu osobistego. Przepis ten wymienia kategorie osób, które są zwolnione z opłaty. Między innymi nie pobiera się opłaty

za wymianę dowodu z powodu wady technicznej dokumentu.

Jego zdaniem " wada techniczna -- jest okolicznością podobnego rodzaju jak wymiana i została spowodowana tylko i wyłącznie zmianą formy(postaci) dokumentu, a zatem okolicznością niezawinioną przez obywatela. Ratio legis § 2 wspomnianego rozporządzenia nie jest w niniejszej sprawie bez znaczenia.

Skarżący zauważył, że dotychczasowy jego dowód osobisty nie był zniszczony

i z łatwością można było ustalić tożsamość jego posiadacza. Nie było jego zdaniem żadnej przyczyny, aby ten dokument wymienić.

W ocenie skarżącego w niniejszej sprawie istotna jest korelacja zasady równości wyrażonej w art.32 Konstytucji RP z zasadą sprawiedliwości społecznej, zgodnie

z prezentowanym w tym względzie stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego( wyrok z dnia 28 marca 2007 roku, syg. akt K 40/04, OTK-A 2007/3/33).

Obie zasady w znacznym stopniu nakładają się na siebie. Zasada sprawiedliwości społecznej nakazuje w szczególności równe traktowanie podmiotów prawa charakteryzujących się daną, istotną cechą, a różnicowanie podmiotów prawa jest dopuszczalne na gruncie zasady równości, jeżeli służy realizacji sprawiedliwości społecznej. Konsekwencją tego jest stwierdzenie, że zróżnicowanie niesprawiedliwe jest zakazane.

Zdaniem skarżącego takie niesprawiedliwe zróżnicowanie zachodzi w niniejszej sprawie. Z powodu bowiem narzuconego przez państwo obowiązku wymiany dowodów osobistych, wydanych przed dniem 1 stycznia 2001 roku, tzw. dowodów

" książeczkowych--, jego sytuacja jest gorsza od sytuacji innej grupy obywateli

na których nie ciąży ustawowy obowiązek wymiany dowodu osobistego z uwagi

na fakt, iż ich pierwszym dowodem osobistym był dokument wydany po dniu 1 stycznia 2001 roku.

Wykazane jego zdaniem zróżnicowanie sytuacji prawnej podmiotów prawa jest niczym nieuzasadnione.

Skarżący podnosił również, że wysokość opłaty za wydanie dowodu osobistego - kwota 30 zł, nie stanowi równowartości kosztów jego wydania. Tak więc § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2000 roku w sprawie opłaty za wydanie dowodu osobistego pozostaje w sprzeczności z art. 36a ust.1 ustawy.

Zdaniem skarżącego Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej, a jej przepisy stosuje się bezpośrednio. Z tego względu regulacje niższego rzędu, nakładające na niego obowiązek uiszczenia kwoty 30 zł za wydanie dowodu osobistego, nie powinny mieć zastosowania w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga M.S. zasługuje na uwzględnienie, choć

z innych przyczyn niż podnoszone w skardze.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi

w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych [ DZ.U. nr 153 , poz.1269 ] oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej p.p.s.a. [ DZ.U. nr 153, poz.1270, ze zmianami] sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ

na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności.

Jak stanowi przepis art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola zgodności z prawem decyzji administracyjnej nie może zostać przeprowadzona przez Sąd dowolnie, a w określonej kolejności. Stwierdzenie istnienia danego typu wad decyzji może bowiem eliminować potrzebę ustalania zaistnienia innych wad, co ma niewątpliwy wpływ na racjonalizację działalności kontrolnej wojewódzkich sądów administracyjnych.

W pierwszej kolejności powinna być przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji

( i postępowania, które ją poprzedziło) z punktu widzenia ewentualnego istnienia wad powodujących nieważność decyzji. Dopiero po stwierdzeniu, że zaskarżona decyzja nie jest dotknięta nieważnością, sąd administracyjny może przystąpić do badania ewentualnego istnienia pozostałych wad orzeczenia. W następnej kolejności wojewódzki sąd administracyjny powinien przeprowadzić kontrolę przestrzegania przepisów o postępowaniu administracyjnym(w zakresie określonym postanowieniami art.145 § 1 pkt 1 lit. b i c) p.p.s.a. W szczególności istotne jest ustalenie, czy w postępowaniu przed organami administracyjnymi zostały dostatecznie i w sposób prawidłowy wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie, iż okoliczności te nie zostały dostatecznie wyjaśnione, uniemożliwia dokonanie oceny, czy zaskarżone decyzje są zgodne

z prawem, a w szczególności, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy[ por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lutego 1981 roku, syg.akt SA 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz.7].

Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, iż zgodnie z art. 104 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba, że przepisy kodeksu stanowią inaczej.

Przedmiotem niniejszego postępowania był wniosek o zwrot dokonanej opłaty

za wydanie dowodu osobistego w kwocie 30 zł. Obowiązek uiszczenia przedmiotowej opłaty wynika z art. 36a ust.1 ustawy oraz z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 listopada 2000 roku w sprawie opłaty za wydanie dowodu osobistego( DZ.U nr 105, poz.1110 ze zmianami). Osoba, która wnosi o wydanie dowodu osobistego obowiązana jest zatem do uiszczenia opłat za wydanie tego dokumentu. Uiszczenie tej opłaty jest warunkiem załatwienia sprawy administracyjnej- wydania dowodu osobistego. Brak uiszczenia opłaty będzie skutkował zwrotem wniosku o wydanie dowodu osobistego, zgodnie z art. 261 § 2 k.p.a.

Skoro obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie dowodu osobistego powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej, o wydanie dowodu osobistego rozstrzyganej - w przypadku uwzględnienia wniosku i wydaniu dowodu osobistego w formie czynności materialno- technicznej, a w przypadku odmowy wydania dowodu osobistego w formie decyzji administracyjnej- to drogą załatwienia wniosku o zwrot opłaty jest droga administracyjna(por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego

z 22.01.2003 r, syg. akt I SA 1864/02, LEX nr 126808).

Żądanie zwrotu uiszczonej opłaty za wydanie dowodu osobistego odnosi się

do obowiązków wynikających z przepisów prawa, a więc organ w tym zakresie podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przepisy ustawy z 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz wydane na podstawie art.36a rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2000 roku w sprawie opłaty za wydanie dowodu osobistego nie przewidują wydania decyzji w sprawie zwrotu opłaty za wydanie dowodu osobistego. Ochrona interesów podmiotu twierdzącego, że uiścił opłatę nałożoną bezprawnie daje mu prawo żądania od organu załatwienia jego indywidualnej sprawy z zakresu administracji publicznej poprzez zwrot pobranej opłaty lub odmowę zwrotu.

O akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt

lub czynność podjęte zostały w sprawie indywidualnej, skierowanej do oznaczonego podmiotu, dotyczy to uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, zaś samo uprawnienie, którego akt(czynność) dotyczy, są określone w przepisach prawa powszechnie obowiązującego.

Uiszczenie opłaty za wydanie dowodu osobistego jest wykonaniem przez stronę obowiązku wynikającego z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, o którym organ nie rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej. Skierowanie żądania zwrotu uiszczonej opłaty za wydanie dowodu osobistego powoduje konieczność odniesienia się przez organ do takiego obowiązku w formie aktu lub czynności, które strona może poddać kontroli sądu administracyjnego.

Należy zauważyć, że obowiązkiem organu jest ustalenie, czy konkretna sprawa jest sprawą indywidualną, czy sprawa ta należy do właściwości organów administracji publicznej lub organów wymienionych w art. 1 pkt 2 k.p.a., i jest sprawą podlegającą rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27.04.2006, syg. akt II GSK 32/06, LEX nr 212199).

Stwierdzenie zawarte w art. 104 § 1 k.p.a., iż załatwienie sprawy następuje w drodze decyzji, odnosi się tylko do sytuacji, gdy z mocy przepisów prawa materialnego załatwienie sprawy powinno nastąpić w tej formie prawnej. Decyzja administracyjna wydana w sprawie, której załatwienia w formie decyzji prawo nie przewiduje, jest decyzją wadliwą jako wydaną bez podstawy prawnej( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6.10.1999 roku, syg. akt IV SA 2546/98, LEX nr 47920). Rozstrzygnięcie w formie decyzji zagadnienia stanowiącego czynność techniczno - prawną stanowi naruszenie prawa, wyczerpujące dyspozycje art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., skutkujące nieważnością takiej decyzji(wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15.11.2004 roku, II SA/Wa 632/04, LEX nr 155883).

Z tych względów w ocenie Sądu zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I Instancji zostały wydane bez podstawy prawnej, co obligowało Sąd

do stwierdzenia ich nieważności.

W myśl art.178 ust.1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sędziowie

w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Zasada ta została powtórzona w art. 4 ustawy z 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych(DZ.U. nr 153,poz. 1269 ze zmianami).

Odnosząc się do podnoszonego zarzutu niekonstytucyjności przepisów art. 1 ust.3 ustawy z dnia 12 września 2002 roku zmieniającej ustawę o zmianie ustawy

o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz ustawy o działalności gospodarczej

( DZ.U. nr 183, poz. 1522) , art. 36a ust.1 ustawy i § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 listopada 2000 roku w sprawie opłaty za wydanie dowodu osobistego w zakresie obowiązku ponoszenia przez obywateli kosztów wymiany dowodów osobistych z dokumentów papierowych na plastikowe, to należy zauważyć, że Sąd jest związany Konstytucją i ustawami. Zgodnie zaś z utrwaloną linią orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego( por. wyroki w sprawach o syg. akt P 12/98, P 8/99, P 8/00, U 4/97, Sk 19/99), a zwłaszcza wyroku pełnego składu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2000 roku, syg. akt P 4/99)- w żadnym wypadku podstawą odmowy zastosowania przez sąd przepisów ustawowych nie może być zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji. To podstawowe stwierdzenie Trybunału Konstytucyjnego oznacza przede wszystkim, że bezpośredniość stosowania Konstytucji nie oznacza kompetencji do kontroli konstytucyjności obowiązującego ustawodawstwa przez sądy i inne organy powołane do stosowania prawa, jako że tryb kontroli został jednoznacznie ukształtowany przez samą ustawę zasadniczą. Przepis art. 188 Konstytucji zastrzega orzekanie w tych sprawach

do wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. Domniemanie zgodności ustawy z Konstytucją może być obalone jedynie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, a związanie sędziego ustawą, przewidziane w art.178 ust 1 Konstytucji, obowiązuje dopóty, dopóki ustawie przysługuje moc obowiązująca( por. wyroki Sądu Najwyższego z 30.10. 2002 r, syg. akt V CKN 1456/00, z dnia 23.08.1994 r, syg. akt

I PRN 53/94, OSNPiUS 1994, nr 11, poz.179, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12.07.2006 r, syg. akt II OSK 548/06, LEX nr 275509).

Niezależnie od powyższego w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, nie można zgodzić się ze skarżącym, iż przywołane przepisy ustawowe nakładające obowiązek wymiany dowodów osobistych i obowiązek ponoszenia opłat w tym zakresie przez obywateli, w tym skarżącego, są sprzeczne z przepisami art.2

i art.32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Obowiązek wymiany dowodów osobistych wydanych przed 1 stycznia 2001 roku, został wprowadzony ustawą z dnia 20 sierpnia 1997 roku o zmianie ustawy

o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz ustawy o działalności gospodarczej

( DZ.U nr 113, poz. 733).

Należy jednak zauważyć, iż w ramach programu akcesyjnego przed wstąpieniem

do Unii Europejskiej Polska była zobowiązana dostosowywać przepisy prawa

do wymagań prawa europejskiego. W związku z tym, że dowód osobisty miał stać się dokumentem podróży uprawniającym do przemieszczania w państwach Unii Europejskiej, więc dokument ten musiał spełniać wymogi dotyczące zabezpieczeń

i danych zawartych w tych dokumentach. Obowiązujące rozporządzenie Rady(WE) nr 2252/2004 z 13 grudnia 2004 roku w sprawie norm dotyczących zabezpieczeń

i danych biometrycznych w paszportach i dokumentach podróży wydawanych przez państwa członkowskie( DZ. U. UE. L.04.385.1) wprowadza harmonizacje zabezpieczeń oraz włączenie zabezpieczeń biometrycznych. Wydane przed 1 stycznia 2001 roku dokumenty- dowody osobiste, norm w tym zakresie nie spełniały. Oczywistym jest, że proces ten musiał być rozciągnięty na dłuższy okres i musiał zacząć się jeszcze przed formalnym wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej. Tak więc zmiana przepisów w tym zakresie i co za tym idzie dokumentów, były związane z dostosowywaniem prawa polskiego do wymagań prawa europejskiego.

W ocenie Sądu wyrażona przepisem art. 2 Konstytucji RP zasada sprawiedliwości społecznej nie zawiera bezpośrednich gwarancji dla określonych praw lub wolności jakie miałyby podlegać ochronie. Na gruncie tego przepisu można wskazać szczególne prawo podlegające ochronie, jakim jest prawo do sprawiedliwego traktowania, jeśli zarazem jest ono odnoszone do sfery stosunków objętych gwarancjami konstytucyjnymi. Nie może być zatem zasada sprawiedliwości społecznej rozumiana jako podstawa do ustalenia określonego modelu stosunków społecznych czy ekonomicznych(por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego

z 22.06.1999r, K 5/99, OTK ZU nr 5/1999, poz.100). Jednocześnie jednak zasada określa pewne minimalne, progowe kryteria rozwiązań prawnych, które powinny być respektowane przez ustawodawcę przy regulacji określonej sfery stosunków społecznych wkraczających w sferę interesów jednostki. Zasada ta pozostaje

w ścisłym związku z zasadą równości. Wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie, że

" zróżnicowanie podmiotów prawa jest dopuszczalne na gruncie zasady równości, jeżeli jest zgodne z zasadą sprawiedliwości społecznej--( orzeczenie z 3 .09.1996 r, syg. akt K. 10/96, OTK ZU nr 4/1996, poz. 33,s. 280-281, wyroki z 6.05.1998 r, syg. akt K 37/97, OTK ZU nr 3/1998,poz. 33, s. 200; z 24 .02. 1999 r, syg. akt SK 4/98, OTK ZU nr 2/1999, poz. 24). O ile więc zasada równości nakazuje jednakowe traktowanie wszystkich podmiotów wyróżnionych według cechy prawnie relewantnej w danej sferze stosunków, o tyle zasada z art. 2 Konstytucji pozwala odpowiedzieć na pytanie, czy zastosowanie danej cechy, czy też danego kryterium wyodrębniania określonej kategorii podmiotów odpowiada względom sprawiedliwości, a więc czy nie jest arbitralne i czy odpowiada standardom państwa prawnego( por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12.12.2001 r, syg. akt SK 26/01, OTK 2001/8/258, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8.02.2005 r, syg. akt OSK 1105/04, LEX nr 171186; z 14.03.2006 r, syg. akt OSK 1105/04, LEX nr 198281).

Nie sposób podzielić argumentacji skarżącego, iż doszło do niesprawiedliwego zróżnicowania z powodu tego, iż został nałożony na niego obowiązek wymiany dowodu osobistego z książeczkowego na plastikowy, a osoby osiągające pełnoletniość po 2001 roku i pierwszy raz wyrabiające dowód osobisty nie muszą tego robić. O naruszeniu zasady równości wobec prawa można mówić gdy w sytuacji tożsamej różnicuje się prawa jednostki. Ustawodawca ma prawo kreować określone rozwiązania prawne, oczywiście z poszanowaniem zasad wynikających z ustawy zasadniczej. W niniejszej sprawie nie można stwierdzić iż sytuacja prawna skarżącego jest odmiennie uregulowana niż osób, którym wydano dowody osobiste przed 2001 rokiem.

Sąd rozpoznający sprawę nie znalazł również powodów do skorzystania z instytucji określonej w art.193 Konstytucji RP i przedstawienia pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu. Sąd przedstawia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne tylko i wyłącznie wówczas, gdy dochodzi do przekonania

o niekonstytucyjności danego przepisu. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest sformułować w pytaniu zarzut niezgodności określonego aktu normatywnego

z Konstytucją. To zaś oznacza, że sąd nie może stawiać pytania, dopóki sam nie wyrobi sobie przekonania o występującej sprzeczności. W przeciwnym razie należałoby uznać, że w danej sprawie sąd de facto uchyla się od dokonania samodzielnej, autonomicznej wykładni i zastosowania prawa ad casum(por. A. Mączyński : Bezpośrednie stosowanie Konstytucji przez sądy, Pip 2000, z. 5, str. 3-14, A. Wasilewski : Pytania prawne do Trybunału Konstytucyjnego, Przegląd Sądowy 2000, nr 5, str. 3-11).

Nie można pominąć, że część orzecznictwa wypowiada się za możliwością badania przez sądy zgodności stosowanych przepisów ustawowych z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, którego to poglądu sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie podziela( por. wyroki Sądu Najwyższego z 9.04.1998 r, syg. akt I PKN 90/98, OSNCP 2000/1/6; z 25.07.2003 r, syg. akt V CK 47/02; z dnia 29.08.2001, III RN 189/00, OSNP 2002/6/130, z dnia 10.11.1999 r, syg. akt I CKN 204/98, OSNC 2000/5/94).

Natomiast w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechna jest zaś teza, iż sąd uprawniony jest do przeprowadzenia we własnym zakresie oceny konstytucyjności aktów podustawowych( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24.06.2004, syg. akt FSK 177/04, Przegląd Podatkowy 2005 r, nr 4, poz. 57; z 16.12.2005 roku, syg. akt. I FSK 395/05, niepubl). Możliwość tę orzecznictwo oraz przedstawiciele doktryny( np. Adam Zieliński Sądownictwo administracyjnego gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980- 2005 , Warszawa 2005), wywodzą z dyspozycji art.178 ust.1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Podnoszony przez skarżącego zarzut iż wysokość opłaty za wydanie dowodu osobistego w kwocie 30 zł, określona w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 listopada 2000 roku, nie jest adekwatna do kosztów jego wytworzenia, a tym samym pozostaje w sprzeczności z przepisem art.36a ust.1 ustawy nie zasługuje

na uwzględnienie. Stawiany zarzut nie został w żaden sposób wykazany i nie wiadomo na podstawie jakich wyliczeń skarżący stawia tego typu zarzut.

Opłata powyższa stanowi koszt wydania dokumentu i jest pobierana w związku

z wyraźnie wskazaną usługą za uzyskanie zindywidualizowanego świadczenia oferowanego przez podmiot prawa publicznego. W ramach delegacji ustawowej organ ustalił wysokość tej opłaty kierując się tylko kosztem jego wydania.

Z tych względów biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak

w sentencji.

Biorąc za podstawę art. 152 p.p.s.a. orzeczono o wstrzymaniu wykonalności zaskarżonej decyzji.

O kosztach postępowania orzeczono biorąc za podstawę art.200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 18 ust.1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie

oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(DZ.U nr 163, poz. 1348 ze zmianami).