Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 882/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-07-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 55 ust 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2336
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jedn.
article: art 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 793/18 w sprawie ze skargi A.C. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 7 marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 19 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 793/18 oddalił skargę A. C. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

A. C. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości i - na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a." - zarzucił naruszenie:

I. prawa materialnego art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2017 r. poz. 2336 ze zm.) przez:

- niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuprawnionym przyjęciu, że skarżący posiada niezbędne środki utrzymania w sytuacji, gdy kwota przyznanego zasiłku stałego jest niższa od wysokości świadczeń określonych w przepisach jako minimalne, zaś ustalone wyrokiem Sądu Okręgowego w P. z [...] grudnia 2011 r. sygn. akt [...] od skarżącego na rzecz dzieci koszty utrzymania wynoszą 1 500 zł oraz przez błędne przyjęcie, że w sprawie nie zachodzi "szczególna okoliczność" uzasadniająca przyznanie renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, tj. trwały stan wykluczający aktywność zawodową, pomimo że przekwalifikowanie zawodowe skarżącego uznane zostało za niecelowe, zaś stopień naruszenia sprawności organizmu skutkuje całkowitą niezdolnością do pracy w gospodarstwie rolnym,

- błędną wykładnię na skutek niedopuszczalnego rozszerzenia przepisu na niekorzyść skarżącego przez uzupełnienie jego treści o przesłankę adekwatności udokumentowanego okresu składkowego/okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu – niewymienioną w tym przepisie.

II. przepisów postępowania art. 141 § 4 P.p.s.a. - polecające na zaniechaniu wyjaśnienia przyczyn uznania udokumentowanego przez skarżącego okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu (2 lata, 1 miesiąc i 19 dni), w odniesieniu do wymaganego (5 lat) oraz mając na względzie charakter świadczenia, za niewystarczający, a także zaniechaniu wskazania jaki minimalny okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu jest wystarczający do ubiegania się o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do oddalenia skargi w sytuacji, gdy powinna ona być uwzględniona.

Skarżący kasacyjnie, na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 w związku z art. 185 § 1 P.p.s.a., wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zaskarżonej decyzji, a także zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, które nie zostały uiszczone w całości ani w części oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Dodatkowo, na podstawie art. 145a § 1 w związku z art. 193 P.p.s.a., wniósł o zobowiązanie organu do wydania w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt decyzji przyznającej skarżącemu prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w piśmie z [...] marca 2019 r. stanowiącym odpowiedź na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 §1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zarzutów wskazanych w podstawie skargi kasacyjnej.

Ocenę naruszenia przepisów powołanych w skardze kasacyjnej poprzedzić należy przypomnieniem treści żądania skarżącego. Otóż A. C. w dniu [...] września 2017 r. wniósł do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o przyznanie prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w trybie wyjątku.

Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z [...] marca 2018 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 i art. 55 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, odmówił przyznania wnioskodawcy prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Organ uznał, że nie zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki określone w art. 55 ust. 1 ustawy, tj. przesłanka braku szczególnych okoliczności, z powodu których wnioskodawca nie nabył prawa do ustawowej renty z tytułu niezdolności do pracy oraz nieposiadania przez wnioskodawcę niezbędnych środków utrzymania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę A. C. na powyższą decyzję.

Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia oraz wnioskami. Związanie podstawami skargi kasacyjnej wymaga także prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.

Przedmiotowa skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach wyszczególnionych w art. 174 P.p.s.a., gdyż podniesiono w niej zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Powołanie się na obie podstawy wymaga rozważenia w pierwszej kolejności zasadności zarzutów procesowych, gdyż dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony i nie doszło do istotnych uchybień procesowych, można przejść do oceny podstawy naruszenia prawa materialnego.

W ramach zarzutów opartych o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. skarga kasacyjna zarzuca wyłącznie naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Podkreślić trzeba, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 P.p.s.a. jedynie wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, a w szczególności jeżeli nie zawiera stanowiska odnośnie do stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwałę składu 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, opubl. ONSAiWSA z 2010 r. Nr 3, poz. 39). W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do uznania, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów określonych w art. 141 § 4 P.p.s.a., gdyż Sąd I instancji zajął wyraźne stanowisko co do stanu faktycznego, wskazał podstawę prawną rozstrzygnięcia i należycie ją wyjaśnił. Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. stanowi normatywny wzorzec dla oceny czy zaskarżony wyrok odpowiada ustawowym wymogom (zawiera konieczne elementy), które mają w przyszłości pomóc stronie oraz sądowi odwoławczemu w prześledzeniu dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie, a także w zapoznaniu się z motywami, jakimi kierował się Sąd I instancji przy podejmowaniu zaskarżonego wyroku. Stosownie bowiem do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sprawowana przez sądy administracyjne kontrola zaskarżonych aktów prawnych pod względem zgodności z prawem polega na badaniu czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy dokonał właściwej jej interpretacji oraz czy ustalił prawidłowo stan faktyczny sprawy. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga przy tym szczegółowego odniesienia się przez Sąd I instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego.

Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. koncentruje się na wykazaniu, że Sąd I instancji nie wskazał z jakich powodów uznał, że okres podlegania przez skarżącego ubezpieczeniu społecznemu jest niewystarczający do przyznania w drodze wyjątku renty z tytułu niezdolności do pracy oraz w związku z tym nie wyjaśnił jaki minimalny okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu jest wystarczający do przyznania świadczenia. Zarzut naruszenia tego przepisu nie znajduje potwierdzenia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Sąd bowiem, podkreślając uznaniowy charakter decyzji i konieczność rozpatrywania tego typu spraw w odniesieniu do indywidualnego przypadku, wskazał, że ustalenie prawa do świadczenia w drodze wyjątku nie może odbywać się w zupełnym oderwaniu od przepisów regulujących przyznawanie świadczeń na zasadach ogólnych. Sąd zwrócił uwagę na ustawowe sformułowanie wskazujące, że tylko tym ubezpieczonym, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, Prezes KRUS może przyznać świadczenie w drodze wyjątku. Sąd oparł swe rozważania na zasadach systemowych odwołujących się do założeń ubezpieczeń społecznych, których częścią jest art. 55 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Wyjaśnił przy tym, że kierując się względami wykładni funkcjonalnej, przyjął, że art. 55 ust. 1 ww. ustawy nie może stanowić podstawy przyznawania świadczeń w drodze wyjątku w zupełnym oderwaniu od wymaganego okresu ubezpieczenia, chociaż niewystarczającego do uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych. Oznacza to, w ocenie Sądu, że nie ogólna długość okresu odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne decyduje o możliwości przyznania renty ustawowej, ale wymagany, zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, konkretny okres podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu wynoszący 5 lat w przypadku osób, u których całkowita niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat. Ponadto, całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym musi powstać w ciągu 18 miesięcy od ustania ostatniego okresu podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu (art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy). Sąd I instancji dalej wyjaśnił, że warunkiem koniecznym jest legitymowanie się 5-letnim okresem podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w ostatnim 10-leciu przed złożeniem wniosku o przyznanie renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy (art. 21 ust. 8 ustawy). Odstępstwa od warunków ustawowych mogą być realizowane właśnie w trybie cytowanego przepisu art. 55 ust. 1. Jednakże przyznanie świadczenia w drodze wyjątku możliwe jest tylko wtedy, gdy wymagany okres podlegania ubezpieczeniu (5-letni w ostatnim 10-leciu, a także 18-miesięczny okres) usprawiedliwiają szczególne okoliczności. Sąd odniósł powyższe do okoliczności sprawy wskazujących, że na przestrzeni lat 2000-2017 skarżący podlegał ubezpieczeniu społecznemu jedynie przez okres 4 lat, w tym przez jeden rok ubezpieczeniu społecznemu rolników. W ostatnim dziesięcioleciu przed złożeniem wniosku o rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy, na wymagane 5 lat, udokumentował 2 lata, 1 miesiąc i 19 dni podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Przed dniem [...] marca 2016 r. skarżący nie był niezdolny do pracy w okresach, w których nie podlegał ubezpieczeniu. Wobec tego Sąd I instancji zgodził się z organem, że udokumentowany okres składkowy (4 lata) jest nieadekwatny do wieku (43 lata).

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera zatem treść pozwalającą na prześledzenie procesu myślowego przeprowadzonego przez Sąd I instancji i dokonanie kontroli instancyjnej. Rozważania Sądu są spójne, konsekwentne i znajdują też oparcie w aktach sprawy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny we wspomnianej wyżej uchwale składu 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. II FPS 8/09, przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.) tylko wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie występuje.

Niezasadny jest też zarzut naruszenia prawa materialnego art. 55 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Obie te formy naruszenia prawa materialnego nie wykluczają się wzajemnie. Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię polega na mylnym rozumieniu treści określonej normy prawnej, natomiast uchybienie prawu materialnemu przez niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie subsumpcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej albo że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie podciągnięto pod hipotezę określonej normy prawnej (postanowienie Sądu Najwyższego z 15 października 2001 r. sygn. akt I CKN 102/99, Lex Polonica; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, WP LexisNexis, Warszawa 2006, s. 367).

Skarga kasacyjna zarzucając błędną wykładnię art. 55 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wskazuje na takie odczytanie treści tego przepisu przez Sąd I instancji, które prowadzi do przyjęcia dodatkowej przesłanki uzyskania renty w drodze wyjątku, tj. przesłanki adekwatności udokumentowanego okresu składkowego/okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Przepis art. 55 ust. 1 cytowanej ustawy stanowi materialnoprawną podstawę kontrolowanych przez Sąd I instancji decyzji. Rozstrzygnięcia, o jakich mowa w tym przepisie oparte są na konstrukcji uznania administracyjnego, ale nie mogą być dowolne. Granice tego uznania wyznaczają określone przesłanki warunkujące możliwość przyznania emerytury rolniczej, renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej:

1) świadczenia te mogą być przyznane rolnikowi lub domownikowi albo członkom rodziny zmarłego rolnika czy domownika,

2) niespełnienie wymagań dających prawo do zwykłego świadczenia musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami,

3) ubiegający się o świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku,

4) osoba ta nie ma niezbędnych warunków utrzymania oraz nie może ich uzyskać ze względu na wiek i stan zdrowia.

Wszystkie powołane wymogi muszą zachodzić łącznie. Niespełnienie nawet jednego z tych warunków wyklucza dopuszczalność pozytywnego rozpatrzenia żądania.

Sąd I instancji dokonując wykładni art. 55 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników prawidłowo przyjął, że ustalanie prawa do świadczenia w drodze wyjątku nie może odbywać się w zupełnym oderwaniu od przepisów regulujących przyznawanie świadczeń na zasadach ogólnych, w tym w oderwaniu od wymaganego okresu ubezpieczenia. Zasadą ustawową jest legitymowanie się 5-letnim okresem podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w ostatnim 10-leciu przed złożeniem wniosku o przyznanie renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy (art. 21 ust. 8 ww. ustawy) w odniesieniu do osób, u których całkowita niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat oraz niezdolność ta ma powstać w czasie 18 miesięcy od ustania ostatniego okresu podlegania ubezpieczeniu. Odstępstwa od zasady ustawowej mogą być realizowane w trybie cytowanego przepisu art. 55 ust. 1. Jednakże przyznanie świadczenia w drodze wyjątku możliwe jest tylko wtedy, gdy brak wymaganego okresu podlegania ubezpieczeniu usprawiedliwiają szczególne okoliczności. Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że żaden przepis powołanej ustawy nie zawiera definicji "szczególnych okoliczności", dlatego też ich wystąpienie, w odniesieniu do każdego przypadku, powinno być stwierdzone indywidualnie. Konieczne jest więc wykazanie, że ubezpieczony, którego praca stanowiła źródło utrzymania oraz źródło uprawnień związanych z ubezpieczeniem dla pozostałej po nim rodziny, nie wypracował prawa do świadczenia ubezpieczeniowego na ogólnych zasadach w następstwie zaistnienia szczególnych okoliczności. Za okoliczność szczególną, uniemożliwiającą wypracowanie stażu skutkującego nabyciem świadczenia ubezpieczeniowego w zwykłym trybie, zasadnie Sąd uznał wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Analizując niniejszą sprawę pod kątem istnienia "szczególnych okoliczności" Sąd Wojewódzki zasadnie przyjął, że nie zostały one wykazane w rozumieniu ww. przepisu. Przywołane przez skarżącego zdarzenia nie miały charakteru zewnętrznego, obiektywnego i niezależnego od woli skarżącego kasacyjnie. Sama trudna sytuacja zdrowotna i materialna skarżącego, którą dostrzegł Sąd I instancji, nie może być uznana za okoliczność, o której mowa w art. 55 ust. 1 cytowanej powyżej ustawy.

Powyższe wskazuje, że nie można skutecznie zarzucić Sądowi I instancji wykroczenie poza ustawowe przesłanki określone w art. 55 ust. 1 ww. ustawy.

Nieskuteczny jest także zarzut naruszenia art. 55 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników przez niewłaściwe zastosowanie. Istota sformułowanego zarzutu i jego uzasadnienie wskazują, że kwestią wątpliwą w uznaniu skarżącego kasacyjnie pozostaje przyjęcie przez Sąd I instancji, że skarżący posiada niezbędne środki utrzymania w sytuacji, gdy kwota przyznanego zasiłku stałego jest niższa od wysokości świadczeń określonych w przepisach jako minimalne oraz że w sprawie nie zachodzi "szczególna okoliczność", tj. trwały stan wykluczający aktywność zawodową, pomimo że przekwalifikowanie zawodowe skarżącego uznane zostało za niecelowe, zaś stopień naruszenia sprawności organizmu skutkuje całkowitą niezdolnością do pracy w gospodarstwie rolnym. Zarzut skargi kasacyjnej nie dotyczy tym samym błędnego zastosowania przepisów, lecz zmierza do zakwestionowania przyjętego przez Sąd stanowiska o niewykazaniu przez skarżącego braku niezbędnych środków utrzymania oraz przeciwskazań ze względu na stan zdrowia, które uniemożliwiłyby kontynuowanie zatrudnienia. W rzeczywistości zatem zarzut ten zmierza do zakwestionowania prawidłowości oceny stanu faktycznego sprawy.

W związku z tym należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091). Niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Kwestionując ocenę stanu faktycznego nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego, również w wyniku jego błędnej wykładni, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie, tj. w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (zob. wyrok NSA z 31 stycznia 2013 r., I OSK 1171/12, LEX nr 1298298). Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, LEX nr 1340138; wyrok NSA z 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Jeżeli skarżący uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11, LEX nr 1296051). Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy czyniąc to w ramach zarzutów naruszenia prawa materialnego, to zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są zarzutami bezpodstawnymi (por. wyrok NSA z 4 lipca 2013 r., I FSK 1092/12, LEX nr 1372071; wyrok NSA z 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09, LEX nr 745674; wyroki NSA: z 11 października 2012 r., I FSK 1972/11; z 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09). Ustalenia w zakresie stanu faktycznego można kwestionować podnosząc zarzuty w zakresie drugiej podstawy kasacyjnej, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono, w konsekwencji podniesione w tym zakresie zarzuty naruszenia prawa materialnego nie mogły osiągnąć skutku.

Ubocznie wskazać można, że prawidłowa jest ocena Sądu I instancji, że Prezes KRUS prawidłowo ustalił, że brak uprawnień do świadczenia ustawowego skarżącego nie został spowodowany szczególnymi okolicznościami. Orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy Kasy z [...] grudnia 2017r., skarżący uznany został za trwale całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym oraz nie stwierdzono niezdolności do samodzielnej egzystencji. Niespełnienie warunków do świadczenia na zasadach ogólnych nie było zatem następstwem zdarzeń o charakterze szczególnym, bowiem wobec wnioskodawcy nie była orzeczona przez lekarza orzecznika KRUS całkowita niezdolność do pracy przed datą [...]grudnia 2017 r. Nie istniały przeciwwskazania, ze względu na stan zdrowia strony, które uniemożliwiałyby kontynuowanie zatrudnienia, w celu uzyskania w przyszłości uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Skarżący poza tym legitymuje się orzeczeniem z [...] czerwca 2017 r. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, przyznanym na stałe, ze wskazaniem pracy w warunkach chronionych. W odniesieniu zaś do braku niezbędnych środków utrzymania - wobec ustalenia, że od dnia [...] czerwca 2017 r. skarżący ma przyznany na czas nieokreślony zasiłek stały w kwocie 604,00 zł miesięcznie - prawidłowa jest ocena Sądu, że trudna sytuacja finansowa strony nie jest wystarczającą okolicznością do przyznania świadczenia.

W świetle powyższych rozważań, wobec niespełnienia przesłanki "szczególnych okoliczności" uzasadniających niedopełnienie przez skarżącego wymagań, od których uzależnione jest przyznanie prawa do świadczenia w trybie zwykłym, Sąd nie miał podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, a organ nie miał podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy na zasadzie art. 55 ust. 1 ww. ustawy.

Reasumując, zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej okazały się niezasadne, tak więc Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Z uwagi na datę wszczęcia postępowania sądowego w tej sprawie, uzasadnienie niniejszego wyroku sporządzone zostało zgodnie z wymogami art. 193 zdanie drugie P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.