Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 415/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 60 ust. 6; art. 287
journal: Dz.U. 2019 poz 869
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
article: art. 25 pkt 1; art. 26 ust. 1 pkt 15
journal: Dz.U. 2006 nr 227 poz 1658
law: Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.
article: art. 108; art. 116
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda Asesor WSA Piotr Pyszny po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania podlegającej zwrotowi oraz ustalenia odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania spółki 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Centrum Przedsiębiorczości w C. z dnia [...] r.nr [...]; 2. zasądza od Zarządu Województwa [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 14364 zł (słownie: czternaście tysięcy trzysta sześćdziesiąt cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez M. K. (skarżąca, członek Zarządu) decyzją z [...] r. nr [...] Zarząd Województwa [...] utrzymał w mocy decyzję z [...] r. nr [...] [...] Centrum Przedsiębiorczości (dalej [...]CP, IP) w C., którą orzeczono o:

1. o zobowiązaniu beneficjenta ,,A’’ Sp. z o.o. z siedzibą w T., która była wpisana do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS:[...] przez Sąd Rejonowy K. w K., realizującą projekt pn. "System do oszczędzania energii w obwodach oświetleniowych - wdrożenie innowacji produktowej w Spółce ,,A", w oparciu o umowę nr [...] z [...] r. wraz z późniejszymi aneksami, zawartą w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] (RPOW[...]) na lata 2007-2013, Priorytet I Badania i rozwój technologiczny (B + R), innowacje i przedsiębiorczość. Działanie 1.2 Mikroprzedsiębiorstwa i MŚP, Poddziałanie 1.2.3 Innowacje w mikroprzedsiębiorstwa i MŚP, współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) do zwrotu wypłaconej części dofinansowania w kwocie [...] zł, w tym kwoty:

a) [...] zł wykorzystanej z naruszeniem procedur, stanowiącej środki finansowe w ramach płatności ze środków europejskich, wraz z odsetkami, liczonymi od dnia przekazania środków, tj. od [...] r. do dnia zapłaty;

b) [...] zł wykorzystanej z naruszeniem procedur, stanowiące środki finansowe w ramach dotacji celowej z budżetu państwa, wraz z odsetkami liczonymi od dnia przekazania środków, tj. od [...] r. do dnia zapłaty;

oraz

2. o solidarnej odpowiedzialności członków Zarządu spółki z o.o. ,,A’’ za zobowiązania z tytułu zwrotu nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania wypłaconego na realizację projektu pn. "System do oszczędzania energii w obwodach oświetleniowych - wdrożenie innowacji produktowej w spółce ,,A" w oparciu o umowę z dnia [...] r. wraz z późniejszymi aneksami, współfinansowanego z [...] i zobowiązuje:

a) J. G. pełniącego w okresie od [...] r. do [...] r. funkcję prezesa zarządu spółki oraz

b) M. K. pełniącą w okresie od [...] r. do [...] r. funkcję wiceprezesa zarządu spółki

do zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, na rachunek bankowy IP kwoty, tj. [...] zł (dofinansowanie, odsetki), na którą składają się:

a) [...] zł jako należność główna wykorzystana z naruszeniem procedur, stanowiąca środki finansowe w ramach płatności ze środków europejskich. Kwota dotyczy środków finansowych otrzymanych przez beneficjenta ze środków europejskich w ramach RPOW[...] na lata 2007-2013, która została wypłacona [...] r.;

b) [...] zł jako odsetki określone jak dla zaległości podatkowych, liczone od dnia przekazania środków, tj. od [...] r. do dnia wydania decyzji I instancji,

c) [...] zł jako należność główna wykorzystana z naruszeniem procedur, stanowiąca środki finansowe w ramach płatności z dotacji celowej budżetu państwa. Kwota dotyczy środków finansowych otrzymanych przez beneficjenta z dotacji celowej z budżetu państwa w ramach RPOW[...] na lata 2007-2013, która została wypłacona beneficjentowi z [...] r.;

d) [...] zł jako odsetki określone jak dla zaległości podatkowych, liczone od dnia przekazania środków przez [...]CP, tj. od [...] r. do dnia wydania decyzji I instancji

I. Kwoty dalszych odsetek od należności głównej, wskazanej w pkt 2 ppkt. A, lit. a, lit. c nalicza się od dnia następującego po dniu wydania decyzji nr [...] z [...] r. do dnia zapłaty.

II. Zgodnie z orzeczeniem organu I instancji odpowiedzialność J. G. oraz M. K. za zobowiązania spółki z o.o. ,,A’’, ma charakter odpowiedzialności solidarnej wzajemnie między wskazanymi członkami zarządu.

Jako podstawę prawną decyzji organ odwoławczy wskazał art. 104 , art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. dalej: kpa), art. 41 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy z 15 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tj. Dz.U. 2019 r., poz. 512), art. 109 § 2, art. 116 § 1, § 2, § 2a, § 4, art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust 12 w zw. z art. 60 pkt 6, art. 61 ust. 3 pkt 2 i 67 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 869, dalej ufp) oraz w zw. z art. 25 pkt 1 i art. 26 ust. 1 pkt 15 i 15a ustawy z 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1307 ze zm., dalej ustawa), art. 207 ust. 12 ufp w zw. z art. 127 § 2 kpa.

Rozstrzygniecie zapadło w poniższym stanie faktycznym i prawnym.

[...] r. pomiędzy Województwem [...], reprezentowanym przez [...] Centrum Przedsiębiorczości w C., pełniące rolę Instytucji Pośredniczącej Drugiego Stopnia Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007-2013 (dalej: organ I instancji, IP, [...]CP), a ,,A’’ Sp. z o.o. z siedzibą w T. (dalej: beneficjent, spółka) została zawarta umowa o dofinansowanie projektu pn. "System do oszczędzania energii w obwodach oświetleniowych - wdrożenie innowacji produktowej w spółce ,,A" o numerze [...] (dalej: umowa o dofinansowanie). Umowa była zmieniana aneksami z [...] r., [...] r. oraz [...] r. i na jej podstawie zostało wypłacone dofinansowanie w łącznej wysokości [...] zł. Projekt miał na celu wprowadzenie na rynek systemu do oszczędzania energii w obwodach oświetleniowych, opartego na reduktorze [...]. Przedsięwzięcie miało składać się z 4 etapów: zakupu licencji na wytwarzanie produktu, zakupu maszyn, urządzeń, narzędzi produkcyjnych, zakupu oprogramowania i sprzętu ICT, zakupu mebli.

Pismem z [...] r. beneficjent złożył wniosek o płatność pośrednią oraz o wyrażenie zgody na przesunięcie kwoty [...] zł z "Licencji .." na "Zakup komputerów stacjonarnych (wraz z monitorami i systemami operacyjnymi)". Kolejnym pismem z [...] r. beneficjent zwrócił się o aneksowanie umowy, m.in. dotyczące zakupu sprzętu i wyposażenia niezbędnego dla wykonywania prac pomiarowo- kontrolnych oraz zmiany parametrów technicznych środków trwałych (m.in. 6 komputerów stacjonarnych). Wnioski te zostały częściowo akceptowane. M.in. w zakresie zakupu 6 komputerów stacjonarnych, z których 3 zostały uznane za wydatki niekwalifikowane z racji zaniżonych parametrów niż zakładane we wniosku. [...] r. beneficjent złożył zmieniony wniosek o płatność pośrednią, a [...] r. na jego podstawie wypłacono część dofinansowania w kwocie [...] zł.

Pismem z [...] r. beneficjent wystąpił o zmianę terminu zakończenia realizacji projektu z [...] r. - na dzień [...] r. Opóźnieniem w realizacji projektu uzasadniał m.in. ze zmianami właścicielskimi, zmianami w zarządzie, zmianą siedziby, wygaśnięciem promesy kredytowej, problemami z realizacją projektu w formie założonej w biznesplanie oraz wynajęciem planowanej lokalizacji pomieszczeń produkcyjnych innemu najemcy. IP nie wyraziła zgody na przedłużenie realizacji projektu ze względu na zbyt odległy termin jego zakończenia, bowiem zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie realizacja projektu była przewidziana w ciągu 24 miesięcy. Dalej trwała liczna korespondencja między beneficjentem a IP dotycząca wskazanego nowego terminu realizacji projektu, możliwości rezygnacji z zakupu części nieefektywnych środków trwałych oraz zakupu dodatkowych urządzeń pomiarowych, zaktualizowanego harmonogramu rzeczowo-finansowego, propozycji zmian w projekcie, co skutkowało jednak nie złożył harmonogramu rzeczowo-finansowego skierowanie projektu do powtórnej oceny merytoryczno-technicznej. Wymagane dokumenty wraz z dodatkowymi wyjaśnieniami beneficjent dostarczył pismem z [...] r.

Pismem z [...] r. IP wyraziła zgodę na wprowadzenie niektórych proponowanych zmian zgodnie z ponowną oceną merytoryczno- techniczną, na wydłużenie realizacji projektu maksymalnie do [...] r. oraz ponowiła prośbę o zaktualizowany harmonogram rzeczowo-finansowy oraz tabelę wskaźników. Powyższe dokumenty beneficjent dostarczył za pismami z [...] oraz [...] r.

[...] r. beneficjent wystąpił ponownie o wydłużenie terminu zakończenia projektu do [...] r., a następnie do czasu pozyskania środków na dalsze inwestycje. Ten ostatni wniosek wpłynął do IP po terminie realizacji projektu ([...] r.), a więc z naruszeniem postanowień § 16 ust. 1 umowy o dofinansowanie. IP nie wyraziła zgody na wnioskowaną zmianę, o czym poinformowała beneficjenta pismami z [...] oraz z [...] r. i konieczności złożenia wniosku o płatność końcową (do 25 dni po zakończeniu realizacji projektu). Brak wniosku może bowiem skutkować rozwiązaniem umowy o dofinansowanie oraz koniecznością zwrotu wypłaconego dofinansowania wraz z odsetkami.

Pismem z [...] r. prezes Zarządu spółki poinformował IP o odwołaniu członków zarządu z dniem [...] r. (uchwała ZZW z [...] r.), a co za tym idzie możliwości składania przez nich oświadczeń dotyczących realizowanego projektu.

Beneficjent nie złożył wniosku o płatność końcową, nie odpowiedział na wezwanie o złożenie wyjaśnień z [...] i [...] [...] r. a IP z KRS powzięła wiedzę o zawieszeniu działalności gospodarczej przez spółkę z dniem [...] r.

Powyższe skutkowało wypowiedzeniem [...] r. umowy o dofinansowanie na podstawie § 18 ust. 2 pkt 2 tej umowy, bez zachowania okresu wypowiedzenia, w związku z naruszeniem postanowień § 5 ust. 8 oraz § 8 ust. 2 pkt 2 umowy a następnie wezwaniem z [...] r. do zwrotu całego wypłaconego dofinansowania w łącznej kwocie należności głównej [...] zł wraz z odsetkami, w terminie 14 dni od daty otrzymania wezwania.

Wezwanie nie zostało wykonane. [...] r. IP zawiadomiła beneficjenta o wszczęciu postępowania w sprawie zwrotu środków, które zakończyło się wydaniem [...] r. decyzji nr [...] zobowiązującej beneficjenta do zwrotu w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji, wypłaconej części dofinansowania w kwocie [...] zł, w tym kwoty:

a) [...] zł wykorzystanej z naruszeniem procedur, stanowiącej środki finansowe w ramach płatności ze środków europejskich, wraz z odsetkami, tj. od dnia [...] r. do dnia zapłaty;

b) [...] zł wykorzystanej z naruszeniem procedur, stanowiącej środki finansowe w ramach dotacji celowej z budżetu państwa, wraz z odsetkami, tj. od dnia [...] r. do dnia zapłaty.

Pismem z [...] r. J. G. jako wspólnik spółki (50,03% udziałów) ,,A’’ wniósł o uznanie go za stronę w postępowaniu o uchylenie z urzędu decyzji nr [...] z [...] r. o zwrocie dofinansowania.

Postanowieniem nr [...] z [...] r. IP odmówiła wszczęcia postępowania administracyjnego i uznania wspólnika za stronę postępowania administracyjnego z uwagi na fakt, iż wniosek został wniesiony przez osobę pozbawioną przymiotu strony. Spółka zawiesiła działalność od [...] r. i od [...] nie działa Zarząd, gdyż został odwołany [...] r. a nowy nie został wybrany. Zatem wniosek wspólnika o uchylenie decyzji o zwrocie dofinansowania jest bezprzedmiotowy.

Wobec braku organu uprawnionego do reprezentacji beneficjenta, celem skutecznego wszczęcia i przeprowadzenia postępowania dotyczącego zwrotu dofinansowania [...] r. IP złożyła wniosek o ustanowienie kuratora dla spółki na zasadzie art. 42 §1 kodeksu cywilnego i art. 603 kodeksu postępowania cywilnego dla ochrony jej praw. Sąd Rejonowy K. Wydział [...] Gospodarczy KRS postanowieniem z [...] r. (sygn. akt [...]) ustanowił dla spółki kuratora, któremu nie udało się spowodować powołania organu uprawnionego do reprezentacji spółki. (pisma z [...] r., [...] r., [...] r., [...] r.).

Pismem z [...] r. Sąd Rejonowy przekazał postanowienie z [...] r. (sygnatura akt [...]) o wszczęciu postępowania o rozwiązanie spółki ,,A’’ Sp. z o.o. bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego. Kuratorowi nie udało się doprowadzić do powołania Zarządu. Kuratela zostanie uchylona, jeżeli zostaną spełnione przesłanki określone w art. 25d ust. 1 ustawy o KRS i podjęte czynności zmierzające do wykreślenia spółki z rejestru.

Postanowieniem z [...] r. Sąd zwolnił kuratora z pełnionej funkcji, a postanowienia z [...] r. (sygn. akt [...]) rozwiązał spółkę bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego i wykreślił z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego.

Pismami z [...] r. IP zawiadomiła byłych członków zarządu o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania ,,A’’ Sp. z o.o. z tytułu zwrotu dofinansowania.

Członkowie Zarządu aktywnie uczestniczyli w postępowaniu, zapoznając się z aktami i składając wnioski dowodowe.

Pismem z [...] r. pełnomocnik prezesa Zarządu wniósł o umorzenie wobec niego postepowania jako bezprzedmiotowego a następnie o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości na okoliczność czy w dacie [...] r. wystąpiły ustawowe przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Wniosek został ponowiony [...] r. Tożsamy wniosek złożyła skarżąca [...] r.

Po zgromadzeniu [...] r. niezbędnych dokumentów biegły rewident z zakresu rachunkowości sporządził opinię, w której stwierdził m.in., że zarząd spółki zobligowany był w terminie do [...] r. złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze,(tj. Dz.U. z 2009 r. nr 175 poz. 1361). Co uzasadnione zostało całkowitym brakiem wpływów pieniężnych w 2012 r., w związku ze sprzedawanymi wyrobami (3 sprzedane sterowniki do ,,B’’ Sp. z o.o. nie wygenerowały środków a jedynie spłaciły zobowiązania - f-ra [...] z dnia [...] r.), rozpoczętą w dniu [...] r. likwidację wewnętrzną spółki poprzez spłatę części wierzycieli z majątku trwałego jednostki, zakończoną rezygnacją członków zarządu w dniu [...] r. z pełnienia funkcji w organach spółki. Biegły nie stwierdził, aby pozostał majątek spółki możliwy do sprzedaży (opinia z [...] r.).

Postanowieniem nr [...] z [...] r. art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1 i art. 78 § 1 w zw. z art. 84 § 1 kpa IP postanowiła dopuścić dowód z przeprowadzenia opinii uzupełniającej w przedmiocie czy zaistniały przesłanki, aby członkowie zarządu spółki złożyli wniosek o ogłoszenie upadłości. W skorygowanej opinii uzupełniającej biegły podtrzymał swoje stanowisko, które uzupełnił o stwierdzenie, że za trwałą utratą wartości posiadanych licencji przemawia fakt, że spółka zarówno w 2011 jak i w 2012 r. poniosła stratę na działalności podstawowej. [...] r. rozpoczęła likwidację całego majątku oraz nie kontynuowała realizacji zadania inwestycyjnego "system do oszczędzania energii w obwodach oświetleniowych", na które zgodnie z podpisaną umową otrzymała dotację i które po wdrożeniu miały zagwarantować rentowność. Biegły wskazał, że jednostka nie przedstawiła biegłemu wiarygodnych dokumentów, iż istniała w 2012 r. realna szansa kontynuacji działalności spółki. Ponadto biegły zastąpił w treści uzasadnienia słowo "aktywa" słowem "majątek" oraz wykazał zmianę kapitałów ujemnych wskazanych w pierwotnej opinii w kwocie [...] zł na kwotę [...] zł. Biegły uzasadnił, że na koniec 2011 roku wartość zobowiązań wobec pozostałych jednostek wynosiła [...] zł, natomiast wartość majątku jednostka wykazywała w kwocie [...] zł, przy czym [...] zł stanowiły licencje. W 2012 roku i latach następnych jednostka nie wykorzystywała licencji w procesie produkcyjnym, w wyniku którego uzyskiwałaby zyski, licencje te straciły przydatność dla tej jednostki w zakresie generowania zysków i powinny być wyceniane w wartości zerowej. Na koniec 2011 r. realna wartość majątku wynosiła [...] zł, wartość zobowiązań [...] zł dlatego zobowiązania przekroczyły wartość majątku na dzień [...] r. o [...] zł a w 2012 r. realna wartość majątku wyniosła [...] zł podczas gdy zobowiązania wyniosły [...] zł, wartość zobowiązań przekroczyła wartość majątku o [...] zł. Biegły wskazał, że zarząd jednostki zobowiązany był w terminie 2 tygodni od daty rozpoczęcia wyprzedaży majątku i zakończenia realizacji projektu inwestycyjnego złożyć wniosek o upadłość. W wyniku braku realizacji projektu inwestycyjnego w dniu [...] r. otrzymane dotacje z mocy prawa przekształciły się w zobowiązania w wysokości [...] zł które z należnymi odsetkami od dnia [...] r. spółka powinna zwrócić.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ ustalił, że beneficjent po złożeniu wniosku o płatność pośrednią i otrzymaniu kwoty [...] zł dofinansowania zaprzestał realizacji projektu. Tym samym b eneficjent nie wywiązując się terminowo z realizacji projektu naruszył postanowienia umowy o dofinansowanie tj. § 2 ust. 1, § 3 ust. 3 oraz § 4 ust. 3 poprzez zawieszenie i zaprzestanie działalności gospodarczej; niewywiązanie się z obowiązku informowania i dostarczania dokumentów oraz nie złożenia wniosku o płatność końcową. Organ ustalił również, że odpowiedzialność za zwrot środków wypłaconych beneficjentowi jako członkowie zarządu, w okresie działania których doszło do powstania nieprawidłowości i którzy jako ostatni pełnili funkcję w spółce (J.– prezes Zarządu oraz M. K.- wiceprezes Zarządu G.). Bezspornym również jest, że wskazane osoby - jako zarząd spółki, zobowiązani byli do prowadzenia jej spraw, w tym do złożenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości w razie wystąpienia niewypłacalności spółki. Wniosek o ogłoszenie upadłości spółki nie został w żadnym momencie zgłoszony. Brak również informacji wskazujących, że względem Beneficjenta zostało w jakimkolwiek momencie otwarte postępowanie restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu.

Organ wyjaśnił, że w sprawie nie doszło do wejścia od obrotu prawnego decyzji nr [...] nr [...] z [...] r. o zwrocie dofinansowania wydanej wobec spółki ,,A’’ oraz, ze nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne wobec spółki (brak tytułu wykonawczego, wobec braku w obrocie prawnym decyzji o zwrocie dofinansowania). Bezsporny jest również fakt, że wykreślenie spółki ,,A’’ Sp. z o.o. z rejestru przedsiębiorców KRS nastąpiło ze skutkiem na dzień [...] r.

W konsekwencji [...] r. organ wydał decyzję nr [...], określającą zobowiązanie beneficjenta – spółki z o.o. ,,A’’ do zwrotu - wypłaconej części dofinansowania [...] r.)- oraz orzekł o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki w zakresie zwrotu nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania wypłaconego na realizację projektu pn. "System do oszczędzania energii w obwodach oświetleniowych - wdrożenie innowacji produktowej w spółce ,,A" w oparciu o umowę z [...] r. wraz z późniejszymi aneksami.

Nie zgadzając się z decyzją byli członkowie Zarządu beneficjenta złożyli od niej odwołanie.

IZ RPO działając jako organ odwoławczy, po ponownym rozpoznaniu sprawy utrzymała decyzję organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu IZ przedstawiła ustalenia faktyczne i prawne organu I instancji oraz własne. Podkreśliła, że podniesione przez strony zarzuty w odwołaniu są niezasadne. W szczególności podkreślił, że beneficjent realizował umowę o dofinansowanie oraz, że w jej trakcie miały miejsce nieprawidłowości - w szczególności naruszone były terminy zakończenia realizacji umowy. Trzykrotnie składany był wniosek o przedłużenie terminu i organ opiniował ten wniosek pozytywnie. Dopiero przy czwartym wniosku o przedłużenie, organ nie wyraził zgody ale nastąpiło to po odwołaniu Zarządu ([...] r.). nie zgodziła się z twierdzeniem, że przyczyną nieprawidłowości były "merytoryczne wady umowy", które powodowały, że nie miała szans na realizację. Nie stanowi także przeszkody brak decyzji o zwrocie dofinansowania wydanej w stosunku do spółki. Nie weszła ona do obrotu prawnego, gdyż spółka nie miała organów a wszczęte postepowanie z tej przyczyny okazało się bezskuteczne. Tym samym wydana decyzja nr [...] z dnia [...] r. utraciła swój byt prawny. Jednakże to beneficjent złożył wniosek o dofinansowanie a następnie podpisał z właściwą instytucją umowę o dofinansowanie, na warunkach, które w pełni zaakceptował i zobowiązał się do ich realizacji.

Nie zgodził się również z zarzutem nieprawidłowości i opieszałość w prowadzeniu postępowania względem beneficjenta, co doprowadziło do utraty możliwości zaspokojenia się z jego majątku oraz skutkowało zwielokrotnieniem kwoty zadłużenia ani brakiem dbałości o właściwą reprezentację beneficjenta w toku wszczętego postępowania o zwrot dotacji. Nie wystąpiły też negatywne przesłanki do uznania solidarnej odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania spółki, w postaci nieprzeprowadzenia postępowania egzekucyjnego i niewskazanie mienia spółki, z którego możliwym było zaspokojenie się wierzycieli w sytuacji wykreślenia spółki z KRS. Samo wykreślenie nie uniemożliwia wydania przez organ decyzji administracyjnej, określającej obowiązek zwrotu dofinansowania udzielonego beneficjentowi (spółce). W toku postępowania I instancyjnego organ określił przedmiotowe zobowiązanie dotyczące osób trzecich (członków zarządu spółki) jako tzw. kwestie wpadkową - bez rozstrzygnięcia, której niemożliwe byłoby orzekanie o odpowiedzialności tych osób. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że "Ustanie bytu prawnego spółki nie stoi na przeszkodzie orzeczeniu o odpowiedzialności za zobowiązania spółki jej byłego członka zarządu.", który potwierdzają przywołane przez organ orzeczenia. Odpowiedzialność członków zarządu osób prawnych za zobowiązania podatkowe tych osób jest odpowiedzialnością za cudzy dług, mającą charakter odpowiedzialności gwarancyjnej i zabezpieczającej należności publicznoprawne przed unikaniem odpowiedzialności przez podatników, płatników, inkasentów za zaległości podatkowe. Nadto dla spółki został ustanowiony [...] r. kurator (wniosek z [...] r.), który nie doprowadził do powołania Zarządu. W rezultacie czego podjęto niezbędne czynności zmierzające do wszczęcia procedury rozwiązania Spółki.

Organ podkreślił również, że zobowiązanie objęte decyzją stało się wymagalne w czasie funkcjonowania Zarządu. Nie wyklucza prawdziwości tego stanowiska wypowiedzenie umowy z dniem [...] r. Zarząd działał do [...] r. a projekt objęty dofinansowaniem winien być zrealizowany do [...] r. Dodatkowo [...] r. spóła zawiesiła działalność, o czym nie powiadomiła IZ ani IP. Zarząd winien mieć również świadomość wystąpienia przesłanek zgłoszenia wniosku o upadłość spółki w dniu [...] r., co potwierdziła opinia biegłego sporządzona rzetelnie i kompleksowo. Nie wykazał także przesłanek uwalniających od odpowiedzialności.

Nie doszło także do przedawnienia odpowiedzialności solidarnej członków Zarządu za zobowiązania spółki. Zaczął on biec po zamknięciu perspektywy 2007-2013. Organ nie zgadza się ze stanowiskiem, że bilanse spółki sporządzone za rok 2012 i na dzień [...] r. były sporządzone prawidłowo, gdyż nie wykazywały wymagalnych zobowiązań, w tym zwrotu dofinansowania. Wg skarżącej przedawnienie zaczęło biec od wydania decyzji o zwrocie z [...] r. i termin ten upłynął, gdyż wynosi 5 lat.

W ocenie organu decyzja nie weszła do obrotu prawnego i termin przedawnienia nie zaczął biec.

Jak wynika wprost z treści art. 66a ufp, ustawodawca w odniesieniu do wszystkich zobowiązań z tytułu zwrotu środków, w sposób precyzyjny określił tak moment, od którego liczyć należy okres przedawnienia, jak i okres przedawnienia zobowiązań. W przepisie tym wskazano, że termin przedawnienia zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6 ufp wynosi 5 lat licząc od dnia, w którym decyzja o zapłacie odsetek albo decyzja określająca kwotę do zwrotu środków stała się ostateczna albo od dnia wypłaty salda końcowego, o którym mowa w:

"a) art. 89 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. Urz. UE L 210 z 31.07.2006, str. 25, z późn. zm.) albo

b) art. 86 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. Urz. UE L 223 z 15.08.2006, str. 1, ze zm.) albo

c) art. 141 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 320, z późn. zm.).

- w zależności od tego, który z tych terminów nastąpi później."

Art. 66a ust. 2 ufp wskazuje, że powyższe terminy będą miały zastosowanie także do odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania do zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich (art. 60 ust. 6 ufp).

Natomiast kwestią bezsporną pozostaje, że Regionalny Program Operacyjny Województwa [...] na lata 2007-2013 to program wieloletni, a okres przedawnienia rozpoczyna się od momentu ostatecznego zakończenia programu. Zarząd Województwa [...], w uchwale nr [...] z [...] r., przyjął warunki zamknięcia RPO W[...] na lata 2007-2013. W karcie sprawy nr [...] wskazano, iż Komisja Europejska (dalej KE) przekazała IŻ tzw. "closure letter", czyli list zamykający z propozycjami warunków jego zamknięcia. Nadmieniono także, że KE dokonuje płatności salda końcowego pod warunkiem otrzymania od IZ do [...] r. deklaracji zamknięcia oraz sprawozdania końcowego. Wszelkie formalności w tym zakresie zostały przez IZ dopełnione. Wskutek czego KE, w piśmie z [...] r., poinformowała o ich oficjalnym zatwierdzeniu. Co formalnie umożliwiło wypłatę tzw. salda końcowego przez KE. Natomiast saldo końcowe Komisja Europejska wypłaciła [...] r. Niniejsze wynika z pisma KE z [...] r.

W związku z powyższym, bieg terminu przedawnienia rozpoczął się od [...] r. a kończy [...] r. Jako, że termin ten ma również zastosowanie w przypadku odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania do zwrotu środków (art. 66a ust. 2 ufp.), nie może być mowy o wystąpieniu przedawnienia z dniem [...] r.

Organ nie zgodził się z zarzutem, że bezprawnie zastosował art. 66a ufp, który został wprowadzony art. 28 ustawy z 7 lipca 2017 r. ustawą o zmianie ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz.1475). Do chwili wejścia w życie nowelizacji, kwestie przedawnień regulowały zapisy ustawy Ordynacja podatkowa. Przepis ten stanowi, że do postępowań w sprawie zwrotu środków, o których mowa w art. 11 ustawy wszczętych a niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe czyli art. 118 op a nie 66a ust. 2 ufp. Zwłaszcza, że wydana decyzja nr [...] z [...] r., nigdy nie została skutecznie usunięta z obrotu prawnego.

Organ podkreślił, że niniejsze postepowanie zostało wszczęte [...] r. czyli pod rządami art. 66a ufp, który obowiązuje od [...] r.

Odnośnie braku decyzji o zwrocie dofinansowania wydanej, zgodnie z art. 207 ufp organ wyjaśnił, że okoliczność ta nie stanowi przeszkody do wydania decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności, gdyż beneficjent m.in. dopuścił się nieprawidłowości poprzez niezrealizowanie projektu w terminie do dnia [...] r. Natomiast procedura wskazana w art. 207 ust. 8 i 9 ufp ma charakter "następczy", tj. że organ na jej podstawie podejmuje niezbędne czynności celem odzyskania środków przeznaczonych na realizację projektu. Dlatego wydając decyzję określa jaka kwota przypada do zwrotu z tytułu nieprawidłowości, gdyż decyzja ta ma charakter deklaratoryjny. Jednakże obowiązek zwrotu dofinansowania powstaje z chwilą wystąpienia naruszeń przepisów prawa czy też zapisów umowy. Ma charakter pomocniczy.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez skarżąca w odwołaniu w zakresie naruszenia przepisów postępowania, tj.:

1) art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 kpa, poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw odpowiedzialności strony a także brak ustalenia przez organ daty powstania zaległości podatkowej brak ustalenia istnienia majątku spółki, a przez to niedostateczne wyjaśnienie, które dowody organ uznał za udowodnione i na których się oparł wydając decyzję;

2) art. 7, art. 80 oraz art. 84 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez brak zasięgnięcia nowej opinii biegłego z zakresu rachunkowości, pomimo iż zarówno opinia jak i opinia uzupełniająca biegłego zostało przygotowana z naruszeniem zasad rzetelności i obiektywizmu, a przez to nieustalenie czy istniały podstawy do złożenia przez stronę wniosku o ogłoszenie upadłości w chwili, w której była ona członkiem zarządu spółki;

3) art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 ufp, poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i przyjęcie, że materiał dowodowy świadczy o wykorzystaniu środków przeznaczonych na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich z naruszeniem procedur określonych w umowie międzynarodowej lub innych procedur obowiązujących przy ich wykorzystaniu, a w konsekwencji o powstaniu zobowiązania podatkowego;

4b) art. 107 § 3 kpa, poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji w zakresie rzekomego naruszenia przez Spółkę procedur określonych w umowie międzynarodowej lub innych procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich w postaci zawieszenia działalności gospodarczej spółki;

oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

5) art. 108 § 2 pkt 2 lit, a op oraz art. 207 ust. 9 ufp w zw. z art. 45 kpa poprzez ich błędne zastosowanie i wszczęcie postępowania oraz wydanie decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej pomimo braku uprzedniego skutecznego doręczenia decyzji o odpowiedzialności podatkowej spółki;

6) art. 51 § 1 oraz art. 21 § 1 ust. 2 w zw. z art. 116 § 2 op poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że upływ czternastodniowego terminu od dnia doręczenia ostatecznej decyzji określającej kwotę przypadająca do zwrotu pozostaje irrelewantny od przekształcenia się zobowiązania podatkowego w zaległość podatkową, a w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, że doszło do powstania zaległości podatkowej podczas gdy zobowiązanie podatkowe nigdy się w nią nie przekształciło;

7b) art. 116 § 2 op, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy zaległość podatkowa z tytułu zobowiązania nie powstała w okresie pełnienia przez Stronę obowiązków członka zarządu, czego skutkiem jest błędne uznanie, że strona ponowi za nią odpowiedzialność;

8b) art. 116 § 1 op, poprzez jego błędne zastosowanie i orzeczenie przez Organ o odpowiedzialności podatkowej Strony pomimo braku wykazania bezskuteczności egzekucji w stosunku do Spółki;

9) art. 116 § 1 pkt 1 lit b op oraz art. 11 ust 2 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze (w brzmieniu z dnia [...] r.), poprzez jego błędne zastosowanie i wydanie decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej pomimo, iż Strona w toku postępowania wykazała, iż niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jej winy, a to z uwagi na brak spełnienia przesłanek do ogłoszenia upadłości.

Powyższe zarzuty wskazują, że skarżąca skupiła się na wykazaniu naruszenia powyższych przepisów przez organ, w oparciu o podważenie wystąpienia przesłanek z art. 116 op czyli powstania zaległości w czasie pełnienia przez nią funkcji członka Zarządu. Zawieszenie działalności gospodarczej przez spółkę nie świadczy o zakończeniu realizacji projektu a brak wznowienia prowadzenia działalności nie obciąża skarżącej, która 2 dni po zawieszeniu została odwołana. Skoro bowiem umowa o dofinansowanie przewidziała możliwość pisemnego zawiadomienia organu o zawieszeniu postępowania, to znaczy że dopuszczalne było zawieszenie działalności przez podmiot realizujący projekt. Spółka wypełniła w całości zobowiązania jakie były na nią nałożone w odniesieniu do rzetelnego (terminowego) informowania organu o istotnych zdarzeniach, związanych z realizacją projektu, które upływały w czasie pełnienia funkcji. Termin na powiadomienie organu o zawieszeniu działalności spółki upływał [...] r. a obowiązek złożenia wniosku o płatność końcową [...] r. Do czasu odwołania nie wystąpiły tez zaległości w płatnościach spółki w rozumieniu art. 51 § 1 op, co wskazuje, że w związku z realizacją projektu nie doszło do powstania zaległości podatkowej. Nie doszło też do skutecznego wszczęcia postępowania przeciwko spółce. Nie toczyło się żadne postępowanie egzekucyjne, które poprzedzone byłoby wydaniem decyzji zwrotowej przeciwko spółce a niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiły bez winy członka zarządu (skarżącej), gdyż jeszcze [...] r. spółka regulowała swoje zobowiązania a sprawozdanie finansowe wykazywało majątek przewyższający zobowiązania. Skarżąca podważa treść opinii biegłego jako nierzetelnej i niekompletnej. Neguje wskazany przez biegłego termin zaistnienia przesłanek do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości – [...] r. oraz zarzuca organowi brak odniesienia się merytorycznie w decyzji I instancji do treści opinii i opinii uzupełniającej.

Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że zebrany materiał jest kompletny i wyczerpujący, w pełni dający podstawy do wydania decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności. Podniesione zarzuty uznał za bezprzedmiotowe, zwłaszcza braku wskazania daty powstania zaległości podatkowej. Odpowiedzialność beneficjenta oraz członków Zarządu wynika z powstałych nieprawidłowości, związanych z m.in. brakiem realizacji projektu we właściwym terminie, które rodzą obowiązek zwrotu dofinansowania, w oparciu art. 207 ufp a zgodnie z art. 67 ufp, do spraw dotyczących zwrotu należności przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, a które nie zostały uregulowane w przedmiotowej ustawie, stosować należy odpowiednio przepisy działu IlI ordynacji podatkowej, w tym art. 116 tej ustawy.. Organ badając odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki ma obowiązek wykazania wystąpienia w danym stanie faktycznym przesłanek ekskulpacyjnych. Natomiast członkowie zarządu zobligowani są do wykazania przesłanek egzoneracyjnych, warunkujących ich odpowiedzialność.

Opinia biegłego z [...] r. została sporządzona w sposób rzetelny i merytoryczny. Dodatkowo biegły odniósł się do podniesionych zarzutów w opinii uzupełniającej. Nie jest sporne, ze spółka [...] r. rozpoczęła likwidację swojego majątku, zaprzestając kontynuowania realizacji projektu. Nadto biegły wskazał, iż nie zostały mu przedłożone wiarygodne dokumenty świadczące o realnej szansie kontynuacji działalności w roku 2012 r. Istniały podstawy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości przez członków zarządu oraz z racji zaprzestania działania i wykreślenia spółki z KRS przesłanka bezskuteczności egzekucji tez została spełniona. Ustanie bytu prawnego spółki nie stoi na przeszkodzie w dochodzeniu odpowiedzialności względem osób trzecich.

Podstawową żądania zwrotu środków jest brak zakończenia realizacji projektu w wymaganym terminie. Zawieszenie prowadzenia działalności oraz niepoinformowanie o tym fakcie organu, pomimo że nastąpiło to już po dacie jego realizacji, jednak w okresie kiedy beneficjent winien złożyć wniosek o płatność końcową, stanowi po prostu kolejną nieprawidłowość, która obciąża spółkę. Doszło do naruszeń postanowień umowy o dofinansowanie oraz rozporządzenie w sprawie udzielania regionalnej pomocy inwestycyjnej w ramach regionalnych programów operacyjnych, prawa unijnego, co organ szeroko opisał w uzasadnieniu prawnym decyzji.

Pismem z [...] r. skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję domagając się jej uchylenia oraz decyzji poprzedzającej i umorzenia postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. art. 67 ufp poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie że odpowiednie stosowanie przepisów działu III op skutkuje brakiem konieczności badania czy powstało zobowiązanie podatkowe oraz czy to zobowiązanie przekształciło się zaległość podatkową w dacie pełnienia funkcji członka zarządu przez osobę trzecią pociągnięta do odpowiedzialności;

2. art. 51 oraz 21 § 1 ust. 2 op poprzez ich niezastosowanie i w skutek tego błędne przyjęcie , że odpowiedzialność podatkowa osoby trzeciej nie jest warunkowana datą przekształcenia zobowiązania w zaległość podatkową

3. art. 116 § 2 op poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że w okresie pełnienia funkcji członka zarządu przez stronę doszło do powstania zaległości podatkowej podczas gdy w czasie tym nie doszło nawet do powstania zobowiązania podatkowego a tym bardziej nie przekształciło się ono w zaległość podatkową

4. art. 61 kpa oraz art. 108 § 2 pkt 2lit. A op w zw. z art. 105 § kpa poprzez ich niezastosowanie w wyniku uznania, iż postępowanie przeciwko Spółce nie zostało skutecznie wszczęte co doprowadziło do wszczęcia postępowania i wydania decyzji o odp. osoby trzeciej,

5. art. 108 § 2 pkt 2 lit a op oraz art. 207 ust. 9 ufp w zw. z art. 45 kpa poprzez ich niezastosowanie i wszczęcie postępowania i wydanie decyzji mimo braku uprzedniego skutecznego doręczenia decyzji zwrotowej wobec Spółki;

6. art. 116 § 1 lit. b op oraz art. 11 ust. 2 prawa upadłościowego poprzez jego błędne zastosowanie i wydanie ww. decyzji mimo, że skarżąca w toku postępowania wykazała, że niezgłoszenie wniosku o upadłość nastąpiło bez jej winy z uwagi na brak stosownych przesłanek;

7. art. 66a ufp poprzez jego błędne zastosowanie, mimo iż na mocy art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o zasadach realizacji (...) do postępowań w sprawie zwrotu środków wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zastosowanie mają przepisy dotychczasowe tj. art. 118 op a w konsekwencji doszło do przedawnienia uprawnienia do wydania decyzji;

8. art. 7, art. 77 § 1 kpa poprzez niepodjęcie prze organ wszystkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy ( m.in. ustalenie majątku spółki); nierozpoznanie istoty zarzutów - brak decyzji o zwrocie, brak egzekucji wobec spółki, itd.,

9. art. 8,11 art. 107 § 3 kpa poprzez przedstawienie poprzez sprzeczne uzasadnienia w dwóch analogicznych sprawach ;

10. art. 7, art. 80 oraz art. 84 § 1 kpa poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i uznanie opinii biegłego za rzetelną, kompleksową i sporządzoną w oparciu o posiadaną wiedzę i przepisy prawa pomimo iż ww. opinia i jej uzupełniająca opinia została przygotowana z naruszeniem ww. zasad;

11. art, 7 , 77 § 1, 78 § 1 , 87 § 1 kpa poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego (brak dopuszczenia wniosku o powołanie innego biegłego celem wydania nowej opinii;)

12. art. 107 § 1 pkt. 4 kpa poprzez niewskazanie w podstawie prawnej przepisów Ordynacji podatkowej;

13. art. 107 § 3 kpa poprzez nieprawidłowe sporządzenie uzasadnienia decyzji i brak odniesienia się do zarzutów dot. opinii biegłego oraz kwestii zobowiązania i zaległości podatkowej, niedostateczne wyjaśnienie podstaw odpowiedzialności skarżącej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skarżącej podkreślił, Zgodnie z art. 5 op zobowiązaniem podatkowym jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz miejscu określonym w przepisach prawa podatkowego. Zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania (art. 21 §1 pkt. 1 op). Zaległością podatkową jest natomiast podatek niezapłacony w terminie płatności (art. 51 §1 op). Przepisy te mają odpowiednie zastosowanie do obowiązku zwrotu środków europejskich. Zobowiązanie do zwrotu środków europejskich powstaje z mocy samego prawa, w dacie wystąpienia nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt. 7 rozporządzenia (WE) 1083/2006. Decyzja wydana w trybie art. 207 ust. 1 ufp nie tworzy zobowiązania beneficjenta do zwrotu środków europejskich, lecz jest decyzją deklaratoryjną potwierdzającą to zobowiązanie. O ile przepisy materialne prawa podatkowego określają terminy płatności podatku, to w stosunku do niepodatkowych należności budżetowych, do jakich zaliczają się środki europejskie, termin płatności określany jest wyłącznie przez art. 207 ust. 1 lub ust.8 ufp. Zaległość podatkowa powstaje więc dopiero po wydaniu przez właściwy organ decyzji nakazującej zwrot dofinasowania i upływie terminu płatności określonego tą decyzją lub wraz z upływem terminu wynikającego z wezwania do zwrotu środków. Zobowiązanie beneficjenta do zwrotu środków europejskich powstało z mocy prawa wraz z wystąpieniem nieprawidłowości, w dacie [...] r. i ma charakter nieprawidłowości ciągłej. Nieprawidłowości te wynikają z naruszenia zapisów umowy o dofinansowanie:

- § 2 ust. 1, § 3 ust. 3 oraz § 4 ust. 3 - w związku brakiem realizacji projektu we wskazanym terminie;

- § 8 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 5 ust. 8 - w związku z niezłożeniem wyjaśnień oraz wniosku o płatność końcową;

- § 8 ust. 2 pkt 5 - w związku z brakiem realizacji obowiązku pisemnego poinformowania organu o zawieszeniu działalności a następnie likwidacji Spółki;

- § 11 ust. 3 - w związku z niepowiadomieniem organu o istotnych okolicznościach zawieszenia działalności przez Beneficjenta w terminie 10 dni (od daty zawieszenia).

Zgodnie z art. 66a ust. 1 ufp zobowiązanie do zwrotu środków europejskich co do zasady przedawnia się z upływem 5 lat od dnia, w którym decyzja zobowiązująca do zwrotu dofinasowania stała się ostateczna, ewentualnie od dnia wypłaty przez Komisie Europejska salda końcowego dla danego programu operacyjnego, w zależności od tego, który z tych terminów nastąpi później. W przedmiotowej sprawie termin ten upływa [...] r. Zdaniem organu nieprawidłowości wskazane w treści zaskarżonych decyzji są nieprawidłowościami ciągłymi, trwają one bowiem nadal, nie zostały w żaden sposób naprawione, nie ustały. Zaniedbanie będące podstawą naruszenia przepisów prawa UE trwa od wystąpienia nieprawidłowości w przetargach i realizacji robót budowlanych w zakresie niezgodnym z wnioskami o dofinansowanie. Tym samym można by nawet przyjąć, że termin przedawnienia w ogóle nie rozpoczął biegu.

Podsumowując, przedawnienia zobowiązania do zwrotu środków europejskich, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, do daty wydania decyzji w I instancji nie nastąpiło. Przy zastosowaniu znowelizowanej ustawy o finansach publicznych (art. 66a ufp) przedawnienie zobowiązania nastąpi [...] r.

Brak decyzji o zwrocie dofinansowania wydanej wobec spółki nie niweczy prawa do wszczęcia postępowania i wydania decyzji o odpowiedzialności osób trzecich. Również bezskuteczność egzekucji w takim wypadku nie musi być wykazana. Utrata bytu prawnego spółki również nie niweczy prawa do wszczęcia postępowania i wydania decyzji o odpowiedzialności osób trzecich. W sytuacji gdy do obrotu prawnego nie wchodzi decyzja o zwrocie dofinansowania (brak obiektywnej możliwości tak jak w niniejszej sytuacji) zobowiązanie podatkowe powstaje z momentem nieprawidłowości a przekształca się w zaległość nie w terminie wynikającym z decyzji (bo jej nie ma) tylko po upływie 14 dniowego terminu wynikającego z wezwania do zapłaty.

W konsekwencji nie doszło do przedawnienia zobowiązania ani przedawnienia w zakresie możliwości wydania decyzji o odpowiedzialności osób trzecich. Organ w sposób prawidłowy ustalił odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki, a w warunkiem ich odpowiedzialności nie jest wydanie decyzji wobec spółki ani też wykazanie bezskutecznej egzekucji poprzez jej prowadzenie przez organ egzekucyjny. Członkowie zarządu nie wykazali przesłanek egzoneracyjnych w zakresie wyłączenia ich odpowiedzialności, wniosek o upadłość nie został zgłoszony w terminie a nie wykazali w tym zakresie ich winy, strony nie wykazały majątku spółki z którego można by zaspokoić roszczenia. Organ przeprowadził postępowanie administracyjne zgodnie z obowiązującymi przepisami, w sposób rzetelny ustalił stan faktyczny sprawy, a zgromadzone dowody w sposób prawidłowy ocenił. Dogłębnie zbadany stan faktyczny sprawy znajduje odzwierciedlenie w wydanych decyzjach. Skarżący działali w imieniu i na rachunek beneficjenta i ponoszą solidarna odpowiedzialność za jego zobowiązania.

Wskazać również należy, że decyzja została zaskarżona również przez drugiego członka zarządu, ale skarga została odrzucona wobec nieopłacenia wpisu postanowieniem z sygn. akt III SA/GL 414/20.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369., dalej: ppsa) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa).

Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Po przeanalizowaniu całości materiału dowodowego skład orzekający w rozpoznawanej sprawie nie podziela przedstawionej przez organ odwoławczy argumentację ani zasadności zajętego w sprawie stanowiska. W szczególności dotyczy to kwestii braku znaczenia decyzji o zwrocie dofinansowania wydanej w stosunku do beneficjenta.

Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy zasadności przeniesienia na skarżącą oraz drugiego członka zarządu beneficjenta odpowiedzialności solidarnej za zaległości z tytułu braku zwrotu kwoty dofinansowania otrzymanej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013 na podstawie umowy o dofinansowanie z [...] r.

Skarżąca stoi na stanowisku, że nie było w tym zakresie podstaw faktycznych i prawnych, gdyż nie było zobowiązań do przeniesienia, jak również upłynął czas umożliwiający wydanie decyzji w tej kwestii. Organ jest przeciwnego zdania. Zobowiązanie do zwrotu powstało z mocy prawa w dacie przerwania realizacji projektu objętego dofinansowaniem a dotyczy nieprawidłowości ciągłej i nie uległo przedawnieniu.

Podstawę wyroku stanowią prawidłowe ustalenia stanu faktycznego obszernie przytoczone w zaskarżonym rozstrzygnięciu Zarządu Województwa z [...] r. jak i decyzji z [...] r. (por. uchwała NSA z 15 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, CBOSA), które Sąd w całości aprobuje i przyjmuje za własne. Natomiast poglądów prezentowanych przez organ w części Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie podzielił. Badając legalność objętego skargą aktu stwierdzić należy, że materiał dowodowy zebrany w sprawie dawał podstawy do wydania zaskarżonego orzeczenia; nie budzi zastrzeżeń także postępowanie organów, jak i proces zastosowania przepisów prawa materialnego. Jak również mające do nich zastosowanie przepisy wskazanej wyżej ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, ustawy Ordynacja podatkowa oraz ustawy o finansach publicznych. Bezpośrednia podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia był art. 207, art. 66a ufp i art. 116 op.

Szczególnie należało odnieść się do zarzutów przedawnienia zobowiązania objętego postępowaniem, jak i możliwości wydania decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności w rozumieniu art. 118 op.

Ustalając termin przedawnienia należy mieć także na uwadze nie tylko regulacje ustawy o finansach publicznych, lecz także prawa wspólnotowego i orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE. Przy ustalaniu początkowego terminu do zastosowania środków i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego należy uwzględnić art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, zgodnie z którym okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1. Stosownie do art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95, okres wykonania decyzji nakładającej karę administracyjną wynosi trzy lata. Okres ten biegnie od dnia uprawomocnienia się decyzji. Przypadki przerwania i zawieszenia okresu przedawnienia zostaną uregulowane we właściwych przepisach prawa krajowego. Na mocy art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, państwa członkowskie zachowują możliwość stosowania dłuższego okresu niż okres przewidziany odpowiednio w ust. 1 i 2. Z tego ostatniego zapisu ustawodawca krajowy skorzystał, co potwierdza zapis art. 67 ufp i aktualny zapis art. 66a tej ustawy.

Z treści przywołanych przepisów wynika, że początek biegu terminu przedawnienia związany jest z samym zdarzeniem zaistnienia nieprawidłowości, zaś

w przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała, a zatem nie z wypłatą środków beneficjentowi. W kontrolowanej sprawie umowa została wypowiedziana [...] r. w związku zaprzestaniem jej realizacji i zawieszeniem działalności beneficjenta z dniem [...] r. beneficjent nie wystąpił nawet o płatność końcową. [...] r. upłynął tez termin realizacji projektu, który i tak był trzykrotnie przedłużany na wniosek beneficjenta. Czwarty wniosek o przedłużenie został rozpatrzony negatywnie. Nie ma wątpliwości, że jest to nieprawidłowość ciągła i przedawnienie liczone jest z chwilą jej wystąpienia, czyli [...] r. Wskazać należy, że od [...] r. spółka nie posiadała Zarządu i osób uprawnionych do zarządzania i reprezentacji. Organ powziął wiedzę o tym fakcie z pisma z [...] r. prezesa Zarządu. Mimo braku wiedzy o powołaniu nowego Zarządu IP prowadziła korespondencję z beneficjentem wysyłając wezwania o dokumenty i wyjaśnienia pismami z [...] i [...] r. W dniu [...] r. powzięła tez wiedzę o zawieszeniu przez spółkę działalności z dniem [...] r. dalej pismem z [...] r. wypowiedział spółce umowę o dofinansowanie a [...] r. wezwała o zwrot całego dofinansowania w kwocie [...] zł wraz z odsetkami. Kolejnym pismem wysłanym [...] IP wysłała na adres spółki zawiadomienie o wszczęciu postępowania o zwrot dofinansowania a następnie decyzję z [...] r. Decyzję odebrał wspólnik spółki i organ uznał, że nie weszła ona do obrotu prawnego, gdyż całe poprzedzające ją postępowanie było bezskuteczne. Nie doszło do jego wszczęcia, gdyż postanowienie nie zostało skutecznie doręczone wobec braku osób uprawnionych do reprezentowania spółki.

Organ wystąpił o ustanowienia dla spółki kuratora, co nastąpiło [...] r. a kurator został ustanowiony [...] r. dla powołania Zarządu. Organ mógł tym samym podjąć działania mające na celu określenie kwoty do zwrotu dla beneficjenta, w tym powtórzyć postępowanie o zwrot.

Podkreślić należy, że początek biegu terminu 5 lat do wydania decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności solidarnej skarżącej jako osoby trzeciej z art. 118 § 1 op, nie można liczyć od dnia dokonania wypłaty środków, lecz najwcześniej od stwierdzenia nieprawidłowości i daty przekształcenia się jej w zaległość (por. wyroki TSUE z 11.06.2015 r., C-52/14 oraz 6.10.2015 r., C-59/14).

Podkreślenia również wymaga, że do ustawy o finansach publicznych został dodany art. 66a (przez art. 11 pkt 4 ustawy z 7 lipca 2017 r. zmieniającej tę ustawę z dniem 2 września 2017 r. - Dz.U. z 2017 r. poz. 1475), zgodnie z którym zobowiązanie do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6 ufp, przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od dnia: w którym decyzja, o której mowa w art. 189 ust. 3b, albo decyzja, o której mowa art. 207 ust. 9, stała się ostateczna; albo wypłaty salda końcowego, o którym mowa w: a) art. 89 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz.Urz.UE.L 210 z 31.07.2006, str. 25, z późn. zm.) albo b) art. 86 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz.Urz.UE.L 223 z 15.08.2006, str. 1, z późn. zm.), albo c) art. 141 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.Urz.UE.L 347 z 20.12.2013, str. 320, z późn. zm.) - w zależności od tego, który z tych terminów nastąpi później.

Na podstawie natomiast art. 66a ust. 2 ufp "Terminy, o których mowa w ust. 1, stosuje się także w przypadku odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6."Pzrepis ten obowiązuje, jak wskazano wyżej od 2 września 2017 r. i jako przepis materialny nie może mieć zastosowania, gdyż nie obowiązywał w roku 2013. Zapisy aktualnej regulacji wydłużają okres przedawnienia zwrotu dotacji, jak również dochodzenia ich od osób trzecich. Nadto przepis ten dotyczy rozliczenia dotacji za lata 2014-2020, co w jej treści.

W uzasadnieniu projektu ww. zmian do przepisów ustawy o finansach publiczny (Sejm RP VIII kadencji, druk nr 1636) wskazano, że regulacja zawarta w art. 66a stanowi uwzględnienie uwag zgłaszanych przez instytucje systemu wdrażania programów operacyjnych w zakresie konieczności jednoznacznego ustalenia okresu przedawnienia oraz terminu rozpoczęcia biegu przedawnienia w stosunku do niepodatkowych należności budżetowych z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz innych należności związanych z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetek od tych środków i od tych należności, o których mowa w art. 60 pkt 6 ufp. Ustawodawca uznał, że precyzyjne określenie rozpoczęcia biegu okresu przedawnienia jest niezbędne z uwagi na specyfikę stwierdzenia nieprawidłowości w projektach oraz konieczność stosowania w tym zakresie art. 189 ust. 3 i art. 207 ufp. Przywołano także brzmienie art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 i wskazano, że termin przedawnienia zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6 ufp będzie wynosił 5 lat, licząc od dnia, w którym decyzja o zapłacie odsetek albo decyzja określająca kwotę do zwrotu środków stała się ostateczna albo od dnia wypłaty salda końcowego, o którym mowa odpowiednio w art. 89 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006, w zależności który z tych terminów nastąpi później.

Zdaniem Sądu zacytowany art. 66a ust. 1 ufp. odnosi się wyłącznie do "przedawnienia zobowiązania" do zwrotu środków, a nie do "przedawnienia wydania decyzji" w przedmiocie zwrotu środków. Zawiera terminy przedawnień należności z tytułu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz innych należności związanych z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetek od tych środków i należności (art. 60 pkt 6 ufp). Zmienia dotychczasowe zasady dotyczące terminów przedawnienia środków publicznych stanowiących nieopodatkowane należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, które wynikają z art. 70 op w zw. z art. 67 ufp, w zakresie odpowiedzialności zarówno podmiotów odpowiadających za zwrot, jak i osób trzecich. Wprowadzenie zmian w zakresie terminu przedawnienia wynika ze specyfiki stwierdzania nieprawidłowości w projektach oraz konieczności stosowania w tym zakresie art. 189 ust. 3 i art. 207 ufp. W ocenie Sądu nie ma zastosowania w niniejszej sprawie art. 66a ufp, który obowiązuje od 2 września 2017 r. i do perspektywy finansowej 2014-2020. Kontrolowana sprawa dotyczy perspektywy 2009-2013, umowy z [...] r. i terminu zakończenia projektu w dniu [...] r. Nie wskazując na zawieszenie działalności spółki z dniem [...] r.

Postępowanie w razie nieprawidłowego wykorzystanie środków europejskich ustawodawca uregulował w art. 207 ufp. Z zapisów ust. 9 i 10 tego przepisu jednoznacznie wynika, że organ wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków, z uwzględnieniem ust. 2 (potrącenia), oraz zawierająca pouczenie o sankcji wynikającej z ust. 4 pkt 3, z zastrzeżeniem ust. 7 (wykluczenie). Decyzji o zwrocie środków nie wydaje się, jeżeli dokonano zwrotu środków przed jej wydaniem. Zestawienie tych regulacji w sposób jednoznaczny wskazuje, że do przeniesienia odpowiedzialności niezbędne jest wydanie decyzji o zwrocie dofinansowania, która musi uzyskać przymiot ostatecznej i być nieegzekwowalna w całości lub części a osoby trzecie nie wykażą przesłanek egzoneracyjnych co do ich odpowiedzialności za zobowiązania beneficjenta środków unijnych. Odpowiedzialność ta tez jest ograniczona czasowo, co wynika z regulacji art. 60 ust. 6 w zw. z art. 67 ufp, które do wprowadzenia art. 66a odsyłały do art. 70 i art. 118 op. Nadto organ nie rozważył regulacji art. 65, który odnosi się do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania z tytułu należności wskazanych w art. 60 ust. 6 ufp.

Podobnie należy skonstatować w przedmiocie tego terminu jako stosowanego do poboru/wykonania decyzji orzekającej o odpowiedzialności osoby trzeciej w związku z art. 66a ust. 2 ufp (por. wyrok WSA w Gliwicach III SA/GL 909/19 z 17.02.2020, III SA/GL 228/19 z 29.05.2019 r., NSA z 26.05.2020 r. I GSK 1999/19, publ. CBOIS). Wskazać tez należy, że wszystkie powołane przez organ orzeczenia dotyczące odpowiedzialności osób trzecich zostały poprzedzone wydaniem decyzji o zwrocie dofinansowania na podstawie art. 207 ust. 1 i 9 ufp.

Podkreślić należy, że fakt nieobowiązywania art. 66a ufp w dacie wydania decyzji o zwrocie środków nie oznacza, że nie można wydać decyzji o odpowiedzialności z uwzględnieniem terminu wynikającego z art. 118 § 1 op, kiedy jeszcze nie upłynął. Decyzja musi jednak być skuteczna i wejść do obrotu prawnego, czego w kontrolowanej sprawie zabrakło a organ sam wskazuje na bezskuteczność decyzji z [...] r. Przepis ten obowiązywał na mocy art. 67 ufp w ówczesnym brzmieniu i z racji braku szczególnego uregulowania w ustawie o finansach publicznych miał zastosowanie w sprawie. Przepis ten wykluczał stosowanie w sprawie przepisów kpa i kodeksu cywilnego. W ocenie sądu w celu obciążenia osoby trzeciej odpowiedzialnością za zobowiązania beneficjenta konieczne jest, zgodnie z art. 108 § 1 op, wydanie przez organ decyzji konstytutywnej, która dotyczy zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6 ufp. Ponieważ w przedmiotowej sprawie decyzja taka nie została wydana nie było zobowiązania, które podlegałoby przeniesieniu na osoby trzecie w ramach solidarnej odpowiedzialności.

Nie jest sporne, że zgodnie z art. 60 pkt 6 ufp środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, a także odsetki o tych środków. Tym samym w oparciu o art. 67 ufp do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 pkt 6 ufp stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, w którym znajduje się art. 116 i art. 118 będący podstawą prawną odpowiedzialności strony w niniejszej sprawie. Podobnie jak art. 107 § 1 op zgodnie z którym, w przypadkach i w zakresie przewidzianych w rozdziale 15 "Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich", za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Z § 2 pkt 2 i pkt 4 tego artykułu wynika zaś, że o ile dalsze przepisy wskazanego rozdziału nie stanowią inaczej, osoby trzecie odpowiadają również za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych (pkt 2) oraz koszty postępowania egzekucyjnego (pkt 4). W kwestii przedawnienia zobowiązania ustawa o finansach publicznych do [...] r. odsyłał do art. 70 op, co wskazano wyżej. Wprowadzona nowelizacja stanowi dostosowanie prawa krajowego do rozporządzenia Rady nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych wspólnot Europejskich i konieczność jednoznacznego ustalenia okresu przedawnienia oraz terminu rozpoczęcia biegu przedawnienia w stosunku do nieopodatkowanych należności budżetowych z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów realizowanych z udziałem środków europejskich. Należy wskazać, że, gdyby nawet decyzja z [...] r. była skutecznie doręczona,, to termin do wydania decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności i tak by upłynął przed jej wydaniem [...] r., co podnosiła skarżąca.

Podkreślenia wymaga, że orzeczenie o odpowiedzialności osób trzecich nie uwalnia dłużnika od tej odpowiedzialności, tylko poszerza krąg podmiotów, od których organ podatkowy może dochodzić zaspokojenia przeterminowanych zobowiązań. Odpowiedzialność osób trzecich w Ordynacji podatkowej ma charakter subsydiarny w stosunku do odpowiedzialności podatnika (płatnika, inkasenta). Zależna jest nadto od istnienia zobowiązania podatkowego oraz od jego realizacji przez podatnika (a w zasadzie braku realizacji zobowiązania, w całości lub w części). Ma zatem charakter akcesoryjny. W związku z brakiem decyzji o zwrocie dofinansowania zbędne były rozważania dotyczące spełnienia przesłanek uprawniających do przeniesienia odpowiedzialności z art. 116 op czy wystąpienia przesłanek egzoneracyjnych. Wbrew twierdzeniom skarżącej Sąd w tym zakresie nie ma wątpliwości, że wszystkie przesłanki do przeniesienia odpowiedzialności zostały spełnione. Pełniła funkcję wiceprezesa Zarządu w czasie podpisania umowy oraz realizacji projektu, przedłużania jego realizacji, wystąpienia przesłanek uzasadniających do zgłoszenia wniosku o upadłość spółki w [...] r. oraz zawieszenia działalności spółki z dniem [...] r. czyli przed utrata stanowiska, co nastąpiło uchwałą z [...] ale z dniem [...] r. Oczywistym było, że projekt nie zostanie zrealizowany mimo trzykrotnego wydłużenia terminu jego zakończenia i uzyskane środki finansowe w ramach dofinansowania będą podlegać zwrotowi wraz z oprocentowaniem liczonym od dnia wypłaty czyli [...] r.. Umowa o dofinansowanie nie budzi w tym zakresie żadnych wątpliwości. Podobnie jak obowiązku osób reprezentujących beneficjenta w zakresie informacji, które nie zostały wykonane.

Zgodnie z art. 25 ust. 1 w zw. z art. 5 pkt 2 ustawy o polityce rozwoju za prawidłową realizację programu operacyjnego odpowiada instytucja zarządzająca, którą w tej sprawie jest Zarząd Województwa [...], który jest odpowiedzialny za przygotowanie i realizację programu operacyjnego, w szczególności odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach o finansach publicznych (art. 26 ust. 1 pkt 15 w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 6a). Umocowanie znajduje także w art. 41 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy z 5 czerwca 18998 r. o samorządzie województwa (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 913). Natomiast podstawą prawną dochodzenia zwrotu dotacji jako środków publicznych był art. 206 ust. 1 i 2 oraz art. 207 ust. 1, 2 i 9 ufp. Samo postępowanie prowadzone jest wg reguł postępowania administracyjnego.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekający stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca została wydana z naruszeniem art .207 ust. 2 w zw. z art. 60 ust. 6 ufp oraz art. 108 i art. 116 op, co skutkowało koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa w zw. z art. 135 tej ustawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższe rozważania Sądu, a w szczególności brak decyzji o zwrocie dofinansowania. Możliwości dochodzenie zwrotu dofinansowania organ winien poszukiwać w innym trybie niż art. 116 op.