Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 980/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 35
journal: Dz.U. 2016 poz 722
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Maciej Kobak Protokolant specjalista Anna Mazurek -Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2017 r. sprawy ze skargi P. J. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi PJ (skarżącego) jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...], wydaną w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego.

Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco:

W dniu 21 grudnia 2016 r. ZJ zwróciła się do Burmistrza [...] z wnioskiem o wymeldowanie jej byłego męża – PJ, z miejsca pobytu stałego pod adresem: [...]. Uzasadniając zgłoszone żądanie podała, że skarżący od marca 2012 r. mieszka u swojej matki, w mieszkaniu pod adresem: [...]

Zawiadomieniem z dnia 27 grudnia 2016 r. Burmistrz [...] poinformował strony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego pod adresem ujawnionym aktualnie ewidencji ludności.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 35stawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (u.e.l.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), wymeldował skarżącego z pobytu stałego w [...].

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ podał, że zgodnie z treścią aktu notarialnego z dnia 18 września 2007 r. Repertorium [...], właścicielami lokalu mieszkalnego w [...] są: ZJ w 4/5 częściach i PJ w 1/5. Organ wskazał, że celem wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, w dniu 17 lutego 2017 r. przeprowadził rozprawę administracyjną, na której przesłuchano strony oraz świadków. Organ podał, że ZJ wyjaśniła, iż jej były mąż opuścił lokal mieszkalny 7 marca 2012 r. Według niej powodem opuszczenia mieszkania były chore dzieci, które przeszkadzały skarżącemu, często wszczynane przez niego awantury, a także znęcanie się fizyczne i psychiczne nad członkami rodziny. Organ wskazał, że skarżący dobrowolnie opuścił mieszkanie w [...] i zamieszkał u swojej matki w [...]. Na jego prośbę jego b. żona przewiozła jego rzeczy osobiste pod wskazany wyżej adres.

Organ i instancji podał, że skarżący wyjaśnił, że opuszczenie przez niego mieszkania w [...], nie było dobrowolne. Według niego, powodem opuszczenia było "zdenerwowanie" żony, czego następstwem była interwencja Policji z udziałem kuratora skarżącego. Kurator DC słuchana na wniosek skarżącego w charakterze świadka zeznała zaś, że brała udział w interwencji Policji w dniu 7 marca 2012 r., w wyniku której założono tzw. Niebieską Kartę dla rodziny skarżącego. Uczestnicy tej interwencji ustalili, że najlepszym wyjściem dla niego będzie zamieszkanie u matki w [...]. Wobec powyższego skarżący zgodził się dobrowolnie na odwiezienie go pod wskazany adres. Jak twierdzi skarżący, opuszczając lokal mieszkalny w [...] zabrał część swoich rzeczy, a część pozostawił.

Organ wskazał, że pełnomocnik skarżącego złożył podczas rozprawy administracyjnej pismo, w którym zawnioskował o odmowę wymeldowania skarżącego, ponieważ uważa, że został on z niego usunięty siłą i pozostawił w nim rzeczy użytku osobistego oraz dokumenty. Burmistrz podniósł, że w związku z powyższym, przeprowadzono dowód w postaci oględzin lokalu w [...], w wyniku których nie stwierdzono, aby znajdowały się tam rzeczy osobiste skarżącego. Organ podał ponadto, że skarżący nie występował na podstawie art. 344 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego z powództwem posesoryjnym o przywrócenie mu naruszonego posiadania lokalu przy ul. [...] do Policji, jak również do Prokuratury o umożliwienie mu korzystania z w/w lokalu.

Organ wskazał, że postanowieniem z dnia 16 lipca 2012 r. Sąd Okręgowy w [...] Wydział II Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych zezwolił skarżącemu na odbycie kary jednego roku pozbawienia wolności poza zakładem w systemie dozoru elektronicznego i nałożył na niego obowiązek pozostania w miejscu stałego pobytu, tj. w budynku mieszkalnym nr [...] przy ul. [...]. Następnie, wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. [...], orzeczono rozwód ZJ z PJ, wraz z orzeczeniem eksmisji PJ z lokalu mieszkalnego w [...].

Organ I instancji podniósł, że podczas rozprawy administracyjnej skarżący wyjaśnił, że od dnia opuszczenia lokalu mieszkalnego w [...] przy ul. [...] nie zamieszkał w nim ponownie i nie zamierza do niego powrócić. Jego zamiarem jest wystąpienie o poddział majątku. Zdaniem organu, okoliczności opuszczenia miejsca stałego zameldowania, w tym kwestia braku dobrowolności, mogą być przez organ brane pod uwagę, jednakże podlegają ocenie w kontekście ustalonego stanu faktycznego. W ocenie Burmistrza, istotne znaczenie dla prawidłowości działań organu w niniejszej sprawie ma fakt, że w stosunku do skarżącego doszło do orzeczenia eksmisji, w związku z czym nie ma on prawa mieszkać w lokalu przy ul. [...].

Organ podał, że zadaniem organu administracji wydającego decyzję jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, polegającego na zebraniu materiału dowodowego w postaci zeznań świadków, wyjaśnień stron postępowania, informacji urzędowych w celu ustalenia stanu faktycznego, będącego podstawą do wydania decyzji w sprawie. Zgodnie z art. 35 u.e.l., organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje się z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Z kolei zgodnie z art. 28 ust. 4 u.e.l., zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Zdaniem organu, wobec powyższego należy podkreślić, że meldunek stanowi jedynie potwierdzenie faktu przebywania danej osoby pod konkretnym adresem i jest jedynie czynnością administracyjną. Utrzymywanie aktualnego zameldowania skarżącego byłoby zatem utrzymywaniem fikcji meldunkowej. Organ wskazał końcowo, że zgodnie z art. 10 k.p.a. stronom zapewniono czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji wezwano strony do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Strony nie zapoznały się jednakże ze zgromadzonym materiałem i nie wniosły uwag do prowadzonego postępowania.

We wniesionym odwołaniu skarżący reprezentowany przez pełnomocnika procesowego wniósł o uchylenie opisanej wyżej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Zaskarżonej w odwołanieu decyzji zarzucił naruszenie art. 35 u.e.l., poprzez uznanie, że skarżący opuścił miejsce swojego pobytu, w wyniku czego wydano decyzję o wymeldowaniu, art. 7 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, oraz naruszenie art. 77 k.p.a., poprzez brak działania, które ma na celu wyczerpujące zebranie i przeprowadzenie materiału dowodowego.

Odwołujący się podniósł, że w trakcie rozprawy przeprowadzonej w dniu 17 lutego 2017 r. skarżący wyjaśnił, iż opuszczenie przez niego mieszkania w [...] nie było dobrowolnym działaniem. Powodem opuszczenia lokalu było nastawienie ZJ do skarżącego oraz wezwanie przez nią policji z udziałem kuratora. W wyniku tego skarżący zgodził się na odwiezienie go pod adres przy ul. [...]. Skarżący zabrał wówczas tylko część swoich rzeczy, resztę pozostawiając pod adresem [...].

Skarżący podał, że nie wyprowadził się z mieszkania dobrowolnie, lecz w wyniku presji i przymusu. Nie zabrał on wówczas ze sobą wszystkich osobistych rzeczy oraz dokumentów. Zdaniem odwołującego się, świadczy to o jego zamiarze pozostania i dalszego zamieszkiwania w mieszkaniu przy ul. [...]. Skarżący wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, iż samo opuszczenie nie przesądza o rezygnacji z prawa do zamieszkiwania w lokalu, zwłaszcza w sytuacjach, w których to opuszczenie nie miało charakteru dobrowolnego. Jakkolwiek o stałym pobycie przesądzają dwie łącznie występujące przesłanki - to jest faktyczne przebywanie pod określonym adresem (corpus) i wola pozostania tam na stałe (animus) i to one powinny decydować o zameldowaniu na pobyt stały bądź wymeldowaniu z tego pobytu, to jednak w praktyce należy brać pod rozwagą również takie sytuacje, w których doszło co prawda do opuszczenia lokalu, ale samo opuszczenie jak i pobyt poza lokalem nie mają charakteru dobrowolnego, a osoba zameldowana deklaruje chęć dalszego stałego w nim przebywania (wyroki WSA w Bydgoszczy z 16 marca 2016 r II SA/Bd 1502/15 i WSA w Opolu z 9 sierpnia 2016 r. II SA/Op 234/16). W ocenie skarżącego, stanowisko to potwierdza, że wyprowadzenie się z lokalu mieszkalnego nie jest związane z wymeldowaniem osoby wyprowadzającej się z mieszkania.

Skarżący podniósł, że organ wydając decyzję o wymeldowaniu go z mieszkania przy ul. [...] naruszył więc przepis z art. 35 u.e.l. Przebywanie bowiem skarżącego poza mieszkaniem położonym przy ul. [...] nie świadczy o braku zamiaru skarżącego przebywania pod tym adresem. Również eksmisja nie powoduje tego skutku, iż konieczne jest wymeldowanie, gdyż jak przedstawia orzecznictwo należy także wziąć pod uwagę zamiar pobytu skarżącego pod wskazanym adresem. Skarżący podniósł, że ma on zamiar mieszkania w lokalu, tym bardziej, iż mieszkanie jest w 1/5 części jego własnością.

Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 35 oraz art. 5 ust. 1 u.e.l., utrzymał w mocy decyzję Burmistrz [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...].

Zdaniem organu odwoławczego, zaskarżona odwołaniem decyzja Burmistrza jest słuszna i zgodna z prawem, a wniesione w ustawowym terminie odwołanie skarżącego nie zasługiwało na uwzględnienie. Wojewoda wskazał, że w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy art. 35 w związku z art. 28 ust. 1 i 2 u.e.l. Z przepisów tych wynika, że organ gminy właściwy ze względu na położenie nieruchomości, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Organ odwoławczy podał, że z ustalonego przez organy administracji publicznej stanu faktycznego wynika, że ZJ przysługuje 4/5 części a PJ 1/5 część współwłasności lokalu mieszkalnego przy ul. [...] (vide: kserokopia sporządzonej w formie aktu notarialnego umowy sprzedaży wyżej wymienionego lokalu mieszkalnego z dnia 18 września 2007 r.). Skarżący mieszkał z żoną i małoletnimi dziećmi w lokalu mieszkalnym przy ul. [...]. Relacje pomiędzy małżonkami nie układały się dobrze. Nastąpił trwały i nieodwracalny rozpad pożycia małżeńskiego. Skarżący znęcał się nad członkami rodziny i za to został skazany przez sąd powszechny na karę jednego roku pozbawienia wolności. Karę tę wyżej wymieniony odbywał poza zakładem karnym w systemie dozoru elektronicznego (vide: kserokopia postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lipca 2012 r. [...]). Wojewoda wskazał, że w dniu 7 marca 2012 r. w spornym lokalu interweniowała policja i pogotowie ratunkowe. Skarżący był nerwowy i groził samobójstwem. Żona skarżącego wezwała kuratora sądowego. Wszyscy uczestnicy spotkania z dnia 7 marca 2012 doradzali skarżącemu, aby zamieszkał w lokalu swojej matki przy ul. [...].

Organ odwoławczy podniósł, że skarżący został przebadany przez lekarza, a następnie przewieziony przez policjantów do lokalu swojej matki przy ul. [...]. Zgodził się na odwiezienie do swojej matki. W dniu 7 marca 2012 r. Policja. Wojewoda podał, że po opuszczeniu lokalu przy ul. [...] skarżący już nigdy ponownie w nim nie zamieszkał. Pozostawił tam swoje rzeczy takie jak dokumenty, pamiątki, ubrania. Na jego prośbę, żona skarżącego przewiozła jego rzeczy do lokalu przy ul. [...]. Po wyprowadzeniu się z lokalu przy ul. [...], skarżący wielokrotnie się tam pojawiał. Zdarzały się wtedy interwencje Policji, ponieważ skarżący był w stanie nietrzeźwości.

Wojewoda wskazał, że skarżący nie ponosi żadnych kosztów utrzymania lokalu przy ul. [...]. Koszty te ponosi jego była żona. Ponadto spłaca ona kredyt hipoteczny, jaki został zaciągnięty na zakup powyższego mieszkania. W ocenie Wojewody wskazać należy, iż wyrokiem z dnia [...] listopada 2015 r. [...], Sąd Okręgowy w [...] orzekł rozwód małżeństwa ZJ z PJ zawartego w dniu 7 sierpnia 2008 r. w [...]. W pkt V tego wyroku Sąd orzekł eksmisję skarżącego z lokalu mieszkalnego położonego w [...]. Wyrok ten jest prawomocny, ponieważ apelacja od niego zakresie orzeczenia rozwodu i eksmisji została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. [...],

Organ odwoławczy podniósł, że powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie zeznań stron PJ, ZJ, zeznań świadków, [...] oraz wyżej wymienionych dowodów z dokumentów. Z zeznań stron czyli skarżącego i jego małżonki jasno wynika, że skarżący w marcu 2012 r. opuścił lokal mieszkalny przy ul. [...] i zamieszkał w lokalu swojej matki przy ul. [...]. Skarżący podniósł także, że nie ma zamiaru powrócić do lokalu przy ul. [...] i będzie w przyszłości wnosił o podział majątki dorobkowego. Świadek DC była i jest nadal kuratorem sądowym dla skarżącego. Zrelacjonowała okoliczności zdarzenia z dnia 7 marca 2012 r. i oceniła, że po przebadaniu przez lekarza i interwencji policji skarżący dobrowolnie opuścił lokal przy ul. [...], po czym został odwieziony do lokalu swojej matki przy ul. [...]. Organ odwoławczy wskazał, że z zeznań świadków [...] wynika natomiast, że skarżący od około czterech lat nie mieszka w lokalu przy ul. [...]. Z protokołu oględzin lokalu mieszkalnego przy ul. [...] wynika zaś, że w lokalu tym nie ma rzeczy osobistych skarżącego.

Zdaniem organu odwoławczego, dla rozstrzygnięcia istoty opisywanej sprawy znaczenie ma, czy skarżący opuścił w rozumieniu art. 35 w związku z art. 28 ust. 1 i 2 u.e.l. swoje miejsce pobytu stałego w budynku mieszkalnym przy ul. [...]. Interpretacja art. 35 w związku z art. 28 ust. 1 i 2 u.e.l. była dokonywana zgodnie z zasadą określającą istotny charakter zameldowania. Otóż według art. 28 ust. 4 u.e.l., zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Mając na uwadze ustalony stan faktyczny i prawny, w ocenie Wojewody uznać należy, że skarżący opuścił w rozumieniu art. 35 w związku z art. 28 ust. 1 i 2 u.e.l. swoje miejsce pobytu stałego w lokalu mieszkalnym przy ul. [...].

Organ odwoławczy podniósł, że jego decyzja jest odpowiedzią na argumentację przytaczaną przez skarżącego we wniesionym odwołaniu. Zdaniem Wojewody, zaskarżona decyzja nie narusza przepisu art. 35 u.e.l. Skarżący opuścił lokal mieszkalny przy ul. [...] w dniu 7 marca 2012 r. i od tego czasu nigdy w nim ponownie nie zamieszkał. Jego centrum życiowe od tego momentu mieści się w lokalu jego matki przy ul. [...]. Powodem opuszczenia lokalu przy ul. [...] przez skarżącego było jego nieetyczne zachowanie w stosunku do byłej żony i dzieci. Wskazuje na to nie tylko zeznanie ZJ, kuratora DC ale także prawomocny wyrok rozwodowy oraz orzeczenia sądów karnych wydane w stosunku do skarżącego. Z prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. [...] wynika, że rozwód został orzeczony z winy skarżącego. Zdaniem organu odwoławczego, warto również wspomnieć, że w dniu 17 lutego 2017 r. skarżący sam podał wszystkie okoliczności istotne do zgodnego z prawem rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Podał między innymi, że nie ma zamiaru powrócić do lokalu przy ul. [...] i tam mieszkać.

Wojewoda [...] podniósł, że w jego ocenie decyzja Burmistrza [...] nie narusza także przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Organ I instancji przesłuchał świadków, strony, przeprowadził oględziny przedmiotowego lokalu oraz dołączył do akt dowody z dokumentów i zdaniem organu odwoławczego, zebrany w niniejszej sprawie materiał dowody jest wystarczający do jej zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy podniósł, że ewentualny powrót skarżącego do lokalu przy ul. [...], to zdarzenie przyszłe i niepewne. Otóż meldunek ma charakter czysto rejestracyjny. Nie może być traktowany instrumentalnie. Zdaniem Wojewody, odmowy wymeldowania nie można opierać na tym, że skarżący kiedyś mieszkał w wyżej wymienionym lokalu. Utrata przez niego meldunku nie pociąga za sobą utraty jakichkolwiek innych praw mu przysługujących.

Organ odwoławczy podał, że gdyby wyżej wymieniony powrócił do lokalu mieszkalnego przy ul. [...] i w nim zamieszkał, to wtedy zamelduje się tam w drodze czynności materialno-technicznej poprzez wypełnienie i podpisanie właściwego formularza meldunkowego w Urzędzie Miejskim w [...] albo w drodze decyzji administracyjnej wydanej po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego. Wojewoda zaznaczył, iż decyzja administracyjna kończąca opisywaną sprawę meldunkową musi być trafna i zgodna z prawem. Nie może opierać się na subiektywnym przekonaniu strony, chociażby najgłębszym, jeśli nie jest ono wysnute z przeprowadzonych dowodów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, skarżący reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 35 u.e.l, poprzez uznanie, że skarżący opuścił miejsce swojego pobytu, w wyniku czego wydano decyzję o wymeldowaniu

2. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., a to poprzez niezastosowanie się do przepisu w postaci braku podjęcia wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy,

3. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 k.p.a., a to poprzez brak działania które ma na celu wyczerpujące zebranie i przeprowadzenie materiału dowodowego.

Skarżący podniósł, że właścicielami lokalu mieszkalnego w [...] są ZJ w częściach 4/5 i PJ w części 1/5 na podstawie aktu notarialnego Repertorium A [...] z dnia 18 września 2007 r. sporządzonego przez notariusza IK. W trakcie postępowania dotyczącego niniejszej sprawy, tj. w trakcie rozprawy przeprowadzonej w dniu 17 lutego 2017 r. skarżący wyjaśnił, że opuszczenie przez niego mieszkania w [...] nie było dobrowolnym działaniem. Powodem opuszczenia lokalu było nastawienie jego małżonki oraz wezwanie przez nią policji z udziałem kuratora. W wyniku tego skarżący zgodził się na odwiezienie go pod adres przy ul. [...], gdzie zamieszkuje jego matka. Skarżący podał, że zabrał wówczas tylko część swoich rzeczy, resztę pozostawiając pod adresem [...]. Wyjaśnienia skarżącego oraz fakt pozostawienia przez niego swoich rzeczy w mieszkaniu, którego jest współwłaścicielem świadczą o tym, że skarżący nie miał zamiaru wyprowadzenia się z mieszkania. Skarżący nadto wielokrotnie podkreślał, że wyprowadzenie się z mieszkania nie było dobrowolne, a podyktowane presją ze strony jego małżonki.

Skarżący podał, że nie wyprowadził się z mieszkania dobrowolnie, lecz w wyniku presji i przymusu. Nie zabrał on wówczas ze sobą wszystkich osobistych rzeczy oraz dokumentów. Świadczy to o jego zamiarze pozostania i dalszego zamieszkiwania w mieszkaniu przy ul. [...]. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, iż samo opuszczenie nie przesądza o rezygnacji z prawa do zamieszkiwania w lokalu, zwłaszcza w sytuacjach, w których to opuszczenie nie miało charakteru dobrowolnego. Jakkolwiek o stałym pobycie przesądzają dwie łącznie występujące przesłanki - to jest faktyczne przebywanie pod określonym adresem (corpus) i wola pozostania tam na stałe (animus) i to one powinny decydować o zameldowaniu na pobyt stały bądź wymeldowaniu z tego pobytu, to jednak w praktyce należy brać pod rozwagę również takie sytuacje, w których doszło co prawda do opuszczenia lokalu, ale samo opuszczenie jak i pobyt poza lokalem nie mają charakteru dobrowolnego, a osoba zameldowana deklaruje chęć dalszego stałego w nim przebywania (wyroki WSA w Bydgoszczy z 16 marca 2016 r. II SA/Bd 1502/15 i WSA w Opolu z 9 sierpnia 2016 r. II SA/Op 234/16). Zdaniem skarżącego, stanowisko to potwierdza, że wyprowadzenie się z lokalu mieszkalnego nie jest związane z wymeldowaniem osoby wyprowadzającej się z mieszkania. Wobec tego należało w niniejszej sprawie uznać, że wyprowadzenie się z mieszkania przez skarżącego nie było dobrowolne, a co za tym idzie decyzja o wymeldowaniu skarżącego stanowi naruszenie przepisu z art. 35 u.e.l.

Zdaniem skarżącego, organ wydając decyzję o wymeldowaniu naruszył więc przepis z art. 35 u.e.l. Przebywanie bowiem skarżącego poza mieszkaniem położonym przy ul. [...] nie świadczy o braku zamiaru skarżącego przebywania pod tym adresem. Również eksmisja nie powoduje tego skutku, iż konieczne jest wymeldowanie, gdyż jak przedstawia orzecznictwo należy także wziąć pod uwagę zamiar pobytu skarżącego pod wskazanym adresem. Skarżący przedstawił, że ma on zamiar mieszkania w lokalu, tym bardziej, iż mieszkanie jest w części 1/5 jego własnością.

Skarżący podniósł, że został wymeldowany decyzją w oparciu o art. 35 u.e.l. Zdaniem skarżącego, z przepisu tego wynika, że warunkiem wymeldowania przez organ jest opuszczenie miejsca pobytu. W niniejszym przypadku skarżący nie miał zamiaru opuszczenia lokalu. Skarżący podał, ze organ naruszył więc przepis art. 7 k.p.a. oraz z art. 77 k.p.a., gdyż niewłaściwie ocenił on zebrany w sprawie materiał dowodowy. Okoliczności wyprowadzenia się skarżącego z lokalu, pozostawienie rzeczy osobistych skarżącego z lokalu oraz przede wszystkim oświadczenia skarżącego, iż ma on zamiar przebywać w lokalu świadczą o tym, iż nie wystąpiły przesłanki pozwalające na wymeldowanie skarżącego z lokalu. Pomimo takich środków dowodowych organ wydał decyzję o wymeldowaniu skarżącego z mieszkania, naruszając tym samym przepisy z art. 7 k.p.a. oraz 77 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje legalnościową kontrolę zaskarżalnych zachowań kompetencyjnych organów administracji publicznej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych), będąc związany jedynie granicami sprawy administracyjnej sensu largo, której dotyczy skarga. Jednocześnie sąd ten nie jest związany granicami skargi, w tym podniesionymi zarzutami i wnioskami oraz powołaną przez stronę skarżącą podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, p.p.s.a.), biorąc z urzędu pod rozwagę wszelkie stwierdzone naruszenia prawa i sankcjonując je w granicach wyznaczonych w art. 145-150 p.p.s.a. lub w przepisach szczególnych. Ponadto na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd jest uprawniony do przekroczenia granic skargi lub także przedmiotu zaskarżenia, obejmując rozpoznaniem i orzekaniem niezaskarżone bezpośrednio akty lub czynności wydane lub podjęte we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, jeżeli jest to niezbędne do jej końcowego załatwienia.

Skarga w niniejszej sprawie jest oczywiście bezzasadna i w związku z powyższym podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Sąd w toku legalnościowej kontroli zaskarżonej decyzji oraz – rozszerzając na podstawie art. 135 p.p.s.a. granice rozpoznania skargi – także poprzedzającej ją decyzji nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałyby ingerencję w moc obowiązującą kwestionowanych rozstrzygnięć decyzji na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. W tym zakresie kontrolowane decyzje w przedmiocie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego odpowiadają prawu. Nie stwierdzono zatem istnienia wad nieważności i wad wznowienia postępowania, jak również takich naruszeń prawa materialnego lub prawa procesowego, które miały lub mogły mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia sprawy o stwierdzenie nieważności.

W pierwszej kolejności Sąd stwierdził oczywistą bezzasadność zarzutów naruszenia prawa procesowego w zakresie wyjaśniania i ustalania stanu faktycznego sprawy o wymeldowanie z pobytu stałego. Strona skarżąca sformułowała powyższe zarzuty na tle przesłanek materialnoprawnych z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (u.e.l.). W ocenie Sądu kontrolowane organy ustaliły w sposób prawidłowy, pełny i wyczerpujący stan faktyczny w zakresie wszystkich przesłanek wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego. Powyższe zarzuty są ściśle powiązane z zarzutami błędnej wykładni i błędnego zastosowania art. 35 u.e.l., które również – na tle prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy – okazały się bezzasadne.

Zgodnie z treścią art. 35 u.e.l. właściwy organ wydaje decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się, zgodnie z art. 33 ust. 1 u.e.l.

Z powyższego przepisu wynika, że warunkami decyzyjnego wymeldowania danej osoby są następujące przesłanki:

1) opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego;

2) trwałość opuszczenia miejsca pobytu stałego, rozumiana jako względnie utrwalony czasowo stan nieprzebywania w dotychczasowym miejscu pobytu;

3) dobrowolność opuszczenia, rozumiana jako zasadniczy brak nielegalnego przymusu fizycznego lub psychicznego;

4) aktualność stanu nieprzebywania osoby wymeldowanej w dotychczasowym miejscu stałego pobytu w momencie orzekania organów ewidencyjnych;

5) brak podjęcia realnych i konkretnych czynności zmierzających do przywrócenia naruszonych praw własności lub posiadania (np. w trybach ochrony petytoryjnej lub posesoryjnej), jeżeli opuszczenie miejsca pobytu było następstwem działań naruszających te prawa.

Jeżeli chodzi o zasadniczą przesłankę opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, to w tym zakresie należy wskazać, że fakt opuszczenia powyższego miejsca ma w zasadzie charakter obiektywny.

W przedmiotowej sprawie kontrolowane organy bezspornie ustaliły, że skarżący w dniu 7 marca 2012 r. opuścił mieszkanie, zabierając część swoich rzeczy. Opuszczenie mieszkania odbyło się w warunkach konfliktu rodzinnego, interwencji policyjnej oraz w obecności kuratora sądowego. Skarżący został przewieziony przez interweniujących policjantów do mieszkania swojej matki i do dnia wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia nie powrócił do zajmowanego dotychczas lokalu. Część rzeczy pozostawionych w mieszkaniu przez skarżącego w dniu interwencji policyjnej została następnie przekazana przez byłą żonę skarżącego do nowego miejsca jego pobytu stałego.

Przeprowadzone przez organ oględziny mieszkania będącego dotychczasowym miejscem pobytu wykazały, że aktualnie w miejscu tym brak rzeczy należących do skarżącego. Z akt sprawy wynika również, że centrum życiowej aktywności skarżącego nie znajduje się już w miejscu wspólnego zamieszkiwania z rodziną, lecz mieści się pod nowym adresem – ul. [...] (adres ten skarżący wskazuje jako adres zamieszkania w postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniach sądowych – np. w sprawach karnych).

Powyższe okoliczności wskazują wyraźnie, że również przesłanka trwałości opuszczenia miejsca pobytu stałego została spełniona, pomimo iż skarżący nadal deklaruje zamiar powrotu do powyższego miejsca (por. np. wyrok NSA z dnia 10 maja 2007 r., II OSK 722/06; wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2013 r., II OSK 1713/11; wyrok NSA zdnia 5 lutego 2014 r., II OSK 2145/12).

Źródłem wątpliwości skarżącego jest realizacja przesłanki dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego. W ocenie skarżącego opuszczenie mieszkania w dniu 7 marca 2012 r. nie miało charakteru dobrowolnego, gdyż było ono konsekwencją "przymusu psychicznego" wywieranego przez byłą żonę, a także "udziału" interweniujących policjantów i kuratora sądowego. Tym samym – zdaniem skarżącego – nie została spełniona przesłanka subiektywna opuszczenia miejsca stałego pobytu, gdyż skarżący nie miał zamiaru trwałego opuszczenia powyższego miejsca. Skarżący wyraził także pogląd, że prawomocny wyrok eksmisyjny sądu cywilnego nakazujący opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu – wydany już po opuszczeniu tego miejsca – nie ma znaczenia dla oceny, czy przesłanki z art. 35 u.e.l. zostały spełnione.

Twierdzenia oraz oceny prawne skarżącego są pozbawione usprawiedliwionych podstaw.

Przede wszystkim należy pamiętać, że wskazana wyżej przesłanka dobrowolności ma wprawdzie charakter subiektywny (wolicjonalny), jednak jest ustalana w sposób zobiektywizowany i weryfikowana także poprzez ocenę działań, zaniechań lub zdarzeń, które są nastąpiły już po opuszczeniu miejsca dotychczasowego pobytu.

Oznacza to po pierwsze, że przesłanka istnienia woli opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu może zostać uznana za spełnioną, jeśli osoba wymeldowana nie manifestuje następczo i wyraźnie, że opuszczenie miejsca pobytu nastąpiło wbrew jej woli, oraz nie podejmuje formalnych działań prawnych zmierzających do przywrócenia swojego pobytu w dotychczasowym miejscu. W takich sytuacjach brak powyższych działań należy traktować jako dorozumianą i następczą akceptację stanu trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu.

Nie bez racji w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, że brak dobrowolności nie stanowi jednoznacznie negatywnej przesłanki do orzeczenia w przedmiocie wymeldowania. Należy bowiem przyjąć, że nawet jeśli samo opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i zachodziły okoliczności przymusu psychicznego czy fizycznego, to następcze trwałe związanie swojego centrum życiowego z innym miejscem zamieszkania, bez podejmowania działań prawnych w celu odzyskania możliwości zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację zobowiązującą organ administracji do wymeldowania takiej osoby z poprzednio zajmowanego lokalu, albowiem osoba ta w sensie obiektywnym nie zamieszkuje już pod wskazanym adresem, a zatem stan faktyczny w zakresie miejsca pobytu jest sprzeczny ze stanem ujawnionym w ewidencji ludności (zob. np. wyrok NSA z dnia 20 maja 2016 r., II OSK 2065/14). Utrzymywanie stanu zameldowania w lokalu, w którym skarżący faktycznie nie przebywa, stanowiłoby tzw. fikcję meldunkową, która jest sprzeczna z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem (por. np. wyrok NSA z dnia 28 września 2016 r., II OSK 439/15; wyrok NSA z dnia 7 maja 2013 r., II OSK 2672/11; wyrok NSA z dnia 22 lutego 2013 r., II OSK 1996/11).

Trzeba mieć zatem na uwadze, że jeżeli rzeczywistym zamiarem danej osoby jest stałe zamieszkiwanie w danym lokalu, który został przez nią opuszczony – choćby niedobrowolnie – to powinna ona podjąć we właściwym czasie określone środki prawne w celu przywrócenia stanu zgodnego z prawem w zakresie naruszonego prawa własności lub prawa posiadania (np. w postępowaniu cywilnym z zakresu ochrony posesoryjnej lub petytoryjnej). Rezygnacja z możliwości uruchomienia odpowiednich środków prawnych albo ich bezskuteczne wyczerpanie powoduje, że stan przymusu opuszczenia lokalu jako okoliczność negatywna dla wydania decyzji o wymeldowaniu zostaje "zneutralizowany", a przesłanka dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu – poprzez zaniechania osoby wymeldowanej oraz dorozumianą akceptację faktów dokonanych – zostaje następczo uznana za spełnioną.

Nie można również zapominać, że przepis art. 35 u.e.l. musi być interpretowany w łączności z treścią art. 28 ust. 4 tej ustawy. Ten ostatni przepis stanowi, że zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Interpretacja oraz stosowanie przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu nie mogą zatem służyć kreowaniu stanu sprzecznego z rzeczywistym stanem faktycznym w zakresie istnienia i trwania faktu pobytu stałego lub czasowego danej osoby w określonym miejscu. Jeżeli zatem stan braku pobytu osoby wymeldowanej jest długotrwały (trwa np. – jak w niniejszej sprawie – ponad pięć lat), to – pomimo woli tej osoby w zakresie powrotu do miejsca byłego zameldowania – ustalenia w zakresie okoliczności związanych ze stanem wolicjonalnym wymeldowanego w momencie opuszczania mieszkania nie mogą prowadzić do podważania legalności decyzji, która prawidłowo deklaruje i ewidencjonuje fakt nieprzebywania danej osoby w miejscu dotychczasowego zameldowania. Decyzja o wymeldowaniu – mająca charakter ewidencyjny – nie niweczy ponadto prawa osoby wymeldowanej do ponownego zameldowania (por. wyrok NSA z dnia 28 września 2016 r., II OSK 439/15).

W przedmiotowej sprawie skarżący nie wskazał jakichkolwiek działań prawnych mających na celu przywrócenie stanu poprzedniego w zakresie miejsca pobytu oraz usunięcia skutków niedobrowolnego – w jego ocenie – opuszczenia lokalu mieszkalnego, którego jest współwłaścicielem. Tym samym należy przyjąć, że ponad pięcioletni okres nieprzebywania pod dotychczasowym adresem zamieszkania oraz brak realnych działań mających na celu przywrócenie stanu poprzedniego w tym zakresie stanowi o dorozumianej i następczej akceptacji opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu. Ponadto – wbrew deklaracjom skarżącego, że jego zamiarem jest powrót do b. miejsca pobytu – z protokołu rozprawy administracyjnej z dnia 17 lutego 2017 r. wynika, że aktualna wola skarżącego jest odmienna. Skarżący oświadczył bowiem w toku rozprawy, iż nie ma zamiaru powrócić do spornego mieszkania, natomiast jego celem jest podział majątku małżeńskiego (s. 9 protokołu rozprawy).

Dla oceny bezzasadności zarzutów skarżącego w zakresie niespełnienia przesłanki subiektywnej orzeczenia o wymeldowaniu istotne znaczenie ma również fakt wydania przez sądy powszechne (wyroki Sądu Okręgowego i Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. oraz z dnia [...] grudnia 2016 r.) orzeczeń o eksmisji skarżącego ze spornego lokalu mieszkalnego. Po wydaniu przez sąd odwoławczy prawomocnego wyroku b. żona skarżącego złożyła w dniu 21 grudnia 2016 r. wniosek o wymeldowanie. Warto również zauważyć, że z postanowienia z dnia [...] lipca 2012 r. Sądu Okręgowego w [...] Wydziału II Penitencjarnego i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych także wynikał nakaz pozostania skarżącego w nowym miejscu zamieszkania w toku odbywania kary pozbawienia wolności w trybie dozoru elektronicznego.

Orzeczenia eksmisyjne zapadły wprawdzie już po opuszczeniu przez skarżącego mieszkania, jednak moc wiążąca prawomocnego wyroku sądowego nakazującego skarżącemu opuszczenie spornego lokalu nie może nie mieć wpływu na ocenę realizacji przesłanek wymeldowania oraz na ocenę legalności decyzji o wymeldowaniu.

Na podstawie dotychczasowego orzecznictwa sądów administracyjnych należy przyjąć, że przesłanka dobrowolności opuszczenia lokalu jest spełniona również wtedy, gdy po jego opuszczeniu wydano prawomocne lub wykonalne orzeczenia lub podjęto czynności, z których wynika prawny obowiązek opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu (np. wydano wyrok orzekający eksmisję albo wydano na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie postanowienie zobowiązujące do opuszczenia wspólnego mieszkania). W takiej bowiem sytuacji wzruszenie decyzji o wymeldowaniu prowadziłoby do przywrócenia stanu ewidencyjnego potwierdzającego pobyt w dotychczasowym miejscu pobytu, który w świetle wiążących orzeczeń lub czynności byłby sprzeczny z prawem.

Uwzględniając wskazane wyżej argumenty i przesłanki, wobec stwierdzenia bezzasadności podniesionych zarzutów naruszenia prawa, Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.