Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 828/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 10; art. 7 ust. 2 pkt 1;
journal: Dz.U. 2005 nr 187 poz 1577
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jednolity
article: art. 47 ust. 1;
journal: Dz.U. 2010 nr 136 poz 914
law: Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 139 poz 1 art. 2 pkt 1 lit. m-o
law: Rozporządzenie (WE) Nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych
journal: Dz.U.UE.L 2007 nr 299 poz 1
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiające wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy  szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych ("rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynku")

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi S. z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu produktu niewłaściwie oznakowanego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] września 2008 r. Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 21, art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577, z późn. zm.- dalej jako ustawa j.h.a.r.s.), w związku z art. 3 pkt 5 i 10, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1 i 2, art. 7 ust. 2 pkt 1 oraz art. 40a ust. 4 i 5 ustawy j.h.a.r.s., art. 7, 8 i 9 k.p.a., art. 46 ust. 1 pkt 1, art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2010 r. Nr 1 36, poz. 914, z późn. zm. - dalej jako ustawa b.ż.ż.), po rozpatrzeniu odwołania S., od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...] (WIJHARS) z dnia [...] września 2010 r. wymierzającej karę pieniężną w wysokości 500 zł za wprowadzenie do obrotu produktu pod nazwą "Mleko spożywcze homogenizowane [...] % tłuszczu", z partii [...] szt. o wartości [...] zł netto, niewłaściwie oznakowanego jako "Mleko super świeże", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Do wydania tej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniach [...]-[...] października 2009 r. oraz w dniu [...] października 2009 r. została przeprowadzona kontrola w S. w S. (skarżąca) w zakresie jakości handlowej przetworów mlecznych, której ustalenia zawarto w protokóle kontroli [...] z dnia [...] października 2009 r. Podczas kontroli pobrano próbkę "Mleka spożywczego homogenizowanego [...]% tłuszczu" w celu sprawdzenia oznakowania i jego zgodności z obowiązującymi przepisami. Jednakże postępowanie to zostało umorzone decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., ze względu na jego bezprzedmiotowość (z uwagi na fakt, iż termin przydatności do spożycia minął). Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, które za pośrednictwem WIJHARS w [...] przekazane do Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (GIJHARS). Na podstawie zebranych materiałów dowodowych Główny Inspektor postanowił: uchylić w całości zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

WIJHARS w [...] przeprowadził kontrolę w S. w dniu [...] maja 2010 r. W jej trakcie, zgodnie z wytycznymi GIJHARS sprawdzono szczegółowo dokumenty "wz" potwierdzające rozchodowanie z magazynu kontrolowanego produktu przed otrzymaniem przez S. decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r. przed dniem doręczenia przedmiotowej decyzji producentowi, co miało miejsce [...] grudnia 2009 r.

W związku z powyższym WJHAR w [...] decyzją z dnia [...] maja 2010 r. działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył to postępowanie.

Natomiast dowody zebrane w toku ww. kontroli na mocy postanowienia z dnia [...] lipca 2010 r. WIJHAR w [...] zostały dopuszczone jako dowody w sprawie niniejszej na okoliczność błędnego nazewnictwa zastosowanego dla określenia mleka spożywczego [...]% tłuszczu pochodzącego z zakwestionowanej partii. Podczas ww. kontroli stwierdzono bowiem , iż na opakowaniu producent użył fantazyjnego zwrotu "super świeże", co zgodnie z pismem GIJHARS z [...] września 2009 r. w przypadku mleka pasteryzowanego wprowadza konsumenta w błąd sugerując, że mleko to nie zostało poddane żadnej obróbce oraz że inne mleko tego typu (tj. pasteryzowane) jest nieświeże, co jest niezgodne z art. 6 ust. 2 ustawy j.h.a.r.s. oraz art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy b.ż.ż. Organ I instancji powołał si także na Rozporządzenie Rady (WE) numer 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiające wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych (Dz. Urz. UE L 299 z 16.11.2007 z póź. zmianami), które definiuje następujące pojęcia:

"Mleko (zwykła wydzielina z wymion, bez żadnych dodatków ani nie poddana ekstrakcji otrzymywana z co najmniej jednego doju),

Mleko surowe (mleko, które nie zostało podgrzane w temperaturze powyżej 40°C lub poddane obróbce mającej równoważny efekt),

Mleko spożywcze (mleko surowe oraz mleko poddane obróbce cieplnej o określonej zawartości tłuszczu),

Przetwory mleczne (produkty uzyskiwane wyłącznie z mleka, przy założeniu, że można dodać substancje konieczne do ich wytworzenia, o ile nie stosuje się ich do zastąpienia - w całości lub w części - jakichkolwiek naturalnych składników mleka)".

WIJHARS wskazał, że zgodnie z ww. rozporządzeniem pojęcie mleko może być stosowane w połączeniu z wyrazem lub wyrazami oznaczającymi typ, klasą jakości, pochodzenie lub przeznaczenie takiego mleka bądź opisującymi technologiczny proces jego przetworzenia lub zmianę składu, której zostało ono poddane, pod warunkiem, że zmiana ta jest ograniczona do dodania lub usunięcia naturalnych składników mleka. W Rozporządzeniu (WE) Nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych (Dz. Urz. UE.L. 139 z 30.04.2004 r. dalej jako: "rozporządzenie Nr 852/2004") na mocy art. 2 rozporządzenia Nr 853/2004 podaje definicję "przetwarzania, produktów nieprzetworzonych, produktów przetworzonych". Przetwarzanie w myśl art. 2 pkt 1 lit. m rozporządzenia Nr 852/2004 należy rozumieć każde działanie, które znacznie zmienia produkt wyjściowy, w tym ogrzewanie, wędzenie, solenie, dojrzewanie, suszenie, marynowanie, ekstrakcję, wyciskanie lub połączenie tych procesów. Przez produkty przetworzone należy rozumieć środki spożywcze uzyskane w wyniku przetworzenia produktów nieprzetworzonych.

Organ zauważył, że w obowiązujących przepisach brak jest definicji pojęcia "świeży". W związku z powyższym stwierdził, że poddanie artykułu rolno-spożywczego jakiejkolwiek obróbce termicznej (np. pasteryzacji, mrożeniu) powoduje, że w odniesieniu do niego nie może być stosowane określenie "świeży". W tej sytuacji organ I instancji uznał, że wprowadzanie do obrotu mleka z fantazyjnym zwrotem "super świeże" narusza wyżej wymienione przepisy o jakości handlowej, przypisując wytwarzanemu artykułowi właściwości, których nie posiada on w rzeczywistości.

Ustalając wysokość kary stosownie do art. 40a ust. 5 ustawy j.h.a.r.s. WJHARS w [...] uwzględnił: stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkość jego obrotów. Stopień zawinienia producenta został oceniony jako działanie umyślne, w stosunku do stwierdzonych podczas kontroli nieprawidłowości w zakresie błędnego oznakowaniu w/w wyrobu, świadczące o jego celowym zamiarze odniesienia korzyści majątkowej. Zakres naruszenia ze względu na rodzaj wad dotyczących niewłaściwej jakości przedmiotowego produktu również uznano za niewielki. Przy wymierzaniu kary WIJHARS w [...] wziął pod uwagę fakt, iż w S. w S. stwierdzone nieprawidłowości w zakresie nieprawidłowego oznakowania zostały wykazane po raz pierwszy.

W odwołaniu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania w sprawie. Zdaniem strony zaskarżona decyzja narusza art. 7-9 k.p.a. oraz art. 40a ust. 4 i 5, w związku z art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy j.h.a.r.s. , art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy b.ż.ż. jak również przepisy rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007, a także przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 852/2004.

Skarżąca podniosła, że organ I instancji błędnie zinterpretował znaczenia słowa "świeże", zaś oznakowanie przedmiotowego artykułu nie wprowadza klientów w błąd. Zaznaczyła, że zastosowanie określenia "świeże" dla mleka minimalnie przetworzonego, miało na celu zwrócenie uwagi konsumenta na to, że takie mleko nie jest mlekiem UHT, jest nisko przetworzone i z tego względu wymaga przechowywania w lodówce. Strona wyjaśniła, że użyte w nazwie w/w produktu określenie "świeże" - najbliższe parametrom kwestionowanego mleka minimalnie przetworzonego - pozwoliło na odróżnienie go od mleka UHT. W odwołaniu zaznaczono, że stosowanie takiego określenia jest dopuszczalne, ze względu na jego wieloznaczność ("świeży" to nie tylko "nieprzerobiony, surowy", ale ,,świeże" to także "niedawno powstałe, wyprodukowane"). Zdaniem strony znakowanie mleka minimalnie przetworzonego poprzez stosowanie w nazwie handlowej określenia "świeże" jest powszechnie stosowane przez polskich oraz europejskich producentów. W opinii strony konsumenci mleka oznakowanego w w/w sposób jako podstawowe kryterium świeżości - przydatności do spożycia, przyjmują datę ważności. Ponadto strona wskazała, że w ten sposób znakowane mleko uzyskuje aprobatę ze strony instytucji: Krajowego Związku Spółdzielni Mleczarskich, Krajowego Stowarzyszenia Mleczarzy, czy też Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

W dalszych pismach w toku postępowania odwoławczego strona wnosiła o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego językoznawcy, na okoliczność, że użycie w oznakowaniu produktu zwrotu "Mleko super świeże" nie wprowadza konsumentów w błąd. Strona przesłała kopie pisma Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2011 r. oraz pisma Zespołu Normalizacyjnego ds. Mleka i Przetworów Mlecznych z dnia [...] stycznia 2011 r., które świadczą o tym, że stosowanie słowa "świeże w odniesieniu do mleka pasteryzowanego powinno być dopuszczalne.

Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (GIJHARS) utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję argumentów tych nie uwzględnił. Przywołał treść art. 3 pkt 5 ustawy j.h.a.r.s. ,zgodnie z którym " jakość handlowa oznacza cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi oraz art. 4 ust. 1 tejże ustawy, który stanowi, że wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania.

Zdaniem organu w myśl powołanych przepisów producent jest zobowiązany do zapewnienia jakości towaru zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa żywnościowego bowiem oznakowanie artykułów rolno-spożywczych jest istotnym elementem jakości handlowej. Obowiązkiem producenta jest wprowadzanie do obrotu produktów oznakowanych zgodnie z przepisami, w sposób rzetelny i nie wzbudzający wątpliwości konsumenta.

Następnie organ cytując przepisy art. 6 ust. 2, art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy j.h.a.r.s. oraz art. art. 46 ust. 1 pkt 1 oraz art. 47 ust. 1 ustawy b.ż.ż. wyjaśnił, że kwestionowana partia artykułów nie spełniała wymagań zawartych w przytoczonych wyżej aktach prawnych, z uwagi na niewłaściwe oznakowanie, wprowadzające konsumenta w błąd, ze względu na zastosowanie niewłaściwej nazwy "Mleko super świeże" i tym samym przypisywanie produktowi właściwości mleka świeżego, których on nie posiada. Ponadto, w ocenie organu, oznakowanie mleka w taki sposób sugeruje konsumentowi, że przedmiotowy artykuł wyróżnia się spośród innych artykułów tego samego rodzaju, będących mlekiem pasteryzowanym, właściwościami mleka świeżego. Organ wskazał, że w powszechnej świadomości polskiego konsumenta określenie "świeży" w przypadku mleka jest kojarzone z mlekiem otrzymanym bezpośrednio z doju krowy niepoddanym jakimkolwiek procesom przetworzenia. Zastosowanie jakiejkolwiek obróbki termicznej - ogrzewania, nawet jeżeli jest to minimalna pasteryzacja, może powodować nieodwracalne zmiany w wartości odżywczej mleka, a także wpływać na jego cechy sensoryczne, co ma istotne znaczenie dla konsumenta.

Zdaniem Głównego Inspektora JHARS wyrażenie "świeży" należy rozumieć jako równoważne sformułowaniom "nieprzerobiony, nieprzetworzony, surowy". W tym przypadku w/w wyrażenie użyte w oznakowaniu mleka, w powszechnej świadomości konsumenta budzi skojarzenie z określeniem "naturalny" i/lub "nieprzetworzony". Tymczasem odwołujący się uważa, że "świeży" oznacza "niedawno powstały, wyprodukowany".

W dalszej części uzasadnienia organ obszernie cytuje definicje zawarte w art. 2 Dyrektywy Rady 92/46/EWG z dnia 16 czerwca 1992 r. ustanawiającej przepisy zdrowotne dla produkcji i wprowadzania do obrotu surowego mleka, mleka poddanego obróbce termicznej i produktów na bazie mleka (Dz. Urz. L 268 z dnia 14 września 1992r., str. 1-32):

- "mleko surowe" to mleko uzyskane z wydzieliny gruczołów mlecznych jednej lub więcej krów, maciorek, kóz lub bawolic, które nie było podgrzane do temperatury powyżej 40 °C ani poddane obróbce o równoważnym skutku,

- "mleko spożywcze poddane obróbce termicznej" to albo mleko spożywcze przeznaczone do sprzedaży konsumentowi końcowemu lub instytucjom, otrzymane w drodze obróbki termicznej i prezentowane w postaciach określonych w załączniku C rozdział I część A ust. 4 lit. a), b), c) ł d) lub mleko pasteryzowane przeznaczone do sprzedaży w ilości hurtowej na żądanie indywidualnego konsumenta.

Pasteryzacja jest procesem termicznym, mającym na celu utrwalenie mikrobiologiczne mleka naturalnego poprzez zniszczenie drobnoustrojów. Przebiega ona w temperaturze wyższej niż 40 °C. Na rynku krajowym dla konsumenta dostępne jest mleko przetworzone w postaci mleka pasteryzowanego lub mleka UHT. Według art. 2 ust. 5 w/w Dyrektywy, termin: "obróbka termiczna" oznacza jakąkolwiek obróbkę, w której występuje podgrzewanie powodujące, bezpośrednio po zastosowaniu, negatywną reakcję na test fosfatazy.

Zdaniem organu stosowanie w oznakowaniu pasteryzowanego mleka nazwy handlowej "Mleko super świeże" wprowadza konsumenta w błąd, ponieważ może sugerować, że przedmiotowe mleko posiada właściwości mleka nieprzetworzonego, i tym samym może wpływaj na wybór tego produktu przez kupującego. Określenie "świeże" w potocznym rozumieniu konsumenta oznacza mleko "prosto od krowy" - niepoddane jakimkolwiek procesom przetwarzania.

Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy j.h.a.r.s. artykuł rolno-spożvwczy zafałszowany to produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów. W tym zakresie organ przywołał orzecznictwo sądowe (wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego 30 marca 2010r., sygn. akt: VI SA/Wa 105/10) z 3 marca 2009 r., sygn. akt: VI SA/Wa 87/09, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt: II GSK 580/09).

Ustosunkowując się do podnoszonej przez stronę w odwołaniu kwestii uzyskania aprobaty oznakowania kwestionowanego mleka wśród organizacji zrzeszających przedsiębiorstwa przemysłu mleczarskiego organ uznał, iż ten argument nie jest wystarczający do traktowania spornego oznakowania jako właściwego.

W pozostałej części uzasadnienia organ szczegółowo odniósł się do pozostałych zarzutów odwołania. W szczególności zdaniem organu , nie doszło do naruszenia przepisów procesowych, zaś stan faktyczny sprawy został szczegółowo wyjaśniony. Natomiast wymierzona kara pieniężna zdaniem organu odwoławczego leży w możliwościach finansowych zobowiązanego chociaż, biorąc pod uwagę ustalenia dokonane w sprawie i zebrane dowody, kara winna być wyższa z uwagi na fakt zafałszowania produktu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. wniosła o uchylenie decyzji zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania poprzez naruszenie art. 7, 8 i 9 w zw. z art. 77 § 1, 80 i 84 § 1 k.p.a. którego efektem było brak zebrania pełnego materiału dowodowego;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i zastosowanie w zakresie przywołanych przepisów będących podstawą wydania decyzji, w szczególności w zakresie: art. 3 pkt 5 i 10 w zw. z art. 4 ust. 1 oraz w zw. z art. 6 ust.2, 7 ust. 2 pkt 1, art.40a ust. 1 pkt 3) ustawy j.h.a.r.s. oraz art. 46 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 47 ust. 1 ustawy b.ż.ż., rozporządzenia Rady (WE) numer 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych oraz rozporządzenie (WE) Nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych, którego efektem błędne przyjęcie, iż użycie słowa "świeży" w oznaczeniu oznakowania produktów skarżącego wprowadza konsumenta w błąd sugerując, iż jest to produkt nieprzetworzony oraz, iż przedmiotowe zafałszowanie oznakowania w istotny sposób narusza interesy konsumentów;

Zdaniem skarżącej organ w sposób błędny dokonał wykładni ww. przepisów prawa materialnego i w sposób błędny je zastosował, czego efektem było wadliwe przyjęcie, iż użycie słowa "świeży" w oznaczeniu oznakowania spornego produktów wprowadza konsumenta w błąd sugerując, iż jest to produkt nieprzetworzony oraz, iż przedmiotowe zafałszowanie oznakowania w istotny sposób narusza interesy konsumentów.

Dokonując wykładni słowa "świeży" strona skarżąca zwróciła uwagę, że skoro brak jest uregulowania w przepisach prawa zasad jego stosowania, zatem strona nie mogła naruszyć nazwy produktu określonej w przepisach. Ponadto strona precyzyjnie określiła, iż wprowadzany na rynek produkt to mleko pasteryzowane, zaś stosowna informacja jest wyraźnie widoczna na etykiecie produktu.

Zdaniem strony Główny Inspektor JHARS nie wskazuje na jakiej podstawie dowodowej czyni założenie o powszechnym rozumieniu przez konsumenta słowa "świeży" jako "nieprzetworzony". Nie przytacza w tym zakresie żadnych odwołań do znaczenia słownikowego języka polskiego, ani badań prowadzonych w zakresie opinii konsumentów. Strona powołuje się na powszechne używanie w obrocie przez konsumentów sformułowanie "świeże pieczywo" wywodząc, iż w tym zakresie prawidłowa jest założona przez organ wykładnia językowa słowa "świeże" rozumianego jako "nieprzetworzony", gdyż każde pieczywo z definicji jest artykułem przetworzonym. W wyrażeniu "świeże pieczywo" czy "świeży chleb" słowo "świeży" ewidentnie oznacza "niedawno wyprodukowany / wytworzony".

Skarżąca wskazuje, że słowniki języka polskiego przedstawiają następujące znaczenia tego słowa:

- Słownik Języka Polskiego t. III, Warszawa 1981; świeży - od niedawna istniejący, dopiero co powstały, niedawno wykonany, pochodzący z ostatniej chwili; (słowa "świeży" jako "nieprzerobiony, surowy" odnosi się w tym Słowniku do owoców, warzyw, mięsa i ryb)

- Słownik Języka Polskiego PWN, www.pwn.pl; świeży - o produktach, potrawach: niedawno przyrządzony;

- Mały Słownik Języka Polskiego PWN, Warszawa, 2000; pierwsze znaczenie: świeży -niedawno powstały, wykonany, zrobiony lub przyrządzony, wyprodukowany;

- Słownik Języka Polskiego t. IV, Warszawa, 1909; świeży - który tylko co powstał, zrodził się, został zrobiony i dlatego mający odpowiednie cechy, odpowiedni wygląd, nie nadpsuty lub nie zeszpecony dawnością, nowy; jako przykłady tej wykładni wskazano wyrażenia: świeży chleb, masło świeże;

Skarżąca powołuje się na swoje wcześniejsze stanowisko, iż spośród różnych rodzajów mleka spożywczego takiego jak: pasteryzowane, ESL, UHT, sterylizowane tylko mleko pasteryzowane w ramach procesu stosowanego przez S. (tj. pasteryzacji w przedziale temperatur najniższych z możliwych 72 - 76 stopni Celsjusza) można określić jako "świeże", co znaczy "niedawno powstałe, wyprodukowane". Przedmiotowe mleko ma krótki okres przydatności do spożycia i istnieje obiektywna metoda pozwalająca na sprawdzenie tego faktu - tj. badanie obecności w produkcie enzymów - fosfataza alkaliczna (powinna być nieobecna) i laktoperoksydaza (powinna być obecna).

W ocenie strony zasadność prezentowanej wykładni słowa "świeży" potwierdza fakt, iż tożsame stanowisko zajął Komitet Techniczny 35 ds. Mleka i Przetworów Mlecznych w dniu [...] maja 2010 r. Podczas obrad, na których obecni byli zarówno przedstawiciele przemysłu mleczarskiego, jak i Ministerstwa Rolnictwa, Głównego Inspektoratu Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego -Państwowy Zakład Higieny, Państwowego Instytutu Weterynaryjnego w P., Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego i Uniwersytetu Warmińsko Mazurskiego. W wyniku dyskusji Komitetu ustalono, że określenie: "mleko świeże" zaleca się stosować tylko do mleka niskopasteryzowanego, czyli poddanego takiej obróbce cieplnej, w wyniku której w mleku spożywczym nie stwierdza się obecności enzymu fosfatazy alkalicznej, natomiast stwierdza się obecność enzymu laktoperoksydazy. Komitet zadecydował także, iż powyższe zalecenie zostanie przesłane do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi (do wiadomości Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych oraz Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów) z prośbą o ustosunkowanie się w tym zakresie. Ponadto Komitet wyraził opinię, iż najlepszym rozwiązaniem byłoby wdrożenie tych zaleceń do uregulowań prawnych.

Analizując przytaczane stanowiska organizacji mleczarskich oraz instytucji i organów państwowych skarżąca dochodzi do wniosku, iż prezentowana interpretacja słowa "świeże" w odniesieniu do mleka wynika z powszechnej praktyki i jest akceptowania przez organy państwowe.

Co do zarzutu zafałszowania oznakowania i naruszenia interesów konsumentów strona zauważa, iż produkt był wyraźnie oznaczony w zakresie sposobu jego wytworzenia - na opakowaniu umieszczono napis "pasteryzowane", określenie, które odnosi się wprost do procesu produkcji stanowi deklarowaną przez producenta jakość produktu. Zaznacza , iż przedmiotowy produkt jest pasteryzowany co uniemożliwia jakiekolwiek wprowadzenie konsumenta w błąd przez sugestię, iż mleko to nie zostało poddane żadnej obróbce termicznej, co zarzuca skarżącemu organ. Oznacza to także brak możliwości wprowadzenia konsumenta w błąd, gdyż producent w żadnym stopniu nie ukrywał sposobu wytwarzania, ani charakterystyki produktu. Zdaniem skarżącej organ nie wykazał naruszenia interesu konsumentów.

Skarżąca zaprzecza, że naruszyła także przepisów prawa europejskiego w szczególności rozporządzenia Rady (WE) numer 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych oraz rozporządzenie (WE) Nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych wskazanych w sentencji decyzji. Ponadto z zamieszczonych tam definicji jednoznacznie wynika, iż mleko nie poddane obróbce termicznej powyżej 40 stopni Celsjusza które organ definiuje jako "świeże" - winno być określane jako "mleko surowe".

Analizując powołane przez organ orzecznictwo sądowe skarżąca podnosi, iż nie mogą one stanowić podstawy ani argumentacji w przedmiotowej sprawie, z uwagi na różnice w stanie faktycznym., w szczególności orzeczenia te dotyczą używania w produkcji makaronu masy jajowej przy oznaczeniu na opakowaniu, że do produkcji makaronu użyto "świeżych jaj";

Strona skarżąca podnosi, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 40 a ust. 4 i 5 ustawy j.h.a.r.s. bowiem skarżąca nie wprowadzała do obrotu artykułów rolno-spożywczych nieodpowiadających jakości handlowej gdyż żaden przepis w prawie polskim nie reguluje znaczenia i używania słowa "świeży", a tym bardziej nie określa, iż oznaczenie to odnosi się do jakości handlowej. Określenie "super świeże" nie może być uznane za określenie jakości danego produktu. Zgodnie z art. 3 pkt 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych jakość handlowa oznacza cech artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi. W tej sytuacji oznakowanie mleka nie mogło wprowadzać konsumenta w błąd, ani co do charakterystyki środka spożywczego, ani w zakresie przypisywania środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których nie posiada, ani też przez sugerowanie, że środek spożywczy posiada szczególne właściwości, jeżeli wszystkie podobne środki spożywcze posiadają takie właściwości. Produkt był czytelnie oznakowany w zakresie sposobu wytworzenia, a dodatkowo umieszczone na etykiecie oznaczenie "super świeże" wprost i jednoznacznie odnosiło się do definicji słowa "świeży".

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych przytaczając argumentację zawartą w decyzji ostatecznej, wnosił o oddalenie skargi. Przypomniał, że w powszechnej świadomości polskiego konsumenta określenie "świeży" w przypadku mleka jest kojarzone z mlekiem otrzymanym bezpośrednio z doju krowy niepoddanym jakimkolwiek procesom przetworzenia. Zastosowanie jakiejkolwiek obróbki termicznej - ogrzewania, nawet jeżeli jest to minimalna pasteryzacja, może powodować nieodwracalne zmiany wartości odżywczej mleka, a także wpływać na jego cechy sensoryczne, co ma istotne znaczenie dla konsumenta. Zdaniem organu podanie przez producenta w oznakowaniu w/w artykułu rolno-spożywczego informacji o zastosowanej metodzie obróbki termicznej oraz o warunkach przechowywania jest wystarczające, gdyż pozwala konsumentowi na wybór produktu zgodnego z jego oczekiwaniami, a także wskazuje właściwy sposób postępowania z tym produktem. Analizując przepisy wspólnotowe dotyczące tzw. prawa żywnościowego organ zauważa, iż przepisy te sprzeciwiają się każdej praktyce m.in. dotyczącej znakowania artykułów rolno-spożywczych mogącej w jakikolwiek sposób wprowadzić konsumenta w błąd. Natomiast faktu aprobaty oznakowania kwestionowanego mleka wśród organizacji zrzeszających przedsiębiorstwa przemysłu mleczarskiego nie można przyjąć za wystarczający argument przemawiający za uznaniem w/w znakowania za właściwe. Podobnie podjęcie na wniosek wskazanej organizacji prac legislacyjnych, których efektem miałoby być umożliwienie przetwórcom mleka, po spełnieniu określonych warunków, używania w oznakowaniu przetworów mlecznych sformułowania "świeże", nie oznacza, że w aktualnym stanie prawnym przetworzone mleko może być oznakowane jako "świeże".

W związku z treścią odpowiedzi na skargę strona skarżąca złożyła pismo procesowe, w którym polemizuje ze stanowiskiem organu oraz podkreśla ponownie fakt wieloznaczności słowa "świeży".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie rozpatrzenia sprawy. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej jako p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę z punktu widzenia wskazanych wyżej kryteriów skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone decyzje nie naruszają prawa.

W niniejszej sprawie bezsporny był fakt, że na etykiecie zakwestionowanego produktu pod nazwą "Mleko spożywcze homogenizowane [...]% tłuszczu" znajdowało się oznaczenie "Mleko super świeże". Oznaczenie to organy uznały za oznaczenie zafałszowane i wprowadzające konsumenta w błąd bowiem producent S. dopuściła się naruszenia prawa poprzez użycie na opakowaniu słowa "świeże" w stosunku do mleka pasteryzowanego ponad temperaturę 40 stopni Celsjusza.. Ponadto strony zgodnie przyznały, iż obowiązujące przepisy prawa nie definiują pojęcia "mleko świeże"

Wobec braku definicji mleka świeżego organy Inspekcji JHARS uznały , że w tym zakresie należy odwołać się do przepisów unijnych w szczególności do Rozporządzenia Rady (WE) numer 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiające wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych (Dz. Urz. UE L 299 z 16.11.2007 z póź. zmianami), które definiuje następujące pojęcia:

"Mleko (zwykła wydzielina z wymion, bez żadnych dodatków ani nie poddana ekstrakcji otrzymywana z co najmniej jednego doju),

Mleko surowe (mleko, które nie zostało podgrzane w temperaturze powyżej 40°C lub poddane obróbce mającej równoważny efekt),

Mleko spożywcze (mleko surowe oraz mleko poddane obróbce cieplnej o określonej zawartości tłuszczu),

Przetwory mleczne (produkty uzyskiwane wyłącznie z mleka, przy założeniu, że można dodać substancje konieczne do ich wytworzenia, o ile nie stosuje się ich do zastąpienia - w całości lub w części - jakichkolwiek naturalnych składników mleka)."

Bazując na tych definicjach organy Inspekcji JHARS przyjęły, że mleko "świeże" to mleko "prosto od krowy" "surowe", czyli mleko nieprzetworzone, a w konsekwencji niepoddane procesowi pasteryzacji.

Z kolei skarżąca wbrew twierdzeniom organów WIJHARS i GIJHARS próbowała wykazać, że za mleko "świeże" można uznać mleko poddane procesowi pasteryzacji w przedziale temperatur najniższych z możliwych 72 - 76 stopni Celsjusza, co dotyczy spornego produktu posiadające jednocześnie krótki termin przydatności. Powoływała się także na definicję pojęcia "świeże" w słownikach oraz na ustalenia organizacji mleczarskich podjęte pod nadzorem organów państwowych. Z ustaleń tych wynika, że planuje się wprowadzenie uregulowań prawnych umożliwiających używanie słowa "świeży" w stosunku do mleka niskopasteryzowanego czyli poddanego takiej obróbce cieplnej, w wyniku której w mleku spożywczym nie stwierdza się obecności enzymu fosfatazy alkalicznej, natomiast stwierdza się obecność enzymu laktoperoksydazy.

Analizując zatem argumenty obu stron Sąd podzielił stanowisko organu, że poddanie artykułu rolno-spożywczego jakiejkolwiek obróbce termicznej (np. pasteryzacji, mrożeniu) powoduje, że w odniesieniu do niego nie może być stosowane określenie "świeży". Okoliczność ta znajduje swoje potwierdzenie w przepisach Rozporządzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych.(DZ.U. UE.L.04.139.1 ze zm.). Stosownie do art. 2 (Definicje) pkt 1 lit. m), lit. n) i lit. o) ;

"m) "przetwarzanie" oznacza każde działanie, które znacznie zmienia produkt wyjściowy, w tym ogrzewanie, wędzenie, solenie, dojrzewanie, suszenie, marynowanie, ekstrakcję, wyciskanie lub połączenie tych procesów;

n) "produkty nieprzetworzone" oznaczają środki spożywcze, które nie podlegają przetwarzaniu, i obejmują produkty, które zostały rozdzielone, podzielone na części, przecięte, pokrojone, pozbawione kości, rozdrobnione, wygarbowane, skruszone, nacięte, wyczyszczone, przycięte, pozbawione łusek, zmielone, schłodzone, zamrożone, głęboko zamrożone lub rozmrożone;

o) "produkty przetworzone" oznaczają środki spożywcze uzyskane w wyniku przetworzenia produktów nieprzetworzonych. Produkty te mogą zawierać składniki, które są niezbędne do ich wyprodukowania lub do nadania im specyficznego charakteru".

Sporne mleko zostało zatem przetworzone przez ogrzanie (pasteryzację). Pasteryzacja oznacza proces termiczny, który ma na celu utrwalenie mikrobiologiczne mleka naturalnego poprzez zniszczenie drobnoustrojów. Przebiega ona w temperaturze wyższej niż 40 °C. Jak wskazano w decyzji na rynku krajowym dla konsumenta dostępne jest mleko przetworzone w postaci mleka pasteryzowanego lub mleka UHT.

Zasadnie organy Inspekcji JHARS uznały, że sporne mleko jako pasteryzowane nie jest mlekiem świeżym czyli jak to potocznie się określa "mlekiem prosto od krowy". Nie budzi wątpliwości Sądu porównanie mleka świeżego do mleka surowego lub "prosto od krowy" bowiem skojarzenie takie nasuwa się samo przez się.

Niewątpliwie należy zgodzić się z argumentami strony skarżącej co do tego , iż samo słowo "świeży" w stosunku do produktów spożywczych ma charakter wieloznaczny. Jednakże słowo to będzie miało każdorazowo inne znaczenie w zależności od okoliczności i rodzaju konkretnego produktu ( ser, warzywa , mięso, potrawa itd.). Oczywiście ma rację skarżąca, że w odniesieniu do pieczywa słowo "świeże" będzie oznaczało "prosto z pieca", zaś w stosunku do mleka oznacza to nic innego jak "prosto od krowy".

Stosownie do art. 3 pkt 10 ustawy j.h.a.r.s. artykuł rolno-spożywczy zafałszowany to produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, w szczególności jeżeli:

a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej,

b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą,

c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej.

W myśl powołanego w decyzji art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy j.h.a.r.s. w przypadku artykułu rolno-spożywczego będącego środkiem spożywczym nazwa powinna odpowiadać wymaganiom określonym w art. 47 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy b.ż.ż nazwa środka spożywczego powinna odpowiadać nazwie ustalonej dla danego rodzaju środków spożywczych w przepisach prawa żywnościowego, a w przypadku braku takich przepisów powinna być nazwą zwyczajową środka spożywczego lub składać się z opisu tego środka spożywczego lub sposobu jego użycia, tak aby umożliwić konsumentowi rozpoznanie rodzaju i właściwości środka spożywczego oraz odróżnienie go od innych produktów.

Mając na względzie wskazane wyżej okoliczności Sąd podziela stanowisko organu, że obowiązkiem producenta jest wprowadzanie do obrotu produktów oznakowanych zgodnie z przepisami, w sposób rzetelny i nie wzbudzający wątpliwości konsumenta. Prawidłowe było zatem ustalenie organów Inspekcji JHARS, że kwestionowana partia artykułów nie spełniała wymagań zawartych w ww. przepisach z uwagi na niewłaściwe oznakowanie, wprowadzające konsumenta w błąd, z powodu zastosowania niewłaściwej nazwy "Mleko super świeże" i tym samym przypisywanie produktowi właściwości mleka świeżego, których ono nie posiada. Organy zasadnie przyjęły, iż oznakowanie mleka w taki sposób sugeruje konsumentowi, że przedmiotowy artykuł wyróżnia się spośród innych artykułów tego samego rodzaju, będących mlekiem pasteryzowanym, właściwościami mleka świeżego, a nawet "super świeżego".

Natomiast bez wpływu na końcowe rozstrzygnięcie sprawy pozostają podnoszone przez stronę w skardze argumenty dotyczące prowadzonych tym zakresie dyskusji organizacji mleczarskich na szczeblu rządowym, zwłaszcza, że dokonane tam ustalenia nie znalazły dotychczas swojego odzwierciedlenia w uchwaleniu stosownych przepisów regulujących definicję mleka świeżego.

Reasumując powyższe rozważania , zdaniem Sądu należy podkreślić, iż wydając zaskarżone decyzje administracyjne w sprawie organy co do zasady uwzględniły wszelkie rygory procedury administracyjnej, określające obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem zarzuty naruszenia przepisów procesowych są niezasadne. Ponadto skarga w niniejszej sprawie koncentruje się przede wszystkim na zarzutach popełnienia przez organy w toku postępowania naruszeń przepisów prawa materialnego, zaś pozostałe zarzuty procesowe są ich uzupełnieniem. Ponieważ wymierzona kara w kwocie 500 zł była kara najniższą z możliwych, zatem brak było postaw do jej zakwestionowania.

Jednocześnie oceniając zaskarżone decyzje Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone orzeczenie prawa nie narusza, a zatem skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.