Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 738/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 86 ust. 1 art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Mirosław Kupiec, Protokolant starszy referent Anna Tymowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi "A" Sp. z o. o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. o nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w [...], po rozpatrzeniu odwołania "A" sp. z o.o. z siedzibą w K. od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r. Nr [...], działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) i art. 86 ust. 1, art. 109 ust. 3, ust. 4, ust. 5 i ust. 8 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za listopad 2007 r. w kwocie [...] zł oraz ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za listopad 2007r. w kwocie [...] zł - utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania oraz argumentację prawną. Podkreślono, że "A" Sp. z o.o. w listopadzie 2007 r. przyjęła do rozliczenia w deklaracji VAT-7 nabycie towarów i usług udokumentowane fakturą VAT nr [...] z dnia [...] r. wystawioną przez Kancelarię Windykacyjną "B" Sp. z o.o. w C. na wartość netto [...] zł, podatek VAT [...] zł z tytułu windykacji wierzytelności w kwocie głównej [...] zł i odsetek w kwocie [...] zł. Organ stwierdził, iż Spółka w badanym okresie zaksięgowała związane z przedmiotową wierzytelnością zdarzenia gospodarcze tj.: na koncie [...] - pozostałe przychody finansowe - wpływ wierzytelności w kwocie [...] zł; na koncie [...] - pozostałe koszty finansowe - koszty windykacji w kwocie [...] zł i koszt przeniesienia wierzytelności w kwocie [...] zł.

Odnośnie transakcji udokumentowanej fakturą VAT nr [...] z dnia [...] r. z przedłożonych przez stronę dokumentów wynika, że powyższa wierzytelność została przez Spółkę nabyta na podstawie umowy zawartej w dniu [...] r. pomiędzy P. W. (zbywca) a "A" Sp. z o.o. reprezentowaną przez pełnomocnika D. S. (nabywca). Wskazano, iż w tej umowie zbywca oświadczył, że przysługuje mu wierzytelność wobec dłużników solidarnych: U. C. i G. S. w kwocie [...] zł z ustawowymi odsetkami, wynikająca z tytułów wykonawczych - postanowień Sądu Rejonowego w B. Wydział [...] Gospodarczy z dnia [...] r. o sygn. akt [...] i z dnia [...] r. o sygn. akt [...]. Zbywca oświadczył również, iż wierzytelność zabezpieczona jest hipoteką przymusową zwykłą na nieruchomości stanowiącej własność wymienionych dłużników. Nabywcy z kolei znana jest treść wpisów w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w R. Nabywca zobowiązał się także zapłacić zbywcy za dokonanie przelewu wierzytelności kwotę [...] zł w terminie do [...] grudnia 2007 r. Windykacją opisanej wierzytelności zajmowała się Kancelaria Windykacyjna "B" Sp. z o.o. na podstawie porozumienia zawartego ze Spółką "A" w dniu [...] r. Natomiast z zeznania P. W. - prezesa zarządu Spółki "A" z dnia [...] kwietnia 2008 r wynika, iż jedyną transakcją opodatkowaną dokonaną przez Spółkę w 2007 r., była wykonana w listopadzie 2007r. na rzecz Pana A. U. usługa doradcza, polegająca na przedstawieniu wzorów kopyt wykonanych na podstawie katalogów włoskich i wiedzy uzyskanej od stylistów włoskich.

Jednakże powołując się na otrzymany z Sądu Rejonowego w R. odpis zupełny z księgi wieczystej nr KW [...] urządzonej dla nieruchomości położonej w R., sporządzony na dzień [...] czerwca 2008 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w C. ustalił brak przeniesienia na Spółkę "A" hipoteki i brak wpisu do księgi wieczystej w związku z przelewem w/w wierzytelności. Zgodnie bowiem z księgą wieczystą przedmiotowa wierzytelność zabezpieczona jest hipoteką przymusową w kwocie [...] wraz z odsetkami dalej na rzecz P. W. Odwołując się więc do treści art. 2451 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2008 r. Nr 116, poz. 731) organ pierwszej instancji stwierdził, iż do przeniesienia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości potrzebna jest umowa między uprawnionym a nabywcą oraz - jeżeli prawo jest ujawnione w księdze wieczystej - wpis do tej księgi, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Spółka "A" nie dokonała przeniesienia hipoteki i wpisu do księgi wieczystej w związku z przelewem wierzytelności zatem organ podatkowy uznał, że umowa przelewu wierzytelności nie wywołała skutku w postaci przeniesienia własności wierzytelności zabezpieczonej hipoteką przymusową zwykłą.

Zatem skoro "A" Sp. z o.o. nie nabyła własności wierzytelności wobec dłużników solidarnych: U. C. i G. S. i w dalszym ciągu właścicielem tej wierzytelności jest P. W., to tym samym brak jest związku podatku naliczonego wynikającego z faktury VAT nr [...] z dnia [...] r. wystawionej przez Kancelarię Windykacyjna "B" z czynnościami opodatkowanymi Spółki, tj. jedyną czynnością jaką była usługa doradztwa w zakresie konstrukcji obuwia. Powołując się na art. 86 ust. 1 cyt. ustawy o podatku od towarów i usług organ podatkowy pierwszej instancji odmówił Spółce prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego ze spornej faktury VAT.

Skutkiem więc nieprawidłowego wykazania kwoty w złożonej za deklaracji VAT-7 i otrzymanie zwrotu różnicy podatku w kwocie [...] zł zamiast wykazanie zobowiązania podatkowego podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego w wysokości [...] zł Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w C. określił zobowiązanie podatkowe Spółki w prawidłowej wysokości i ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości odpowiadającej sumie 30 % kwoty zawyżenia zwrotu różnicy podatku i 30% kwoty zaniżenia zobowiązania podatkowego w kwocie [...] zł, co nastąpiło decyzją z dnia [...] r. Nr [...].

W odwołaniu strona zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisu art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wnosząc o jej zmianę w całości. Podkreślono, iż bez znaczenia w sprawie są ustalenia co do braku wpisu do księgi wieczystej, wierzytelności będące przedmiotem windykacji stanowiły własność P. W., a umowa przelewu wierzytelności nie wywołała skutku w postaci przeniesienia wierzytelności. Fakty te nie mogły mieć wpływu na ważność zawartej umowy zlecenia windykacji, gdyż w dniu [...] r. strony, tj. Kancelaria Windykacyjna "B" Sp. z o.o. i "A" Sp. z o.o. podpisały porozumienie potwierdzające warunki umowy o świadczenie usług z dnia [...] r. zawartej pomiędzy Kancelarią Windykacyjna "B" D. S. a P. W., wobec czego wszelkie warunki umowy o świadczenie usług stały się warunkami umowy następców prawnych: Kancelarii Windykacyjnej "B" Sp. z o.o. i "A" Sp. z o.o. Strona podkreśla, że w myśl art. 516 ustawy kodeks cywilny, to zbywca wierzytelności ponosi względem nabywcy odpowiedzialność za to, że wierzytelność mu przysługuje. W sytuacji więc gdy wierzytelność została wyegzekwowana, a pieniądze z tego tytułu przekazane Spółce "A" odpadł przedmiot umowy w zakresie wzajemnych rozliczeń a w grę mogą wchodzić przepisy ogólne kodeksu cywilnego statuujące odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania (art. 471 i nast. ustawy Kodeks cywilny) czy przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 i nast. Ustawy Kodeks cywilny). Wskazano także, że P. W., jako zbywca wierzytelności oraz J. W., jako członek zarządu, działający w imieniu "A" Sp. z o.o. złożyli zgodne oświadczenia, że w związku z mogącym powstać ewentualnym sporem związanym z umową przelewu wierzytelności wszelkie kwoty z tytułu wyegzekwowanej wierzytelności opisanej w nadmienionej umowie przelewu wierzytelności zostaną zaliczone na poczet ewentualnych roszczeń odszkodowawczych z tytułu nienależytego wykonania zobowiązania związanych z tą umową. Ponadto w związku z zarzutem, że podatek naliczony wynikający z przedmiotowej faktury VAT nie podlega odliczeniu z uwagi na brak możliwości wykazania związku ze sprzedażą opodatkowaną strona powołała się na zasadę neutralności i umożliwienie podatnikowi obniżenie podatku należnego o podatek naliczony wynikający z nabycia towarów i usług związanych z jego działalnością gospodarczą. Zaś brak bezpośredniego związku z konkretną czynnością podlegającą opodatkowaniu nie wyklucza prawa do odliczenia podatku VAT w przypadku tzw. kosztów ogólnych działania podatnika, ponieważ gdy koszty te mogą być przypisane do działalności podatnika, która opodatkowaniu podlega, podatnikowi przysługuje prawo odliczenia podatku. Skoro więc uzyskany przychód "A" Sp. z o.o. był wynikiem umowy zlecenia windykacji, to nie będzie zasadne stwierdzenie, że brak jest związku ze sprzedażą opodatkowaną bowiem z ogólnie przyjętą zasadą zasadnicze znaczenie ma związek pomiędzy przychodem a kosztem w postaci podatku wykazanego w fakturze VAT. Zatem zasadne było w listopadzie 2007 r. odliczenie od podatku należnego podatku naliczonego wynikającego z faktury VAT nr [...] z dnia [...] r. wystawionej przez Kancelarię Windykacyjną "B" Sp. z o.o., a zarzut, że wydatek ten nie pozostawał w związku z wykonywaną przez Spółkę "A" działalnością gospodarczą nie może odnieść zamierzonego skutku.

Rozpatrując sprawę merytorycznie w trybie odwoławczym Dyrektor Izby Skarbowej w [...] nie podzielił argumentów podniesionych w odwołaniu i utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne aprobując stanowisko organu I instancji. W motywach uzasadnienia zaakcentował, że przedmiotem działalności gospodarczej "A" Sp. z o.o. jest wynajem i zarządzanie nieruchomościami oraz doradztwo techniczne. Przyjęta przez Spółkę w listopadzie 2007 r. do rozliczenia w deklaracji VAT-7 faktura VAT nr [...] z dnia [...] r. dotyczyła windykacji wierzytelności, którą Spółka "A" nabyła na podstawie umowy przelewu wierzytelności w dnia [...] r. od P. W., a następnie porozumieniem zawartym w dniu [...] r. pomiędzy Kancelarią Windykacyjną "B" Sp. z o.o. i "A" Sp. z o.o. strony potwierdziły warunki umowy o świadczenie usług windykacji z dnia [...] r. zawartej między Kancelarią Windykacyjna "B" D. S. a P. W. Jedyną transakcją sprzedaży dokonaną przez Spółkę w 2007 r. była sprzedaż usług doradczych w listopadzie 2007 r. na rzecz Pana A. U. Natomiast w lutym 2008 r. Spółka zakupiła nieruchomość i osiąga przychody z tytułu wynajmu. Skoro jednak Spółka nie jest podatnikiem zajmującym się profesjonalnie obrotem wierzytelnościami, a stanowiąca przedmiot windykacji wierzytelność nie jest wierzytelnością własną Spółki (nie powstała w wyniku nie wywiązywania się dłużnika Spółki) lecz jest wierzytelnością cudzą (została nabyta od dotychczasowego wierzyciela) – organ stwierdził brak związku pomiędzy podatkiem naliczonym wynikającym ze spornej faktury a czynnościami opodatkowanymi Spółki "A".

Powołując się na art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz zasadę neutralności w podatku VAT organ odwoławczy podkreślił, że odliczenie podatku naliczonego przysługuje podatnikowi jedynie w sytuacjach, gdy związek pomiędzy podatkiem naliczonym przy nabyciu towarów i usług a podatkiem należnym z tytułu jego działalności opodatkowanej ma charakter bezpośredni oraz bezsporny. Przytaczając orzecznictwo wskazano, że status bycia podatnikiem podatku VAT nie powoduje automatycznie rozciągnięcia skutków podatkowych na całą sferę aktywności zawodowej danego podmiotu i tylko tę działalność, którą można zidentyfikować i zaliczyć do płaszczyzny zawodowej jednostki, należy uznać za rodzącą obowiązki w podatku VAT. Obrót zaś wierzytelnościami w rozumieniu ustawy o VAT następuje w momencie ich nabycia przez podmiot świadczący usługi finansowe (a do takich podmiotów Spółka nie należy) w celu ich dalszej sprzedaży lub windykacji we własnym zakresie na własny rachunek i ryzyko. Powyższe zaś oznaczało – zdaniem organu odwoławczego - iż nabycie przez Spółkę cudzej wierzytelności w celu jej windykacji nie stanowi czynności opodatkowanej podatkiem od towarów i usług, gdyż czynność ta nie mieści się ani w zakresie podmiotowym, ani przedmiotowym opodatkowania tym podatkiem. Do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług zalicza się natomiast dokonana przez Spółkę w listopadzie 2007 r. sprzedaż usług doradczych, zrealizowana na rzecz Pana A. U. oraz świadczenie usług najmu w związku z zakupem w lutym 2008 r. nieruchomości. Wobec tego podatek naliczony wynikający ze spornej faktury nie mógł być odliczony od podatku należnego. Za nietrafny uznano zarzut, iż zakup usługi windykacji wierzytelności, udokumentowanej przedmiotową fakturą należy do kosztów ogólnych działania podatnika skoro przedmiotem działalności gospodarczej "A" Sp. z o.o. jest wynajem i zarządzanie nieruchomościami oraz doradztwo techniczne i nie można uzasadnić potrzeby zakupu usługi polegającej na windykacji cudzej wierzytelności dla celów prowadzenia tego rodzaju działalności gospodarczej.

Dodatkowo jako kolejną przesłankę skutkującą odmową podatnikowi prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego ze spornej faktury wskazano nieskuteczność umowy przelewu wierzytelności w świetle art. 2451 ustawy Kodeks cywilny wobec braku wpisu do księgi wieczystej o przejściu wierzytelności hipotecznej na nabywcę (charakter konstytutywny wpisu), co potwierdził odpisu sporządzony w dniu [...] czerwca 2008 r. przez Sąd Rejonowy w R. W Dziale IV "Hipoteki" dokonano wpisu dotyczącego użytkowania wieczystego i własności budynku stanowiącego odrębną nieruchomość, tj. zapisano: hipoteka przymusowa w kwocie [...] zł wraz z odsetkami na rzecz P. W. Oznacza to, że Spółka "A" nie dokonała przeniesienia hipoteki i wpisu do księgi wieczystej w związku z przelewem wierzytelności a zatem umowa przelewu wierzytelności nie wywołała skutku w postaci przeniesienia własności wierzytelności zabezpieczonej hipoteką przymusową zwykłą i w dalszym ciągu właścicielem tej wierzytelności jest P. W. Przytoczono także przepis art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.), który stanowi, że wierzytelność zabezpieczona hipoteką nie może być przeniesiona bez hipoteki, chyba, że ustawa stanowi inaczej oraz art. 31 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym wpis w księdze wieczystej może być dokonany na podstawie dokumentu z podpisem notarialnie poświadczonym, jeżeli przepisy szczególne nie przewidują innej formy dokumentu. Zatem oświadczenie woli wierzyciela hipotecznego będącego zbywcą powinno być złożone w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym, co również w umowie przelewu spornej wierzytelności nie zostało zachowane. Zaznaczono także na brak przez Spółkę "A" klauzuli wykonalności przedmiotowej wierzytelności na swoją rzecz, a kwotę wyegzekwowanej wierzytelności Sąd Rejonowy w R. przekazał na rachunek bankowy D. S. i wskazał jako tytuł przelewu: " Pełn. Wierzyciela [...] i [...]". Porównanie ww. sygnatur z wpisami dokonanymi w księdze wieczystej nr KW [...] według stanu na dzień [...] czerwca 2008 r., w dziale III. "Ciężary i ograniczenia" wskazuje, iż sygnatura [...] dotyczy egzekucji prowadzonej na rzecz wierzyciela P. W., a sygnaturą [...] zostało oznaczone postanowienie Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] r. o świadczenie pieniężne w przedmiocie nadzoru Sądu nad egzekucją komornika z nieruchomości w sprawie wszczętej z urzędu dnia [...] stycznia 2008 r. W konkluzji więc o stwierdzono, że zasadnym było przyjęcie przez organ I instancji, iż umowa przelewu wierzytelności zawarta w dniu [...] r. pomiędzy P. W. (zbywca) a "A" Sp. z o.o. reprezentowaną przez pełnomocnika D. S. (nabywca) nie wywołała skutku w postaci przeniesienia własności wierzytelności zabezpieczonej hipoteką przymusową zwykłą, a skoro "A" Sp. z o.o. nie nabyła własności przedmiotowej wierzytelności i w dalszym ciągu jej właścicielem jest P. W., to Spółka "A" nie mogła zlecać Kancelarii Windykacyjnej "B" Sp. z o.o. windykacji nie swojej wierzytelności. Wystawiona zaś przez ww. Kancelarię faktura VAT nr [...] z dnia [...] r. dokumentowała czynności, które nie zostały dokonane między wskazanymi w niej podmiotami, bowiem Kancelaria Windykacyjna "B" Sp. z o.o. wykonała w rzeczywistości usługę na rzecz P. W., co potwierdza "potwierdzenie otrzymania przelewu" z dnia [...] listopada 2007 r. Gdy zapis faktury dotyczący tak ważnego elementu jak jej strony nie odpowiada rzeczywistości, to faktura taka nie stanowi podstawy do obniżenia podatku należnego o wynikający z niej podatek naliczony, co wynika wprost z art. 88 ust. 3a pkt '1 lit. a cyt. ustawy o podatku od towarów i usług. Z uwagi jednak na fakt, iż w rozpatrywanej sprawie stwierdzono przede wszystkim brak związku podatku naliczonego wynikającego z przedmiotowej faktury z czynnościami opodatkowanymi wykonywanymi przez Spółkę w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, organ stwierdził, iż ten przepis nie znajduje zastosowania.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wniosła o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zwrot kosztów sądowych. Powtórzono dotychczasową argumentację zawartą w odwołaniu. Zarzucono naruszenie art. 86 ust. 1 ustawy podatkowej oraz VI Dyrektywy Rady Unii Europejskiej poprzez zakwestionowanie prawa do obniżenia podatku należnego.

W odpowiedzi na skargę zawartą w piśmie z dnia [...] lipca 2009r. organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Następnie w piśmie z dnia [...] sierpnia 2009r. pełnomocnik wskazał, że "A" Sp. z o.o. nie nabyła cudzej wierzytelności w celu jej windykacji dla zleceniodawcy, a zatem nie doszło do powierniczego przeniesienia wierzytelności. Stwierdził, iż Spółka nabyła wierzytelność dla siebie, a następnie zleciła jej wyegzekwowanie profesjonalnemu podmiotowi jakim była Kancelaria Windykacyjna "B" Sp. z o.o. Zarzucił, że organ podatkowy nie bierze pod uwagę, iż P. W. jako zbywca wierzytelności oraz J. W. jako członek zarządu działający w imieniu "A" Sp. z o.o. zawarli porozumienie w przedmiocie ustalenia ewentualnych roszczeń odszkodowawczych z tytułu nienależytego wykonania zobowiązania związanego z w/w umową. Zaznaczył, że w umowach należy badać zgodny zamiar stron i cel umowy, a nie opierać się na jej dosłownym brzmieniu. Zdaniem pełnomocnika jeżeli strony uzgodniły cel ich konkretnej umowy, ten właśnie cel powinien być uwzględniany przy interpretacji ich oświadczeń woli. Dalej pełnomocnik stwierdził, iż bez znaczenia jest kto był właścicielem wierzytelności. Zdaniem pełnomocnika znaczenie ma kto jest uprawniony do środków pieniężnych z tytułu jej wyegzekwowania. Wskazał, że wyegzekwowane należności otrzymała "A" Sp. z o.o., która poniosła jednocześnie koszty ich wyegzekwowania.

W odpowiedzi na powyższe pismo organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i odnosząc się do podnoszonych zarzutów podkreślił, iż Spółka nie jest podatnikiem zajmującym się profesjonalnie obrotem wierzytelnościami, a stanowiąca przedmiot windykacji wierzytelność, nabyta przez Spółkę "A" na podstawie umowy przelewu wierzytelności z dnia [...] maja 2007r. nie jest wierzytelnością własną Spółki. Dlatego też stwierdzono brak związku pomiędzy podatkiem naliczonym wynikającym ze spornej faktury a czynnościami opodatkowanymi Spółki "A".

Ustosunkowując się do kwestii spisanego porozumienia organ podatkowy zauważył, że potwierdza ono, iż członek zarządu "A" Sp. z o.o. podpisując porozumienie zdawał sobie sprawę, że nie doszło do cesji wierzytelności i wszelkie wyegzekwowane należności będą musiały być zwrócone P. W. Poza tym postanowienia zawartego porozumienia są bardzo ogólne i nie sposób uznać, aby Spółka "A" mogła traktować "kwoty z tytułu wyegzekwowanej wierzytelności" jako odszkodowanie z tytułu braku przeniesienia na Spółkę własności wierzytelności zabezpieczonej hipoteką przymusową zwykłą.

Odnosząc się do zarzutu badania zamiaru stron umowy organ wskazał, iż podstawą rozstrzygnięcia nie była interpretacja oświadczeń woli stron umowy przelewu wierzytelności ale wymogi przepisów Kodeksu cywilnego i ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. Skoro Spółka "A" nie dokonała przeniesienia hipoteki i wpisu do księgi wieczystej w związku z przelewem wierzytelności to uznano, że w/w umowa nie wywołała skutku w postaci przeniesienia własności wierzytelności zabezpieczonej hipoteką przymusową zwykłą, zatem w dalszym ciągu właścicielem tej wierzytelności jest P. W.

Na zakończenie organ zauważył, że wejście w posiadanie środków z wyegzekwowanej wierzytelności nie jest równoznaczne z prawem własności do tych środków. Skoro "A" Sp. z o.o. nie nabyła własności przedmiotowej wierzytelności to nie mogła zlecać Kancelarii Windykacyjnej "B" Sp. z o.o. windykacji wierzytelności na swoją rzecz.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje :

Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwany dalej ppsa) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego aktu w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom podatkowym skutecznie zarzucić, iż przy rozstrzyganiu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego lub procesowego.

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji i zasadniczego zagadnienia spornego w niniejszej sprawie należy zauważyć, że z mocy art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w zakresie w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Natomiast istotną zasadą dla realizacji prawa do dokonywania odliczeń podatkowych jest istnienie związku podatku naliczonego z czynnościami opodatkowanymi, o których mowa w art. 5 ust. 1 powoływanej wyżej ustawy; podatek naliczony podlega odliczeniu, gdy towary i usługi, z których nabyciem został on naliczony są wykorzystywane do czynności opodatkowanych w sposób bezpośredni.

Bezspornym jest w sprawie, że skarżąca Spółka prowadziła działalność gospodarczą w zakresie wynajmu i zarządzania nieruchomościami oraz doradztwa technicznego. Do czynności opodatkowanych zaliczono więc świadczone usługi doradztwa A. U. oraz najem w związku z zakupem nieruchomości w lutym 2008r. Natomiast zakwestionowana przez organy faktura VAT nr [...] z dnia [...] r. wystawiona przez Kancelarię Windykacyjną "B" Sp. z o.o. w C. na wartość netto [...] zł, podatek VAT [...] zł dotycząca windykacji wierzytelności przysługujących P. W. solidarnie od U. C. i G. S. w kwocie głównej [...] zł i odsetek w kwocie [...] zł - nie ma z tymi czynnościami żadnego związku. Przede wszystkim – jak zasadnie wskazały organy orzekające obu instancji – Spółka nie prowadziła w kontrolowanym okresie działalności w zakresie obrotu wierzytelnościami. Nadto umowa przelewu spornej wierzytelności z dnia [...] r. spisana pomiędzy P. W. (na marginesie należy zauważyć, że osoba ta w tamtym czasie była prezesem jednoosobowego zarządu skarżącej Spółki) a Spółką "A" (reprezentowaną przez radcę prawnego D. S. wykonującego także usługi w ramach Kancelarii Windykacyjnej "B" – wystawcą spornej faktury) nie wywołała zamierzonego nią skutku prawnego cesji własności wierzytelności na Spółkę wobec nie przeniesienia hipoteki ją zabezpieczającej i braku wpisu w księdze wieczystej w tym zakresie. Bezspornym jest bowiem w świetle art. 2451 Kodeksu cywilnego, że do przeniesienia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości potrzebna jest umowa między uprawnionym a nabywcą oraz - jeżeli prawo jest ujawnione w księdze wieczystej - wpis do tej księgi, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego też przeniesienie hipoteki nie może nastąpić bez przelewu wierzytelności zabezpieczonej hipoteką, a przeniesienie wierzytelności nie może nastąpić bez przeniesienia hipoteki (art. 79 ust. o ks. wiecz. i hip.). Przeniesienie hipoteki nie wymaga szczególnej formy. Zaś wpis do księgi wieczystej, w której ograniczone prawo rzeczowe jest ujawnione, ma charakter prawotwórczy (konstytutywny) i stanowi przesłankę ważności przeniesienia prawa. Nadto z żadnego dokumentu oprócz spornej umowy przelewu wierzytelności nie wynika, aby Spółka uzyskała klauzule wykonalności przedmiotowej wierzytelności na siebie.

W konsekwencji więc przedstawionych uwarunkowań należało skonstatować, iż skoro nie doszło do przeniesienia własności wierzytelności to tym samym Spółka zleciła wykonanie windykacji długu należącego do osoby trzeciej – P. W., a wyegzekwowana kwota została przekazana na rachunek bankowy D. S. ze wskazaniem jako tytuł przelewu sygnatury akt dot. egzekucji prowadzonej na rzecz P. W. Skutkiem powyższych okoliczności zakwestionowana przez organy faktura VAT nr [...] nie odzwierciedlała rzeczywiście wykonanej usługi pomiędzy stronami w niej wskazanymi, co z mocy art. 88 ust. 3a pkt 1 lit. a ustawy podatkowej stanowi, iż nie mogła ona być podstawą odliczeń podatkowych.

Odnosząc się z kolei do wskazywanego przez pełnomocnika Spółki porozumienia z dnia [...] r. spisanego pomiędzy P. W. – zbywcą wierzytelności a Spółką "A" dot. ewentualnego sporu w związku z cesją wierzytelności i zabezpieczeniem wyegzekwowanej kwoty jako odszkodowania dla Spółki z tytułu braku skutecznego przeniesienia własności wierzytelności i konieczności, zgodnie z art. 65 § 2 Kodeksu cywilnego, badania zgodnego zamiaru stron i celu takiej umowy – zauważyć należy, iż niedopuszczalne jest konwalidowanie nieskutecznej umowy cesji wierzytelności poprzez zawarcie kolejnej umowy, po upływie roku od pierwotnej i już po wyegzekwowaniu należności. Brak bowiem skutecznego przeniesienia własności wierzytelności na Spółkę, zlecenie więc w konsekwencji windykacji cudzej wierzytelności – nie może być następnie naprawiane odrębną umową z powoływaniem się na art. 65 Kc. Powyższe porozumienie z dnia [...] r. nie ma zresztą żadnego znaczenia prawnego dla kwestii oceny zasadności dokonanego obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w fakturze nr [...] z dnia [...] r. , co jak wyżej wykazano było nieuzasadnione.

Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne należy stwierdzić, że organ nie naruszył prawa i dlatego na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.