Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1226/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 66,  art. 83
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15zzs4
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), sędzia WSA Andrzej Siwek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 października 2021 r. sprawy ze skargi S. S.A. z siedzibą w B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2021 r. znak [...] w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego oddala skargę


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...], na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 oraz art. 83 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 z późn. zm.), po rozpatrzeniu sprawy stanu technicznego wiaduktu żelbetowego w ciągu wyłączonej z eksploatacji kolei wąskotorowej dawnej kopalni [...] nad czynną linią kolejową P. S.A. nr [...] (km linii kolejowej ok. 1,800) na działce nr [...] obręb M. jednostka ew. [...], nakazał Spółce R. S.A. z siedzibą w B. usunięcie nieprawidłowości mogących stwarzać zagrożenie życia lub zdrowia ludzi poprzez:

1. wyposażenie obiektu (na długości przęsła oraz przyczółków) z obydwu stron w balustrady o wysokości min. 1,3 m,

2. wyposażenie obiektu w takie osłony przeciwporażeniowe, aby pionowa krawędź osłony znajdowała się w odległości nie mniejszej niż 2 m od płaszczyzny pionowej wyznaczonej przez oś toru, w miejscu największego zbliżenia oraz od elementów sieci jezdnej znajdującej się pod napięciem elektrycznym, podwieszonej do konstrukcji obiektu. Osłony powinny mieć pełne wypełnienie o wysokości 1,2m, licząc od nawierzchni chodnika, uzupełnione wypełnieniem ażurowym do wysokości 2,1 m, przylegać ściśle do górnej powierzchni chodnika lub gzymsu, być zamocowane do balustrady lub bariery za pomocą trwałych złączy, składać się z odcinków łączonych za pomocą trwałych i szczelnych złączy,

3. wyposażenie obiektu w urządzenia zabezpieczające przed pojawieniem się napięcia elektrycznego na konstrukcji obiektu (uszynienie wiaduktu).

Obowiązki nakazał wykonać w terminie 3 miesięcy od daty otrzymania decyzji, której nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

Wskazał, że decyzja posiada charakter częściowy, tj. nie rozstrzyga całości sprawy

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu 4 lutego 2021 r. przeprowadzono kontrolę wiaduktu nieczynnej linii kolejki wąskotorowej. Obiekt jest jednoprzęsłowym wiaduktem kolei wąskotorowej o konstrukcji żelbetowej. Znajduje się nad czynnym, zelektryfikowanym torem linii kolejowej nr [...] oraz torami bocznymi w stacji T.

W zakresie stanu technicznego wiaduktu stwierdzono: od strony stacji [...], znajdują się jedynie balustrady na długości lewego przyczółka, wysokości ok. 1 m. Na pozostałej długości obiektu od strony stacji [...] (tj. na długości przęsła oraz prawego przyczółka) brak jest balustrady. Po tej stronie nie ma również osłony przeciwporażeniowej. Po stronie wiaduktu od strony stacji [...] balustrada posiada wysokość ok. 1 m. Występują braki balustrady nad przyczółkami. Istniejąca osłona przeciwporażeniowa posiada wysokość ok. 1,9 m z czego około 0,9 m jest osłoną pełną, a pozostała część wypełniona jest siatką. Istniejące balustrady i osłona przeciwporażeniowa są skorodowane. Na przyczółkach widoczne były zacieki, w czasie kontroli bezpośrednio po padającym deszczu po powierzchni przyczółków spływała woda. Na powierzchni przyczółka prawego widoczny był mech. Na przyczółkach stwierdzono spękania betonu i wykwity. Na płycie głównej miejscowo widoczne było odkryte zbrojenie, nie stwierdzono widocznych luźnych odspojonych fragmentów betonu. Wiadukt nie był zabezpieczony przed wejściem na niego osób postronnych.

Uwzględniając, że wiadukt znajduje się nad czynną zelektryfikowaną linią kolejową, dla zapewnienia bezpieczeństwa osób mogących się na nim znajdować organ wskazał na § 252 pkt 3 oraz § 275 rozporządzenia ministra transportu i gospodarki morskiej z dnia 30 maja 2020 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 63 poz., 735 ze zm.), określających minimalne wysokości balustrad, wymiary osłon przeciwporażeniowych oraz wymagania dla ochrony przed pojawieniem się napięcia elektrycznego z sieci trakcyjnej na obiekcie.

W związku z powyższym nakazał wyposażyć obiekt w balustrady o wysokości min. 1,3 m na całej długości wiaduktu, osłony przeciwporażeniowe, urządzenia zabezpieczające przed pojawieniem się napięcia elektrycznego na konstrukcji obiektu (uszynienie wiaduktu). Zarządca obiektu w dniu 8 lutego 2021 r, przesłał do organu dokumentację zdjęciową potwierdzającą wykonanie wygrodzenia dostępu do wiaduktu z obydwu jego stron.

Organ wskazał, że decyzja dotyczy części nieprawidłowości stanu technicznego przedmiotowego wiaduktu nieczynnej kolejki wąskotorowej obsługującej dawną Kopalnię [...], stwarzających zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, które możliwe były do szybkiej identyfikacji.

Zgodnie z art. 61 pkt. 1. Prawa budowlanego do właściwego utrzymywania i użytkowania zobowiązany jest zarządca lub właściciel obiektu budowlanego. Zarządcą wiaduktu, który wykonuje czynności właścicielskie jest Spółka R. S.A., która w 2015 roku nabyła zakład górniczy [...], wraz z jego infrastrukturą.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] maja 2021 r., znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021 r., poz. 735, dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania Spółki R. S.A. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2021 r. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że przedmiotem postępowania był nieodpowiedni stan techniczny wiaduktu żelbetowego w ciągu wyłączonej z eksploatacji kolei wąskotorowej dawnej Kopalni [...], zlokalizowanego nad czynną linią kolejową nr [...] (km linii kolejowej ok. 1,800), na działce nr [...] obręb M., jednostka ew. [...].

Działka nr [...], na której zlokalizowany jest wiadukt, oznaczony jest symbolem "Tk - tereny kolejowe" i jest własnością Skarbu Państwa we władaniu P. Zgodnie z art. 4 pkt 8 ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2020 r., poz. 1043 ze zm.), stanowi ona obszar kolejowy.

Zgodnie z art. 83 ust. 3 w związku z art. 82 ust. 3 pkt 3a ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.), wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego jest organem I instancji w sprawach obiektów i robót budowlanych usytuowanych na obszarze kolejowym.

Kontrola z 4 lutego 2021 r. przeprowadzona w obecności przedstawiciela Spółki R. S.A. - wykazała, że obiekt jest jednoprzęsłowym wiaduktem kolei wąskotorowej o konstrukcji żelbetowej. Wiadukt znajduje się nad czynnym, zelektryfikowanym torem linii kolejowej nr [...].

W zakresie stanu technicznego stwierdzono:

- na wiadukcie od strony stacji [...], znajdują się jedynie balustrady na długości lewego przyczółka i posiadają wysokość ok. 1 m. Na pozostałej długości obiektu od strony stacji [...] (tj. na długości przęsła oraz prawego przyczółka) brak jest balustrady. Po tej stronie nie ma również osłony przeciwporażeniowej.

- po stronie wiaduktu od strony stacji [...] balustrada posiada wysokość ok. 1 m. Występują braki balustrady nad przyczółkami. Istniejąca osłona przeciwporażeniowa posiada wysokość ok. 1,9 m z czego około 0,9 m jest osłoną pełną, a pozostała część wypełniona jest siatką. Istniejące balustrady i osłona przeciwporażeniowa są skorodowane.

- nie stwierdzono uszynienia obiektu.

Wiadukt nie był zabezpieczony przed wejściem osób postronnych.

Spółka R. S.A. nie kwestionowała prawidłowości ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za stan techniczny wiaduktu. Kolej wąskotorowa w ciągu, której znajduje się wiadukt wybudowana została wyłącznie na cele obsługi transportowej nieczynnej już kopalni [...].

Decyzja znajduje podstawę prawną w art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, dotyczy występowania zagrożeń dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia.

Wiadukt - wobec braku właściwych balustrad i osłon przeciwporażeniowych oraz braku uszynienia - stwarza zagrożenia możliwości upadku pieszych, rowerzystów z wysokości na torowisko czy porażenia prądem z trakcji elektrycznej czynnej linii kolejowej znajdującej się poniżej. Nieodpowiedni stan techniczny wiaduktu w zakresie stanu balustrad, osłon przeciwporażeniowych i uszynienia obiektu (co potwierdza dokumentacja, w tym fotograficzna) nie budzi wątpliwości.

W ocenie organu odwoławczego, wygrodzenie obiektu płotem z ażurowo, horyzontalnie umocowanych desek, nie znosi konieczności doprowadzenia obiektu -balustrad, osłon przeciwporażeniowych i uszynienia - do stanu zgodnego z prawem.

Skarżący kwestionował zakres nakazanych robót zabezpieczających w oparciu o przepisy ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych i celowość podejmowania działań naprawczych w sytuacji planowanej likwidacji kopalni oraz obiektów z nią związanych, w tym wiaduktu będącego przedmiotem postępowania.

W tym kontekście organ wskazał, że celem decyzji wydanej na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlanego jest m.in. doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu technicznego, który pozwalałby na bezpieczne jego istnienie. Nie jest istotne, jakimi metodami (jaką techniką) nastąpi przywrócenie właściwego stanu technicznego obiektu.

Obowiązki nałożone decyzją nie dotyczą remontu wiaduktu czy przywrócenia walorów estetycznych obiektu, a jedynie robót usuwających stan zagrożenia. Ich zakres jest niewielki i ogranicza się do usunięcia wyłącznie czynników stwarzających bezpośrednie zagrożenie dla najistotniejszych dóbr.

Wskazanie przez organ wojewódzki przepisów dotyczących zabezpieczenia wiaduktu drogowego było, w ocenie organu odwoławczego, uzasadnione. Wykonanie barier i osłon przeciwporażeniowych oraz uszynienie obiektu w oparciu o wymogi techniczno-budowlane dotyczące obiektu inżynieryjnego - wiaduktu drogowego, pozwoli na wyeliminowanie zagrożenia dla osób poruszających się po wiadukcie dawnej kolejki wąskotorowej, w tym osób postronnych.

Zabezpieczenia wiaduktu przed upadkiem i porażeniem prądem osób, można zrealizować w technicznie dowolny sposób, opierając się przykładowo na branżowych przepisach techniczno-budowlanych dotyczących kolejowych obiektów inżynieryjnych, stanowiących załącznik do zarządzenia Nr [...] Zarządu P. S.A. z [...] października 2005 r. - Warunki techniczne dla kolejowych obiektów inżynieryjnych ld-2 (D2). Istotnym było, aby wykonane zabezpieczenie spełniało swoją rolę w oparciu o minimalne parametry wskazane w przepisie techniczno-budowlanym, adekwatnym do zagrożenia.

Odnosząc się do deklaracji zlikwidowania wiaduktu wraz z likwidacją kopalni organ wskazał, że nie może opierać swojego rozstrzygnięcia o deklarowane zdarzenia przyszłe. Obowiązkiem organu jest dążenie do możliwie szybkiego usunięcia nieprawidłowości.

Zakres nałożonego obowiązku, jest adekwatny do występujących zagrożeń, a wskazany termin (trzy miesiące) na zabezpieczenie obiektu, jest realny.

GINB podzielił ocenę organu wojewódzkiego, że uzasadnione jest podjęcie szybkich działań w celu wykluczenia możliwości upadku z wiaduktu czy porażenia prądem, do czasu jego remontu czy rozbiórki.

W ocenie organu odwoławczego uzasadnione było zastosowanie art. 10 § 2 Kpa, tj. odstąpienie od zasady określonej w § 1 - poinformowania strony o możliwości zapoznania się z aktami przed wydaniem rozstrzygnięcia, co zostało udokumentowane w drodze adnotacji.

Uzasadnione też było nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, z uwagi na konieczność wyeliminowania sytuacji mogących przyczynić się do zagrożenia życia czy zdrowia ludzi.

Końcowo organ wskazał, że zobowiązana Spółka może zwrócić się do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej o zgodę na rozbiórkę obiektu, jeżeli uznaje, że nie ma już potrzeby korzystania z niego i dalszego utrzymywania.

Spółka R. S.A. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2021.

Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy:

1. art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uznanie za prawidłowe pozbawienia skarżącego możliwości udzielenia stosownych wyjaśnień oraz ustosunkowania się do twierdzeń organu,

2. art. 77 § 1 w zw. z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uznanie za prawidłowe zaniechania przez organ I instancji podjęcia wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, przy uwzglednieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a to:

a) zaniechanie ustalenia, w jakim terminie skarżący planuje w ramach likwidacji [...] przeprowadzić likwidację wiaduktu,

b) pominięcie interesu Skarbu Państwa i narażanie na poniesienie nieracjonalnych kosztów,

3. art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów:

a) przyjęcie, że pomimo zastosowanych przez skarżącego zgodnie z zaleceniem organu środków uniemożliwiających wejście na obiekt, może on nadal stwarzać zagrożenie bezpieczeństwa dla życia i zdrowia ludzi,

b) przyjęcie, że obowiązki nie dotyczą remontu czy przywrócenia walorów estetycznych wiaduktu,

Naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:

- § 252 pkt 3 i § 275 Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 30 maja 2000 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskiej i ich usytuowanie, poprzez ich zastosowanie, podczas gdy przedmiotowy wiadukt nie stanowi drogowego obiektu inżynierskiego,

- art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, poprzez nałożenie obowiązku przeprowadzenia robót inwestycyjnych, podczas gdy przepis ten dopuszcza jedynie nakazanie wykonania robót w niezbędnym zakresie pozwalającym na doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem.

Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że przedmiotowy wiadukt nie stanowi drogowego obiektu inżynierskiego, dlatego przepisy wskazanego rozporządzenia nie miały zastosowania.

Decyzja narusza art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, gdyż przepis dopuszcza jedynie nakazanie wykonania robót w niezbędnym zakresie pozwalającym na doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z Prawem budowlanym. W ocenie skarżącego, szeroki zakres oraz szczegółowość nałożonych obowiązków świadczą o ich inwestycyjnym charakterze.

Organ odwoławczy pominął ocenę terminu wyznaczonego przez organ I instancji na usunięcie nieprawidłowości wskazanych w decyzji.

Skarżący podniósł, że jest jednoosobową spółką Skarbu Państwa, której ustawowym zadaniem jest likwidacja kopalń. Toczy się proces likwidacji [...] w S., w ramach którego planowana jest również likwidacja wiaduktu.

Skarżący pozbawiony został możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, co stanowiło naruszenie art. 10 § 1 k.p.a.

Organ naruszył granice swobodnej oceny dowodów. Skarżący nie ma możliwości wskazania konkretnego terminu, w którym nastąpi likwidacja wiaduktu. W ocenie skarżącego, do czasu likwidacji przedmiotowego wiaduktu wystarczające jest jego zabezpieczenie.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik.

Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Skarga jest bezzasadna.

Oceniając legalność kontrolowanej decyzji, Sąd administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przepisów zastosowanych przez organ. Nadto, w całości podzielił argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Nieodpowiedni stan techniczny wiaduktu w ciągu wyłączonej z eksploatacji kolei wąskotorowej dawnej Kopalni [...], nad czynną linią kolejową nr [...] (km linii kolejowej ok. 1,800), na działce nr [...] obręb M., jednostka ewid. [...], był niekwestionowany.

Wiadukt kolei wąskotorowej, mógł być użytkowany przez pieszych i rowerzystów. Wobec tego, uzasadnionym było takie zabezpieczenie obiektu, aby wyeliminować zagrożenia dla osób przebywających na nim, tj. zabezpieczenie przed możliwością upadku z wiaduktu oraz wyeliminowanie możliwości porażenia prądem z sieci trakcyjnej.

Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, organ nakazał wykonanie zabezpieczeń, o parametrach wykluczających upadek z wiaduktu czy porażenie prądem, zapewniając bezpieczeństwo użytkowania. Nie ma istotnego znaczenia, że wskazując sposób zabezpieczenia obiektu, organ odwołał się do parametrów mających zastosowanie dla obiektów drogowych (wiadukt, kładka), choćby dlatego, że wiadukt ten mógł być wykorzystywany przez pieszych i rowerzystów. Wykonanie barier i osłon przeciwporażeniowych oraz uszynienie obiektu w oparciu o wymogi techniczno-budowlane dotyczące obiektu inżynieryjnego - wiaduktu drogowego, pozwoli na wyeliminowanie zagrożenia dla osób poruszających się po wiadukcie dawnej kolejki wąskotorowej, w tym osób postronnych.

Zabezpieczenie wiaduktu wymagało szybkiego działania, stąd termin określony w decyzji na zrealizowanie zabezpieczeń, nie mógł być odległy.

Obowiązki wskazane w decyzji nie są skomplikowane z technicznego punku widzenia, ich celem jest jedynie zabezpieczenie wiaduktu i nie są to z pewnością roboty o charakterze inwestycyjnym. Zdaniem Sądu nie doszło także do naruszenia przepisów postępowania, poprzez zastosowanie art. 10 § 2 k.p.a. Nadto nie każde naruszenie przepisu art. 10 § 1 i 2 k.p.a. prowadzi do konieczności uchylenia decyzji wydanej przez organ. Konieczne byłoby dodatkowe wykazanie, że pozbawienie strony możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz możliwości składania wniosków dowodowych miało istotny wpływ na wynik sprawy, a tego skarżący nie wykazał.

Skoro nawet w skardze do Sądu Spółka nie sprecyzowała, kiedy obiekt zostanie rozebrany, to tym samym zasadne było nakazanie odpowiedniego zabezpieczenia przedmiotowego wiaduktu. Uzasadnione było również nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, z uwagi na pilną konieczność wyeliminowania sytuacji zagrożenia życia czy zdrowia ludzi.

Organ II instancji słusznie wskazał, że niezależnie od przebiegu procesu likwidacji całej kopalni, zobowiązana Spółka może dokonać rozbiórki wiaduktu, jeżeli uznaje, że nie ma już potrzeby korzystania z niego i dalszego utrzymywania.

Sąd nie stwierdził aby naruszono przepisy postępowania mające wpływ na wynik sprawy, jak również przepisy prawa materialnego - opisane w skardze.

Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Sprawę rozpoznano i wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (...) - Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.