Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2448/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2011 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta L. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Zaskarżone orzeczenie wydano w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy.

Pismem z dnia 12 maja 2009 r. Prezydent Miasta L. wystąpił do Wojewody [...] o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez L. - miasto na prawach powiatu, prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę powiatową - ul. [...], położonej w L. przy ul. [...], stanowiącej działkę nr [...] o pow. [...] ha - podając w uzasadnieniu, że w dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa działka zajęta była pod drogę powiatową.

Decyzją z dnia [...] marca 2010r. Nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez L. - miasto na prawach powiatu, prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę powiatową - ul. [...], położonej w L. przy ul. [...], stanowiącej działkę nr [...] o pow. [...] ha, dla której w XVI Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego dla L. w L. prowadzona jest księga wieczysta [...].

W uzasadnieniu orzeczenia organ stwierdził, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem, które będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.

Dodał, że w wyniku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego ustalono, iż przedmiotowa część nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r.:

- zajęta była pod drogę publiczną (drogę wojewódzką - ul. [...]), która została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 września 1986 r. w sprawie zaliczenia do kategorii dróg wojewódzkich w województwach: bydgoskim, elbląskim, gdańskim, gorzowskim, legnickim, krakowskim, łódzkim, skierniewickim, toruńskim, wałbrzyskim, włocławskim i wrocławskim (Dz. U. Nr 35, poz. 179),

- pozostawała we władaniu Skarbu Państwa, co potwierdza pismo Zarządu Dróg i Transportu z dnia 23 listopada 2009 r.,

- stanowiła własność H. P., A. M., E. B. oraz W. P.

W. P. zmarł w dniu [...] stycznia 2001r., zaś spadek po nim nabyli: żona A. P. oraz synowie P. P. i W. P. po [...] części każde z nich (postanowienie Sądu Rejonowego dla L. z dnia [...] maja 2005r., sygn. akt [...].

Droga wojewódzka (ul. [...]) na podstawie art. 103 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające (...) stała się z mocy prawa drogą powiatową, gdyż nie znalazła się w wykazie dróg krajowych i wojewódzkich ustalonym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. (Dz. U. Nr 160, poz. 1071). .

Wobec powyższego Wojewoda [...] uznał, że w tym stanie faktycznym i prawnym - stosownie do treści art. 73 ust. 1 i ust. 3 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. -przedmiotowa część nieruchomości, zajęta pod drogę publiczną, stała się z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa własnością L. - miasta na prawach powiatu.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosły H. P., A. M., E. B. oraz A. P. wskazując, że nie zostało udowodnione, że ww. nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną zgodnie ze stanem na dzień 31 grudnia 1998 r. Podniosły, że działka nr [...] w części stanowi niezagospodarowany pas terenu, porośnięty trawą i krzewami, który nigdy nie był używany jako droga. Druga część działki przez szereg lat była zajęta pod [...]ajowe, które zostało zlikwidowane i w grudniu 1998 r. faktycznie już nie istniało – wobec czego również ta działka nie może być uznana za część drogi publicznej.

Po rozpoznaniu odwołania Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...]listopada 2010 r., nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ powołał treść art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. i stwierdził, że nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie ww. przepisu uzależnione jest od łącznego spełnienia w dniu 31 grudnia 1998 r. następujących przesłanek:

- nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego,

- nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną,

- nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego.

Przepis art. 73 ust. 1 ma charakter wywłaszczeniowy i dotyczy sytuacji, gdy w dniu 31 grudnia 1998 r. prawo własności było uregulowane na rzecz innych podmiotów prawnych niż Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, przy istnieniu publicznego władztwa nad nieruchomością. Stosując ten przepis organ bada wyłącznie spełnienie przesłanek w nim wymienionych na dzień 31 grudnia 1998 r.

Na dzień 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość, oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] ha, stanowiła współwłasność H. P., A. M., E. B. i W. P. - a zatem w tym dniu stanowiła współwłasność osób fizycznych, nie zaś Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego.

Natomiast z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 września 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach: bydgoskim, elbląskim, gdańskim, gorzowskim, legnickim, krakowskim, łódzkim, skierniewickim, toruńskim, wałbrzyskim, włocławskim i wrocławskim (Dz. U. Nr 35 poz. 179) wynika, że ul. [...] została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich. Zaś na podstawie art. 103 § 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. droga ta stała się drogą powiatową, gdyż nie została wymieniona w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998r. (Dz. U. Nr 160, poz. 1071).

Minister podniósł, że na fakt zajęcia pod drogę nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] (dawniej oznaczoną jako działka nr [...]) wskazuje mapa sytuacyjna z projektem podziału wpisana do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dnia [...] lutego 1992 r., z której wynika, że działka nr [...] była zajęta pod drogę - ul. [...]. Powyższe potwierdza również mapa sytuacyjna do celów prawnych z projektem podziału wpisana do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dnia [...] kwietnia 2008 r. Ponadto z wykazu zmian gruntowych stanowiącego część ww. mapy sytuacyjnej do celów prawnych z projektem podziału nieruchomości wynika, że działka nr [...] o pow. [...] ha odpowiada działce nr [...] o pow. [...] ha.

Poza tym Zarząd Dróg i Transportu w L. w piśmie z dnia [...] listopada 2009r., wskazał, że do połowy lat dziewięćdziesiątych po wschodniej stronie ul. [...] zlokalizowane było [...]. Na działce nr [...] znajdowały się [...] oraz urządzenia infrastruktury [...]. Po zlikwidowaniu [...] w połowie lat dziewięćdziesiątych, w związku z przebudową ulicy [...] , cały teren po wschodniej stronie ww. ulicy - w tym działka nr [...] - utrzymywany był jako pobocze drogi.

Organ podniósł również, iż przestrzenny zasięg działania ww. art. 73 ust. 1 w odniesieniu do zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną, determinowany jest możliwością zakwalifikowania danego stanu faktycznego z dnia 31 grudnia 1998 r. do definicji pasa drogowego (art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych), jako urządzenia technicznego, stanowiącego zorganizowaną całość funkcjonalną, podporządkowaną utrzymaniu i eksploatacji ciągów ruchu pojazdów i pieszych. O przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga zatem stan jej urządzenia w dniu 31 grudnia 1998 r. bądź sposób korzystania z niej. W przypadku dróg publicznych od dawna istniejących, granice zajęcia pod drogę odpowiadają granicom jej urządzenia w ramach normatywnie zdefiniowanego pasa drogowego, a więc jezdnie wraz z poboczami, zatokami, ciągami dla pieszych, rowami odwadniającymi i pasem izolacyjnym.

W związku z powyższym stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła element pasa drogowego ul. [...].

Dodał, że kolejną z przesłanek zastosowania art. 73 jest przesłanka władztwa. Zgodnie z orzecznictwem sądowym, dla udowodnienia władztwa należy wykazać wykonywanie prac związanych m.in. z utrzymaniem drogi, jej konserwacją, modernizacją, odśnieżaniem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14.11.2008r:, sygn. akt I OSK 1471/2007, Lex Polonica 1972653). Udokumentowane władztwo winno wskazywać konkretne fakty, zdarzenia, okoliczności wskazujące na czym ono polega.

Tymczasem organ wojewódzki - jako dowód władania publicznoprawnego - wskazał pismo Zarządu Dróg i Transportu w L. z dnia [...] listopada 2009 r., z którego wynika, że działka nr [...] stanowiła i powinna nadal stanowić pas drogowy ul. [...]. W połowie lat dziewięćdziesiątych zlikwidowano linię [...] oraz usunięto [...] i infrastrukturę [...]. Od tego czasu cały teren położony po wschodniej stronie ulicy, w tym przedmiotowa działka, utrzymywany był jako pobocze drogi. Ponadto droga ta - jak każda droga powiatowa - przez cały okres użytkowania objęta była stałym całorocznym utrzymaniem. Wykonywane były remonty i bieżące naprawy nawierzchni drogowych, pielęgnacja zieleni ulicznej, naprawy i regulacja poboczy drogi oraz inne prace porządkowe i utrzymaniowe w tym odśnieżanie i zwalczanie śliskości w okresach zimowych.

Jednakże do ww. pisma nie zostały załączone żadne dokumenty, które mogłyby potwierdzić wykonywanie władztwa publicznego na przedmiotowej nieruchomości zgodnie ze stanem na dzień 31 grudnia1998 r.

Natomiast do środków dowodowych, stanowiących podstawę do wykazania spełnienia bądź nie przesłanki władztwa publicznego, zaliczyć można: .

- umowy zawarte przed dniem 31 grudnia1998 r., dotyczące urządzenia, utrzymania lub modernizacji konkretnej drogi;

- rachunki i faktury za wykonanie ww. prac zlecanych przez zarządcę drogi;

- umowy ubezpieczenia dróg publicznych zawarte przed dniem 31 grudnia 1998r.;

- oświadczenie zarządcy drogi - niemniej podkreślić należy, iż może ono stanowić dowód na władanie nieruchomością przez podmiot publicznoprawny jedynie w przypadku braku innych dokumentów fakt ten potwierdzających, przy czym z oświadczenia tego winno jednoznacznie wynikać w jakim okresie i jakie konkretnie czynności były podejmowane w ramach ww. władania;

- dowód z zeznań świadków, którymi mogą być pracownicy firm świadczących usługi w zakresie modernizacji, utrzymania i ochrony dróg, z których wynikać będzie zakres. prowadzonych na nieruchomości prac na dzień 31 grudnia1998r.;

- dowód z zeznań właścicieli nieruchomości zajętej pod drogę oraz właścicieli nieruchomości sąsiednich.

W związku z tym Minister Infrastruktury stwierdził, że kwestia władztwa publicznoprawnego wymaga szczegółowego wyjaśnienia - mając przy tym na uwadze przepis art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Zaś wobec nie wyjaśnienia całokształtu sprawy i braków w materiale dowodowym uznał, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części (art. 138 § 2 kpa), dlatego też uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Prezydent Miasta L. - wnosząc o jej uchylenie w całości.

Zdaniem skarżącego organ II instancji błędnie uznał, że w postępowaniu nie udowodniono jednoznacznie zaistnienia przesłanki władania przedmiotową nieruchomością przez podmiot publicznoprawny, gdyż zarządca drogi w piśmie z dnia 23 listopada 2009 r., jednoznacznie określił jakie czynności władcze, zmierzające do należytego utrzymania drogi wykonywano. Podkreślił też, iż strona przeciwna nie kwestionuje faktu zajęcia przedmiotowej działki pod drogę publiczną, a Minister Infrastruktury w swojej decyzji i stwierdził, że: "nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła element pasa drogowego ul. [...]", gdzie do połowy lat 90-tych położone były [...], a po zlikwidowaniu linii tramwajowej, przedmiotowa działka była utrzymywana jako pobocze drogi. Natomiast właściciel tego terenu nie wyłączył go z działania publiczno-prawnego poprzez ogrodzenie tej części nieruchomości.

Dodał, że żądanie przedłożenia dokumentów - których na podstawie innych przepisów zarządca drogi nie ma obowiązku przechowywania - nie wniesie niczego nowego do sprawy, a jedynie prowadzi do sztucznego przedłużenia postępowania w celu ustalenia czy utrzymanie drogi jest tożsame z władaniem. Tym samym Minister Infrastruktury mógł orzec co do istoty sprawy - bez konieczności przekazywania jej do ponownego rozpatrzenia.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

W dniu 18 lipca 2011 r. do akt sprawy wpłynęło pismo uczestników postępowania: H. P., A. M., E. B. oraz A. P. – w którym w całości popierają stanowisko Ministra Infrastruktury. Uczestnicy zgodzili się z jego poglądem, iż nie została udowodniona przesłanka władztwa publicznoprawnego nad działką nr [...] – podnosząc, że władztwo takie w rzeczywistości nie było wykonywane. Od czasu zlikwidowania [...] na działce nie były wykonywane przez zarządcę dróg żadne czynności, które mogłyby być uznane za czynności związane z utrzymaniem, konserwacją czy modernizacją drogi co – w przeciwieństwie do organu – są w stanie udowodnić zeznaniami świadków. Ponadto przedmiotowa działka faktycznie nie stanowiła drogi – na dowód czego załączyli wydruk z mapy satelitarnej z grudnia 2010 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżone orzeczenie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] listopada 20010 r., uchylił decyzję Wojewody L. z dnia [...] marca 2010 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Podstawę do wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872), zwanej dalej "ustawą".

Przepis ten stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Minister Infrastruktury - uchylając decyzję organu wojewódzkiego - wskazał jako podstawę swojego rozstrzygnięcia art. 138 § 2 kpa - zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Podkreślić należy, iż w postępowaniu administracyjnym zasadą jest dążenie organu do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji stanowi zaś wyjątek od powyższej zasady.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i literaturze ugruntowany jest pogląd, że skorzystanie z uprawnień kasacyjnych przez organ odwoławczy może nastąpić wówczas, gdy zachodzi konieczność usunięcia istotnych braków w przeprowadzaniu postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej instancji.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Minister Infrastruktury - podejmując rozstrzygnięcie z dnia 3 listopada 2010 r. - nie przekroczył uprawnień przyznanych mu przepisem art. 138 § 2 kpa, gdyż przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, które nakazał w decyzji kasacyjnej, byłoby utrudnione do przeprowadzenia w ramach postępowania odwoławczego. Poza tym fakt dwukrotnego (w pierwszej i w drugiej instancji) rozpatrzenia danej kwestii zawsze jest korzystniejszy dla stron postępowania.

W przedmiotowej sprawie Minister Infrastruktury - kierując sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewodę L. - stwierdził, że fakt władztwa publicznoprawnego wymaga szczegółowego wyjaśnienia i wskazał na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego poprzez udokumentowanie kwestii tego władztwa nad przedmiotową nieruchomością.

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, organ orzekający w pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające, jednakże nie było ono wystarczające do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Wobec powyższego stanowisko Ministra - który uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji – było właściwe.

Prawidłowo organ II instancji uznał, że udokumentowane władztwo publicznoprawne winno wskazywać konkretne fakty, zdarzenia i okoliczności wskazujące na czym ono polega. Zaś potwierdzeniem tego władztwa mogą być odpowiednie umowy, rachunki i faktury, oświadczenie zarządcy drogi oraz zeznania świadków. Natomiast sam fakt powołania się przez organ I instancji na treść pisma dołączonego do akt sprawy - nie jest wystarczający na potwierdzenie wykonywanego władztwa.

Nie znajduje też potwierdzenia stanowisko skarżącego, iż strona przeciwna nie kwestionuje faktu zajęcia przedmiotowej działki pod drogę publiczną.

Jest wręcz przeciwnie – zarówno w odwołaniu od decyzji organu I instancji jak i w piśmie z dnia 18 lipca 2011 r. H. P., A. M., E. B. oraz A. P. podnoszą, że nie zostało udowodnione, iż przedmiotowa nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną zgodnie ze stanem na dzień 31 grudnia 1998 r., a nawet stwierdzają, że działka ta faktycznie nie stanowiła drogi publicznej.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury nie narusza art. 138 § 2 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia oddalenie skargi.

Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji uzupełni materiał dowodowy poprzez zgromadzenie dowodów dokumentujących wykonywanie władztwa publicznoprawnego nad przedmiotową nieruchomością – zgodnie z zaleceniami organu II instancji, które Sąd w całości aprobuje.

Następnie dokona oceny całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego pod kątem przesłanek określonych w ww. art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. oraz podejmie odpowiednie rozstrzygnięcie w sprawie.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).