Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 622/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 par. 1, art. 23 par. 6
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 134, art.  141 par. 1.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.), Sędziowie WSA Wojciech Organiściak, Krzysztof Winiarski, Protokolant Izabela Maj – Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2010 r. sprawy ze skargi H. N. (N.) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] roku, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., działając na podstawie art. 134, art. 123 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 17 § 1 i art. 36 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. w Dz.U. z 2005 roku, nr 229, poz. 1954 z późniejszymi zmianami), stwierdził niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Wójta Gminy L. z dnia [...] roku, nr [...].

U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne :

Wnioskiem z dnia [...] 2009 roku H. N. zwróciła się do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w C. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] roku, nr [...], obejmującego należność z tytułu podatku rolnego za 2008 rok.

W odpowiedzi na powyższy wniosek Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w C. zwrócił się do Wójta Gminy L. o wyrażenie stanowiska w kwestii zasadności zawieszenia w/w postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] roku, nr [...] Wójt Gminy L. wyraził swoje stanowisko stwierdzając, że wniosek H.N. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie zasługuje na uwzględnienie. Jednocześnie organ pouczył stronę, że od wydanego postanowienia służy zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z terminie siedmiu dni.

W zażaleniu na to postanowienie strona wniosła o jego uchylenie i zawieszenie postępowania egzekucyjnego.

Powołanym wyżej postanowieniem z dnia [...] roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. stwierdziło niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Wójta Gminy L. z dnia [...] roku.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w postępowaniu wstępnym organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy zażalenie jest dopuszczalne, czy zostało wniesione z zachowaniem wymaganego terminu oraz czy zażalenie spełnia wymogi co do jego treści. Niedopuszczalność odwołania (zażalenia) może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak również podmiotowym. Niedopuszczalność odwołania (zażalenia) z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia decyzji (postanowienia). Natomiast niedopuszczalność odwołania (zażalenia) z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania (zażalenia) przez jednostkę nie mająca legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia albo też wniesienia odwołania (zażalenia) przez stronę nie mającą zdolności do czynności prawnej.

Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że stosownie do treści art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie wówczas, gdy ustawa lub kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi.

Wskazało, że Wójt Gminy L. wyraził swoje stanowisko o nie zawieszeniu postępowania egzekucyjnego w formie postanowienia, ale błędnie pouczył stronę o możliwości jego zaskarżenia, albowiem na postanowienie to nie przysługuje zażalenie.

Organem właściwym do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, zgodnie z art. 56 § 1 i § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest właściwy organ egzekucyjny, czyli w rozpatrywanej sprawie Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w C.. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego następuje w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 56 § 3 i § 4 ustawy egzekucyjnej). Przed wydaniem postanowienia organ egzekucyjny może zwrócić się do wierzyciela o zajęcie stanowiska co do zasadności wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Udzielenie wypowiedzi przez wierzyciela następuje w formie postanowienia na które nie przysługuje zażalenie (art. 36 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Postanowienie to nie rozstrzyga bowiem kwestii merytorycznej tylko jest postanowieniem proceduralnym wyrażającym stanowisko wierzyciela do sprawy merytorycznie prowadzonej przez organ egzekucyjny (Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w C.) o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Strona może dochodzić swoich praw składając zażalenie na postanowienie wydane przez organ egzekucyjny w trybie art. 56 ustawy egzekucyjnej.

Konkludując Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że jeżeli na postanowienie nie przysługuje zażalenie a mimo to strona je złożyła, to zgodnie z art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ odwoławczy stwierdza niedopuszczalność takiego zażalenia z przyczyn przedmiotowych.

W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach H. N. domagała się "unieważnienia" postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C..

W uzasadnieniu skargi podniosła, że skoro – zgodnie z pouczeniem zawartym w postanowieniu Wójta Gminy L. z dnia [...] roku – złożyła zażalenie w wymaganym terminie, to Kolegium powinno je rozpoznać.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem postanowienie będące przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259 z późniejszymi zmianami), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest prawidłowość wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Wójta Gminy L., zawierające jego stanowisko, co do wniosku skarżącej o zawieszenie postępowania egzekucyjnego.

W ocenie Sądu okoliczności faktyczne niniejszej sprawy uzasadniały wydanie zaskarżonego postanowienia.

Zgodnie z art. 134 Kodeksu Postępowania Administracyjnego (dalej K.p.a.) organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania (zażalenia) oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania (zażalenia). Zawarcie przez ustawodawcę w cytowanym przepisie określenia "organ odwoławczy stwierdza" oznacza, iż organ drugiej instancji jest zobligowany stwierdzić niedopuszczalność środka zaskarżenia w razie jego niedopuszczalności. Uchybienie temu obowiązkowi i merytoryczne rozpoznanie zażalenia stanowiłoby rażące naruszenie prawa (por. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 30 grudnia 1998 roku, sygn. akt IV SA 2294/96, opubl. w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 45698). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., stwierdzając, że zażalenie było niedopuszczalne, nie mogło zatem postąpić inaczej, jak tylko wydać w tym przedmiocie postanowienie. Każde, bowiem inne rozstrzygnięcie w opisanym stanie faktycznym sprawy, w szczególności zaś o charakterze merytorycznym, obarczone byłoby wadą, skutkującą stwierdzeniem jego nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., jako wydanego z rażącym naruszeniem art. 134 K.p.a..

Wniesienie środka odwoławczego obliguje organ administracji do zbadania w pierwszej kolejności, czy środek taki przewidziany został przepisami prawa i czy może być on złożony w stosunku do wskazanego w nim rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. W ocenie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. prawidłowo przyjęło, że na postanowienie wierzyciela (Wójta Gminy L.), w którym zajął on stanowisko, co do wniosku skarżącej o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie służy zażalenie.

Zażalenie jest, bowiem zwyczajnym, samodzielnym i formalnym środkiem prawnym, które przysługuje tylko na niektóre postanowienia. Zgodnie z treścią art. 141 § 1 K.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy Kodeks tak stanowi. Oznacza to, iż zażalenie może być wnoszone tylko na postanowienia enumeratywnie wyliczone w kodeksie lub gdy wynika to z wyraźnej podstawy ustawowej.

Przedmiotem zażalenia w niniejszej sprawie było postanowienie Wójta Gminy L. z dnia [...] roku o nie wyrażeniu zgody na zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w C. wobec H.N., wydane w oparciu o treść art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. w Dz.U. z 2005 roku, nr 229, poz. 1954 z późniejszymi zmianami). Zgodnie z powyższym przepisem, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Analizując powyższą regulację należy stwierdzić, że ma ona zastosowanie w przypadkach, gdy ustawa expressis verbis wymaga przedstawienia "stanowiska", a także w tych sytuacjach, gdy ustawa wymaga wyrażenia "zgody" na dokonanie pewnych czynności w postępowaniu egzekucyjnym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 października 2008 roku, sygn. akt II SA/Łd 265/07, niepublik.).

W niniejszej sprawie wniosek skarżącej dotyczył zawieszenia czynności postępowania egzekucyjnego. Stosownie zaś do treści art. 23 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ, z zastrzeżeniem § 7 stanowiącego, iż dyrektor izby skarbowej może wstrzymać czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne dotyczące innych należności pieniężnych niż pozostających we właściwości urzędów skarbowych wyłącznie za zgodą wierzyciela. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak również K.p.a., nie przewidują natomiast możliwości wniesienia przez stronę postępowania zażalenia na postanowienie o nie wyrażeniu zgody na zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Wniesienie, zatem przez skarżącą zażalenia na niezaskarżalne postanowienie było niedopuszczalne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 13 stycznia 2009 roku, sygn. akt II SA/Bk 374/08, opubl w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 489323).

Co prawda, Wójt Gminy L. w postanowieniu z dnia [...] roku pouczył stronę o możliwości złożenia zażalenia na takie rozstrzygnięcie, do którego to pouczenia zastosowała się skarżąca, tym nie mniej należy podkreślić, iż samo pouczenie o zażaleniu nie stwarza możliwości jego rozpatrzenia. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który m.in. w wyroku z dnia 27 kwietnia 2001 roku (sygn. akt I SA/Gd 170/00, opubl. w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 76083) stwierdził, że samo pouczenie strony o możliwości zaskarżenia postanowienia nie tworzy uprawnienia do zaskarżenia postanowienia organu pierwszej instancji. Skoro, zatem brak jest normy prawa pozytywnego, która dopuszczałaby zaskarżenie postanowienia, to stanowisko organu odwoławczego stwierdzające niedopuszczalność zażalenia jest prawidłowe. Skład orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten podziela.

Dokonując zatem w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259 z późniejszymi zmianami) kontroli zaskarżonego postanowienia z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. nie przekroczyło granic swobody interpretacyjnej i nie naruszyło reguł interpretacyjnych ograniczając stosowanie powołanych przepisów do podanego wyżej znaczenia.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami), orzekł jak w sentencji wyroku.