Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1646/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 145 par. 1, art. 200 w zw. z art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 2, art. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: Art. 7, 77 par. 1, 80, ,107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie NSA Grażyna Danielec SO del. Janusz Bociąga (spr.) Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 sierpnia 2012r. nr [....] w przedmiocie zasiłku okresowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokata A. K. - Kancelaria Adwokacka, [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 ( dwieście czterdzieści) złotych podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności.


UZASADNIENIE

G. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 sierpnia 2012 r sygn. [...]. Decyzją tą SKO po rozpatrzeniu odwołania G. P. od decyzji Kierownika Zespołu w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej z dnia [...] 2012 r. nr [...] odmawiającą G. P. przyznania świadczenia w formie zasiłku okresowego od dnia 1 września 2010 r. do dnia 30 listopada 2010 r utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ ustalił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Decyzja organu I instancji została wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia wniosków G. P. z dnia 17 września 2010 r. i 5 listopada 2010 r. oraz w związku z Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 grudnia 2011 r. sygn. akt III SA/ Kr 424/11. Uzasadniając decyzję, organ wskazał, iż dochód G. P. w miesiącu sierpniu i październiku 2010 r. wynosił 477 zł (417 zł + 60 zł), a różnica pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej tj. 477 zł, a dochodem wnioskodawcy wynosi 0 zł. Wobec powyższego odmówił przyznania zasiłku okresowego. Odwołanie od powyższej decyzji złożył G. P., który zakwestionował zasadność odmowy przyznania mu zasiłku okresowego. Stwierdził, iż wielokrotnie poddawał w wątpliwość prawidłowość zaliczenia do jego dochodu kwoty 60,00 zł płaconej przez lokatorkę. Odwołujący podniósł, iż MOPS ignoruje wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (III SA/Kr 424/11, III SA/Kr 469/11) i nadal odmawia przyznania zasiłku okresowego. Dołączył pismo z załączonymi czternastoma wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, uchylającymi decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie mocą wyroku z dnia 16 grudnia 2011 r. sygn. akt III SA/Kr 424/11 uchylił decyzje SKO z dnia 17 stycznia 2011 r. Nr [...] i z dnia 2 lutego 2011 r. Nr [...] oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji - w przedmiocie zasiłku okresowego. W uzasadnieniu wskazał na nie ustalenie w sposób prawidłowy stanu faktycznego. Istota sporu - wpłaty na fundusz remontowy najemcy lokalu, którego właścicielem jest skarżący - nie została dostatecznie wyjaśniona . Okoliczność ta ma istotny wpływ na wynik sprawy a ustalenia organów w tym zakresie nie mogą budzić wątpliwości. Analiza akt administracyjnych w żaden sposób nie potwierdziła, aby sporna kwota 60,00zł w ogóle była wpłacana na fundusz remontowy , a w szczególności czy wpłaty takie miały miejsce w miesiącach sierpień i październik 2010r tj. poprzedzających złożenie wniosków o przyznanie wnioskowanych świadczeń.

W wyniku ponownego rozpatrzenia organ I instancji wyjaśnił, iż M. B., najemca lokalu w L, stanowiącego własność G. P., wpłacała na fundusz remontowy kwotę 60 zł do końca miesiąca maja 2011 r. Wskazano, iż M. B. złożyła oświadczenie w tej sprawie w dniu 1 lutego 2012 r. przed pracownikiem Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, a do oświadczenia dołączyła dowód ostatniej wpłaty kwoty 60 zł, dokonanej na fundusz remontowy w dniu 6 maja 2011 r. Organ I instancji wskazał, iż kwota ta jest dochodem w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Dalej organ I instancji wskazał, G. P. neguje zasadność wliczania do dochodu kwoty 60 zł podnosząc, iż ustawa o własności lokali nie nakłada na Wspólnotę Mieszkaniową obowiązku tworzenia funduszu remontowego. Jednakże organ I instancji wyjaśnił, iż skoro M. B. kwotę tę wpłacała, a właścicielem lokalu jest G. P., to jest to podstawa do wliczenia tej kwoty do dochodu.

Z tym stanowiskiem organu I instancji nie zgodził się G. P. i w odwołaniu od decyzji podniósł, że organ I instancji naruszył przepisy art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej błędnie ustalając mój dochód wliczając do dochodu 60 zł, które płaci M. B. na fundusz remontowy w L w kamienicy przy ul. Ł. Dochód został obliczony całkowicie nie zgodnie z prawem, bowiem MOPS nadal twierdzi, że należy do dochodu wliczyć 60 zł płacone jakoby na fundusz remontowy od 1 maja 2009 r. Skarżący nie zgadza się z twierdzeniem, że wpłaty na rzecz funduszu remontowego są jego obowiązkiem. Błędne jest rozumowanie organu, że M. B. przekazując środki finansowe na rzecz funduszu remontowego zwalnia go z obowiązku jego świadczenia i że owe zwolnienie powoduje powstanie po jego stronie dochodu. Zdaniem G. P. organ rażąco narusza zasadę rzetelnego zebrania dowodów i dokładnego zbadania sprawy oraz logicznego i racjonalnego rozpatrzenia sprawy. Podniósł, że posiada nieruchomość w L w postaci trzech lokali mieszkalnych o łącznej powierzchni 106 m kw. co stanowi 27 % całości. Zgodnie z art. 6 ustawy o własności lokali (Dz. U. 2000, Nr 80, poz. 903) ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzą wspólnotę mieszkaniową. Ustawa nie nakłada na wspólnotę mieszkaniową żadnego obowiązku tworzenia funduszu remontowego. Taki obowiązek mają jedynie spółdzielnie mieszkaniowe. Zatem jako członek wspólnoty mieszkaniowej nie ma obowiązku ustawowego ponoszenia składki na fundusz remontowy.

Jednakże, co należy podkreślić, wspólnota mieszkaniowa, jeśli uzna to za konieczne może utworzyć taki fundusz remontowy. O tym zaś decydują w odpowiedniej uchwale jej członkowie. Wspólnota mieszkaniowa budynku w L przy ul. Ł nie podejmowała żadnych decyzji o utworzeniu funduszu remontowego. Nie otrzymał żadnego pisma zawierającego uchwałę wspólnoty mieszkaniowej o utworzeniu funduszu remontowego, do której należy.

Organy odwoławczy uznał za wyjaśnioną sporną kwestię. Nie ustosunkował się do zarzutów prawnych G. P. Ustalił, iż najemca lokalu M. B. wpłacała 60 zł na fundusz remontowy, a wpłaty były dokonywane do maja 2011 r. Wobec czego należało kwotę 60 zł wliczyć do dochodu G. P. W związku z czym skoro art. 38 ust. 2 pkt 1 w/wym. ustawy stanowi, że "zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, a w przedmiotowej sprawie dochód G. P. w miesiącu sierpniu i październiku 2010 r. wynosi 477,00 zł (417 zł + 60 zł) więc różnica pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, tj. 477,00 zł, a dochodem strony wynosi 0 zł, nie jest możliwe, zgodnie z bezwzględnie wiążącą normą zacytowanego wyżej przepisu ustawy o pomocy społecznej, przyznanie zasiłku okresowego. Organ odwoławczy dodał, iż przepisy ustawy o pomocy społecznej są wiążące nie tylko dla samych organów administracji publicznej wydających decyzje w zakresie przyznania lub odmowy przyznania świadczeń o charakterze pomocy, lecz również dla osób ubiegających się o przyznanie im owych świadczeń. Zgodnie, bowiem z art. 4 ustawy o pomocy społecznej osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. W przedmiotowej sprawie owo współdziałanie winno polegać na umożliwieniu pracownikom organu I instancji przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz przedłożeniu wymaganych dokumentów, koniecznych dla rozstrzygnięcia sprawy, zaś z ustawy nie wynika, że pomoc w postaci zasiłków udzielało się co miesiąc.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożył Pan G. P. zarzucając naruszenie przepisów art. 3 ust. 1, art. 8 ust. 3 oraz art. 38 ust. 1, ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 7, art. 77 kpa poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Skarżący podniósł, iż zaskarżona decyzja nie uwzględnia wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dotyczących zasiłków okresowych uchylających decyzje SKO i MOPS z dnia 16 grudnia 2011 r. sygn. akt: III SA/Kr 424/11, II SA/Kr 469/11, z dnia 20 czerwca 2012 r. sygn. akt: III SA/Kr 1024/11, III SA/Kr 537/11 oraz z dnia 12 lipca 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 1517/11-1523/11.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153, poz.1270). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem, Sąd badał, czy organ administracyjny ustalił stan faktyczny zgodnie z obowiązującymi przepisami, a następnie, czy do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował właściwe przepisy oraz, czy przepisy te prawidłowo zinterpretował.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ale nie z wszystkich przyczyn w niej wskazanych. Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie w żaden sposób nie można było uznać kontrolowanej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej decyzji organu l instancji, za zgodne z przepisami prawa. Organy wprawdzie miały na uwadze wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawarte w wyroku z dnia 16 grudnia 2011r. i wyjaśniły podnoszone tam kwestie, które wymagały ustalenia, ale bezzasadnie organ odwoławczy pominął argumenty skarżącego powołane w jego odwołaniu od decyzji organu I instancji. Przede wszystkim skarżący kwestionuje podjęcie uchwały o Wspólnoty mieszkaniowej o utworzeniu funduszu remontowego. Organ tej okoliczności nie ustalił, przyjmując, że skoro jest dokonywana wpłata na taki fundusz to musi on być uchwalony, co jest tylko domniemaniem, szczególnie, że skarżący zaprzecza, aby był poinformowany o takiej uchwale Wspólnoty mieszkaniowej. Obowiązkiem organu było ustalenie tego faktu, skoro miał on dla organu istotne znaczenie w kwestii wysokości dochodu skarżącego. Dalszą kwestią, w przypadku funkcjonowania funduszu remontowego są zasady jego tworzenia, kogo obciążają. W tym przypadku wspólnoty mogą przyjmować różne zasady.

Trafnie więc zwrócił uwagę skarżący już w odwołaniu od decyzji organu I instancji, na kwestie związane z ustalaniem jego dochodu w rozumieniu art. 8 ustawy o pomocy społecznej i nieprawidłowym uznaniem przez organy za dochód wpłat dokonywanych na fundusz remontowy kamienicy w L. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, jak organ I instancji, badając spełnienie przez skarżącego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy i § 11 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055), przedwcześnie uznały, że dochód skarżącego wynosi 477 zł. Do dochodu skarżącego wliczono z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, zasiłek stały w wysokości 417 zł oraz kwotę 60 zł wpłacaną przez lokatorkę na fundusz remontowy. Wskazać należy, że zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenie społeczne określone w odrębnych przepisach, 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Natomiast art. 8 ust. 4 ustawy stanowi, że do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie (przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.

Z dokonanych przez organy ustaleń wynika, że jedno z trzech odrębnych mieszkań w L stanowiących własność skarżącego, wynajmująca, płacąc czynsz w wysokości 160 zł, z czego kwotę 100 zł przekazuje komornikowi tytułem ciążących na stronie alimentach, a kwotę 60 zł na fundusz remontowy. Istotnie, w świetle ustawy o pomocy społecznej, obojętny jest tytuł i źródło uzyskania przychodu (art. 8 ust. 3 ustawy), jednakże sytuacja skarżącego powinna być w tym zakresie dogłębnie wyjaśniona. Z uwagi na to, że skarżący jest stałym beneficjentem organów pomocy społecznej, powinna być doskonale znana organom z innych postępowań uruchomionych wnioskami skarżącego, treść umowy najmu przedmiotowego lokalu, z której to postanowień wynika, że czynsz wynosi 100 zł i brak jest w tej umowie postanowienia, że najemca będzie uiszczał kwotę 60 zł na fundusz remontowy. Nie zostały podważone przez organy stosownymi dowodami twierdzenia skarżącego, że Wspólnota Mieszkaniowa budynku w L nie podejmowała żadnych uchwał o utworzeniu funduszu remontowego, na co zwracał uwagę skarżący w pismach procesowych, także kierowanych do organów. W następstwie tego, nie można mówić o zwolnieniu skarżącego z obowiązku uiszczania wpłat na fundusz remontowy, i tym samym o powstaniu dochodu przez uwzględnienie kwoty 60 zł. Organy nie zauważyły także, że ze wskazanej umowy najmu (w punkcie 4) wynika, że najemca zobowiązany jest do ponoszenia wszelkich kosztów i świadczeń związanych z eksploatacją wynajmowanych nieruchomości, bieżących remontów lub napraw instalacji wewnętrznej i wyposażenia. Ta kwestia nie została w żaden sposób także wyjaśniona, szczególnie ze Wspólnota Mieszkaniowa działa w oparciu o statut, z którego wynikają określone obowiązki dla mieszkańców i właścicieli nieruchomości. Organy nawet nie poczyniły niebudzących wątpliwości ustaleń, czy właścicielem wskazanej nieruchomości budynkowej w L jest rzeczywiście sam skarżący, czy też pozostaje ona we współwłasności, a jeżeli tak, to, w jakiej części (z oświadczenia skarżącego wynika iż posiada 27% udziału), co ma istotne znaczenie, dla kwestii ustalenia, czy w sytuacji istnienia ewentualnych przesłanek do uznania za dochód wskazanych 60 zł, tak naprawdę całość tej kwoty winna być za taki dochód uznana. Organy nie zweryfikowały twierdzeń skarżącego, że nie był utworzony fundusz remontowy, lecz bez zbadania w sposób wnikliwy tej kwestii przyjęły, iż skoro z pism urzędowych wynika okoliczność wpłacania 60 zł na fundusz remontowy, to już stanowi to z tego tytułu dochód skarżącego. Ponadto organy zobowiązane były dokonać ustaleń, co do istnienia pozostałych przesłanek przyznania zasiłku. Nie ulega wątpliwości, że wadliwie ustalony dochód ma istotne znaczenie dla prawidłowej oceny sytuacji wnioskodawcy. Nie można zapominać, że pomoc państwa ma charakter subsydiarny, a środki finansowe w postaci zasiłku celowego mogą być przyznane na zaspokojenie potrzeby niezbędnej, której strona we własnym zakresie, wykorzystując własne możliwości, nie może zaspokoić. Dopiero ustalenie, że strona nie jest w stanie wykorzystując własne zasoby i możliwości przezwyciężyć trudności, w jakich się znalazła, może być mu pomoc udzielona. Sytuacja materialna wnioskodawcy w odniesieniu do posiadanych przez ośrodek pomocy społecznej środków na te cele rzutuje, więc nie tylko na samą możliwość przyznania pomocy beneficjentowi, ale i na jej wysokość. Stąd konieczność przeprowadzenia ustaleń w tym zakresie w sposób niezwykle wnikliwy. W uzasadnieniu decyzji odnośnie celów i zasad pomocy społecznej zabrakło tych ustaleń i rozważań, co spowodowało, że nie mogła być uznana za prawidłową.

Reasumując organy naruszyły przepisy art. 2 i 3 ust. 1 i 3 i ustawy o pomocy społecznej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ale także i przepisy postępowania administracyjnego, wydając decyzję z przekroczeniem granic uznania administracyjnego przez naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 i art. 80 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym prowadzeniu postępowania organy będą zobowiązane do rozpatrzenia wniosków skarżącego z uwzględnieniem oceny prawnej i wskazań zawartych powyżej.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" oraz "c" w związku z art. 135 p.p.s.a. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a. w związku z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.), określając ich wysokość na podstawie § 19 pkt 1 i § 18 j ust. 1 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).