Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1167/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 a i c, 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 5, 35
journal: Dz.U. 1982 nr 19 poz 147
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 18 sierpnia 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi L. P. na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) marca 2020 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta m. W. z (...) kwietnia 2019 r. nr (...) 2. zasądza od Wojewody (...) na rzecz L. P. kwotę 924 (dziewięćset dwadzieścia cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2020 r. nr [...], Wojewoda [...] ,

po rozpatrzeniu odwołania L. P. , utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu 16 grudnia 2005 r. L. P. wystąpiła z wnioskiem do Urzędu Gminy [...] o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt o pow. [...] m2 przeznaczony pod drogę ulicę [...] , wskazując, że jest obecnie właścicielką działki ewidencyjnej nr [...] .

Decyzją z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Prezydent [...] orzekł:

1. o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość położoną w [...]

w Dzielnicy [...] , oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, zajętą pod drogę publiczną (gminną) ulicę [...] , uregulowaną obecnie w księdze wieczystej KW Nr [...] , stanowiącą własność Miasta [...] w wysokości [...] zł;

2. o przyznaniu ustalonego w pkt 1 odszkodowania na rzecz L. P.

w udziale 7/20 części w kwocie [...] zł;

3. że wypłatę ustalonego w pkt 1 odszkodowania dokona Prezydent [...] jako organ [...] ;

4. że wypłata odszkodowania nastąpi jednorazowo w terminie 30 dni od dnia,

w którym decyzja organu stanie się ostateczna.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła L. P. wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W treści odwołania wskazała, że wydane rozstrzygnięcie jest wadliwe w zakresie ustalenia przez organ I instancji, że odszkodowanie na jej rzecz przysługuje w udziale 7/20 części, a nie w całości.

Rozpatrując przedmiotowe odwołanie Wojewoda [...] nie przychylił się do jego zarzutów, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu swojego stanowiska organ odwoławczy przytoczył treść art. 73 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13.10.1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 z późń. zm.), zgodnie z którymi nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem, które jest ustalane i wypłacane na wniosek właściciela złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.

Organ wskazał, że L. P. była uprawniona do złożenia wniosku

o ustalenie i przyznanie odszkodowania za zajętą nieruchomość, a czynności tej dokonała w terminie, zaznaczając, że spór koncentrował się wokół wysokości należnej jej rekompensaty.

W tym zakresie organ wskazał, powołując się na szereg dokumentów, w jaki sposób kształtowana była sytuacja właścicielska obecnej działki nr [...] o pow. [...]m2 , zajętej pod drogę publiczną – ul. [...] w [...]. Otóż, zgodnie z umową sprzedaży Rep. A nr [...] z [...].11.1996 r. E. R. i J. R. sprzedali udziały do niezabudowanej działki gruntu nr [...] z obrębu [...] o obszarze [...] a [...] m2 , opisanej w księdze wieczystej KW nr [...] następującym osobom: A. i E. C., w udziale 555/7908 części, na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej, M. i T. D., w udziale 555/7908 części, na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej, Z. i A. K., w udziale 600/7908 części, na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej, L. S. (obecnie P.) w udziale [...] /7908 części, A. i J. B. w udziale 2490/7908 części, na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej, K. Z. w udziale 654/7908 części, A. M. w udziale 654/7908 części oraz R. W. w udziale 1000/7908 części.

Następnie, zgodnie z umową zniesienia współwłasności Rep A nr [...] z [...] listopada 1997 r. dokonano zniesienia współwłasności przedmiotowej nieruchomości, stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] (działka ew. nr [...] uległa podziałowi na działki ewidencyjne nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2) m.in. w ten sposób, że na współwłasność W. S. w 7/20 częściach, Z. i A. małżonków K. w 6/20 częściach oraz L. S. (obecnie P.) w 7/20 częściach przeszła własność działki gruntu nr [...] o obszarze [...] m2 oraz [...] o obszarze [...] m2.

Następnie, organ wskazał, że działka ewidencyjna nr [...] została podzielona na działki ewidencyjne nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, natomiast działka ewidencyjna nr [...] z obrębu o pow. [...] m2 została podzielona na działki ewidencyjne: nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2. Następnie powstały działki ewidencyjne: nr [...] o pow. [...] m2 (powstała z dz. ew. nr [...]), nr [...] o pow. [...] m2 (powstała z dz. ew. nr [...] i nr [...]) i nr [...] o pow. [...] m2 (powstała z dz. ew. nr [...]).

Organ odwoławczy przyjął zatem, że na dzień 31 grudnia 1998 r. współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości byli: W. S., w udziale 7/20 części, Z. i A. K., w udziale 6/20 części, na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej oraz L. P., w udziale 7/20 części.

Następnie Wojewoda wskazał, że umową zniesienia współwłasności nieruchomości Rep. A nr [...] z [...] września 2001 r. W. S., Z. i A. K. oraz L. P. dokonali zniesienia współwłasności nieruchomości składającej się z działek: nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 oraz nr [...] o pow. [...] m2 w ten sposób, że W. S. nabył niezabudowaną działkę nr [...] o pow. [...] m2 , L. P. nabyła niezabudowana działkę nr [...] o pow.[...] m2, a Z. i A. K. nabyli niezabudowaną działkę nr [...] o pow. [...] m2 na prawach wspólności ustawowej.

Organ odwoławczy podniósł także, że decyzją nr [...] z [...] września 2018r. Prezydent Miasta [...] ustalił lokalizację drogi gminnej dla inwestycji polegającej na budowie ulicy [...] na odcinku od ulicy [...] do ulicy [...] na terenie Dzielnicy [...] Miasta [...] oraz zatwierdził na potrzeby inwestycji projekt podziału m.in. nieruchomości opisanej w KW [...] oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2 na następujące działki: nr [...]

o pow.[...] m2 (działka objęta lokalizacją inwestycji) i nr [...] o pow. [...] m2. Wskutek wydanie tej decyzji działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2 została podzielona na działki ewidencyjne: nr [...] o pow. [...] m2 (działka pod drogę) i nr [...] o pow. [...] m2.

Wojewoda zauważył także, że decyzją własną z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności gruntu zajętego pod część ulicy [...] , oznaczonego jako działka nr [...], z obrębu [...] , o powierzchni [...] m na "Mapie sytuacyjnej nieruchomości KW [...] z wydzieleniem gruntu zajętego pod drogę publiczną wg. stanu na 21 grudnia 1998 r.".

Mając powyższe na uwadze, Wojewoda stwierdził, że organ I instancji prawidłowo orzekł w decyzji nr [...] z [...] kwietnia 2019 r., o odszkodowaniu przysługującej L. P. za udział 7/20 części nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...], z obrębu [...] , o pow. [...] m2 uregulowanej obecnie w księdze wieczystej KW nr [...] , zajętej pod drogę publiczną gminną ulicę [...] .

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie złożyła L. P. , zaskarżając ją w części, w zakresie, w jakim Wojewoda nie uchylił decyzji Prezydenta w części, z uwagi na brak rozpatrzenia przez ten organ istoty spawy, tj. co do odszkodowania za udziały przysługujące skarżącej w działkach nr [...] i [...], a w konsekwencji nie ustalił na rzecz skarżącej odszkodowania za udziały w tych działkach, względnie nie uchylił decyzji Prezydenta w tym zakresie i nie przekazał do ponownego rozpatrzenia.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania skarżonej decyzji polegający na uznaniu, że wniosek skarżącej z dnia 14 grudnia 2005 r. dotyczył 7/20 części działki nr [...], kiedy w rzeczywistości dotyczył on części działki przeznaczonej pod drogę o powierzchni [...] m2 zajętej pod drogę, która, w dniu 31 grudnia 1998 r., przysługiwała skarżącej w ramach działek położonych w Dzielnicy [...] , tj. działek oznaczonych w ewidencji gruntów numerami [...],[...] i [...];

2) naruszenie art. 8 § 1 i 9 kpa w zw. z art. 81a kpa w zw. z art. 5 i 35 ustawy

o księgach wieczystych i hipotece, poprzez:

a) niewyjaśnienie rzeczywistej treści wniosku skarżącej, pomimo, że jego treść oraz okoliczności wskazują, że wniosek dotyczy odszkodowania za całą nieruchomość należącą do skarżącej (przysługujące jej udziały we wszystkich działkach wchodzących w skład nieruchomości), która z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się własnością Gminy [...] ;

b) przyjęcie niekorzystnej dla skarżącej wykładni treści wniosku, pomimo że błędne oznaczenie numeru działki zostało wywołane naruszeniem przez Burmistrza Gminy [...] prawa, a także bez uwzględnienia, że skarżąca działała

w warunkach ochrony rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych działającej na jej rzecz.

W konkluzji skarżąca wniosła o

1) uchylenie decyzji Wojewody w części, w której Wojewoda nie uchylił decyzji Prezydenta z uwagi na brak rozpatrzenia przez Prezydenta istoty sprawy, co do odszkodowania za udziały przysługujące skarżącej w działkach nr [...], a tym samym nie ustalił na rzecz skarżącej odszkodowania za udziały w tych działkach, względnie, nie uchylił decyzji Prezydenta w tym zakresie i nie przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia;

2) uchylenie decyzji Prezydenta w części, w której Prezydent nie ustalił na rzecz skarżącej odszkodowania za przysługujące jej, w dniu 31 grudnia 1998 r., udziały w działkach nr [...];

3) zobowiązanie organu, któremu sprawa zostanie przekazana, do wydania decyzji w terminie 30 dni od daty wydania orzeczenia i zwrotu akt oraz o wskazanie temu organowi sposobu załatwienia sprawy, polegającego na ustaleniu na rzecz skarżącej odszkodowania również za działki położone w Gminie [...] , oznaczone numerami [...], w stosunku odpowiadającym udziałom we własności tych działek przysługującym skarżącej w dniu 31 grudnia 1998 r.

4) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.), dalej:,, ppsa" Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów należy uznać, że skarga, pomimo zawartych w niej częściowo nietrafnych wniosków zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Wojewody [...] , jak też poprzedzająca ją decyzja Prezydenta [...] naruszają przepisy prawa.

Wskazane wyżej decyzje organów administracji publicznej wydane zostały na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.), dalej: ,,ustawa z dnia 13 października 1998’’. Zgodnie z art. 73 ust. 1 powołanej ustawy, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Zgodnie zaś z art. 73 ust. 4, odszkodowanie będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonego w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.

Analiza zgromadzonego materiału dowodowego w rozpatrywanej sprawie, wykazała w sposób niebudzący wątpliwości, iż wnioskiem z dnia 16 grudnia 2005 r. skarżąca L. P. wystąpiła o odszkodowanie za grunt zajęty od drogę publiczną ul. [...] w [...], w trybie wyżej przywołanego art. 73. Jest to okoliczność bezsporna. Bezsporne jest także to, że L. P. spełniła wszystkie zawarte w art. 73 przesłanki formalne, warunkujące przyznanie odszkodowania. W tym zakresie Sąd ustalenia faktyczne obu organów podziela i przyjmuje za własne, uznając, że ponowne ich przytaczanie w niniejszym uzasadnieniu jest niecelowe.

Sporne w niniejszej sprawie było natomiast ustalenie przez organy obu instancji wysokości należnego skarżącej odszkodowania, a co za tym idzie należytego odczytania jej wniosku z dnia 16 grudnia 2005 r., z uwzględnieniem przysługującego jej prawa własności do zajętej pod drogę publiczną nieruchomości.

Ustalony przez organy stan faktyczny sprawy wskazywał, że w dniu 31 grudnia 1998 r., a więc na datę istotną dla ubiegania się o odszkodowanie w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. skarżąca L. P. była współwłaścicielką, w udziale wynoszącym 7/20, części nieruchomości położonej w Gminie [...] , oznaczonej numerami działek [...] oraz [...]. Działki te wydzielone natomiast zostały z działek ewidencyjnych nr [...] oraz [...], które z kolei wskutek umowy o zniesienie współwłasności nieruchomości z [...] listopada 1997 r. powstały z podziału jednej działki – nr [...]. Przedmiotowa działka została zaś nabyta przez na zasadzie współwłasności przez skarżącą w dniu 12 listopada 1996 r. Organy wskazały także, że w dniu [...]września 2001 r. skarżąca oraz pozostali współwłaściciele działek [...] oraz [...] dokonali zniesienia ich współwłasności. W wyniku tej czynności L. P. stała się wyłącznym właścicielem działki ewidencyjnej nr [...] .

Istotne dla przedmiotowej sprawy było również to, że decyzjami nr [...] z [...] czerwca 2015 r, nr [...] z [...] czerwca 2015 r oraz nr [...] z [...] czerwca 2015r. Wojewoda [...] , na zasadzie art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. stwierdził nabycie przez Gminę [...] , z dniem 1 stycznia 1999 r. własności działek: nr [...] (wydzielonej z działki nr [...]), nr [...] (wydzielonej z działki nr [...] ) oraz nr [...] (wydzielonej z działki nr [...]), zajętych pod część drogi gminnej -ul. [...] . Decyzje Wojewody stały się ostateczne, a stroną trzech toczących się postępowań była skarżąca L. P. .

Powyższe ustalenia faktyczne, jakkolwiek prawidłowe pod względem wykazania przekształceń właścicielskich spornej działki, skutkowały podzieleniem przez Wojewodę błędnej konkluzji organu I instancji, stwierdzającego, że wniosek L. P. dotyczył odszkodowania wyłącznie za działkę oznaczoną obecnie numerem ewidencyjnym nr [...], którą to wydzielono z działki nr [...] , nabytej na wyłączną własność przez skarżącą w dniu [...] września 2001 r. w wyniku umownego zniesienia współwłasności działek nr [...] oraz [...].

Przechodząc do oceny zarzutów skargi należy na wstępie zauważyć, iż zgodnie z art. 61§1 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Wszczęcie postępowania, w sytuacji, gdy organ administracji publicznej może kształtować stosunki prawne wyłącznie na wniosek jednostki, wymaga wyraźnego wniosku strony, a więc osoby mającej legitymację procesową w rozumieniu art. 28 kpa. Tylko ta jednostka, przez uzewnętrznienie swej woli w sposób niebudzący wątpliwości, a zatem przez złożenie podania spełniającego wymogi określone w art. 63 kpa, inicjuje wszczęcie postępowania administracyjnego stając się jego stroną (vide: B.Adamiak, Glosa do wyroku NSA z dnia 16 lipca 1990 r. sygn. akt II SA 307/90, OSP 1991/10/258). Z kolei wszczęcie postępowania z urzędu może nastąpić zarówno wtedy gdy organ działa z własnej inicjatywy, uznając na podstawie własnych działań istnienie podstawy do wszczęcia postępowania, jak i wtedy gdy inicjatywa organu do wszczęcia postępowania ma swoje źródło w informacji, skardze czy żądaniu, które pochodzą od innej osoby niż strona postępowania (vide: J.Borkowski (w:) B.Adamiak, J.Borkowski, Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, LexisNexis, s. 175 - 176; wyrok NSA z dnia 13 lipca 1983 r. sygn. akt II SA 593/83, ONSA 1983/1/55).

Z powyższego punktu widzenia kluczowe znaczenie w badanej sprawie, ma ocena tego jaki charakter miał wniosek skarżącej L. P. z 16 grudnia 2005 r. oraz czy zasadnie organy administracji publicznej uznały go za wniosek o wszczęcie postępowania w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r., ograniczając jego rozpoznanie wyłącznie w zakresie ustalenia odszkodowania za zajętą działkę nr [...]. Analizę owego pisma wypada rozpocząć od wskazania, iż przedmiotowe pismo, zdaniem Sądu jest wyraźne i jednoznaczne w zakresie żądania wszczęcia postępowania administracyjnego. Wynika to zarówno z jego tytułu, jak i konkluzji. Skarżąca wnosi bowiem o ,,odszkodowanie za część działki przeznaczoną pod drogę, przy ul. [...] ", wskazując jednocześnie jej powierzchnię przed podziałem, jak i po podziale na mniejsze działki ewidencyjne. Żądanie adresowane jest do Urzędu Gminy [...] - jednostki, która zajmuje się obsługą właściwego organu gminy

i datowane jest na 16 grudnia 2005 r., a więc w graniach terminu określonego przez art. 73 ustawy.

Konfrontując powyższe okoliczności z treścią art. 63 § 2 kpa należy wskazać, że jednym z podstawowych wymagań podania, stanowiący jego minimalny element, jest żądanie. Wymaganie w postaci wskazania żądania wiąże się nie tylko z wyznaczeniem przedmiotu postępowania, ale także ze wskazaniem rodzaju i charakteru dalszych czynności organu administracji. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest przy tym zapatrywanie, że określenie żądania należy zawsze do wnoszącego podanie, a jeśli charakter wniesionego pisma budzi wątpliwości, organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony (vide: wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1990 r. sygn. akt I SA 367/90, ONSA 1990/2-3/47; B.Adamiak (w:) B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H.Beck, s. 305).

Jeżeli zatem skarżąca w piśmie kierowanym do organu I instancji nie zawarła wyraźnego i jednoznacznego wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r., w zakresie ustalenia i przyznania odszkodowania za udział w prawie własności wszystkich trzech działek, zajętych pod ul. [...] , to obowiązkiem organu było wyjaśnienie rzeczywistej treści wniesionego podania. Z akt administracyjnych wynika, że organy były w posiadaniu odpowiedniej dokumentacji, by z łatwością móc prześledzić przekształcenia właścicielskie, a co za tym idzie zmianę numeracji należących do skarżącej działek, które zostały zajęte pod drogę publiczną. Miały zatem możliwość ustalenia, że na dzień 31 grudnia 1998 r. skarżąca L. P. była współwłaścicielką w udziale wynoszącym 7/20 trzech działek ewidencyjnych o numerach [...] oraz [...], zwłaszcza że w aktach administracyjnych znajdowały się decyzje Wojewody z [...] czerwca 2015 r. odnośnie nabycia przez jednostkę samorządu terytorialnego w trybie art. 73 ustawy ich własności. Z decyzji tych wynika natomiast, że stroną prowadzonych wtedy postępowań była za każdym razem L. P. , czyli osoba, którą łączył określony stosunek prawnorzeczowy z przedmiotowymi działkami.

Organ I instancji, a za nim organ odwoławczy zaniechał jednak wyjaśnienia treści pisma skarżącej, podchodząc do jego treści wyjątkowo formalistycznie. Organy nie wzięły pod uwagę, że skarżąca działała bez profesjonalnego pełnomocnika, a przedmiot sprawy ma charakter skomplikowany, co wyraża się w wielokrotnie dokonywanych podziałach nieruchomości i nadawaniu jej nowych numerów. Sama skarżąca żądała bowiem odszkodowania za działkę o nieaktualnym już numerze [...] o powierzchni [...] m2, a więc za działkę, która przyznana jej została na wyłączną własność na mocy umownego zniesienia współwłasności w dniu [...] września 2001 r., dalej jednak wskazując, że odszkodowanie należne jej jest za powierzchnię [...] m2. Wprawdzie, samo żądanie o przyznanie odszkodowania jest sformułowane wyraźnie i jednoznacznie, jednakże podawane przez skarżącą sprzeczne powierzchnie działek budzą wątpliwości, zwłaszcza że na chwilę składania wniosku działka nr [...] nie była jeszcze podzielona na działki nr [...] oraz [...], a następnie działka nr [...] na działki o numerach [...] oraz [...]. Tak ukształtowane roszczenie powinno zobligować organy do co najmniej wezwania skarżącej, aby ta sprecyzowała swój wniosek, względnie – mając do dyspozycji całą dokumentację sprawy, poinformować skarżącą podczas toczącej się rozprawy administracyjnej o możliwości jego modyfikacji.

Zdaniem Sądu, przepisy art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. nie wymieniają niezbędnych elementów takiego wniosku ani co powinien on zawierać. Nie zawarto w ww. przepisie obowiązku podania numeru geodezyjnego, powierzchni jak też numeru księgi wieczystej działki zajętej pod drogę. Dla uznania, że został złożony

w terminie wystarczy jedynie wskazanie, że wskazana osoba domaga się przyznania odszkodowania za nieruchomość zajętą pod określoną drogę publiczną. Zatem nawet podanie przez skarżącą nieprawidłowej powierzchni oraz nie wskazanie wszystkich numerów działek, które zostały zajęte pod drogę publiczną jest obojętne z punktu widzenia prawidłowości jego złożenia. Najważniejszą kwestią jest bowiem wyrażenie woli uzyskania odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, a nie szczegółowe opisanie zajętych nieruchomości. Takie stanowisko należy uznać za prawidłowe, tym bardziej że w terminie otwartym do ich składania (tj. 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r.) w bardzo wielu przypadkach (także w niniejszej sprawie) nie były jeszcze wydane decyzje stwierdzające przejście nieruchomości zajętych pod drogi publiczne na rzecz określonego podmiotu. Zatem dopiero decyzja stwierdzająca nabycie prawa własności nieruchomości przez określony podmiot z dniem 1 stycznia 1999 r. podawała szczegółowe dane geodezyjne (aktualnie obowiązujące numery oraz powierzchnie) przejmowanej nieruchomości. Przed wydaniem takiej decyzji poprzedni właściciel (współwłaściciel) nie miał często wiedzy jaka część jego nieruchomości (określona geodezyjnie oraz ze wskazaniem powierzchni) z powodu zajęcia pod drogę publiczną została przejęta na rzecz określonego podmiotu. Powyższe implikuje zdaniem sądu uznanie, że wnioski o odszkodowanie musiały spełniać minimum warunków,

a zatem wystarczyło samo wskazanie nazwy drogi, pod którą znajdują się przejmowane nieruchomości, co też uczyniła w niniejszej sprawie skarżąca L. P. . Dopiero na etapie postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiocie złożonego wniosku o przyznanie odszkodowania, do obowiązków organu należy w sposób precyzyjny zbadanie spełnienia koniecznych przesłanek do jego przyznania tj. czy pod określoną drogą publiczną znajdują się nieruchomości, które poprzednio stanowiły własność osoby fizycznej występującej o przyznanie odszkodowania.

Art. 8 kpa stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie

w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Obowiązek ten sprawia, że przy rozpoznawaniu sprawy organ administracji - zwłaszcza stosując normy o charakterze sankcyjnym tak jak to jest w niniejszej sprawie - nie powinien negatywnie dla strony interpretować wieloznacznych czy sprzecznych okoliczności sprawy. Zasadę zaufania obywateli do organów państwa organ realizuje także w ten sposób, że w razie istnienia wątpliwości co do okoliczności istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, wzywa stronę do jednoznacznego zajęcia stanowiska we wskazanym zakresie. Obowiązek zwrócenia się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska w sprawie, ustalenia charakteru i zakresu żądania zgłoszonego przez stronę wynika także z zasady informowania, określonej w art. 9 kpa. Niezależnie od powołanych zasad ogólnych, zakaz negatywnej interpretacji okoliczności faktycznych uzyskał niezależny wymiar normatywny. Stosownie bowiem do art. 81a § 1 k.p.a., jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony

W przedmiotowej sprawie organy administracji publicznej, z wyżej wskazanych powodów nie sprostały jednak obowiązkom wynikającym z dyspozycji art. 8, 9 oraz art. 81a§1 kpa i w konsekwencji nie rozpoznały istoty sprawy.

Z tych powyższych względów Sąd uznał, że zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą należy uchylić w całości. Wbrew wnioskom skargi, brak jest podstaw do uchylenia obu decyzji w części, bowiem organ I instancji nie orzekł odmownie

o przyznaniu skarżącej odszkodowania za pozostałe nieruchomości, a organ odwoławczy takiej treści rozstrzygnięcia nie utrzymał w mocy. W takiej sytuacji konieczne jest przeprowadzenia całego postępowania przez organ I instancji, bowiem wydane przez niego rozstrzygnięcie oraz utrzymujące go w mocy rozstrzygnięcie Wojewody zostały wydane z naruszeniem art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. oraz art. 8, 9 61 i 81a§1 kpa. Nie przesądzając końcowego rozstrzygnięcia, w ponownie prowadzonym postępowaniu organy jeszcze raz dokonają oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z uwzględnieniem powyższych wskazań Sądu.

Organ ustali odszkodowanie za wszystkie wszystkich nieruchomości zajętych pod drogę publiczną, których w dniu 31 grudnia 1998 r. współwłaścicielką była skarżąca. Następnie, organ I instancji zleci sporządzenie operatu szacunkowego rzeczoznawcy majątkowemu, przy uwzględnieniu poczynionych wcześniej ustaleń odnośnie do zajętych nieruchomości, po czym dokonując oceny całokształtu materiału dowodowego, przez pryzmat zasad kpa wyda stosowne rozstrzygnięcie, które uzasadni zgodnie z wymogami art. 107§3 kpa.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów i wniosków skargi stwierdzić należy, że nie zasługują one na uwzględnienie.

Organ odwoławczy nie naruszył art. 5 i 35 ustawy z dnia 6 lipca 1982 o księgach wieczystych i hipotece. Przepisy te, wyrażające w art. 5 zasadę rękojmi dobrej wiary ksiąg wieczystych oraz w art. 35 obowiązek ujawnienia przez właściciela swojego prawa w księdze wieczystej mogą być ewentualnie naruszone w przypadku sporu między podmiotem dochodzącym roszczeń od drugiego podmiotu, który nie ujawnił swojego prawa w księdze wieczystej, bądź prawo ujawnione jest niezgodne z rzeczywistym stanem prawnym. Przedmiotowa sprawa takiego problemu natomiast nie dotyka.

Zdaniem Sądu brak było także podstaw do zastosowania w sprawie art. 145a ppsa. Jego zastosowanie ma na celu zwiększenie efektywności i sprawności postępowania oraz konieczność zapewnienia skarżącemu szybszego uzyskania merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, zwłaszcza kiedy okoliczności sprawy z dużym prawdopodobieństwem będą wskazywać, że w postępowaniu administracyjnym toczącym się po uchyleniu zaskarżonej decyzji, oceny i zalecenia sformułowane

w orzeczeniu sądu nie zostaną w należnym stopniu uwzględnione przez organ. Skarżąca na poparcie zgłoszonego wniosku tego typu okoliczności nie przytacza.

W tej sytuacji, Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i 135 ppsa - orzekł jak w pkt 1 wyroku. O zwrocie skarżącej kosztów postępowania sądowego (pkt 2 wyroku) –orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 265).

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym uzasadnia treść art. 119 pkt 2 ppsa.