Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 984/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200 i art. 205 par 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 233 par 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Dnia 10 lutego 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska . Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant Specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2016 roku sprawy ze skargi P.C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] roku, nr [...] oraz sprawy ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] roku, nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry 1) uchyla zaskarżone decyzje; 2) orzeka, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz skarżącego – P.C. kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania oraz na rzecz skarżącego – M.S. kwotę 2 817 (dwa tysiące osiemset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 17 lutego 2011r. funkcjonariusze Urzędu Celnego [...] w Ł. przeprowadzili kontrolę w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych w lokalu gastronomicznym Bar A w S., przy ul. A 6D należącym do M. S. W toku kontroli stwierdzono, że w lokalu gastronomicznym znajdowało się urządzenie do gier HOT SPOT- MONTANA GAMES - ADMIRAŁ INTERACTIVE GAMES nr [...] . Urządzenie było włączone do sieci energii elektrycznej i gotowe do urządzania gier. Wobec uzasadnionego podejrzenia, że urządzenie jest automatem do gier przeprowadzono grę kontrolną – eksperyment. W wyniku przeprowadzonego eksperymentu ustalono, że urządzenie spełnia definicję art. 2 ust. 3 ustawy o grach hazardowych. Na podstawie dokumentów zebranych w toku postępowania ustalono, że dysponentem prawnym przedmiotowego urządzenia jest P. C., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Firma Produkcyjno - Handlowo – Usługowa B. Właściciel lokalu M. S. przedstawił umowę najmu powierzchni 1 m² zawartą 1.02.2011r. z Firmą Produkcyjno Handlowo Usługową B- P. C. na cele działalności gospodarczej najemcy, w szczególności zainstalowania urządzenia do gier zręcznościowych będących własnością najemcy. Wynajmujący, zgodnie z umową zobowiązał się do zainstalowania urządzenia o nr [...], a najemca zobowiązał się do zapłacenia czynszu w kwocie brutto 250 zł. Umowa zawarta została na 4 miesiące.

Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego [...] w Ł. wszczął z urzędu wobec M. S. i P. C. postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z urządzaniem gier na automatach poza kasynem gry.

Do akt toczącego się postępowania została załączona decyzja Ministra Finansów z dnia 2 lipca 2013r., nr [...] , na mocy której Minister Finansów rozstrzygnął, że gry prowadzone na urządzeniu HOT SPOT nr [...] są grami na automatach w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych. Adresatem przedmiotowej decyzji jest P. C. Do akt przedmiotowej sprawy została także włączona opinia nr [...] z dnia 29 marca 2013r., sporządzona przez Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w P.

Jedną decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego [...] w Ł. wymierzył M. S. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą "A" karę pieniężną z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry w wysokości 12 000 zł oraz P. C. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą PPHU B karę pieniężną z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry w wysokości 12 000 zł.

Powyższa decyzja została doręczona M. S. w dniu 22 maja 2015r., natomiast P. C. w dniu 26 maja 2015r.

Od powyższej decyzji P. C. w dniu 28 maja 2015 r. (data wpływu pisma do organu 1 czerwca 2015r.) złożył odwołanie, w którym wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.;

-art.2 Konstytucji RP poprzez pominięcie zakazu wielokrotnego karania tej samej osoby za popełnienie tego samego czynu zabronionego, a w konsekwencji niezastosowanie się do zasady demokratycznego państwa prawa,

-błędne ustalenie stanu faktycznego leżącego u podstaw wydanej decyzji, polegające na przyjęciu, że urządzenie do gier HOT SPOT o nr [...] jest automatem, do którego stosuje się przepisy ustawy z dnia 19 listopada 2009r o grach hazardowych,

- zastosowanie art.14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, podczas gdy przepis ten został uznany za niezgodny z art. 1 akapit 1 Dyrektywy 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998r ustanawiającej procedurę udzielenia informacji w zakresie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczącej usług społeczeństwa informacyjnego i nie może być stosowany przez organy władzy publicznej w stosunku do osób prywatnych - zarówno fizycznych, jak i prawnych. Ponadto art.6 ust. 1 ustawy ma taki sam charakter, a oba te przepisy stanowią normy dopełniające podstawy wymierzenia sankcji przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 2, ust.2 pkt 2,

- art.2 ust. 1 ust.3 i ust.5 ustawy o grach hazardowych poprzez ich błędną interpretację, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tych przepisów do stanu faktycznego ustalonego w sprawie, podczas gdy prawidłowa wykładnia powołanych przepisów wskazuje, że gry na kwestionowanym urządzeniu nie mają charakteru losowego, a zatem ww. przepisy nie powinny mieć zastosowania w sprawie.

M. S. odwołanie od wskazanej powyżej decyzji złożył w dniu 3 czerwca 2015 r. (data wpływu pisma do organu 5 czerwca 2015r.), wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, które polegało na dowolnej ocenie materiału dowodowego skutkujące uznaniem, że skarżący jako podnajmujący powierzchnię użytkową pod przedmiotowe urządzenie może zostać uznany za urządzającego grę oraz oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia o ustalenia nie mające potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, które zostały poparte żadnym dowodem, że strona zapewniała nadzór i ciągłość przebiegu nielegalnych gier poza kasynem;

naruszenie przepisów prawa materialnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.;

-art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych poprzez jego błędną wykładnią, która skutkowała uznaniem, że karę administracyjną można nałożyć w kwocie 12 000 zł na każdą osobę, którą można uznać za osobę urządzającą grę hazardową, podczas gdy, z prawidłowej wykładni tego przepisu wynika, że wartość kary administracyjnej wynosi 12 000 zł od każdego automatu niezależnie od ilości osób którym można przypisać status urządzającego grę hazardową;

- 89 ust. 1 i 2 ustawy o grach hazardowych, poprzez jego niewłaściwą wykładnię, która skutkowała uznaniem, że do poniesienia kary administracyjnej może być zobowiązany również podmiot prowadzący indywidualną działalność gospodarczą, podczas gdy adresatem sankcji jest podmiot uprawniony do uzyskania koncesji w zakresie gier na automatach, to jest spółka akcyjna lub spółka z ograniczona odpowiedzialnością;

-art. 2 w zw. z art. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 89 ustawy o grach hazardowych i art. 107 Kodeksu karnego skarbowego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, które polegało na ich łącznym zastosowaniu, podczas gdy, łączne stosowanie tych przepisów prowadzi do skutków niemożliwych do zaakceptowania w ramach aksjologii, do której odwołuje się Konstytucja RP, polegającej na urzeczywistnianiu zasady państwa prawnego, które przeciwdziała stosowaniu wielokrotnych represji wobec tej samej osoby.

Dyrektor Izby Celnej w Ł. wydał dnia [...] dwie decyzje. Decyzją o nr [...] działając w oparciu o treść art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. 2015r., poz. 613), art. 8 ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz.U. Nr 201, poz. 1540 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. S. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w Ł. wymierzającej P. C. karę pieniężną w wysokości 12 000 zł oraz M. S. w wysokości 12 000 zł z tytułu urządzania gier na automacie HOT SPOT /.../ utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w Ł. z dnia [...] nr [...].

Decyzją o nr [....] po rozpatrzeniu odwołania P. C. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w Ł. wymierzającej P. C. karę pieniężną w wysokości 12 000 zł oraz M. S. w wysokości 12 000 zł z tytułu urządzania gier na automacie HOT SPOT /.../ utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w Ł. z dnia [...], nr [...].

Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymując w mocy decyzję organu I instancji w uzasadnieniu obu swoich decyzji wyjaśnił, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, grami losowymi są gry o wygrane pieniężne lub rzeczowe, których wynik w szczególności zależy od przypadku, a warunki gry określa regulamin. W myśl art. 2 ust. 3 ustawy o grach hazardowych, grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Zatem, grami na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 cytowanej powyżej ustawy są gry: na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, zawierające element losowości. Zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy, wygraną rzeczową w grach na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze. W myśl art.2 ust.5 ustawy o grach hazardowych grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy. Zgodnie z art.3 ww. ustawy urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach jest dozwolone wyłącznie na zasadach określonych w ustawie.

Stosownie zaś do treści art.6 ust. 1 ww. ustawy, działalność w zakresie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry.

Zgodnie natomiast z art.89 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 2 wynosi 12.000 zł od każdego automatu (art.89 ust.2 ww. ustawy). W świetle art. 90 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, kary pieniężne wymierza w drodze decyzji naczelnik urzędu celnego, na którego obszarze działania urządzana jest gra hazardowa.

W myśl art. 129 ustawy o grach hazardowych, działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach, na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy jest prowadzona, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, których im udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej Przez gry na automatach o niskich wygranych rozumie się gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których wartość jednorazowej wygranej nie może być wyższa niż 60 zł, a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż 0,50 zł (art. 129 ust. 3 ustawy).

Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie bezspornie ustalono, że w lokalu A należącym do M. S. mieszczącym się przy ul. A 6D w S. były urządzane gry na automacie HOT SPOT o nr [...]. Bezspornym jest również fakt, że właścicielem przedmiotowego urządzenia i jednocześnie urządzającym gry na automatach poza kasynem gry jest P. C., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą FPHU B. Z protokołu kontroli wynika, że w kontrolowanym lokalu gastronomicznym znajdował się włączony automat HOT SPOT nr [...]. W toku czynności kontrolnych przeprowadzono w drodze eksperymentu, odtworzenie możliwości gry na automacie o nazwie HOT SPOT nr [...]. Organ wskazał też na decyzję z dnia [...] której adresatem jest P. C., którą Minister Finansów rozstrzygnął, że gry prowadzone na urządzeniu HOT SPOT nr [...] są grami na automatach w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych. Ww. decyzja została oparta na ustaleniach wynikających ze sprawozdania z badań technicznych automatu o nr [...] sporządzonego w 29 marca 2013r. Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że z treści decyzji Ministra Finansów z dnia 2 lipca 2013r. jednoznacznie wynika, że na automacie HOT SPOT nr [...] są przeprowadzane gry o wygraną rzeczową, polegającą na możliwości przedłużenia gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze, co wypełnia definicję gry na automatach określoną w art. 2 ust. 3 ustawy o grach hazardowych. Poza sporem jest również fakt, że gry są prowadzone na urządzeniu elektronicznym. Zbadany automat wyposażony jest w m.in. jeden monitor LCD i płytę główną z zainstalowanym oprogramowaniem gier. Gry urządzane na automacie HOT SPOT nr [...] zawierają ponadto element losowości. Przeprowadzenie gry jest bowiem poprzedzone wyborem stawki. Po wybraniu stawki za grę w polu BET na ekranie za pomocą przycisku RYZYKO/STAWKA i naciśnięciu przycisku ZRĘCZNOSCIOWO/GRAJ/ ZRĘCZNOSCIOWO w czasie jego dostępności następuje, w zależności od wybranej gry, uruchomienie bębnów lub rozdanie kart. W grach na automacie gracz daje wyłącznie impuls uruchamiający grę, wprowadzając w ruch obrotowy bębny lub rozdając karty. Ze sprawozdania jednostki badającej wynika, że bębny zatrzymują się samoczynnie jak również karty samoczynnie odwracają się awersem, niezależnie od woli gracza. Gracz nie ma wpływu na wybór symboli na bębnach, jak również na wybór rozdawanych kart, aby ułożyły się w układ skutkujący wygraną. Gracz nie ma także możliwości przewidzenia układu symboli, jakie wypadną w momencie samoczynnego zatrzymania kręcących się bębnów, jak również układu wylosowanych kart. Powyższe bezspornie wskazuje na to, iż gry prowadzone na ww. automacie zawierają element losowości.

Reasumując Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że gry urządzane na automacie HOT SPOT nr [...] wypełniają definicję gier na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy o grach hazardowych, tj. są grami na urządzeniach elektronicznych, o wygrane rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. W toku kontroli, funkcjonariuszom kontrolującym nie przedstawiono koncesji na prowadzenie kasyna gry, ani zezwolenia na urządzanie gier na automatach w salonach gier lub gier na automatach o niskich wygranych, o którym mowa w art. 129 ust. 1 ustawy o grach hazardowych. Działalność prowadzona w zakresie urządzania gier na stanowiącym przedmiot postępowania automacie, miała miejsce w lokalu gastronomicznym Bar "A" w S, przy ul. A 6D, a więc poza kasynem gry zdefiniowanym art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o grach hazardowych, bez koncesji oraz rejestracji automatu do gier, tj. z pominięciem wymogów, o których mowa w art. 6 ust. 1 i art. 23a ust. 1 ww. ustawy. Bezspornym jest również to, że właścicielem przedmiotowego urządzenia i jednocześnie urządzającym gry na automatach poza kasynem gry jest P. C., a urządzającym gry na automatach poza kasynem gry jest M. S., prowadzący w dniu kontroli działalność gospodarczą pod nazwą A- S. M.

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż odpowiedzialność wynikającą z art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych ponosić może jedynie "urządzający" gry na automatach poza kasynem gry. Ustawa o grach hazardowych nie zawiera legalnej definicji pojęcia "urządza". Zgodnie ze słownikiem języka polskiego urządzić (urządzać) oznacza: 1.wyposażyć coś w odpowiednie sprzęty, 2. zorganizować jakąś imprezę, jakieś przedsięwzięcie itp., 3. zapewnić komuś dobre warunki materialne. Mając na uwadze znaczenie literalne pojęcia "urządzać", w ocenie organu podatkowego przez urządzenie gry należy zatem rozumieć realizowanie czynności, które w swoim efekcie doprowadziły do tego, że gra hazardowa faktycznie się odbywa. Przy czym realizowanie nawet jednej z wielu czynności prowadzących finalnie do tego, że gra hazardowa miała miejsce, wystarczającym jest do uznania osoby realizującej tę czynność za urządzającego grę. Urządzanie gry na automatach stanowi ciąg pewnych czynności, z których każda przyczynia się bezpośrednio i w takim samym stopniu do tego, że ta gra hazardowa w ogóle się odbędzie. Do czynności tych niewątpliwie należą czynności związane z organizacją (stworzeniem warunków) samej gry na automatach, takie jak wyposażenie lokalu (miejsca prowadzenia gry) w automaty do gier, zakup lub wynajem lokalu w którym prowadzona jest gra na automatach, stworzenie zasad i systemu danej gry, określenie wygranych itp.

Zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Natomiast w myśl art. 89 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, wysokość kary pieniężnej w takim przypadku wynosi 12 000 zł od każdego automatu. Z uwagi na fakt, że P. C. i M. S. urządzali gry na jednym automacie poza kasynem gry, Naczelnik Urzędu Celnego [...] w Ł. wymierzył karę pieniężną w wysokości 12000 zł dla każdego z nich osobno.

Dyrektor Izby Celnej w Ł. podkreślił, iż przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust.2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych ma zastosowanie do wszystkich podmiotów, które urządzają gry na automacie poza kasynem gry. Urządzającym grę jest każdy podmiot, który organizuje grę na automacie niezależnie od tego, czy obiektywnie jest zdolny do spełnienia jednego z warunków uzyskania koncesji w postaci odpowiedniej ustawowo określonej formy prawnej prowadzonej działalności regulowanej. Przewidziane w tym przepisie kary pieniężne mogą być zatem nakładane zarówno na osoby fizyczne, jak i na osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej.

Zachowanie polegające na urządzaniu gry na automacie poza kasynem gry jest niewątpliwie działaniem wbrew przepisom ustawy o grach hazardowych i wyczerpuje znamiona przestępstwa skarbowego określonego w art.107 § 1 Kodeksu karnego skarbowego. Przy czym wykroczenie skarbowe jest czynem ściganym z urzędu, zaś wydanie decyzji administracyjnej o nałożeniu kary pieniężnej z art. 89 ustawy o grach hazardowych jest obligatoryjne.

W dniu 2 września 2015 r. P. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] o nr [...]. Wskazując na zarzut naruszenia prawa materialnego, tj.;

-art. 6 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że organizowanie gier na przedmiotowym urządzeniu może naruszać przepisy tej ustawy, a nadto naruszenie tych przepisów poprzez zastosowanie ich w sprawie w sytuacji, gdy przepis art. 14 ust. 1 powołanej ustawy, jako uznany wprost za niezgodny z art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. nie może być stosowany przez organy władzy publicznej w stosunku do osób prywatnych - zarówno fizycznych, jak i prawnych; a przepis art. 6 ust. l ustawy ma taki sam charakter, a oba te przepisy stanowią normy dopełniające podstawy wymierzenia sankcji przewidzianej w art. 89 ust. l pkt.2, ust. 2 pkt. 2,

-art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o grach hazardowych poprzez jego błędną interpretację i przyjęcie, że przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą, jako osoba fizyczna może ponosić sankcję administracyjną za delikt w sytuacji, gdy ustawa określająca warunki urządzania i zasady prowadzenia działalności w zakresie gier hazardowych nie wskazuje go jako podmiotu uprawnionego do uzyskania koncesji na prowadzenie kasyna gry.

wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości ( sprawa została wpisana do repertorium SA pod nr 984/15)

Natomiast M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] o nr [...]. w dniu 16 września 2015r. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt III SA/Łd 1035/15. Skarżący podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj.;

- art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych, poprzez jego błędną wykładnię, która skutkowała uznaniem, że przez urządzanie gier hazardowych należy również rozumieć udostępnienie urządzającemu grę hazardową powierzchni użytkowej przez osobę trzecią, podczas gdy zarówno wynik wykładni gramatycznej jak i systemowej prowadzi do zgoła odmiennego wniosku, a mianowicie, że są to dwa odmienne stany faktyczne, a tylko jeden z nich w postaci urządzania gry hazardowej daje podstawę do nałożenia kary pieniężnej; art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie, które skutkowało nałożeniem kary pieniężnej w wysokości nieznanej ustawie o grach hazardowych po 12 000 zł na każdego z urządzających grę hazardową, podczas gdy, kara pieniężna przewidziana ustawą o grach hazardowych stanowi kwotę 12 000 zł od każdego automatu niezależnie od ilości osób urządzających grę hazardową;

- art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych poprzez ich nieuprawnione zastosowanie, na skutek braku ich notyfikacji Komisji Europejskiej na zasadzie przepisów art. 8 ust. 1 Dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego, zmienionej Dyrektywą Rady 2006/96/WE z dnia 20 listopada 2006r., co wynika z treści art. 91 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 2 i 53 Aktu Akcesyjnego dotyczącego przystąpienia Polski do Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864);

wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w Ł. z dnia [...].

W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Celnej w Ł. podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawach, wniósł o ich oddalenie.

Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 27 stycznia 2016r.w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 1035/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o treść art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawę o sygn. akt III SA/Łd 1035/15 ze sprawą o sygn. akt III SA/Łd 984/15.

Pełnomocnik skarżącego – M. S. popierając na rozprawie wniesioną skargę, sprostował omyłkę w podstawie prawnej zarzutu skargi zawartą w pkt II tiret.1 skargi i oświadczył, że zarzut dotyczy naruszenia art. 89 ust 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Wyjaśnił również, że Sąd Rejonowy w S. umorzył postępowanie karne przeciwko M. S., a Sąd Okręgowy w S. utrzymał w mocy orzeczenie sądu pierwszej instancji. Złożył do akt sprawy kserokopie postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia 24 lutego 2015 roku oraz postanowienia Sądu Okręgowego w S. z dnia 28 kwietnia 2015 roku. Wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Pełnomocnik organu administracji wnosił o oddalenie skarg.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 powołanej ustawy).

Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) - dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Ponadto, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie skargi wniesione w obu sprawach zasługują na uwzględnienie, ale z przyczyn, które Sąd uwzględnił z urzędu. Sąd doszedł do przekonania, że doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik spraw, a to stanowi przesłankę do uchylenia zaskarżonych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu są dwie decyzje Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] o nr [...] i nr [...], z których każda utrzymuje w mocy w całości tę samą, jedną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wymierzenia M. S. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą "A" kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry w wysokości 12 000 zł oraz P. C. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą PPHU B kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry w wysokości 12 000 zł.

Zgodnie art. 8 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych ( Dz. U. z 2009 r. nr 201, poz. 1540 ze zm.) ( dalej u.g.h.), do postępowań w sprawach określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa, chyba że ustawa stanowi inaczej. W związku z tym uregulowaniem, podstawę prawną decyzji organu odwoławczego stanowił m.in. art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2015r., poz. 613 ze zm.)-dalej O.p.

Art. 233 § 1 O.p. stanowi, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:

1/ utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji albo

2/ uchyla decyzję organu pierwszej instancji:

a/ w całości lub w części – i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub uchylając tę decyzję – umarza postępowanie w sprawie,

b/ w całości i sprawę przekazuje do rozpatrzenia właściwemu organowi pierwszej instancji, jeżeli decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, albo

3/ umarza postępowanie odwoławcze.

Ponadto, zgodnie z art. 233 § 2 O.p. organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części.

Wobec wskazanego powyżej brzmienia przepisu art. 233 § 1 O.p., ocena zgodności z prawem zaskarżonych decyzji musiała rozpocząć się do zbadania, czy w sytuacji, w której organ pierwszej instancji wydał jedną decyzję, a strony postępowania wniosły odrębnie dwa odwołania, dopuszczalne było wydanie przez organ odwoławczy dwóch, odrębnych decyzji, z których każda utrzymywała w całości tę samą decyzję organu I instancji.

Należy w związku z tym zauważyć, że art. 233 O.p. zawiera zamknięty katalog decyzji organu odwoławczego. A więc, organ odwoławczy jest uprawniony jedynie do wydawania decyzji o sentencji takiej, jak wymienione we wskazanym przepisie, co w ocenie Sądu oznacza m.in., że jest uprawniony do wydania tylko jednej decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji. Art. 233 § 1 O.p. posługuje się bowiem jednoznacznym sformułowaniem "Organ odwoławczy wydaje decyzję /../".

W rozpoznawanej sprawie Dyrektor Izby Celnej w Ł. dopuścił się naruszenia powyżej wskazanego przepisu. W sprawie bezspornym jest, że w terminie otwartym do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w Ł. z dnia [...] wpłynęły dwa odwołania stron postępowania, tj. w dniu 1 czerwca 2015r. wpłynęło odwołanie wniesione przez P. C., a w dniu 5 czerwca 2015r. wpłynęło odwołanie M. S. W dniu 16 czerwca 2015r. organ pierwszej instancji przekazał Dyrektorowi Izby Celnej w Ł. odwołanie P. C., a w dniu 18 czerwca 2015r. odwołanie M. S.

Wniesienie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji przez dwie strony postępowania nakładało na organ odwoławczy obowiązek ich łącznego rozpoznania w jednym terminie. W niniejszej sprawie Dyrektor Izby Celnej w Ł. rozpoznał odwołania w jednym terminie, tj. w dniu 7 sierpnia 2015r. ale wydał dwie odrębne decyzje administracyjne, tj. o nr [...], której adresatem jest P. C. i o nr [...], której adresatem jest M. S.

Jak wskazano wyżej, wniesienie od jednej decyzji organu pierwszej instancji, odrębnych odwołań przez kilka objętych nią podmiotów nakładało na organ odwoławczy obowiązek ich łącznego rozpatrzenia, nie tylko w jednym terminie tak, jak uczynił to organ odwoławczy w niniejszej sprawie ale też poprzez wydanie jednego rozstrzygnięcia. Powyższe wynika wprost z redakcji art. 233 § 1 pkt 1 O.p., w którym wskazuje się, że w wyniku rozpatrzenia odwołania organ odwoławczy wydaje decyzję, nie zaś szereg (dwie lub kilka) decyzji. Odwołania od decyzji organu I instancji wniesione przez kilka podmiotów winny więc zostać rozstrzygnięte jedną decyzją administracyjną. Złożenie dwóch odwołań od decyzji wydanej w jednym postępowaniu administracyjnym nie powoduje bowiem wszczęcia dwóch odrębnych postępowań odwoławczych, które mogłyby kończyć się wydaniem dwóch odrębnych decyzji drugoinstancyjnych (por. wyroki NSA z dnia 1 kwietnia 2005r., sygn. akt OSK 1230/04, Lex 176134, z dnia 31 sierpnia 2010r., sygn. akt II OSK 1198/09, Lex nr 746416 oraz wyrok WSA w Lublinie z dnia 1 lipca 2008r., sygn. akt II SA/Lu 68/08, Lex nr 516040, wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 lutego 2008r., sygn. akt V SA/Wa 1405/07, Lex nr 510803). Organ odwoławczy może zawrzeć w jednej decyzji różne rozstrzygnięcia w stosunku do jednego lub kilku odwołujących, a warunkiem zgodności z prawem takiej decyzji jest to, aby rozstrzygnięcia te nie pozostawały ze sobą w sprzeczności (por. wyroki NSA z dnia 24 listopada 2005r., sygn. akt II OSK 257/05, Lex nr 203714 i z dnia 22 grudnia 2008r., sygn. akt II OSK 1109/07, Lex nr 513841).

Należy też zwrócić uwagę, że każdy ze skarżących wnosił odwołanie wyłącznie we własnym imieniu w zakresie, w jakim dotyczyła go decyzja organu I instancji, a organ odwoławczy w każdej z zaskarżonych decyzji utrzymywał w mocy decyzję organu I instancji w całości, mimo iż zawarte w niej rozstrzygnięcie w odniesieniu do drugiej osoby nie było przedmiotem jego oceny. Tymczasem istota postępowania odwoławczego polega na ponownym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu całej sprawy, która była przedmiotem rozpatrzenia i rozstrzygnięcia organu I instancji. Organ odwoławczy nie może ograniczyć się do kontroli decyzji organu pierwszej instancji obejmującej np. jedynie niektóre elementy stanu faktycznego, gdyż stanowi to także naruszenie art. 220 § 1 O.p. ( S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek. Ordynacja podatkowa. Komentarz. Lexis-Nexis Wyd. 8, str. 924, uzasadnienie uchwały NSA z 16 stycznia 1997 r. III ZP 5/96 OSNAPiUS 1997, nr 15 poz. 262) Ponadto, gdyby w zaistniałym w sprawie stanie faktycznym, przy dokonywaniu merytorycznej oceny obu decyzji - hipotetycznie - zaistniały podstawy do uchylenia jednej z decyzji organu odwoławczego, w obrocie prawnym pozostawałaby druga decyzja, która nadal w całości utrzymywałaby w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w Ł. skierowaną do obu skarżących.

Z powyższych względów Sąd uznał, że niedopełnienie obowiązku łącznego rozpoznania złożonych odwołań, zakończonego jednym rozstrzygnięciem, stanowiło naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 O.p., a więc stanowiło istotne naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie zaskarżonych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Na marginesie powyższych rozważań wskazać jedynie należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest też pogląd, że niedopełnienie obowiązku łącznego rozpoznania wszystkich odwołań stron skutkuje tym, że decyzja taka dotknięta jest wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (odpowiednio art. 247 § 1 pkt 2 O.p.), jako wydana bez podstawy prawnej (por. wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2005r., sygn. akt OSK 1230/04, Lex nr 176134). Wobec jednak istnienia rozbieżnych stanowisk w tej kwestii zaprezentowanych w cyt. powyżej orzeczeniach Sąd uznał, że stwierdzone naruszenie przepisów postępowania w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie uzasadnia stwierdzenia nieważności obu zaskarżonych decyzji, gdyż jest ono wynikiem błędnej wykładni art. 233 § 1 O.p. ( Podobne stanowisko zajął też WSA w Łodzi w wyroku z dnia 30 grudnia 2015 r. w sprawie III SA/Łd 1031/14). Wobec powyższej konkluzji, Sąd uznał, że odniesienie się do merytorycznych zarzutów podniesionych w skargach, a w szczególności dotyczących naruszenia prawa materialnego byłoby przedwczesne.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 wyroku. W przedmiocie wykonalności zaskarżonych decyzji orzeczono stosownie do treści art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono zaś na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2013r., poz. 461).

d.j.