Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 608/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 70 § 6, 8
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 7, art. 64 ust. 2.
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski asesor WSA Anna Janowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Naczelnika Urzędu Skarbowego na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie nieprzystąpienia do egzekucji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej: wierzyciel, strona, skarżący) skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej WSA) w Olsztynie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej DIAS) z [...] r. nr [...] w przedmiocie nieprzystąpienia do egzekucji z nieruchomości na podstawie odpisów tytułów wykonawczych nr: [...],[...],[...],[...],[...] i [...], wystawionych wobec M. S. (dalej zobowiązany, dłużnik).

Jak wynika z nadesłanych akt sprawy i treści kwestionowanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć, pismem z 20.04.2021 r. wierzyciel skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. (dalej organ egzekucyjny, NUS) wniosek o wszczęcie egzekucji z nieruchomości wobec zobowiązanego na podstawie ww. tytułów wykonawczych obejmujących należności podatkowe i z tytułu odsetek stałych za: styczeń i luty 2003 r., luty, marzec, kwiecień, czerwiec, lipiec, sierpień i październik 2005 r., oraz należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 i 2007 r.. Wnioskowano o przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości położonej w Z., dla której Sąd Rejonowy w Z. prowadzi księgę wieczystą numer [...]. Skarżący wskazał, że ww. nieruchomość jest jedynym majątkiem zobowiązanego podlegającym egzekucji. Wymienione należności uległy przedawnieniu w latach 2010, 2011 i 2016, ale są zabezpieczone poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej w 19 października 2009 r. oraz na podstawie z art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej (O.p.) mogą być egzekwowane wyłącznie z przedmiotu hipoteki.

NUS pismem z 27 maja 2021 r., działając na podstawie art. 29 § 1 w związku z art. 29 § 2 pkt 3 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.), dalej u.p.e.a., zawiadomił wierzyciela o nieprzystąpieniu do egzekucji. Następnie pismem z 14 czerwca 2021 r. wierzyciel wniósł o wydanie postanowienia na podstawie art. 29 § 2a u.p.e.a..

Postanowieniem z [...] r. nr [...], NUS postanowił o nieprzystąpieniu do egzekucji z nieruchomości. Wskazał w uzasadnieniu, że na podstawie art. 29 § 1 u.p.e.a. zobligowany był do zbadania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej i prawidłowości wystawienia tytułów wykonawczych. W ocenie organu egzekucyjnego tytuły wykonawcze nie spełniają wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2013 r. sygn. akt SK 40/12 organ zaznaczył, że należności podatkowe objęte tytułami wykonawczymi wygasły wskutek przedawnienia, zatem obowiązki podatkowe nimi objęte nie istnieją, a fakt przedawnienia należności stanowi przyczynę uzasadniającą niedopuszczalność egzekucji z nieruchomości.

Wierzyciel w zażaleniu na to postanowienie wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o przystąpienie do egzekucji z nieruchomości. Zarzucił naruszenie art. 70 § 8 O.p.. Podał, że ustanowienie hipoteki przymusowej nastąpiło 19 października 2009 r. przed upływem terminu określonego w art. 70 § 8 O.p.. Skuteczne zabezpieczenie przedmiotowych zobowiązań powoduje, że nie uległy one przedawnieniu, jednak mogą być egzekwowane wyłącznie z przedmiotu hipoteki. Zaznaczył, że treść art. 70 § 8 O.p. nie stanowiła dotąd przedmiotu kontroli TK, a zabezpieczenie poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości zobowiązanego ma na celu ochronę wierzyciela hipotecznego zarówno przed niepożądanym działaniem zobowiązanego (zbycie nieruchomości), jak również skutkami upływu czasu (przedawnieniem).

DIAS wydając postanowienie z [...] r. uznał, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Powołał art. 29 § 1, 2 i 2a u.p.e.a., art. 70 § 6 i 8 O.p., wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2013 r. sygn. akt SK 40/12, a także szereg wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym wyrok z 22 listopada 2018 r. sygn. akt II FSK 3418/16. Wyjaśnił, że odpowiednikiem zakwestionowanego ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego przepisu art. 70 § 6 O.p., jest obecnie art. 70 § 8 O.p.. Co prawda art. 70 § 8 O.p. nie stanowił dotąd przedmiotu kontroli Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności z Konstytucją RP. Trybunał uznał jednak, że do przepisu art. 70 § 8 O.p. mają odpowiednie zastosowanie te same zastrzeżenia konstytucyjne, które zostały przedstawione w wyroku z 8 października 2013 r. sygn. akt SK 40/12. Przy czym w wyroku tym TK wskazał, że całkowity brak przedawnienia należności zabezpieczonych hipoteką przymusową stanowi przekroczenie zakresu swobody regulacyjnej, przysługującego ustawodawcy w zakresie prawa podatkowego.

DIAS powołał szereg wyroków NSA, m.in. z 24 stycznia 2019 r. sygn. akt II FSK 271/17 i podał, że powtórzona w art. 70 § 8 O.p. treść art. 70 § 6 O.p. (uzupełniona o zastaw skarbowy) w brzmieniu obowiązującym po 1 stycznia 2003 r. oznacza niekonstytucyjność również tej regulacji prawnej. Treść art. 70 § 8 O.p. nie uległa takim zmianom, które mogłyby rzutować na ocenę odmienną od tej, która została zawarta w wyroku TK w sprawie SK 40/12 zwłaszcza, że już w tym wyroku Trybunał wskazał, że do art. 70 § 8 O.p. w sposób oczywisty mają odpowiednie zastosowanie te same zastrzeżenia konstytucyjne, które zostały wyrażone wobec art. 70 § 6 O.p.. Przywołano w tym zakresie także wyrok Sądu Najwyższego z 17 marca 2016 r. sygn. akt V CSK 377/15.

DIAS zaznaczył, że orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne (art. 190 ust. 1 Konstytucji RP). Mają także charakter prawotwórczy, co oznacza, że przepis, którego niezgodność z Konstytucją stwierdził Trybunał traci moc obowiązującą w zakresie stwierdzonej niezgodności (por. B. Banaszak, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2009, s. 835-853; wyrok WSA w Łodzi z 6 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Łd 317/14). Natomiast stosowanie wykładni prokonstytucyjnej obowiązuje nie tylko sądy, ale też organy administracji publicznej (zob. wyrok WSA w Kielcach z 21 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Ke 322/15).

Końcowo podkreślono, że przepis art. 168b u.p.e.a. daje zobowiązanemu możliwość realizacji roszczenia odszkodowawczego względem organu egzekucyjnego lub wierzyciela, na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia i prowadzenia egzekucji. W związku z powyższym, powołując się na zgromadzony materiał dowodowy oraz aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych DIAS stwierdził, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki wskazujące na zasadność nieprzystąpienia do egzekucji z nieruchomości na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

W skardze na powyższe postanowienie DIAS wierzyciel, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o uchylenie w całości postanowień wydanych w obu instancjach, zwrot skarżącemu ewentualnych kosztów postępowania według norm przepisanych, i skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). Zarzucono naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 29 § 1 i art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie,

- art. 70 § 8 O.p. poprzez jego niezastosowanie,

2. przepisów postępowania, mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:

- art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (K.p.a.) poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i utrzymanie w mocy błędnego postanowienia organu I instancji,

- art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie,

- art. 7 K.p.a. poprzez wydanie postanowienia wbrew zasadzie praworządności, z pominięciem obowiązującego przepisu prawa,

- art. 7 Konstytucji RP poprzez rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej z pominięciem istniejącej normy prawnej.

W treści skargi podniesiono, powołując art. 29 § 1 u.p.e.a., że zasadność i wymagalność obowiązku nie podlega badaniu przez organ egzekucyjny w ramach czynności wstępnych. Wymagalność nie jest zatem przesłanką dopuszczalności wszczęcia egzekucji. Wierzyciel w tytule wykonawczym oświadczył, że obowiązek w nim określony jest wymagalny, a zatem zasadny. To oświadczenie wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego badającego dopuszczalność egzekucji (por. Marek Piotr Przybysz (w:) Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz; WKP 2021). Tymczasem organ uchybił wskazanemu powyżej ustawowemu zakazowi i niezgodnie z prawem dokonał nieuprawnionej oceny obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Powołując się na wyroki NSA z 3 stycznia 2002 r. sygn. akt III SA 1339/00 i z 13 grudnia 2012 r. sygn. akt II FSK 945/11 podniesiono, że doktryna (ww. komentarz) nie zgadza się z poglądem o obowiązku przeprowadzenia przez organ egzekucyjny postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy np. obowiązek nadal istnieje czy też uległ przedawnieniu. Tytuł wykonawczy oraz wniosek o wszczęcie egzekucji są dokumentami urzędowymi i jako takie korzystają z domniemania prawdziwości, wobec czego weryfikacja ich prawdziwości przez organ egzekucyjny w ramach czynności wstępnych jest zbędna. Weryfikacja taka nastąpi natomiast w przypadku wniesienia zarzutów przez zobowiązanego.

Ustanowienie hipoteki przymusowej nastąpiło przed upływem terminu określonego w art. 70 § 1 O.p.. Powołano wyrok TK z 8 października 2013 r. sygn. akt SK 40/12 wskazując, że dotyczył on art. 70 § 6 a nie § 8 O.p., co też rozważał Sąd Najwyższy w wyroku z 17 marca 2016 r. sygn. akt V CSK 377/15.

Stanowisko w sprawie przedawnienia zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką zajęło Ministerstwo Finansów w piśmie z 16 listopada 2020 r. nr [...].

Zdaniem skarżącego zróżnicowanie podmiotów na gruncie art. 70 § 8 O.p. jest racjonalne i znajduje uzasadnienie w szeregu norm konstytucyjnych, a stosowanie wskazanego przepisu znajduje racjonalne uzasadnienie, które przedstawiono w skardze.

Wskazano na możliwość wielokrotnego zawieszania i przerywania biegu przedawnienia, co w praktyce może uniemożliwić wygaśnięcie tych zobowiązań przez przedawnienie. Zatem zobowiązanie podatkowe może być egzekwowane nawet po kilkunastu latach (zob. Informacja NIK o wynikach kontroli: przedawnianie się zobowiązań podatkowych, Warszawa 18 maja 2016 r., s. 29). Tak więc sytuacja faktyczna i prawna dłużników nieposiadających nieruchomości, na których można byłoby ustanowić ograniczone prawo rzeczowe, jest porównywalna z tymi, do których ma zastosowanie art. 70 § 8 O.p..

Dlatego też przepis art. 70 § 8 O.p. w zakresie, w jakim odnosi się do zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką, jest zgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP w przeciwieństwie do przepisu art. 70 § 6 O.p.. Zatem nie sposób twierdzić, że wraz z uznaniem przepisu art. 70 § 6 O.p. za niekonstytucyjny, takim stał się również przepis art. 70 § 8 O.p..

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Zarządzeniem z 4 listopada 2021 r. (k. 18) Przewodnicząca Wydziału I WSA w Olsztynie skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstawy do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a., tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Według strony skarżącej zgodnie z przepisem art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zdaniem wierzyciela zasadność i wymagalność obowiązku nie podlega badaniu przez organ egzekucyjny w ramach czynności wstępnych.

W wyroku z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt II FSK 945/11Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że rozpoznając zarzut przedawnienia jest związany stanowiskiem wierzyciela, na które przysługuje zażalenie (a w konsekwencji skarga do sądu administracyjnego), to przesądzające rozstrzygnięcie tej kwestii przez organ egzekucyjny w trybie art. 29 § 1 u.p.e.a. stanowi ingerencję w sferę merytorycznej oceny podstawy do wystawienia tytułu wykonawczego przez wierzyciela.

NSA zauważył, że art. 29 § 1 u.p.e.a., ma charakter procesowy i to nie tylko z powodu jego zamieszczenia w ustawie procesowej, ale także z uwagi na jego charakter. Określa on bowiem procedurę badania dopuszczalności egzekucji administracyjnej. Przepis art. 29 § 1 u.p.e.a. nakłada na organ egzekucyjny obowiązek zbadania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej. W sprawie niniejszej tytuł wykonawczy spełniał wszystkie warunki formalne, pozostała więc tylko kwestia zbadania dopuszczalności przedmiotowego obowiązku.

W piśmiennictwie przyjmuje się, że egzekucja administracyjna jest dopuszczalna, gdy łącznie spełnione zostaną podmiotowe i przedmiotowe warunki jej prowadzenia. Do przesłanek podmiotowych zalicza się wszystkie wymogi związane z uczestnikami tego postępowania. Przez pojęcie przesłanek przedmiotowych rozumie się dopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej z uwagi na egzekwowany obowiązek, jego charakter prawny (por. W. Piątek, a. Skoczylas w: R. Hauser, A. Skoczylas (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, Warszawa 2011, str. 177).

W glosie do wyroku NSA z dnia 13 grudnia 2012 r., II FSK 945/11, glosator krytycznie odniósł się do treści glosowanego wyroku. W tezach wskazał jego ocenę.

Zakres mocy wiążącej stanowiska wierzyciela jest ograniczony płynącym z ogólnej zasady praworządności (art. 6 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.) obowiązkiem organu egzekucyjnego do działania na podstawie i zgodnie z obowiązującym prawem oraz czuwania (kontroli), aby było ono przestrzegane przez strony i uczestników postępowania.

Organ egzekucyjny w zakresie oceny przedawnienia obowiązku powinien opierać się na właściwych przepisach prawa i nie może ich zastąpić wypowiedź wierzyciela w tej kwestii. W szczególności wierzyciel nie może w sposób wiążący dla organu egzekucyjnego wskazać, które przepisy i z jakimi skutkami stosuje się w konkretnym przypadku oceny przedawnienia obowiązku, przykładowo, że w grę wchodzą przepisy k.c., a nie o.p. W tym kontekście organ egzekucyjny, badając w trybie art. 29 § 1 u.p.e.a., czy obowiązek uległ przedawnieniu według obowiązujących przepisów prawnych, nie narusza sfery merytorycznej oceny wierzyciela odnośnie do wystawienia tytułu wykonawczego, gdyż działa na podstawie bezwzględnie wiążących przepisów prawa.

Zobowiązanemu przysługuje wobec organu egzekucyjnego publiczne prawo podmiotowe do niestosowania wobec niego środków egzekucyjnych w przypadku, gdy nastąpiło przedawnienie obowiązku. Opisane prawo można zakwalifikować jako prawo jednostki do działań negatywnych państwa [...]. Na jego normatywne źródło i treść składają się przepisy regulujące instytucję przedawnienia obowiązku pieniężnego, jak np. art. 59 § 1 pkt 9 i art. 70 § 1 o.p. oraz przepisy u.p.e.a. określające skutki tego zdarzenia dla postępowania egzekucyjnego, które polegają głównie na konieczności jego umorzenia (art. 33 pkt 1 w zw. z art. 34 § 4 czy art. 59 § 1 pkt 2) lub na obowiązku odstąpienia od czynności egzekucyjnych (art. 45).

Organ egzekucyjny w ramach dopuszczalności egzekucji administracyjnej bada z urzędu kwestię przedawnienia obowiązku. Przyczynia się ona do tego, że nie dojdzie do zastosowania środków egzekucyjnych w przypadku, gdy obowiązek uległ przedawnieniu, ponieważ po stwierdzeniu tej okoliczności, organ egzekucyjny zwróci wierzycielowi tytuł wykonawczy i nie przystąpi do egzekucji (art. 29 § 2 u.p.e.a.).

Pomiędzy dokonaniem przez organ egzekucyjny oceny kwestii przedawnienia obowiązku w trybie art. 29 § 1 u.p.e.a. a wyłączeniem możliwości badania zasadności i wymagalności obowiązku nie zachodzi kolizja [...]. Stosowanie przepisów regulujących przedawnienie obowiązku nie ingeruje w treść i etap poprzedzający jego ukształtowanie (zasadność), jak również w to, czy istnieje stan, w którym zobowiązany powinien wykonać spoczywający na nim obowiązek, lecz się od tego uchyla (wymagalność).

Sąd rozpoznający tę sprawę podziela stanowisko zawarte w glosie do wyroku NSA. Okoliczność przedawnienia obowiązku pieniężnego powinna być badana przez organ egzekucyjny w ramach ustalania dopuszczalności egzekucji administracyjnej w oparciu o art. 29 § 1 u.p.e.a.. W konsekwencji przeciwny pogląd strony skarżącej nie zasługuje na aprobatę.

Postanowieniem z [...] r., znak: [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z., postanowił o nieprzystąpieniu do egzekucji z nieruchomości. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał, że na podstawie art. 29 § 1 u.p.e.a. zobligowany był do zbadania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej i prawidłowości wystawienia tytułów wykonawczych. Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 70 § 8 O.p. poprzez jego niezastosowanie. Sąd w pełni podziela linię orzeczniczą NSA .

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 8 października 2013 r. sygn. akt SK 40/12 dał wskazówkę interpretacyjną, zgodnie z którą przyjęcie, że zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką nie ulegają przedawnieniu, oznacza niezgodność z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, co w konsekwencji powoduje przedawnienie tych zobowiązań na ogólnych zasadach określonych w art. 70 § 1 O.p., jeżeli nie doszło do przerwania lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia (zob. wyrok NSA z 24 października 2013 r., sygn. akt II FSK 2673/11, wyrok NSA z 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 2048/15, wyrok NSA z 22 listopada 2018 r., sygn. akt II FSK 3418/16, dostępne na stronie CBOSA).

Obecnie odpowiednikiem zakwestionowanego ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego przepisu art. 70 § 6 O.p., jest art. 70 § 8 O.p. Zgodnie z obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. przepisem art. 70 § 8 O.p., nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu.

W orzeczeniach sądów administracyjnych wskazuje się, że powtórzona w art. 70 § 8 O.p. treść art. 70 § 6 O.p. (uzupełniona o zastaw skarbowy) w brzmieniu obowiązującym po 1 stycznia 2003 r. oznacza niekonstytucyjność również tej regulacji prawnej. Treść art. 70 § 8 O.p. nie uległa takim zmianom, które mogłyby rzutować na ocenę odmienną od tej, która została zawarta w wyroku Trybunału w sprawie SK 40/12, zwłaszcza, że już w tym wyroku Trybunał wskazał, że do art. 70 § 8 O.p. w sposób oczywisty mają odpowiednie zastosowanie te same zastrzeżenia konstytucyjne, które zostały wyrażone wobec art. 70 § 6 O.p. Takie stanowisko prezentowane jest w szeregu wyroków NSA: z 13 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 1807/12; z 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 1197/12; z 18 lipca 2014 r., sygn. akt I FSK 1042/13; z 16 września 2014 r., sygn. akt I FSK 317/14; z 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II FSK 1764/14; z 22 maja 2015 r., sygn. akt II FSK 316/14; z 17 września 2015 r., sygn. akt I FSK 949/14; z 20 października 2016 r., sygn. akt II FSK 2467/14; z 10 stycznia 2017 r., sygn. akt II FSK 3552/14; z 9 lutego 2017 r" sygn. akt II FSK 3236/16; z 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt I FSK 1834/15; z 30 stycznia 2018 r., sygn. akt I FSK 1976/17; z 29 marca 2018 r., sygn. akt I FSK 17/18; z 6 czerwca 2018 r., sygn. akt II FSK 1454/16; z 24 stycznia 2019 r., sygn. akt II FSK 271/17, dostępne na stronie CBOSA).

Takie stanowisko zostało powtórzone w wyroku NSA z 28 X 2021r., sygn. akt III FSK 3817/21. Zasadniczo sytuacja oczywistej niekonstytucyjności zachodzi wówczas, gdy porównywane przepisy ustawy i Konstytucji dotyczą regulacji tej samej materii i są ze sobą sprzeczne. Tego typu założenie występuje również w przypadku, gdy ustawodawca wprowadził regulację identyczną, jak norma objęta już wyrokiem Trybunału (R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2010, s. 266-268; M. Wiącek, Pytanie prawne sądu do Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2011, s. 266-268). Z oczywistą niekonstytucyjnością mamy do czynienia również wtedy, gdy ustawodawca zmienia co prawda kontrolowany przepis, ale nie usuwa stwierdzonej przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku niezgodności, stwarzając tylko pozory restytucji konstytucyjności.

Oczywistość niezgodności przepisu z Konstytucją RP oraz z uprzednią wypowiedzią Trybunału Konstytucyjnego stanowi wystarczającą przesłankę do odmowy przez sąd zastosowania przepisów ustawy. W tak oczywistych sytuacjach trudno bowiem oczekiwać, by sądy uruchomiały procedurę kolejnych pytań prawnych (R. Hauser, A. Kabat, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lutego 2002 r., I SA/Po 461/01, "Orzecznictwo Sądów Polskich" 2003, nr 2, s. 73-75; M. Wiącek, Pytania...,op. cit., s. 269; uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 16 października 2006 r., I FPS 2/06; wyroki NSA z 10 marca 2010 r., I OSK 1447/09 i z 24 września 2008 r., I OSK 1369/07). Stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny cecha niekonstytucyjności odnosi się zatem także do art. 70 § 8 o.p., w brzmieniu obowiązującym na dzień ustanowienia hipoteki. W tej sytuacji uprawnione jest stwierdzenie o oczywistej niezgodności art. 70 § 8 o.p. z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP w zakresie, o którym mowa w ww. wyroku Trybunału.

Sąd rozpoznający tę sprawę ten pogląd w pełni podziela. Zarzuty strony skarżącej, o charakterze polemicznym, w odniesieniu do wyroku TK nie mogą odnieść zamierzonego skutku. Przepis art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2003r. został derogowany z porządku prawnego. Tego faktu strona skarżąca nie jest w stanie odwrócić i podważyć. W tej sytuacji DIAS był uprawniony do stwierdzenia, w świetle tych faktów, o oczywistej niezgodności art. 70 § 8 o.p. z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, w zakresie, o którym mowa w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12. Do takiego stanowiska obligowało go stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, które zostało wyrażone w przywołanych wyrokach.

W konsekwencji Sąd nie podzielił zarzutów strony skarżącej w przedmiocie naruszenia przepisów postępowania, mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.: art. 138 §1 pkt 1 K.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i utrzymanie w mocy organu I instancji; art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie; art. 7 K.p.a. poprzez wydanie postanowienia wbrew zasadzie praworządności, z pominięciem obowiązującego przepisu prawa; art. 7 Konstytucji RP poprzez rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej z pominięciem istniejącej normy prawnej.

Skarga okazała się bezzasadna i po myśli art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.