Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 626/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2008-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Siedlecka /sprawozdawca/, Sędzia NSA Halina Kremis, Asesor WSA Olga Białek, Protokolant Paweł Kysiak, po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 18 stycznia 2008r. na rozprawie sprawy ze skargi J. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki części samowolnie rozbudowanego obiektu gospodarczego położonego w U. przy ul. D. [...] I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. działając na podstawie art. 83 ust. l i art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 156, póz 1118 z 2006r.) oraz art. 37 ust. l pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, póz. 229 z późn. zm.) i art. 104 k.p.a. nakazał J.G. rozbiórkę części obiektu gospodarczego samowolnie rozbudowanego o wielkość 40m2 (5,0m x 8,0m) położonego w U. przy ul. [...] nr [...] , na działce nr [...] AM [...] .

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 22 marca 2005r. (sygn. akt II SA/Wr 2051/02) w przedmiocie nakazania rozbiórki części budynku gospodarczego uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] nr [...] . Sąd we wskazanym wyroku wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organów będzie dokonanie prawidłowych i wszechstronnych ustaleń jaki obiekt budowlany ( garaż czy budynek gospodarczy ) został objęty kontrolowanym postępowaniem a następnie dokonanie oceny zaistnienia podstaw do orzeczenia rozbiórki w trybie art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974r.

Przeprowadzając ponownie postępowanie organ I instancji wskazał, że inwestor J.G. w latach 1983-1984 dokonał samowolnej rozbudowy istniejącego budynku gospodarczego, realizując rozbudowę o wymiarach 5.0m x 8,0m i sytuując sporny obiekt na granicy działki z sąsiadem. Inwestor nie uzyskał zgody właścicieli sąsiedniej nieruchomości na przybliżenie się do granicy działki. Ponadto samowolnie dokonał zmiany sposobu użytkowania obiektu gospodarczego na warsztat wyplatania siatki ogrodzeniowej. Samowolnie rozbudowana część obiektu przeznaczona jest na magazyn materiałów pomocniczych i podręczny warsztat, natomiast w części istniejącej znajduje się urządzenie do wyplatania siatki. Tym samym bezsprzecznie, zdaniem organu, inwestor doprowadził do niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych działki sąsiedniej, której właścicielami są małż. J., poprzez utrudnienie prawidłowej jej zabudowy.

Dodatkowo organ wyjaśnił, że Gmina L. poinformowała, iż nie posiada informacji nt. obowiązujących w latach 1983-1984 planów miejscowych. Natomiast plan miejscowy uchwalony w 1987r. posiada zapisy odnośnie działki nr [...] obręb U., jako tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej o niskiej intensywności – [...] .

Odwołanie od tej decyzji wniósł J.G. zarzucając naruszenie prawa materialnego - art. 37 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane poprzez przyjęcie, iż wybudowany obiekt został wybudowany niezgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, albowiem w czasie rozpoczęcia budowy w 1974r. i jej zakończenia w 1984 roku nie funkcjonował żaden plan zagospodarowania przestrzennego i opieranie się w wydanej decyzji na planie z 1987roku jest zdaniem strony niczym nieuprawnione i sprzeczne z orzecznictwem NSA w tym zakresie, oraz naruszenie przepisów art. 7 i 77 Kpa poprzez powierzchowne i uproszczone ustalenie materiału dowodowego, który nie dał podstawy do postawienia tak jednoznacznych zarzutów, np., że zbudowany obiekt znajduje się na terenie, który zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego nie powinien tam się znajdować i spowodował niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych działki sąsiedniej, utrudnia jej prawidłową zabudowę.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż zaskarżoną decyzję wydano na podstawie art. 37 ust.1 pkt 2 dotychczasowej ustawy z 27 października 1974r. Prawo budowlane - powołując się na art. 103 ust.2 obowiązującej (z dniem 1 stycznia 1995r.) ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, stanowiący, iż: Przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to zdaniem organu II instancji, że odesłanie do przepisów dotychczasowych - ustawy Prawo budowlane z 1974r. przewidziane jest do tych przypadków, co do których wyżej wymieniony przepis przejściowy wyklucza stosowanie art. 48 obecnej ustawy Prawo budowlane z 1994r., a więc do obiektów budowlanych, których budowa została zakończona przed wejściem w życie obecnej ustawy, tj. przed 1 stycznia 1995r., lub w stosunku do których (będących w budowie lub ukończonych) przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. W rozpoznawanej sprawie faktem bezspornym jest, że przedmiotowa rozbudowa została wykonana przed 1 stycznia 1995r. (w latach 1983-1984). Tak więc, w świetle dotychczasowej ustawy Prawo budowlane (z 1974r.) "legalizacja" samowoli budowlanej może mieć miejsce wyłącznie wówczas, jeżeli w stosunku do danego obiektu nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 tej ustawy, obligujące organ do orzeczenia rozbiórki obiektu budowlanego. Przewidziany w art. 37 ust.1 nakaz rozbiórki wymienia dwie takie przesłanki: 1) jeżeli obiekt budowlany lub jego część została wybudowana na terenie nie przeznaczonym pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, albo 2) powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Dla podjęcia rozstrzygnięcia niezbędne jest, jak podkreślił to organ odwoławczy, wyłącznie ustalenie, czy w danej sprawie zachodzi którakolwiek w wymienionych wyżej przesłanek (pkt 1 lub pkt 2) do orzeczenia rozbiórki. W zaskarżonej decyzji wskazano przesłankę wymienioną w art. 37 ust.1 pkt.2 - niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia z uwagi na lokalizację obiektu na granicy działki. Rozbudowa budynku gospodarczego (o 40m2) i zmiana sposobu użytkowania tego obiektu na warsztat wyplatania siatki ogrodzeniowej na granicy z sąsiednią działką stanowi w ocenie organu II instancji rażące naruszenie przepisów obowiązującego w czasie budowy rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Zgodnie z przepisem § 12 ust.1 odległość budynków mieszkalnych jednorodzinnych i budynków gospodarczych od granicy działki powinna wynosić 4m. a w przypadku ściany budynku bez otworów okiennych i drzwiowych 3m. W przepisie § 13 ust.1 ustawodawca dopuścił jedynie sytuowanie bezpośrednio przy granicy działki budynku gospodarczego ze ścianami z materiałów niepalnych i z dachem o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych, jeżeli nie utrudni to prawidłowej zabudowy działki sąsiedniej), a ponadto jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Zdaniem organu odwoławczego nie ma żadnych wątpliwości, że w omawianym przypadku zachodzą przesłanki a art. 37 ust.1 pkt 2 do orzeczenia nakazu rozbiórki. Przedmiotowy obiekt nie jest obiektem gospodarczym, o którym mowa w wyżej wymienionym przepisie i jego lokalizacja w żadnym wypadku nie powinna mieć miejsca bezpośrednio przy granicy działki. Za nakazem rozbiórki przemawia dodatkowo fakt, że obiekt ten znajduje się na terenie przeznaczonym pod innego rodzaju zabudowę, co w istocie wypełnia przesłankę do orzeczenia nakazu rozbiórki określoną w art. 37 ust.1 pkt 1.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił nadto w uzasadnieniu swojej decyzji, że w wyroku WSA z dnia 22 marca 2005r. (powołanym w odwołaniu i zaskarżonej decyzji), wydanym w związku ze skargą na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] Sąd faktycznie stwierdził, że utrwalone orzecznictwo NSA wskazuje, iż "plan miejscowy upoważnia jedynie do takiego rozstrzygnięcia, jakie wyraźnie wynika z jego treści graficznej i tekstowej. Wszelka rozszerzająca wykładnia ustaleń planu miejscowego na niekorzyść właścicieli nieruchomości byłaby sprzeczna z konstytucyjną zasadą ochrony prawa własności i stanowiłaby naruszenie ustaleń tego planu oraz art. 37 Prawa budowlanego. W postępowaniu dotyczącym rozstrzygnięć, które mogłyby wpłynąć na treść własności osobistej, organy administracji nie mogą pomijać zasady całkowitej ochrony tej własności". Należy dodać, że przedstawiając powyższy pogląd Sąd powołał się na wyrok w innej sprawie (wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1999r., IV S.A. 295/96, LEX nr 47787). Tymczasem w omawianej sprawie jest w opinii organu odwoławczego inny stan faktyczny i o nakazie rozbiórki przesądza przesłanka wymieniona w art. 37 ust.1 pkt 2 (a nie w art. 37 ust.1 pkt 1). Zaś okoliczność, że obiekt znajduje się na terenie przeznaczonym do innego rodzaju zabudowy jest jedynie okolicznością dodatkową, która może stanowić dla organu potwierdzenie zasadności podejmowanego rozstrzygnięcia. Z uzyskanych informacji (pisma Wójta Gminy L. z dnia [...] .) wynika bowiem, że "W archiwum Urzędu Gminy w L. znajduje się jedynie część graficzna ogólnego planu zagospodarowania gminy L. uchwalonego w 1980r. Z części graficznej tego planu działka nr [...] w [...] opisana jest jako teren otwarty, rolny (zabudowa zagrodowa obejmująca budynki mieszkalny, gospodarcze i garaże). Brak części opisowej uniemożliwia szczegółowe określenie zapisów dotyczących terenów przeznaczonych pod rozwój (budownictwo, usługi) oraz terenów objętych całkowitym zakazem zabudowy. W związku z brakiem pełnej dokumentacji planu obowiązującego w latach 1983-1984 niemożliwym jest udzielenie pełnej i wyczerpującej informacji zgodnej ze stanem faktycznym i prawnym". Oznacza to, że z uwagi na brak części opisowej miejscowego planu w zaskarżonej decyzji słusznie wskazano art. 37 ust.1 pkt 2 Prawa budowlanego (z 1974r) jako podstawę rozstrzygnięcia, a nie art. 37 ust.1 pkt 1, który dotyczy przeznaczenia terenu inwestycji w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W świetle powyższych ustaleń, w związku z argumentacją i zarzutami podniesionymi przez skarżącego w odwołaniu, organ stwierdził, że są one całkowicie nieuzasadnione i pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie.

Skargę na opisaną decyzję organu drugiej instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniósł J. G.. Zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 37 ust. l pkt l i 2 ustawy z dnia 24.10.1974 Prawo budowlane oraz art. 7 i 77 kpa J.G. wniósł o jej uchylenie i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy poprzez umorzenie postępowania.

W uzasadnieniu skargi J.G. podniósł, że organ odwoławczy uznając, że rozstrzygnięcie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego słusznie zostało oparte na podstawie art. 37 ust.1 pkt 2 ustawy z 24.10.1974 r. prawo budowlane, złagodził przy tym swoją pierwotną ocenę co do naruszenia art.37 ust l pkt l ustawy, zgadzając się najwidoczniej z podniesioną przez skarżącego okolicznością, iż już Sąd Administracyjny w wyroku z 22 marca 2005 r. w sprawie sygn. akt II SA/Wr 2051/02 wydanym w tej samej sprawie wskazał, że "Brak części opisowej uniemożliwia szczegółowe określenie zapisów dotyczących terenów przeznaczonych pod rozwój (budownictwo, usługi) oraz terenów objętych całkowitym zakazem zabudowy." Gmina L. bowiem rzeczywiście nie posiada informacji nt. obowiązujących planów w latach 1983-1984 a część graficzna planu stanowi mało wystarczający materiał nie pozwalający na ocenę sprawy skarżącego z punktu widzenia art.37ust l pkt 1.ustawy. Skarżący wskazał nadto, iż organ odwoławczy skoncentrował się w swoim uzasadnieniu na art.37 ust. l pkt 2 cyt. ustawy. Nadal jednak w ocenie skarżącego wbrew wyraźnemu poleceniu Sądu Administracyjnego, iż "musi dokonać ustaleń wyczerpujących wskazaną normą prawną", gdyż "materiał dowodowy w sprawie nie daje jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy sporna inwestycja powoduje skutki dające podstawę do działania organu w świetle art. 37 prawa budowlanego", takich ustaleń nie dokonał ani Powiatowy ani Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego. Organ administracyjny miał ustalić między innymi jaki obiekt budowlany został objęty kontrolowanym postępowaniem. Obecnie na stronie 3 akapit l decyzji, organ stwierdza, że nie ma żadnych wątpliwości (na jakiej podstawie ?), że przedmiotowy obiekt nie jest obiektem gospodarczym , o którym mowa w przepisie art. 37 ust. l pkt 2 ustawy. W tym zakresie zdaniem skarżącego, organ odwoławczy nie ma racji. Obiekt ten bowiem jak podniósł skarżący, służy mu za podręczy magazyn, zbudowany jest z pustaków, nie wykonuje on w nim żadnych usług ani robót szkodliwych czy uciążliwych dla środowiska. J.G. wskazał nadto, iż do 1997 r. prowadził firmę budowlaną i pomieszczenie to spełniało rolę magazynu materiałów i narzędzi budowlanych. Z całym też przekonaniem i czystym sumieniem jego usytuowanie nie utrudni zdaniem skarżącego prawidłowej zabudowy działki sąsiedniej. Na uzasadnienie powyższego skarżący załączył "OPIS i MAPĘ sporządzoną przez Wojewódzkie Biuro Geodezji Oddział Rejonowy w L., na którym wyrysowany jest kształt należącej do niego działki nr [...]. W ocenie skarżącego sąsiad J. posiada działkę o takim samym wydłużonym kształcie , szerokości około 12 m. Od strony drogi znajduje się budynek mieszkalny "bliźniak" a po lewej stronie każdej z ich działek zbudowane są pomieszczenia gospodarcze. Z tym, że za pomieszczeniem gospodarczym sąsiada skarżącego(za ogrodzeniem) znajduje się droga gminna. Dzięki takiemu usytuowaniu drogi z posadowieniem budynku gospodarczego sąsiada nie ma w ocenie skarżącego żadnego kłopotu. Jak podkreślił w uzasadnieniu swojej skargi J.G. z załączonego przez niego szkicu, mapki i fotografii, wynika że szerokości działki bardzo ogranicza zarówno skarżącego jak i jego sąsiada w możliwości jej zabudowy budynkami gospodarczymi. W tym kontekście skarżący ponownie podniósł, że uzgodnienie o takiej zabudowie zapadło w 1974 r. i do 2000 r. nie było kwestionowane jak również okoliczność, iż jego budynek gospodarczy usytuowany jest od strony zachodniej i ani nie ogranicza światła sąsiedniej działce ani nie utrudnia jej zabudowy (bo jest już ona zabudowana w podobny sposób jak skarżącego). Organ odwoławczy pomimo tych oczywistych faktów powtarza zarzut, iż budynek gospodarczy skarżącego "spowodował niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych działki sąsiedniej, utrudnia jej prawidłową zabudowę", nie wykazując w ocenie skarżącego w żaden sposób na czym polegają rzekomo negatywne skutki jego zabudowy. Jak podniósł przy tym skarżący wydaje się, że istotną okolicznością w całej sprawie, jest że warsztat skarżącego znajduje się w pomieszczeniu sąsiadującym z pomieszczeniem gospodarczym. Na wyposażeniu warsztatu produkującego wyrób tak prosty jak siatka ogrodowa jest urządzenie również proste, (małowymiarowe), wyplatarka siatki", dla zobrazowania czego skarżący załącza fotografię nr 5. Wyplataniu siatki nie towarzyszy ani hałas ani jakiś zapach czy inne zanieczyszczenie. Siatka produkowana jest z drutu powlekanego PCV, który skarżący nabył jako półfabrykat. Produkcja siatki wykonywana jest przez skarżącego na małą skalę. Nie zatrudnia przy jej wyrobie osób trzecich, pracuje osobiście. Dochody z tej produkcji pozwalają , na utrzymanie się na przeciętnym poziomie życia. Przedstawione okoliczności wskazują, że brak jest w ocenie skarżącego podstaw do zastosowania art. 37 ust. l pkt 2 ustawy w przedmiotowej sprawie. W tym stanie rzeczy J.G. wniósł o uwzględnienie odwołania od decyzji, której konsekwencją może być rozbiórka niezbędnej dla skarżącego części obiektu gospodarczego.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wskazał ponadto, iż nie znalazł podstaw do zmiany swojego rozstrzygnięcia a argumentacja i zarzuty podniesione w skardze są całkowicie nieuzasadnione i pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji powołano przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane ( Dz.U. Nr 38,poz. 229 ze zm.). Przepis ten stanowi, że obiekty budowlane lub ich części wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce gdy właściwy organ stwierdzi, że ten obiekt budowlany lub jego część : 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Wystąpienie jednego ze wskazanych wyżej stanów powinno być wykazane w sposób nie budzący wątpliwości.

Wskazać należy, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w 2001r. Pierwotnie organy orzekające w niniejszej sprawie wydały nakaz rozbiórki na podstawie art. 37 ust. pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r. wskazując na niezgodność z ówcześnie obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy, a w zasadzie jego częścią graficzną, gdyż takim tylko materiałem dysponował organ.

Po uchyleniu wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 marca 2005r. ( sygn. akt II SA/Wr 2051/02) decyzji obu instancji administracyjnych, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. wydając ponownie decyzję o nakazie rozbiórki spornego obiektu, przeprowadził kolejne oględziny tego budynku i dokonał oceny zgromadzonego materiału budowlanego, w wyniku czego zastosował w decyzji tym razem inną podstawę materialnoprawną , tj. przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r. W uzasadnieniu decyzji wskazał na niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych działki sąsiedniej należącej do I. i M. J.. Organ nadzoru budowlanego nie wyjaśnił przy tym na czym faktycznie polega pogorszenie warunków użytkowania zabudowanej działki sąsiedniej w sposób niedopuszczalny. Podkreślił jedynie , iż sporna inwestycja narusza przepis (obowiązującego w trakcie poczynienia samowoli budowlanej) § 12 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, bowiem nie są zachowane odległości w usytuowaniu obiektu lub jego części wynikające z ust. 1 § 12 tego rozporządzenia. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał również na przepis § 13 powołanego rozporządzenia dopuszczającego sytuowanie przy granicy działki budynku gospodarczego. Jednakże organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowy obiekt nie jest obiektem gospodarczym, o którym mowa w ww. przepisie i jego lokalizacja w żadnym wypadku nie powinna mieć miejsca bezpośrednio przy granicy działki. Na tej podstawie organ odwoławczy twierdzi, że nie ma żadnych wątpliwości, że w omawianym przypadku zachodzą przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy do orzeczenia nakazu rozbiórki.

Dokonując badania legalności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, Sąd dopatrzył się naruszenia przez organy obu instancji przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, 77, 80 i art. 107 § 1 w zw. z § 3 kpa. Otóż wskazać należy, że organy orzekające w rozpatrywanej sprawie stwierdzając, że w zachodzi przypadek niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla właścicieli sąsiedniej nieruchomości, nie zgromadziły w sposób kompletny materiału dowodowego sprawy, a mianowicie nie udokumentowano w aktach administracyjnych niniejszej sprawy kształtu i parametrów działek, na której poczyniona została samowola budowlana oraz działki sąsiedniej należącej do małż. J.. Nie zaznaczono położenia istniejących wszystkich obiektów budowlanych na obu działkach sąsiednich. W aktach sprawy znajduje się co prawda szkic sytuacyjny spornego pomieszczenia gospodarczego wzniesionego samowolnie z zaznaczeniem na nim również budynku mieszkalnego dla obu rodzin tzw. bliźniaka, lecz szkic ten nie odzwierciedla całościowo sytuacji dotyczącej warunków użytkowania działki sąsiedniej (nr [...] ). Z załączonej mapy sytuacyjno-wysokościowej (k.3 akt administracyjnych) można zorientować się jedynie w zakresie kształtu wspólnej granicy obu działek (nr [...] i [...] ) i położonych przy niej obiektów budowlanych, oraz to że działki te mają prawdopodobnie kształt nieregularny. Jednakże nie są zaznaczone na tej mapie granice obu działek, co powoduje że brak jest możliwości skontrolowania przez Sąd badający sprawę, czy faktycznie nastąpiło – jak twierdzą to organy - niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia, w tym w szczególności dla właścicieli działki nr [...] należącej do I. i M. J..

Na rozprawie w dniu 18 stycznia 2008r. uczestniczka postępowania oświadczyła, że planują z mężem na swojej działce budowę drugiego domu mieszkalnego na wysokości obiektu samowolnie wzniesionego przez skarżącego.

Zastosowanie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r. nakazującego rozbiórkę samowolnie wzniesionego obiektu( części obiektu) wymaga ustalenia przez organ prowadzący postępowanie, że poczyniona rozbudowa istniejącego obiektu budowlanego o sporną część powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych, czego organy orzekające w sprawie nie ustaliły, nie wyjaśniły bowiem na czym w istocie polega pogorszenie warunków użytkowania nieruchomości sąsiedniej. Sam fakt stwierdzenia usytuowania obiektu budowlanego na granicy nieruchomości nie może przesądzić o niedopuszczalnym charakterze pogorszenia warunków użytkowych działki sąsiedniej. Przy istniejącej zabudowie (w chwili poczynienia samowoli budowlanej) na działce sąsiedniej istniała bowiem w tym czasie , zgodnie z § 12 ust. 2 powołanego rozporządzenia, możliwość zmniejszenia odległości wymienionych w ust. 1, z tym, że odległość między budynkiem istniejącym a projektowanym powinna wówczas wynosić co najmniej 8 m. Również w § 13 rozporządzenia wprowadzono odstępstwo od wymogów ust. 1 § 12 i dopuszczono sytuowanie bezpośrednio przy granicy działki budynku gospodarczego ze ścianami z materiałów niepalnych i z dachem o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych, pod warunkiem że nie utrudni to zabudowy działki sąsiedniej, a ponadto jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Organ odwoławczy stwierdził, że § 13 rozporządzenia nie ma zastosowania w niniejszej sprawie ze względu na to, że wzniesiony samowolnie obiekt nie jest obiektem o którym mowa w tym przepisie, nie wyjaśniając przy tym w czym upatruje ( w jakich cechach wzniesionego obiektu), że jest to inny obiekt niż wymieniony w przepisie.

Sąd rozpoznający skargę zajął zatem stanowisko, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów techniczno-budowlanych dotyczących sytuowania obiektów, jakie obowiązywały w czasie dopuszczenia się samowoli przez inwestora, nie jest wystarczające, aby przyjąć, że to naruszenie automatycznie stwarza sytuację niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia, w szczególności dla działki sąsiedniej. Należy podkreślić, że samo tylko pogorszenie warunków użytkowania dla otocznia bez udowodnienia przez organ cech niedopuszczalności pogorszenia tych warunków nie daje podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu( części obiektu) samowolnie wzniesionego.

Naruszenie przepisów prawa przez inwestora jest niewątpliwie działaniem wielce nagannym, ale nie musi zawsze prowadzić do niedopuszczalnego pogorszenia tych warunków. Takiemu legalistycznemu potraktowaniu przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego przez organy administracyjne sprzeciwia się ogólna zasada obowiązująca w tej ustawie, która w razie nielegalnych działań budowlanych tylko w ostateczności przewidywała rozbiórkę budynku lub jego części. A zatem art. 37 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy należy interpretować przez pryzmat takiej reguły.

Dla zastosowania przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z dnia 24 października 1974r. niezbędne jest wykazanie wystąpienia równocześnie dwóch przesłanek, a mianowicie po pierwsze należy ustalić w sposób nie budzący wątpliwości, że nastąpiło niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych otoczenia, po drugie niezbędne jest podanie w jakich okolicznościach faktycznych organ upatruje tego pogorszenia.

Reasumując, należy stwierdzić, że ustalenie w toczącym się postępowaniu naruszenia przez inwestora przepisów Prawa budowlanego z 1980 r. , polegające na zrealizowaniu obiektu (części obiektu) w sposób sprzeczny z warunkami technicznymi określającymi usytuowanie budynków, zwłaszcza z § 12 cyt. rozporządzenia, nie daje podstaw do zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, jeśli nie zostanie wykazane , że naruszenie przepisów technicznych powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych lub zdrowotnych dla otoczenia.

W prowadzonym ponownie postępowaniu organy będą zobowiązane do wykazania, czy dokonana przez skarżącego dobudowa budynku gospodarczego, sprzeczna z prawem, spowodowała niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia.

Z tych powodów Sąd orzekł jak na wstępie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku znajduje swoje uzasadnienie w treści art.152 tej ustawy.