Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1109/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17, , art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a,b,
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
article: art. 138 par. 1 pkt 1,
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 135, 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 maja 2020 r. sprawy ze skargi I. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm.), zwanej dalej: "u.ś.r." oraz art. 104 ustawy z dnia

14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r.,

poz. 2096 ze zm.), zwanej dalej: "k.p.a.", Dyrektor Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. działając z upoważnienia Burmistrza P. po rozpoznaniu wniosku z dnia [...] sierpnia 2019 r. odmówił I. T. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką – D. T..

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji stwierdził, że córka wnioskodawczyni – D. T., legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, przy czym niepełnosprawność istnieje od urodzenia. Jest osobą ubezwłasnowolnioną i wymagającą stałej opieki, którą sprawuje wnioskodawczyni.

Nadto organ ustalił, w oparciu o oświadczenie wnioskodawczyni oraz dołączoną do wniosku kopię decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, że I. T. pobiera wcześniejszą emeryturę przyznaną ze względu na opiekę nad niepełnosprawną córką.

Zdaniem organu okoliczność ta ma istotne znaczenie z uwagi na treść art. 17

ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.

Zachodzi zatem podstawa do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia, bowiem nie przysługuje ono opiekunom, którzy mają ustalone prawo do emerytury.

Odnosząc się do postulatu skarżącej, iż ze względu na wysokość otrzymywanego świadczenia emerytalnego zwraca się o wypłatę różnicy między kwotą świadczenia pielęgnacyjnego (1 583 zł), a kwotą przysługującej jej emerytury ([...]), organ wyjaśnił, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych regulujące zasady ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego takiej możliwości nie przewidują.

Co do zasady świadczenie przysługuje w kwocie 1 583 zł miesięcznie, zaś pomniejszane jest tylko w sytuacji, gdy należne jest za poszczególne dni miesiąca.

I. T. odwołała się od powyższej decyzji, uznając ją za niesprawiedliwą. Wyjaśniła, że od 1996 r. pobiera wcześniejszą emeryturę, przyznaną ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką. Wskazała, że po śmierci męża obowiązek opieki nad niepełnosprawną córką spoczywa wyłącznie na niej. Aktualnie wysokość emerytury wynosi [...] zł miesięcznie. Podkreśliła, że niezmiennie poświęca się opiece nad córką, co w jej ocenie oznacza, że znajduje się w takiej samej sytuacji jak osoby, które otrzymują świadczenie pielęgnacyjne. Jednak nie jest traktowana równo i sprawiedliwie, bowiem świadczenie pielęgnacyjne przyznawane jest w wyższej kwocie (1583 zł) niż uzyskiwana przez nią emerytura ([...] zł). Odwołująca powołując się na stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Gorzowie (sygn. akt II SA/Go 833/18) wskazała, że w takiej sytuacji powinno przysługiwać jej świadczenie stanowiące różnicę pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego, a uzyskiwanej emerytury.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W motywach rozstrzygnięcia Kolegium, powołując się na zgromadzone

w sprawie dokumenty stwierdziło, że decyzja organu I instancji podjęta została zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje opiekunom osób niepełnosprawnych, jeśli mają oni ustalone prawo do emerytury lub renty.

Zdaniem organu odwoławczego okoliczności sprawy są bezsporne. Córka wnioskodawczyni zgodnie z orzeczeniem lekarza Rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddziału Regionalnego w K. z dnia

[...] października 2017 r. uznana została za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. Wnioskodawczyni nie pracuje zawodowo, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy, pobiera natomiast świadczenie emerytalne.

Kolegium podkreśliło, że z unormowania zawartego w art. 17 ustawy

o świadczeniach rodzinnych jednoznacznie wynika, że dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, poza wypełnieniem przesłanek podmiotowych, muszą zaistnieć łącznie dwie przesłanki natury przedmiotowej. Pierwsza z nich ma charakter pozytywny i polega, co do zasady, albo na niepodejmowaniu albo na rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą uprawnioną (art. 17 ust. 1). Druga zaś ma charakter negatywny, a mianowicie świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) lub b) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi zatem zamkniętą regulację normującą możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Z tego względu nie można prawa do niego wywodzić z innych niż wskazanych w treści tego przepisu zdarzeń i sytuacji ani z innych ustaw.

W ocenie Kolegium postulowane przez skarżącą działania organu nie wynikają z przepisów prawa. Ponadto uwzględnienie stanowiska strony sprowadzałoby się do otrzymywania przez skarżącą dwóch świadczeń: wcześniejszej emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego, co oznaczałoby naruszenie konstytucyjnej zasady równości.

I. T. zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) i b), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędną interpretację. Jednocześnie wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji organu II instancji jak też poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organów obu instancji, które poprzestając na literalnym brzmieniu przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy

o świadczeniach rodzinnych przyjęły, że skoro skarżąca ma ustalone prawo do emerytury, to nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne w jakiejkolwiek wysokości. Natomiast zdaniem skarżącej, powołującej się na stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Gorzowie z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Go 833/18, mimo że językowa wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych może prowadzić do takiego wniosku, to jednak zastosowanie dyrektyw wykładni systemowej oraz dyrektyw wykładni funkcjonalnej i celowościowej prowadzi do takiego rozumienia tego przepisu, że wyłącza on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury nie w całości, ale do wysokości tej emerytury.

Zdaniem skarżącej narusza zasadę równości, wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) i b) ustawy o świadczeniach rodzinnych, która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury w wysokości niższej niż to świadczenie. Opiekunowie bowiem osób niepełnosprawnych, którzy nabyli prawo do emerytury, mają takie same obowiązki oraz koszty związane ze sprawowaniem opieki jak pozostali opiekunowie i nie ma żadnych przekonujących argumentów dla różnicowania wysokości pobieranych przez nich świadczeń.

Przyjęcie ponadto jako kryterium zróżnicowania faktu nabycia prawa do emerytury jest nie do pogodzenia ze społecznym poczuciem sprawiedliwości albowiem prowadzi do pokrzywdzenia osób, które tak jak skarżąca bądź osobiście bądź jako współmałżonek, także przed okresem sprawowania opieki pracowały zawodowo, co umożliwiło nabycie uprawnień emerytalnych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie oraz utrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 – j.t. ze zm.), kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 – j.t. ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Natomiast zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana według kryterium zgodności

z prawem wykazała, że narusza ona prawo w stopniu nakazującym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w K. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką z uwagi na ustalone wobec wnioskodawczyni prawo do emerytury.

Przystępując do rozpoznania sprawy, w pierwszej kolejności wskazać należy,

że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Istota sporu zawisłego między stronami sprowadza się do wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) powołanej ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego,

o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Organy obu instancji poprzestając na wykładni językowej tego przepisu przyjęły, że w związku z tym, iż skarżąca ma ustalone prawo do emerytury, to nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne w jakiejkolwiek wysokości.

Podkreślenia wymaga, że tekst prawa powinien być jednak tak interpretowany, aby wynik interpretacji nie prowadził do sprzeczności z innymi obowiązującymi normami systemu prawa (wykładnia systemowa) oraz aby ustalenie znaczenia przepisu uwzględniało cel i rolę społeczną tego przepisu (wykładnia funkcjonalna).

Wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. winna uwzględniać kontekst historyczny pojawienia się tego przepisu w systemie prawa, który w ocenie Sądu determinuje konieczność zastosowania reguł wykładni systemowej i funkcjonalnej. W dacie uchwalenia ustawy o świadczeniach rodzinnych wysokość ówczesnego świadczenia pielęgnacyjnego była niższa niż najniższe ówczesne wysokości świadczeń wyłączających prawo do tego świadczenia.

Wyłączenie zatem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, którego celem jest zrekompensowanie danej osobie strat jakie ponosi w związku z rezygnacją

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, było uzasadnione posiadaniem źródła utrzymania, którego wysokość przewyższała pierwotnie wysokość tego świadczenia. Intencją ustawodawcy wprowadzającego przedmiotowe wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe.

Ta relacja ekonomiczna przedmiotowych świadczeń utrzymywała się do 1 maja 2014 r., kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, a następnie było waloryzowane i obecnie przyznawane w kwocie 1583 zł jest wyższe od najniższej emerytury wynoszącej na dzień wydania zaskarżonej decyzji 1100 zł, jak wynika z art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1270).

Interpretacja przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a) u.ś.r., uwzględniająca aktualne realia, polegająca na pozbawieniu w całości świadczenia pielęgnacyjnego opiekuna osoby niepełnosprawnej otrzymującego świadczenie znacznie niższe, pozostaje

w sprzeczności z wynikami zarówno wykładni systemowej jak też funkcjonalnej.

Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy wskazać należy,

że emerytura skarżącej wynosi - [...] zł, zaś wysokość wnioskowanego świadczenia stanowi kwotę 1583 zł.

Zgodzić się należy ze skarżącą, że istotna dla rozpoznania sprawy jest wyrażona w Konstytucji RP zasada równości wobec prawa (art. 32 ust. 1), którą należy uwzględnić przy interpretacji spornego przepisu.

Ww. orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego akcentuje się, że zasada równości polega na tym, iż wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Jeżeli zatem prawodawca różnicuje podmioty prawa, które charakteryzują się wspólną cechą istotną, to wprowadza odstępstwo od zasady równości (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 maja 2002 r., sygn. akt K 30/01; z dnia 28 maja 2002 r., sygn. akt P 10/01 oraz z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt SK 53/12).

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że celem regulacji art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest udzielenie przez państwo pomocy osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Świadczenie pielęgnacyjne ma tym samym zrekompensować utracony dochód, w zamian za sprawowanie stałej lub długotrwałej opieki.

Przy czym ustawodawca zróżnicował sytuację osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny w ten sposób, że po pierwsze, tych którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. pozbawił świadczenia pielęgnacyjnego, po drugie, tym którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r. pozwolił wybrać świadczenie pielęgnacyjne, a po trzecie, tym którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń. Podstawę pierwszego rozwiązania stanowił fakt, że osoby, których pozbawiono prawa do świadczenia pielęgnacyjnego posiadały już zapewnione źródło utrzymania. Za racjonalnością takiego uregulowania przemawiała wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, która jak zostało to wykazane wyżej, pierwotnie była niższa od wysokości świadczeń wyłączających prawo do niego. Odnośnie zróżnicowania poziomu świadczeń pielęgnacyjnych dla opiekunów osób niepełnosprawnych w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt K 38/13 wyrażono pogląd, że ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów.

Skład orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł przesłanek, uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. W tym zakresie sąd podzielił wyrażony w orzeczeniach NSA z dnia 28 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 757/19 oraz z dnia 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2392/19 (dostępne w CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. musi prowadzić do takiej interpretacji jego treści, która nie jest sprzeczna nie tylko z zasadą równości wobec prawa (art. 32 ust.1 Konstytucji), ale także z zasadami sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), czy udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji).

Ustalenie znaczenia powołanego przepisu musi także uwzględniać jego cel i rolę społeczną, którą winien on pełnić. Wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób mających ustalone prawo do emerytury w chwili wejścia w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych było uzasadnione, gdyż ówczesna wysokość tego świadczenia była niższa od najniższej emerytury. Tym samym osoba pobierająca emeryturę nie ponosiła straty finansowej. Aktualnie odwrócenie relacji ekonomicznych świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury musi wiązać się z realizacją celu tego przepisu i nie może stawiać osoby pobierającej emeryturę w sytuacji ekonomicznie gorszej niż byłaby wówczas, gdyby nie posiadała ustalonego prawa do emerytury.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że obowiązkiem ustawodawcy jest stanowienie prawa, które będzie urzeczywistniało zasadę sprawiedliwości społecznej, która wiąże się z pojęciami takimi jak równość wobec prawa, minimum bezpieczeństwa socjalnego oraz zabezpieczenie podstawowych warunków egzystencji osób pozostających bez pracy nie z własnej woli (por. wyr. TK z dnia 25 lutego 1997 r. sygn. akt K 21/95, publ. na stronie TK).

Uwzględniając powyższe, zmiany wysokości świadczenia pielęgnacyjnego

i emerytury muszą się wiązać z taką interpretacją przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, która będzie urzeczywistniała wymienione zasady. Konstytucyjne zasady determinują zatem nie tylko treść aktów normatywnych stanowionych w państwie, lecz także proces stosowania prawa i związanej z nim wykładni jego przepisów.

Podsumowując stwierdzić należy, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. prawidłowo zinterpretowany powinien znaleźć zastosowanie do sytuacji skarżącej w ten sposób, że pozbawia ją przysługującego z mocy art. 17 ust. 1 u.ś.r. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości otrzymywanej emerytury.

Sąd nie podzielił natomiast stanowiska prezentowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę winna dokonać wyboru jednego z tych świadczeń i zrezygnować z pobierania świadczenia niższego, czyli emerytury (por. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 982/19 oraz z dnia 28 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Po 827/19, dostępne w CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć bowiem należy, że przepis art. 17 ust. 5 u.ś.r. wyłącza przyznanie świadczenia osobie, która ma ustalone prawo do emerytury, a nie osobie, która takie prawo ma, ale z pobierania emerytury czasowo rezygnuje. Decydujące znaczenie dla odmowy przyznania świadczenia ma zatem niepobieranie emerytury, ale samo jej ustalenie. Dokonanie wyboru w ten sposób, że osoba uprawniona zawiesi prawo do emerytury, nie pozbawia jej prawa do tego świadczenia, a jedynie powoduje, że czasowo nie jest ono wypłacane. W dalszym ciągu osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne ma ustalone prawo do emerytury, a to – przy literalnej wykładni art. 17 ust. 5 u.ś.r. stanowiłoby podstawę do odmowy przyznania świadczenia.

W tej sytuacji odwołanie się do wykładni historycznej i celowościowej, przedstawionej wyżej jest, w ocenie sądu, bardziej przekonujące, bowiem z jednej strony nie pozbawia strony własnego, przysługującego jej dochodu, z drugiej zaś strony pozwala na urzeczywistnienie zasady sprawiedliwości społecznej.

Za nieuzasadniony sąd uznał zarzut skargi dotyczący naruszenia – art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r., który nie miał zastosowania w niniejszej sprawie.

Niezależnie od powyższego, stwierdzić należy, że organ nie zweryfikował podnoszonej przez skarżącą okoliczności przejścia na wcześniejszą emeryturę w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką, co ma w niniejszej sprawie istotne znaczenie. Tylko bowiem w takim przypadku można mówić o spełnieniu przez skarżącą przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W tym zakresie organ oparł się jedynie na oświadczeniu skarżącej, nie załączając do akt sprawy dokumentów, które umożliwiałyby jednoznaczną ocenę, czy przejście skarżącej na wcześniejszą emeryturę było związane z koniecznością zapewnienia opieki córce. Okoliczność ta powinna zatem zostać w dalszym postępowaniu wyjaśniona.

Ponownie rozpoznając sprawę zainicjowaną wnioskiem skarżącej z dnia

12 sierpnia 2019 r. organ I instancji winien również uwzględnić wyrażoną w niniejszym orzeczeniu ocenę prawną przy uwzględnieniu takiej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., że pozbawia skarżącą przysługującego jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości otrzymywanej emerytury.

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł o uchyleniu zarówno zaskarżonej jak

i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)

w związku z art. 135 p.p.s.a.