Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2025/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Groński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2015 r. sprawy ze skargi J. P., A.P. Sp. j. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty produktowej za 2009 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego J. P., A. P. Sp. j. z siedzibą w W. kwotę 1526 (tysiąc pięćset dwadzieścia sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej: SKO w W.), działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego -tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. (dalej: kpa) oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania firmy P. Spółka Jawna od decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] października 2013 r. Nr [...] określającej dla P. Spółka Jawna wysokość należnej opłaty produktowej za 2009 rok w kwocie 7.708,00 zł i zobowiązującej do wpłaty nie wniesionej części opłaty produktowej w wysokości 7.142,00 zł wraz z odsetkami, zgodnie z dyspozycją art. 53 § 1, § 3 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz. 749 z późn. zm.) na konto Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] października 2013r. Nr [...] Marszałek Województwa [...] określił dla P. Spółka Jawna wysokość należnej opłaty produktowej za 2009 rok w kwocie 7.708,00 zł i zobowiązał do wpłaty nie wniesionej części opłaty produktowej w wysokości 7.142,00 zł wraz z odsetkami, zgodnie z dyspozycją art. 53 § 1, § 3 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz. 749 z późn. zm.) na konto Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że strona złożyła samodzielnie sprawozdanie OS-OP1 o wysokości należnej opłaty produktowej za rok 2009, zawierające informacje i dane niezbędne do ustalenia opłaty w kwocie 566,00 zł i uiściła tę kwotę w ustawowo określonym terminie. W okresie od 13 czerwca 2013r. do 3 lipca 2013r. kontrolujący Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] w W. przeprowadzili kontrolę doraźną na terenie P. Spółka Jawna, w zakresie opłaty produktowej za lata 2007-2012. Podczas kontroli ustalono, że strona w 2009r. wprowadziła na rynek 4037 kg opakowań z tworzyw sztucznych oraz 325 kg opakowań z papieru i tektury. Organ podkreślił, że strona nie zrealizowała zaleceń kontroli zawartych w wystąpieniu pokontrolnym, tj. nie złożyła do Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] w W. korekty sprawozdania OS-OP1 o wysokości należnej opłaty produktowej za rok 2009 oraz nie uiściła zaległej należności. W toku prowadzonego postępowania ustalono należną opłatę produktową za rok 2009 na kwotę 7.708,00 zł, na podstawie danych ustalonych w trakcie kontroli. W związku z wcześniej uiszczoną opłatą w wysokości 566,00 zł do zapłaty pozostaje kwota 7.142,00 zł, która stała się zaległością podatkową.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła firma P. Spółka Jawna wskazując, że opakowania z tworzyw sztucznych, papieru i tektury były wykorzystywane do pakowania przez P. Spółka Jawna, w jednostkach handlu detalicznego - własnych i ze względu na powierzchnie tych jednostek handlowych - łącznie poniżej 500 m2, nie powinno być ujęte w kwotach naliczonych w decyzji. Spółka powołała się na interpretację Ministerstwa Środowiska z dnia [...] lutego 2002 znak: [...] wydaną w związku z zapytaniem J. O., Prezesa Stowarzyszenia C. Spółka stanęła na stanowisku, że tylko opakowania stosowane bezpośrednio w sprzedaży poza własnymi sklepami, są podstawą do naliczenia opłaty produktowej za 2007, 2008, 2009, 2010, 2011 i 2012 rok.

Po rozpatrzeniu odwołania SKO w W. wydało powołaną na wstępie decyzję. W uzasadnieniu powołało się na aktualną treść art 12 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz opłacie produktowej (Dz. U. z 2007r. nr 90, poz. 607 ze zm.), podkreślając, że z żadnego przepisu ww. ustawy ani rozporządzeń wykonawczych do niej nie wynika, że przedsiębiorca wytwarzający swoje wyroby i wprowadzający je na rynek, poprzez będący jego własnością punkt sprzedaży detalicznej, w którym następuje pakowanie wyrobów, a którego powierzchni nie przekracza łącznie 500 m2 nie podlega przepisom ustawy. SKO w W. podniosło, że podstawą do ustalenia opłaty produktowej w przypadku zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 12 ww. ustawy są przepisy ustawy i rozporządzeń wykonawczych, a nie pisma ministerstw. Podkreśliło, że interpretacje wydawane przez organy administracji publicznej czy też stanowiska zawarte w pismach tych organów nie stanowią przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Nie mogło zatem uznać za zgodne z przepisami prawa stwierdzenie zawarte w odwołaniu od decyzji, dotyczące zwolnienia przedsiębiorcy z obowiązku uiszczenia opłaty produktowej w sytuacji, gdy wytwarza swoje wyroby i wprowadza je na rynek, poprzez będący jego własnością punkt sprzedaży detalicznej, w którym następuje pakowanie wyrobów, a którego powierzchni nie przekracza łącznie 500 m2.

Powyższa decyzja SKO w W. z dnia [...] sierpnia 2014 r. została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez P. Spółka Jawna (dalej jako: "Spółka albo skarżąca"), która zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

1) przepisów prawa procesowego w postaci art 77 § 1 kpa poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, tj. nieustalenie w jaki sposób podmiot wprowadza opakowania na rynek krajowy oraz czy skarżąca sprzedaje produkty pakowane we własnych punktach sprzedaży o powierzchni nie przekraczającej 500 m2, a także nieustalenie powierzchni handlowej w jakich skarżąca dokonuje zbycia produkowanych przez siebie wyrobów piekarniczych pakowanych w opakowania w punktach handlowych sprzedaży detalicznej;

2) przepisów prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy w postaci art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej (Dz. U. Z 2007r. Nr 90, poz.607 ze zm.), poprzez jego niezastosowanie w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2013 roku, a także art 12 ww. ustawy poprzez jego zastosowanie do podmiotu nie będącego zobowiązanym do dokonania rozliczenia.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że zaskarżana decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa, w szczególności zaś organ orzekający nie dokonał interpretacji literalnego brzmienia art. 1 ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej (Dz. U. Z 2007r. Nr 90, poz.607 ze zm.), albo dokonał wykładni przepisu prawa przy uwzględnieniu stanu prawnego po dniu 1 stycznia 2014 roku, a nie obowiązującego w okresie, którego dotyczy wydana decyzja. Ponadto organ nie badał, na jakim etapie i w jaki sposób produkty zbywane w punktach sprzedaży detalicznej są pakowane. Skarżąca powtórzyła również argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wskazała, że produkuje wyroby piekarskie i cukiernicze we własnym zakładzie produkcyjnym. Następnie produkty pozbawione opakowań (kosze plastikowe wielorazowego użytku) transportowane są do własnych punktów sprzedaży o powierzchni jednostkowej mniejszej niż 500m2 i łącznej mniejszej niż 5000m2. Z kolei we własnych punktach sprzedaży skarżącej, do których dostarczane są wyroby cukiernicze i piekarnicze, w procesie sprzedaży następuje wydanie odbiorcy detalicznemu zakupionego pieczywa lub wyrobów cukierniczych i jego zapakowanie w dostępne w sklepie opakowania papierowe, tekturowe lub foliowe, głównie celem umożliwienia klientowi przeniesienia zakupionego towaru. Spółka wskazała jednocześnie, że produkty pakowane przy wydawaniu nabywcy detalicznemu w punkcie sprzedaży detalicznej ewidencjonowane są jako zakupy zakładu piekarniczego, natomiast nie są wykorzystywane przez zakład piekarniczy, ale przez punkt sprzedaży detalicznej przedsiębiorcy. Skarżąca zatem wprowadzająca na rynek krajowy produkty w opakowaniach wymienionych w załączniku nr 1 do ustawy w jednostce handlu detalicznego o powierzchni poniżej 500 m2, nie jest zobowiązana do uiszczenia opłaty od opakowań wprowadzanych na rynek krajowy w punktach sprzedaży detalicznej prowadzonych przez przedsiębiorcę z uwagi na nieprzekroczenie wskazanej w treści ustawy powierzchni handlowej punktów sprzedaży.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne oraz argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz. U. z 2012 r. poz. 270 (dalej: ppsa) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy podkreślić, że rozstrzygając w postępowaniu administracyjnym organ administracji publicznej zobligowany jest mieć na uwadze słuszny interes obywateli oraz uwzględniać interes społeczny, w szczególności zaś powinien zmierzać do realizacji zasady prawdy obiektywnej. Dlatego też trafność rozstrzygnięcia w każdym indywidualnym przypadku wymaga szczegółowego zbadania i rozważenia wszelkich argumentów, które stanowiłyby podstawę do przyjęcia określonego stanowiska. Wydając decyzję organ jest zobowiązany do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zobowiązany jest również do wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego zgodnie z treścią art. 77 § 1 i art. 80 kpa oraz do uzasadnienia według wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa. W rezultacie sądowa kontrola prawidłowości podjętej decyzji przy zastosowaniu wskazanego na wstępie kryterium legalności, obejmuje w szczególności badanie, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, a to zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale drugim działu I kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd kontroluje zatem, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji oraz czy podjęte na ich podstawie rozstrzygnięcie nie wykracza poza granice określone przepisami prawa, innymi słowy, czy nie nosi cech dowolności.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że jako zasadny Sąd uznał zarzut zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 7 i 77 § 1 kpa i 107 § 3 kpa w związku z art. 1 ust. 1 i 2 oraz art. 12 ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej (Dz. U. Z 2007r. Nr 90, poz.607 ze zm., dalej: ustawa) oraz art. 68 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz. U. z 2013 r. poz. 888).

Podstawą materialnoprawną decyzji był przepis art. 12 ust. 2 ww. ustawy, zgodnie z którym przedsiębiorca, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1, albo organizacja, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2, którzy nie wykonali obowiązku, o którym mowa w art. 3, są obowiązani do wpłacania opłaty produktowej, obliczonej oddzielnie w przypadku nieosiągnięcia wymaganego poziomu:

1) odzysku;

2) recyklingu.

Stosownie do treści art. 12 ust. 2a ustawy do ponoszenia opłaty produktowej jest obowiązany również przedsiębiorca, który nie wykonuje obowiązku zapewnienia odzysku i recyklingu odpadów powstałych z produktów w sposób określony w art. 4 ust. 1. Opłatę produktową oblicza się jako iloczyn stawki opłaty i różnicy między wymaganym a osiągniętym poziomem odzysku (recyklingu) przeliczonej na wielkość wyrażoną w masie produktów (art. 12 ust. 3 ustawy).

Jednocześnie zgodnie z obecnie obowiązującym art. 1 ww. ustawy określa ona:

1) obowiązki przedsiębiorców wprowadzających na terytorium kraju produkty,

2) zasady postępowania z odpadami powstałymi z produktów,

3) zasady ustalania i pobierania opłaty produktowej

- w celu zapobiegania powstawaniu odpadów powstałych z produktów, ograniczenia ich negatywnego oddziaływania na środowisko oraz zapewnienia wysokiego poziomu odzysku i recyklingu odpadów powstałych z produktów.

Z akt sprawy i treści zaskarżonej decyzji wynika jednoznacznie, że zarówno SKO w W., jak i organ I instancji zastosowały w sprawie powyższe przepisy w brzmieniu obecnie obowiązującym. Tymczasem przedmiotem skargi jest decyzja określająca wysokość należnej opłaty produktowej za 2009 rok. Uwadze organów obu instancji umknęło, że do dnia 1 stycznia 2014 r. art. 1 ustawy zawierał całkowicie odmienną treść normatywną. Zgodnie art. 1 ust. 1 i 2 ustawy (w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2014 r.) określała ona obowiązki przedsiębiorców, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095, z późn. zm. )), wprowadzających na terytorium kraju produkty w opakowaniach, których rodzaje określa załącznik nr 1 do ustawy, i produkty wymienione w załączniku nr 3 do ustawy oraz określa zasady ustalania i pobierania opłaty produktowej. Przez przedsiębiorcę wprowadzającego na rynek krajowy produkty w opakowaniach wymienionych w załączniku nr 1 do ustawy rozumie się także:

1) przedsiębiorcę prowadzącego jednostkę lub jednostki handlu detalicznego o powierzchni handlowej powyżej 500 m2, sprzedającego produkty tam pakowane;

2) przedsiębiorcę prowadzącego więcej niż jedną jednostkę handlu detalicznego o łącznej powierzchni handlowej powyżej 5.000 m2, bez względu na powierzchnię pojedynczej jednostki, sprzedającego produkty w tych jednostkach pakowane.

Z powyższego wynika, że o tym czy dany przedsiębiorca mógł zostać zakwalifikowany jako podmiot zobowiązany do uiszczania opłaty produktowej decydowało ustalenie czy przedsiębiorca prowadzi jednostkę lub jednostki handlu detalicznego o powierzchni handlowej powyżej 500 m2 i sprzedaje produkty tam pakowane lub też prowadzi więcej niż jedną jednostkę handlu detalicznego o łącznej powierzchni handlowej powyżej 5.000 m2, bez względu na powierzchnię pojedynczej jednostki i sprzedaje produkty w tych jednostkach pakowane.

Obecne brzmienie art. 1 ust. 1 i 2 ustawy zostało wprowadzone do ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej (Dz. U. Z 2007r. Nr 90, poz.607 ze zm.,) dopiero w dniu 1 stycznia 2014 r. stosownie do treści art. 68 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz. U. z 2013 r. poz. 888). Jednocześnie zgodnie z przepisem przejściowym zawartym w art. 73 ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi do powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy obowiązków wynikających z ustawy zmienianej w art. 68 w zakresie uzyskania wymaganych poziomów odzysku i recyklingu, w tym do obowiązków sprawozdawczych oraz do zobowiązań z tytułu opłaty produktowej należnej za okres do dnia 31 grudnia 2013 r., stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 68 obowiązujące w chwili powstania tych obowiązków, w tym zobowiązań z tytułu opłaty produktowej. W rezultacie w odniesieniu do opłaty produktowej za rok 2009 organ powinien stosować ww. przepisy w brzmieniu obowiązującym w dacie powstania obowiązku jej uiszczenia, z całą zaś pewnością w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2014 r. Nie ulega wątpliwości, że stan prawny, który powinien mieć zastosowanie w niniejszej sprawie wymaga jednoznacznego wyjaśnienia okoliczności, na które powołuje się skarżąca spółka, a zatem m. in. W jaki sposób podmiot wprowadza opakowania na rynek krajowy oraz czy skarżąca sprzedaje produkty pakowane we własnych punktach sprzedaży o powierzchni nie przekraczającej 500 m2, a także powierzchni handlowej w jakich skarżąca dokonuje zbycia produkowanych przez siebie wyrobów piekarniczych pakowanych w opakowania w punktach handlowych sprzedaży detalicznej.

Zarówno organ I instancji, jak też SKO w W. zastosowały przepisy art. 1 ust. 1 i 2 oraz art. 12 ustawy w brzmieniu obowiązującym po dniu 31 grudnia 2013 roku, co stanowi jednoznacznie o naruszeniu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji organy zaniechały dokonania jakichkolwiek ustaleń w odniesieniu do okoliczności podnoszonych przez Spółkę w odniesieniu do spełnienia wymagań, o których mowa w art. 1 ustawy w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2014 r., czym w sposób jednoznaczny naruszyły reguły dowodowe wyrażone w art. 7 i 77 § 1 kpa. Również uzasadnienie zaskarżonej decyzji, które sprowadza się przede wszystkim do zacytowania niewłaściwych przepisów prawa materialnego, bez odniesienia do argumentów podniesionych przez stronę narusza art. 107 § 3 kpa.

Marszałek Województwa [...], prowadząc na nowo postępowanie w niniejszej sprawie zastosuje właściwe przepisy prawa materialnego, przy zastosowaniu reguł intertemporalnych oraz przeprowadzi, w oparciu o te przepisy właściwe postępowanie wyjaśniające.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) oraz art. 152 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł w oparciu o art. 200 i 205 ppsa.