Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 547/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2014-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 106 ust. 5
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant asystent sędziego Maciej Hoffman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do zasiłku stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Nr [...], na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3, art. 37, art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182) oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.): uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji oraz uchyliło decyzję Wójta Gminy Ś. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] przyznającą K. P. zasiłek stały od dnia [...] listopada 2013 r. do dnia [...] października 2015 r. w wysokości [...] zł miesięcznie oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne. W uzasadnieniu organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie podając, że:

Wójt Gminy Ś., z upoważnienia którego działał Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Nr [...] orzekł względem K. P. o uchyleniu w całości od dnia [...] stycznia 2014 r. decyzji nr [...] z dnia [...] października 2013 r. przyznającej stronie zasiłek stały od dnia [...] listopada 2013 r. do dnia [...] października 2015 r. w wysokości [...] zł miesięcznie oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne, z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Organ powołując art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej wskazał, że K. P. w grudniu 2013 r. osiągnął dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej w kwocie [...] zł miesięcznie, na który składa się stypendium socjalne–[...] zł, stypendium specjalne–[...] zł oraz zasiłek pielęgnacyjny–[...] zł. Organ stwierdził, że skoro strona nie spełnia ustawowych kryteriów uprawniających do przyznania zasiłku, to decyzję z dnia [...] października 2013 r. należało uchylić od dnia [...] stycznia 2014 r.

K. P. w odwołaniu od decyzji wskazał, że organ I instancji nie wypełnił zaleceń organu odwoławczego zawartych w decyzji z dnia [...] lutego 2014 r. Nr [...]. Strona skarżąca wskazując na nierzetelnie ustalony stan faktyczny sprawy podkreśliła, że ośrodek pomocy społecznej pominął w swoich ustaleniach koszty ponoszone przez stronę w związku z nauką oraz rosnącym zadłużeniem. Wskazał, że kwoty z tytułu stypendium socjalnego oraz stypendium dla osoby niepełnosprawnej nie stanowią dochodu zaspakajającego potrzeby bytowe.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. zaskarżoną, powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy Ś. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] oraz uchyliło decyzję Wójta Gminy Ś. z dnia [...] października 2013 r. nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że K. P. jest osobą samotnie gospodarującą oraz posiada ustalony znaczny stopień niepełnosprawności (orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...].10.2012 r.). Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12, 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Dalej podał, że organ I instancji już po przyznaniu zasiłku stałego powziął wiadomość o zmianie wysokości dochodu uzyskiwanego przez skarżącego. Organ wskazał, że z aktualizacji wywiadu wynika, że w grudniu 2013 r. strona uzyskała dochód w wysokości [...] zł i dochód ten jest nadal uzyskiwany. Z pisma GOPS w Ś. z dnia [...] marca 2014 r. wynika również, że stronie skarżącej przyznano stypendium socjalne od dnia [...] marca 2014 r. w kwocie [...] zł.

Organ odwoławczy podniósł, że w myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł. Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (art. 8 ust. 3 ustawy). Do tak ustalonego dochodu nie wlicza się: jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczenia w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych (art. 8 ust. 4 ustawy). Podkreślił, że katalog wyłączeń jest katalogiem zamkniętym.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę na fakt, że w decyzji z dnia [...] października 2013 r. przyznającej stronie zasiłek stały zawarto pouczenie, że osoby korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej są obowiązane niezwłocznie informować organ, który przyznał świadczenie o każdej zmianie w ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczenia.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że organ I instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu prawidłowo ustalił, że stypendia przyznane K. P. według ustawy o pomocy społecznej - muszą podlegać wliczaniu do dochodu w celu ustalenia dochodu skarżącego, bowiem stypendia przyznano na podstawie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. W związku z tym, w podjętym rozstrzygnięciu organ I instancji zasadnie uznał, że na podstawie art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej miesięczny dochód strony skarżącej uległ zwiększeniu o przyznane stypendia.

Ponadto, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji uzupełnił wywiad środowiskowy, przeprowadzając analizę sytuacji dochodowej strony, w wyniku której ustalono przekroczenie kryterium dochodowego o [...] złotych.

Jednakże, niezależnie od powyższych ustaleń, organ II instancji dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organu I instancji. Organ ten bowiem decyzję z dnia [...] października 2013 r. przyznającą stronie zasiłek stały uchylił decyzją z dnia [...] marca 2014 r. w całości z dniem [...] stycznia 2014 r.

Wskazał również, że skarżący nie miał wypłaconego zasiłku stałego od miesiąca stycznia 2014 r., więc nie wystąpiło nienależnie pobrane świadczenie. Nadto, organ podniósł, że wstrzymanie wypłaty zasiłku uregulowane w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej nie ma zastosowania do przedmiotowego stanu faktycznego.

Ponadto, Kolegium podkreśliło, że skoro decyzja wydawana na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej ma charakter konstytutywny i ze względu na konstytutywny charakter decyzji, może ona wywoływać wyłącznie skutki ex nunc - na przyszłość, to tym samym brak jest jakichkolwiek podstaw, by uchylać decyzję przyznającą prawo do określonych świadczeń z pomocy społecznej z mocą wsteczną ex tunc, tj. - z chwilą zaistnienia zmiany sytuacji dochodowej uprawnionego. W związku z tym, w przypadku stwierdzenia, że zachodzą przesłanki przewidziane w tym przepisie organ wydaje decyzję uchylającą lub zmieniającą decyzję pierwotną ze skutkiem ex nunc, czyli może kształtować nowy zakres uprawnień strony dopiero od momentu wydania swego rozstrzygnięcia, orzekając o utracie prawa lub o zmianie wysokości dotychczas pobieranego świadczenia na przyszłość.

Z powyższych względów Kolegium uznało za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji, podjętej przez organ I instancji [...] marca 2014r. i decyzji z dnia [...] października 2013r.

Nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył K. P.

Wskazał, że zaskarża pkt 2 sentencji decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r., w którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Wójta Gminy Ś. z dnia [...] października 2013 r. przyznającą K. P. zasiłek stały.

Skarżący podkreślił, że organ I instancji sfałszował informacje dotyczące jego dochodu.

W piśmie procesowym z dnia [...] maja 2014 r., zatytułowanym "Informacja dodatkowa do skargi z dnia [...] kwietnia 2014 roku" skarżący wskazał, że aktualizacja wywiadu środowiskowego przeprowadzona była bez jego wiedzy, o czym świadczy brak jego podpisu pod tym dokumentem. Wskazał, że jego sytuacja finansowa uległa pogorszeniu. Podkreślił też, że przeprowadzony wywiad środowiskowy był nierzetelny, gdyż nie uwzględniał kosztów nauki.

Wskazał, że pierwotnie sporządzony dokument w formie wywiadu środowiskowego został po jego podpisaniu zmieniony przez pracowników, poprzez zaklejenie wcześniej widniejących informacji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji według powyższych kryteriów stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylająca na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzję organu I instancji i orzekająca na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej o uchyleniu decyzji Wójta Gminy Ś. z dnia [...] października 2013 r. o przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego od dnia [...] listopada 2013 r. do dnia [...] października 2015 r. w wysokości [...] zł miesięcznie oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne.

Rozstrzygniecie organu zostało oparte o przepisy prawa.

Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części.

Przedmiotem zatem oceny Sądu jest decyzja reformacyjna wydana w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Skład Sądu nie podziela stanowiska organu odwoławczego, że decyzja Wójta Gminy Ś. z dnia [...] marca 2014 r. jako decyzja konstytutywna nie mogła z datą wsteczną od dnia [...] stycznia 2014 r. uchylić decyzji z dnia [...] października 2013 r.

W ocenie Sądu niesporne jest, że decyzje podejmowane na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej mają charakter konstytutywny.

Sąd opowiada się za poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 30 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 982/12 publ. www. orzecznia. nsa.gov.pl), że: "(...) deklaratoryjność czy konstytutywność decyzji nie przesądza jeszcze o temporalnej skuteczności takich aktów administracyjnych. W doktrynie i judykaturze dominuje bowiem pogląd, że kwestia, jaki skutek ex tunc, czy ex nunc ma określone orzeczenie, związana jest nie z samym podziałem orzeczeń na konstytutywne oraz deklaratoryjne, ale zależy od właściwości stosunku materialnoprawnego oraz stanu faktycznego konkretnej sprawy (M. Kamiński, Teoretyczne problemy podziału decyzji administracyjnych na deklaratoryjne i konstytutywne a zagadnienie ich skuteczności temporalnej, PPP nr 5 z 2008 r. str. 47 i nast. oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2009 r. sygn. akt III PO 7/08, OSNP 2010/17-18/222). Każdy akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem tego stanu faktycznego. Należy więc uznać, iż akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji konstytutywna decyzja może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną (wyroki NSA z dnia 28 października 2009 r. sygn. akt II GSK 153/09 i A. Mączyński, Skuteczność orzeczeń w postępowaniu cywilnym, Kraków 1974, s. 151)".

Wobec powyższego, uchylenie od dnia [...] stycznia 2014 r. decyzji, na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, co do zasady dopuszczalne było dopiero po wejściu do obrotu prawnego decyzji modyfikującej decyzję o przyznaniu zasiłku (z dnia [...] marca 2014 r.). Nie można jednak wykluczyć, że decyzja weryfikująca w omawianym trybie decyzję wcześniejszą z dnia [...] października 2013 r. mogła mieć skutek wsteczny. Dotyczyć to mogłoby przede wszystkim sytuacji, w której zastosowanie takiego skutku odbyłoby się z korzyścią dla zainteresowanego. Tak więc zmiana w trybie powołanego przepisu - w zależności od stanu faktycznego i prawnego sprawy - może wywoływać skutek prawny od momentu wejścia w życie decyzji weryfikacyjnej, bądź od wskazanej w tym rozstrzygnięciu daty, która może być wcześniejsza niż data podjęcia decyzji zmieniającej (uchylającej).

Z uwagi na to, że decyzja Wójta Gminy Ś. z dnia [...] marca 2014 r. uchylająca decyzję o przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego z datą wsteczną od dnia [...] stycznia 2014 r. była orzeczeniem niekorzystnym dla skarżącego, organ II instancji orzekł na korzyść strony wydając decyzję reformacyjną w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Podstawę prawną do wydania decyzji o uchyleniu zasiłku stałego stanowił art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że niewątpliwie uległa zmianie sytuacja dochodowa skarżącego w stosunku do stanu faktycznego, który istniał na dzień złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie zasiłku stałego w dniu [...] października 2013 r. W decyzji z dnia [...] października 2013 r., organ uwzględnił sytuację dochodową skarżącego, która uległa zmianie i przyznał jemu zasiłek stały od [...] listopada 2013 r. do [...] października 2015 r. Organ rozważył, że pomimo tego, iż we wrześniu 2013 r. suma miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie zasiłku stałego wyniosła [...] zł i przekroczyła ustawowe kryterium 542 zł, to możliwe było przyznanie żądanego świadczenia od [...] listopada 2013 r., ponieważ skarżący w miesiącu październiku utracił dochód w postaci stypendium za staż w kwocie [...] zł, a jedynym źródłem jego dochodu pozostał zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł.

W decyzji przyznającej zasiłek stały skarżący został pouczony o konieczności niezwłocznego poinformowania organu, który przyznał świadczenie o każdej zmianie jego sytuacji dochodowej na podstawie art. 109 ustawy o pomocy społecznej.

Bezsporne jest, że skarżący w ramach pilotażowego programu "Aktywny samorząd" otrzymał ze środków PFRON dofinansowanie w wysokości [...] zł, które zostało w dniu [...] października 2013 r. przelane na jego konto (k- 22 akt administracyjnych sprawy). Również wiadomym jest, że na mocy decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. Wydziałowej Komisji Stypendialnej K.-P. Szkoły Wyższej w B. na okres od dnia [...] października 2013 r. do dnia [...] lutego 2014 r. skarżącemu przyznane zostało stypendium socjalne w wysokości [...] zł oraz od dnia [...] października 2013 r. do dnia [...] czerwca 2014 r. skarżący uzyskał stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych w wysokości [...] zł. Powyższe decyzje dostarczył do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej dopiero w dniu [...] grudnia 2013 r. (k- 23,24,25 akt administracyjnych).

Z powyżej przedstawionego stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżący w dacie złożenia wniosku [...] października 2013 r. o przyznanie zasiłku stałego nie spełniał kryterium dochodowego do przyznania świadczenia, a uwzględniona przez organ sytuacja dochodowa w postaci utraty dochodu w miesiącu październiku, tak naprawdę nie uległa zmianie bo od [...] października 2013 r. decyzjami z dnia [...] listopada 2013 r. przyznano skarżącemu kolejny dochód w wysokości [...] zł z tytułu stypendium socjalnego i w wysokości [...] zł z tytułu stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych.

Przy tak ukształtowanym stanie faktycznym obowiązkiem organu było wydanie orzeczenia na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ doszło do znacznego przekroczenia kryterium dochodowego u skarżącego, o czym ten nie poinformował organu niezwłocznie.

Należy podkreślić, że przyznany skarżącemu decyzją z dnia [...] października 2013 r. zasiłek stały jest formą pomocy społecznej uregulowaną w przepisach ustawy o pomocy społecznej, w której ustawodawca precyzyjnie określił warunki jej przyznawania. Jak wynika z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jej celem nie jest jednak wyręczanie strony w zaspokajaniu jej wszelkich potrzeb życiowych, lecz jedynie wspieranie w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie jej życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Celem tym nie może więc stać się zapewnienie wnioskodawcy stałego źródła dochodów. Odmienna interpretacja przepisów powyższej ustawy byłaby sprzeczna z intencją ustawodawcy, który pomocy społecznej wyznaczył jedynie funkcję wspierania tych wysiłków, a nie ich zastępowania. Jak stanowi art. 3 ust. 4 u.p.s., potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Obydwie te przesłanki pozostają jednakowo ważne.

Podkreślenia przy tym wymaga, że przyznanie lub odmowa przyznania świadczenia może nastąpić jedynie po starannym i wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności danej sprawy, a wydana decyzja musi być wyczerpująco uzasadniona przez wskazanie, dlaczego dokonano takiego, a nie innego rozstrzygnięcia - zgodnie z regułami wynikającymi z art. 6 i art. 7 k.p.a.

W niniejszym postępowaniu podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 37 ustawy o pomocy społecznej. Skarżący jest osobą samotnie gospodarującą. W tej sytuacji zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W ocenie Sądu, organy prawidłowo w oparciu o art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej ustaliły kryterium dochodowe skarżącego. Przepis ten stanowi, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Ustawa w art. 8 ust. 4 wyraźnie określa czego nie wlicza się do dochodu. Do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się:

1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;

2) zasiłku celowego;

3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty;

4) wartości świadczenia w naturze;

5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych;

6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego.

Zdaniem Sądu, organy w niniejszej sprawie musiały uwzględnić sytuację dochodową skarżącego. Postępowanie to jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.

Rozstrzygając sprawę dokonano wszechstronnej analizy okoliczności faktycznych i zebranego materiału dowodowego, a wyniki ustaleń zostały zawarte w uzasadnieniach wydanych decyzji. Nie budzą one zastrzeżeń sądu. Podnoszone w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.

Sposób wyliczania dochodu osoby samotnie gospodarującej na potrzeby ustalania praw do świadczeń z pomocy społecznej został ustalony w art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s., także poprzez wskazanie kwot i świadczeń, które należy od dochodu odjąć (ust. 3) lub których nie można do dochodu wliczać (ust. 4). W przepisach tych nie wymieniono jako niepodlegającej wliczeniu kwoty stypendiów przyznawanych na podstawie przepisów ustawy o szkolnictwie wyższym. Przepisy nakazują jedynie odliczać od dochodu pomoc materialną mającą charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawaną na podstawie przepisów o systemie oświaty. Przepisy o systemie oświaty obejmują funkcjonowanie placówek wymienionych w art. 2 pkt 1 – 11 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm.), wśród których nie wymieniono uczelni wyższych. Pomoc stypendialna uzyskana przez skarżącego na podstawie przepisów regulujących kształcenie wyższe, objęte innym niż system oświaty aktem prawnym (ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.) na podstawie art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej nie stanowi podstawy do odliczenia od dochodu ustalanego na potrzeby spraw o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej stypendiów przyznanych skarżącemu przez uczelnię wyższą (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2012 r. sygn. akt I OSK 745/12).

Na marginesie wskazać należy, że ustawa o systemie oświaty dotyczy sposobu wykonywania obowiązku szkolnego. Zgodnie bowiem z art. 70 ust. 1 Konstytucji RP nauka jest obowiązkowa do 18 roku życia. Natomiast nauka pobierana po ukończeniu wskazanego wieku ma charakter dobrowolny i odbywa się na zasadach, które sformułowane zostały m.in. w prawie o szkolnictwie wyższym. Zatem czym innym jest pomoc socjalna otrzymywana na podstawie przepisów o systemie oświaty, a czym innym pomoc otrzymywana na podstawie przepisów prawa o szkolnictwie wyższym.

Wobec powyższego nie podlegają odliczeniu od dochodu stypendia przyznane skarżącemu na podstawie prawa o szkolnictwie wyższym.

Należy stwierdzić, że bez wpływu na wynik sprawy pozostają zarzuty skarżącego odnośnie nieprawidłowej działalności organu pomocy społecznej. Pozostaje jedynie nadmienić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, że postępowanie w sprawie skarg i wniosków objętych działem VIII k.p.a. nie podlega kontroli sądów administracyjnych (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2692/11).

Bez wpływu na wynik sprawy pozostają zarzuty dotyczące wadliwej pracy pracowników organu I instancji przy sporządzaniu wywiadu środowiskowego z dnia [...] lutego 2014 r. Skarżący w toku postępowania administracyjnego nie podważył stanowiska ustalonego przez organy obydwu instancji, że decyzjami z dnia [...] listopada 2013 r. zostały jemu przyznane stypendia na podstawie przepisów prawo o szkolnictwie wyższym. Adnotacja służbowa spisana przez pracownika organu dnia [...] marca 2014 r. (k- 43 akt administracyjnych), jest czynnością przewidzianą w art. 10 § 3 k.p.a. Zasadą wynikającą z art. 10 § 1 k.p.a. jest, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Na podstawie § 2 organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Zgodnie jednak z § 3 organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że adnotacja służbowa z dnia [...] marca 2014 r. została sporządzona przez pracownika organu I instancji na etapie postępowania odwoławczego i na potrzeby tego postępowania, ponieważ skarżący w odwołaniu podniósł, że stypendium socjalne otrzymane w miesiącu lutym jest ostatnim stypendium. Adnotacja służbowa zweryfikowała jedynie wcześniejsze stanowisko organu. Co prawda organ nieumiejętnie sporządził powyższą adnotację, ponieważ nie wskazał przyczyn odstąpienia od zasady określonej w art. 10 § 1 k.p.a. uchybienie to, jednak pozostaje ono bez wpływu na wynik sprawy. Działanie organu usprawiedliwia postępowanie odwoławcze, ponieważ na podstawie art. 133 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, obowiązany jest przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie siedmiu dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie, jeżeli w tym terminie nie wydał nowej decyzji w myśl art. 132. Odwołanie skarżącego wpłynęło w dniu [...] marca 2014 r. do organu I instancji, a pismem z dnia [...] marca 2014 r. zostało przekazane do SKO z kompletem dokumentów oraz kwestionowanym przez skarżącego wywiadem środowiskowym oraz adnotacją służbową. Nie zmienia faktu przyznanej pomocy stypendialnej przez uczelnię zaświadczenie wydane na prośbę skarżącego przez K.-P. Szkołę Wyższą w B. z dnia [...] kwietnia 2014 r. Dokument ten nie zaprzecza, że stypendium socjalne dla skarżącego za II semestr od [...] marca do [...] czerwca 2014 r. nie zostało przyznane. Z zaświadczenia jedynie wynika, że wypłata świadczeń za miesiące marzec, kwiecień maj i czerwiec nastąpi w terminie późniejszym.

Mając na uwadze charakter świadczenia, jakim jest zasiłek stały i przesłanki do jego przyznania należy wyprowadzić wniosek, że jest to świadczenie obligatoryjne po spełnieniu przesłanek ustawowych, którego nazwa wskazuje na stałe pobieranie. Stan faktyczny przedmiotowej sprawy uniemożliwia stałe przyznanie skarżącemu zasiłku z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego w związku z wypłacanym stypendium socjalnym na podstawie decyzji uczelni w oparciu o przepisy ustawy prawo o szkolnictwie wyższym.

Wskazać ponadto należy, że błędem organu wydającego decyzję z dnia [...] października 2013 r. było wskazanie okresu przyznania zasiłku stałego od [...] listopada 2013 r. do [...] października 2015 r. Świadczenie to nie jest okresowe, lecz stałe. Z tego względu w decyzji o przyznaniu zasiłku stałego nie wskazuje się okresu, na jaki świadczenie jest przyznawane (określa się jedynie datę początkową, od której przysługuje świadczenie), nie oznacza to jednak, że zasiłek taki przysługuje na czas nieokreślony. Artykuł 106 ust. 5 u.p.s. określa bowiem przypadki, w których decyzję administracyjną dotyczącą świadczeń z pomocy społecznej można zmienić lub uchylić na niekorzyść strony bez jej zgody. Do takich przesłanek należy właśnie zmiana sytuacji dochodowej strony. Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje w tej sytuacji wskazanie w decyzji z dnia [...] października 2013 r., że zasiłek stały został przyznany do dnia [...] października 2015 r. W ocenie Sądu, skoro zasiłek jest stały to nie okresowy. Konsekwencją tego stanowiska jest uznanie, że element okresowości dla tego zasiłku nie może mieć podstawowego znaczenia kształtującego jego treść. Sąd podziela stanowisko zawarte w wyroku WSA w Olsztynie z dnia 30 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Ol 1143/07: "Wprawdzie w decyzji o przyznaniu zasiłku stałego nie wskazuje się okresu, na jaki świadczenie jest przyznawane (określa się jedynie datę początkową, od której przysługuje świadczenie), nie oznacza to jednak, że zasiłek taki przysługuje na czas nieokreślony".

Wobec powyższego, wystąpienie przesłanki przekroczenia kryterium dochodowego chociażby w I semestrze studiów musiało wywołać skutek w postaci uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku stałego.

Sąd mając na uwadze jednak art. 134 p.p.s.a. oraz to, że przedmiotem oceny Sądu było postępowanie prowadzone na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej zakończone wydaniem decyzji uchylającej wadliwe orzeczenie z dnia [...] października 2013 r. o przyznaniu zasiłku stałego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.