Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 456/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17, art. 19, art. 26, art. 33, art. 34
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 42-44
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – III Wydział w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędziowie: Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Protokolant: Referent stażysta Dominika Ratajczyk, po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2009 roku na rozprawie sprawy ze skargi B. H. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nieuznania zarzutu wniesionego na postępowanie egzekucyjne oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki w Ł. w dniu [...] roku wystawił na B. H. upomnienia o numerach [....], wzywające do zapłaty zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za miesiące: luty, maj-lipiec, wrzesień i listopad 2002 roku, na ubezpieczenie zdrowotne za czerwiec, lipiec 2001 roku oraz styczeń, luty, maj 2002 roku i za sierpień 2004 roku oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za lipiec i sierpień 2001 roku oraz kwiecień-sierpień 2003 roku. Upomnienia zostały doręczone skarżącej w trybie art. 44 k.p.a.

W dniu [...] roku Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki w Ł. wystawił na skarżącą tytuły wykonawcze o numerach: [...], obejmujące wskazane powyżej zaległości, kierując ich dochodzenie na drogę postępowania egzekucyjnego w administracji. Organ egzekucyjny w oparciu o zawiadomienia z dnia [...] roku dokonał zajęcia prawa majątkowego skarżącej, stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w Ł. Zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono skarżącej w dniu 12 grudnia 2007 roku.

W dniu 18 grudnia 2007 roku skarżąca wniosła zarzuty do prowadzonej egzekucji oraz wniosła o umorzenie tej egzekucji, zarzucając niedoręczenie jej upomnienia, o którym mowa w punkcie 6 pouczenia. Ponadto wskazała, że ZUS nie podał zmiany wysokości świadczenia, o którym mowa w ustawie o rentach i emeryturach.

Postanowieniem z dnia [...] roku Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. nie uznał zarzutu wniesionego w oparciu o art. 33 punkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na postępowanie egzekucyjne, prowadzone ze świadczenia rentowego na podstawie tytułów od [...] do [...]. Organ podniósł, iż upomnienia przedegzekucyjne z zagrożeniem wszczęcia egzekucji po upływie 7 dni od daty doręczenia upomnienia, zostały wysłane do zobowiązanej w dniu 30 sierpnia 2008r. listem poleconym. Korespondencja została odesłana do Oddziału z adnotacją "nie podjęto w terminie", co oznacza, zdaniem organu, że w sprawie zastosowanie ma art. 44 k.p.a. odnoszący się do zastępczego trybu doręczania pism. Podniesiono, iż z adnotacji doręczyciela wynika, że nastąpiła dwukrotna awizacja korespondencji adresowanej do skarżącej tj. w dniu 11.09.2007r. i 10.09.2007r., a zatem procesowy skutek doręczenia upomnień miał miejsce w dniu 26.09.2007r. W kwestii braku podania przez ZUS zmiany wysokości świadczenia, o którym mowa w ustawie o emeryturach i rentach, wyjaśniono, iż w przypadku zmiany świadczenia emerytalno-rentowego spowodowanej waloryzacją świadczenia, doliczeniem stażu pracy lub przeliczeniem podstawy świadczenia, świadczeniobiorca jest każdorazowo informowany stosowną decyzją Zakładu, zawierająca aktualną wysokość świadczenia brutto.

W zażaleniu na powyższe postanowienie B. .H. wniosła o jego uchylenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 punkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz o unieważnienie postępowania a na podstawie art. 156 k.p.a. w związku z art. 43 § 4 k.p.a. Powołując się na treść art. 19 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wskazała również, że Dyrektor ZUS nie jest organem właściwym do występowania w roli organu egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] roku Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na treść art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi, że zobowiązanemu przysługują zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do podniesionego zarzutu naruszenia art. 33 punkt 7 poprzez brak doręczenia upomnienia organ wskazał, że kwestię doręczeń w postępowaniu egzekucyjnym w administracji reguluje rozdział 8 k.p.a. Organ szczegółowo opisał sposób doręczania przesyłek, powołując się przy tym na art. 44 k.p.a., który statuuje tzw. doręczenie przez awizo.

Podniesiono, iż w toku postępowania ustalono, że wystawione na skarżącą upomnienia z dnia [...] roku o numerach [...], wzywające do zapłaty zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, zostały skierowane na adres zobowiązanej[...]Ł., ul. W. [...] za pośrednictwem Poczty Polskiej. Z uwagi na brak możliwości doręczenia skarżącej przesyłki zgodnie z treścią art. 42 i art. 43 k.p.a., w dniu 11 września 2007 roku korespondencja została złożona w placówce pocztowej. W skrzynce pocztowej pozostawiono zawiadomienie o możliwości podjęcia przesyłki w terminie 7 dni. Wobec nieodebrania przesyłki przez zobowiązaną, w dniu 19 września 2007 roku, pozostawiono powtórne zawiadomienie informujące o możliwości odbioru przesyłki. Okoliczności te zostały potwierdzone przez Centrum Poczty Polskiej Sekcję Reklamacji w Ł wskutek przeprowadzonego postępowania reklamacyjnego.

Organ odwoławczy uznał, że korespondencja skierowana do skarżącej dwukrotnie awizowana nie została odebrana, gdyż w dniu 27 września 2009 roku zwrócono ją wierzycielowi z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". W związku z powyższym Dyrektor Izby Skarbowej nie uwzględnił zarzutu naruszenia art. 33 punkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Odnosząc się do kwestii niepodania przez ZUS w piśmie z dnia [...] roku zmiany wysokości świadczenia, o których mowa w ustawie o emeryturach i rentach organ odwoławczy zaznaczył, że obowiązek ten nie wynika z treści art. 33, zatem nie może stanowić podstawy zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wskazano również, ze organ I instancji w związku z tą kwestią wyjaśnił, że w przypadku zmiany wysokości świadczenia emerytalno-rentowego spowodowanej waloryzacją świadczenia, doliczeniem stażu pracy lub przeliczeniem podstawy świadczenia, świadczeniobiorca jest każdorazowo informowany decyzją ZUS zawierającą aktualną wysokość świadczenia. Skarżąca nie występowała z ponownym wnioskiem o przeliczenie świadczenia, a prowadzone postępowanie egzekucyjne nie spowoduje zmiany jego naliczenia.

Organ odwoławczy wyjaśnił również, że żądanie strony podniesione w piśmie z dnia [...] roku, dotyczące przesłania merytorycznego stanowiska wierzyciela w zakresie art. 33 punkt 3 ustawy, jest niezasadne, bowiem w tej sprawie organem egzekucyjnym jest Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki w Ł., a wierzycielem – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki w Ł., więc to ten sam podmiot i nie ma potrzeby wydawania przez wierzyciela stanowiska. Dodatkowo organ zaznaczył, że skarżąca uczyniła zarzut z art. 33 punkt 7 ustawy, więc w jego ocenie takie stanowisko tym bardziej nie jest wymagane.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 lipca 2008 roku B. H. wniosła o uchylenie powyższego postanowienia, zarzucając mu naruszenie art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. W uzasadnieniu wskazała, że organ egzekucyjny nie odniósł się do zarzutu dotyczącego niewłaściwości organu egzekucyjnego, nie wyjaśniono również na jakiej podstawie prawnej organ uznał tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego. Skarżąca podniosła również, że organy przed podjęciem decyzji nie zawiadomiły jej o możliwości przejrzenia akt.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2008 roku referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga B. H. nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach,

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonego postanowienia Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji publicznej przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 roku, Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Stosownie do zasady wyrażonej w art. 26 ust. 1 powołanej ustawy, organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Kwestionując prowadzenie postępowania egzekucyjnego, zobowiązany może wnieść zarzuty z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 33 punkt 1-10 ustawy. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem prawnym ochrony zobowiązanego przed naruszeniem podstawowych zasad tego postępowania, jak również przed niedopuszczalną egzekucją. Stosownie do treści art. 34 ust. 1 ustawy, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 punkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 punkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 punkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca

Należy zaznaczyć, iż organ egzekucyjny w niniejszym postępowaniu nie wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska, bowiem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym (por. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2005 r. sygn. akt FSK 2677/04) takie działanie jest bezprzedmiotowe, w przypadku, gdy wierzyciel i organ egzekucyjny to ten sam podmiot (tu: Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł.). W związku z zarzutami podniesionymi w skardze, trzeba powołać się także na treść art. 19 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym to właśnie Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Na podstawie art. 23 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w przypadku braku organu wyższego stopnia w stosunku do organów egzekucyjnych, o których mowa w art. 19, nadzór nad egzekucją należności pieniężnych sprawuje właściwy miejscowo dyrektor izby skarbowej.

Zatem, w sytuacji, gdy organem egzekucyjnym jest Dyrektor Oddziału ZUS, procesowanie w trybie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji było bezprzedmiotowe, skoro ZUS, jako państwowa osoba prawna o jednolitej organizacji (struktura posiadająca osobowość prawną) był zarówno wierzycielem jak i organem egzekucyjnym.

Tym bardziej nie można mówić o odrębności podmiotów - organu egzekucyjnego i wierzyciela, kiedy, jak w niniejszej sprawie, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego, który został wystawiony w kierowanym przez tego Dyrektora oddziale (ZUS Oddział Wojewódzki w Ł.).

Jak już powyżej wskazano, wniesione zarzuty oprócz wymagania formalnego, co do terminu ich złożenia (art. 32 w zw. z art. 27 punkt 9 ustawy) powinny także być oparte na przesłankach określonych w art. 33 ustawy. Przepis ten zawiera zamknięty katalog przesłanek, na jakich może być oparty zarzut, co oznacza, że można go wnieść tylko z wymienionych w tym przepisie przyczyn. W kontrolowanej sprawie w toku postępowania administracyjnego zobowiązana swój zarzut oparła na przepisie art. 33 punkt 7 ustawy, podnosząc prowadzenie egzekucji bez uprzedniego doręczenia jej upomnienia.

Zarzut ten, zdaniem Sądu, nie był zasadny. Organy prawidłowo dokonały oceny skuteczności doręczenia skarżącej upomnienia, dopełniono bowiem wszelkich niezbędnych wymogów, aby doręczenie w trybie zastępczym uznać za zgodne z przepisami procedury administracyjnej. Oceniając tę kwestię należało zwrócić uwagę, że instytucja doręczenia zastępczego została uregulowana w art. 44 k.p.a., który stosowany jest w postępowaniu egzekucyjnym na mocy art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 44 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma przez pocztę w sposób wskazany w art. 42 i 43 (tj. doręczenia w mieszkaniu, miejscu pracy, lokalu organu administracji publicznej, w każdym innym miejscu, gdzie się adresata zastanie lub za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu, którzy podjęliby się oddania pisma adresatowi), poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej (§ 1 pkt 1). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). Z kolei w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości jej odbioru w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). Dodać należy, że w kwestii doręczania przesyłek pocztowych odpowiednie zastosowanie znajdują również przepisy ustawy z dnia 12 czerwca 2003 roku - Prawo pocztowe (Dz. U. Nr 130, poz. 1188 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 roku w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych (Dz. U. Nr 5, poz. 34 ze zm.). Zgodnie z art. 26 ust. 1 Prawa pocztowego przesyłkę doręcza się adresatowi pod adresem wskazanym w przesyłce. Jeśli przesyłki nie można doręczyć adresatowi, operator (przedsiębiorca uprawniony do wykonywania działalności pocztowej) zwraca ją nadawcy (art. 27 ust. 1 zdanie pierwsze ww. ustawy). Z kolei według § 14 ww. rozporządzenia jeżeli w chwili doręczania przesyłki rejestrowanej (przesyłka przyjęta za pokwitowaniem przyjęcia i doręczana za pokwitowaniem odbioru) stwierdzi nieobecność adresata lub innych osób uprawnionych do jej odbioru, zawiadomienie o próbie doręczenia wraz z informacją o terminie jej odbioru i adresie placówki oddawczej, w której przesyłka jest przechowywana, operator pozostawia w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, a przesyłkę niepodjętą w terminie 14 dni zwraca się do nadawcy (§ 38 ust. 5 ww. rozporządzenia).

W oparciu o powyższe należy uznać, iż przesyłka zawierająca upomnienia o numerach[...] została prawidłowo doręczona skarżącej w trybie art. 44 k.p.a. Organy administracji należycie wykazały i potwierdziły okoliczności związane z tym doręczeniem w przeprowadzonym postępowaniu reklamacyjnym. W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie z dnia [...] roku, nie naruszało zatem przepisów prawa w zakresie dotyczącym ustaleń faktycznych i oceny prawnej wyrażonej w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, tym samym postępowanie nie naruszało art. 7, art. 8, art. 9 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu niezawiadomienia skarżącej o możliwości przejrzenia akt oraz przesłania przez organ egzekucyjny nieczytelnej kserokopii koperty, na podstawie której uznano korespondencję zawierającą upomnienie za doręczoną, należy wskazać, że ewentualne uchybienia organów w powyższym zakresie, brane byłyby przez Sąd pod uwagę, gdyby skarżąca wykazała, że miały one istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia. Warto zaznaczyć, iż strona w zażaleniu z dnia [...] 2008r. zażądała przesłania "kserokopii koperty i dowodu doręczenia korespondencji, na podstawie których uznano korespondencję za doręczoną", a Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. przy piśmie z dnia 12 marca 2008r. (k. [...] akt adm.) przekazał skarżącej powyższe materiały dowodowe. Skarżąca zapoznała się więc z najistotniejszymi dowodami w sprawie i nie zakwestionowała ich wiarygodności na tym etapie postępowania, dlatego też podnoszenie tej okoliczności w skardze nie ma racji bytu.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.

D.T.