Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2924/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 1, art. 27 ust. 1, art. 28 ust. 2, art. 33 ust. 1, art. 35 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1382
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.
article: art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 136, art. 138 § 1 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 106 § 3, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 151, art. 183 § 1, art. 182 § 2, art. 183 § 2, art. 184
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H.D.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 750/19 w sprawie ze skargi H.D.M. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 28 stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 maja 2019 r., IV SA/Wa 750/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H. D. M. na decyzję Wojewody Mazowieckiego (zwanego dalej "Wojewodą") z dnia [...] stycznia 2019 r., [...] , którą organ ten po rozpatrzeniu odwołania skarżącego utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy (zwanego dalej "Prezydentem") z dnia [...] września 2018 r., [...] o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z lokalu [...] przy ul. [...] w Warszawie.

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach.

Decyzją reformatoryjną Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] maja 2010 r., [...]orzeczono o zameldowaniu H. M. na pobyt stały w lokalu [...] przy ul. [...] w Warszawie (k. 42-43 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

W dniu [...] lutego 2018 r. do Zarządu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy zadzwoniła anonimowa osoba, która zwróciła się o podjęcie interwencji w sprawie lokalu użytkowego w budynku przy ul. [...] . Zdarzenie to udokumentowano w notatce służbowej, z której wynika między innymi, że lokal ten od dłuższego czasu jest opuszczony, z zewnątrz widać, że nikt o niego nie dba, a okresowo z lokalu wydobywają się nieprzyjemne zapachy, dziwne odgłosy, które mogą świadczyć o jakiejś awarii (k. 47 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Dnia [...] lutego2018 r. pracownicy Zarządu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy w asyście Straży Miejskiej otworzyli komisyjnie i przejęli [...] przy ul. [...] w Warszawie. Na podstawie oględzin ustalono, że lokal ten jest od dawna porzucony (był pusty, zakurzony, znajdowały się w nim jedynie worki z odpadami remontowymi, odłamki szkła po wybitej witrynie, a przy wejściu znajdowała się duża ilość nieodebranej korespondencji; w lokalu także nie było mebli ani łóżka – do akt załączono dokumentację zdjęciową). Administracja zabezpieczyła lokal i wymieniła zamki do drzwi wejściowych (protokół na k. 1 akt administracyjnych organu pierwszej instancji, natomiast w pełnej wersji, ze zdjęciami, zob. k. 62-66 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. Administracja Domów Komunalnych nr [...] w Warszawie wystąpiła z wnioskiem o wymeldowanie H. M. z pobytu stałego z wymienionego wyżej lokalu (k. 2 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Pismem z dnia [...] kwietnia 2018r., [...] Prezydent zawiadomił H. M. o wszczęciu postępowania w sprawie jego wymeldowania z lokalu przy ul. [...] w Warszawie (k. 26 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Pismem z dnia 16 maja 2018 r. wymieniony poinformował, że [...] przy ul. [...] "jest centrum jego życia i ogniskiem domowym, które na chwile obecną odświeża", natomiast "miejscem pobytu czasowego jest inna nieruchomość rodzinna zlokalizowana przy ul. [...] w Warszawie" (k. 31 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. Prezydent – wskazując na przedstawione wyżej stanowisko osoby podlegającej wymeldowaniu – zwrócił się do Zarządu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy o wyjaśnienie, czy sytuacja dotycząca tego lokalu uległa zmianie (k. 45 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Pismem z dnia [...] czerwca 2018 r., [...] Zarząd wyjaśnił, że po tym jak dokonano protokolarnego przejęcia lokalu ([...] lutego2018 r.) przynajmniej raz w tygodniu administrator Administracji Domów Komunalnych nr [...] kontroluje lokal pod kątem sprawdzenia, czy jest on zamknięty i zaplombowany. Ostatnia kontrola z dnia 11 czerwca 2018 r. potwierdziła taki stan rzeczy (k. 51 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Na dzień 27 lipca 2018 r. organ wyznaczył termin oględzin lokalu nr [...] przy ul. [...] w Warszawie. Do oględzin lokalu nie doszło. H. D. M. oświadczył, że ma dostęp do lokalu i posiada do niego klucze, a w lokalu znajdują się jego wartościowe rzeczy, jednak odmówił wpuszczenia pracowników organu do środka lokalu (k. 52 i 58 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Decyzją z dnia [...] września 2018 r., [...] , [...] (k. 77-78 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) Prezydent, powołując się na art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (wówczas tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., 1382 z późn. zm., dalej "u.e.l.") orzekł o wymeldowaniu H. D. M. z pobytu stałego w lokalu [...] przy ul. [...] w Warszawie. Organ dał wiarę wyjaśnieniom Administracji Domów Komunalnych nr [...] oraz złożonej dokumentacji. Nie dał natomiast wiary oświadczeniu H. D. M. , w kwestii dysponowania lokalem, a co za tym idzie zlokalizowania w nim centrum jego życia i ogniska domowego, tym bardziej, że nie mieszka w nim od co najmniej lutego 2018 r., to jest od momentu przeprowadzenia oględzin przez administrację, z których wynika, że lokal został porzucony już wcześniej.

Zdaniem Prezydenta na dzień wydania decyzji H. D. M. nie mieszka w miejscu stałego zameldowania. [...] przy ul. [...] w Warszawie opuścił dobrowolnie i trwale, a ośrodek swojej aktywności życiowej przeniósł w inne miejsce. Uznał, że jest to wolny wybór danej osoby o zaprzestaniu dalszego przebywania w określonym mieszkaniu.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył H. D. M. (k. 93-95 akt administracyjnych organu drugiej instancji).

Pismem z dnia 8 listopada 2018 r., [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 136 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej "K.p.a."), zwrócił się do Prezydenta o przeprowadzenie dowodów uzupełniających poprzez przesłuchanie ośmiu świadków, mieszkańców budynku przy ul. [...] w Warszawie.

W piśmie z dnia [...] listopada 2018 r., [...] Zarząd Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy wyjaśnił, że H. D. M. wszedł w posiadanie lokalu podstępnie. Powództwo Miasta o przywrócenie posiadanie tego lokalu zostało oddalone, bowiem wymieniony stwierdził, iż utracił jego posiadanie na rzecz swoich rodziców. Tymczasem [...] maja 2010 r. został on w lokalu [...] zameldowany na pobyt stały. Zarząd zastrzegł, że zameldowanie dotyczyło lokalu użytkowego, niekwalifikującego się do stałego pobytu ludzi i nigdy nie wykorzystywanego na cele mieszkalne. Dodatkowo H. D. M. nie dysponuje tytułem prawnym do spornego lokalu.

W piśmie z dnia [...] listopada 2018 r. pełnomocnik H. D. M. wyjaśnił, że jego mocodawca nie jest w stanie podać daty rozpoczęcia remontu lokalu [...] , lecz zaznaczył, iż utracił on dostęp do niego wbrew swojej woli na skutek wymiany zamków przez administrację, co miało miejsce [...] lutego2018 r.

Przy piśmie z dnia [...] grudnia 2021 r. Prezydent przekazał do akt Wojewody protokoły zeznań świadków – mieszkańców budynku przy ul. [...] .

W dniu [...] stycznia 2019 r. oświadczenie w sprawie złożył H. D. M. , który wskazał, że w lokalu [...] prowadził remont od około 2010-2011 r. Prace prowadził z różną intensywnością, a ostatnio często wyjeżdża i trudno mu jest dokończyć prace w lokalu.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., [...] Wojewoda utrzymał decyzję Prezydenta w mocy. Zdaniem organu postępowanie wyjaśniające wykazało, że H. D. M. nie koncentruje swoich interesów życiowych w miejscu stałego pobytu, to jest w lokalu [...] przy ul. [...] w Warszawie. Taki stan rzeczy dodatkowo potwierdzili świadkowie: P. M. , R. M. i K. M. , którzy zeznali, że nie widzieli, aby ktokolwiek przebywał w lokalu [...] ani aby był tam przeprowadzany remont. Organ powołał się także na oświadczenie samego zainteresowanego, który wskazał, że lokal zaczął remontować w latach 2010-2011 r. Zdaniem Wojewody tak długi czas niezamieszkiwania świadczy o trwałości opuszczenia miejsca zamieszkania.

Skargę na decyzję Wojewody złożył H. D. M. .

Wyrokiem z dnia 23 maja 2019 r., IV SA/Wa 750/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 35 u.e.l. organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Sąd podkreślił, że zameldowanie, jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu ma charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy. Tym samym nie rodzi ono ani też nie niweczy żadnych praw rzeczowych bądź obligacyjnych do określonego lokalu. Realizacji tych praw można natomiast dochodzić na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Jeżeli zatem dana osoba opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełnia obowiązku wymeldowania się, decyzję w tej sprawie musi podjąć właściwy organ gminy.

Przenosząc powyższe na realia sprawy Sąd wskazał, że H. D. M. dobrowolnie opuścił sporny lokal z uwagi na rozpoczęcie w nim remontu. Sąd powołał się przy tym na oświadczenie samego skarżącego z dnia [...] stycznia 2019 r., w którym tenże zaznaczył, że "nie ma żadnych dokumentów potwierdzających przeprowadzenie remontu, ponieważ sam go przeprowadza. Ma jedynie rachunki kupowanych narzędzi i materiałów potrzebnych do remontu". Zdaniem Sądu fakt, iż H. D. M. prowadzi w lokalu [...] przy ul. [...] remont (mniej lub bardziej zawansowany i planowany) jest okolicznością, która jedynie potwierdza, że skarżący faktycznie tam nie mieszka. Oględziny obiektu także potwierdziły, że w lokalu tym nie ma jego rzeczy codziennego użytku, które wskazywałyby, że tam skupione jest jego centrum życiowe.

Powyższe ustalenia doprowadziły Sąd do przekonania, że skarżący nie mieszka w spornym lokalu, jak i, że w sprawie wystąpiła dobrowolność jego opuszczenia jeszcze przed lutym 2018 r. pojmowanej jako wyraz woli osoby, która lokal opuściła na czas remontu. Ustalono też, że remont jest prowadzony od lat 2010-2011 (oświadczenie z dnia [...] stycznia 2019 r.). Stan ten trwa od kilku lat, skarżący nie określił jego zakończenia, mieszka w innym miejscu, gdzie się nawet czasowo zameldował.

Sąd dalej podzielił stanowisko Wojewody, że zgłoszone w toku postepowania czasowe zameldowanie skarżącego w innym miejscu nie przesądza o bezprzedmiotowości prowadzenia postępowania w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. Skądinąd H. D. M. podjął decyzję o tymczasowym zameldowaniu się w innym lokalu dopiero w maju 2018 r., to jest trzy miesiące po wejściu pracowników Zarządu Domów Komunalnych, którzy w asyście Straży Miejskiej otworzyli komisyjnie i przejęli [...] i miesiąc po wszczęciu postępowania w sprawie wymeldowania z [...] kwietnia 2018 r. Zdaniem Sądu w tej sytuacji nie sposób odmiennie ocenić powyższej okoliczności, jak tylko mającej wywrzeć określony skutek w ramach postępowania o wymeldowanie, stwarzając pozory czasowego zamieszkiwania pod innym adresem.

Podsumowując Sąd stwierdził, że w stanie faktycznym sprawy skarżący spełnił fizyczną przesłankę opuszczenia lokalu. Od 2010 r. (co nie było kwestionowane), kiedy opuścił nieruchomość, do momentu podjęcia czynności przez Administracje Domów Komunalnych nr [...] w Warszawie, nie uzewnętrzniał w żaden sposób przesłanki subiektywnej w postaci zamiaru zamieszkiwania w budynku przy ul. [...] .

Odnosząc się do wniosku dowodowego, który H. D. M. sformułował w skardze (o przeprowadzenie dowodu z protokołu i nagrania rozprawy z dnia [...] lutego 2019 r. przed Sądem Rejonowym dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie, I Wydział Cywilny z jego powództwa przeciwko Miastu Stołecznemu Warszawa o naruszenie posiadania) Sąd stwierdził, że mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym przede wszystkim oświadczenie skarżącego z dnia [...] stycznia 2019 r. (osobiście podpisane) - informacje w zakresie przeprowadzonych remontów w okolicznościach sprawy ostatecznie nie mają wpływu na jej wynik. W oświadczeniu tym bowiem skarżący wskazał, że dobrowolnie wyprowadził się z powodu remontu i nie mieszka w lokalu od 8/9 lat, skupiając swoje miejsce codziennego życia w innym lokalu.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł H. D. M. zarzucając naruszenie:

1. art. 25 ust. 1 u.e.l. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że miejscem jego stałego pobytu jest [...] w budynku przy ul. [...] w Warszawie,

2. art. 35 ust. 1 w zw. z art. 33 ust. 1 u.e.l. poprzez zastosowanie tych przepisów i stwierdzenie, że wobec skarżącego wystąpiły przesłanki wymeldowania, a objęte kontrolą legalności decyzje są prawidłowe – w sytuacji, gdy w rzeczywistości H. D. M. nie opuścił miejsca stałego pobytu i nie zaistniała po jego stronie okoliczność niedopełnienia obowiązku wymeldowania,

3. art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") poprzez oddalenie wniosku dowodowego H. D. M. o przeprowadzenie dowodu z protokołu i nagrania rozprawy z dnia [...] lutego 2019 r. przed Sądem Rejonowym dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie, I Wydział Cywilny z jego powództwa przeciwko Miastu Stołecznemu Warszawa o naruszenie posiadania, jak i też z dalszych ewentualnych jego wyjaśnień lub zeznań,

4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 25 ust. 1 u.e.l. poprzez jego niezastosowanie i nie uchylenie zaskarżonej decyzji, podczas gdy ze strony organu doszło do naruszenia drugiego z wymienionych przepisów,

5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 35 ust. 1 (powinno być "art. 35") i art. 33 ust. 1 u.e.l. poprzez jego niezastosowanie i nie uchylenie zaskarżonej decyzji, podczas gdy ze strony organu doszło do naruszenia dwóch ostatnich z wymienionych tu przepisów,

6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie i nie uchylenie zaskarżonej decyzji, w sytuacji, gdy na etapie postępowania administracyjnego doszło do naruszenia przepisów postępowania (zdaniem skarżącego Wojewoda przyjął stan faktyczny błędnie i na podstawie niepełnych ustaleń, bezkrytycznie dając wiarę informacjom dostarczanym przez lokatorów budynku przy ul. [...] i wyprowadzając z materiału dowodowego wnioski nie mające w nim oparcia),

7. art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nierozpoznanie sprawy, jako że nie rozpatrzono wszystkich zarzutów skargi (dotyczących naruszenia art. 25 ust. 1 u.e.l., art. 8 § 1 i art. 80 K.p.a., a także art. 138 § 1 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.),

8. art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez wydanie wyroku na podstawie ustaleń faktycznych stojących w sprzeczności z aktami sprawy, w tym: uznanie za prawidłowe ustaleń faktycznych Wojewody, że świadkowie P. M. , R. M. i K. M. nie są związani ze skarżącym i nie mają wobec niego sprzecznych interesów (lokatorzy ci mieszkają w nieruchomości objętej postępowaniem dekretowym, w którym H. D. M. jest stroną); uznanie za prawidłowe ustaleń faktycznych, że wymienieni wyżej świadkowie zamieszkują naprzeciwko lokalu [...] , podczas gdy zajmują lokal 11 zlokalizowany co prawda na tej samej nieruchomości, ale w innym budynku po drugiej stronie podwórza oraz stwierdzenie, że H. D. M. dobrowolnie nie mieszka przy "ul. [...] ", podczas gdy postępowanie nie dotyczy żadnego budynku przy ul. [...] .

9. art. 151 P.p.s.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie i oddalenie skargi w stosunku do decyzji wydanej z istotnym naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania.

Wskazując na powyższe zarzuty H. D. M. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, względnie rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 P.p.s.a. Skarżący wystąpił także na zasadzie art. 191 P.p.s.a. o uchylenie postanowienia dowodowego wydanego przez Sąd pierwszej instancji w trakcie rozprawy i o dopuszczenie wnioskowanych dowodów. H. D. M. zwrócił się nadto o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

W piśmie procesowym z dnia 18 maja 2022 r. H. D. M. wyjaśnił, że wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie XXVII Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 19 marca 2022 r., XXVII Ca 798/20 przywrócono mu utracone posiadanie lokalu [...] w budynku przy ul. [...] i nakazano wydać mu klucze do zamków. Skarżący przedłożył też postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Śródmieścia z dnia [...] maja 2022 r. oraz protokół czynności komornika, z których wynika, że [...] kwietnia 2022 r. sporny lokal został mu wydany.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.

Na wstępie Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że ma świadomość co do losów lokalu [...] w budynku przy ul. [...] , które miały miejsce w 2022 r. W szczególności Sąd odnotował pismo skarżącego informujące o wydaniu wyroku przywracającego mu posiadanie lokalu oraz o faktycznym zrealizowaniu tego wyroku w dniu 28 kwietnia 2022 r. Jednocześnie jednak Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zaskarżona i kontrolowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie decyzja Wojewody z dnia [...] stycznia 2019 r., [...] o wymeldowaniu skarżącego z miejsca stałego pobytu dotyczy stanu ją poprzedzającego, a nawet okresu znacznie wcześniejszego w stosunku do daty wszczęcia postępowania o wymeldowanie. Podkreślić należy, że meldunek ma charakter ewidencyjny i zaniechanie dopełnienia obowiązku meldunkowego rozpatruje się na dany odcinek czasowy, którego dotyczy. Orzeczenia organów i sądów, w szczególności wyroki o przywróceniu utraconego posiadania, mogą rzutować na ocenę sprawy o wymeldowanie, ale też nie jest tak, że każdy wyrok, na przykład przywracający posiadanie, automatycznie potwierdza z mocą wsteczną, iż do dobrowolnego opuszczenia lokalu wcześniej nie doszło.

Zgodnie z art. 33 ust. 1 u.e.l. obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się. Art. 35 u.e.l. stanowi natomiast, że organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2 u.e.l., decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Ze wskazanymi tu regulacjami koresponduje art. 25 ust. 1 u.e.l. (także wskazany jako zarzut kasacyjny), w myśl którego pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Warto także w omawianym kontekście – dla kontrastu w stosunku do obowiązku wymeldowania się – zwrócić uwagę na treść art. 27 ust. 1 u.e.l., który stanowi, że obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca.

Wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej H. D. M. oscylują wokół kwestii, czy w oparciu o ustalony materiał dowodowy można twierdzić, że przed wydaniem decyzji przez Prezydenta o wymeldowaniu, później utrzymanej w mocy przez Wojewodę, doszło do faktycznego i zgodnego z jego intencją opuszczenia przez skarżącego miejsca pobytu stałego zaewidencjonowanego dotychczas w lokalu [...] w budynku przy ul. [...] , co łączyłoby się z niedopełnieniem obowiązku wymeldowania się w rozumieniu art. 35 w zw. z art. 33 ust. 1 u.e.l. W tym kontekście skarżący formułuje w stosunku do Sądu pierwszej instancji zarzuty nie dostrzeżenia (art. 134 § 1 P.p.s.a.) po stronie organów istotnych naruszeń postępowania administracyjnego (art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a.) oraz błędnego zaakceptowania – jego zdaniem – wadliwej decyzji Wojewody, która powinna być decyzją kasacyjną, a nie utrzymującą orzeczenie o wymeldowaniu w mocy (art. 138 § 1 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.).

Z uwagi na wzajemne powiązania przedmiotowe zarzutów kasacyjnych Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się do niech wszystkich łącznie.

Naczelny Sąd Administracyjny co do zasady nie zgadza się ze skarżącym, że nie ustalono faktu opuszczenia przez niego miejsca stałego pobytu w lokalu [...] przy ul. [...] i że takie opuszczenie lokalu nie było dobrowolne.

Jak już wyżej wskazano, pobytem stałym jest "zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania". Lokal określany numerem 18 w budynku przy ul. [...] jest lokalem użytkowym, w którym w 2010 r. H. D. M. został zameldowany. Naczelny Sąd Administracyjny przyjmuje więc, że w 2010 r. istniał taki oto stan, że skarżący w spornym lokalu zamieszkiwał i miał zamiar przebywać na stałe.

Materiały zgromadzone w obecnie prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym i – co ważne – informacje pochodzące od samego skarżącego, wskazują, że H. D. M. opuścił [...] w budynku przy ul. [...] jako miejsce zamieszkania z zamiarem stałego przebywania. Jak sam przyznał w oświadczeniu złożonym [...] stycznia 2019 r. (oświadczenie to skarżący złożył z własnej woli, na finalnym etapie postępowania administracyjnego), w latach 2010-2011 rozpoczął on w lokalu prace remontowe, które "były bardziej intensywne, a czasem mniej", a z uwagi na podróże skarżący miał problemy żeby remont ukończyć. Sam H. D. M. przyznał więc, że w lokalu przez całe lata (8-9 lat) nie zamieszkiwał. Natomiast jego stwierdzenia, że prace remontowe są "czasami mniej" intensywne oraz, że "jest często w rozjazdach i ma problem, żeby zakończyć remont" potwierdzają tylko, że sporny lokal nie jest miejscem koncentracji interesów życiowych skarżącego. Gdyby tak było, należałoby oczekiwać od skarżącego większego zaangażowania w proces remontu, który przerywa możliwość zamieszkania. Innymi słowy Naczelny Sąd Administracyjny chciałby wskazać, że o ile wedle zasad doświadczenia życiowego zupełnie naturalnym jest, że remont lokalu będącego miejscem intencjonalnego stałego przebywania danej osoby może być powodem czasowej wyprowadzki, to jednak trudno traktować lokal nadal jako miejsce stałego przebywania osoby, która w lokalu nie mieszka, remont realizuje niemalże 10 lat, przejawiając przy tym niewielkie zaangażowanie w proces jego intensyfikacji.

Dla oceny niniejszej sprawy nie bez znaczenia są też obiektywne dowody w postaci protokołu oględzin lokalu przez Zarząd Gospodarowania Nieruchomościami, Administrację Domów Komunalnych wraz z fotografiami (k. 62-66 akt administracyjnych organu pierwszej instancji), które przedstawiają lokal użytkowy jako ewidentnie opuszczony i niezamieszkany, a wręcz jako taki, w którym nie ma najmniejszych śladów dążeń posiadacza do zorganizowania w nim miejsca zamieszkania. Lokal pozostawał opuszczony, pozbawiony był mebli, a okna zostały zaklejone. O braku obecności osób świadczyła także duża ilość nie odebranej korespondencji pocztowej.

W toku postępowania administracyjnego, a później w toku postępowania sądowego H. D. M. twierdził, że administracja lokalu bezprawnie pozbawiła go do niego dostępu wymieniając zamki [...] lutego2019 r. W tym kontekście należy jednak zauważyć, że po pierwsze skarżący już w momencie przejęcia lokalu przez administrację budynku w lokalu nie zamieszkiwał, a ponadto pomimo, że wiedział o zdarzeniach z lutego 2019 r. pozew o przywrócenie naruszonego posiadania złożył dopiero w sierpniu 2019 r.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego już sam stan lokalu w momencie jego przejęcia przez administrację w lutym 2019 r., a później dalsze działania i oświadczenia skarżącego wskazują, że tenże już znacznie wcześniej opuścił lokal jako miejsce zamieszkania z zamiarem stałego pobytu. Lokal użytkowy zastany w lutym 2019 r. pozostawał opuszczony, pozbawiony jakichkolwiek przedmiotów świadczących o zamieszkaniu w nim jakiejkolwiek osoby, a ponadto nosił cechy pomieszczeń, które nie są w ogóle przygotowywane do funkcji mieszkalnej (zaklejone oraz zaślepione otwory okienne).

Stan faktyczny udokumentowany w aktach, przyjęty przez organy i następnie zaakceptowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadniał uznanie, że wobec H. D. M. już w lutym 2019 r. istniała przesłanka do jego wymeldowania (art. 35 u.e.l.) z lokalu [...] w budynku przy ul. [...] , w którym od lat nie zamieszkiwał.

Gdy chodzi o zarzuty dotyczące postępowania dowodowego, w szczególności kwestionujące wiarygodność zeznań świadków mających mieć zdaniem skarżącego wobec niego sprzeczne interesy, oraz obejmujące zarzut zaniechania przeprowadzenia dowodów z akt postępowania sądowego o przywrócenie posiadania, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie mogą być one uznane za skuteczne. Zeznania świadków w sprawie miały charakter uzupełniający i wynika z nich przede wszystkim, że mieszkańcy budynku H. D. M. na posesji nie widzieli. Pominięcie tych zeznań nie podważałoby jednak zasadniczych ustaleń, które zrelacjonował w złożonym przed organem oświadczeniu sam skarżący wskazując, że w lokalu z powodu prowadzonego przez lata remontu nie przebywa. Przeprowadzenie postępowania dowodowego z akt postępowania przed sądem powszechnym było także zbędne, jako że sprowadzałoby się do włączenia do postępowania sądowoadministracyjnego wypowiedzi samego skarżącego złożonych przed sądem cywilnym, gdy tymczasem H. D. M. mógł w sposób nieskrępowany wypowiadać się i składać dokumenty tak przed organami administracji jak i przed sądem administracyjnym.

Końcowo Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że orzeczenie o wymeldowaniu nie stoi w kolizji z przedłożonym przez skarżącego przy piśmie procesowym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie XXVII Wydział Cywilny Odwoławczy, którym przywrócono mu utracone posiadanie lokalu [...] w budynku przy ul. [...] . Wskazany wyrok dotyczy naruszonego posiadania lokalu. Natomiast to nie przeczy ustaleniu na potrzeby meldunkowe, że sporny lokal użytkowy przestał być przez lata jego remontu (2010/2011 – 2019) miejscem zamieszkania skarżącego z zamiarem stałego przebywania, a tenże nie dopełnił obowiązku wymeldowania (art. 35 ust. 1 u.e.l.). Czym innym jest bowiem posiadanie lokalu w cywilnym rozumieniu, wyrażające się z reguły w posiadaniu do niego dostępu, a czym innym stałe zamieszkanie w nim, które wiąże się z koncentracją w lokalu interesów życiowych konkretnej osoby.

Mając to wszystko na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrując się podstaw usprawiedliwiających uwzględnienie skargi kasacyjnej, oddalił ją na podstawie art. 184 P.p.s.a.

Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a., jako że skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.