Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 126/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 59 ust. 1 , art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) Sędziowie NSA Aleksandra Łaskarzewska del. NSA Leszek Kiermaszek Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy Busko Zdrój o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy Busko Zdrój a Prezydentem Miasta Wrocławia w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku H. J. o umieszczenie w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Miasta i Gminy Busko Zdrój jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 24 czerwca 2014 r. Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Busku-Zdroju (dalej również MGOPS), działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Busko-Zdrój zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta Wrocławia w przedmiocie rozpatrzenia wniosku H. J., zameldowanej na pobyt stały we Wrocławiu, o umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej w Kurozwękach.

Wniosek H. J. wpłynął do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wrocławiu, który zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Staszowie z wnioskiem o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego z wnioskodawczynią, przebywającą wówczas w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w Kurozwękach, ul. [...], [...]. Po dostarczeniu dokumentacji H. J. otrzymała decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wrocławiu odmawiającą skierowania do Domu Pomocy Społecznej w Kurozwękach, od której złożyła odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu uchyliło przedmiotową decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na konieczność wyjaśnienia kwestii dotyczącej zamieszkania H. J. we Wrocławiu. Zgodnie z informacjami zawartymi w odwołaniu, H. J. jako swoje aktualne miejsce pobytu wskazuje Busko-Zdrój i wyraża wolę skierowania do Domu Pomocy Społecznej w Kurozwękach.

Zawiadomieniem z 18 kwietnia 2014 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we Wrocławiu przekazał sprawę dotyczącą skierowania do domu pomocy społecznej do MGOPS w Busko-Zdroju w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.), zwanej dalej u.p.s.

Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Busku-Zdroju po zapoznaniu się z przesłanymi dokumentami ustalił, że H. J. nie przebywała na stałe u swojej siostry A. J. w Busku-Zdroju. Nie miała zamiaru stałego pobytu, a przyjeżdżała tylko w odwiedziny na okres zimy, co sama potwierdziła w piśmie z 22 stycznia 2014 r. skierowanym z Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego w Kurozwękach do MOPS we Wrocławiu (cyt. "Przez wiele lat w okresie zimowym przebywałam u niej i pomagałam jej w domu"). Powyższe informacje potwierdził również pracownik socjalny z ZOL w Kurozwękach (s. 14 wywiadu środowiskowego z 19.12.2013 r.) wskazując, że od paru lat klientka na okres zimowy przyjeżdżała do siostry do Buska-Zdroju, natomiast od wczesnej wiosny wracała do miejsca zamieszkania we Wrocławiu. W posiadaniu tut. Ośrodka jest 5 oświadczeń, w tym cztery złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań przewidzianych w art. 233 Kodeksu karnego z 2011 r., 2012 i 2013 r., potwierdzających fakt, że H. J. przyjeżdżała do swojej siostry A. do Buska-Zdroju tylko w odwiedziny. To wszystko potwierdza, że H. J. nie przebywała u siostry w Busku-Zdroju z zamiarem stałego pobytu.

Od 28 listopada 2013 r. H. J. przebywa w ZOL w Kurozwękach (gmina Staszów). Zdaniem Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Busku-Zdroju, w niniejszej sprawie organem właściwy jest Prezydent Wrocławia z upoważnienia którego działa Dyrektor MOPS we Wrocławiu, ponieważ H. J. posiada stałe zameldowanie we Wrocławiu a dowody znajdujące się w aktach sprawy wskazują, że na terenie gminy Busko-Zdrój ww. przebywa jedynie okazjonalnie. Ponieważ brak jest przesłanki "zamiaru stałego pobytu", nie jest to jej miejsce zamieszkania.

Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W związku z powyższym należy uwzględnić regulację zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 tej ustawy, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej, w którym koncentrują się jej czynności życiowe.

W odpowiedzi na wniosek, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wrocławiu, działając w imieniu Prezydenta Wrocławia wniósł o rozstrzygnięcie sporu poprzez wskazanie Burmistrza Miasta i Gminy Busko-Zdrój, jako organu właściwego w spawie. Organ podkreślił, że ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały nie ma znaczenia, ponieważ klientka nie jest osobą bezdomną w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 59 ust. 1 cyt. ustawy, decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu skierowania jej do domu pomocy społecznej. Właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (art. 101 ust. 1 ustawy). H. J. od dłuższego czasu przebywa na terenie miejscowości Kurozwęki i wniosła o skierowanie jej do domu pomocy społecznej mieszczącego się w tej miejscowości. W podaniu wskazała miejscowość Busko-Zdrój, jako miejsce zamieszkania. Nie przebywa we Wrocławiu. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli. Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu swoich czynności życiowych w danej miejscowości. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym miejscem, gdzie koncentrują się aktualnie sprawy dorosłej osoby fizycznej (postanowienie NSA z 26 września 2012 r., I OW 102/12). Ponieważ H. J. przebywa w Kurozwękach i chce tam nadal przebywać, w ocenie organu właściwy do rozpoznania jej wniosku jest Burmistrz Miasta i Gminy Busko-Zdrój.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy Busko-Zdrój a Prezydentem Miasta Wrocławia ponieważ oba organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku H. J.

W sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej właściwą do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Organ właściwy miejscowo do załatwienia sprawy należy więc ustalić według treści art. 59 ust. 1 w związku z art. 101 ust. 1 u.p.s. Dla ustalenia miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, zgodnie z art. 25 k.c., istotne jest określenie, w której miejscowości osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

W czasie składania wniosku H. J. przebywała w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w Kurozwękach, jednakże z akt sprawy wynika, że jej wolą jest przebywanie blisko siostry w Busku-Zdroju (a następnie w Kurozwękach, ponieważ siostra również ubiega się o umieszczenie w tym Zakładzie, k. 17 akt adm.). Na związek z tym miastem wskazuje też oświadczenie, że "od około trzech lat stale przebywa u siostry" zamieszkałej w Busku-Zdroju (k. 25). Podobnie też w odwołaniu od decyzji z 27 stycznia 2014 r. wyjaśniła, że "od kilku lat przebywa u swojej siostry w Busku-Zdroju" (k. 19) i później, że "od trzech lat na stałe przebywa w Busku-Zdroju" (k. 20). Podkreśliła, że nie jest prawdą, iż w okresie zimowym przyjeżdża do siostry a wczesną wiosną wraca do Wrocławia. Ponadto, zwróciła uwagę na odległość pomiędzy Kurozwękami, gdzie mieści się wskazany przez nią dom pomocy społecznej, a Wrocławiem. Zainteresowana zaznaczyła, że byt i opiekę ma teraz zagwarantowaną na terenie województwa świętokrzyskiego. Odnosząc się do Wrocławia wskazała tylko, że z tym miastem "wiąże ją więź emocjonalna i adres zameldowania".

Dlatego też, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, można uznać, że miejscem zamieszkania H. J. jest Busko-Zdrój, a w związku z tym jako organ właściwy w sprawie należało wskazać Burmistrza Miasta i Gminy Busko-Zdrój.

Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.