Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 530/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2018-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145§ 1 pkt 1 lit.b
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 64 § 1 pkt 4, art 64 § 6, art. 64 § 8
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Kazimierz Włoch (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska WSA Grzegorz Panek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 października 2018 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowo-Usługowego "A." sp. z o.o. w "T." na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowo-Usługowego "A." sp. z o. o. w "T." kwotę 580 (słownie pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia "A" sp. z o.o. w R. (dalej: Zobowiązany, Skarżący,) uchylił postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w sprawie wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego i orzekł o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego w kwocie 19.760,30 zł.

Jak wynika z akt sprawy Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego, jako organ egzekucyjny, prowadził wobec Zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez Wierzyciela- Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

W jego toku dokonano zajęć wierzytelności z rachunków bankowych Zobowiązanego - odpowiednio - w Banku Ochrony Środowiska S.A. i Deutsche Banku Polska S.A. Zawiadomienia z dnia [...].11.2017 r. nr [...] i [...] o zajęciu doręczono dłużnikom zajętych wierzytelności za pośrednictwem systemu teleinformatycznego w dniu 13.11.2017 r. W tym samym dniu, tj. 13.11.2017 r., ww. banki przekazały na konto organu egzekucyjnego środki pieniężne w kwotach - odpowiednio - 10.103,95 zł i 339.080,95 zł, które pozwoliły na pokrycie wszystkich należności dochodzonych ww. tytułem wykonawczym, a przez to zakończenie postępowania egzekucyjnego.

W dniu 13.11.2017 r. organ egzekucyjny podjął również próbę zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Zobowiązanego w PLUS Banku S.A. (zawiadomienie nr [...], doręczone do PLUS Banku S.A. za pośrednictwem systemu teleinformatycznego w dniu 13.11.2017 r.).

Zawiadomieniami z dnia 13 listopada 2017 r, organ egzekucyjny uchylił ww. zajęcia a informacja o tym fakcie została przekazana do ww. banków za pośrednictwem systemu teleinformatycznego w dniu 13.11.2017 r.

Zobowiązany otrzymał ww. zawiadomienia o zajęciu, wraz z odpisem wymienionego na wstępie tytułu wykonawczego, za pośrednictwem poczty w dniu 23.11.2017 r.

Pismem z dnia 31.01.2018 r. Zobowiązany, reprezentowany przez pełnomocnika, złożył do organu egzekucyjnego wniosek o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych związanych z postepowaniem egzekucyjnym przeprowadzonym w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 8 listopada 2017 r.

Zawiadomieniem z dnia 05.02.2018 r., znak: [...], organ egzekucyjny poinformował Stronę o kosztach egzekucyjnych powstałych w toku egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie ww. tytułu wykonawczego, wskazując na ich łączną kwotę w wysokości 19.766,85 zł. Na kwotę tę składały się: opłata za zajęcie rachunku bankowego w wysokości 16.470,90 zł, opłata za doręczenie odpisu tytułu wykonawczego w wysokości 3.294,15 zł i trzy wydatki egzekucyjne, każdy w wysokości 0,60 zł. Wszystkie opłaty oraz wydatki naliczono na dzień 13.11.2017 r. Zawiadomienie doręczono Stronie w dniu 21.02.2018 r.

Pismem z dnia 26.02.2018 r., Zobowiązany, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł do organu egzekucyjnego o wydanie postanowienia w przedmiocie kosztów egzekucyjnych.

Postanowieniem z dnia [...].03.2018 r., znak: [...], organ egzekucyjny orzekł w sprawie wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Zobowiązanego na podstawie ww. tytułu wykonawczego, w kwocie 19.766,85 zł.

W uzasadnieniu postanowienia, przytaczając przepisy dotyczące ustalania wysokości kosztów egzekucyjnych, organ egzekucyjny wskazał, iż na koszty składają się: opłata za zajęcie rachunku bankowego Zobowiązanego w Banku Ochrony Środowiska S.A. (wyliczona na dzień 13.11.2017 r. w kwocie 16.470.90 zł, którą uzyskano poprzez zsumowanie należności głównej - 209.934,00 zł, odsetek za zwłokę naliczonych na ten dzień - 119.484,08 zł i przemnożenie tej sumy przez 5%), opłata manipulacyjna za doręczenie Zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (wyliczona na dzień 13.11.2017 r. w kwocie 3.294,15 zł, którą uzyskano poprzez zsumowanie należności głównej - 209.934,00 zł, odsetek za zwłokę naliczonych na ten dzień - 119.484,08 zł i przemnożenie tej sumy przez 1%), a także 3 wydatki egzekucyjne w kwocie 0,60 zł każdy (naliczone na dzień 13.11.2017 r., w związku z wygenerowaniem i wysyłką za pośrednictwem systemu Ognivo 3 zajęć). Postanowienie doręczono Stronie w dniu 14 .03.2018 r.

Zobowiązany, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zażalenie na powyższe postanowienie organu egzekucyjnego.

W zażaleniu zarzucono naruszenie art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz.1201 ze zm.), dalej u.p.e.a., poprzez ustalenie kosztów w rażącej wysokości, bez wykazania jakie koszty (wydatki) miały wpływ na powstanie kosztów we wskazanej wysokości.

Podniesiono także naruszenie art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz.1257 ze zm.), dalej k.p.a., poprzez zaniechanie podjęcia czynności niezbędnych do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, w szczególności pominięcie tego, że koszty określono w rażąco wysokiej kwocie i nie pozostają one w związku z nakładem pracy wynikającym z dokonanych czynności organu egzekucyjnego. Wskazano także, iż przy ustalaniu kosztów egzekucyjnych nie wzięto pod uwagę stanowiska zaprezentowanego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28.06.2016 r., sygn. akt SK 31/14.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r., opisanym na wstępie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uchylił zaskarżone postanowienie w całości i orzekł o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec "A" Sp. z o.o. z siedzibą w R. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w W., w kwocie 19.760,30 zł.

W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej przytoczył treść przepisów regulujących kwestię wysokości kosztów egzekucyjnych tj. art. 64c § 1, art. 64 c § 3 i 4, art. 64 § 1,2 i 6 u.p.e.a.

Organ wskazał, że obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego powstał w niniejszej sprawie w dniu 13.11.2017 r., kiedy doręczono do Banku Ochrony Środowiska S.A. i Deutsche Banku Polska S.A. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych Zobowiązanego. Na dzień ten kwota należności głównej dochodzonej wymienionym na wstępie tytułem wykonawczym wynosiła 209.934,00 zł, zaś kwota odsetek za zwłokę od tej należności liczona od dnia 21.01.2012 r. - 119.403,55 zł. Suma tych kwot, przemnożona przez 5% daje - 16.466,87 zł co w zaokrągleniu do pełnych dziesiątek groszy wynosi 16.466,90 zł.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie znalazł podstawy do uznania, iż wydatki związane z 3 wydatkami egzekucyjnymi w kwocie 0,60 zł każdy (naliczone na dzień 13.11.2017 r., w związku z wygenerowaniem i wysyłką za pośrednictwem systemu Ognivo 3 zajęć te w istocie są kosztami egzekucyjnymi

W ocenie organu kwota ta w istocie winna zostać pokryta z kwoty kosztów egzekucyjnych z tytułu opłaty manipulacyjnej. Opłata ta pobierana jest z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Do wydatków takich należy niewątpliwie także koszt wygenerowania i wysyłki zajęcia za pośrednictwem systemu Ognivo.

Zdaniem organu nie ma zatem podstaw, by dwukrotnie naliczać koszty związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych (raz przy opłacie manipulacyjnej, a drugi jako niezależnego wydatku egzekucyjnego).

Mając na uwadze powyższe kwoty za wygenerowanie i wysyłkę zajęć za pośrednictwem systemu Ognivo nie zostały uznane przez organ za kwoty kosztów egzekucyjnych.

Reasumując organ stwierdził, że kwota kosztów egzekucyjnych powstałych i należnych w toku egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec Zobowiązanego na podstawie ww. tytułu wykonawczego wynosi 19.760,30 zł.

Odnosząc się do zarzutu Strony skarżącej, iż organ egzekucyjny ustalił koszty w rażącej wysokości, bez wykazania jakie koszty (wydatki) miały wpływ na powstanie kosztów we wskazanej wysokości, a także że określone koszty nie pozostają w związku z nakładem pracy wynikającym z czynności organu egzekucyjnego i przy ich ustalaniu nie wzięto pod uwagę stanowiska zaprezentowanego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28.06.2016 r., sygn. akt SK 31/14, tut. Organ wyjaśnił, że kwota kosztów egzekucyjnych została określona tj. zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Organ egzekucyjny pobrał z tytułu czynności zajęcia rachunku bankowego - 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr, zaś z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych pobrał opłatę manipulacyjną w wysokości 1% kwoty egzekwowanych należności objętych tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr (art. 64 § 6 u.p.e.a.).

Organ wyjaśnił, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 28.06.2018 r. SK 31/14 nie uchylił art. 64 § 1 pkt 4, ani art. 64 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ale wskazał, że dla właściwej realizacji przedmiotowego wyroku konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien w granicach norm konstytucyjnych z uwzględnieniem wniosków wynikających z ww. wyroku, określić maksymalną wysokość nie tylko opłaty określonej w art. 64 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz opłaty manipulacyjnej, ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć podobne zarzuty.

Podkreślił że zakwestionowane przepisy nie zostały uchylone ani zmienione w drodze ustawy a zatem zasadne było określenie wysokości kosztów egzekucyjnych według obowiązujących nadal stawek określonych w art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 powołanej ustawy. Ponadto podkreslił, że Trybunał Konstytucyjny w swym wyroku nie wskazał na jakich zasadach organy powinny dokonywać kalkulacji opłat, a bez ich wskazania nie można przyjąć prawidłowego i jednolitego sposobu ich naliczania.

W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej,zgodnie z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Administracyjne organy egzekucyjne nie są zatem uprawnione do samodzielnej oceny konstytucyjności przepisów, a obowiązek działania przez organy na podstawie obowiązujących przepisów prawa wyraża się w braku możliwości pominięcia funkcjonujących regulacji prawnych czy działania wbrew tym przepisom.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji z dnia [...] marca 2018 r. oraz zasądzenie kosztów postepowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:

1. naruszenie prawa materialnego polegające na:

a) niewłaściwym zastosowaniu przepisu art. 64 §1 pkt 4 u.p.e.a. poprzez ustalenie kosztów egzekucyjnych w rażącej wysokości, bez wykazania jakie konkretnie koszty - wydatki egzekucyjne miały wpływ na powstanie kosztów w ustalonej wysokości;

b) niewłaściwym zastosowaniu przepisu art. 64 § 6 u.p.e.a. poprzez ustalenie opłaty manipulacyjnej w rażącej wysokości, bez wykazania jakie konkretnie koszty i wydatki egzekucyjne miały wpływ na powstanie kosztów w ustalonej wysokości;

2. wadliwość formalnoprawną polegającą na:

a) naruszeniu przepisu art. 7 i art. 77 k.p.a w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez zaniechanie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a w szczególności wobec pominięcia tego, że określone przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego koszty egzekucyjne wynikające z przeprowadzonego postępów egzekucyjnego są w rażąco wysokiej kwocie i nie pozostają w związku z nakładem pracy wynikającym z dokonanych przez Naczelnika czynności egzekucyjnych zmierzających wyegzekwowania kwot objętych tytułem wykonawczym [...] z dnia 8 listopada 2017r.;

b) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez prowadzenie przez organ postępowania zażaleniowego w sprawie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych do tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 8 listopada 2017 r. w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej, tj. wobec nieuwzględnienia stanowiska Trybunału Konstytucyjnego zajętego w wyroku z dnia 28 czerwca 2016r. (SK 31/14), a w konsekwencji przez nieuwzględnienie przy wydawaniu zaskarżanego postanowienia słusznego interesu Skarżącego.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ określając kwoty egzekucyjne w łącznej kwocie 19 760,30 zł miał obowiązek wykazać, że kwota ta koresponduje z nakładem pracy związanym z wyegzekwowaniem należności objętych tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 8 listopada 2017r.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) określanej dalej jako P.p.s.a., Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności zobowiązującym prawem i nie jest co do zasady związany zarzutami i wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Wniesiona w tej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, z uwagi na obowiązujące z dnia 15 sierpnia

2015 r. nowe brzmienie art. 119 pkt 3 P.p.s.a. Powyższy przepis stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy zażalenie.

Przedmiotem postępowania jest ocena legalności postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, który rozpatrywał zażalenie od postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w administracji. Podstawę naliczenia kosztów za czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej stanowił przepis art. 64 § 1 pkt 4, oraz art. 64 § 6 u.p.e.a.

W tym miejscu wskazać trzeba, że na gruncie badanej sprawy istotnym jest, że przed wydaniem zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji, zapadł wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 (Dz. U. z 2016r. poz. 1244), którego przedmiotem była kontrola zgodności z normami konstytucyjnymi, przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W wyroku tym Trybunał orzekł, że:

1. art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599) w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji;

2. art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji;

3. art. 64 § 8 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 tej ustawy i opłaty manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji;

4. art. 64 § 1 pkt 1-5, 7, 11, 12 i art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej, nie są niezgodne z art. 217 Konstytucji; oraz umorzył na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, z 2000r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638, z 2001r. Nr 98, poz. 1070, z 2005r. Nr 169, poz. 1417, z 2009r. Nr 56, poz. 459 i Nr 178, poz. 1375, z 2010r. Nr 182, poz. 1228 i Nr 197, poz. 1307 oraz z 2011r. Nr 112, poz. 654) w związku z art. 134 pkt 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 293) postępowanie w pozostałym zakresie.

Należy zauważyć, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt SK 31/14 jest wyrokiem zakresowym, co wyraźnie wynika z jego sentencji, gdzie użyto sformułowania, że badane przepisy są niezgodne z Konstytucją w zakresie, w jakim nie określą maksymalnej wysokości opłaty.

Na kanwie kontrolowanej sprawy, organy nie uwzględniły tego, że przepis taki od chwili ogłoszenia orzeczenia musi być traktowany, jako niezgodny z Konstytucją w granicach takich, jakie zostały określone w wyroku Trybunału. Istotny w niniejszej sprawie jest zakres stwierdzonej niekonstytucyjności przepisu, a w pozostałym zakresie - niezakwestionowanym przez Trybunał należy go nadal stosować. Jednocześnie w celu uniknięcia naruszenia zasad konstytucyjnych, przepis ten musi być stosowany i interpretowany zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku Trybunału. Analogiczne stanowisko zostało przyjęte przez Naczelny Sąd Administracyjny - między innymi - w wyroku z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 2206/17.

W konsekwencji nie budzi wątpliwości, że przepisy, które stanowiły materialnoprawną podstawę obciążenia dłużnika, kosztami postępowania egzekucyjnego, zostały uznane za niezgodne z Konstytucją RP z powodów, wskazanych w sentencji wyroku Trybunału. W swoich rozważaniach Trybunał wywiódł, że "brak określenia górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w przypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy dłużnika stają się jedynie dodatkową sankcją pieniężną". Trybunał wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego, stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania, podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym są więc zbliżone do podatku. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej ze wskazaną jej górną granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu ogranicza kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. W ocenie Trybunału za sprzeczną z zasadniczym celem postępowania egzekucyjnego należy uznać także normę prawną, zgodnie z którą dłużnik zostaje obciążony pełną wysokością opłaty w wypadku dobrowolnego zaspokojenia wierzyciela. Norma ta nie tylko nie motywuje do dobrowolnego spełnienia świadczeń dochodzonych w egzekucji, ale wykazuje wręcz cechy swoistej kary finansowej, nakładanej za zachowanie pożądane i zgodne z prawem.

Z uwagi na powyższy wyrok Trybunału, zdaniem Sądu, konieczne stało się uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć organy obu instancji nie odniosły się w żaden sposób do adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności, podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych, jak również nie odniosły się do zagadnienia, że wysokość i zasady pobierania przedmiotowych opłat, powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić przynajmniej częściowe finansowanie aparatu egzekucyjnego, przy czym istotne jest zachowanie racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji, a czynnościami organów (uwzględniającymi m. in. nakład pracy, stopień ich skomplikowania, czasochłonność), za podjęcie których, opłaty te zostały naliczone tak, aby opłaty nie sprowadzały się do swoistej kary i nie stanowiły sankcji finansowej. Innymi słowy, organy egzekucyjne zupełnie pominęły te argumenty, które - jak wynika z uzasadnienia wyroku Trybunału - zadecydowały o niekonstytucyjności zastosowanych przez organ przepisów.

Ustalając wysokość opłaty należy wykazać, jakie konkretne czynności organu egzekucyjnego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym miały wpływ na powstanie kosztów egzekucyjnych w ustalonej wysokości. Podkreślenia wymaga, że miarkowanie powinno w zasadzie pojawić się wówczas, kiedy można stwierdzić, że procentowo ustalone opłaty, przekraczają maksymalny rozsądny pułap poszczególnych opłat. Organy winny wykazać, że ustalone koszty egzekucyjne, którymi obciążono wierzyciela, są adekwatne do poniesionego nakładu pracy, efektywności działań, poziomu skomplikowania i długotrwałości postępowania egzekucyjnego, czego nie sposób doszukać się na gruncie badanej sprawy.

Należy przy tym zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne a stosownie do ust. 3 wchodzą w życie z dniem ogłoszenia.

Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądowym reprezentowany jest pogląd, że pozbawienie przepisu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia domniemania konstytucyjności rodzi po stronie Sądu obowiązek uwzględnienia wyroku Trybunału. Art. 190 ust. 4 Konstytucji stanowi, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.

Przepis ten wprost odnosi się do możliwości wzruszania w trybach nadzwyczajnych prawomocnych orzeczeń sądowych, ostatecznych decyzji administracyjnych lub rozstrzygnięć w innych sprawach. W zakresie postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego odpowiednie postanowienia w tym zakresie zawierają art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 240 § 1 pkt 8 i art. 241 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej oraz art. 272 § 1 i § 2 p.p.s.a.

W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego dopuszczalne jest wznowienie postępowania po negatywnym wyroku dotyczącym pominięcia prawodawczego wyroku Trybunału Konstytucyjnego (wyrok NSA w składzie siedmiu sędziów z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt II OPS 2/09, M. Wyrzykowski, M. Ziółkowski, Prawo do wznowienia postępowania administracyjnego po wyroku Trybunału Konstytucyjnego (w:) System Prawa Administracyjnego, t. 2, Konstytucyjne podstawy funkcjonowania administracji publicznej, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, Warszawa 2012, s. 348-349).

Zauważyć trzeba, że wprawdzie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP odnosi się wprost do postępowań prawomocnie zakończonych, ale skoro nawet prawomocne rozstrzygnięcia sądowe powinny podlegać weryfikacji z tego powodu, to tym bardziej sąd powinien uwzględnić istniejący stan niekonstytucyjności w postępowaniu niezakończonym prawomocnym rozstrzygnięciem (por. wyroki NSA: z 8 listopada 2013 r., sygn. akt II FSK 2626/12; z 30 listopada 2013 r., II FSK 745/13; z 23 września 2014 r., sygn. akt II FSK 2328/14 oraz z 27 września 2016 r., sygn. akt II FSK 2066/14).

Wobec treści art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji RP oraz mając na względzie to, że przepisy stanowiące podstawę prawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć organów egzekucyjnych, były przedmiotem rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego w przywoływanym wyroku SK 31/14, Sąd postanowił uchylić zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.

Dodatkowo wskazać należy, że Sąd badający przedmiotową sprawę w pełni podziela poglądy zaprezentowane m. in. w wyrokach: NSA z dnia 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2621/17, WSA w Krakowie z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 83/17 oraz z dnia 11 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 1150/17, WSA w Gdańsku z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 165/18, WSA w Szczecinie z dnia 16 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 299/18, WSA w Poznaniu z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Po 1694/16, WSA w Lublinie z dnia 31 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 854/16, w których to orzeczeniach przedmiotem sporu było podobne zagadnienie prawne, jak to, które zaistniało na gruncie przedmiotowej sprawy. Powyższe orzeczenia potwierdzają jednolitą i ukształtowaną już linię orzeczniczą w badanym zakresie.

Rozstrzygnięcie kwestii obciążenia wierzyciela, kosztami postępowania egzekucyjnego będzie zatem wymagało uwzględnienia skutków, jakie dla możliwości zastosowania uznanych za niekonstytucyjne przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ, obciążając wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, zobowiązany będzie uwzględnić powyższą wykładnię, zaprezentowaną w przedmiotowym uzasadnieniu a także zobowiązany będzie do wydania rozstrzygnięcia, zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, do którego Sąd odniósł się szczegółowo powyżej ze szczególnym uwzględnieniem okoliczności, że brak określenia górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w przypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, a stają się jedynie dodatkową sankcją pieniężną. Naliczone koszty postępowania nie mogą stać się dochodem organu nieuzasadnionym wielkością, czasochłonnością, czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 135 p.p.s.a. (uchylił zaskarżone postanowienie). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Na zasądzone koszty postępowania sądowego składają się: uiszczony od skargi wpis w wysokości 100 zł, oraz wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości 480 zł - na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1667 ze zm.).