Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2022/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Uchylono decyzję w całości i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas, Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), Protokolant referent stażysta Adrianna Siniarska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi P.P. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i umarza postępowanie administracyjne; 2. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego P.P. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. (nr [...]), zaskarżoną przez P. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, po rozpoznaniu skargi A.R. z dnia 26 czerwca 2018 r. na naruszenie przez skarżącego - wykonującego zawód komornika sądowego, przepisów o ochronie danych osobowych, na podstawie art. 58 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego I Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz.U.UE.L.2016.119.1), dalej powoływanego jako rozporządzenie RODO, udzielił mu upomnienia za naruszenie prawa do ochrony danych osobowych poprzez ich udostępnienie osobom nieuprawnionym.

W zaskarżonej decyzji organ przedstawił podstawowe zasady dotyczące przetwarzania danych osobowych (art. 5 i art. 6 rozporządzenia RODO) i uprawnienia przysługujące organowi nadzorczemu (art. 57 ust. 1 RODO). Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych stwierdził, że P. P. - Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym [...] w [...] (organ władzy publicznej w zakresie wykonywania czynności w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym - art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych, Dz.U. z 2018 r. poz. 771 ze zm.) w toku postępowania egzekucyjnego przeciwko A.R., wszczętego na wniosek J.R. z 14 czerwca 2018 r. (na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] w [...] z [...] lipca 2017r. sygn. akt [...]), dopuścił się naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych. Skarżący, opierając się wyłącznie na treści wniosku wierzyciela o wszczęcie egzekucji, na podstawie art. 896 § 1 i § 2 k.p.c. zawiadomił Urząd Miasta [...] o zajęciu wynagrodzenia za pracę A.R. i wezwał aby należnego od niego świadczenia nie uiszczał dłużnikowi, mimo że nie jest ona pracownikiem tego urzędu (jest zatrudniona w Urzędzie Wojewódzkim w [...]). Tym samym, jako administrator danych osobowych A.R., udostępnił podmiotowi nieuprawnionemu "szeroki katalog (jej) danych osobowych" (m. in. adres zamieszkania, numer PESEL, informacje o prowadzonej przeciwko niej egzekucji komorniczej i zajęciu wynagrodzenia za pracę). Prezes UODO dodał, że skarżący nie zweryfikował, zgodnie z art. 761 § 11 k.p.c. miejsca zatrudnienia dłużnika, wskazanego przez wierzyciela we wniosku o wszczęcie egzekucji, nie zwrócił się również do ZUS o taką informację.

P.P. w skardze na tę decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucił, że została wydana z naruszeniem art. 2 ust. 1 i ust. 3 ustawy z 29 sierpnia 1997r. o komornikach sądowych i egzekucji, art. 759, art. 760 § 2, art. 761 § 1, art., 801 i art. 881 k.p.c. (w brzmieniu obowiązującym czerwcu 2018 r.) w związku z art. 6 ust. 1 lit. c oraz art. 5 rozporządzenia RODO, art. 761 § 11 k.p.c. i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych przez ich nieuzasadnione zastosowanie oraz art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi podniósł przede wszystkim, że komornik sądowy "ma prawo, ale też obowiązek" opierać się na danych uzyskanych od wierzyciela. W sytuacji, gdy wierzyciel wskazuje jako sposób egzekucji, egzekucję z wynagrodzenia za pracę i podaje dane pracodawcy dłużnika (nazwę i adres), komornik nie ma podstaw do zwracania się do ZUS o informacje na temat miejsca zatrudnienia dłużnika. Idąc tokiem rozumowania organu, organ egzekucyjny w każdym przypadku powinien sprawdzać informacje o pracodawcy dłużnika, a żądając informacji, które są już w jego posiadaniu (np. od ZUS-u), przetwarzałby dane osobowe dłużnika w sposób niezgodny z prawem. Przepis art. 761 § 1 k.p.c. (organ podaje w uzasadnieniu decyzji art. 761 § 11 k.p.c. który został dodany do ustawy od 1 stycznia 2019 r.), nie nakłada na komornika obowiązku weryfikowania danych uzyskanych od strony postępowania, o ile są one wystarczające do przeprowadzenia egzekucji. Z powołanego przepisu wynika, że organ egzekucyjny może (a nie musi) żądać od uczestników postępowania złożenia wyjaśnień oraz zasięgać od organów administracji publicznej, instytucji i innych podmiotów w nim wymienionych, informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji. Ten przepis ma zastosowanie wówczas, gdy komornik nie dysponuje niezbędnymi informacjami do przeprowadzenia egzekucji, a taka sytuacja nie występuje w niniejszej sprawie. Skarżący po otrzymaniu wniosku egzekucyjnego wraz z załączonym do niego tytułem wykonawczym, ma obowiązek sprawnego przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 799 § 1 k.p.c.). Dokonując zajęcia wynagrodzenia i zasiłku dłużniczki w Urzędzie Miasta [...], realizował wniosek wierzyciela, zgodnie zpodanymi przez niego danymi. P.P. stwierdził, że zapatrywanie organu "stanowi przejaw absolutyzmu w zakresie pojmowania przepisów o ochronie danych osobowych" i "nie uwzględnia specyfiki postępowania egzekucyjnego" oraz obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa, z których wynika, że komornik jest związany wnioskiem wierzyciela, który jako strona postępowania egzekucyjnego "jest pełnoprawnym źródłem informacji o majątku dłużnika". W sytuacji, gdy wierzyciel podaje precyzyjne dane o majątku dłużnika, nie ma podstaw prawnych do ich kwestionowania i podejmowania kroków w celu ich weryfikacji (co wiąże się z wzywaniem wierzyciela do zaliczek na koszty zapytań).

P. P. zarzucił ponadto, że organ w zaskarżonej decyzji powołał się na przepisy prawa, które nie obowiązywały w czerwcu 2018 r. tj.: art. 3 ust. 1 ustawy z 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych i egzekucji oraz art. 761 § 11 k.p.c. (które obowiązują od 1 stycznia 2019 r.), co stanowi naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 , art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a.

Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Organ stwierdził, że nieprawidłowe powołanie się na art. 761 § 11 k.p.c. nie ma znaczenia dla wyniku postępowania, ponieważ na art. 761 § 1 k.p.c. również umożliwiał komornikowi zweryfikowanie informacji zawartych we wniosku wierzyciela o wszczęcie egzekucji. Prezes UODO podkreślił, że żaden przepis prawa "nie zabrania" komornikowi "zbadania i zweryfikowania" , zwłaszcza że zgodnie z art. 896 § 1 pkt 2 k.p.c. ma obowiązek wezwać dłużnika wierzytelności, aby należnego od niego świadczenia nie uiszczał dłużnikowi, lecz złożył je komornikowi lub na rachunek depozytowy Ministra Finansów.

Organ dodał, że komornik, jako organ władzy publicznej oraz administrator danych osobowych ma obowiązek ochrony danych osobowych stron prowadzonych postępowań egzekucyjnych i zabezpieczających. Zgodnie z art. 24 RODO, administrator danych osobowych ma obowiązek wdrożenia odpowiednich środków technicznych i organizacyjnych, pozwalających na zgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W zaskarżonej przez P. P. do Sądu decyzji z dnia [...] czerwca 2019 r. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych stwierdził, że skarżący, wykonujący zawód komornika sądowego (przy Sądzie Rejonowym [...] w [...]) w toku postępowania egzekucyjnego przeciwko A.R., niezgodnie z prawem przetwarzał jej dane osobowe (udostępnił osobom nieuprawnionymi) i za to udzielił skarżącemu upomnienia, o którym mowa w art. 58 ust. 2 lit. b) rozporządzenia RODO. P.P. podnosił natomiast, że jako administrator danych osobowych A.R., przetwarzał te dane dla potrzeb postępowania egzekucyjnego, kierując się informacjami zawartymi przez wierzyciela we wniosku o wszczęcie egzekucji. Wniosek ten zawierał informacje o miejscu zatrudnienia dłużnika, w związku z tym nie było potrzeby jego uzupełnienia czy weryfikowania zawartych w nim danych.

W rozpatrywanej sprawie chodzi więc o odpowiedź na pytanie, czy skierowanie przez komornika zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia do podmiotu nie będącego pracodawcą dłużnika, stanowiło niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych.

Z przepisu art. 6 ust. 1 RODO wynika, że przetwarzanie danych osobowych jest zgodne z prawem m. in. wówczas, gdy: jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze (lit. c), jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi (lit. e).

Przede wszystkim należy zauważyć, że komornik sądowy jest organem władzy publicznej w zakresie wykonywania czynności w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym. Podstawą zawiadomienia Urzędu Miasta [...] (domniemanego pracodawcy A.R.) stanowi przepis art. 881 § 3 k.p.c., z którego wynika, ze komornik sądowy prowadząc egzekucję z wynagrodzenia za pracę (przez jego zajęcie), wzywa pracodawcę, aby nie wypłacał dłużnikowi (poza częścią wolną od zajęcia) żadnego wynagrodzenia, lecz przekazywał zajęte wynagrodzenie bezpośrednio wierzycielowi egzekwującemu, ewentualnie komornikowi bezpośrednio.

Z przepisu art. 761 § 1 k.p.c., wynika natomiast, że organ egzekucyjny, oprócz żądania wyjaśnień od uczestników postępowania, uprawniony jest także do żądania informacji, które są niezbędne do prowadzenia egzekucji, od podmiotów w nim wymienionych.

Sąd podziela zapatrywanie skarżącego, że o zakresie informacji pozyskiwanych od organów wskazanych w art. 761 § 1 decyduje ich "niezbędność do prowadzenia egzekucji", oraz że z uprawnienia tego komornik powinien skorzystać po wykazaniu przez wierzyciela, że nie zdołał (wierzyciel) pozyskać informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji (por. T. Ereciński (red.) Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz do art. 761 k.p.c., system LEX).

W rozpatrywanej sprawie taka sytuacja nie zachodzi. Złożony przez J.R. wniosek o wszczęcie egzekucji zawierał bowiem "informacje niezbędne do przeprowadzenia egzekucji", m. in o pracodawcy A.R. W tych okolicznościach faktycznych, nie można zasadnie zarzucać komornikowi, że nie zweryfikował tych informacji, zwłaszcza że żaden przepis prawa nie zobowiązuje go do takiego działania. Doręczenie wezwania podmiotowi nie będącemu pracodawcą A.R.(dłużnikiem zajętej wierzytelności) odniosło ten skutek, że nie doszło do zajęcia jej wynagrodzenia za pracę (zajęcie jest dokonane z chwilą doręczenia wezwania dłużnikowi zajętej wierzytelności), nie ma natomiast podstaw, do wywodzenia z tego faktu zarzutu naruszenia przez skarżącego przepisów o ochronie danych osobowych, przez ich udostępnienie podmiotowi nieuprawnionemu (nie będącemu pracodawcą).

To wszystko prowadzi do wniosku, że skarżący przetwarzał dane osobowe A.R. w celu wypełnienia ciążącego na nim obowiązku prawnego (art. 6 ust. 1 lit. c) RODO oraz w ramach sprawowania władzy publicznej (art. 6 ust. 1 lit. e) RODO). W konsekwencji nie było podstaw do udzielenia mu upomnienia w związku z naruszeniem przepisów dotyczących przetwarzania danych osobowych (art. 58 ust. 2 lit. b) RODO).

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, należy przyznać rację skarżącemu, że organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołał się na przepisy ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych i egzekucji oraz art. 761 § 11 k.p.c. (które nie obowiązywały w dacie przetwarzania danych przez skarżącego). Nie oznacza to jednak, że decyzja nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego. Uzasadnienie ma wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, powinno wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Organ z tego obowiązku wywiązał się w stopniu, który nie uzasadnia postawienia mu zarzutu naruszenia art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a.

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), uchylił decyzję Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] czerwca 2019 r. i umorzył postępowanie administracyjne w tej sprawie. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 200 powołanej ustawy.