Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 44/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. a i c. art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77 par 1, art. 107 par 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 33 par 1 pkt 1, art. 59 par 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 24 ust. 5b i ust. 5f
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 24 września 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), , Protokolant Referent stażysta – Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2020 roku sprawy ze skargi K.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów na postępowanie egzekucyjne uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia [...] nr [...].


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. po rozpatrzeniu zażalenia K.S. na postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów wniesionych na prowadzone postępowanie egzekucyjne, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a oraz w zw. z art. 33 § 1 pkt 1, art. 34 § 4, art. 59 § 1 pkt 2, art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.), dalej u.p.e.a., utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. II Inspektorat w Ł. wystawił w dniu 26 marca 2019 r. wobec K.S. tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...], obejmujące należności z tytułu składek na:

- ubezpieczenie społeczne za okres od kwiecień 2006 r. i okres od sierpnia 2006 r. do grudnia 2006 r., okres od lipca 2008 r. do października 2008 r. i okres od marca 2009 r. do września 2009 r.,

- ubezpieczenie zdrowotne za listopad i grudzień 2005 r., okres od stycznia 2006 r. do kwietnia 2006 r., okres od sierpnia 2006 r. do grudnia 2006 r., okres od października 2007 r. do grudnia 2007 r., okres od lipca 2008 r. do grudnia 2008 r., okres od kwietnia 2009 r. do kwietnia 2010 r., okres od czerwca 2010 r. do lipca 2012 r. i okres od kwietnia 2013 r. do grudnia 2013 r.,

- Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za kwiecień

2006 r., okres od sierpnia 2006 r. do grudnia 2006 r., okres od października 2007 r. do grudnia 2007 r., okres od lipca 2008 r. do października 2008 r. i okres od maja 2009 r. do października 2009 r.

Zawiadomieniami z dnia 26 marca 2019 r. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej K.S. Zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych doręczone zostały zobowiązanemu w dniu 9 kwietnia 2019 r., natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 3 kwietnia 2019 r.

Pismami z dnia 16 kwietnia 2019 r. zatytułowanymi "zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego" K.S. działając na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 w zw. z art 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a., zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...]. Wskazując, że obowiązki podlegające egzekucji zostały wykonane, wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego i jednocześnie na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. wstrzymanie postepowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zgłoszonych zarzutów.

W uzasadnieniu zobowiązany wskazał, że należności dochodzone w oparciu o ww. tytuły wykonawcze ze względu na upływ terminu przedawnienia, nie mogą być już egzekwowane. Podniósł także, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej co miesiąc, na bieżąco, opłaca w pełnej wysokości składki wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, co powinno znajdować odzwierciedlenie w dokumentacji ZUS. Zdaniem zobowiązanego wskazane ww. tytułach wykonawczych zadłużenie w dacie ich wystawienia, tj. w dniu 26 marca 2019 r. uległo przedawnieniu i wobec powyższego postępowanie egzekucyjne winno zostać umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a.

Postanowieniem z dnia 16 maja 2019 r. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. nie uznał zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne wniesionych w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

Po rozpoznaniu zażalenia na powyższe postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia 3 września 2019 r. uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia 16 maja 2019 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji celem ustalenie w sposób jednoznaczny czy oprócz zgłoszenia zarzutu przedawnienia intencją zobowiązanego nie było również wniesienie zarzutu wykonania obowiązku.

Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. w wyniku ponownego rozpoznania zarzutów, zgodnie z wytycznymi Dyrektora IAS w Ł., rozpatrzył zarzut zarówno wykonania obowiązku jak i przedawnienia należności i postanowieniem z dnia [...] uznał za nieuzasadnione zarzuty wniesione na prowadzone postępowanie egzekucyjne w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1 w zw. z art. 59 u.p.e.a.

Na powyższe postanowienie K.S. złożył zażalenie, w którym podnosząc zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 1 w zw. z art. 59 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, wniósł o uchylenie lub zmianę zaskarżonego postanowienia i w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. umorzenie postępowania egzekucyjnego, ponieważ obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu.

W uzasadnieniu zażalenia skarżący podkreślił, że wszelkie składki za okres do grudnia 2013 r. są już przedawnione i nie mogą być egzekwowane, ponieważ organ rentowy nigdy wcześniej nie powiadomił go o podejmowaniu czynności w celu ich ściągnięcia, co mogłoby spowodować zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Podniósł, że na powyższą okoliczność nie zostały przedstawione żadne dowody doręczenia zawiadomień. Podniósł, że nigdy wcześniej nie był przez organ rentowy informowany o wysokości zadłużenia sięgającego 2005 r. i organ rentowy nie uczynił tego nawet w chwili przyznawania w 2008 r. prawa do emerytury, kiedy to w ocenie zobowiązanego musiały być badane wszystkie jego okresy składkowe.

Skarżący zarzucił, że gdyby był wcześniej rozliczany z naliczonego zadłużenia miałby o wiele lepsze możliwości obrony, gdyż dysponowałby pełną dokumentacją dotyczącą prowadzonej działalności gospodarczej, a przede wszystkim wszelkich wyjaśnień mogłaby udzielić T.G., która zmarła w 2013 r., tj. przed nabyciem prawa do emerytury i skorzystaniem ze świadczeń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która dokonywała osobiście rozliczeń z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych i wyjaśniała kwestie sporne. Była jedynym stałym pracownikiem i to jej ubezpieczenia dotyczą głównie zaległe składki. Skarżący wskazał, że działalność gospodarczą zlikwidował z końcem 2013 r. i w związku z zamknięciem biura firmy, zginięciu lub zniszczeniu mogła ulec cześć dokumentów, w tym przelewy do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, do przechowywania których nie przywiązywał wagi mimo opłacania składek. W takiej sytuacji domaganie się przez organ rentowy przedstawienia obecnie dowodów bezpośrednich z dokumentów, jest w ocenie skarżącego nadużyciem sprzecznym z zasadami współżycia społecznego i zasadą uczciwości, solidarności i sprawiedliwości społecznej.

Zarzucił również, że dane którymi dysponuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie muszą być wiarygodne albowiem od 2005 do 2013 r. wierzyciel nie informował go o zadłużeniu i nie wzywał do zapłaty zaległości składkowych. Zdaniem skarżącego okoliczność, że w ZUS giną dokumenty wpłaty i ubezpieczeni są wzywani do zapłaty już raz wpłaconych należności, potwierdza decyzja ZUS z dnia 30 maja 2017 r. stwierdzająca zaległość z tytułu składki zdrowotnej za maj 2010 r. z terminem płatności do 15 czerwca 2010 r. i dowód przelewu składki z dnia 28 czerwca 2010 r.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymując zaskarżone postanowienie w mocy wskazał, że zgodnie art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku,

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej,

3)określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4,

4) błąd co do osoby zobowiązanego,

5)niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym,

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego,

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1,

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego,

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny,

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy

o wzajemnej pomocy.

W myśl art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

W orzecznictwie sądowym przyjęte zostało, że gdy organem egzekucyjnym jest Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, procedowanie w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a. jest bezprzedmiotowe, skoro Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako państwowa osoba prawna o jednolitej organizacji (struktura posiadająca osobowość prawną) jest zarówno wierzycielem jak i organem egzekucyjnym.

Z kolei zgodnie z art. 83c ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 300) dla postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez kierownika terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działającego jako organ egzekucyjny na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organem odwoławczym jest dyrektor izby administracji skarbowej. Natomiast w myśl art. 83c ust. 2 tej ustawy, od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje.

Postanowienie w sprawie zarzutów, wydane przez organ egzekucyjny, tj. Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który wydając rozstrzygnięcie jednocześnie wypowiada się jako wierzyciel, w części dotyczącej zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, jest dla organu nadzoru wiążące. Oznacza to, że dyrektor izby administracji skarbowej - na etapie postępowania wszczętego wniesionym środkiem zaskarżenia na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie zarzutów zobowiązanego - nie ma możliwości merytorycznej oceny zasadności stanowiska wierzyciela w nim wyrażonego.

W przedmiotowej sprawie skarżący pismem z dnia 16 kwietnia 2019 r. zgłosił zarzuty określone w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. zarzut przedawnienia i wykonania obowiązku. Wskazał, że obowiązek podlegający egzekucji został wykonany oraz że kiedy prowadził działalność gospodarczą, na bieżąco opłacał w pełnej wysokości składki do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Jednocześnie wniósł o umorzenie w oparciu o art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a. prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. postanowieniem z dnia [...] uznał za nieuzasadnione zarzuty wniesione zgodnie z art. 33 § 1 pkt 1 w zw. z art. 59 u.p.e.a.

Rozpatrując zarzut wykonania obowiązku organ egzekucyjny wskazał, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na opłacenie należności. W wyniku natomiast ponownego rozliczenia konta ustalono, że obowiązek uregulowania należności wskazanych w tytułach wykonawczych nadal istnieje, ponieważ przedmiotowe należności nie zostały opłacone.

Odnosząc się natomiast do oceny zgłoszonego przez skarżącego zarzutu przedawnienia obowiązków objętych tytułami wykonawczymi o numerach od [...] do [...], Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. wskazał, że zasady przedawnienia zobowiązań z tytułu nieopłaconych składek reguluje art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z przepisami ustawy, w brzmieniu obowiązującym w okresie od 24 listopada 1998 r. do 31 grudnia 2011 r. należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Stosownie natomiast do art. 24 ust. 4 ww. ustawy w obowiązującym brzmieniu, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6.

Przepis ten wprowadzony został w życie od dnia 1 stycznia 2012 r. ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r., nr 232, poz. 1378). Wprowadzone zmiany skracają okres przedawnienia należności z tytułu składek z dotychczasowych 10 do 5 lat. Tym samym przedawnienie należności z tytułu składek, którego bieg rozpocznie się w dniu 1 stycznia 2012 r. lub później, będzie wynosił 5 lat. Równocześnie ustawa deregulacyjna wprowadza przepisy przejściowe regulujące przedawnienie w przypadku, gdy jego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r.

Zgodnie z art. 27 ustawy deregulacyjnej, przedawnienie należności z tytułu składek, dla których bieg przedawnienia rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się 5 letni okres przedawnienia liczony od dnia 1 stycznia 2012 r., chyba że przedawnienie zgodnie z dotychczasowymi przepisami nastąpiłoby wcześniej.

Organ egzekucyjny zauważył, że ustawodawca wprowadził ponadto zasadę, iż pewne okoliczności zawieszają lub przerywają bieg terminu przedawnienia. Zgodnie z art. 10 ust. 10b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. nr 121, poz. 1264), bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. w zaskarżonym postanowieniu wskazał, że w niniejszej sprawie pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek za okres od 11.2005 r. było doręczenie skarżącemu (w okresie wymagalności składki), tj. w dniu 4 września 2015 r. zawiadomienia o wszczęciu postępowania w celu wydania decyzji określającej zadłużenie.

Następnie organ egzekucyjny wskazał, że decyzja określająca wysokość należności została wydana w dniu 28 kwietnia 2016 r., a od ww. rozstrzygnięcia zobowiązany odwołał się do sądu. Sąd oddalił odwołanie K.S., a decyzja uprawomocniła się w dniu 27 grudnia 2018 r. Wobec powyższego organ egzekucyjny wskazał, że należności od listopada 2005 r. nie uległy przedawnieniu ze względu na zawieszenie biegu terminu przedawnienia, które spowodowało, że pierwsza zaległość, tj. za listopad 2005 r. uległaby przedawnieniu dopiero w dniu 10 kwietnia 2019 r. Na postawie decyzji określającej zadłużenie Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. wystawił tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] oraz skierował je do realizacji w drodze postępowania egzekucyjnego.

Organ odwoławczy podkreślił, że zarzuty podnoszone przez zobowiązanego nie mogą podlegać merytorycznej ocenie w postępowaniu wszczętym zażaleniem. Postanowienie w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, podjęte przez organ egzekucyjny, tj. Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - który wydając rozstrzygnięcie - jednocześnie wypowiada się jako wierzyciel, w części dotyczącej zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, jest dla organu nadzoru wiążące. W konsekwencji na gruncie rozpatrywanej sprawy, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. nie ma możliwości merytorycznej oceny zasadności stanowiska wierzyciela w nim wyrażonego. Natomiast prawo do kontroli prawidłowości rozpatrzenia przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przysługuje zobowiązanemu dopiero na etapie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podtrzymując zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 1 w zw. z art. 59 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, wniósł o uchylenie lub zmianę postanowienia Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] i umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymując argumentację przedstawioną w zażaleniu podkreślił, że w aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania, w toku postępowania przed Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej w Ł. okoliczność ta również nie została wykazana dowodami w postaci niebudzących wątpliwości potwierdzeń odbioru korespondencji z ZUS przez zobowiązanego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Zarządzeniem z dnia 30 marca 2020 r. wezwano Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. do uzupełnienia akt administracyjnych poprzez nadesłanie w terminie 14 dni zawiadomienia o wszczęciu wobec K.S. postępowania w celu wydania decyzji określającej zadłużenie wraz z dowodem doręczenia zawiadomienia w dniu 4 września 2015 r. W dniu 6 maja 2020 r. do sądu wpłynęło pismo ZUS, którego załącznikiem była poświadczona za zgodność z oryginałem kopia przedmiotowego zawiadomienie wraz z dowodem jego doręczenia K.S. (karta 38-42 akt sądowych).

W dniu 16 września 2020 r. do sądu wpłynęło pismo procesowe pełnomocnika skarżącego popierające wniesioną skargę i zawierające wniosek o otwarcie zamkniętej rozprawy i zobowiązanie organu do złożenia oryginału potwierdzenia doręczenia skarżącemu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek z dnia 31.08.2015 r. , gdyż w aktach znajduje się kopia potwierdzona za zgodność z oryginałem tylko przez pracownika ZUS. Ponadto pełnomocnik skarżącego dowodził, że zawiadomienie z dnia 31.08.2015 r. nie było czynnością zmierzającą do wyegzekwowania zaległych należności składkowych, zatem nie spowodowało zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Również zdaniem pełnomocnika z chwilą uprawomocnienia się wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 27 grudnia 2018 r. przedawnienie biegło na nowo i należności za kolejne miesiące uległy przedawnieniu, ponieważ postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte dopiero 9 kwietnia 2019 r. w związku z doręczeniem zakwestionowanych zarzutami tytułów wykonawczych. Do tej daty wszystkie zaległości składkowe skarżącego uległy jednak przedawnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji powinny być uchylone z uwagi na naruszenia prawa, które skutkują koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Zastrzec jednak należy, że nie wszystkie zarzuty skargi Sąd podzielił.

W pierwszej kolejności należy podnieść, że celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków. Stosowanie egzekucji administracyjnej ma miejsce wówczas, gdy nałożono na zobowiązanego określone obowiązki a zobowiązany tych obowiązków nie wykonuje dobrowolnie. Organ egzekucyjny obciąża obowiązek doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanego obowiązku określonego w tytule wykonawczym.

Niniejsza sprawa dotyczy zarzutów zgłoszonych przez skarżącego w prowadzonym wobec niego postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią środek zaskarżenia przysługujący jedynie zobowiązanemu, który zgłaszając je może powoływać się na naruszenie istotnych zasad postępowania egzekucyjnego lub niedopuszczalność egzekucji.

Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Z powyższego przepisu wynika, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nie mogą być dowolne okoliczności, ale okoliczności wymienione w art. 33 u.p.e.a, czyli katalog możliwych zarzutów jest zamknięty.

Zarzuty na postępowanie egzekucyjne, zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

W postępowaniu w sprawie zarzutów organ egzekucyjny zobligowany jest do stosowania procedury określonej w art. 34 u.p.e.a., z tym jednak wyjątkiem, że w sytuacji, gdy kompetencje wierzyciela i organu egzekucyjnego skupione zostają w jednym podmiocie, to bezprzedmiotowe jest wydawanie przez wierzyciela wszelkich postanowień w zakresie zgłoszonych zarzutów. Pogląd taki znajduje oparcie w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2007 r. (sygn. akt I FPS 4/06, wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpatrywanej sprawie organ I instancji był jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, dlatego bezprzedmiotowym było zajęcie odrębnego stanowiska w sprawie zarzutów. Jednocześnie wyjaśnić należy, że pomimo braku odrębnego postanowienia wierzyciela, wydanego na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a., wypowiedź tego organu, w sytuacji, gdy ten skupia w sobie jednocześnie kompetencje wierzyciela i organu egzekucyjnego, jest wiążąca dla DIAS, w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. Przesłanka wiążącej mocy stanowiska wierzyciela nie ogranicza jednak uprawnień organu nadzoru w zakresie weryfikacji zajętego przez organ egzekucyjny stanowiska pod kątem procesowym. Natomiast w aktualnym stanie prawnym ocena legalności stanowiska wierzyciela przez sąd administracyjny następuje w toku postępowania ze skargi na postanowienie DIAS wydane w postępowaniu egzekucyjnym.

Z tego też powodu, Sąd w pierwszej kolejności musi ocenić postanowienie wierzyciela (ZUS) w zakresie jego stanowiska, gdyż to jego treść miała wpływ na rozstrzygnięcie organów obu instancji.

Jak wynika z akt sprawy skarżący pismami z dnia 16 kwietnia 2019 r. zgłosił zarzuty określone w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. zarzut przedawnienia i wykonania obowiązku. Jednocześnie wniósł o umorzenie w oparciu o art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a. prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. postanowieniem z dnia [...] uznał za nieuzasadnione zarzuty wniesione zgodnie z art. 33 § 1 pkt 1 w związku z art. 59 u.p.e.a.

Rozpatrując zarzut wykonania obowiązku organ egzekucyjny wskazał, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na opłacenie należności. W wyniku natomiast ponownego rozliczenia konta ustalono, że obowiązek uregulowania należności wskazanych w tytułach wykonawczych nadal istnieje, ponieważ przedmiotowe należności nie zostały opłacone.

Odnosząc się natomiast do oceny zgłoszonego przez skarżącego zarzutu przedawnienia obowiązków objętych tytułami wykonawczymi o numerach od [...] do [...], Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. wskazał, że zasady przedawnienia zobowiązań z tytułu nieopłaconych składek reguluje art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z przepisami ustawy, w brzmieniu obowiązującym w okresie od 24 listopada 1998 r. do 31 grudnia 2011 r. należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Stosownie natomiast do art. 24 ust. 4 ww. ustawy w obowiązującym brzmieniu, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6.

Przepis ten wprowadzony został w życie od dnia 1 stycznia 2012 r. ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r., nr 232, poz. 1378). Wprowadzone zmiany skracają okres przedawnienia należności z tytułu składek z dotychczasowych 10 do 5 lat. Tym samym przedawnienie należności z tytułu składek, którego bieg rozpocznie się w dniu 1 stycznia 2012 r. lub później, będzie wynosił 5 lat. Równocześnie ustawa deregulacyjna wprowadza przepisy przejściowe regulujące przedawnienie w przypadku, gdy jego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r.

Zgodnie z art. 27 ustawy deregulacyjnej, przedawnienie należności z tytułu składek, dla których bieg przedawnienia rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się 5 letni okres przedawnienia liczony od dnia 1 stycznia 2012 r., chyba że przedawnienie zgodnie z dotychczasowymi przepisami nastąpiłoby wcześniej.

Organ egzekucyjny zauważył, że ustawodawca wprowadził ponadto zasadę, iż pewne okoliczności zawieszają lub przerywają bieg terminu przedawnienia. Zgodnie z art. 10 ust. 10b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. nr 121, poz. 1264), bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. w zaskarżonym postanowieniu wskazał, że w niniejszej sprawie pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek za okres od 11.2005 r. było doręczenie skarżącemu (w okresie wymagalności składki), tj. w dniu 4 września 2015 r. zawiadomienia o wszczęciu postępowania w celu wydania decyzji określającej zadłużenie.

Następnie organ egzekucyjny wskazał również, że decyzja określająca wysokość należności została wydana w dniu 28 kwietnia 2016 r., a od ww. rozstrzygnięcia zobowiązany odwołał się do sądu. Sąd oddalił odwołanie K.S., a decyzja uprawomocniła się w dniu 27 grudnia 2018 r. Wobec powyższego organ egzekucyjny wskazał, że należności od listopada 2005 r. nie uległy przedawnieniu ze względu na zawieszenie biegu terminu przedawnienia, które spowodowało, że pierwsza zaległość, tj. za listopad 2005 r. uległaby przedawnieniu dopiero w dniu 10 kwietnia 2019 r. Na postawie decyzji określającej zadłużenie Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. wystawił tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] oraz skierował je do realizacji w drodze postępowania egzekucyjnego.

Przechodząc do oceny merytorycznej stanowiska wierzyciela, w pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że nie podziela zarzutu skarżącego dotyczącego wykonania obowiązku. Słusznie organ egzekucyjny wskazał, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na opłacenie należności. W wyniku natomiast ponownego rozliczenia konta ustalono, że obowiązek uregulowania należności wskazanych w tytułach wykonawczych nadal istnieje, ponieważ przedmiotowe należności nie zostały opłacone. W tym miejscu należy podkreślić, ż w zawiadomieniu z dnia 31 sierpnia 2015 r. o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (karta 38-42 akt sądowych ), organ wzywał do złożenia w terminie 7 dni pisemnych wyjaśnień w sprawie przyczyn nieopłacenia składek, pod rygorem wydania decyzji w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na podstawie zgromadzonych dowodów. Zakład informował, że w przypadku uregulowania całości należności w terminie zakreślonym do złożenia wyjaśnień, postępowanie w niniejszej sprawie zostanie umorzone jako bezprzedmiotowe. Jak wynika z akt sprawy ostatecznie organ wydał w dniu 28 kwietnia 2016 r. decyzję w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na podstawie zgromadzonych dowodów, co oznacza, że skarżący nie wykazał faktu ich opłacenia ani usprawiedliwionych przyczyn ich nieopłacenia. Powyższa decyzja uprawomocniła się 27 grudnia 2018 r. i była podstawą wystawienia w dniu 26 marca 2019 r, tytułów wykonawczych w przedmiotowej sprawie. Stanowiska tego nie zmienia twierdzenie skarżącego, że w ZUS zginęły dokumenty potwierdzające opłacanie składek. Na dowód takiego stanowiska skarżący przedstawił na rozprawie w dniu 3 września 2020 r. decyzję ZUS z dnia 30 maja 2017 r. dotyczącą określenia wysokości składek na ubezpieczenia społeczne za okres 2008-11 do 2012-06 oraz ubezpieczenie zdrowotne za okres 2010-05 i dowód wpłaty z dnia 28 czerwca 2010 r. na rzecz ZUS kwoty 233,32 zł. Godzi się więc podnieść, że załączona decyzja nie dotyczy niniejszej sprawy, a przedstawiony jeden dowód wpłaty na rzecz ZUS wskazanej kwoty nie stanowi potwierdzenia stanowiska skarżącego, że organ zgubił wszystkie dokumenty potwierdzające wpłatę składek za wymagane w przedmiotowej sprawie okresy.

Sąd uwzględnił natomiast zarzut skarżącego dotyczący przedawnienia należności dochodzonych na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych wystawionych 26 marca 2019 r. i doręczonych skarżącemu 9 kwietnia 2019 r. z następujących powodów.

Jak wynika z załączonych tytułów wykonawczych w postępowaniu egzekucyjnym dochodzony jest obowiązek opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za wskazane okresy.

Skoro istota sprawy opiera się na ustaleniu, czy w sprawie doszło, czy też nie doszło do przedawnienia egzekwowanych od strony skarżącej zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, ocena zasadności podjętego przez organ rozstrzygnięcia wymaga dokonania (w szczególności) analizy przepisów regulujących przedawnienie należności składkowych.

Organ egzekucyjny (jednocześnie wierzyciel) przeanalizował tylko przepisy regulujące kwestie przedawnienia w odniesieniu do składek na ubezpieczenia społeczne i w tym zakresie podniósł, że zgodnie z przepisami ustawy, w brzmieniu obowiązującym w okresie od 24 listopada 1998 r. do 31 grudnia 2011 r. należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Stosownie natomiast do art. 24 ust. 4 ww. ustawy w obowiązującym brzmieniu, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6.

Przepis ten wprowadzony został w życie od dnia 1 stycznia 2012 r. ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r., nr 232, poz. 1378). Wprowadzone zmiany skracają okres przedawnienia należności z tytułu składek z dotychczasowych 10 do 5 lat. Tym samym przedawnienie należności z tytułu składek, którego bieg rozpocznie się w dniu 1 stycznia 2012 r. lub później, będzie wynosił 5 lat. Równocześnie ustawa deregulacyjna wprowadza przepisy przejściowe regulujące przedawnienie w przypadku, gdy jego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r.

Zgodnie z art. 27 ustawy deregulacyjnej, przedawnienie należności z tytułu składek, dla których bieg przedawnienia rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się 5 letni okres przedawnienia liczony od dnia 1 stycznia 2012 r., chyba że przedawnienie zgodnie z dotychczasowymi przepisami nastąpiłoby wcześniej.

Organ egzekucyjny zauważył, że ustawodawca wprowadził ponadto zasadę, iż pewne okoliczności zawieszają lub przerywają bieg terminu przedawnienia. Zgodnie z art. 10 ust. 10b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. nr 121, poz. 1264), bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. w zaskarżonym postanowieniu wskazał, że w niniejszej sprawie pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek za okres od 11.2005 r. było doręczenie skarżącemu (w okresie wymagalności składki), tj. w dniu 4 września 2015 r. zawiadomienia o wszczęciu postępowania w celu wydania decyzji określającej zadłużenie.

Następnie organ egzekucyjny wskazał również, że decyzja określająca wysokość należności została wydana w dniu 28 kwietnia 2016 r., a od ww. rozstrzygnięcia zobowiązany odwołał się do sądu. Sąd oddalił odwołanie K.S., a decyzja uprawomocniła się w dniu 27 grudnia 2018 r. Wobec powyższego organ egzekucyjny wskazał, że należności od listopada 2005 r. nie uległy przedawnieniu ze względu na zawieszenie biegu terminu przedawnienia, które spowodowało, że pierwsza zaległość, tj. za listopad 2005 r. uległaby przedawnieniu dopiero w dniu 10 kwietnia 2019 r. Na postawie decyzji określającej zadłużenie Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. wystawił tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] oraz skierował je do realizacji w drodze postępowania egzekucyjnego.

W tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym należy więc stwierdzić, że organ egzekucyjny w ogóle nie wskazał i nie wyjaśnił stronie przepisów regulujących kwestie przedawnienia odnośnie składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

W odniesieniu zaś do składek na ubezpieczenia społeczne organ wskazał na art. 24 ust. 5 b u.s.u.s. w świetle którego bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji organ przyjął, że w niniejszej sprawie pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek za okres od 11.2005 r. było doręczenie skarżącemu (w okresie wymagalności składki), tj. w dniu 4 września 2015 r. zawiadomienia o wszczęciu postępowania w celu wydania decyzji określającej zadłużenie. Na czas prowadzenia postępowania w przedmiocie określenia wysokości składek (tj. od dnia 4 września 2015 r. – data doręczenia zawiadomienia do dnia 27 grudnia 2018 r. – data uprawomocnienia decyzji w przedmiocie określenia wysokości składek), zdaniem organu egzekucyjnego, nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia, zatem należności od 11.2005 r. nie uległy przedawnieniu, a wydana prawomocna decyzja stała się podstawą wystawienia w dniu 26 marca 2019 r. tytułów wykonawczych doręczonych 9 kwietnia 2019 r.

Sąd nie podziela zaprezentowanego stanowiska. Abstrahując od faktu, że organ w ogóle nie przedstawił sposobu obliczenia wpływu okresu zawieszenia na termin przedawnienia składek w niniejszej sprawie, co powoduje, że brak jest możliwości weryfikacji wskazanej w decyzji daty 10 kwietnia 2019 r. jako granicznej dla nieprzedawnienia się najstarszej składki za 11.2005 r.( przy twierdzeniu organu, że zawiadomienie z dnia 31 sierpnia 2015 r. zawieszało bieg terminu przedawnienia do zakończenia postępowania egzekucyjnego), to Sąd przede wszystkim zwraca uwagę, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy doszło do nieuprawnionego połączenia przez organ egzekucyjny przesłanek z art. 24 ust. 5 b u.s.u.s. i art. 24 ust. 5 f u.s.u.s. Tymczasem są to przepisy regulujące konkurencyjne podstawy prawne zawieszenia biegu terminu przedawnienia.

Jeżeli bowiem organ egzekucyjny przyjął, że zawieszenie postępowania nastąpiło na skutek wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania decyzji w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych to jest to sytuacja, która wyczerpuje przesłanki określone w art. 24 ust. 5 f u.s.u.s., który stanowi, że w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. W ramach tego przepisu wydane zostało zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 31 sierpnia 2015 r. Tym samym ta sama czynność (zawiadomienie o wszczęciu postępowania) nie mogła wypełniać przesłanek zarówno z art. 24 ust. 5 b u.s.u.s., w świetle którego bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postepowania egzekucyjnego, jak i z art. 24 ust. 5 f u.s.u.s., zgodnie z którym w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

Błędnie więc organ egzekucyjny przyjął, że zawiadomienie o wszczęciu jako pierwsza czynność zmierzająca do wyegzekwowania zawiesiła bieg terminu przedawnienia na czas aż do zakończenia postępowania egzekucyjnego, tym bardziej, że tego zawiadomienia, w ocenie Sądu, nie można potraktować jako pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności nie tylko dlatego, że wypełnia ona przesłanki z art. 24 ust. 5 f u.s.u.s. ale również dlatego, że z treści tego zawiadomienia nie można nawet wywnioskować, że jest to czynność zmierzająca do wyegzekwowania konkretnych należności. Zwrócić w tym miejscu trzeba jeszcze raz uwagę na zapisy tego zawiadomienia, w którym na pewno nie ma żadnej informacji, z której strona mogłaby wywnioskować, że jeżeli nie wywiąże się z obowiązku zapłacenia należnych ZUS składek wobec niej zostanie wszczęte postepowanie egzekucyjne. Wręcz przeciwnie organ wzywał do złożenia w terminie 7 dni pisemnych wyjaśnień w sprawie przyczyn nieopłacenia składek, pod rygorem wydania decyzji w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na podstawie zgromadzonych dowodów. Zakład informował, że w przypadku uregulowania całości należności w terminie zakreślonym do złożenia wyjaśnień, postępowanie w niniejszej sprawie zostanie umorzone jako bezprzedmiotowe. Zawiadomienie rozpoczyna więc proces w którym zostaną ewentualnie dopiero określone należne składki podlegające egzekucji w razie ich nieopłacenia.

Takie stanowisko potwierdza orzecznictwo, w świetle którego art. 24 ust. 5f ustawy systemowej łączy zawieszenie biegu terminu przedawnienia z wszczęciem postępowania o podstawę wymiaru składek lub obowiązek ich opłacenia i następuje z momentem wydania decyzji w tym przedmiocie, zaś prawomocność decyzji decyduje wyłącznie o zakończeniu stanu zawieszenia. Prościej rzecz ujmując, stosownie do treści art. 24 ust. 5f u.s.u.s., wydanie przez organ decyzji ustalającej podstawę wymiaru składek lub obowiązek ich opłacenia rozpoczyna zawieszenie biegu terminu przedawnienia składek objętych tą decyzją i stan ten kończy się z dniem jej uprawomocnienia. (wyrok SN z dnia 29 maja 2013 r., I UK 613/12, OSNP 2014, Nr 3, poz. 44, wyrok SN z dnia 29 stycznia 2007r., II UK 116/06, OSNP 2008 nr 3-4, poz 47, wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 19.09.2017 r. sygn. akt III Aua 47/17, wyrok WSA w Kielcach z dnia 23 lipca 2020 r. sygn.. akt I SA/Ke 27/20). Zatem samo zawiadomienie z dnia 31 sierpnia 2015 r. o wszczęciu postepowania nie rodzi skutków prawnych. Takie wypływają dopiero z faktu wydania decyzji z 28 kwietnia 2016 r., a ta, jak wynika z akt sprawy, została prawidłowo doręczona skarżącemu w dniu 2 maja 2016 r. To zatem wydanie tej decyzji rodzi skutek zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności składkowych, o czym stanowi art. 24 ust. 5f u.s.u.s.

Reasumując należy stwierdzić, że to nie podjęcie czynności zmierzających do wydania takiej decyzji, za które należy uznać zawiadomienie z 31 maja 2015 r. jest momentem wszczęcia postępowania, o którym mowa w cytowanym przepisie, lecz wydanie decyzji. Natomiast z uwagi na przepisy regulujące konkurencyjne podstawy prawne zawieszenia biegu terminu przedawnienia (co omówiono wyżej), zawiadomienie to nie mogło być równocześnie pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności o czym stanowi art. 24 ust. 5b u.s.u.s.

Konsekwentnie należy stwierdzić, że błędna jest zatem interpretacja organu egzekucyjnego, że zawiadomienie było pierwszą czynnością zmierzająca do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s. i zawieszało bieg terminu przedawnienia do zakończenia postepowania egzekucyjnego. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, w ocenie Sądu, pierwsze zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło na podstawie art. 24 ust. 5 f u.s.u.s. w związku z wydaniem decyzji z dnia 26 kwietnia 2016 r., określającej wysokość należnych ZUS składek, do dnia jej uprawomocnienia. Ewentualną kolejną zaś podstawę zawieszenia biegu terminu przedawnienia stanowił art. 24 ust. 5b u.s.u.s. w związku z wystawieniem tytułów wykonawczych w oparciu o prawomocną decyzję z dnia 26 kwietnia 2016 r.

Po analizie akt sprawy Sąd podkreśla, że decyzja organu egzekucyjnego jest bardzo lakoniczna i została wydana z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. Brak jest bowiem w tej decyzji wskazania i wyjaśnienia przepisów prawa dotyczących kwestii przedawnienia należności w zakresie wszystkich rodzajów składek dochodzonych od zobowiązanego. Również jak wykazano wyżej organ dokonał błędnej interpretacji przepisu art. 24 ust. 5b u.s.u.s. i w konsekwencji błędnie go zastosował w okolicznościach przedmiotowej sprawy co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Brak jest również w uzasadnieniu decyzji organu egzekucyjnego wyczerpującego przedstawienia toku myślowego, w szczególności w zakresie ustalania terminów przedawnienia, co z punktu widzenia zarzutów było najistotniejszą kwestią w przedmiotowej sprawie, a z powodów opisanych wyżej nieweryfikowalną. Należy podnieść, że w aktach sprawy przesłanych sądowi brakowało podstawowego dokumentu, na który powoływał się organ w postaci zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości składek. Organ doręczył ten dokument dopiero na wezwanie sądu.

Ponownie rozpatrując sprawę - rozpoznając zarzuty w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym - organ administracji powinien w pierwszej kolejności jednoznacznie zbadać, czy i w jakim zakresie istnieje przedmiot postępowania, czy "należności z tytułu składek" uległy przedawnieniu, czy też nie, mając na uwadze powyższą ocenę prawną. Ustalenia organu dotyczące przedawnienia powinny znaleźć stosowne wyczerpujące odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

Sąd nie znalazł natomiast podstaw uzasadniających otwarcie zamkniętej rozprawy celem ponownego wystąpienia do organu o przedstawienie oryginału doręczenia zawiadomienia z dnia 31 sierpnia 2015 r.

Mając powyższe na uwadze należało skargę uwzględnić i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c w zw z art. 135 p.p.s.a., uchylić zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł.

Sąd odstąpił od orzeczenia o kosztach postępowania, z uwagi na to, że skarżący, był ustawowo zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy art. 239§1 pkt 1 lit. e p.p.s.a., który stanowi, że nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona, skarżąca działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, natomiast reprezentujący skarżącego profesjonalny pełnomocnik do zakończenia rozprawy nie złożył wniosku o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

D.Cz.