Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2744/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne~Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: ART, 139 UST. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 469
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), sędzia del. SO Aleksandra Westra, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi A. K. i I. K. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku usunięcia urządzeń wodnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2015r. nr [...] Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej (dalej organ) uchylił orzeczenie Marszałka Województwa [...] z [...] marca 2014 r., o odmowie nałożenia obowiązku usunięcia urządzeń Małej Elektrowni Wodnej (dalej: MEW) oraz nałożył na p. I. i A. K. (dalej skarżący) obowiązek niezwłocznego usunięcia urządzeń wodnych oraz innych obiektów, znajdujących się w lewym prześle jazu zlokalizowanego w km [...] rzeki [...], które były użytkowane do korzystania z wód do celów energetycznych.

Stan sprawy był następujący:

W wyniku rozpatrzenia wniosku z dnia 16 września 2011 r. [...] w [...] Sp. z o.o. o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji z dnia [...] sierpnia 1997 r. udzielającej Państwu I. i A. K. pozwolenia wodnoprawnego na wykorzystanie spiętrzonych wód rz. [...] dla potrzeb MEW, jak również o nałożenie obowiązku likwidacji urządzeń MEW, decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. Marszałek Województwa [...] stwierdził wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego na wykorzystanie wód rz. [...] dla potrzeb MEW, i jednocześnie odmówił nałożenia na właścicieli obowiązku usunięcia obiektu MEW. Z uwagi na odwołanie od powyższej decyzji złożone przez Panią M. K., decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Prezes KZGW zreformował przedmiotową decyzję, zobowiązując I. i A. K. do usunięcia urządzeń elektrowni wodnej w terminie do dnia 31 marca 2012 r. W wyniku skargi złożonej na tę decyzję przez I. i A. K., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że nałożenie obowiązku usunięcia urządzeń MEW przez organ odwoławczy było przedwczesne i w niewystarczająco uzasadnione, w związku z czym, wyrokiem z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 864/12, uchylił ww. decyzję Prezesa KZGW z dnia [...] lutego 2012 r. w części zobowiązującej I. i A. K. do usunięcia tych urządzeń, stanowiących ich własność. W części dotyczącej stwierdzenia wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] sierpnia 1997 r., decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...] września 2011 r. stała się prawomocna.

Po przeprowadzeniu ponownie postępowania odwoławczego, decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Prezes KZGW uchylił decyzję Marszałka Województwa [...] w części dotyczącej nałożenia obowiązku usunięcia urządzenia wodnego, zalecając dokonanie oceny sytuacji faktycznej pod kątem regulacji art. 139 ust. 1-5 Prawa wodnego i orzeczenie o losach urządzeń wodnych. W uzasadnieniu powyższej decyzji zwrócono uwagę, że urządzenia MEW zlokalizowane są w przęśle jazowym, czyli w miejscu najbardziej newralgicznym z punktu widzenia kształtowania zasobów wodnych, i nie mogą pozostawać w tym miejscu bez nadzoru.

Marszałek Województwa [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wymienioną w sentencji decyzją z dnia [...] marca 2014 r. odmówił nałożenia obowiązku usunięcia urządzeń MEW, zlokalizowanych w lewym przęśle jazu piętrzącego wody rz. [...] w km [...], i jednocześnie nie stwierdził niezbędności pozostawienia urządzeń MEW. W uzasadnieniu decyzji omówiono przebieg postępowania, w ramach którego zasięgnięto opinii WZMiUW w [...], w przedmiocie wpływu urządzeń MEW na kształtowanie zasobów wodnych. Z opinii tej wynika, że zabudowa światła jazu urządzeniami elektrowni nie powoduje zmniejszenia przepustowości urządzenia hydrotechnicznego i nie stanowi zagrożenia dla zbiornika [...], jednakże zwrócono uwagę na zły stan techniczny zapory oraz pozostałych urządzeń hydrotechnicznych. Zdaniem organu I instancji, konieczność przeprowadzenia remontu jazu i wynikająca z tego potrzeba demontażu urządzeń elektrowni nie stanowi podstawy do orzeczenia o "niezbędności" jej likwidacji, z uwagi na kształtowanie zasobów wodnych. Zdaniem organu nie mają również znaczenia uwagi [...] dotyczące braku dostępu do pomieszczeń elektrowni, bowiem stosownie do przepisu art. 123 ust. 2 Prawa wodnego, pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych urządzeń. Przedmiotowe urządzenia MEW służą wyłącznie do energetycznego wykorzystania wód, nie mają wpływu na sposób realizacji przepływu nienaruszalnego, który odbywa się klapą jazu, są obojętne dla kształtowania zasobów wodnych, zatem brak było podstaw do stwierdzenia konieczności ich pozostawienia.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył [...] wnosząc o orzeczenie obowiązku usunięcia przez Państwo I. i A. K. urządzeń MEW zlokalizowanych w lewym przęśle jazu, bądź o uchylenie przedmiotowej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zdaniem [...] przedmiotowa decyzja została wydana z naruszenie przepisu art. 139 Prawa wodnego oraz przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Stwierdzając wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego, organ ma możliwość podjęcia wiążących rozstrzygnięć dotyczących dalszego losu urządzeń wodnych ze względu na kształtowanie zasobów wodnych. W ocenie [...] dokonana przez organ interpretacja jest błędna i niedopuszczalna w świetle szeroko pojętego celu ustawy, a wydane rozstrzygnięcie jest sprzeczne ze stanowiskiem WSA w Białymstoku z dnia 19 kwietnia 2007 r. Zdaniem strony, organ jest zobowiązany rozstrzygnąć o dalszym losie urządzenia wodnego, zatem orzekając o odmowie nałożenia obowiązku usunięcia urządzenia wodnego, powinien jednocześnie orzec o niezbędności jego pozostawienia, co umożliwi jego przejęcie na własność właściciela zbiornika wodnego. Strona kwestionuje ocenę organu w zakresie niezbędności kształtowania zasobów wodnych, bowiem przyjęcie, że umiejscowienie MEW w prześle jazu nie ogranicza wystarczającej przepustowości jazu, nie zostało poparte konkretnymi okolicznościami. Jednocześnie zdaniem [...], organ bagatelizuje omówione w dokumentach przedłożonych do akt sprawy, kwestie bezpieczeństwa zapory i konieczność przeprowadzenia prac remontowych

W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania, organ odwoławczy uchylił decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] marca 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, jednakże w wyniku skargi złożonej na tą decyzję przez I. i A. K. nie stała się ona prawomocna.

Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2015 r. (sygn. akt IV SA/Wa 3/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję organu odwoławczego stwierdzając, że brak było podstaw do przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zdaniem Sądu, wskazane w uzasadnieniu decyzji wątpliwości powinny zostać rozstrzygnięte przez organ odwoławczy we własnym zakresie, co winno doprowadzić do wydania decyzji merytorycznej w sprawie.

W toku prowadzonego postępowania odwoławczego, do organu II instancji wpłynęły pisma [...] w [...] z dnia 4 i 6 maja 2015r., 10 lipca 2015r. oraz 3 i 19 sierpnia 2015r., zawierające dodatkowe informacje i materiały mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. O możliwości zapoznania się z tymi materiałami strony zostały poinformowane pismem [...] z dnia 19 sierpnia 2015 r. W wyznaczonym terminie żadna ze stron nie zapoznała się z dodatkowymi materiałami i nie wniosła do nich uwag, zatem zgodnie z informacją zamieszczona w w/w piśmie z dnia 19 sierpnia 2015 r. postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało zakończone.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2015r. nr [...] Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej uchylił orzeczenie Marszałka Województwa [...] z [...] marca 2014 r., o odmowie nałożenia obowiązku usunięcia urządzeń Małej Elektrowni Wodnej oraz nałożył na p. I. i A. K. obowiązek niezwłocznego usunięcia urządzeń wodnych oraz innych obiektów, znajdujących się w lewym prześle jazu zlokalizowanego w km [...] rzeki [...], które były użytkowane do korzystania z wód do celów energetycznych

Jako przesłanki wydania decyzji przywołano następujące uwarunkowania faktyczne i prawne sprawy:

- organ I. instancji odmówił nałożenia obowiązku usunięcia urządzeń MEW, a także nie stwierdził niezbędności pozostawienia tych urządzeń bowiem stwierdził, że służą one wyłącznie do energetycznego wykorzystania spiętrzonych wód i są obojętne dla kształtowania zasobów; swoje stanowisko poparł oceną uzyskaną od Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...], że światło jazu zabudowane urządzeniami MEW nie powoduje zmniejszenia przepustowości tego urządzenia; jako nieistotną w sprawie uznał informację od Spółki, że w toczącym się postępowaniu cywilnym o wydanie nieruchomości zajętej przez MEW, uzależniono wynik sprawy od przedmiotowego rozstrzygnięcia administracyjnego; jego zdaniem konieczność przeprowadzenia remontu jazu (który wymaga demontażu urządzeń MEW (brak dostępu do pomieszczeń MEW, uniemożliwiające określenie zakresu prac remontowych, a także istnienie przedmiotowych urządzeń bez nadzoru (co tworzy zagrożenie dla zdrowia i życia osób trzecich), nie może przesądzić o niezbędności usunięcia urządzeń, z uwagi na kształtowanie zasobów wodnych,

- w toku prowadzonego postępowania odwoławczego wpłynęły pisma Spółki - z 4 i 6 maja, 10 lipca oraz 3 i 19 sierpnia 2015 r. - zawierające dodatkowe informacje i materiały, mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy; o możliwości zapoznania się z tymi materiałami Strony zostały poinformowane pismem datowanym 19 sierpnia 2015 r.; w wyznaczonym terminie żadna ze stron nie zapoznała się z dodatkowymi materiałami i nie wniosła do nich uwag; zatem - zgodnie z informacją zamieszczona w tym piśmie - postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało zakończone; w toku postępowania odwoławczego zebrano dokumenty, z których wynikają poniższe ustalenia,

- przeprowadzenie remontu zapory czołowej z jazem zbiornika [...] w terminie do 30 listopada 2014 r. jest nakazane decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (z [...] lutego 2014 r.), zmienioną orzeczeniem ustalającym nowy termin wykonania prac - do 31 grudnia 2015 r. (z 30 czerwca 2015 r.); zakres nakazanych prac obejmuje m.in. przywrócenie sprawności instalacji hydraulicznej i elektrycznej napędu zamknięć klapowych jazu, odnowienie powłoki antykorozyjnej na całości klap oraz wszystkich elementów układu napędowego zamknięć klap,

- nakaz wykonania robót remontowych budowli piętrzących wynika z oceny stanu technicznego obiektów [...], wykonanej przez Ośrodek Technicznej Kontroli Zapór Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej za okres 2008-2013 r.; zły stan klap i napędu, zagrażający bezpieczeństwu budowli, potwierdzony został w "Ocenie rocznej stanu technicznego i bezpieczeństwa obiektów zbiornika wodnego [...] w [...]", opracowanej w listopadzie 2014 roku,

- opracowany w kwietniu 2015 roku "Projekt wykonawczy remontu jazu", poprzedzony "Inwentaryzacją i oceną stanu technicznego jazu", przewiduje w pierwszym etapie prac wykonanie remontu prawego przęsła jazu, a w drugim etapie - przęsła lewego; prace remontowe mają być prowadzone pod osłoną zamknięć iglicowych, odcinających dopływ wody do remontowanego przęsła jazu, przy obniżonym poziomie piętrzenia; szczegółowy zakres prac został ustalony w odrębnych opracowaniach branżowych: budowlanym, wyposażenia technologicznego, części elektrycznej z automatyką, części teletechnicznej i sanitarnej oraz założeń technicznych dla systemu monitoringu,

- Spółka ogłosiła przetarg na remont jazu, który miał być przeprowadzony w okresie od lipca do grudnia 2015 roku; realizacja tego remontu wymaga założenia zamknięć remontowych jazu oraz wyjęcia z wody klapy zainstalowanej w przęśle jazu; w przypadku lewego przęsła nie jest to możliwe, bowiem nad klapą znajduje się rura zasilająca w wodę MEW, i w pierwszej kolejności to ona wymaga demontażu; próby zawarcia porozumienia z właścicielami, wykonania demontażu i ponownego montażu elementów MEW na koszt Spółki nie przyniosły rezultatu (właściciel MEW zażądał podpisania zobowiązania o zapłacie kwoty ponad dwóch milionów trzystu czterdziestu tysięcy złotych); właściciel MEW poinformował, że do czasu zakończenia postępowania sądowego i administracyjnego stan jego posiadania jest objęty ochroną w myśl art. 336-352 oraz art. 478-479 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.), i jego naruszenie nie wyklucza odpowiedzialności karnej oraz cywilnej,

- stan techniczny konstrukcji stalowej nośnej i mocowań do ściany filara jazu urządzeń MEW budzi wątpliwości, bowiem właściciel MEW nie poddaje obiektu okresowym kontrolom, wymaganej przepisami prawa budowlanego; z oglądu obiektu

- przeprowadzonego 30 kwietnia 2015 r. przez pracowników Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w [...] - wynika, że powierzchnie belek stalowych konstrukcji budowlanej nośnej urządzeń MEW są pokryte rdzą, a konstrukcje drewniane zawilgocone,

- z akt sprawy wynika, że 2 maja 2015 r. kolejny raz miał miejsce pożar MEW, w następstwie czego Dyrektor Wydziału Bezpieczeństwa Mieszkańców i Zarządzania Kryzysowego Urzędu Miasta [...], wystosował pisma do Spółki, Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] oraz Marszałka Województwa [...] o podjęcie działań, niezbędnych do zapewnienia bezpieczeństwa jazu, stanowiącego element infrastruktury krytycznej; 7 maja 2015 r. Spółka złożyła doniesienie o możliwości popełnienia przestępstwa - korzystania z zasobów wodnych bez pozwolenia wodnoprawnego, wykonywania działalności gospodarczej bez wymaganej koncesji na wytwarzanie energii, a także funkcjonowania MEW bez nadzoru, co stwarza zagrożenie dla osób i mienia,

- z powyższych ustaleń wynika, że do wykonania remontu lewego przęsła jazu usunięcie urządzeń MEW jest niezbędne, natomiast przeprowadzenie remontu ma zasadnicze znaczenie dla możliwości piętrzenia wód rzeki [...] i ochrony przed powodzią terenów położonych w dolinie tej rzeki, poniżej [...], w tym samego [...]; utrzymanie w mocy decyzji Marszałka Województwa [...] [...] marca 2014 r., którą odmówiono nałożenia obowiązku usunięcia urządzeń MEW nie było możliwe; uwzględniając wskazania, zawarte w wyroku o sygn. akt IV SA/Wa 3/15, po zebraniu dodatkowego materiału dowodowego, uznano konieczność natychmiastowej likwidacji urządzeń MEW, znajdujących się w lewym przęśle jazu.

Z powyższym stanowiskiem nie zgodzili się I. i A. K., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów:

1. prawa materialnego - art. 139 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2015 r., poz. 469), przez nie zastosowanie się do tego przepisu, wynikające z nie wykazania niezbędnego warunku nałożenia obowiązku - brak niezbitego ustalenia, że likwidacja MEW jest niezbędna do kształtowania zasobów wodnych [...], a w szczególności:

- nie rozważenie, że uznaniowy charakter nałożenia obowiązku usunięcia urządzeń wodnych i innych obiektów wodnych, nie powinien być rozumiany jako dowolność orzekania w tym przedmiocie; wyrazem tego jest fakultatywność a nie obowiązek podjęcia decyzji o dalszym bycie MEW, determinowany wyłącznie niezbędnością kształtowania zasobów wodnych zbiornika;

- organ I. Instancji – funkcjonując na miejscu - ma lepsze rozeznanie niż Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie, że MEW służy wyłącznie wytwarzaniu energii elektrycznej a nie kształtowaniu zasobów wodnych zbiornika; wobec tego - w warunkach prowadzonego remontu, obejmującego w rzeczywistości wyłącznie instalację hydrauliczną i elektryczną napędu zamknięć klapowych jazu oraz odnowienie powłoki antykorozyjnej zamknięć klap i innych ich elementów, nie zaś remontu zapory czołowej (jak dla potrzeb swego uzasadnienia określa to organ odwoławczy - odmówił nałożenia obowiązku usunięcia MEW; wynikało to z generalnego ustalenia, że MEW służy wyłącznie do energetycznego wykorzystania spiętrzonych wód, a jest zupełnie obojętna dla kształtowania zasobów wodnych zbiornika,

2. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3, w zw. z art. 11 K.p.a., poprzez brak jednolitego i wyczerpującego uzasadnienia przez organ odwoławczy stanowiska ocennego o rzekomej zależności kształtowania zasobów zbiornika wodnego od funkcjonowania MEW; sztucznie przywołano - pozaustawowy w świetle ustawy - Prawa Wodne - wzgląd na rzekomą potrzebę remontu jazu zapory; naruszono w ten sposób zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 K.p.a.;

- art. 10 § 1 i 3 K.p.a., polegające na nie zapewnieniu Skarżącym, wbrew treści tego przepisu, czynnego udziału w stadium postępowania odwoławczego, przez uniemożliwienie wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów; zawiadomienie z 19 sierpnia 2015 r. sprowadzono do fikcji przez doręczenie go 4 września 2015 r., gdy zaskarżoną decyzję wydano przed tą datą, (3 września 2015 r.), organ wskazał w uzasadnieniu, że Skarżący zostali poinformowani o zgromadzeniu nowych dowodów, nie zapoznali się z nimi w wyznaczonym terminie i nie zgłosili uwag.

W uzasadnieniu skargi wywodzono dodatkowo, że remont jazu nie jest w istocie konieczny, zaś jego prowadzenie miałoby być wyłącznie pretekstem do przejęcia MEW przez Spółkę. Skarżący oświadczyli, że są zainteresowani dalszym prowadzeniem działalności MEW i - ich zdaniem - jest to technicznie możliwe. Zdaniem skarżących, zaskarżona decyzja nie jest uprawniona i powinna podlegać uchyleniu jako pozbawiona słusznej podstawy prawnej i faktycznej, a przede wszystkim prowadzi do bezpodstawnego przedłużania postępowania powadzonego od lat kilku i to w sytuacji gdy MEW jest nadal sprawna i gotowa do natychmiastowej, dalszej produkcji energii elektrycznej ze źródła odnawialnego. Zaskarżona decyzja w rzeczywistości powoduje nieuzasadnione straty osobiste skarżących, jak również istotne straty społeczne w ograniczeniu produkcji energii elektrycznej.

W związku z powyższym, skarżący wnieśli o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości,

2.zasądzenie nam solidarnie od Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko sformułowane w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu nie zapewnienia stronom udziału w postępowaniu wskazano, ze naruszanie przepisów postępowanie musi pozostać w związku z konkretnymi następstwami. W przedmiotowej sprawie Skarżący nie wykazali, jakich czynności dowodowych nie mogli dokonać, wobec nie zawiadomienia ich o zakończeniu postępowania wyjaśniającego.

W piśmie skierowanym do Sądu Spółka wniosła o oddalenie skargi i sformułowano szeroką argumentację odnośnie konieczności demontażu MEW w związku z remontem jazu. Do pisma załączono dokument, dotyczący remontu jazu. Odpis pisma Sąd doręczył na rozprawie Pełnomocnikowi strony przeciwnej (k. 77). W danej sprawie nie znalazł zastosowania przepis art. 66 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), z uwagi na to, że profesjonalny Pełnomocnik spółki – radca prawny – nie miał informacji o reprezentowaniu Skarżących w postępowaniu sądowym przez adwokata.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 marca 2016r. sygn. akt IV SA/Wa 3347/15 uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej została wydana z naruszeniem przepisów postępowania – właściwego wyjaśnienia sprawy w kontekście umożliwienia zajęcia Stronom stanowiska w istotnych kwestiach merytorycznych, co do stanu faktycznego – spornych w danej sprawie (istotne chybienie treści art. 10 § 1 oraz art. 81 K.p.a.).

Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego od powyższego wyroku WSA w Warszawie z dnia 2 marca 2016 r. wniósł [...] Sp. z o.o. w [...] zaskarżając wyrok w całości i zarzucają mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i 81 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie przez WSA w Warszawie, iż organ drugiej instancji naruszył ww. przepisy k.p.a. w postępowaniu administracyjnym, co w konsekwencji doprowadziło do uchylenia przez WSA w Warszawie prawidłowo wydanej decyzji organu drugiej instancji z dnia [...] września 2015 r.;

2) art. 151 p.p.s.a. poprzez nieoddalenie skargi, pomimo że przedstawione w niej zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie;

3) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia w uzasadnieniu wyroku do wyjaśnień organu drugiej instancji i Spółki, sformułowanych w odpowiedzi na skargę oraz w piśmie procesowym, co w konsekwencji uniemożliwia efektywne przeprowadzenie kontroli instancyjnej.

Skarżąca kasacyjnie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasadzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny uznając zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/, art. 151 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. za całkowicie uzasadnione, wyrokiem z dnia 8 września 2017 r. sygn. akt II OSK 2307/16 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 tj.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga podlegała oddaleniu, bowiem Sąd nie stwierdził, aby w kontrolowanym postępowaniu dopuszczono się uchybień wskazanych w skardze, jak również innych naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego, które Sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu, nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718).

Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym zaskarżoną decyzją orzekł Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej było nałożenie obowiązku niezwłocznego usunięcia urządzeń wodnych oraz innych obiektów, znajdujących się w lewym prześle jazu zlokalizowanego w km [...] rz. [...], które były użytkowane do korzystania z wód do celów energetycznych.

W świetle art. 139 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 469 ze zm.), w przypadku cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego, możliwe jest m.in. orzeczenie o zobowiązaniu zakładu do usunięcia urządzeń wodnych i innych obiektów, które zostały wykonane lub były użytkowane na podstawie pozwolenia, gdy jest to niezbędne do kształtowania zasobów wodnych. Uznaniowy charakter tego rodzaju orzeczenia, podkreślany w skardze, należy odczytywać w ten sposób, że - orzekając w danym przedmiocie - organ stosownie rozważyć musi wymagania interesu publicznego (określanego uprzednio mianem "społecznego") oraz słusznego interesu stron – tak, mająca w istocie charakter normy materialnoprawnej, zasada stanowiona art. 7 in fine K.p.a.

W rozpatrywanej sprawie, nie może budzić wątpliwości, że funkcjonowanie jazu na [...] pozostaje w związku z kształtowaniem zasobów wodnych. Skarżący nie zakwestionowali zresztą, że jaz - z uwagi na jego znacznie w kontekście ochrony przed powodzią - jest zaliczony do urządzeń tzw. infrastruktury krytycznej. Trafnie wobec tego skonstatował organ administracji, ważąc interes publiczny (zagrożenie powodziowe) i słuszny interes stron (m.in. właścicieli MEW, wyrażających zainteresowanie utrzymaniem urządzeń w celu eksploatacji w przyszłości), że - o ile prawidłowe funkcjonowanie jazu jest uzależnione od likwidacji MEW - w sprawie zachodzą przesłanki do wydania decyzji o obowiązku likwidacji tych urządzeń wodnych. Kwestia prawidłowego funkcjonowania jazu obejmuje bowiem także zagadnienie możliwości przeprowadzenia niezbędnych remontów. Przy tym, jak wskazano, w sprawie nie było sporne, że prawidłowe utrzymanie jazu ma znaczenie z punktu widzenia przeciwpowodziowego, w tym bezpieczeństwa samego miasta [...]. W takiej sytuacji mogły wystąpić przesłanki uzasadniające nałożenie obowiązków, wskazanych w art. 139 ust. 1 in fine ustawy - Prawo wodne.

Chybione są zarzuty skargi w zakresie w jakim wywodzi się, że w sprawie może mieć znacznie jedynie faktyczne przeznaczenie danego urządzenia (produkcja energii) oraz to jaki odgrywa ono znacznie z punktu widzenia przepływu wody (tu – jak wywodzono - nie ogranicza światła jazu). Ustawodawca - wskazując, że niezbędną przesłanką nakazu jest faktyczny związek likwidacji urządzenia wodnego z kształtowaniem zasobów wodnych - nie wyłączył sytuacji, gdy ów wpływ ma charakter tylko pośredni – np. pozostawanie danego urządzenia wodnego, stanowi realną przeszkodę dla prawidłowego utrzymywania (w tym remontów) innego (np. jazu), które ma bezsprzecznie wpływ na kształtowanie zasobów wodnych. Odmienna wykładnia zakresu normatywnego art. 139 ust. 1 ustawy - Prawo wodne nie znajduje uzasadnienia przy uwzględnieniu każdej z dostępnych wykładni (językowo-logiczna, celowościowa czy systemowa).

Kluczową kwestią było w rozpatrywanej sprawie ustalenie, czy - w danym stanie faktycznym – remont w określonym zakresie jest konieczny oraz czy jego przeprowadzanie wymaga demontażu MEW. Organ I instancji odmówił nałożenia obowiązku usunięcia urządzeń MEW, a także nie stwierdził niezbędności pozostawienia tych urządzeń bowiem stwierdził, że służą one wyłącznie do energetycznego wykorzystania spiętrzonych wód i są obojętne dla kształtowania zasobów. Swoje stanowisko organ I instancji poparł oceną uzyskaną od WZMiUW w [...], że światło jazu zabudowane urządzeniami MEW nie powoduje zmniejszenia przepustowości tego urządzenia. Jako nieistotną w sprawie organ I instancji uznał informację [...], że toczące się postępowania cywilne o wydanie [...] nieruchomości zajętej przez MEW, uzależniają wynik sprawy od przedmiotowego stanowiska administracyjnego. Zdaniem organu I instancji konieczność przeprowadzenia remontu jazu, który wymaga demontażu urządzeń MEW; brak dostępu do pomieszczeń MEW uniemożliwiające określenie zakresu prac remontowych, a także istnienie przedmiotowych urządzeń bez nadzoru, co tworzy zagrożenie dla zdrowia i życia osób trzecich, nie może przesądzić o niezbędności usunięcia urządzeń z uwagi na kształtowanie zasobów wodnych.

Stanowisko to poddane zostało weryfikacji w toku postępowania odwoławczego, kiedy to zebrano dokumenty, z których wynikają następujące ustalenia:

1. Przeprowadzenie remontu zapory czołowej z jazem [...] w terminie do dnia 30 listopada 2014 r. nakazane zostało Gminie [...] decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lutego 2014 r., zmienioną decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. i ustalającą nowy termin wykonania prac do dnia 31 grudnia 2015 r. Zakres nakazanych prac obejmuje m.in. przywrócenie sprawności instalacji hydraulicznej i elektrycznej napędu zamknięć klapowych jazu, odnowienie powłoki antykorozyjnej na całości klap oraz wszystkich elementów układu napędowego zamknięć klap.

2. Nakaz wykonania robót remontowych budowli piętrzących wynika z oceny stanu technicznego obiektów [...] w [...], wykonanej przez Ośrodek Technicznej Kontroli Zapór IMiGW w [...], za okres 2008-2013 r. Zły stan klap i napędu, zagrażający bezpieczeństwu budowli, potwierdzony został w Ocenie rocznej stanu technicznego i bezpieczeństwa obiektów zbiornika wodnego [...] w [...], opracowanej w listopadzie 2014 r.

3. Opracowany w kwietniu 2015 r. Projekt wykonawczy remontu jazu, poprzedzony Inwentaryzacją i oceną stanu technicznego jazu, przewiduje w pierwszym etapie prac wykonanie remontu prawego przęsła jazu, a w drugim etapie - przęsła lewego. Prace remontowe mają być prowadzone pod osłoną zamknięć iglicowych odcinających dopływ wody do remontowanego przęsła jazu, przy poziomie piętrzenia obniżonym do MinPP = 177,77 m n.p.m. Szczegółowy zakres prac został ustalony w odrębnych opracowaniach branżowych: budowlanym, wyposażenia technologicznego, części elektrycznej z automatyką, części teletechnicznej i sanitarnej oraz założeń technicznych dla systemu monitoringu.

4. [...] w [...] ogłosił przetarg na remont jazu, który miał być przeprowadzony w okresie od lipca do grudnia 2015 r. Realizacja tego remontu wymaga założenia zamknięć remontowych jazu oraz wyjęcia z wody klapy zainstalowanej w przęśle jazu, co w przypadku lewego przęsła nie jest możliwe, bowiem nad klapą znajduje się rura zasilająca w wodę MEW, i w pierwszej kolejności to ona wymaga demontażu. Próby zawarcia porozumienia z właścicielami, wykonania demontażu i ponownego montażu elementów MEW na koszt [...] w [...] nie przyniosły rezultatu, bowiem właściciel MEW zażądał podpisania zobowiązania o zapłacie kwoty ponad dwóch milionów trzystu czterdziestu tysięcy złotych. Jednocześnie Pan A. K. poinformował, że do czasu zakończenia postępowania sądowego i administracyjnego stan jego posiadania jest objęty ochroną art. 336-352 oraz art. 478-479 Kodeksu cywilnego, i jego naruszenie nie wyklucza odpowiedzialności karnej oraz cywilnej.

5. Stan techniczny konstrukcji stalowej nośnej i mocowań do ściany filara jazu urządzeń MEW budzi wątpliwości bowiem właściciel MEW nie poddał obiektu okresowej kontroli (co najmniej raz w roku) wymaganej przepisem art. 62 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego ani okresowej kontroli (co najmniej raz na 5 lat) wymaganej przepisem art. 62 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Z oglądu obiektu przeprowadzonego w dniu 30 kwietnia 2015 r. przez Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego w [...] wynika, że powierzchnie belek stalowych konstrukcji budowlanej nośnej urządzeń MEW są pokryte rdzą, a konstrukcje drewniane zawilgocone.

6. Z akt sprawy wynika, że w dniu 2 maja 2015 r. kolejny raz miał miejsce pożar MEW będącej własnością Państwa K., w następstwie czego Dyrektor Wydziału Bezpieczeństwa Mieszkańców i Zarządzania Kryzysowego Urzędu Miasta [...], wystosował pisma do [...] w [...], Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] oraz Marszałka Województwa [...] o podjęcie działań niezbędnych do zapewnienia bezpieczeństwa jazu stanowiącego element infrastruktury krytycznej.

7. W dniu 7 maja 2015 r. [...] w [...] złożył doniesienie o możliwości popełnienia przestępstwa, tj. korzystania z zasobów wodnych bez pozwolenia wodnoprawnego, wykonywania działalności gospodarczej bez wymaganej koncesji na wytwarzanie energii, a także funkcjonowania MEW bez nadzoru, co stwarza zagrożenie dla osób i mienia.

Wobec powyższych ustaleń, Sąd podziela ocenę organu, że do wykonania remontu lewego przęsła jazu usunięcie urządzeń MEW jest niezbędne, natomiast przeprowadzenie remontu ma zasadnicze znaczenie dla możliwości piętrzenia wód rzeki [...] i ochrony przed powodzią terenów położonych w dolinie tej rzeki poniżej [...], w tym m. [...]. Słuszna jest również konkluzja organu, że utrzymanie w mocy decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] marca 2014 r. odmawiającej nałożenia obowiązku usunięcia urządzeń MEW nie było w zaistniałej sytuacji możliwe.

Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję miał również na względzie spoczywający na organie obowiązek uwzględnienia wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2015 r. (sygn. akt IV SA/Wa 3/15).

Zdaniem Sądu organ nie naruszył art. 139 ust.1 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne, gdyż zachodziły przesłanki uzasadniające zastosowanie tego przepisu tj. do zobowiązania do usunięcia urządzenia wodnego.

W ocenie Sądu nie doszło również do naruszenia art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa. Organ odwoławczy dokonał niezbędnych w sprawie czynności w celu zgromadzenia materiału dowodowego i rozpoznania sprawy, dokonał jego wszechstronnej oceny i przedstawił logiczną argumentację wyjaśniającą wyrażone w sprawie stanowisko i zasadność jego przesłanek.

Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł o oddaleniu skargi.