Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 112/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Alicja Zygmunt Chorzępa (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 01 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie płatności ONW na 2009 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. o Nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu G. z dnia [...] r., o Nr [...] w sprawie odmowy przyznania M. K. płatności w ramach wspierania gospodarstwa na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2009.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazał, że w dniu 15 maja 2009 r. wpłynął wniosek M. K. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w N. o przyznanie ww. płatności, deklarując do dopłat działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha, zmieniony [...] r. przez zadeklarowanie do płatności działek ewidencyjnych [...] o powierzchni [...] ha.

W dniu 22 września 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wysłał

do wnioskodawcy zawiadomienie, którym poinformował o wielkości powierzchni referencyjnej dla działki ewidencyjnej[...] , a w dniu 8 października 2009 r. wysłał

do strony wezwanie do złożenia wyjaśnień, w którym poinformował o stwierdzonych we wniosku nieprawidłowościach, w tym dotyczących deklaracji do dopłat działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej [...] i [...] przez kilku producentów rolnych.

W odpowiedzi M. K. podtrzymał treść wniosku co do zgłoszonych działek.

W dniu 7 kwietnia 2010 r. M. K. złożył w Biurze organu I instancji m.innymi protokół kontroli przeprowadzonej [...] r. w jego gospodarstwie przez Polskie Centrum Badań i Certyfikacji SA, kopię pozwu o zaniechanie naruszenia posiadania przez Spółkę A. z dnia [...] r. oraz umowy

z 1 czerwca 2009 r. zawartą przez J. i M. K. na wykonanie koszenia w terminie do [...] r. z M. H. na działkach [...] .

W tym dniu przeprowadzona została przez organ I instancji rozprawa administracyjna, w toku której przesłuchano wnioskodawcę i przedstawiciela Spółki A. oraz świadków na okoliczność kto jest właścicielem, posiadaczem

i użytkownikiem spornych działek [...] i [...] i kto dokonywał na tych działkach

w 2009r. zabiegów agrotechnicznych.

W dniu 9 kwietnia 2010r. wnioskodawca złożył kopie kolejnych dokumentów dotyczących zlecenia wykonania w 2009 r. zabiegów wykoszenia traw na spornych działkach.

W dniu 10 maja 2010 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło pismo procesowe, w którym Jarosław i M. K. owie w sposób szczegółowy odnieśli się do kwestii posiadania zadeklarowanych gruntów, do których wniosek

o przyznanie płatności złożyła również Spółka A.. W piśmie tym zaprezentowali stanowisko, że to oni są posiadaczami zadeklarowanych gruntów i oni użytkowali je rolniczo.

W dniu [...] r. organ I instancji wysłał do strony wezwanie

do złożenia kolejnych zeznań na okoliczność posiadania i użytkowania gruntów działki ewidencyjnej[...]

W dniu 15 czerwca 2010 r. do organu I instancji wpłynęło pismo Spółki A., w którym wskazała na okoliczności bezpodstawnego podejmowania się przez Panów K. użytkowania spornych gruntów, prowadzone postępowania sądowe, gdzie w jednym z nich Sąd stwierdził, że zawarte przez poprzednich właścicieli umowy dzierżawy z J. i M. K. rozwiązane zostały w roku 2007 w sposób prawidłowy.

W dniu 17 czerwca 2010 r. przesłuchany M. K. zeznał, że sporne grunty użytkowane są na podstawie zawartej ustnej umowy dzierżawy, potwierdzonej

w warunkowej umowie sprzedaży z dnia 3 sierpnia 2005 r. Umowa dzierżawy została zawarta do dnia 31 stycznia 2026 r. Zeznał, że w umowie pisemnej brak było informacji o sposobie wypowiedzenia tejże umowy, w dniu 25 stycznia 2007 r. Pani S. – D. jako przedstawiciel Spółki A. nadała przesyłką pocztową dokument, zwany rozwiązaniem umowy, co w dalszym toku sprawy spowodowało złożenie przez skarżącego wniosku o wpis w księdze wieczystej warunkowej umowy.

M. K. , dalej wskazał, że w świetle przedstawionych okoliczności sprawy jako producent jest dzierżawcą i nieprzerwanym posiadaczem spornych gruntów na podstawie umowy zawartej pomiędzy stronami konfliktu krzyżowego. Nadto, wskazał, iż w ramach realizowanego programu rolnośrodowiskowego w jego gospodarstwie, prowadzony jest rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wszystkich działań i zabiegów agrotechnicznych wykonywanych na gruntach objętych programem.

M. K. złożył również wniosek o wstrzymanie wydania decyzji w przedmiocie przyznania płatności, w związku z toczącym się postępowaniem sądowym przeciwko Spółce A. o zaniechanie naruszeń posiadania spornych gruntów.

W dniu 18 czerwca 2010 roku przesłuchana D. S.-D. , jako reprezentująca Spółkę A..,wskazała że wniosek o przyznanie płatności na 2009 r. na grunty działek ewidencyjnych[...] , złożyła dlatego, że to Spółka od 2007 r. wykonywała szereg prac polowych i organizacyjnych dotyczących spornych gruntów, a w 2009 r. wykonała koszenie około 100 ha obszaru, co oznacza, że Spółka jest faktycznym użytkownikiem tych gruntów. W tym dniu, do organu I instancji złożono postanowienie Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 15 lipca 2009 r. o oddaleniu wniosku M. i J. K. o zabezpieczenie powództwa przez wpis do księgi wieczystej ostrzeżeń o toczącym się postępowaniu.

Z uwagi na złożenie w czerwcu 2010 r. przez M. K. pism procesowych i orzeczeń sądu dotyczącego spornych działek, organ I instancji wezwał producenta do uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie spornych nieruchomości. W odpowiedzi M. K. pismem z dnia 17 września 2010 r. wskazał na toczące się aktualnie postępowanie i podtrzymał twierdzenia, że jest posiadaczem gruntów wskazanych we wniosku o przyznanie płatności przez Spółkę A., która jest posiadaczem tych gruntów w złej wierze.

Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w dniu 30 czerwca 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał na rzecz M. K. decyzję w sprawie przyznania płatności ONW na 2009 r., w której;

- odmówił przyznania płatności do powierzchni 13 ha, dla której zastosował przepis art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 oraz

- przyznał pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na 2009 rok w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ w sposób szczegółowy odniósł się do zaistniałego konfliktu krzyżowego na działce ewidencyjnej nr [...] zlokalizowanej w gminie D., obręb D., z powodu którego został wykluczony z płatności obszar[...] ha, spowodowany złożeniem wniosku o przyznanie płatności do działek rolnych położonych na ww. działce również przez Spółkę A.. . Organ nadto wskazał,

że w wyniku prowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego ustalono,

że faktyczne posiadanie spornych gruntów sprowadzało się do naprzemiennych zabiegów agrotechnicznych wykonywanych na tychże gruntach przez obu wnioskodawców - a w takim stanie rzeczy, organ ten - nie był w stanie ustalić

ich posiadacza

Od decyzji organu I instancji M. K. odwołał się, wnosząc o jej zmianę poprzez przyznanie płatności ONW do powierzchni [...] ha.

Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR po rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zdaniem organu odwoławczego, postępowanie organu I instancji nie naruszało prawa, które skutkować powinno wzruszeniem zaskarżonej decyzji. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ odwoławczy uznał, że fakt posiadania przez M. a K. a gruntów rolnych położonych na działce ewidencyjnej [...] nie został przez stronę należycie udowodniony, dlatego organ obowiązany był odmówić przyznania płatności do gruntów, dla których posiadanie

w sposób nie budzący wątpliwości nie zostało potwierdzone zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.

Przywołując treść § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi

z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013" (Dz. U. z 2009 r., Nr 40 poz. 329 ze zm.),j organ odwoławczy wskazał, że ustawodawca określając szczegółowe warunki przyznawania płatności określił posiadanie, jako ustawową przesłankę warunkującą skuteczne rozpoznanie wniosku. Konstatując fakt braku odniesienia się przez ustawodawcę na gruncie rozporządzenia do pojęcia "posiadania", Dyrektor Oddziału odwołał się do wykładni systemowej zewnętrznej to jest przepisu art. 336 k.c.

Nadto, organ odwoławczy powołał się na orzecznictwo sądowe, reprezentujące pogląd, że o posiadaniu i jego postaci decyduje sposób władania rzeczą.

Wskazał na posiadanie samoistne i posiadanie zależne stwierdzając, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 17.01.2008 r., II GSK 227/07), wskazane rozróżnienie rodzajów posiadania ma istotne znaczenie. Konstrukcja instytucji płatności obszarowych wynika bowiem ze wspólnej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznie użytkownikami gruntów rolnych Dla uzyskania płatności nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować. Dlatego ustawowa przesłanka "faktycznego posiadania", kwalifikująca do uzyskania płatności, nie może być rozumiana jako przesłanka ustalenia samego tytułu prawnego wnioskodawcy, z którego wynika posiadanie zgłoszonych do płatności gruntów rolnych.

Organ odwoławczy nadto wskazał, że treść § 2 pkt 2 cytowanego rozporządzenia nie może być pojmowana w oderwaniu od celu wprowadzenia instytucji płatności z tytułu położenia gruntów na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do porządku prawnego. Konstrukcja instytucji tych płatności dotyczy - co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego - pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych. Dla uzyskania płatności ONW nie wystarczy zatem być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów prawa cywilnego, ale nadto należy je rolniczo użytkować. W tym stanie rzeczy organ uznał, że przesłanka "faktycznego posiadania", kwalifikująca do uzyskania płatności, nie może być postrzegana przez pryzmat ustalenia tytułu prawnego podmiotu wnioskującego o płatność, gdyż taki wymóg nie został sformułowany w żadnym przepisie prawa. Oznacza to, że niedysponowanie przez drugą stronę sporu stosownym tytułem prawnym do faktycznie posiadanej nieruchomości nie może skutkować automatycznym wyłączeniem tegoż rolnika z systemu pomocy.

Uzasadniając decyzję, organ odwoławczy wskazując na przepisy rozdziału

4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071, ze zm.), stwierdził, że organ I instancji rozpatrzył wszystkie dowody w ich wzajemnej łączności, nie zaś każdy dowód

z osobna, oraz rozpatrzył cały materiał dowodowy w sprawie oraz podjął wszelkie niezbędne czynności procesowe, zmierzające do udokumentowania stanu posiadania gruntów działki ewidencyjnej [...] , do której o przyznanie płatności wnioskowała również Spółka A.. W toku postępowania M. K. miał zagwarantowany czynny udział i możliwość wypowiedzenia się w każdym etapie postępowania, co do przeprowadzonych dowodów. Analiza tego materiału te nie pozwala na niepodważalne stwierdzenie, że posiadaczem spornych gruntów był wyłącznie M. K. , co w efekcie oznacza, iż brak jest podstaw - w świetle

§ 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r. - do przyznania płatności ONW

do gruntów działki [...].

Odwołując się do przepisu art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007r., Nr 64, poz. 427 z późn. zm.), organ odwoławczy, uznając decyzję organu I instancji za prawidłową, stwierdził że zarówno strona odwołująca jak i strona przeciwna w sporze konfliktu krzyżowego o posiadanie spornych gruntów jak również wskazani przez strony konfliktu świadkowie wykonując prace agrotechniczne na ich zlecenie, twierdzili, iż w roku 2009 użytkowali rolniczo sporne grunty. Potwierdzają także fakt naruszania posiadania przez drugą stronę konfliktu. Poprzez te naruszenia posiadania żadna ze stron konfliktu krzyżowego nie mogła w sposób dowolny wykonywać czynności składających się na posiadanie gruntów rolnych, tj. swobodnie dokonywać odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbierać plony oraz utrzymywać grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (zgodnie z normami).

Organ wskazał, że chodzi tu o wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa, którymi mogą być działania organizacyjne, kierownicze, jak i osobiste zaangażowanie w bezpośrednim wykonywaniu pracy fizycznej w gospodarstwie. Organ zauważył, że prowadzenie działalności rolniczej nie musi polegać tylko na "własnoręcznym" prowadzeniu prac polowych, ale obejmuje również: swobodne decydowanie o tym, jakie rośliny uprawiać, jakich należy dokonywać zabiegów agrotechnicznych, jakie plony zbierać samodzielnie bądź przy udziale innych osób itp. Biorąc powyższe pod uwagę, prowadzenie działalności rolniczej można definiować jako dokonywanie nakładów i czerpanie ewentualnych korzyści. W niniejszej sprawie, strony konfliktu wielokrotnie wskazywały, że zabiegi agrotechniczne polegające na koszeniu użytków zielonych wykonywane były w różnych okresach (począwszy od ostatnich dni czerwca i w lipcu 2009 r., kiedy to działające na zlecenie Spółki A. osoby wykonywały koszenie spornych gruntów, kończąc na październiku 2009 r., kiedy

to świadek M. H. wykonał koszenie gruntów m in. działki [...] w imieniu M. K. (dowód: zeznania z [...] r., I. K., J. Z., D. G. wykonujących prace zlecone przez reprezentującą Spółkę, spośród których pierwszy ze świadków dodatkowo zeznał, iż był świadkiem zbierania siana przez świadka Z. A., który potwierdził ten fakt zbioru siana ze wskazaniem, iż czynność ta wykonana była na innej niż sporna działka. Dodatkowo organ podkreślił, że sam odwołujący zauważył w piśmie procesowym z dnia 6 maja 2010 r., iż "(...) Jakakolwiek jej aktywność (Spółki A.) na naszych terenach nie może zostać potraktowana jako działanie zmierzające do otrzymania dopłat, te bowiem należą się posiadaczom, którzy uprawiają ziemię i nie można być posiadaczem na małą chwilę, potem już nie, a później stać się nim znów na trochę - jak to się zdaje robić D. S.-D. w imieniu Spółki.(...)". Stwierdzeniem tym M. K. potwierdził zasadność ustalenia organów Agencja odnośnie przerywanego wzajemnie przez strony konfliktu posiadania gruntów, co w sposób istotny wpłynęło na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie o braku możliwości ustalenia posiadacza gruntów uprawnionego do otrzymania pomocy finansowej z tytułu ONW za 2009 rok.

W sytuacji takiej – wywodził dalej organ odwoławczy - gdy na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zawierającego zeznania stron konfliktu krzyżowego oraz świadków, jak i dokumentów przedstawionych w związku

z toczącymi się postępowaniami sądowymi pomiędzy producentami, Spółką A., M. K. , niepodważalne ustalenie posiadacza gruntów rolnych działki ewidencyjnej [...] , jest niemożliwe. W takiej sytuacji, gdy posiadanie każdej ze stron nie zostało udowodnione, organ nie mógł postąpić inaczej, niż odmówić przyznania płatności do zadeklarowanych gruntów. Strona zawiadomiona o zakończeniu postępowania dowodowego, do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności nie podołała ciężarowi dowodu i nie przedstawiła jednoznacznego dowodu na potwierdzenie okoliczności uzasadniających odmienną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. W sytuacji takiej organ I instancji jak i organ II instancji zobowiązany był do odmowy przyznania płatności ON W.

Decyzję organu odwoławczego M. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o jej uchylenie w całości, zarzucając jej:

- naruszenie art. 366 K.c. w związku z art. 345 K.c. polegające na uznaniu przez organ, iż skarżący nie był posiadaczem nieruchomości objętej wnioskiem

o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

- naruszenie § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013", zwanego dalej "rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r.", poprzez odmowę przyznania jednolitej płatności obszarowej do powierzchni [...] ha, pomimo braku określonych przesłanek uzasadniających odmowę;

- naruszenie przepisów postępowania, art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U.

Nr 64, poz. 427 ze zm.), zwanej dalej "ustawą z dnia 7 marca 2007 r.", które

to naruszenie maiło istotny wpływ na wynik sprawy;

- naruszenie przepisów postępowania: art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. polegające na niepodjęciu przez organ czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w sposób umożliwiający unikniecie wątpliwości co do tego, kto był posiadaczem gruntów objętych konfliktem krzyżowym, co do których organ

I instancji nie przyznał skarżącemu płatności objętych wnioskiem.

W uzasadnieniu skargi, M. K. wskazał, że w dniu 31 stycznia

2005 r. zawarł umowę dzierżawy gruntów, które są przedmiotem konfliktu krzyżowego. Umowa ta została zawarta na 20 lat – do 2026 r. Zdaniem skarżącego umowa ta trwa do dnia sporządzenia skargi. Nadto, skarżący podniósł, że pomiędzy stronami konfliktu krzyżowego trwa spór co do rozwiązania tej umowy. Skarżący wskazał nadto, że na dzień 31 maja 2009 r. pozostawał faktycznym użytkownikiem nieruchomości obejmującej działkę ewidencyjna o nr [...] , w szczególności dokonywał niezbędnych zabiegów agrotechnicznych, spełniając tym samym wymóg utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej. Stwierdzone zaś działania Spółki A., polegające na incydentalnych ingerencjach w grunty, nadto notoryczne i uporczywe uniemożliwianie dostępu na łąki, stanowiły przejaw naruszenia posiadania skarżącego. Zdaniem strony skarżącej, nie ulega wątpliwości, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, w tym zeznań świadków, M. K. nie tylko był posiadaczem spornych gruntów w rozumieniu art. 336 K.c., ale użytkował je rolniczo, i tym samym zgodnie z § 2 cytowanego rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r. brak było podstaw do odmowy przyznania Jarosławowi K. owi płatności ONW.

Dalej w uzasadnieniu skarżący wskazał, że na mocy art. 21 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., w postępowaniu administracyjnym dotyczącym m. in. płatności ONW niektóre z zasad postępowania dowodowego zostały wyłączone lub ograniczone, w szczególności w zakresie rozkładu ciężaru dowodu co do zaistnienia określonych faktów postanowiono (art. 21 ust.3), że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Jednakże – jak dalej wskazał skarżący – równocześnie w przepisach cytowanej ustawy (art. 21 ust. 2) ustawodawca nakazuje organom: stanie na straży praworządności, wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz na żądanie stron udzielanie im niezbędnych informacji i zapewnienie czynnego udziału w sprawie. Obowiązki te winny się skonsumować w materiale dowodowym sprawy, który powinien pozwalać na wyjaśnienie wszystkich wątpliwości w sprawie, a w szczególności na wyczerpujące odniesienie się do zarzutów i twierdzeń strony. Strona przytoczyła przy tym przepisy art. 7 i 77 K.p.a. wskazując, że organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy, a dokonane ustalenia muszą znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stosownie do treści art. 107 § 3 K.p.a. Zdaniem skarżącego organ nie zapoznał się w sposób dostateczny w sprawie z materiałem dowodowym, w szczególności co do okoliczności uzasadniających przyznanie M. K. dopłat w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2012 r. skarżący złożył do akt niniejszej sprawy odpis wyroku Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny w Łobzie z dnia 14 listopada 2011 r. wraz z uzasadnieniem, uwzględniający powództwo M. K. i J. K. przeciwko Spółce A.. w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr SZ1L/00018546/4 oraz księgi wieczystej o nr[...] , nakazujący wpisanie w dziale III ww. ksiąg wieczystych, że prawo dzierżawy nieruchomości gruntowej objętej tymi księgami wieczystymi przysługuje odpowiednio J. K. oraz M. K. do dnia 31 stycznia 2026 r., a nadto wskazał, że sprawa o naruszenie posiadania przed Sądem Rejonowym w Łobzie jest w toku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:

Po przeprowadzonej sądowej kontroli zaskarżonej decyzji co do zgodności z prawem, Sąd uznał, że skarga jest nieuzasadniona.

Przedmiotem sądowej kontroli jest decyzja organu w zakresie odmowy przyznania M. owi K. owi płatności obszarowej ONW w ramach programu "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach

o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013" wobec uznania, że skarżący nie wykazał bezspornie okoliczności posiadania w roku 2009 zadeklarowanych gruntów (działka ewidencyjna o nr [...] , obręb D.) i dokonywania na nich zabiegów agrotechnicznych, albowiem grunty te w ocenie organów były również naprzemiennie użytkowane rolniczo przez innego producenta, Spółkę A.", która także – zdaniem organów - nie wykazała jednoznacznie, że była ich posiadaczem i użytkowała je rolniczo.

Skarżący uznał, że ustalenia organów w tym zakresie są błędne i zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 366 K.c. w związku art. 345 K.c. polegające na uznaniu przez organ, iż skarżący nie był na dzień 31 maja 2009 r. posiadaczem zadeklarowanej nieruchomości do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zarzucił również naruszenie § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. poprzez odmowę przyznania jednolitej płatności obszarowej do powierzchni [...] ha, pomimo braku określonych przesłanek uzasadniających odmowę. Zaskarżona decyzja stanowi o odmowie dopłat

do powierzchni 13 ha i wskazaną powierzchnię w skardze należy uznać za określoną błędnie.

Zakres ustaleń niezbędnych dla oceny, czy zachodzą przesłanki przyznania lub odmowy przyznania uprawnienia wyznaczają przepisy prawa materialnego. W przypadku pomocy finansowej w ramach płatności ONW na 2009 r., przesłanki

te zostały określone w § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich

i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329

ze zm.). Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. weszło w życie z dniem 13 marca 2009 r., a zatem, organy prawidłowo w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji zastosowały do złożonego przez skarżącego wniosku

w dniu 15 maja 2009 r. obowiązujący w tej dacie akt prawny, chociaż omyłkowo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (str.7) powołały rozporządzenie z dnia 11 kwietnia 2007 r., co jednak zdaniem Sądu nie ma wpływu na wynik sprawy.

Zgodnie z § 2 pkt 3 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r., płatność ONW przysługuje rolnikowi, do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że przesłanką przyznania płatności ONW jest, zgodnie z powołanym wyżej przepisem, posiadanie działki rolnej, do której ma być przyznana płatność. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2011 r. sygn. akt II GSK 12/10 (orzeczenie publikowane w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.nsa.gov.pl), że ustawodawca w przypadku płatności obszarowej nie dokonał rozróżnienia na posiadanie samoistne i zależne, co oznacza, że płatność przysługuje niezależnie od wskazanych postaci posiadania. Wystąpienie o przyznanie płatności jest okolicznością faktyczną, dla oceny której nie ma znaczenia, w jakiej formie osoba ubiegająca się o płatność wykonuje władztwo nad gruntami rolnymi (prawo własności, dzierżawa). Dlatego w ocenie Sądu "posiadanie gruntów" w ujęciu cywilistycznym, do którego skarżący odwołał się w skardze, jest niedostateczne. Na gruncie ustawy o płatnościach bezpośrednich należy je odczytywać w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim jego rozumieniem przemawia to, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach przedmiotowej płatności nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować. Tym samym należy stwierdzić, że warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego nie tylko dokonanie zasiewów ale także m.in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia, zbierania plonów, czy decydowanie o innym przeznaczeniu. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami użytkując je rolniczo (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 227/07, orzeczenie publikowane w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.nsa.gov.pl).

Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, zdaniem Sądu, zasadnie w zaskarżonej decyzji uznano, że w rozpatrywanej sprawie skarżący – w odniesieniu do zadeklarowanych gruntów – nie udowodnił w sposób nie budzący wątpliwości, faktu posiadania i dokonywania na nich zabiegów agrotechnicznych.

Wbrew zarzutom skargi, w toku postępowania organy ustaliły fakt naprzemiennej uprawy spornych gruntów w roku 2009 r. zarówno przez skarżącego J. K. , jak drugą stronę konfliktu krzyżowego, Spółkę A. Okoliczność naprzemiennej uprawy i posiadania spornych gruntów przez obie strony konfliktu krzyżowego została wykazana zgromadzonymi dowodami w sprawie, a w szczególności zeznaniami świadków. Strona skarżąca sama w skardze, jak również na rozprawie

w dniu 11 kwietnia 2012 r. potwierdziła, że spór co do posiadania zadeklarowanego gruntu jest w toku (przed Sądem Rejonowym w Łobzie).

Odnosząc powyższe uwagi na gruncie stanu niniejszej sprawy oraz dokonując analizy wyżej przytoczonych przepisów prawa, należy wskazać, że zaskarżone rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie zostało wydane w oparciu o prawidłowo zebrany i przeanalizowany materiał dowodowy. Dokonując oceny ustalonego stanu faktycznego i jego zgodności z obowiązującym prawem, organy I i II instancji wzięły pod uwagę całokształt dowodów i okoliczności podnoszonych w sprawie. Zdaniem Sądu, ocena zebranego materiału dowodowego w oparciu o zasadę swobodnej oceny dowodów, uzasadnia rozstrzygnięcia o odmowie przyznania płatności do gruntów działki ewidencyjnej [...] . Wskazać przy tym należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest szczegółowe i wyczerpujące, nie budzi żadnych zastrzeżeń co do rozpatrzenia całego materiału dowodowego odnośnie istotnych okoliczności mających kluczowe znaczenie w sprawie, a w konsekwencji pozwala uznać, że organ odwoławczy prawidłowo ocenił okoliczności mające wpływ na wynik rozpatrywanej sprawy. Organy uzasadniając swoje rozstrzygnięcie prawidłowo zredagowały pod względem merytorycznym i prawnym swoją decyzję, dając tym samym zadość wymogom formalnym przewidzianym dlań w przepisach prawa administracyjnego oraz wyjaśniając zasadność przesłanek, którymi się kierowały w podjętym rozstrzygnięciu.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, Sąd uznał,

że w pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z postanowieniami art. 21 ust. 1 ustawy z 7 marca 2007 r., z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z ust. 2 art. 21 tejże ustawy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

W myśl zaś art. 21 ust. 3 ww. ustawy z dnia 7 marca 2007 r. strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Powołany przepis art. 21 ustawy, wprowadza zatem istotne modyfikacje zasad postępowania w stosunku do reguł przewidzianych w przepisach ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, czyli w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym. Modyfikacje te mają pierwszeństwo przed regułami postępowania przewidzianymi w K.p.a. A zatem, zdaniem Sądu niezasadny jest zarzut naruszenia

art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Kwestia zebrania materiału dowodowego na gruncie

ww. ustawy z dnia 7 marca 2007 r. została bowiem ujęta odmiennie, niż we wskazanych przepisach K.p.a. Otóż jak wskazano powyżej (art. 21 ust.3), strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W ocenie Sądu, na podstawie ustalonego stanu faktycznego, organy administracyjne prawidłowo rozpatrzyły materiał dowodowy, w szczególności wyniki kontroli administracyjnej wniosku Spółki A., w wyniku której ustalono,

że działki zadeklarowane przez strony konfliktu krzyżowego ([...] ) są użytkowane rolniczo naprzemiennie przez każdą stronę sporu i żadna z nich nie wykazała bezspornie, że jest w faktycznym posiadaniu tych gruntów, co zresztą potwierdza sam skarżący zarówno w skardze jak i na rozprawie, wskazując, iż spór co do posiadania tych gruntów jest w toku, co tym samym jednoznacznie uzasadnia, że zachodzi podstawa do odmowy przyznania płatności ONW w pomniejszonej wysokości.

Nadto należy podkreślić, że w sprawach prowadzonych przez organy ARiMR wynikających z ustawy, organy te nie mają nieograniczonego obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie oświadczeń składanych we wniosku przez ubiegającego się o pomoc beneficjenta. Przyjęta w ustawie w art. 21 ust. 3 zasada ciężaru dowodu leżącego po stronie postępowania nie odbiega od reguły dowodzenia przewidzianej w art. 6 Kodeksu cywilnego. W konsekwencji ustawa wprowadziła do postępowania prowadzonego na podstawie jej przepisów elementy kontradyktoryjności, co oznacza, że to strona ma obowiązek udowodnić prawdziwość swoich twierdzeń.

W przeprowadzonym postępowaniu skarżący nie przedstawił dowodów, które podważałyby ustalenia organów, wręcz przeciwnie, skarżący wykazał, że trwa spór co do okoliczności posiadania zadeklarowanych działek i ich użytkowania w roku 2009, która to okoliczność ma kluczowe znaczenie w merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy. Wbrew zarzutom skargi, Sąd nie dostrzegł naruszenia prawa w tym względzie ze strony organów. Bez wątpienia wnioskujący o płatności ma obowiązek udokumentować fakt władania gruntem rolnym, który to stan posiadania ustalany jest na dzień 31 maja roku, za który ma być przyznana płatność. Jednakże, aby spełnić warunek otrzymania płatności, producent musi utrzymywać grunty rolne zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy (art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy). W ocenie Sądu skarżący nie dostrzegł, że to on jako ubiegający się o przyznanie płatności powinien wykazać, że użytkował rolniczo grunty w 2009 r., czego w rozpoznawanej sprawie nie uczynił. Próba wyprowadzenia przeciwdowodu w postaci uprawiania gruntu przez skarżącego przez jakiś czas w roku 2009 r. i na tej podstawie wywodzenie, że stronie należy się płatność, świadczy jednoznacznie, wbrew tezie skarżącego, że tym bardziej nie był cały czas w posiadaniu spornych gruntów, gdyż – jak wynika z zebranego materiału dowodowego – faktycznie pozbawiony był możliwości z ich ciągłego korzystania i użytkowania. Nieużytkował

ich rolniczo przez cały 2009r., co jak wyjaśniono wyżej, stanowiło konieczny warunek do przyznania płatności.

W ocenie Sądu, wydanie zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie zostało poprzedzone zebraniem niezbędnego materiału dowodowego w sprawie,

i wyczerpującą jego analizą, nie przekraczającą granic swobody określonej w art. 80 K.p.a. Wnioski organu są spójne i logiczne. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ prawa przy odmowie przyznania płatności.

Wobec powyższego, Sąd uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270) skargę oddalił.