Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 624/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 17  par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia WSA Grzegorz Granieczny (spr.), Protokolant Izabela Maj – Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2010 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł naliczonych z tytułu czynności egzekucyjnych dokonanych w postępowaniu egzekucyjnym przeciwko zobowiązanemu J.S.. W dniu 25 stycznia 2009r. powyższe postanowienie zostało doręczone S.S., żonie J.S., będącej również jego opiekunem prawnym. J.S. jest ubezwłasnowolniony całkowicie. W dniu 6 lutego 2010r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. wpłynęło pismo J.S. nadane w placówce Poczty Polskiej w S. w dniu 5 lutego 2010r.

W powyższym piśmie J.S. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i zaskarżonego postanowienia oraz o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W piśmie nie sprecyzowano, jakiej decyzji i jakiego postanowienia dotyczą złożone odwołanie i zażalenie. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia został uzasadniony sprawowaniem "opieki nad chorym mężem". Ponadto pismo J.S. z dnia 5 lutego 2010r nie było podpisane.

W dniu 15 lutego 2010r. w siedzibie Urzędu Skarbowego w S. S.S. oświadczyła, że pismem z dnia 5 lutego 2010r., w imieniu swojego ubezwłasnowolnionego męża złożyła:

1) odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] nr [...] w sprawie odmowy umorzenia w całości zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za: grudzień 2002r., styczeń 2003r., luty 2003r., maj 2004r., w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami,

2) zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] nr [...] o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie [...].

Ponadto S.S. uzupełniła swój podpis na piśmie z dnia 5 lutego 2010r.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. odmówił zobowiązanemu J.S. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] nr [...] o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł, powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług za okresy od grudnia 2002r. do lutego 2003r. oraz od maja do grudnia 2003r.

Uzasadniając powyższe postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej K. wskazał, że kwestię przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu egzekucyjnym w administracji reguluje art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zastosowanie tego przepisu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) zwanej dalej u.p.e.a., który przewiduje, że jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego przewiduje, że przywrócenie terminu do dokonania czynności może nastąpić, jeżeli łącznie występują następujące przesłanki:

- została złożona prośba o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przeszkody uniemożliwiającej dochowanie terminu,

- czynność, dla której określony był termin zostanie dopełniona wraz z wniesieniem prośby o przywrócenie terminu,

- uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego.

Organ odwoławczy stwierdził, że S.S. działając w imieniu skarżącego wniosła prośbę o przywrócenie uchybionego terminu w ciągu 7 dni od daty jego upływu oraz razem z tą prośbą wniosła zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych. Jednakże nie został wykazany brak winy strony w nieterminowym złożeniu przedmiotowego zażalenia.

W ocenie organu odwoławczego okoliczności podnoszone przez zobowiązanego nie dają podstaw do uznania, że nie ponosi on winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] nr [...].

Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że opiekun prawny zobowiązanego – jego żona S.S., poza koniecznością sprawowania opieki nad mężem, nie wskazała żadnych innych szczególnych okoliczności uniemożliwiających jej złożenie zażalenia w terminie siedmiu dni od daty doręczenia jej postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia z dnia [...] nr [...]. Organ odwoławczy podniósł, że niezdolność do pracy J.S. została orzeczona przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. w dniu 19 lutego 2009r. S.S. została ustanowiona opiekunem prawnym swojego męża J.S. w dniu 28 września 2009r. Ponadto S.S., jako opiekun prawny J.S., dokonywała w jego imieniu czynności procesowych w trakcie osobistej obecności w Urzędzie Skarbowym w S..

Skargą z dnia 16 stycznia 2010r. S.S., działając w imieniu swojego męża J.S., zaskarżyła postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. nr [...] zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych i wadliwe zastosowanie przepisów postępowania, tj. art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przyjęcie, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w nieterminowym złożeniu zażalenia. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...].

W uzasadnieniu skargi S.S. powołała się na art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego, w którym przewidziano, że do przywrócenia uchybionego terminu konieczny jest wniosek o jego przywrócenie, uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu oraz złożenie prośby o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Zdaniem skarżącej wszystkie przesłanki określone w art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego zostały przez nią wypełnione w ustawowym terminie.

Ponadto S.S. podniosła, że organ odwoławczy potwierdził, że jej mąż J.S. jest osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie i wymagającej stałej opieki, lecz nie uwzględnił tej okoliczności rozpatrując zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego. Wskazała, że jej mąż w listopadzie 2006r. doznał pierwszego [...], a w lipcu 2007r. przebył drugi [...]. Natomiast w grudniu 2007r. i w marcu 2008r. wystąpiły u niego [...] rozpoznane jako [...]. Aktualnie J.S. cierpi na zaburzenia mowy o charakterze [...] i nie istnieje możliwości porozumienia się z nim. Ze względu na stan zdrowia J.S. wymaga stałej opieki, którą sprawuje jego żona, będąca jednocześnie opiekunem prawnym. Wobec tego S.S. uzależniona jest od pomocy osób trzecich, które opiekują się skarżącym podczas jej nieobecności.

Uchybienie terminu wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] nr [...] było spowodowane wyżej wskazanymi okolicznościami, tj. koniecznością sprawowania opieki nad J. S. i uzależnieniem jego żony S. S. od pomocy osób trzecich. Wobec tego brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi został uprawdopodobniony.

Opiekun prawny skarżącego podniósł również, iż uchybienie terminu wniesienia zażalenia było nieznaczne.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy powołał się na przepis art. 58 §1 i §2 Kodeksu postepowania administracyjnego, które wskazują, że zgodnie z tymi przepisami przywrócenie uchybionego terminu jest możliwe, jeżeli spełnione są cztery przesłanki:

1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy,

2) wniesienie przez zainteresowanego prośby przywrócenie terminu,

3) dochowanie terminu do wniesienia takiej prośby,

4) dopełnienie wraz z wnioskiem czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin.

Organ odwoławczy podkreślił, że kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem dochowania przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Wobec tego brak winy można przyjąć tylko wówczas, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jednakże w przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej S.S. nie podała żadnej okoliczności, utrudniającej terminowe wniesienie zażalenia, poza koniecznością sprawowania od 28 września 2009r. stałej opieki nad niepełnosprawnym mężem. Zawarte w skardze stwierdzenie, iż sprawowanie stałej opieki nad mężem "predestynuje do uznania braku winy Strony" w uchybieniu terminu jest nietrafne. Akceptacja takiego poglądu prowadziłaby do wniosku, że każda osoba sprawująca stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną byłaby zwolniona z obowiązku dochowania jakiegokolwiek terminu, zakreślonego dla dokonania czynności procesowej.

Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej w K. podniósł, że powoływanie się w skardze na nieznaczne uchybienie terminu wniesienia zażalenia nie jest istotne. Dla stwierdzenia uchybienia terminu bez znaczenia pozostaje okres spóźnienia. O uchybieniu terminu przesądza bowiem nawet jednodniowe jego niedotrzymanie.

Na rozprawie w dniu 24 listopada 2010r. pełnomocnik skarżącego ponownie powołał się na okoliczność, że J.S. jest osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie, brak jest jakiegokolwiek kontaktu z nim oraz cierpi na liczne schorzenia fizyczne. Powoduje to konieczność zapewnienia skarżącemu całodobowej opieki. Ponadto pełnomocnik skarżącego podniósł, że w okresie pomiędzy 1 a 5 lutego stan zdrowia J.S. uległ pogorszeniu (przechodził infekcję wirusową), co uniemożliwiło jego żonie opuszczanie mieszkania i w konsekwencji nadanie na poczcie zażalenia w ustawowym terminie.

Obecna na rozprawie S.S. oświadczyła, że wskazane przez pełnomocnika okoliczności są zgodne z prawdą. Jednakże oświadczyła również, iż nie dysponuje żadną dokumentacją medyczną, która potwierdziłaby fakt, że zarówno jej mąż, jak i ona w tym okresie przechodzili infekcję grypową. S.S. tym okresie nie korzystała z pomocy medycznej, którą mogłaby udokumentować.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) przewiduje, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Natomiast zgodnie z art. 1 § 2 w/w ustawy przedmiotowa kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżony akt administracyjny odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie..

W mniejszej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia z dnia [...] nr [...] zostało prawidłowo doręczone opiekunowi prawnemu skarżącego w dniu 25 stycznia 2010r. Również bezsporna jest okoliczność, że S.S. wniosła zażalenie na to postanowienie Naczelnika Urzędu w dniu 5 lutego 2010r.

Wśród podstawowych wymogów każdej czynności procesowej mieści się konieczność jej dokonania w określonym terminie. Stosownie do treści art. 17 § 1 u.p.e.a. zażalenie na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia ich doręczenia lub ogłoszenia. Przewidziany w tym przepisie siedmiodniowy termin jest terminem zawitym. Oznacza to, że jego przekroczenie, niezależnie od przyczyn, które to spowodowały, skutkuje zgodnie z treścią art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 u.p.e.a. koniecznością stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Czynność taka jest wówczas bezskuteczna.

W razie uchybienia powyższego terminu można w ciągu 7 dni od ustania przyczyny wnieść prośbę o jego przywrócenie i jednocześnie dokonać czynności, dla której był on zakreślony. Instytucja przywrócenia przez organ terminu dla dokonania czynności procesowych została uregulowana w art. 58 k.p.a. W myśl powołanego przepisu organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:

1) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony,

2) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu,

3) zainteresowany dopełnił czynności, dla których określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu.

Przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. (Kodeks Postępowania Administracyjnego Komentarz B. Adamiak i J. Borkowski 7. wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck z 2005 r. str. 334). Wobec tego to na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia, poprzez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanego i istniejącej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku. "Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności prośby o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności strony przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie jest, więc dopuszczalne, jeżeli strona nie uprawdopodobni, że uchybienie terminu nie zostało przez nią zawinione." (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 15 lipca 2009 r. – sygn. akt II OSK 1162/08, System informacji prawnej LEX nr 552830).

W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, opiekun prawny skarżącego nie uprawdopodobnił, że wniesienie odwołania po upływie terminu było przez niego niezawinione. Należy uznać za słuszne stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, iż nie świadczy o braku winy w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia okoliczność, że skarżący jest całkowicie ubezwłasnowolniony oraz ze względu na stan zdrowia wymaga stałej opieki. Taki stan trwa już od wielu miesięcy. Natomiast uprawdopodobnienie brak winy w uchybieniu terminu musi dotyczyć tego i tylko tego okresu, w którym miała być dokonana czynność procesowa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2008r. – sygn. akt II OSK 1015/07, System informacji prawnej LEX nr 516768). Nie również uznać za okoliczność, która uprawdopodobni brak winy w uchybieniu terminu, stanu zdrowia opiekuna prawnego skarżącego tj. jego żony w okresie od 1 do 5 lutego 2010r. Ta okoliczność została podniesiona dopiero na rozprawie w dniu 24 listopada 2010r.. Jednocześnie S.S. oświadczyła wówczas, że nie dysponuje żadnymi dokumentami medycznymi, które potwierdzałyby, że w tym okresie ona i jej mąż przechodzili infekcję grypową oraz, że nie korzystali wówczas z pomocy medycznej, którą można udokumentować.

Wobec powyższego należało uznać, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] nie narusza obowiązujących przepisów i jest prawidłowe.

Zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 wyżej powołanej ustawy orzekł jak w sentencji.