Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 131/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 108 ust. 1, art. 86 ust. 1, ust. 2 pkt 1 lit a, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a, art. 99 ust. 12, art. 109 ust. 3
journal: Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity
article: art. 70 § 1, art. 208 § 1, art. 233 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant starszy referent Grażyna Wojda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi R. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia od grudnia 2007 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz R. C. kwotę 29532 zł (słownie: dwadzieścia dziewięć tysięcy pięćset trzydzieści dwa złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wobec Skarżącego R.C. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą P. zostało wszczęte postępowanie kontrolne w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania oraz wpłacania podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 r.

Wobec niemożność ustalenia miejsca pobytu podatnika organ kontroli skarbowej na podstawie przepisów art. 178 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r. Nr 9 poz. 69, z późn. zm., dalej jako "k.r.o."), w związku z art. 138 § 1 O.p. oraz w zw. z art. 31 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2011 r. Nr 41 poz. 214, z późn. zm., dalej: "ustawa o kontroli skarbowej"), zwrócił się do Sądu Rejonowego W. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich o ustanowienie kuratora dla Skarżącego R.C. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r., sygn. akt [...] właściwy miejscowo Sąd Rejonowy w O. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich ustanowił dla reprezentowania interesów nieznanego z miejsca pobytu R.C. kuratora w osobie adw. W.L.

Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. (dalej jako "DUKS"), decyzją z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] określił Skarżącemu zobowiązanie w podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2007 r. oraz kwotę podatku do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177 poz. 1054, z późn. zm., dalej: "ustawa o VAT"), za grudzień 2007 r. Decyzja ta została doręczona 28 marca 2014 r. kuratorowi Skarżącego.

Od decyzji DUKS, pismem z dnia 8 kwietnia 2014 r. pełnomocnik Skarżącego – J.C. wniósł odwołanie.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej jako "DIS"), postanowieniem z [...] czerwca 2014 r., nr [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania z dnia 8 kwietnia 2014 r., ponieważ decyzja DUKS została doręczona 28 marca 2014 r. adw. W.L. kuratorowi Skarżącego, który zwolniony został z tej funkcji postanowieniem Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] marca 2014 r., sygn. akt [...]. Tym samym decyzja nie weszła do obrotu prawnego.

DUKS, decyzją z dnia [...] sierpnia 2014r., nr [...] określił Skarżącemu zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2007r. oraz podatek do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, za grudzień 2007r.

W ocenie DUKS, transakcje udokumentowane fakturami wystawionymi przez Stronę na rzecz A. Sp. z o.o. nie miały miejsca, dlatego Strona była obowiązana do zapłaty podatku wykazanego w wystawionych przez ww. podmiot fakturach. W pozostałym zakresie przyjęto kwoty podatku należnego ze złożonych deklaracji VAT-7. DUKS zaznaczył, że Strona nie udostępniła dokumentów potwierdzających dokonane transakcje, w tym faktur VAT, a co za tym idzie nie udowodniła prawa do odliczenia podatku naliczonego. W szczególności, w przypadku faktur otrzymanych od Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w związku z kontrolą podatkową przeprowadzoną u Podatnika za okresy od października do grudnia 2007 r., które dotyczyły D. sp. j. oraz I. uznano, iż nie dokumentują one czynności, które zostały faktycznie dokonane.

Skarżący, w odwołaniu z dnia 1 września 2014 r. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie - o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: a) art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, z późn. zm., dalej jako "O.p.") w zw. z art. 208 § 1 O.p.; b) art. 190 § 2 O.p.; c) art. 208 § 1 O.p..

DIS, zaskarżoną decyzją nr [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 21 § 1 pkt 1, § 3 w związku z art. 70 § 6 pkt 1 O.p. oraz art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 86 ust. 1, ust. 2 pkt 1 lit. a), art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a), art. 99 ust. 12, art. art. 103 ust. 1, art. 108 ust. 1, art. 109 ust. 3 ustawy o VAT, utrzymał w mocy decyzję DUKS. DIS wskazał, że wydane zostało postanowienie o wszczęciu śledztwa w sprawie o przestępstwo skarbowe polegające na podaniu nieprawdy w złożonych od 31 stycznia 2006 r. do 25 stycznia 2008 r. do Urzędu Skarbowego W. deklaracjach VAT-7 dla podatku od towarów i usług w szczególności za okresy od stycznia do grudnia 2007 r. dotyczących R.C. w wyniku pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur VAT wystawionych dla tego podmiotu przez M.K., które nie dokumentowały faktycznych zdarzeń gospodarczych. W tej sytuacji organy podatkowe nie miały obowiązku informowania Podatnika o wystąpieniu okoliczności wynikających z art. 70 § 6 pkt 1 O.p., w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 2005 r., który nie został uznany przez Trybunał za niekonstytucyjny, ani też nie może już być przedmiotem przyszłych zmian legislacyjnych. DIS powołał się na to, że z akt sprawy, w szczególności z pisma Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 2012r. oraz uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, wynika, iż podjęto działania zmierzające do poinformowania Strony o wystąpieniu okoliczności wynikających z art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Nadto, w ramach wszczętego śledztwa w sprawie o przestępstwo skarbowe wydane zostało postanowienie z dnia 15 grudnia 2011 r. o zastosowaniu postępowania w stosunku do nieobecnych, które zostało zatwierdzone przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej W. w dniu 23 grudnia 2011 r. (por. art. 173 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2013 r. poz. 186, z późn. zm., dalej jasko "k.k.s."). Zdaniem DIS, sam fakt okazania kserokopii faktur nie jest wystarczający do uznania prawa do odliczenia podatku naliczonego. W szczególności, w zakresie rozliczenia za sporne okresy nie okazał oryginałów lub duplikatów faktur rozliczonych następnie w składanych deklaracjach VAT-7 w zakresie podatku naliczonego.

DIS zaznaczył, że w sytuacji nie przedstawienia przez Stronę lub jej kuratora dokumentacji źródłowej za okresy od stycznia do września 2007 r., w tym faktur w zakresie dokonanych nabyć, Stronie nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego w takich dokumentach widniejącego. Jednakże przedstawione okoliczności i ustalenia dotyczyły jedynie rozliczenia w zakresie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do września 2007 r.

DIS wskazał, że w ramach przeprowadzonych czynności wyjaśniających DUKS uzyskał od Naczelnika Urzędu Skarbowego W. wraz z materiałami z kontroli podatkowej kserokopie faktur VAT wystawionych na rzecz Strony przez D. sp. j. oraz I. W przypadku zaś faktur wymienionych pod pozycjami 4 i 5 ustalono, iż dotyczą one udziału spółki D. w nabyciu nieruchomości położonej przy ul. [...] zgodnie z porozumieniem z dnia 1 września 2007 r., które zostało przekazane przez Urząd Skarbowy W. wraz z protokołem kontroli podatkowej.

W ocenie DIS, z prawidłowo przyjętych ustaleń nie wynika, aby Strona faktycznie nabyła usługi wymienione w fakturach wystawionych przez D. sp. j. Z zebranych dowodów w sprawie nie wynika bowiem, aby usługi w tym zakresie faktycznie zostały wykonane przez ww. firmę lub A. Z wymienionych w treści decyzji dowodów wynika bowiem, że faktycznymi ich wykonawcami były firmy A. (Pan P.R.) i K. (Pan P.P.).

DIS zauważył, że z treści przedstawionej umowy z dnia 27 sierpnia 2007r. zawartej pomiędzy I. a P. wynika, iż M.K. zobowiązał się do dołożenia wszelkich starań w celu umożliwienia wykonania zobowiązania przez zlecającego w zakresie wykonania porozumienia z dnia 21 sierpnia 2007 r., a w szczególności do: a) badania [...] rynku nieruchomości pod względem potencjalnej konkurencji, która może również prowadzić negocjacje w celu nabycia nieruchomości; b) określenia potencjalnych innych obiektów budowlanych możliwych do ewentualnego nabycia przez kupującego; c) wsparcia w negocjacjach poprzez przygotowanie wszelkich analiz oraz symulacji związanych z możliwością konkurencji oraz z potencjalnymi problemami dla nabywcy nieruchomości; d) podjęcia wstępnych kontaktów z właścicielami nieruchomości oraz opracowania raportów z tych kontaktów ze wskazaniem oczekiwań właścicieli. Powołane porozumienie z dnia 21 sierpnia 2007 r. dotyczyło współpracy P. z spółką A. W ocenie DIS, ze zgromadzonych dowodów w sprawie wynika, że czynności w ramach ww. porozumienia nie zostały faktycznie zrealizowane przez te firmy.

DIS powołał się na decyzję z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] wydaną wobec M. K. w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 r., w której określono również kwoty podatku do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT z tytułu nierzetelnych faktur VAT wystawionych przez M.K. między innymi również na rzecz P.

Stąd DIS uznał, że nie można uznać, aby Strona faktycznie nabyła usługi wymienione w fakturach wystawionych przez I. Z zebranych dowodów w sprawie wynika bowiem, że usługi faktycznie nie zostały wykonane – ze skutkiem dla prawa do odliczenia.

Zdaniem DIS, określenie kontrahentowi Strony, stosownie do art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, podatku do zapłaty wykazanego w fakturach wystawionych na rzecz Strony nie oznacza, że nabywca ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o podatek ujęty w tych fakturach. Obowiązek zapłaty podatku, określony na podstawie tego przepisu nie daje podstaw do uznania, że czynności wykazane w fakturach stają się opodatkowanymi VAT. W świetle powyższego, w sytuacji, gdy organ podatkowy w decyzji wydanej dla sprzedawcy stwierdzi, że czynność opodatkowana nie miała miejsca, uwzględnienie odliczenia podatku naliczonego wynikającego z tej samej faktury przez organ wydający decyzję dla nabywcy towaru lub usługi nie jest możliwe.

Dlatego w obliczu zebranych w sprawie faktur VAT, zeznań świadków, materiałów otrzymanych od innych organów podatkowych oraz innych dowodów włączonych do akt sprawy, faktury wystawione przez D. sp. j. (oraz I. nie odzwierciedlają czynności rzeczywiście dokonanych, a co za tym idzie Stronie nie przysługuje prawo odliczenia zawartego w nich podatku naliczonego.

DIS uznał, że brak jest podstaw do badania tego, czy odbiorca faktury (Spółka) wiedziała lub powinna wiedzieć, że transakcja wiązała się z przestępstwem (świadomość uczestnictwa w fikcyjnych transakcjach), ponieważ wyeksponowana bowiem w wyrokach TSUE klauzula słuszności dobrej wiary, ma zastosowanie jedynie w transakcjach poprawnych podmiotowo i przedmiotowo stanowiąc swego rodzaju wentyl bezpieczeństwa dla uczciwego podatnika.

W ocenie DIS, sporne w sprawie, wystawione faktury miały charakter typowych "pustych faktur" i nie zostały wystawione dla potwierdzenia czynności fałszerstwa, lecz mając za przedmiot świadczenie usług fałszowały rzeczywistą ich realizację, kamuflując brak transakcji w celu wyłudzenia podatku. Stad w sprawie zastosowanie będzie miał art. 108 ust. 1 ustawy o VAT.

Zdaniem DIS, to brak możliwości kontaktu z podatnikiem zmusił organ pierwszej instancji do ustanowienia kuratora celem reprezentowania interesów podatnika w prowadzonym postępowaniu kontrolnym.

Strona, w skardze z 16 grudnia 2014 r. zakwestionowała w całości decyzję DIS z dnia [...] listopada 2014 r. (utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji w sprawie określenia kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2007 r.

Skarżący ponowił zarzuty z odwołania. W szczególności, zarzucił naruszenie przepisów postępowania podatkowego, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:

1. art. 70 § 1 w zw. z art. 208 § 1 O.p. poprzez prowadzenie postępowania, mimo iż zobowiązanie podatkowe za okres od stycznia do grudnia 2007 r. uległo przedawnieniu, a tym samym nie umorzenie postępowania w sprawie.

2. art. 190 § 2 O.p. polegające na pozbawieniu Skarżącego prawa do brania czynnego udziału w czynnościach dowodowych, i przeprowadzenie czynności dowodowych przez organ I instancji bez udziału Skarżącego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy również w postępowaniu przed organem II instancji, gdy/ wydanie decyzji odbyło się bez umożliwienia Skarżącemu podjęcia adekwatnej obrony, bowiem bez własnej winy nie brał on udziału w postępowaniu.

3. art. 233 § 1 pkt. 1 O.p. polegające na utrzymaniu przez organ II instancji w mocy decyzji organu I instancji pomimo wydania jej z naruszeniem licznych przepisów prawa wskazanych odwołaniu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy albowiem skutkuje pozostawieniem w obrocie decyzji obarczonej oczywistymi wadami;

Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm prawem przepisanych.

Zdaniem Skarżącego, w związku z faktem nie zawiadomienia Skarżącego o wszczęciu postępowania przed okresem przedawnienia, tj. przed końcem 2012 r. oraz w odniesieniu do zobowiązania podatkowego za miesiąc grudzień - przed końcem 2013 r. decyzje organów, tak I jak i II instancji naruszyły postanowienia przywołanego wyroku TK, czym z kolei naruszono zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa wyróżnioną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Nadto decyzja organu I instancji została wydana na podstawie ustaleń przeprowadzonych dowodów bez zapewnienia Skarżącemu czynnego udziału w powyższym procederze, ponieważ decyzja ta została mu doręczona przez ustanowionego ówcześnie kuratora W.L. W następstwie tego we wcześniejszym stanie sprawy został pozbawiony realnego prawa do obrony swoich interesów, zwłaszcza że ustanowiony w sprawie kurator nie podjął realnych działań zmierzających do obrony praw Skarżącego.

DIS, w odpowiedzi na skargę, wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Skargę należało uwzględnić, choć nie wszystkie zarzuty w niej podniesione są zasadne.

2. Jako podstawę skargi Strona wskazał naruszenie art. 70 § 1 w zw. z art. 208 § 1 O.p.; art. 190 § 2 O.p.; art. 233 § 1 pkt 1 O.p.

3. Jej zdaniem, decyzja DIS jest wadliwa, ponieważ postępowanie podatkowe powinno ulec umorzeniu ze względu na przedawnienie zobowiązania podatkowego (1-12.2007 r.) tym bardziej, że pozbawiono Skarżącego prawa do udziału w postępowaniu.

4. W ocenie Sądu w toku postępowań organy podatkowe umożliwiły Skarżącemu czynny udział w każdym stadium postępowania. Postępowanie było, z nielicznymi – o czym niżej - wyjątkami, prowadzone w sposób realizujący zasady ogólne postępowania wymienione w art. 120, art. 121, art. 122, art. 123 O.p. W toku postępowań organy podatkowe jako dowód dopuściły, zgodnie z dyspozycją art. 180 § 1 i art. 187 O.p. wszystko, co ich zdaniem mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie było sprzeczne z prawem. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego dokonana przez organy podatkowe była prawidłowa i doprowadziła do poprawnych wniosków, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów.

5. Jednakże w ocenie Sądu, starania organów były próżne, ponieważ sporne w sprawie zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu: zobowiązanie podatkowe przedawnia się bowiem z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Oznacza to, że nominalny okres przedawnienia zobowiązań podatkowych w zakresie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2007 r. objętych niniejszym postępowaniem upływał odpowiednio: - z końcem 2012 r. dla zobowiązań za okres od stycznia do listopada 2007 r., - z końcem 2013 r. dla zobowiązania za grudzień 2007 r. Sąd wskazuje, że bieg terminu przedawnienia może wprawdzie ulegać zawieszeniu lub przerwaniu na skutek zaistnienia okoliczności i zdarzeń określony w Ordynacji podatkowej, lecz zdarzenia skutkujące przerwaniem biegu przedawnienia nie miały miejsca w sprawie.

6. Sąd podziela pogląd wyrażany niekiedy w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym "z punktu widzenia konstytucyjnego konieczne jest, aby podatnik przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego pozyskał informację na temat przyczyny zawieszenia biegu terminu przedawnienia w postaci wszczętego postępowania w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe związane z tym zobowiązaniem. Standard konstytucyjny zakreślony przez TK nie wymaga natomiast tego, aby do wywołania skutku z art. 70 § 6 pkt 1 O.p. niezbędne było przekazanie takiej informacji podatnikowi przez organ podatkowy właściwy w sprawie zobowiązania podatkowego, z którego niewykonaniem wiąże się podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego" (por wyrok z 28 lutego 2017 r I FSK 1119/15, CBOSA). Przy czym przedawnienie, które pełni funkcje gwarancyjne i stabilizacyjne, we wszystkich gałęziach prawa jest instytucją zastrzeżoną – przede wszystkim - na rzecz dłużnika. Szczególnie jest to istotne w prawie podatkowym. Oznacza to, że podatnik może powoływać się na dobrodziejstwa płynące z instytucji przedawnienia. Takiego uprawnienia zaś nie posiada organ podatkowy, który nie może czerpać korzyści z faktu, że w terminie przedawnienia nie zdołał wydać ostatecznej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe.

7. Zdaniem Sądu, regułą jest, w razie zajścia okoliczności wskazanych przez ustawodawcę w art. 70 § 1 O.p., przedawnienie zobowiązania podatkowego. Wyjątkiem od tej zasady jest, z uwagi na realizację postulatów konstytucyjnych (demokratycznego państwa prawa, zasady praworządności, zapewnienia bezpieczeństwa prawnego) przerwanie czy zawieszenie biegu przedawnienia, które mogą zajść w ściśle określonych okolicznościach (np. w art. 70 § 2 - § 6 O.p.) i okoliczności te, jako wyjątki, nie powinny podlegać wykładni rozszerzającej (exceptiones non sunt extendendae). Tylko w razie wystąpienia ściśle określonych przez ustawodawcę sytuacji może dojść do zawieszenia czy do przerwania biegu przedawnienia.

8. Zdaniem Sądu, nie jest trafny pogląd, że doszło w dniu 15 listopada 2011 r. do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okresy, których dotyczyła zaskarżona decyzja na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p., ponieważ – jak wskazał DIS - w tym dniu wydane zostało postanowienie o wszczęciu śledztwa w sprawie o przestępstwo skarbowe (polegające na podaniu nieprawdy w złożonych od 31 stycznia 2006 r. do 25 stycznia 2008 r. do Urzędu Skarbowego W. deklaracjach VAT-7 dla podatku od towarów i usług w szczególności za okresy od stycznia do grudnia 2007 r. dotyczących R.C. w wyniku pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur VAT wystawionych dla tego podmiotu przez M.K., które nie dokumentowały faktycznych zdarzeń gospodarczych). W szczególności, brak jest podstaw do przyjęcia poglądu, że Strona została poinformowana o tych okolicznościach. Wprawdzie z pisma Urzędu Skarbowego W. z dnia 14 grudnia 2012r. (karta 232, tom 2) oraz uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, wynika, iż podjęto działania zmierzające do poinformowania Strony o wystąpieniu okoliczności wynikających z art. 70 § 6 pkt 1 O.p., ponieważ "Naczelnik Urzędu Skarbowego W. pismem z dnia 6 grudnia 2012 r. poinformował Stronę o tym fakcie", jednakże w aktach spawy brak jest wyrazu tej okoliczności. Wręcz przeciwnie: z akt sprawy, w szczególności z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z 22 października 2014 r. (k. 1002 akt administracyjnych) oraz z pisma z 27 października 2014 r. (k. 1003 akt administracyjnych) wynika, że pracownik organu nie wysłał korespondencji do Strony. Nie zostało doręczone skutecznie zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia i – w konsekwencji - zostało wszczęte wobec niego stosowne postępowanie (dyscyplinarne).

9. W ocenie Sądu nie ma znaczenia dla oceny zarzutu przedawnienia podnoszona przez DIS okoliczność, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012 r. P 30/11 nie obejmował stanu prawnego art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej od 1 września 2005 r., ponieważ na mocy art. 8 ust. 2 Konstytucji RP Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. Każdy sąd, a więc i strona występująca przed sądem, może powoływać się na przepisy Konstytucji, a zadaniem sądu jest ustalenie czy ustawa znajdująca zastosowanie w rozpoznawanej sprawie jest zgodna z Konstytucją (np. wyrok SN z 7 kwietnia 1998 r., I PKN 90/98; wyrok z 26 września 2000 r., III CKN 1089/00, uchwała SN z 4 lipca 2001 r., III ZP 12/01 – dostępne w programie Lex). Od wykonania tego zadania nie może uchylać się również sąd administracyjny, zwłaszcza, jeżeli w grę wchodzi obrona zasad konstytucyjnych, pewności prawa i pozycji obywatela w sporze z organami administracji, co do zasady – w sporze z podmiotem "silniejszym".

10. Zdaniem Sądu, nie skutkuje również przerwaniem lub zawieszeniem biegu przedawnia fakt, że w ramach wszczętego śledztwa w sprawie o przestępstwo skarbowe wydane zostało postanowienie z dnia [...] grudnia 2011 r. o zastosowaniu postępowania w stosunku do nieobecnych, które zostało zatwierdzone przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej W. w dniu 23 grudnia 2011 r.

11. W rozpoznawanej sprawie, z akt sprawy wynika, że wobec realizacji postulatu sprawności postępowania, Sąd Rejonowy, postanowieniem z [...] lipca 2012 r., ustanowił "dla reprezentowania interesów nieznanego z miejsca pobytu R.C. ostatnio zamieszkałego w O., ul. [...] kuratora w osobie adw. W.L. celem reprezentowania go w postępowaniach kontrolnych prowadzonych przez Urząd Kontroli Skarbowej w W." (k. 59 akt administracyjnych, tom I). Kurator działał w sprawie do 12 marca 2014 r., kiedy to Sąd Rejonowy w O. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich, postanowieniem o sygn. akt [...] (k. 889 akt administracyjnych, tom VI) zwolnił adw. W.L. z funkcji kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu – R.C., z uwagi na spełnienie obowiązku odnalezienia ww. osoby i poinformowanie jej o stanie spraw prowadzonych przez organ kontroli skarbowej.

12. Sąd podziela pogląd organów podatkowych, że to brak możliwości kontaktu z Podatnikiem był przyczyną ustanowienia przez organ pierwszej instancji kuratora w celu reprezentowania interesów Podatnika w prowadzonym postępowaniu kontrolnym. Natomiast ustanowiony kurator informowany był – w części – o podejmowanych czynnościach procesowych, w szczególności o mających się odbyć przesłuchaniach i otrzymywał większość korespondencji w ramach prowadzonego postępowania, np. postanowienia o włączeniu dowodów do akt sprawy, o przedłużeniu terminu rozpatrzenia sprawy, czy też protokołu z czynności kontrolnych. Co do zasady bowiem, kurator ma za zadanie podejmować za nieobecną stronę postępowania czynności niezbędne do obrony jej prawa w trakcie całego procesu (powinien także zbierać informacje dotyczące samej strony i miejsca jej pobytu, aby umożliwić jej zgłoszenie się do postępowania i ewentualnie złożyć relacje o stanie sprawy i podjętych przez siebie czynnościach.

13. Kurator jednakże nie został, wbrew deklaracji w piśmie Urzędu Skarbowego [...] z [...] grudnia 2012 r. (k. 232 akt administracyjnych, tom II) oraz w piśmie Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z [...] listopada 2012 r. (k. 068 akt administracyjnych, tom I) poinformowany o zawieszeniu lub przerwaniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania w podatku od towarów i usług za grudzień 2005 r., styczeń – listopad 2006 r. Wynika to wprost z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] października 2014 r. (k. 1003 akt administracyjnych) i z pisma 22 października 2014 r. (k. 1002 akt administracyjnych). W konsekwencji należało uznać, że mają zastosowanie w sprawie terminy przedawnienia określone na wstępie. Z kolei art. 208 § 1 O.p. w sposób jednoznaczny określa procesowy skutek upływu terminu przedawnienia, który wymaga od organu pierwszej instancji lub organu odwoławczego umorzenia postępowania, w przypadku gdy organ ten nie zdążył orzec przed upływem przedawnienia określonego zobowiązania podatkowego - niezależnie od tego, czy nastąpiło to po zapłacie lub przed zapłatą podatku, co powinny uwzględnić organy podatkowe w sprawie.

14. Wobec uznania przez Sąd skuteczności zarzutu przedawnienia, tylko ubocznie należy wskazać, że od momentu natomiast kiedy w sprawie ustanowiony został pełnomocnik J.C. doręczane jemu były postanowienie o włączeniu dowodów, postanowienie przedłużające termin rozpatrzenia sprawy, protokół z czynności kontrolnych, postanowienie o wyznaczeniu terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, czy też rozstrzygnięcie zapadłe w sprawie. W tym zakresie Strona miała nie tylko możliwość czynnego uczestnictwa w prowadzonym postępowaniu kontrolnym, ale także zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym czy to poprzez ustanowionego w sprawie kuratora lub pełnomocnika. Stąd pogląd o bezzasadności zarzutu naruszenia art. 190 § 2 O.p.

15. Podsumowując, zdaniem Sądu, trafny w sprawie jest zarzut naruszenia art. 70 § 1 w zw. z art. 208 § 1 i art. 233 § 1 pkt. 1 O.p. (czyli zarzut przedawnienia), natomiast nietrafny jest zarzut naruszenia art. 190 § 2 O.p. W prowadzonym w wyniku tego wyroku postępowaniu, organy podatkowe będą zobowiązane uwzględnić skutki niezawiadomienia kuratora strony o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia.

16. Z tych powodów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako "u.p.p.s.a.") oraz art. 205 § 2 u.p.p.s.a. w zw. z § 6 pkt 7 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 r. poz. 490).