Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 576/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-01-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 576/05 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 stycznia 2007r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr), Sędziowie: WSA Ewa Michna, Asesor WSA Beata Cieloch, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 stycznia 2007r., sprawy ze skargi B. S., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 23 lutego 2005r. nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług, skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2004 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia zaległości podatkowych B. S. za miesiące maj - lipiec, październik - listopad 1997 r., maj, październik - listopad 2000 r., maj, grudzień 2001 r., styczeń - marzec, czerwiec 2002 r., oraz luty - marzec, maj 2003 r. w kwocie łącznej [...] wraz z odsetkami w wysokości [...] zł w podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że wnioski o umorzenie zaległości podatkowych rozpatrywane są pozytywnie jedynie w szczególnych okolicznościach, kiedy świadczenia podatkowe nie mogą zostać spełnione bez tego rodzaju pomocy organów podatkowych. Dalej organ podatkowy podkreślił, iż podejmując działalność gospodarczą podatnik powinien liczyć się z jednym z podstawowych obowiązków jakim jest uiszczanie danin publicznych. Umorzenie zaległości podatkowych posiada charakter nadzwyczajny, szczególny i wyjątkowy, natomiast sytuacja podatnika, chociaż skomplikowana i trudna - nie jest wystarczającą przesłanką do zastosowania wskazanej instytucji. Ponadto umorzenie zaległości podatkowej stanowiłoby uprzywilejowanie podatnika w stosunku do osób znajdujących się w podobnej sytuacji, które płacą podatki.

Od powyższej decyzji B. S. wniósł odwołanie w którym podkreślił, iż po wielu latach pracy znajduje się w tragicznej sytuacji finansowej. Zaznaczył, iż nie może ponosić konsekwencji nieudanych prób polepszenia swojej stopy życiowej poprzez prowadzenie działalności gospodarczej. Podkreślił, że nie posiada żadnego majątku i nie może podjąć żadnego zatrudnienia a poza tym obciążony jest obowiązkiem alimentacyjnym, związanym z posiadaniem piątki dzieci. Dalej podatnik podniósł, iż w związku z zaistniałą sytuacją majątkową i osobistą pogorszył się znacznie stan jego zdrowia, co również powinno zostać uwzględnione przez organy podatkowe.

Decyzją z dnia 23 lutego 2005 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniósł, iż odwołujący się zawał serca przebył w 1997 r., co nie przeszkadzało mu w prowadzeniu działalności gospodarczej aż do roku 2003.W tym okresie podatnik uzyskiwał określone dochody i świadomie nie przeznaczał ich na uiszczenie należności podatkowych. Dalej zostało zaznaczone, iż podatnik już kilkakrotnie korzystał z różnego rodzaju ulg w postaci umorzeń zaległości podatkowych lub rozkładania ich na raty. Nie oznacza to jednak, iż organy podatkowe są na stałe związane i zobowiązane do uznawania przedstawionych przez podatnika okoliczności za podstawę do stosowania ulg. Organ wskazał również, iż podatnik nie skorzystał z możliwości restrukturyzacji należności publicznoprawnych na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej. W uzasadnieniu skargi podatnik podniósł, iż decyzja jest dla niego krzywdząca, ponieważ nie uwzględnia całokształtu okoliczności osobistych, zdrowotnych i majątkowych. W szczególności podatnik wskazał, iż ciąży na nim obowiązek alimentacyjny wobec pięciorga dzieci z którego to tytułu komornik dokonał zajęcia jego przychodów. Ponadto B. S. wskazał, iż znajduje się w rozpaczliwej sytuacji mieszkaniowej, gdyż w praktyce jest osobą bezdomną ponieważ został wyrzucony z mieszkania, do którego prawa własności zrzekł się na rzecz swoich dzieci. Ponadto zostało podkreślone, że podatnik znajduje się w bardzo złym stanie zdrowotnym po przebytym zawale. B. S. zaznaczył też, że nie posiada nawet środków finansowych na przyjazd do K. celem wypełnienia kwestionariusza o stanie majątkowym.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów organ podniósł, iż dokonał pełnej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz uwzględnił wnioski płynące z innych postępowań prowadzonych wobec strony w zakresie dotychczas udzielonych ulg podatkowych. Podkreślone zostało również to, iż zaniedbanie terminowego płacenia podatków nie może być utożsamiane z ważnym interesem podatnika o którym mowa w art. 67 § 1 ordynacji podatkowej, jak również to, że przed zajęciem świadczeń rentowych podatnik nie regulował terminowo zasądzonych świadczeń alimentacyjnych, powiększając zadłużenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia legalności tj. z punktu widzenia zgodności zaskarżonych decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - zwanej dalej p.p.s.a.), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Analiza akt prowadzonego postępowania oraz zarzutów podniesionych w skardze doprowadziły Sąd do przekonania, iż przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów procedury uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji.

Podkreślenia wymaga fakt, iż decyzja wydana w niniejszej sprawie posiada charakter uznaniowy. Sąd kontroluje w takiej sytuacji poprawność postępowania poprzedzającego jej wydanie (por. R. Mastalski w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz., Wrocław 2005, s. 308). Jednakże również w takiej sytuacji ma obowiązek ocenić czy spełnione zostały przesłanki umorzenia zaległości podatkowych tzn. istnienie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego (tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2005 r., III SA/Wa 1980/04, niepublikowany).

Postępowanie dowodowe organów podatkowych w niniejszej sprawie nie budzi zastrzeżeń Sądu. Podatnik miał możliwość wzięcia udziału w postępowaniu jednakże jak oświadczył, nie posiada środków na przyjazd do Krakowa i złożenie oświadczenia o stanie majątkowym. Stan ten nie był jednak kwestionowany przez organy podatkowe, które jednakże dokonały odmiennej jego oceny niż postulował to skarżący. Ocena ta odnosiła się prawidłowo do przesłanek ustawowych umorzenia zaległości podatkowych, określonych w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Organy podatkowe słusznie i prawidłowo wskazały wszystkie okoliczności faktyczne sprawy uwzględniając, iż nawet rozstrzygnięcia zależne od uznania organu administracji nie mogą nosić znamion decyzji o charakterze dowolnym i arbitralnym.

W świetle art. 67 § 1 ordynacji podatkowej w brzmieniu przed jego uchyleniem w dniu 1 września 2005 r. w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, mógł umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Sąd stwierdził, po rozpatrzeniu całokształtu materiału zgromadzonego w sprawie, iż organ podatkowy I instancji, oceniając zebrany materiał dowodowy, wypowiedział się w sposób prawidłowy co do zaistnienia zarówno przesłanki ważnego interesu podatnika jak i przesłanki szczególnego interesu publicznego, uzasadniających odmowę umorzenia zaległości podatkowych.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych wystąpienie każdej ze wskazanych wyżej przesłanek winno być rozważane samodzielnie. Przy analizie zasadności zastosowania nadzwyczajnego umorzenia zaległości podatkowych organ powinien obie wskazane przesłanki rozważyć, co w przedmiotowej sprawie uczynił w sposób prawidłowy i trafny. Jednoznaczne ustalenie i stwierdzenie przez organ podatkowy braku ważnego interesu podatnika oraz braku interesu publicznego powoduje, że nie ma podstaw do umorzenia zaległości podatkowej (tak wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2005 r., FSK 2093/04, niepublikowany). Przy wydawaniu decyzji w tego typu sprawie organ podatkowy powinien w pierwszym rzędzie mieć wzgląd na słuszny interes strony przed interesem publicznym. Analizując stan faktyczny przed wydaniem decyzji powinien uwzględnić całokształt okoliczności sprawy, w tym ważny interes podatnika, przy zastrzeżeniu iż konieczne jest aby interes ten posiadał charakter obiektywny.

W niniejszej sprawie słusznie organy podniosły, iż przed wystąpieniem z wnioskiem o umorzenie i powstaniem zaległości podatnik przez pewien okres uzyskiwał dochody z których jednak nie odprowadzał należności podatkowych. Zamiast odprowadzać stosowne daniny publiczne do Urzędu Skarbowego B. S. ich równowartość zatrzymywał dla siebie i wykorzystywał na własne potrzeby. Tym samym nie ma podstaw do tego aby w jakikolwiek sposób promować, w drodze udzielania szczególnych ulg, okoliczność świadomego nie przekazania danin publicznych wpłaconych przez kontrahentów, do organów skarbowych.

Podkreślić należy, iż podatnik uzyskuje niskie aczkolwiek stałe dochody w postaci świadczenia rentowego. W zakresie prowadzonej egzekucji zarówno zaległości podatkowych jak i innych zobowiązań, przepisy zawierają odpowiednie ograniczenia egzekucji, stanowiące ustawową gwarancję nie pozbawiania egzekwowanego dłużnika wszystkich środków finansowych. Tym sposobem możliwe jest długofalowe egzekwowanie należności w małych kwotach, przy zagwarantowaniu pozostawienia do dyspozycji podatnika pewnych sum pieniężnych.

Powoływanie się przez podatnika na stan zdrowia i przebyty zawał jako okoliczności szczególne, uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych, nie ma w niniejszej sprawie znaczenia, z punktu widzenia przesłanek ustawowych korzystania z tego rodzaju ulgi. Zawał serca B. S. przeszedł w 1997 r. Fakt ten nie stanowił przyczyny powstania zaległości podatkowej ani nie miał z nią żadnego związku, ponieważ działalność gospodarczą podatnik prowadził po 1997 roku a zaległości podatkowe, których umorzenia skarżący się domaga powstały w latach 1997 do 2003.

Okoliczność udzielenia wcześniejszych ulg nie może być na zawsze podstawą do udzielania dalszych ulg podatkowych w postaci umorzenia zaległości podatkowych, co słusznie uwypuklił organ podatkowy drugiej instancji. Rozstrzygnięcie w tym zakresie powinno zawsze mieć charakter konkretny i indywidualny.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Sądu należy również podkreślić, iż instytucja ulg w postaci umorzenia zaległości podatkowych posiada charakter szczególny i dlatego powinna, nawet przy przyjęciu wydawania jej w ramach uznania administracyjnego, być stosowana wyjątkowo. Nie sposób uznać, iż każdorazowa zła sytuacja majątkowa poszczególnego podatnika uzasadnia jej zastosowanie. Odmienna interpretacja wypaczałaby system ściągania danin publicznych i znacznie ułatwiała unikanie płacenia podatków uzasadniane szczególnie złą sytuacją majątkową podatnika. Podkreślić należy również, iż zły stan majątkowy podatnika może stanowić przesłankę stwierdzenia bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego a nie bezpośredniego definitywnego umorzenia należności podatkowych, tym bardziej, iż kwoty podatku, co zostało już podniesione wyżej, pozostawały w rzeczywistej dyspozycji podatnika, jednakże nie odprowadzał on ich do Urzędu Skarbowego.

Oceniając całokształt postępowania podatkowego oraz zarzuty zgłoszone w skardze przez B. S. Sąd uznał, iż postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy a w jego toku nie zostały naruszone żadne przepisy procedury. Sąd uwzględnił, iż w toku postępowania nie został sporządzony protokół o stanie majątkowym podatnika. Należy jednak pamiętać, iż organy podatkowe zapewniły B. S. możliwość sporządzenia tego rodzaju protokołu, z której to możliwości podatnik nie skorzystał uzasadniając to niemożnością stawienia się przed organem podatkowym z racji braku środków na dojazd. Organy podatkowe w tym zakresie spełniły wszelkie obowiązki nałożone na nie w art. 122 i 123 ordynacji, umożliwiając podatnikowi czynny udział w postępowaniu i uczestniczeniu w przeprowadzaniu określonych czynności dowodowych. Należy podkreślić, iż brak jest podstaw normatywnych do obciążania organów kosztami dojazdu podatnika, celem przeprowadzenia dowodu. W tym zakresie, aby uczestniczyć w określonych czynnościach skarżący miał obowiązek zapewnić sobie niezbędne środki finansowe we własnym zakresie.

Tym samym, biorąc pod uwagę uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej, Sąd stwierdził, iż brak jest jakichkolwiek podstaw do kwestionowania zasadności i prawidłowości wydanej decyzji.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za bezzasadną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 Nr 153, poz. 1270) orzekł o oddaleniu skargi.