Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1121/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant st. sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją nr [...], z [...] 2015 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 – t.j.) po rozpatrzeniu wniosku M. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] kwietnia 2013r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] października 1962 r. nr [...] uchylającej orzeczenie Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej w m. [...] z [...] lutego 1962 r., nr [...] i umarzającej postępowanie dotyczące przyznania odszkodowania W. C. za wywłaszczenie - orzeczeniem Wojewody [...] z [...] października 1949 r. Nr [...] utrzymanym w mocy decyzją Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1954 r. Nr [...]- nieruchomości położonej w [...] objętej lwh [...] księgi gruntowej gminy katastralnej [...] Dz. [...], oznaczonej jako pgr. 1 kat. [...] o pow. 5167m2, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] 2013r. nr [...].

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym sprawy.

Orzeczeniem Wojewody [...] z [...] października 1949 r. Nr [...], na wniosek Centralnego Zarządu Przemysłu Naftowego w [...] , wywłaszczono, na podstawie art. 1 ust. 2, art. 2 ust. 1 pkt 1c, f oraz art. 4 pkt 3 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945r. (Dz. U. Nr 20, poz. 138), przywoływanego dalej w uzasadnieniu jako: "dekret", na rzecz Skarbu Państwa, nieruchomość położoną w [...] , objętą lwh [...] księgi gruntowej gminy katastralnej [...] Dz. [...], oznaczoną jako pgr. 1 kat. [...] o pow. 5167 m2, stanowiącą własność W. C. .

Odwoławcza Komisja Wywłaszczeniowa przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] decyzją z [...] lutego 1954 r. nr [...] utrzymała w mocy powyższe orzeczenie Wojewody [...] .

Następnie orzeczeniem z [...] lutego 1962 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w m. [...] przyznało na rzecz W. C. odszkodowanie za wywłaszczenie ww. nieruchomości w kwocie 8.029,51 zł.

Decyzją z [...] października 1962 r. nr [...], wydaną w wyniku rozpatrzenia odwołania Przedsiębiorstwa [...] w [...], Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych uchyliła powyższe orzeczenie z [...] lutego 1962 r. oraz umorzyła postępowanie uwzględniając podniesiony przez ww. przedsiębiorstwo zarzut przedawnienia.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] października 1962 r., jak również poprzedzającego ją orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. [...] z [...] lutego 1962 r. wystąpił M. S. . W uzasadnieniu wniosku podniesiono zarzut, iż w odniesieniu do wskazanej nieruchomości nie zostały spełnione przesłanki wywłaszczenia. Ponadto strona wskazała, odnosząc się do decyzji o odszkodowaniu, iż skierowana ona została do zmarłego już w dniu jej wydania W. C. , co stanowi rażące naruszenie prawa.

Decyzją z [...] 2013 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 1962 r. uchylającej orzeczenie Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej w m. [...] z [...] lutego 1962 r. i umarzającej postępowanie dotyczące przyznania odszkodowania W. C. za wywłaszczenie - orzeczeniem Wojewody [...] z [...] października 1949 r. utrzymanym w mocy decyzją Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1954 r. nieruchomości położonej w [...] objętej lwh [...] księgi gruntowej gminy katastralnej [...] Dz. [...], oznaczonej jako pgr. 1 kat. [...]o pow. 5167 m2.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] 2013 r. wystąpił M. S. .

Minister Infrastruktury i Rozwoju rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy ustalił, że następcami prawnymi W. C. , a tym samym stronami postępowania są G. J., M. K., M. C., P. C., A. C., M. Z., M. J., T. C., J. S., R. S.. M. S., M. S. , T. L., R. L., B. W., B. B. i J. C..

Po dokonaniu analizy poszczególnych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, określonych w art. 156 § 1 k.p.a., organ nadzorczy, w kwestionowanych orzeczeniach nie stwierdził wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4, 5, 6 i 7 k.p.a.

Następnie organ wskazał, że orzeczenie z [...] lutego 1962 r. Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w m. [...] zostało wydane na podstawie art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. nr 17, poz. 70) art. 27-36 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952r. nr 4, poz. 31) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1952 r. w sprawie ustalenia norm szacunkowych dla nieruchomości nabywanych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. nr 52 poz. 339) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1952 r. w sprawie trybu wypłaty odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości.

Z kolei decyzja z [...] października 1962 r. Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych została wydana na podstawie art. 28, 29 i 48 ust 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961r. nr 18, poz. 94) oraz art. 120 k.p.a.

Zatem ocena prawidłowości ich wydania powinna być dokonana w aspekcie zgodności z przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Organ wskazał na treść art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., zgodnie z którym, postępowanie wywłaszczeniowe wszczęte po wyzwoleniu, a w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy jeszcze nie zakończone, będzie prowadzone nadal według dotychczasowych przepisów z odpowiednim zastosowaniem przepisów niniejszej ustawy dotyczących właściwości organów orzekających. Czynności dokonane w dotychczasowym postępowaniu pozostają w mocy, a odszkodowanie ustala się według zasad odszkodowania przewidzianych w niniejszej ustawie, jeżeli wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego nastąpiło po dniu 1 lipca 1956 r., a dotychczas nie ustalono odszkodowania; w pozostałych przypadkach odszkodowanie ustala się według przepisów dotychczasowych.

Nieruchomość położona w [...] objęta lwh [...] księgi gruntowej gminy katastralnej [...] Dz. [...], oznaczona jako pgr. 1 kat. [...] o pow. 5167 m2 przeszła na własność państwa, w trybie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r., w wyniku wydania orzeczenia z [...] października 1949 r. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy decyzją Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1954 r. Zatem w obrocie prawnym jako ostateczne rozstrzygnięcie wywłaszczeniowe w przedmiotowej sprawie funkcjonuje decyzja z [...] lutego 1954 r. Postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte przed dniem 1 lipca 1956 r., zatem należy uznać, że do orzekania o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość w niniejszej sprawie zastosować należało dotychczasowe przepisy.

Następnie organ wskazał, ze zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 6 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. ustalenie odszkodowania dokonywane było na wniosek właściciela. Dekret ten nie zawierał szczegółowych przepisów dot. postępowania w zakresie ustalania odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. W zakresie nieuregulowanym, dekret odsyłał do rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 września 1934 r. prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz. U. z 1934 r. poz. 86 nr 766 ze zm.).

Następnie na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952r., nr 4, poz. 25) uchylone zostało rozporządzenie Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 września 1934 r. prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym. Jednocześnie zgodnie z art. 7 ust. 1 powołanej wyżej ustawy wskazano, iż niezakończone ostatecznie postępowanie z wniosku o ustalenie odszkodowania w sprawach prowadzonych m.in. na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945 r., miało być prowadzone dalej na zasadach dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. zarówno co do wysokości i trybu ustalenia odszkodowania, jak i co do sposobu wypłaty odszkodowania.

Powyższe uregulowanie upoważniało zatem organ do przeprowadzenia postępowania odszkodowawczego w trybie przewidzianym w dekrecie z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. nr 4, poz. 31 j.t.).

Zgodnie z art. 39 ust 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. roszczenia odszkodowawcze przedawniały się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji.

Ostateczna decyzja w przedmiocie przejęcia przedmiotowej nieruchomości została wydana przez Odwoławczą Komisję Wywłaszczeniową przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] w dniu [...] lutego 1954 r.

Z akt sprawy wynika, że wniosek o wypłatę odszkodowania został złożony przez W. C. w dniu 26 stycznia 1962 r. do protokołu spisanego w lokalu Prezydium Rady Narodowej m. [...] - około 8 lat po wydaniu ostatecznego orzeczenia wywłaszczeniowego.

W związku z powyższym należy uznać, że słusznie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uznał w zaskarżonej decyzji, że prawidłowo Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych decyzją z [...] października 1962 r. uznała zarzut przedawnienia roszczenia o odszkodowanie i uchyliła orzeczenie I instancyjne oraz umorzyła postępowanie odszkodowawcze.

W ocenie organu nadzorczego, w badanym wyżej zakresie, decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] października 1962 r. nie narusza ówcześnie obowiązującego prawa.

Organ podniósł, że bezsporną w sprawie jest okoliczność, iż właściciel przejętej na własność państwa nieruchomości, W. C. zmarł 10 stycznia 1962 r. Potwierdza to treść postanowienia Sądu Powiatowego dla m. [...] z [...] stycznia 1967 r. sygn. akt II Ns [...] stwierdzającego nabycie spadku po W. C.. Na jego podstawie spadek nabyli: P. C. , I. C., W. C., M. Z. i M. S.. Bezsporne jest również to, że wniosek o wypłatę odszkodowania został złożony przez W. C. , zamieszkałego w [...] przy ul. [...], w dniu 26 stycznia 1962 r. do protokołu nr [...] spisanego w lokalu Prezydium Rady Narodowej m. [...] .

Powyższe wskazuje, iż wniosek o ustalenie odszkodowania nie mógł zostać złożony przez wywłaszczonego właściciela nieruchomości, bowiem zmarł on przed tym terminem. Zatem w ocenie organu nadzoru wniosek o ustalenie odszkodowania złożył W. C. - syn, a zarazem spadkobierca nieżyjącego w tej dacie byłego właściciela nieruchomości W. C. - co wynika z postanowienia Sądu Powiatowego dla m. [...] z [...] stycznia 1967 r. sygn. akt II Ns [...] stwierdzającego nabycie spadku po W. C. oraz postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] - [...] w [...] z [...] października 1989 r. sygn. akt I Ns [...] stwierdzającego nabycie spadku po W. C. synu W. i M.. W. C. - syn wystąpił z wnioskiem o wypłatę odszkodowania, jednak nie poinformował organu o śmierci ojca, zaś siebie określił jako właściciela przedmiotowej nieruchomości - co wynika z protokołu z [...] stycznia 1962 r. oraz pisma z 18 kwietnia 1962 r. będącego odpowiedzą na odwołanie Przedsiębiorstwa [...].

Orzeczenie odszkodowawcze Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej w m. [...] z [...] lutego 1962 r. zostało skierowane do W. C. zamieszkałego w [...] przy ul. [...] - wnioskodawcy postępowania odszkodowawczego, a także do wnioskodawcy postępowania wywłaszczeniowego - Przedsiębiorstwa [...]. Zatem przedmiotowe orzeczenie zostało skierowane do osoby, która złożyła wniosek o wypłatę odszkodowania i zostało doręczone na adres wskazany w protokole z 26 stycznia 1962 r. Przedmiotowe orzeczenie zostało skutecznie doręczone stronom w dniu 27 lutego 1962 r., co wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru orzeczenia.

Przedsiębiorstwo [...] w [...] pismem z 9 marca 1962 r. złożyło odwołanie od ww. orzeczenia. W uzasadnieniu wskazało, iż korzysta z przysługującego mu prawa uchylenia się od świadczenia odszkodowawczego na skutek upływu 3 letniego okresu przedawnienia.

Pismem z 7 kwietnia 1962 r. Prezydium Rady Narodowej w m. [...] przesłało stronom, w tym W. C., odwołanie Przedsiębiorstwa [...] w [...] . Ponadto poinformowało, iż w terminie 14 dni od dnia otrzymania niniejszego pisma stronom przysługuje prawo udzielenia na nie odpowiedzi.

Przedmiotowe pismo zostało doręczone W. C. 9 kwietnia 1962 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru tego pisma.

Pismem z 18 kwietnia 1962 r. W. C. - syn złożył odpowiedź na odwołanie.

Decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] października 1962 r. została skierowana m. in. do W. C. na adres wskazany w protokole z 26 stycznia 1962 r. oraz w piśmie z 18 kwietnia 1962 r.

Wobec powyższego, organ stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że wniosek o ustalenie odszkodowania został złożony przez W. C. syna, który brał czynny udział w postępowaniu (a zatem przysługujące mu prawa nie zostały naruszone) i w konsekwencji do niego (a nie do zmarłego ojca) zostało skierowane zarówno orzeczenie Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej w m. [...] z [...] lutego 1962 r., jak i decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] października 1962 r. Nie można zatem uznać za słuszną argumentacji wnioskodawcy, że ostateczna w sprawie decyzja z [...] października 1962 r. została skierowana do osoby zmarłej.

Natomiast fakt skierowania kwestionowanej decyzji z [...] października 1962 r. tylko do jednego ze spadkobierców W. C. , nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a., bowiem brak udziału strony, bez własnej winy, w postępowaniu może stanowić podstawę do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] 2015 r. wniósł M. S. . Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie w zaskarżonej decyzji, wbrew wyraźnemu brzmieniu weryfikowanych decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] października 1962 r. oraz Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej w m. [...] z [...] lutego 1962 r., że ich adresatem był W. C. syn. W. C. , właściciela wywłaszczanej nieruchomości, adresata decyzji wywłaszczeniowej, podczas gdy z treści decyzji Komisji Odwoławczej oraz decyzji Urzędu Spraw Wewnętrznych wynika, że adresatem decyzji był W. C., właściciel nieruchomości i adresat decyzji wywłaszczeniowej;

b) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie w zaskarżonej decyzji, że w postępowaniu prowadzonym przez Komisję Odwoławczą do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych oraz przez Urząd Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej w m. [...] brali udział następcy prawni zmarłego W. C. , podczas gdy treść decyzji wydanych przez te organy oraz pozostały zebrany w sprawie materiał dowodowy wyklucza przyjęcie, że następcy prawni zmarłego mieli zapewniony udział w tych postępowaniach;

c) art. 107 § 3 oraz art. 8 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonych decyzji w sposób niezgodny z wymogami ustawy, w tym w szczególności poprzez brak szczegółowego wyjaśnienia przez organ na podstawie jakich dowodów organ ustalił (wbrew brzmieniu weryfikowanych decyzji), że zostały one skierowane do następcy prawnego W. C. , a nie W. C. właściciela nieruchomości, adresata decyzji wywłaszczeniowej;

d) art. 107 § 3 oraz art. 8 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia przez organ w zaskarżonej decyzji na jakiej podstawie organ stwierdził, że spadkobiercy zmarłego W. C. brali czynny udział w postępowaniu zakończonym wydaniem weryfikowanych decyzji;

przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.

a) art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. 1958.17.70), art. 4 ust. 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. (Dz. U. 1948.20.138), art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającą dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. 1952.4.25) oraz art. 12 ust. 1 Konstytucji poprzez przyjęcie, że roszczenie odszkodowawcze za nieruchomości wywłaszczone na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. ulega przedawnieniu, w sytuacji gdy, przepisy dekretu, ani przepisy, do których odsyłał dekret nie przewidywały możliwości przedawnienia roszczeń odszkodowawczych za wywłaszczone nieruchomości;

b) art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, art. 4 ust. 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r., art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającą dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz art. 12 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 39 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (t.j. Dz. U. 1952.4.31) poprzez przyjęcie, że do spraw odszkodowań za nieruchomości wywłaszczone na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. znajdują zastosowanie przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o przedawnieniu roszczeń odszkodowawczych, podczas gdy z treści odesłania zawartego w ustawie zmieniającej wyraźnie wskazano, że do tych postępowań znajdują zastosowanie wyłącznie przepisy odnoszące się do wysokości i trybu ustalenia odszkodowania, jak i co do sposobu wypłaty odszkodowania, co wyraźnie wyłącza możliwość zastosowania do tych postępowań przepisów o przedawnieniu;

c) art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. przez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] października 1962 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej w m. [...] z [...] lutego 1962 r., w sytuacji gdy decyzje te zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa polegającym z jednej strony na skierowaniu ich do osoby nieżyjącej w dniu wydania decyzji, a w przypadku decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych także z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającą dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych w zw. z art. 39 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, polegającym na przyjęciu wbrew literalnemu brzmieniu przepisu, że do spraw odszkodowań za nieruchomości wywłaszczone na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. znajdują zastosowanie przepisy o przedawnieniu roszczeń zawarte w dekrecie z dnia 26 kwietnia 1949 r.;

d) art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez przyjęcie w zaskarżonej decyzji, że skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej, w sytuacji gdy istnieje przypuszczenie, że w postępowaniu brał udział jeden (z kilku) następców prawnych zmarłego wyklucza przyjęcie, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy powołane dla uzasadnienia przyjętego przez organ stanowiska orzeczenie sądu administracyjnego dotyczyło sytuacji, w której w postępowaniu mieli zapewniony czynny udział wszyscy spadkobiercy zmarłego, a w rezultacie bezpodstawne przyjęcie, że weryfikowane decyzje nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa.

W oparciu o wskazane zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z [...] kwietnia 2013 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Minister Infrastruktury i Rozwoju w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.), dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Sąd uznał, że decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] 2015 r. nie narusza prawa w stopniu dającym podstawy do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Tym samym nie stwierdzono przywołanych w zarzutach skargi naruszeń art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., mających wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia, które byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu. Kontrolowana w postępowaniu sądowoadministracyjnym decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] 2015 r. została wydana w jednym z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego, tj. w postępowaniu nieważnościowym. Przedmiotem przeprowadzonego postępowania nieważnościowego była decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] października 1962 r. nr [...], wydana w wyniku rozpatrzenia odwołania Przedsiębiorstwa [...] w [...] od orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. [...] z [...] lutego 1962 r. nr [...], którą przyznano na rzecz W. C. odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie [...] zł. Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych uchyliła powyższe orzeczenie z [...] lutego 1962 r. oraz umorzyła postępowanie uwzględniając podniesiony przez odwołujące się przedsiębiorstwo zarzut przedawnienia. W ocenie Sądu organ prawidłowo uznał – wbrew twierdzeniom skarżącego – że brak podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] października 1962 r. Zatem, za bezzasadny należało uznać zarzut wydania decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i w dalszej części rozważań odeprzeć argumentację skargi przemawiającą – zdaniem skarżącego – za nieważnością ww. decyzji opartą na przesłance z pkt 2 § 1 art. 156 k.p.a., czyli wydaniu jej z rażącym naruszeniem prawa.

Orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w m. [...] z [...] lutego 1962 r. przyznające na rzecz W. C. odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości położonej w [...] objętej lwh [...] księgi gruntowej gminy katastralnej [...] Dz. [...], oznaczonej jako pgr. 1 kat. [...] o pow. 5167m2, poprzedzone było orzeczeniem Wojewody [...] z [...] października 1949 r. Nr [...] utrzymanym w mocy decyzją Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1954 r. Nr [...] orzekającej wywłaszczenie ww. nieruchomości. Wywłaszczenie nastąpiło na podstawie art. 1 ust. 2, art. 2 ust. 1 pkt 1c, f oraz art. 4 pkt 3 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945 r.

Zgodnie z art. 4 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., w brzmieniu pierwotnym obowiązującym w dacie orzeczenia o wywłaszczeniu z [...] października 1949 r., do wywłaszczenia na podstawie niniejszego dekretu stosuje się odpowiednio przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. - prawo o postępowaniu wywłaszczeniom (Dz. U. R. P. Nr 86, poz. 776) w brzmieniu ustawy z dnia 30 marca 1939 r. (Dz. U. R. P. Nr 31, poz. 205) z następującymi zmianami, w tym w punkcie 6 przewidziano, że ustalenie odszkodowania dokonywane jest na wniosek właściciela.

Ponieważ rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. - prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym w art. 31 § 1 przewidywał, że wniosek o ustalenie odszkodowania wywłaszczający składa wojewodzie najpóźniej przed upływem trzech miesięcy od daty doręczenia ostatecznego orzeczenia o wywłaszczeniu, to zmiana wprowadzona art. 4 pkt 6 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. oznacza, że z wnioskiem o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość uprawniony był wystąpić wyłącznie były właściciel wywłaszczonej nieruchomości. Przepisy dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. nie określały terminu w jakim należy wystąpić z wnioskiem o odszkodowanie. Stosownie do przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. wywłaszczenie polegało na odjęciu prawa własności do nieruchomości i ustaleniu odszkodowania (art. 1, art. 2 pkt 1, art. 3 § 1), przy czym wywłaszczenie i odszkodowanie następowało odrębnymi orzeczeniami.

Z wnioskiem o wydanie orzeczenia o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość objętą lwh [...] księgi gruntowej gminy katastralnej [...] Dz. [...], oznaczonej jako pgr. 1 kat. [...] o pow. 5167 m2 wystąpił w dniu 26 stycznia 1962 r. W. C. zamieszkały w [...] ul. [...]. W dacie złożenia tego wniosku obowiązywała ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r., nr 18, poz. 94), która w art. 48 ust. 1 przewidywała, że postępowanie wywłaszczeniowe wszczęte po wyzwoleniu, a w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy jeszcze nie zakończone, będzie prowadzone nadal według dotychczasowych przepisów z odpowiednim zastosowaniem przepisów niniejszej ustawy dotyczących właściwości organów orzekających. Czynności dokonane w dotychczasowym postępowaniu pozostają w mocy, a odszkodowanie ustala się według zasad odszkodowania przewidzianych w niniejszej ustawie, jeżeli wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego nastąpiło po dniu 1 lipca 1956 r., a dotychczas nie ustalono odszkodowania; w pozostałych przypadkach odszkodowanie ustala się według przepisów dotychczasowych.

Ponieważ w przedmiotowej sprawie postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte po wyzwoleniu, ale przed dniem 1 lipca 1956 r., w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r., tj. w dniu 5 kwietnia 1958 r., nie było jeszcze zakończone w zakresie odszkodowania, należało prowadzić je nadal według dotychczasowych przepisów z odpowiednim zastosowaniem przepisów ustawy dotyczących właściwości organów orzekających.

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. - prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym utraciło moc z dniem 31 stycznia 1952 r. na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. nr 4, poz. 25).

Dalej ustawodawca w ustawie z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych zdecydował, że postępowanie wywłaszczeniowe, prowadzone na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945 r. (Dz. U. R. P. z 1948 r. Nr 20, poz. 138 i z 1949 r. Nr 65, poz. 527), będzie prowadzone dalej na tej samej podstawie aż do wydania ostatecznego orzeczenia o wywłaszczeniu z tym, że odwołania będą rozpatrywane przez odwoławcze komisje wywłaszczeniowe. Przepis art. 8 stosuje się odpowiednio - (art. 6). Natomiast nie zakończone ostatecznie postępowanie z wniosku o ustalenie odszkodowania w sprawach, wymienionych w art. 5 i 6, będzie prowadzone dalej na zasadach dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. (Dz. U. R. P. Nr 27, poz. 197 i Nr 55, poz. 438) zarówno co do wysokości i trybu ustalenia odszkodowania, jak i co do sposobu wypłaty odszkodowania (art. 7 ust. 1).

Postępowanie wywłaszczeniowe zostało zakończone ostateczną decyzją Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1954 r. Nr [...]. Należy teraz odpowiedzieć na pytanie, na jakiej podstawie prawnej można było prowadzić postępowanie z wniosku o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość orzeczeniem Wojewody [...] z [...] października 1949 r. Nr [...] utrzymanym w mocy decyzją Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1954 r. Nr [...], po dniu [...] lutego 1954 r.

Od dnia 31 stycznia 1952 r. nie obowiązywało już rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. - prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym, na które w przedmiocie wywłaszczenia, w tym i odszkodowania powoływał się przepis art. 4 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. Zatem biorąc pod uwagę treść art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych od dnia 31 stycznia 1952 r., jak również brak innych w tym czasie przepisów regulujących kwestie odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości, wniosek o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość mógł być złożony i rozpatrzony jedynie w trybie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (t.j. Dz. U. z 1952 r., nr 4, poz. 31). Kwestie zasad odszkodowania i ustalania odszkodowania regulowały przepisy art. 27– 39 dekretu. Zgodnie z art. 39 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. roszczenia odszkodowawcze przedawniają się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji. W przedmiotowej sprawie, orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji w dniu [...] lutego 1954 r. Od tego dnia rozpoczął bieg trzyletni termin przedawnienia roszczeń odszkodowawczych, który upłynął w dniu [...] lutego 1957 r. Skoro wniosek o odszkodowanie W. C. złożył do protokołu w dniu [...] stycznia 1962 r., słusznie Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych orzeczeniem z [...] października 1962 r. nr [...] uznała roszczenie to za przedawnione.

Adresatem decyzji wywłaszczeniowych, tj. orzeczenia Wojewody [...] z [...] października 1949r. Nr [...] i decyzją Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1954 r. Nr [...] był W. C. syn Piotra. W. C. zmarł [...] stycznia 1962 r. Z postanowienia Sądu Powiatowego dla m. [...] w [...] Wydział II Nieprocesowy z [...] stycznia 1967 r., sygn. akt II Ns II [...] wynika, że spadek po W. C. nabyły jego dzieci: P. C. , I. C., W. C., M. Z. i M. S. po 1/5 części w stosunku do całości spadku z wyłączeniem należących do spadku nieruchomości rolnych, które nabywają I. C., W. C., M. Z. i M. S. po ¼ części.

Z powyższego wynika, że w dacie złożenia wniosku o odszkodowanie, tj. w dniu [...] stycznia 1962 r., W. C. syn P. już nie żył. Zatem nie on złożył ten wniosek. Wniosek złożył W. C. będący synem i spadkobiercą W. C. syna P.. Był on osobą uprawnioną do złożenia tego wniosku. Można przypuszczać, że nie ujawnił on, że ojciec W. C. syn P. zmarł i że pozostali po nim jeszcze inni spadkobiercy. Fakt przeprowadzenia postępowania odszkodowawczego bez udziału pozostałych spadkobierców W. C. syna P. jest uchybieniem, które mogło być podniesione w toku postępowania wznowieniowego, a nie nieważnościowego.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, brak podstaw do uznania zasadności zarzutów skargi.

Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.