Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1428/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie WSA Bożena Marciniak WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2019 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. S. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr: [...], odmawiającej A. S. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. S. [1] (córkę S. i A., z domu S., urodzoną w dniu [...] października 1911 r.), nieruchomości położonej w miejscowości [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, utrzymał powyższą decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:

Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2015 r. A. S. zwróciła się do Wojewody [...] o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez jej matkę H. S. [1] nieruchomości położonej w miejscowości [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Do wniosku dołączono:

– orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddziału w [...]

z dnia [...] lutego 1947 r., nr: [...], wystawione na rzecz H. S. [1], zamieszkałej w [...] przy ul. [...];

– podanie H. S. [1] z dnia [...] stycznia 1947 r. do Państwowego Urzędu Repatriacyjnego dotyczące wydania orzeczenia odszkodowawczego;

– protokół przesłuchania w dniu [...] lutego 1947 r. świadków: S. K. i J. M.;

– kartę ewidencyjną nr [...] z dnia [...] lipca 1946 r. wystawioną na rzecz S. S., w której jest wpisana żona H. S. [2] oraz córka A.;

– postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] kwietnia 1979 r., sygn. akt [...] zgodnie, z którym spadek po S. S. zmarłym w dniu [...] maja 1978 r. w [...], ostatnio stale zamieszkałym w [...], nabyły żona H. S. [1] i córka A. S., po [...] części spadku każda z nich;

– stwierdzenie nabycia spadku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 1980 r., sygn. akt [...], dotyczące nabycia spadku po H. S. [1].

A. S. przy piśmie z dnia [...] października 2016 r. dołączyła do akt postępowania postanowienie Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] września 2016 r., sygn. akt [...] Co [...] zgodnie, z którym uznano za skuteczne na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stwierdzenie nabycia spadku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 1980 r., sygn. akt [...] potwierdzające, że jedyną spadkobierczynią zmarłej w dniu [...] grudnia 1979 r. H. S. [1] jest jej córka A. S.

Ww. wniosek A. S. z dnia [...] sierpnia 2015 r. z uwagi na załączone do niego orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddziału

w [...] z dnia [...] lutego 1947 r., nr: [...], wystawione na rzecz H. S. [1], został dołączony do akt postępowania o sygn. [...], prowadzonego przez Wojewodę [...] na wniosek z dnia [...] października 1988 r. H. S. [1].

Wojewoda [...] z uwagi na wątpliwości co do osoby właściciela nieruchomości określonej w orzeczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddziału w [...] z dnia [...] lutego 1947 r., nr: [...], wystąpił do Wojewody [...] o przesłuchanie wnioskodawczyni A. S. Z protokołu przesłuchania w dniu [...] czerwca 2017 r. A. S., wynika że A. S. wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2015 r. wystąpiła o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną w miejscowości [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez jej matkę H. S. [1], córkę S. i A., z domu S., urodzoną w dniu [...] października 1911 r. we [...], zmarłą w dniu [...] grudnia 1979 r. w [...].

Z akt sprawy wynika natomiast, że prowadzone przez Wojewodę [...] postępowanie o sygn. [...], do którego dołączono wniosek z dnia [...] sierpnia 2015 r. A. S., zostało wszczęte wnioskiem z dnia [...] października 1988 r. złożonym do Urzędu Miejskiego w [...] przez H. S. [3], córkę J. i K., z domu O., urodzoną w dniu [...] stycznia 1917 r. we [...], zmarłą w dniu [...] stycznia 2010 r. w [...], który dotyczy nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez ww. wnioskodawczynię H. S. [3], córkę J. i K., z domu O.

Biorąc pod uwagę powyższe Wojewoda [...] wydzielił wniosek z dnia [...] sierpnia 2015 r. A. S. do nowego postępowania, któremu nadał sygn. [...]. O fakcie tym poinformował A. S. w piśmie z dnia [...] lipca 2017 r.

A. S. w piśmie z dnia [...] lipca 2017 r. skierowanym do Wojewody [...] wskazała, że jej matka H. S. [1] (córka S. i A.), prawdopodobnie w 1978 r. złożyła wniosek o potwierdzenie prawa rekompensaty w [...], gdzie zamieszkiwała od 1946 r.

Wojewoda [...] w celu odszukania wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty H. S. [1] (córki S. i A.), pismami z dnia [...] lipca 2017 r., wystąpił do Starostwa Powiatowego w [...], Urzędu Miejskiego w [...] oraz do wszystkich Urzędów Wojewódzkich.

Starostwo Powiatowe w [...] w piśmie z dnia [...] sierpnia 2017 r. oraz Urząd Miejski w [...] w piśmie z dnia [...] sierpnia 2017 r. poinformowały, że

w dokumentacji archiwalnej nie ma wniosku H. S. [1] (córki S. i A.) dotyczącego potwierdzenia prawa do rekompensaty. Brak również informacji o realizacji przez A. S. i H. S. [1] rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wynik negatywny w ww. zakresie przyniosły także kwerendy przeprowadzone przez Urzędy Wojewódzkie.

A. S. w piśmie z dnia [...] września 2017 r. wskazała, że około 10 lat temu w 2006 r. lub 2007 r. zwróciła się "w swojej sprawie" do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...]. A. S. stwierdziła, że poinformowała wówczas pracownika urzędu wojewódzkiego, iż jej matka H. S. [1] z domu S. złożyła wniosek o rekompensatę za mienie, które musiała pozostawić w [...] koło [...]. Ponadto A. S. wypełniła formularz,

w którym wskazała mienie swojej matki H. S. [1] pozostawione w ww. miejscowości. Formularz ten pozostał w [...] Urzędzie Wojewódzkim.

Wojewoda [...] pismem z dnia [...] października 2017 r., ponownie zwrócił się do Wojewody [...] o odszukanie wniosku A. S. dotyczącego potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Wojewoda [...] przy piśmie z dnia [...] października 2017 r., skierowanym do A. S. przesłał ponownie pismo organu I instancji z dnia [...] lipca 2017 r., w którym poinformował Stronę o wydzieleniu jej wniosku z dnia [...] sierpnia 2015 r. do nowego postępowania, któremu nadał sygn. [...].

Wojewoda [...] w piśmie z dnia [...] listopada 2017 r., poinformował Wojewodę [...], że w wyniku kwerendy odnaleziono pismo z dnia [...] kwietnia 2007 r. A. S. zamieszkałej w [...] przy ul. [...], skierowane do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...], Wydziału Środowiska i Rolnictwa. Przedmiotowe pismo nie zwierało wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. S. [1] córkę S. i A. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r., nr: [...], odmówił A. S. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. S. [1] córkę S. i A., z domu S., urodzoną w dniu [...] października 1911 r., nieruchomości położonej

w miejscowości [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że wniosek A. S.

z dnia [...] sierpnia 2015 r. został złożony po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. A. S. wniosła odwołanie od ww. decyzji do Ministra Wewnętrznych i Administracji, za pośrednictwem Wojewody [...].

Rozpatrując odwołanie organ podniósł, że:

Kwestie rekompensat za "mienie zabużańskie" reguluje obecnie ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. Na podstawie art. 9 ww. ustawy, organem wyższego stopnia

w sprawach dotyczących potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez obywateli polskich na terenach niewychodzących obecnie

w skład Rzeczypospolitej Polskiej jest minister właściwy do spraw administracji publicznej.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej następuje na wniosek osoby ubiegającej się

o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Nie złożenie wniosku w tym terminie skutkuje wygaśnięciem prawa do rekompensaty. Wygaśniecie prawa do rekompensaty oznacza, że następuje bezwzględna utrata możliwości jego dochodzenia przez stronę. Art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. jest przepisem prawa materialnego. Z tego tez względu nie stosuje się do niego instytucji przywrócenia terminu określonej w art. 58 kpa, która jest instytucja procesowa i ma zastosowanie wyłącznie do terminów dokonania czynności procesowych. Zgodnie z orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Łodzi z dnia 17 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Łd 707/08: "Terminy prawa materialnego są, co do zasady, nieprzywracalne, a ich przywrócenie jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy prawa określające dany termin. Uchybienie terminowi prawa materialnego powoduje taki skutek, że wygasają roszczenia uprawnionego". Przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. nie przewidują możliwości przywrócenia terminu określonego w art. 5 ust. 1 tej ustawy.

Wniosek A. S. z dnia [...] sierpnia 2015 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty wpłynął do organu wojewódzkiego po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Poszukiwania wniosku złożonego w terminie przewidzianym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. przez A. S. lub jej matkę H. S. [1] (córkę S. i A., z domu S.) nie przyniosły rezultatu.

Wniosek A. S. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nie może być zatem rozpatrzony ze względu na brak zachowania ustawowego terminu do jego złożenia (termin ten upłynął w dniu 31 grudnia 2018 r.).

Wobec powyższego Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał, że Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r., zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym słusznie odmówił A. S. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. S. [1] (córkę S. i A., z domu S., urodzoną w dniu [...] października 1911 r.), nieruchomości położonej w miejscowości [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przytoczył treść pisma A. S. z dnia [...] maja 2018 r. skierowanego do organu II instancji, w którym A. S. stwierdziła: "(...) Zarówno moja matka, H. S. [1] z domu S., jak i H. S. [3] z domu O. w 1946/1947 r. mieszkały pod tym samym adresem w [...] przy ul. [...], więc widocznie były spowinowacone. W tym wypadku ja byłabym również jedynym spadkobiercą po H. S. [3] z domu O., ponieważ zmarła ona "bez spadkobierców" wg. informacji Urzędu Wojewódzkiego w [...]".

W odniesieniu do ww. pisma organ stwierdził, że w przypadku wykazania przez A. S. następstwa prawnego po H. S. [3] z domu O. (córce J. i K.), tj. przedłożenia postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia stwierdzającego, że A. S. w myśl art. 30 § 4 kpa, zgodnie z którym w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony występują jej następcy prawni, wystąpiłaby do postepowania wszczętego wnioskiem z dnia [...] października 1988 r. H. S. [3] z domu O. (córki J. i K.) prowadzonego przez Wojewodę [...] pod sygn.[...].

Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] maja 2018 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła A. S.

W obszernym uzasadnieniu skargi z dnia [...] października 2018 r. (doręczonym Sądowi w dniu [...] listopada 2018 r.) przedstawiła stan faktyczny sprawy podnosząc między innymi, że organ pierwszej instancji tj. Wojewoda [...] nie zapewnił jej czynnego udziału w postępowaniu poprzez umożliwienie jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Zdaniem skarżącej postępowanie wszczęte przez Wojewodę [...] na wniosek H. S. [3] z domu O. z [...] października 1988 r. i postępowanie prowadzone obecnie pod nową sygnaturą dotyczą tego samego mienia tj. mienia jej matki podanego w orzeczeniu PUR oddziału w [...] z dnia [...] lutego 1947 r. i jej pisma z [...] sierpnia 2015 r. Zatem zdaniem skarżącej wniosek o rekompensatę za mienie nieruchome jej matki został złożony w terminie przewidzianym prawnie. Dlatego też prawo do rekompensaty nie zależy od nabycia przez nią spadku po H. S. [3] z domu O. lecz oparte jest na terminowo złożonym wniosku.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności

z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ a wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego, ustalonego

i obowiązującego w dniu wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji, sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie chociaż z innych powodów niż w niej podniesiono.

Postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się na podstawie przepisów ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 z późn. zm.; dalej: "ustawa"), potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się

o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r.

Podkreślić należy, że skoro przepis prawa materialnego zakreśla wprost termin do dokonania danej czynności, to termin ten nie może zostać przedłużony ani skrócony przez organ administracji publicznej z urzędu ani na wniosek strony.

W rozpoznawanej sprawie organ uznał, że wniosek o rekompensatę za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej został złożony przez skarżącą spadkobierczynię H. S. [1] z domu S. dopiero w dniu [...] sierpnia 2015 r., a więc po terminie zawitym wynikającym wprost z powyższej ustawy.

Jednak z materiału dowodowego znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy wynika, że prowadząc postępowanie administracyjne Wojewoda [...] pismem z dnia [...] listopada 2017 r. poinformował Wojewodę [...], iż w wyniku kwerendy pismo z dnia [...] kwietnia 2007 r. A. S. zamieszkałej w [...] przy ulicy [...] skierowane do [...] Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie, Wydziału Środowiska i Rolnictwa. Zdaniem organu pismo to nie zawierało wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. S. [1] córkę S. i A. z domu S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Organ Odwoławczy przyjął treść tego pisma jako niebudzącego wątpliwości. Jednak w aktach przedmiotowej sprawy brak jest powyższego pisma z dnia [...] kwietnia 2007 r. co uniemożliwia Sądowi dokonania jego oceny. Dokument ten ma istotny wpływ na wynik sprawy, został bowiem złożony do organu jeszcze

w terminie ustawowym zakreślonym dla składania wniosków o rekompensatę tj. przed dniem 31 grudnia 2008 r. Pozostałe ustalenia organu nie budzą wątpliwości sądu. Organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił pozostały materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ uzupełni materiał dowodowy o pismo A. S. z dnia [...] kwietnia 2007 r., którego treść ma istotny wpływ na wynik sprawy, oceni ten dokument i ponownie wyda decyzję w przedmiotowej sprawie.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.