Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 614/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24  ust. 2, art. 28  ust. 1-4
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 13,  art. 361  pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1112
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze - tekst jednolity.
article: art. 7,  art. 77  par. 1, art. 107,  art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz (sprawozdawca) Sędzia WSA Marcin Miemiec Protokolant: Renata Pawlak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję ZUS z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. J. S. (zwany dalej: skarżącym, wnioskodawcą) złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek w okresie od [...] r. do [...] r. w łącznej kwocie [...] zł. We wniosku powołał się na fakt zaprzestania prowadzenia działalności w związku z upadłością firmy oraz na własny stan zdrowia i trudną sytuację materialną.

Po przeanalizowaniu zebranego materiału dowodowego Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. decyzją z dnia [...] r., nr [...] odmówił umorzenia należności z tytułu odsetek liczonych na dzień wydania decyzji określającej zobowiązanie wspólnika spółki cywilnej, tj. [...] r., powstałych w związku z nieopłaconymi składkami finansowanymi przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek w okresie od [...] r. do [...] r. oraz należności finansowanych przez płatnika za pracownika za okres od [...] r. do [...] r.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wskazał, że wydana decyzja jest dla niego krzywdząca, ponieważ nigdy nie uchylał się od płacenia składek zarówno swoich jak i za pracowników. Podniósł, że jego sytuacja finansowa i bytowa jest bardzo trudna, a choroba i brak możliwości podjęcia pracy uniemożliwiają spłatę zadłużenia. Dodatkowo skarżący zauważył, że Urząd Skarbowy prowadzi postępowanie egzekucyjne z należnego mu świadczenia.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w oparciu o przedłożony do akt materiał dowodowy, jak i informacje uzyskane przez Zakład, ustalono, iż skarżący prowadził w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. działalność gospodarczą na podstawie zaświadczenia o wpisie od ewidencji działalności gospodarczej pod nr [...]. Wykreślenie wpisu z ewidencji działalności gospodarczej nastąpiło z dniem [...] r. W okresie od [...] r. do [...] r. skarżący prowadził również działalność gospodarczą na podstawie zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej pod numerem [...]. Wskazana działalność prowadzona była z K. S. w formie spółki cywilnej pod nazwą "A". Działalność w formie spółki cywilnej skarżący kontynuował na podstawie zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności o nr [...].

W dniu [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. wydał decyzję, mocą której określił wnioskodawcy zaległości z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w spółce cywilnej "A" za okres od [...] r. do [...] r. (decyzja dotyczyła zaległości na własne ubezpieczenia skarżącego, K. S. jak również na ubezpieczenia z tytułu zatrudnionych pracowników). W dniu [...] r. skarżący złożył wniosek o umorzenie zaległości wynikających z wyżej wymienionej decyzji. Po rozpatrzeniu wskazanego wniosku, decyzją z dnia [...] r. (znak: [...]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzył wnioskodawcy należności na własne ubezpieczenia za okres od [...] do [...]. W dniu [...] r. skarżący zwrócił się z kolejnym wnioskiem o umorzenie posiadanych należności składkowych. Uwzględniając żądanie strony Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r. (znak: [...]) umorzył wnioskodawcy należności finansowane przez płatnika na własne ubezpieczenia za okres od [...] r. do [...] r.

Na dzień wpływu przedmiotowego wniosku, zobowiązania wnioskodawcy dotyczyły wyłącznie zaległości za zatrudnianych pracowników w okresie od [...] r. do [...] r. W związku z tym, iż skarżący wniósł o umorzenie nieopłaconych składek i należnych z tego tytułu odsetek, przedmiotem rozpatrywanego wniosku były należności:

- z tytułu składek na ubezpieczenia opłacane przez płatnika za pracownika za okres od [...] r. do [...] r. w wysokości [...] zł należności głównej wraz z odsetkami liczonymi na dzień [...] r. (data wydania decyzji określającej zobowiązania wspólnika spółki cywilnej) w wysokości [...] zł,

- z tytułu odsetek powstałych w związku z nieopłaconymi składkami finansowanymi przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek w kwocie [...] zł (odsetki liczone na dzień [...] r.).

Przedmiotowe należności nie są objęte postępowaniem egzekucyjnym.

W dalszej części uzasadnienia ZUS wskazał, że skarżący w związku z częściową niezdolnością do pracy, orzeczoną przez Lekarza Orzecznika ZUS jest uprawniony do [...] r. do świadczenia rentowego w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Świadczenie obciążone jest egzekucją administracyjną prowadzoną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w miesięcznej kwocie [...] zł. Tym samym do wypłaty zobowiązany otrzymuje kwotę [...] zł. Zgodnie z oświadczeniem, gospodarstwo domowe wnioskodawca prowadzi samodzielnie, mieszkając w lokalu mieszkalnym o powierzchni [...] m2, usytuowanym w G., stanowiącym własność Gminy Miejskiej G. Ponadto skarżący wskazał, że z tytułu miesięcznych opłat ponosi wydatki w kwocie [...] zł, powołał się również na zobowiązania pieniężne z tytułu podatków w wysokości [...] zł. Według oświadczenia, wnioskodawca nie posiada nieruchomości, praw majątkowych, ani wartościowych składników mienia ruchomego.

Organ podniósł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że z uwagi na fakt wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej skarżący utracił status przedsiębiorcy - tym samym odstąpiono od badania wsparcia pod względem podlegania przepisom o pomocy publicznej w rozumieniu ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (tj.: Dz. U. z 2007 r., Nr 59, poz, 404 ze zm.). Brak było również podstaw do rozpatrywania wniosku w oparciu o art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (tj.: Dz. U. z 2002 r., Nr 241, poz. 2074 ze zm.), ponieważ w chwili wejścia w życie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (tj.: Dz. U. z 2002 r. Nr 155, poz. 1287 ze zm.), zobowiązany, jako posiadający status przedsiębiorcy, podlegał przepisom tej ustawy.

W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że w rozpoznawanej sprawie miał zastosowanie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj.: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej w skrócie: "u.s.u.s"). Nie miał natomiast zastosowania art. 28 ust. 3 a u.s.u.s., który umożliwia umorzenie należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w sytuacji, gdy za umorzeniem przemawia ważny interes osoby zobowiązanej. W oparciu o tę podstawę podlegają bowiem umorzeniu jedynie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek, czyli na własne ubezpieczenia płatnika składek. Skarżący posiada wyłącznie zadłużenie dotyczące zatrudnianych pracowników, a zatem podstawę umorzenia przedmiotowych należności stanowić mogło wyłącznie stwierdzenie ich całkowitej nieściągalności. Stosownie do art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek, mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki całkowitej nieściągalności zostały określone – jak wskazał organ – w ust. 3 wymienionego powyżej artykułu, zgodnie z którym całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze, 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tj.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 zm.), 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Uwzględniając okoliczności faktyczne i prawne sprawy, organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie występowała żadna przesłanka wymieniona w ust. 3, określająca nieściągalność, stanowiącą podstawę do umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust.1 i 2 u.s.u.s. Z przyczyn oczywistych nie zachodziła przesłanka określona w punkcie 1. Odnośnie przesłanki wskazanej w punkcie 2 organ podniósł, że wnioskodawca jako wspólnik spółki cywilnej "A" występował do sądu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Sąd Rejonowy w L., po rozpoznaniu sprawy, postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt [...] zakończył postępowanie upadłościowe prowadzone dla upadłych J. i K. S. wspólników spółki cywilnej "A" i oddalił wniosek o umorzenie w całości zobowiązań, które nie zostały zaspokojone w postępowaniu upadłościowym. Wobec powyższego, również ta przesłanka nie została spełniona. W ocenie organu nie zachodzi również przesłanka wskazana w punkcie 3, ponieważ zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie daje podstaw do stwierdzenia, iż zaprzestanie prowadzenia działalności ma miejsce przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności. Zobowiązany pobiera świadczenie rentowe, które stanowi składnik majątku podlegający egzekucji. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podniósł także, że nie zachodziły przesłanki określone w punkcie 4 i 4a (wysokość nieopłaconej składki przekracza wysokość kosztów upomnienia).

Zarówno naczelnik urzędu skarbowego jak i komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Wobec powyższego organ stwierdził, że przesłanka wymieniona w punkcie 5 nie zachodziła.

Organ podkreślił także, że obecnie przedmiotowe należności nie są objęte postępowaniem egzekucyjnym, tym samym nie można uznać za oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ocena odnośnie braku możliwości prowadzenia skutecznej egzekucji, czy też wystąpienia trwałej nieściągalności, należy wyłącznie do organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne. Zatem przesłanka, o której mowa w punkcie 6 - w ocenie organu, również nie została spełniona.

Odnosząc się do argumentów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ wskazał, że przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. określają wprost jakie sytuacje muszą wystąpić by można było mówić o całkowitej nieściągalności uzasadniającej umorzenie. W rozpatrywanej sprawie – jak wskazał organ – nie zostały one spełnione. Podkreślono przy tym, że wnioskodawca zakończył prowadzenie działalności gospodarczej, niemniej jednak pobiera świadczenie rentowe, które stanowi składnik majątku podlegający egzekucji. Trudna sytuacja zdrowotna czy też materialna nie mogą stanowić o zaistnieniu całkowitej nieściągalności. Organ zauważył dodatkowo, że przedmiotowe zadłużenie powstało w okresie prowadzenia działalności gospodarczej. Osoba prowadząca działalność gospodarczą powinna natomiast tak kształtować strukturę swoich wydatków, aby należności z tytułu składek były regulowane na bieżąco, mimo charakterystycznych (dla każdej działalności gospodarczej) wahań koniunktury.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której wniósł o uchylenie decyzji I i II instancji, zarzucając przy tym naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności dla sprawy i uznanie, że nie zachodzą przesłanki określające nieściągalność stanowiące podstawę do umorzenia należności z tytułu składek oraz niewyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji z jakich powodów nie uwzględniono przesłanki określonej w art. 28 ust. 3 pkt 4 u.s.u.s.

W uzasadnieniu skargi skarżący przyznał, że ZUS prawidłowo ustalił stan faktyczny w zakresie jego sytuacji finansowej i rodzinnej, ale nieprawidłowo uznał, że posiada majątek, z którego można egzekwować należności. Skarżący podkreślił, że otrzymywane przez niego świadczenie rentowe podlega zajęciu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, a zatem nie ma możliwości prowadzenia skutecznego postępowania egzekucyjnego. Zdaniem skarżącego organ mógłby brać pod uwagę jego przyszłą sytuację majątkową tylko w sytuacji wydawania decyzji w ramach uznania administracyjnego, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.

Zdaniem skarżącego organ naruszył także art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ nie wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, dlaczego nie została spełniona przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4 u.s.u.s. Ustalono, jak wskazał skarżący, że zakończono postępowanie upadłościowe, jednocześnie nie wyjaśniając jakie należności zostały w tym postępowaniu uregulowane. Organ nie ustalił przy tym, czy prowadzone postępowanie było postępowaniem likwidacyjnym.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.").

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c").

Uwzględniając przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. (nr [...]) o odmowie umorzenia należności z tytułu odsetek liczonych na dzień wydania decyzji określającej zobowiązanie wspólnika spółki cywilnej, tj. [...] r., powstałych w związku z nieopłaconymi składkami finansowanymi przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek w okresie od [...] r. do [...] r. oraz należności finansowanych przez płatnika za pracownika za okres od [...] r. do [...] r.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że decyzja w sprawie ulg w spłacie zobowiązań pozostaje w sferze tzw. uznania administracyjnego. Redakcja przepisu art. 28 ust. 1 u.s.u.s. w brzmieniu: "Należności z tytułu składek mogą być umarzane (...)", daje Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych swobodę w podejmowaniu takich uznaniowych rozstrzygnięć, a ograniczają ją jedynie materialnoprawne dyrektywy wynikające z norm art. 28 ust. 2 – 4 oraz wydanego na podstawie ustawowej delegacji rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia

31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Wskazać trzeba,

że sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego, sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym,

czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo zebrał materiał dowodowy

i rozważył wszystkie okoliczności, mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie udzielenia bądź odmowy udzielenia ulgi. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej słuszności.

Dokonując kontroli zaskarżonego aktu, sąd jest zobowiązany do oceny, czy postępowanie administracyjne było prowadzone prawidłowo i czy organ

przy wydawaniu decyzji dokonał rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki i czy ocena dowodów zawarta w motywach decyzji w sprawie umorzenia nie jest dowolna.

Jak wynika z akt sprawy, organ rozpatrywał wniosek o umorzenie zaległych składek, w kontekście przesłanek określonych w art. 28 ust.1-3 u.s.u.s. Stosownie do art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane

w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność zachodzi gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności

na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w art. 28 u.s.u.s. jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia

tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję stwierdzić należy,

że organ w niniejszej sprawie dokonał właściwej oceny stanu faktycznego

w kontekście określonych w art. 28 ust. 1 – 3 u.s.u.s. przesłanek umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia, przeprowadził ich analizę i trafnie przyjął, że żadna z tych przesłanek nie zachodzi. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że w sprawie nie została spełniona przesłanka określona

w punkcie 1) (dłużnik zmarł [...]), co z przyczyn oczywistych nie mogło budzić wątpliwości.

Odnośnie przesłanki określonej w punkcie 2) organ słusznie zauważył, że wnioskodawca jako wspólnik spółki cywilnej występował do sądu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Sąd Rejonowy w L., po rozpoznaniu sprawy, postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt [...] zakończył postępowanie upadłościowe prowadzone dla upadłych J. i K. S. wspólników spółki cywilnej ""A" i oddalił wniosek o umorzenie w całości zobowiązań, które nie zostały zaspokojone w postępowaniu upadłościowym. Wobec powyższego, również ta przesłanka nie została spełniona.

Nie zaistniała również przesłanka dotycząca zaprzestania prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych oraz możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie (punkt 3), gdyż wprawdzie nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności, jednakże skarżący otrzymuje świadczenie rentowe, które stanowi składnik majątku podlegający egzekucji. Poza tym pozostaje on w związku małżeńskim. Wskazać także trzeba, że sam skarżący w skardze do Sądu nie kwestionując dokonanych przez organy ustaleń faktycznych dotyczących jego sytuacji finansowej i rodzinnej, podkreślił w odniesieniu do przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., że ZUS nie zbadał jaka jest faktyczna możliwość prowadzenia egzekucji z jego renty. Zaznaczył przy tym, że należne mu świadczenie rentowe jest obciążone egzekucją prowadzoną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego i w konsekwencji otrzymuje on z tytułu renty kwotę [...] zł miesięcznie. W dniu wydania decyzji nie posiadał on zatem żadnego majątku, z którego mogłaby być prowadzona egzekucja. W kontekście tak sformułowanego zarzutu należy podkreśli, że na podstawie podanych przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego danych, nie było możliwe ustalenie faktycznych środków finansowych, które pozostają w jego dyspozycji. Skarżący nie wskazał bowiem osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, jako jedyne źródło dochodu podał świadczenie rentowe w kwocie [...] zł miesięcznie, wskazując jednocześnie wydatki, które ponosi w związku z utrzymaniem gospodarstwa domowego w wysokości [...] zł. Wskazać także należy, że w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej skarżący podał, że pozostaje w związku małżeńskim. Nawet zatem stwierdzenie braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, w sytuacji pozostawania w związku małżeńskim powoduje, niespełnienie przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s.

Odnośnie przesłanki określonej w punkcie 4 (nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym) skarżący podniósł, że organ nie wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, dlaczego ta przesłanka nie została spełniona i nie ustalił, czy było prowadzone postępowanie likwidacyjne. Wskazać w tym miejscu należy, że z akt administracyjnych sprawy nie wynika, żeby było prowadzone wobec skarżącego postępowanie likwidacyjne. Podkreślić także należy, że skarżący przed wydaniem decyzji był zawiadamiany o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Nie skorzystał jednak z tego uprawnienia i nie podał żadnych okoliczności wskazujących na fakt prowadzenia postępowania likwidacyjnego i niezaspokojenia należności w tym postępowaniu. Odnosząc się natomiast do zarzutu nieustalenia przez organ jakie należności zostały uregulowane w postępowaniu upadłościowym, wskazać należy, że nie miało to znaczenia w rozpoznawanej sprawie, gdyż w świetle art. 28 ust. 2 pkt 2 istotne znaczenie ma ustalenie, czy sąd oddalił lub umorzył postępowanie z wniosku o ogłoszenie upadłości. W niniejszej sprawie ustalono, że postępowanie upadłościowe zostało zakończone.

Zaległe składki bezsprzecznie znacznie przekraczają wartość kosztów upomnienia, które obecnie wynoszą [...] zł (punkt 4a).

Słusznie także podkreślono, że w odniesieniu do skarżącego nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w pkt 5) i 6), gdyż zarówno naczelnik urzędu skarbowego jak i komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Ponadto obecnie przedmiotowe należności nie są objęte postępowaniem egzekucyjnym, tym samym nie można uznać za oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Podkreślić także należy, że skarżący posiada stały dochód w postaci renty.

Powyższe prowadzi do wniosku, że w niniejszej sprawie nie została spełniona żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności. Dodać przy tym należy, że dla domagania się umorzenia należności z tytułu składek nie wystarczy wykazanie choćby jednej z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Jeżeli bowiem zaistnieje już tylko jedna niespełniona przesłanka, spośród wymienionych w powołanych wyżej przepisach, stanowi to przeszkodę dla wydania decyzji w przedmiocie umorzenia należności składkowych stosownie do przepisu art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (zob. tezę wyroku NSA z dnia 13 maja 2009 r., sygn. akt II GSK 914/08, lex nr 564203). W konsekwencji zatem brak wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji dlaczego nie została spełniona przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4 u.s.u.s., nie miało wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy i tym samym nie stanowiło to uchybienia, które skutkowałoby uchyleniem zaskarżonej decyzji Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła całkowita nieściągalność, to tym samym nie było podstaw do umorzenia zaległości. Podkreślić przy tym należy, że w sytuacjach, w których nie występuje całkowita nieściągalność składek w świetle art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. mamy do czynienia z tzw. decyzją związaną w przedmiocie odmowy umorzenia należności ZUS, nie zaś decyzją wydaną w ramach uznania administracyjnego w przedmiocie umorzenia tych należności, gdyż wydanie takiej decyzji nie jest możliwe, bowiem naruszałaby ona prawo materialne. Konsekwencją zatem stwierdzenia braku całkowitej nieściągalności jest wydanie decyzji o odmowie umorzenia zaległych składek.

Końcowo należy także wskazać, że słusznie organ przyjął, iż w rozpoznawanej sprawie nie miał zastosowania art. 28 ust. 3 a u.s.u.s., który umożliwia umorzenie należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w sytuacji, gdy za umorzeniem przemawia ważny interes osoby zobowiązanej. W oparciu o tę podstawę podlegają bowiem umorzeniu jedynie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek, czyli na własne ubezpieczenia płatnika składek. Skarżący posiada wyłącznie zadłużenie dotyczące zatrudnianych pracowników, a zatem podstawę umorzenia przedmiotowych należności stanowić mogło wyłącznie stwierdzenie ich całkowitej nieściągalności.

Reasumując powyższe wywody uznać należy, że zarówno organ I jak i II instancji prawidłowo zgromadziły i poddały wszechstronnej ocenie materiał dowodowy sprawy, wyjaśniły także – w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sprawie – stan faktyczny, dopełniając normę art. 7 k.p.a. oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania

i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne oraz posiada prawidłową podstawę prawną

ze wskazaniem, jakimi przesłankami kierował się organ utrzymując w mocy decyzję odmawiającą skarżącemu umorzenia należności (art. 107 k.p.a.). Organy orzekające wzięły pod uwagę wszystkie podnoszone przez skarżącego okoliczności i zgromadzone w toku postępowania dowody. Odnosząc je do podstawy materialno-prawnej rozstrzygnięcia sformułowały wnioski, które mieszczą się w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Sytuacja skarżącego została rzetelnie zbadana i oceniona. Nie można więc przypisać znamion dowolności ocenie dokonanej przez organy orzekające.

W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem,

na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.