Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 106/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2014-09-22 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 22 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 20 grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania bez wymaganego pozwolenia gier na automatach o niskich wygranych na skutek sprzeciwu skarżącej od postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Op 106/14 postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

"A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 20 grudnia 2013 r., nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania bez wymaganego pozwolenia gier na automatach o niskich wygranych.

W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 7 marca 2014 r., skarżąca (zwana dalej też Spółką) została wezwana do uiszczenia wpisu stosunkowego od skargi w kwocie 1500 zł. Wezwanie to skarżąca odebrała w dniu 18 marca 2014 r. i w dniu 25 marca 2014 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej) złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości.

Skarżąca podała, że przedmiot jej działalności stanowi działalność związana z grami losowymi i zakładami wzajemnymi. Uzasadniając wniosek wskazała, że aktualnie nie posiada środków pozwalających na uiszczenie wpisu od skargi, a zostały wobec niej wydane 22 decyzje dotyczące kar pieniężnych, na podstawie ustawy o grach hazardowych, na łączną kwotę 1.046.262 zł. Spółka wyjaśniła, że posiada nieuregulowane zobowiązania w kwocie 2.087.913,37 zł z tytułu zapłaty ceny za zakupione automaty do gier. Wysokość zobowiązań miesięcznych skarżącej wynosi około 95.329 zł, w tym 2.838 zł - składki na ubezpieczenie społeczne należne od osób zatrudnionych, oraz 25.268 zł z tytułu wynagrodzeń, a kwota 67.223 zł to pozostałe koszty, w tym czynsz najmu, obsługa księgowa, zakup materiałów, paliwa oraz inne związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, według danych na grudzień 2013 r. Dodała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi 1.228.000 zł, wartość środków trwałych 386.702,20 zł, strata za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniosła 165.257,03 zł. Stan kont na trzech rachunkach bankowych wynosi 4.895,92 zł, 16,91 euro i ujemne saldo 3,50 zł.

Pismem z dnia 10 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wezwał Spółkę do złożenia w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania, następujących wyjaśnień i dokumentów:

- poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2012,

- poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2013, lub stosownego zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości osiągniętych w roku 2013 dochodów (w sposób umożliwiający ustalenie wysokości przychodów i kosztów uzyskania przychodów - na podstawie przedkładanych miesięcznych zeznań),

- poświadczonych za zgodność z oryginałem deklaracji VAT-7 za ostanie 4 miesiące (od grudnia 2013 r. do marca 2014 r.),

- zestawienia przychodów ze sprzedaży za okres od stycznia do marca 2014 r.,

- zestawienia kosztów zakupu za okres od stycznia do marca 2014 r.,

- tabeli amortyzacji środków trwałych,

- bilansu oraz rachunku zysków i strat za rok 2013,

- aktualnego bilansu zysków i strat w roku 2014 ,

- złożenia wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez Spółkę, obrazujących operacje dokonane w ich ramach za okres od stycznia do marca 2014 r.,

- w przypadku, gdyby rachunki bankowe były zajęte, przedstawienie potwierdzającego ten fakt zaświadczenia wystawionego przez bank, informującego o wysokości zajęć i sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z rachunków - stosownego zaświadczenia wystawionego przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku,

- wskazania, czy w związku z deklarowaną trudną sytuacją finansową Spółki, został ustalony obowiązek dokonania dopłat przez jej wspólników i przedstawienie uchwały wzywającej do ich dokonania, ewentualnie wskazania innego źródła finansowania bieżącej działalności Spółki,

- przekazanie informacji o otrzymanej ewentualnie pomocy publicznej w ciągu ostatnich dwóch lat,

- wskazania tytułu prawnego do nieruchomości stanowiącej siedzibę Spółki oraz udokumentowania wysokości ponoszonych z tego tytułu kosztów.

Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do niego w zakreślonym terminie może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować jego odmową.

Skarżąca odebrała wezwanie w dniu 29 kwietnia 2014 r. i odpowiedziała na nie pismem z dnia 12 maja 2014 r., przesłanym do tut. Sądu w dniu 13 maja 2014 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej).

W piśmie z dnia 12 maja 2014 r. pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że wspólnicy Spółki nie podjęli uchwały ustalającej obowiązek dokonania dopłat. Ponadto skarżąca nie korzystała z pomocy publicznej i nie otrzymała z tego tytułu jakichkolwiek świadczeń. W załączeniu Spółka przesłała następujące dokumenty:

- rejestry sprzedaży i zakupu towarów i usług z buforem za okres od stycznia do marca 2014 r.,

- deklarację CIT-8 za 2012 r. i za 2013 r.

- deklaracje VAT-7 za okres od grudnia 2013 r. do marca 2014 r.,

- bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2013 r.,

- rachunek zysków i strat za 2013 r.,

- rachunek zysków i strat za okres od stycznia do marca 2014 r.,

- tabelę amortyzacji środków trwałych za rok 2014,

- wyciąg z rachunku bankowego o nr [...], prowadzonego w euro, za okres od 31 stycznia do 31 marca 2014 r., z saldem końcowym 1,48 euro,

- wyciąg z rachunku bankowego o nr [...] za okres od 2 stycznia 2013 r. do 3 marca 2014 r., z saldem 16,50 zł; z rachunku tego w dniu 13 stycznia 2014 r. przekazano środki w kwocie 13827,99 zł na rachunek o nr [...],

- wyciąg z rachunku bankowego o nr [...] za okres od 13 stycznia do 31 marca 2014 r.,

- zaświadczenie Banku z dnia 9 maja 2014 r. odnośnie wszystkich trzech rachunków bankowych skarżącej, z którego wynika, że na dwóch rachunkach skarżąca miała środki na kwotę 23.696,54 zł i 187,45 euro, a na trzecim rachunku stan środków był zerowy. Na dzień 8 maja 2014 r. na powyższych rachunkach istnieje zajęcie egzekucyjne na podstawie tytułu wystawionego przez Dyrektora Izby Celnej w Warszawie, na kwotę łączną 1.136.392 zł, od której będą naliczane odsetki. Na częściową realizację zajęcia zostały przeznaczone środki w łącznej kwocie 1.679,39 zł,

- umowę najmu lokalu użytkowego z dnia 1 września 2009 r. wraz z aneksem z dnia 30 grudnia 2013 r., zawartą pomiędzy skarżącą a firmą [...], będącym jednocześnie Prezesem Zarządu skarżącej, wraz z fakturą zaliczkową nr [...], z terminem zapłaty 2 stycznia 2014 r., na kwotę brutto 37.392 zł, a netto 30.400 zł, tytułem zaliczki za okres wynajmu od 1 stycznia do 31 sierpnia 2014 r.

Jak wynika z tabeli amortyzacji środków trwałych za rok 2014, wartość środków trwałych, pod dokonaniu planowanych odpisów amortyzacyjnych, wynosi 559.009,96 zł. Wskazane w tabeli środki trwałe oraz ich wartość początkowa to m.in. grunty 90.000 zł, budynki 234.420,39 zł, kotły 18.180,15 zł, zestaw komputerowy 3.051,29 zł, centrala telefoniczna 4.910,39 zł, meble biurowe 5.000 zł, kserokopiarka 8.945,04 zł, samochód [...] 43.246,56 zł, dwa samochody [...] - rok produkcji 2009 r., wycenione na kwotę każdy po 478,30 zł, adaptacja pomieszczenia o wartości 82.742,69 zł, oprogramowanie 4.500 zł, elektroniczna archiwizacja danych automatów o niskich wygranych 9.000 zł, program zarządzający administracją urządzeń 13.008,13 zł, dystrybutor wody gorącej 2.939,88 zł, ekspresy ciśnieniowe wartości 900 zł (2 szt.), 975 zł (1 szt.), 2.450 zł (1 szt.), 2.600 zł (1 szt.), 2.640 zł (2 szt.), 4 ekspresy do kawy na kapsułki wartości po 675,90 zł (jeden z nich podlegał amortyzacji zupełnej do 100% wartości), 5 automatów sprzedających kawę wartości po 9.503,89 zł.

Skarżąca nadesłała deklaracje dla podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2013 r. do marca 2014 r. r., które wskazują, że świadczyła w tym okresie usługi lub dostarczała towarów, czyli dokonała sprzedaży towarów lub usług za kwoty odpowiednio: 41.364 zł w grudniu 2013 r., 39.960 zł w styczniu 2014 r., 88.037 zł w lutym 2014 r. oraz 33.814 zł w marcu 2014 r.

Spółka wykazała, że według bilansu za 2013 r. poniosła stratę 162.257,15 zł; przychody Spółki w tym samym okresie wyniosły 13.472.637,89 zł, koszty działalności operacyjnej 13.747.079,46 zł, przy czym strata ze sprzedaży 274.441,57 zł, a zysk ze sprzedaży niefinansowych środków trwałych wyniósł 49.990,75 zł.

Według deklaracji CIT-8 za rok 2012 r., skarżąca osiągnęła przychód w kwocie 19.981.965,46 zł, koszty jego uzyskania wyniosły 19.726.994,89 zł, dochód - 254.970,57 zł. W roku 2013, według deklaracji CIT-8, przychód wyniósł 13.809.026,72 zł, koszty jego uzyskania 13.793.474,83 zł, dochód 15.551,89 zł.

Skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, do których zaliczają się opłaty sądowe i zwrot wydatków, co określa art. 245 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a.

Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu odmówił Spółce przyznania prawa pomocy. Postanowienie to Spółka odebrała w dniu 15 lipca 2014 r., a w dniu 22 lipca 2014 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej) wniosła od niego sprzeciw.

W sprzeciwie Spółka dowodziła, że dokonana przez referendarza sądowego ocena kondycji finansowej Spółki jest wadliwa i nie znajduje potwierdzenia w przedstawionych dokumentach. Przede wszystkim zarzuciła, że ocena stanu majątkowego powinna być dokonana według stanu z daty jak najbardziej tożsamej z datą orzekania w zakresie wniosku skarżącej, w związku z czym uwzględnienie dokumentów dotyczących wyników finansowych sprzed 6 miesięcy nie może być uznane za właściwe. Podniosła, że podobnie wybiórczo są traktowane pozycje bilansu. Wskazała również, że środki pieniężne według stanu na 31 grudnia 2013 r., którymi Spółka mogła swobodnie dysponować, zostały wykorzystane na bieżące koszty (wydatki) związane z działalnością gospodarczą, takie jak wypłaty wynagrodzeń i naliczone od nich składki ZUS, koszty paliwa, usług telekomunikacyjnych, wynajmu pomieszczeń, obsługi księgowo-kadrowej. Ponadto Spółka wywodziła, że kapitał zakładowy w kwocie 1.288.000 zł został wpłacony przez udziałowców, przy czym został on w całości wykorzystany na sfinansowanie kosztów zakupu automatów o niskich wygranych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Stąd, posiadanie przez skarżącą kapitału zakładowego w kwocie 1.288.000 zł nie oznacza, że dysponuje ona środkami pieniężnymi w takiej kwocie, czy choćby jej częścią. Odnośnie kapitału rezerwowego skarżąca wskazała, że według bilansu na dzień 31 grudnia 2013 r. wynosił on 602.187.28 zł, ale jego istnienie również nie oznacza posiadania przez skarżącą takich środków pieniężnych. Kapitał zapasowy jest pozycją bilansową po stronie pasywów, korespondującą z odpowiednimi pozycjami z aktywów bilansu, przy czym nie są to środki pieniężne. Ponadto, stosownie do decyzji podjętych przez Zgromadzanie Wspólników, strata wykazywana w bilansie skarżącej za rok 2013 została pokryta ze środków kapitału zapasowego w wysokości 253.081,15 zł. W pozostałej części kapitał zakładowy w wysokości 349.106,13 zł, zgodnie z podjętymi uchwałami, będzie przeznaczony na finansowanie straty z działalności w latach następnych. Spółka zaakcentowała, że stany kapitałów nie odzwierciedlają stanu środków pieniężnych skarżącej na rachunkach bankowych i w kasie. Kolejną wadliwością, zdaniem skarżącej, jest przyjęcie przez referendarza sądowego, że wysokość przychodów świadczy o możliwości poniesienia przez nią jakichkolwiek kosztów postępowania i jest to przykład wadliwej oceny sytuacji finansowej Spółki, ponieważ z przychodami wiążą się ponoszone wydatki.

W dniu 14 sierpnia 2014 r. skarżąca uiściła na konto bankowe tut. Sądu wymagany wpis od skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje.

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd.

Spółka wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, przez zwolnienie jej od kosztów sądowych.

Jak stanowi art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie następuje, gdy osoba prawna ubiegająca się o pomoc wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Sytuacja materialna skarżącej nie uzasadnia, według Sądu, przyznania jej prawa pomocy nawet w zakresie częściowym.

Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W tym miejscu podkreślić trzeba, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu Państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Ponadto, jak wynika z treści art. 246 § 2 P.p.s.a., ciężar udowodnienia przesłanek uzasadniających prawo pomocy spoczywa na wnioskującym o jego przyznanie. W orzecznictwie sądowym zwraca się też uwagę na fakt, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, LEX nr 477191).

W niniejszej sprawie, poza powoływaniem się na stratę, Spółka nie przedłożyła żadnych dowodów na ryzyko utraty płynności finansowej. Skoro Spółka osiąga przychód, jest kwestią wyboru, czy przeznaczy uzyskane środki na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy na pokrycie kosztów sądowych. Zaznaczyć trzeba, że nakładom na działalność gospodarczą nie można przypisać pierwszeństwa przed kosztami sądowymi.

Odnośnie kapitału zakładowego Spółki, zgodzić się przyjdzie, że w sensie ścisłym jest on traktowany jako wielkość formalna stanowiąca sumę udziałów w kapitale zakładowym. W bilansie, jako zapisowi rachunkowemu po stronie pasywnej, odpowiada mu po stronie aktywów suma składników majątkowych, które zostały nabyte jako wkłady majątkowe wspólników. Majątek ten, jak i wkłady pieniężne, czy też rzeczowe, mogą być zmienione w inne wartości majątkowe. Czym innym jest więc formalnie kapitał zakładowy, czym innym majątek Spółki. Jednakże kapitał zakładowy, stanowiąc określoną wartość zapisaną w bilansie Spółki po stronie biernej (pasywa), określa obowiązek utrzymania majątku na poziomie, który zgodnie z umową Spółka zobowiązana jest utrzymywać przez cały czas swego istnienia (por. A. Kidyba, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, t. I, wyd. Wolter Kluwer business, Warszawa 2013, s. 620 i powołana tam literatura oraz postanowienie WSA w Olsztynie z 24 lipca 2014 r., II SA/Ol 626/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy przy tym zauważyć, że skoro kapitał zakładowy jest wartością formalną, która jest stała (wynika z postanowień umowy spółki), to jest ona punktem odniesienia do straty i zysku spółki, przy czym strata lub zysk nie zmieniają jego wysokości. Zmieniają natomiast wysokość, w jakiej kapitał jest pokryty realnym majątkiem spółki. Nie można jednak zapominać, że brak pełnego pokrycia kapitału zakładowego ma swoje istotne konsekwencje prawne. Z art. 233 § 1 Kodeksu spółek handlowych wynika konieczność podjęcia decyzji o dalszej działalności spółki w przypadku, gdy bilans wykaże stratę przewyższającą sumę kapitału zapasowego i rezerwowych oraz połowę kapitału zakładowego.

Ponieważ Spółka nie obniżyła kwoty kapitału zakładowego i wynosi on nadal 1.288.000 zł, to należy domniemywać, że posiada majątek na jego pokrycie. Ponadto Spółka podnosi, że przeznaczyła 2.087.913,37 zł na zakup automatów do gier, kwoty tej jeszcze nie spłaciła, a środki te pochodziły z kapitału zakładowego. Należy w tym miejscu zauważyć, że Spółka w żaden sposób nie wykazała faktu zakupu automatów na powyższą kwotę, ani też stopnia zadłużenia z tego tytułu. Poza tym kwota ta znacznie przewyższa kapitał zakładowy Spółki. W sytuacji, gdy wielkość kapitału pozostaje niezmieniona, należy przyjąć, że Spółka posiada środki na jego pokrycie.

Jednocześnie, w świetle poglądów ugruntowanych w orzecznictwie, dostrzec należy, że w przypadku przedsiębiorców miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu", lecz właśnie "przychodu", gdyż istnieją legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu minimalizować bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe, zaś strata jest wyłącznie wynikiem bilansowym i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Jej powstanie nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej (por. postanowienia NSA: z 13 lutego 2014 r., II FZ 1543/13, LEX nr 1422842; z 5 września 2013 r., II OZ 707/13, LEX nr 1405523; z 25 września 2012 r., I GZ 228/12, LEX nr 1328331).

Z tych względów przychód skarżącej, który w roku 2013 r. wyniósł 13.472.637,89 zł jest wielkością, którą należy brać pod uwagę przy ocenie możliwości płatniczych Spółki, w tym uiszczenia przez nią wpisów sądowych, bez pomocy ze strony Państwa.

W kontekście zarzutu Spółki dotyczącego przyjęcia do oceny jej sytuacji majątkowej danych z ostatnich 6 miesięcy przed dniem orzekania o prawie pomocy, wyjaśnić przyjdzie, że zgodnie z art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 P.p.s.a. okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego lub dochodów. W myśl art. 256 pkt 2 P.p.s.a., Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia rodzaje dokumentów źródłowych, o których mowa w art. 255, oraz okresy, za jakie mają być dokumentowane dane o majątku, dochodach; dokumentami tymi mogą być w szczególności odpisy zeznań podatkowych, wyciągi lub wykazy z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, wypisy z rejestrów urzędowych, odpis aktualnych bilansów oraz zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności i otrzymywanych świadczeń.

Zgodnie z § 4 wydanego na podstawie powyżej wskazanej delegacji ustawowej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. (Dz. U. z 2003 r., nr 227, poz. 2245) w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy, dokumentami źródłowymi, które w przypadkach budzących wątpliwości mogą potwierdzać przedstawione przez wnioskodawcę dane o jego majątku, dochodach i stanie rodzinnym, mogą być w szczególności:

1) odpisy zeznań podatkowych za ostanie dwa lata kalendarzowe,

2) wyciągi i wykazy z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,

3) wypisy z rejestrów urzędowych,

4) odpisy aktualnych bilansów,

5) zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu ostatnich dwu lat.

Przepisy odnośnie przykładowych dokumentów, jakie powinny być badane do określenia sytuacji majątkowej podmiotu ubiegającego się o prawo pomocy, zezwalają na badanie tej sytuacji nawet do 2 lat wstecz. Co więcej, z przepisów tych nie wynika jakiekolwiek ograniczenie czasowe, w którym należy się zmieścić przy żądaniu dokumentów odnośnie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Można bowiem wyobrazić sobie sytuację, gdy zdarzenia nawet sprzed dwóch lat nadal wywierają wpływ na tę sytuację.

Stosownie do § 4 pkt 1 i 2 rozporządzenia, skarżąca została wezwana do nadesłania deklaracji podatkowych za ostanie dwa lata kalendarzowe, a ponadto do nadesłania wyciągów z kont bankowych za okres od stycznia do marca 2014 r. Zakreślenie takiego właśnie czasokresu było w pełni uzasadnione, jeśli zważyć, że skarżąca odebrała wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w dniu 18 marca 2014 r., wniosek na urzędowym formularzu wysłała do Sądu w dniu 25 marca 2014 r. (faktyczna data wpływu 28 marca 2014 r.), a wezwana została do jego uzupełnienia pismem z dnia 10 kwietnia 2014 r. doręczonym w dniu 29 kwietnia 2014 r., na które odpowiedziała w dniu 13 maja 2014 r. (faktyczna data wpływu do Sądu 16 maja 2014 r.).

W ocenie Sądu, skoro skarżąca zobowiązana została do wpłaty wpisu w marcu 2014 r., to przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy powinien być brany pod uwagę stan majątkowy strony najbardziej zbliżony do tego okresu. Z uwagi na tryb doręczania przesyłki przewidziany w art. 73 P.p.s.a., data orzekania może znacznie odbiegać od daty, w której adresat odebrał wezwanie do uiszczenia wpisu, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Jeśli Spółka wskazuje, że na dzień 31 grudnia 2013. miała środki wynoszące 155.274,89 zł, z czego w kasie 126.776,17 zł, a na rachunkach bankowych 28.498,72 zł, to powinna była z kwoty tej wygospodarować oszczędności na poczet spodziewanych wpisów sądowych. Tym bardziej, że w treści sprzeciwu wskazano, iż środkami pieniężnymi według stanu na dzień 31 grudnia 2013 r. skarżąca mogła swobodnie dysponować i że zostały one wykorzystane na bieżące wydatki (koszty) związane z działalnością gospodarczą, takie jak wypłaty wynagrodzeń i naliczane od nich składki ZUS, koszty paliwa, usług telekomunikacyjnych, wynajmu pomieszczeń, obsługi księgowo-kadrowej. Przyjęcie proponowanej przez skarżącą zasady, że powinno się brać pod uwagę stan majątkowy Spółki z daty orzekania, prowadziłoby do sytuacji, gdy przy przedłużaniu postępowania (na co istotny wpływ ma obieg przesyłek pocztowych, w tym ich odbiór przez stronę, zasadniczo w ostatnim możliwym dniu, czy wysyłanie pism również w ostatnim dniu terminu), występowałyby znaczne rozbieżności. Wnioskodawca bowiem, który dowiedział się znacznie wcześniej o obowiązku uiszczenia wpisu sądowego, miałby wówczas czas na wydatkowanie np. środków pieniężnych.

Ponadto w przypadku spółek prawa handlowego, przy dokonywaniu oceny przesłanek wynikających z art. 246 § 2 P.p.s.a., tak w orzecznictwie, jak i w literaturze zasadnie wskazuje się, że badaniu podlega także sytuacja spółki we wcześniejszym okresie, bowiem dopiero analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności spółki mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe (patrz postanowienie NSA z 9 kwietnia 2009 r., I FZ 66/09, LEX nr 564255 oraz M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, wyd. C.H. Beck ,Warszawa 2013, s. 880). Dodać też przyjdzie, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z prowadzoną działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe (por. postanowienia NSA: z 18 stycznia 2008 r., I OZ 809/07, LEX nr 1016547 i z 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, LEX nr 477191 oraz M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski, op. cit., s. 883).

W przekonaniu Sądu, osoba prawna wnioskująca o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., II OZ 266/08, LEX nr 479009 oraz z 4 kwietnia 2008 r., I GZ 62/08, LEX nr 477828; patrz też M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski , op. cit., s. 898). Zwrócić też uwagę należy na pogląd, że osoba prawna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeśli posiada jakiekolwiek środki majątkowe. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może pokryć opłaty sądowe także przez żądanie dopłat od wspólników. Jeśli tego nie uczyniła, powinna wykazać przyczyny niemożności uzyskania dopłat (por. postanowienie WSA w Warszawie z 30 czerwca 2008 r., III SA/Wa 641/08, LEX nr 1073111; M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski, op. cit, s. 899). W aktualnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest również pogląd, że skarżąca, działająca w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, może pokryć koszty sądowe przez żądanie dopłat od wspólników (patrz. powołane wyżej postanowienie NSA z 13 lutego 2014 r., II FZ 1543/13, LEX nr 1422842). Przeszkody w żądaniu dopłat od wspólnika nie stanowi nawet to, że możliwości takich nie przewidziano w umowie spółki. Nie ma bowiem przeszkód, aby dokonać zmiany w umowie spółki w tym zakresie, w sytuacji, gdy odpowiednie uregulowania prawne umożliwiają zastosowanie takiego rozwiązania (por. postanowienie NSA z 6 lipca 2011 r., sygn. akt II FZ 275/11, LEX nr 1083185). Powyższe poglądy Sąd w pełni aprobuje.

Zważyć też przyjdzie, że realizowane zajęcie komornicze na rachunku bankowym nie może przesądzać o złej kondycji majątkowej Spółki. Zaaprobować należy tezę, że sam fakt obciążenia rachunku bankowego spółki, nie jest wystarczający do uznania, iż spełnia ona przesłanki do przyznania jej prawa pomocy. Nawet bowiem w razie zajęcia na zabezpieczenie rachunku bankowego przedsiębiorcy, sąd na wniosek zobowiązanego, złożony w terminie tygodniowym od dnia doręczenia mu postanowienia o zabezpieczeniu, określa, jakie kwoty można pobierać na bieżące wypłaty wynagrodzeń za pracę wraz z podatkiem od wynagrodzenia i innymi ustawowymi ciężarami, a także na bieżące koszty prowadzonej działalności gospodarczej. Zatem, fakt zabezpieczenia rachunku bankowego (blokada środków do oznaczonej wysokości) nie jest tożsamy z niemożliwością korzystania przez zobowiązanego z rachunku bankowego ((por. postanowienia NSA: z 9 kwietnia 2009 r., I FZ 66/09, LEX nr 564255 oraz z 13 lutego 2014 r., II FZ 1543/13, LEX nr 1422842).

Reasumując, ocena sytuacji finansowej skarżącej na podstawie złożonych przez nią oświadczeń i dokumentów źródłowych prowadzi do wniosku, że Spółka nie wykazała istnienia przesłanek koniecznych do przyznania prawa pomocy. Skarżąca posiada bowiem znaczny majątek oraz środki finansowe pozwalające na poniesienie kosztów sądowych, niezależnie od tego, że łączna wysokość wpisów w 22 sprawach wynosi 29.118 zł. Spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą, osiąga z niej przychody, posiada także majątek trwały oraz znaczny kapitał rezerwowy, a przy tym nie wykorzystała wszystkich możliwych sposobów zdobycia środków na pokrycie kosztów sądowych (dopłaty wspólników). Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Końcowo odnotować przyjdzie, że uiszczenie przez skarżącą żądanego wpisu od skargi, nie zwalnia Sądu od rozpatrzenia skutecznie złożonego sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 czerwca 2014 r.

Wobec powyższego, orzeczono, jak w sentencji.