Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 214/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2005-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Pierechod (spr.) Sędziowie WSA Tadeusz Piskozub Asesor Wojciech Czajkowski Protokolant Anna Fic po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2005 r. sprawy ze skargi E. i J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2003 rok I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu podatkowego I instancji, II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 400 zł (czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 18 kwietnia 2005r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm. cytowanej dalej jako Ordynacja podatkowa) po rozpatrzeniu odwołania E. i J. C od decyzji Burmistrza B. Nr "[...]" z dnia 7 stycznia 2005r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2003r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Podstawą rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego były następujące ustalenia i wnioski:

Burmistrz B. wskazaną decyzją wymierzył E. i J. C. podatek od nieruchomości na 2003r. w kwocie 11.465,40 zł przyjmując do podstawy opodatkowania w tym podatku, powierzchnię gruntów pozostałych w ilości 38.218 m2, oznaczonych jako dr/R (drogi na roli) i dr/PS (drogi na pastwiskach).

W odwołaniu od powyższej decyzji podatnicy zarzucili błędne ustalenia w stanie faktycznym sprawy, ponieważ w sierpniu 2004r. Starostwo Powiatowe w O. zmieniło wpisy użytków gruntowych zgodnie z ich faktycznym wykorzystaniem i obecnie grunty te figurują w ewidencji jako rola. Stwierdzili, że geodezyjny podział gruntów nie powoduje powstania odrębnego przedmiotu opodatkowania i teren ten podlega opodatkowaniu podatkiem rolnym. Stwierdzili, iż nawet gdyby uznać wygaszenie decyzji przyznającej ulgę podatkową za zgodne z prawem, to taka decyzja wywiera skutek dopiero od momentu uprawomocnienia się, nie zaś jak to przyjął organ I instancji wstecz.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołując się na art. 2 ust. 1, 2 pkt ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2002 r., nr 9, poz. 84 ze zm.), wskazało, iż opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części oraz budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Opodatkowaniu tym podatkiem nie podlegają natomiast grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.

Stosownie zaś do art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz.U. z 1993r., nr 94, poz. 431 ze zm.), opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza.

W myśl art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000r. Nr 100, poz. 1086 ze zm.), podstawą wymiaru podatków są dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

Z zawiadomienia o zmianie w ewidencji gruntów i budynków z dnia 14 listopada 2000r., wynika, iż E. i J. C. są współwłaścicielami gruntów o powierzchni 38.218m2, sklasyfikowanych jako dr/R (drogi na roli) i dr/PS (drogi na pastwiskach).

W § 68 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 15 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454 ze zm.) wskazano jakie grunty stanowią użytki rolne. Wśród tych gruntów brak jest gruntów sklasyfikowanych jako drogi (symbol — dr), które zgodnie z ust. 3 pkt 7 lit. a tego przepisu są terenami komunikacyjnymi i należą do gruntów zabudowanych i zurbanizowanych.

Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części, budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W ustępie 2 i 3 cytowanego artykułu wymienione są wyłączenia spod opodatkowania. Przepis art. 2 ust 3 pkt 4, w brzmieniu obowiązującym w 2003r. stanowi, że opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają budowle dróg publicznych wraz z pasami drogowymi oraz zajęte pod nie grunty. Jednakże SKO podkreśliło, że drogi na roli ani też drogi na pastwisku nie można zaliczyć do budowli. Zatem wyłączenie to (w brzmieniu obowiązującym w 2003r.) nie może mieć zastosowania w sprawie podatników C.

Ponadto organ II instancji stwierdził, że w kwestii opodatkowania gruntów jest związany przepisami ustawy o podatku rolnym i ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Oba akty prawne, określając przedmiot opodatkowania, odsyłają do klasyfikacji gruntów i budynków dokonanej w ewidencji gruntów i budynków. Organ podatkowy dokonując wymiaru podatku jest więc związany danymi wynikającymi z w/w klasyfikacji w dacie powstania obowiązku podatkowego. Ewentualna zmiana klasyfikacji skutkuje dopiero od momentu zmiany wpisu do ewidencji. Organ podatkowy nie ma przy tym kompetencji do oceny poprawności dokonanego wpisu i jest związany w tym względzie treścią wpisu dokonaną przez organ właściwy do prowadzenia ewidencji, czyli starostę (art. 22 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego).

Mając na względzie treść przepisu art. 121 Ordynacji podatkowej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze poinformowało odwołujących się, że jeżeli jak twierdzą, zmiana dokonana w ewidencji gruntów i budynków dokonana 14 listopada 2000r. była błędna i naraziła ich na szkodę w postaci powstania obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości i w konsekwencji zapłaty tego podatku, to mogą się oni domagać odszkodowania od organu odpowiedzialnego za powstanie szkody (Starosty O.) w drodze powództwa cywilnego.

W kwestii zarzutu dotyczącego wstecznej mocy obowiązującej decyzji wygaszającej ulgę w podatku rolnym, organ odwoławczy stwierdził, że decyzja w sprawie przyznania ulgi w podatku rolnym podlegała w części wygaszeniu, na podstawie art. 258§1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, z powodu jej bezprzedmiotowości — część gruntu winna być przecież opodatkowana podatkiem od nieruchomości, nie zaś podatkiem rolnym. Przyznał jednakże, że Burmistrz B., wydając decyzję z dnia 6 grudnia 2004r. w sprawie wygaszenia w części decyzji ostatecznej z dnia 23 grudnia 1999r. błędnie podał podstawę prawną decyzji. Zmiany klasyfikacji gruntów, dokonaną przez Starostwo Powiatowe nie można bowiem utożsamiać z niedopełnieniem przez stronę określonych w przepisach prawa podatkowego warunków uprawniających do skorzystania z ulgi w podatku rolnym, o którym mowa w art. 258§1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Stwierdzone uchybienie nie rzutuje jednak na prawidłowość wymiaru podatku od nieruchomości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie E. i J. C. zarzucili błędną interpretację przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Wskazali na niekonsekwencję Kolegium, które stwierdzając, że drogi nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, wszczęło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 10 lutego 2005r., w której naliczono podatek od nieruchomości a dwa tygodnie później utrzymało w mocy decyzję Burmistrza. Skarżący wskazali, że nie zostało rozpatrzone odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji w sprawie wznowienia postępowania, a jego wynik może mieć wpływ na treść zaskarżonej decyzji. Podnieśli również, że nie zgadzają się ze stanowiskiem, że geodezyjny podział gospodarstwa rolnego objętego podatkiem rolnym powoduje powstanie odrębnego przedmiotu opodatkowania. Wskazali, że Starostwo decyzją nr "[...]" potwierdziło błędne oznaczenie gruntów stanowiąc, że grunty zajęte na wewnętrzną komunikację gospodarstw rolnych nie stanowią dróg zgodnie z rozporządzeniem w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Powołując się na orzecznictwo NSA skarżący podnieśli, że grunty wydzielone z gospodarstwa rolnego na których nie rozpoczęto innej działalności niż rolnicza oraz dla których nie ma planu zagospodarowania przestrzennego podlegają podatkowi rolnemu. Wyłączenie z produkcji rolnej następuje wskutek rozpoczęcia innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów. Skarżący nie zgodzili się ze stanowiskiem Kolegium, że mogą domagać się odszkodowania od Starosty O. za podatek wymierzony przez Burmistrza B. ponieważ zmiana w ewidencji nastąpiła zgodnie z zasadami obowiązującymi w 2000r., a dokonano oceny tego stanu wg przepisów obowiązujących kilka lat później.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, odniosło się do zarzutów skargi wnosząc jednocześnie o jej oddalenie.

W dniu 15 września 2005r. skarżący złożyli pismo procesowe, w którym poinformowali, iż w obrocie prawnym funkcjonuje druga decyzja dotycząca opodatkowania tej samej nieruchomości, a mianowicie decyzja Burmistrza B. z dnia 18.02.2003r., którą wymierzono podatek rolny dla tego samego gruntu. Do pisma załączono kserokopię wskazanej decyzji, zaś jej oryginał okazali na rozprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. cyt. dalej jako p.p.s.a.) Sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonego aktu lub czynności. Jedynym ograniczeniem możliwości wyboru przez Sąd właściwego orzeczenia jest zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego, chyba że zostanie stwierdzone naruszenie prawa powodujące stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

W ocenie Sądu zawarte w skardze wnioski, choć nie można im odmówić słuszności nie miały, jak się okazało znaczenia dla istoty zawisłej przed sądem sprawy. Istotne i rozstrzygające zarzuty, choć nie wyrażone wprost sformułowali skarżący dopiero w piśmie procesowym z dnia 15 września 2005r., w którym zwrócili uwagę, iż w sprawie zachodzić może powaga rzeczy osądzonej (res iudicata), to znaczy, że decyzja ostateczna dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Wyżej wymieniona przesłanka warunkująca stwierdzenie nieważności decyzji została ujawniona dopiero w postępowaniu przed sądem administracyjnym.

Stosownie do art. 145§1 pkt 2 p.p.s.a. uwzględnienie skargi przez stwierdzenie nieważności decyzji następuje w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt dotknięty jest jedną z wad wymienionych w art. 156§1 kpa lub w innych przepisach , np. w art. 247§1 Ordynacji podatkowej. Wystąpienie jednej z przesłanek określonych we wskazanych przepisach obliguje sąd do stwierdzenia nieważności decyzji, które jest nadzwyczajnym środkiem wzruszania decyzji.

W rozpoznawanej sprawie badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy między sprawą rozstrzygniętą przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze ostateczną decyzją z dnia 18 kwietnia 2005 roku, a sprawą która została rozstrzygnięta decyzją Burmistrza B. z dnia 18 lutego 2003 roku nr "[...]" zachodzi stosunek tożsamości. Inaczej czy rzeczywiście mamy do czynienia z sytuacją procesową, o której stanowi art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej.

W orzecznictwie sądowo-administracyjnym, a także w literaturze przedmiotu ukształtował się pogląd, że o tożsamości sprawy w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (odpowiednik art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej) można mówić, gdy występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Przesłanka stwierdzenia nieważności wymieniona w art. 247§1 pkt 4 będzie zatem spełniona gdy organ podatkowy dwa razy rozpatrzy tożsamą sprawę i dwa razy po sobie zostaną wydane decyzje ostateczne w rozumieniu art. 128 Ordynacji podatkowej.

Zaskarżona decyzja dotyczy ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości na 2003r. w kwocie 11.465,40 zł. Opodatkowany decyzją z dnia 7 stycznia 2005r. grunt o powierzchni 3,8218 ha położony w obrębie W. jest współwłasnością skarżących E. i J. C. oraz I. i M. J. Natomiast wcześniejsza decyzja Burmistrza B. z dnia 18 lutego 2003r. w sprawie podatku rolnego za 2003r dotyczyła opodatkowania podatkiem rolnym w wysokości 638,20 zł tego samego gruntu (położonego w tym samym miejscu i o tej samej powierzchni) należącego do tych samych współwłaścicieli tj. podatników E. J. C. oraz I. M. J..

W tym stanie rzeczy zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej ostateczną decyzją Burmistrza Miasta. Obciążona jest więc wadą uzasadniającą z mocy art. 247§1 pkt 4 Ordynacji podatkowej stwierdzenie jej nieważności.

Stwierdzenie nieważności z tego samego powodu uzasadnione jest również w odniesieniu do decyzji Burmistrza B. z dnia 7 stycznia 2005r. poprzedzającej decyzję SKO.

Mając na uwadze przedstawione okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 2 p.p.s.a. oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.