Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 597/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 3, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 278
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - teskt jedn.
article: art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie: WSA Robert Hałabis, WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant: Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 22 lutego 2018 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2017 r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej jako: organ drugiej instancji lub organ odwoławczy) po rozpatrzeniu odwołania P. P. (dalej jako: skarżący), utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...], Kierownika Biura Powiatow0,ego ARiMR w [...] z siedzibą w [...] (zamiennie organ I instancji) w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 r.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] czerwca 2015 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie: jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej oraz płatności dla młodych rolników.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] z siedzibą w [...] odmówił przyznania: jednolitej płatności obszarowej i nałożył karę pieniężną w wysokości [...] zł, płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej i nałożył karę pieniężną w wysokości [...] zł oraz odmówił przyznania płatności dla młodych rolników i nałożył karę pieniężną w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że P. P. zadeklarował we wniosku gospodarstwo rolne o pow. 409,95 ha położone w powiecie [...] województwa [...]. Natomiast organ ustalił, że skarżący nie był posiadaczem (użytkownikiem) działek ewidencyjnych wchodzących w skład gospodarstwa w dniu 31 maja 2015 r.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie. Zarzucił naruszenie prawa procesowego art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) dalej jako k.p.a., przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów polegającej na odmowie wiarygodności dowodom przedstawionym w postępowaniu toczącym się przed Kierownikiem Biura Powiatowego ARiMR w [...] z siedzibą w [...] oraz naruszenie prawa materialnego poprzez, niezastosowanie art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r., poz. 933) dalej jako k.c. i art. 337 k.c. przez pominięcie, że firma A dalej jako firma A jako co najmniej samoistny posiadacz nieruchomości nie utraciła tego posiadania przez wydzierżawienie i oddanie w posiadanie zależne nieruchomości na rzecz skarżącego i niezastosowanie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2017 r. poz. 278) dalej jako ustawa o płatnościach, przez odmówienie przyznania płatności skarżącemu jako posiadaczowi zależnemu nieruchomości objętych wnioskiem w dniu 31 maja 2015 r.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nie podzielił stanowiska skarżącego i decyzją z dnia [...] września 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z siedzibą w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...].

W uzasadnieniu wydanej decyzji wskazano, że materialno-prawne przesłanki przyznania płatności na 2015 r. zostały uregulowane w ustawie z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach. Następnie odwołano się do przedmiotu ustawy o płatnościach (art. 1), warunków przyznania płatności (art. 7) i kwalifikujących się do przyznania płatności działek rolnych (art. 8). Wyjaśniono, że złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie płatności na 2015 r. został poddany kontroli kryteriów kwalifikowalności zgodnie z art. 59 ust. 1 i art. 74 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. L 347 z 20.12.2013 r.) dalej jako rozporządzenie (UE) nr 1306/2013 . Następnie powołano przepisy art. 28 ust. 1 i art. 29 ust. 1 lit. c rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31 lipca 2014 r.) dalej jako rozporządzenie wykonawcze lub rozporządzenie (UE) nr 809/2014, dotyczące kontroli krzyżowych.

Organ odwoławczy przypomniał, że skarżący ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatność za zazielenienie, płatności dodatkowej i płatność dla młodych rolników do powierzchni 424,44 ha. Przeprowadzone czynności kontrolne wniosku o przyznanie płatności wykazały nieprawidłowości dotyczące wszystkich działek ewidencyjnych w nim zadeklarowanych. Ogólna powierzchnia deklarowana działek, na których wystąpił błąd kontroli krzyżowej wyniósł 409,96 ha.

O przyznanie płatności bezpośrednich na te same działki ewidencyjne ubiegało się jeszcze troje wnioskodawców: A. M.-U., P. M. i P. M..

Skarżący powiadomiony o wystąpieniu błędu kontroli krzyżowej, złożył w dniu [...] czerwca 2016 r. korektę wniosku w którym pomniejszył powierzchnię deklarowaną do płatności na 409,96 ha wraz z oświadczeniem, że w 2015 r. był jedynym użytkownikiem działek ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności. Ponadto dołączył: umowę dzierżawy gospodarstwa rolnego wraz z zabudowaniami o powierzchni 478,47 ha z dnia [...] czerwca 2015 r. zawartą przez firma A. (wydzierżawiający), a skarżącym (dzierżawca), dokumentację fotograficzną przedstawiającą prace polowe oraz kserokopie wyroku Sądu Rejonowego [...] z siedzibą w [...] z dnia [...] maja 2013 r. sygn. akt [...] [...], postanowienia Sądu Apelacyjnego w [...]: z dnia [...] sierpnia 2014 r. sygn. akt I [...] i z dnia [...] listopada 2015 r. sygn. akt [...] [...] [...].

Dokonując ponownej oceny materiału dowodowego organ odwoławczy podzielił ustalenia i ocenę zgromadzonych dowodów dokonaną przez Kierownika Biura Powiatowego. Według organu firma A. stała się posiadaczem nieruchomości objętych wnioskiem o dopłaty w dniu [...] października 2014 r. na mocy postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] J. S. KM [...] i była w ich posiadaniu również w dacie [...] maja 2015 r.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nie podzielił argumentów powołanych przez P. P., iż to on w dniu [...] maja 2015 r. był w posiadaniu gruntów. Przedłożona przez niego umowa dzierżawy z dnia [...] czerwca 2015 r. i porozumienie do niej z dnia [...] lipca 2015 r. nie są wystarczającym dowodem na okoliczność posiadania przedmiotowego gospodarstwa rolnego. Dokumenty te nie zostały sporządzone z datą pewną. Oświadczenia zawarte przez firma A w piśmie procesowym (zażaleniu z dnia [...] lipca 2015 r.) złożonym w Sądzie Okręgowym w [...] w sprawie o sygn. akt. [...] [...], jednoznacznie wskazywały na posiadanie gruntów przez firma A. Podkreślono, że treść oświadczeń składanych w procesie cywilnym do [...] czerwca 2016 r. tj. momentu złożenia umowy dzierżawy ze skarżącym i treść oświadczeń składanych przed organem w tym samym okresie zasadniczo się od siebie różniła, pomimo że dotyczyła tej samej daty - [...] maja 2015 r.

Organ odwoławczy swoje ustalenia dokonał również w oparciu o zeznania świadków: J. K., G. S., B. T. w zakresie w jakim świadkowie stwierdzają, że widywali na działkach skarżącego w obecności T. P., oraz widzieli jak wykonywał zdjęcia. Nie potwierdzili oni faktu posiadania nieruchomości przez skarżącego. Za wiarygodne uznał organ zeznania W. M. w zakresie: zlecenia ochrony działek przez firma A. Według niego to spółka była użytkownikiem działek w maju 2015 r., ponieważ osoby ją reprezentujące tak wtedy oświadczyły. Osoby te wskazały działki będące przedmiotem umowy. Również obdarzył wiarą zeznania świadków i oświadczenia (szczegółowo je omawiając): M. D., L. Ł., S. M., E. R., E. M., S. O., M. B., C. F., D. G., P. Ś. w zakresie w wykonywanych przez nich prac na rzecz państwa M. we wskazanych okresach.

Organ drugiej instancji podzielił stanowisko Kierownika Biura Powiatowego i nie uznał za wiarygodne zeznań G. W. (prokurenta firma B) odnośnie posiadania działek przez skarżącego. Świadek swoje ustalenia co do posiadania gruntu wywiódł z aktów notarialnych, wyroków sądu i podpisanych umów na wykonywanie prac. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego oceniając te wyjaśnienia podniósł, że skarżący nie był stroną postępowania sądowego w związku z tym wyroki sądowe nie dotyczyły kwestii posiadania przez niego działek. Ponadto nigdy nie był on właścicielem gruntów, nie mógł więc być wpisany do księgi wieczystej. Zauważył, że umowy na wykonywanie prac polowych nie stanowią dokumentu z którego wynika prawo do władania nieruchomością.

W ocenie organu odwoławczego zeznania pracowników firma C nie wniosły nic istotnego do sprawy. Oświadczenia wiedzy jakie złożyli świadkowie: M. Ł. i M. P. nie wynikały z faktów, lecz domysłów nie popartych żadnymi argumentami. M. P. nie potrafił wskazać kto był posiadaczem nieruchomości na dzień [...] maja 2015 r., zaś M. Ł. zeznał, że według jego wiedzy właścicielem był skarżący.

Organ odwoławczy podkreślił, że sprzeczność oświadczeń składanych przez pełnomocnika firma A. w 2015 r. i 2016 r., brak daty pewnej na umowie dzierżawy i na zawartym do niej porozumieniu, nie mogą stanowić dowodu, świadczących o posiadaniu zależnym przez skarżącego gospodarstwa w dniu [...] maja 2015 r. Okoliczność ta nie została potwierdzona w sposób nie budzący wątpliwości przez któregokolwiek ze świadków.

Organ odwoławczy wskazał na zeznania A. M.-U., P. M., P. M. zgodnie z którymi są oni współwłaścicielami spornego gospodarstwa i opisali wykonywane przez nich i okolicznych rolników prace w gospodarstwie na przełomie 2014 r. i 2015 r. Jednak wynajęta przez T. P. firma ochroniarska zablokowała możliwość zbioru trawy.

Powołując się na art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach wyjaśniono, że jednolita płatność obszarowa jest przyznawana do powierzchni działki rolnej jeśli jest w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. Zgodnie zaś z art. 18 ust 1 tej ustawy w przypadku gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i zależnego płatności przysługują posiadaczowi zależnemu.

Pojęcie posiadania na gruncie ustaw uprawniających do płatności należy odczytywać w drodze wykładni celowościowej z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych, co oznacza faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim rozumieniem przemawia fakt, że celem płatności jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu, grunty rolne, a nie tylko są formalnymi, posiadaczami gruntów co do których wnioskują o dopłaty. Zatem aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy być posiadaczem (samoistnym lub zależnym) działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Wolą ustawodawcy jest finansowe wspieranie rolników, czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne.

Organ odwoławczy podkreślił, że skarżący nie gospodarował samodzielnie i w sposób niezakłócony na gruntach stanowiących sporne gospodarstwo. Nie wykonywał żadnych zabiegów agrotechnicznych i nie udowodnił, by grunty stanowiły jego gospodarstwo rolne i nim zarządzał.

Powołując się na art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach organ odwoławczy podkreślił, że ciężar wykazania spełnienia przesłanek, od których uzależnione jest uprawnienie do płatności obciąża rolnika, który wnioskował o płatność. Dostarczone dowody nie dały podstawy do stwierdzenia, że skarżący był faktycznym posiadaczem (użytkownikiem) działek ewidencyjnych wchodzących w skład gospodarstwa w dniu 31 maja 2015 r. Wobec czego nie spełnił warunków do przyznania płatności bezpośredniej wynikających z art. 8 ust. 1 pkt. 2 i art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach.

W zakresie jednolitej płatności obszarowej, we wniosku o przyznanie płatności powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 409,95 ha, a powierzchnia stwierdzona 0,00 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku do jednolitej płatności obszarowej, a powierzchnią stwierdzoną wyniosła 100,00%.

Wskazując na art. 19 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20 czerwca 2014 r., str. 48), dalej jako rozporządzenie delegowane, wyjaśniono, że jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do jednolitej płatności obszarowej, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się karę administracyjną w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną.

Stawka jednolitej płatności obszarowej do 1 ha w 2015 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 października 2015 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2015 r. (Dz. U. 2015 r., poz. 1619) i wynosi 453,70 zł.

Z uwagi na powyższe odmówiono przyznania płatności do powierzchni jednolitej płatności obszarowej i nałożono karę administracyjną w wysokości [...] zł.

W zakresie płatności za zazielenienie wskazano, że zgodnie z art. 43 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. UE. L. 2013.347.608 z dnia 20 grudnia 2013 r.), dalej jako rozporządzenie nr 1307/2013, płatność za zazielenienie jest przyznawana, jeżeli rolnik przestrzega praktyk korzystnych dla klimatu i środowiska, polegających na dywersyfikacji upraw, utrzymywaniu trwałych użytków zielonych oraz utrzymywaniu obszarów proekologicznych lub praktyk równoważnych. Następnie wskazano art. 23 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 i wyjaśniono, że jeżeli obszar zgłoszony do jednolitej płatności obszarowej przekracza obszar zatwierdzony, do obliczania płatności za zazielenienie, stosuje się obszar zatwierdzony. Wobec stwierdzenia powierzchni działek rolnych deklarowanych do jednolitej płatności obszarowej w wysokości 0,00 ha odmówiono przyznania płatności.

W zakresie płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) wyjaśniono, że przysługuje ona rolnikowi, który spełnia minimalne wymagania dla przyznania płatności bezpośrednich, o których mowa w art. 7 i 8 ustawy o płatnościach. Zgodnie z art. 14 ust. 1 tej ustawy, płatność dodatkowa jest przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu tego rolnika jest większa niż 3 ha. Płatność dodatkowa przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika nie większej niż 30 ha oraz pomniejszonej o 3 ha. Zatem płatność dodatkowa może być przyznana maksymalnie do 27 ha.

Następnie organ odwoławczy wskazał art. 18 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014 i wyjaśnił, że jeżeli obszar zgłoszony w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej przekracza limit wyznaczony przez państwo członkowskie, obszar zgłoszony do płatności dodatkowej zmniejsza się do tego limitu. Zatem powierzchnia deklarowana kwalifikowana do płatności, dodatkowej wynosiła 30,00 ha, a stwierdzona 0,00 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych do płatności dodatkowej, a powierzchnią stwierdzoną wynosi 100,00%. Przywołano również wskazany uprzednio art. 19 ust. 2 rozporządzenia delegowanego.

Stawka płatności dodatkowej w 2015 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 października 2015 r. w sprawie stawki płatności dodatkowej za 2015 r, (Dz. U. 2015r., poz. 1622) i w związku z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 grudnia 2015 r. w sprawie wielkości zmniejszenia (redukcji) stawki płatności dodatkowej za 2015 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 5) i wynosi [...] zł.

Mając na uwadze powyższe, odmówiono przyznania płatności dodatkowej i nałożono karę administracyjną w wysokości [...] zł.

W zakresie płatności dla młodych rolników wyjaśniono, że przysługuje ona rolnikowi, który spełnia minimalne wymagania dla przyznania płatności bezpośrednich, o których mowa w art. 7 i 8 ustawy o płatnościach. Zgodnie zaś z art. 13 ustawy o płatnościach, płatność dla młodych rolników przysługuje do powierzchni objętych zatwierdzonym obszarem do jednolitej płatności obszarowej jednak nie większej niż 50 ha. Ponownie organ powołał się na art. 18 ust. 2 rozporządzenia 640/2014 i wyjaśnił, że powierzchnia deklarowana kwalifikowana do płatności dla młodych rolników wynosiła 50,00 ha, a stwierdzona 0,00 ha.

Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku do płatności dla młodych rolników, a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wynosi 100,00%. Przywołano również wskazany uprzednio art. 19 ust. 2 powyżej wskazanego rozporządzenia.

Stawka płatności dla młodych rolników do 1 ha uprawy w 2015 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 października 2015 r. w sprawie stawki płatności dla młodego rolnika za 2015 r. (Dz. U.2015 r., poz. 1621) i wynosi 258,97 zł.

Mając na uwadze powyższe odmówiono przyznania płatności dla młodych rolników i nałożono karę administracyjną w wysokości [...] zł.

Odnosząc się do zarzutów stawianych w odwołaniu od decyzji organu I instancji wyjaśniono, że skarżący nie był posiadaczem gruntów rolnych w dniu 31 maja 2015 r. co stwierdzono w oparciu o szereg dowodów przeprowadzonych w postępowaniu. Organ I instancji dokonał prawidłowej, zgodnej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny materiału dowodowego. Ponadto wyniki oceny materiału dowodowego zostały przedstawione w sposób jasny i przejrzysty. W odniesieniu do zarzutu naruszenia prawa materialnego tj. art. 336 i art. 337 k.c. stwierdzono, że kwestia posiadania gruntów rolnych przez firma A nie była przedmiotem oceny i nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 18 ust 1 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt. 2 ustawy o płatnościach stwierdzono, że wykazano brak spełnienia przesłanki posiadania gruntów rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności w dniu 31 maja 2015 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie kosztów postępowania oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentów oświadczenia skarżącego z dnia [...] października 2017 r., na okoliczność zawarcia i istnienia umowy dzierżawy oraz porozumienia do niej w datach powstania tych dokumentów. Powtórzył zarzuty z odwołania tj. naruszenia art. 80 k.p.a., przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów polegającej na odmowie wiarygodności umowy dzierżawy nieruchomości rolnych z dnia [...] czerwca 2015 r. oraz porozumienia do tej umowy z dnia [...] lipca 2015 r., zwartych pomiędzy firma A., a skarżącym. Argumentował, że:

- skarżący nie miał żadnego wpływu na wniesienie powództwa przez P. M., P. U. i firma D przeciwko firma A.,

- oznaczenie strony pozwanej w procesie cywilnym należy wyłącznie do powoda, a osoby trzecie nie mają na to żadnego wpływu ani kształtowania podmiotowego powództwa między innymi osobami,

- skarżący nie ma żadnego stosunku prawnego z pełnomocnikiem firma A. i nie ma żadnego wpływu na podjętą przez niego taktykę procesową w sprawie o sygn. akt [...] [...],

- skarżący nie jest stroną w sprawie o sygn. akt [...] [...] i nie ma możliwości żadnego wpływu na tok procesu,

- skarżący do daty zapoznania się z treścią decyzji organu I instancji nie miał żadnej wiedzy o czynnościach procesowych podejmowanych przez pełnomocnika firma A. w toku sprawy o sygn. akt [...] [...],

- skarżący, mimo że ma prawo, to nie ma żadnego interesu w przystąpieniu do sprawy o sygn. akt [...] [...], w jakimkolwiek charakterze, w tym do zgłaszania interwencji ubocznej po stronie pozwanej lub powodowej,

- przedmiotem umowy dzierżawy jest oddanie nieruchomości w posiadanie zależne, a zatem wystarczające jest, aby wydzierżawiający był posiadaczem samoistnym przedmiotu dzierżawy i nie musi być jej właścicielem,

- firma A. nie składała wniosku o przyznanie jakichkolwiek płatności za 2015 r. i tolerowała złożenie takiego wniosku przez skarżącego - jako posiadacza zależnego - zgodnie z zawartą umową dzierżawy i porozumieniem.

Odnośnie naruszenia prawa materialnego powtórzył zarzuty z odwołania stwierdzając dodatkowo, że przepisy art. 660 k.c. w zw. z art. 694 k.c., zgodnie z którymi dla umowy dzierżawy nieruchomości na czas dłuższy niż rok wymagana jest, ad eventum - forma pisemna bez potrzeby nadawania takiej umowie żadnej innej formy szczególnej (daty pewnej).

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuję:

W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Uwzględnienie skargi następuje między innymi w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie podlega oddaleniu.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2017 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania P. P. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 r. oraz nakładającą karę administracyjną.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 tej ustawy płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.

Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:

1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami";

2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;

3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;

4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

W niniejszej sprawie sporna była kwestia dotycząca tego, kto faktycznie posiadał i użytkował w 2015 r. zadeklarowane jednocześnie przez skarżącego i A. M.-U., P. M., P. M. grunty.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, że przyznanie płatności wiąże się z faktycznym władztwem i użytkowaniem rolniczym danego gospodarstwa rolnego przez stronę wnioskującą, niezależnie od posiadania przez nią określonego tytułu prawnego do danego gruntu w rozumieniu przepisów prawa rzeczowego (zob. wyrok NSA z 4 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 1012/08). Zatem aby zostać beneficjentem pomocy w ramach przedmiotowej płatności nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować. Płatność jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, na których producent ten prowadzi działalność rolniczą. Niewątpliwie więc istotą płatności jest pomoc temu producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje grunty rolne. Chodzi tu o osobę, która decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie osobę, której przysługuje jedynie formalnie tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów albo też na zadeklarowanych gruntach rolnych dokonuje zabiegów incydentalnych. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie jest wystarczająca do przyznania płatności, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne i trwałe ich użytkowanie. Nie można tym samym otrzymać płatności za grunty rolne, których w roku objętym płatnością się nie posiada i nie prowadzi na nich działalności (upraw). Organy administracji rozpatrujące wnioski o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oceniają zatem stan posiadania gruntów objętych takimi wnioskami z uwzględnieniem pojęcia posiadania zawartego w Kodeksie cywilnym. Analizując regulacje dotyczące wspierania dochodów rolników nie można jednak zapominać o celu wprowadzenia dopłat. Ideą płatności, co już wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie sądów administracyjnych jest dofinansowanie do produkcji rolnej i pomocy rolnikom rzeczywiście użytkującym posiadane grunty rolne. Istotne jest więc rzeczywiste posiadanie (władanie) gruntami rolnymi w dniu 31 maja roku, w którym jest składany wniosek (zob. np. wyroki NSA: z 13 grudnia 2007 r., sygn. akt II GSK 260/07; z 11 stycznia 2007 r., sygn. akt II GSK 258/06; z 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 87/11 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W realiach rozpatrywanej sprawy, w związku z tym, że w wyniku kontroli krzyżowej ustalono, że więcej producentów rolnych zadeklarowało te same działki rolne do płatności obszarowych, organ przeprowadził postępowanie dowodowe celem ustalenia, czy skarżący był posiadaczem spornych działek na dzień 31 maja 2015 r.

Postępowanie to wykazało, że P. P. na dzień [...] maja 2015 roku nie znajdował się w posiadaniu spornych nieruchomości. Okoliczność ta zdaniem Sądu ustalona została prawidłowo w oparciu o zebrane w sprawie dowody.

W dniu [...] października 2014 r. J. S. Komornik przy Sądzie Rejonowym w [...] wykonał w sprawie Km [...] czynności wprowadzenia w posiadanie gruntów zadeklarowanych do płatności na rzecz firma A. Oznacza to posiadanie przedmiotowych nieruchomości przez spółę zgodnie z prawem. Po wytoczeniu dnia [...] lipca 2015 r. powództwa przez P. M., D. U. i firma D o wydanie nieruchomości objętych wnioskiem o dopłaty przeciwko firma A ta ostatnia spółka utraciła posiadanie w lipcu 2015 r., było to spowodowane wydaniem przez Sąd Okręgowy w [...] postanowienia sygn. akt [...] [...] [...] o zabezpieczeniu roszczenia powodów. Postanowienie to zostało uchylone dnia [...] listopada 2015 r. przez Sąd Apelacyjny w [...] w sprawie o sygn. akt. [...] [...] i wtedy spółka odzyskała posiadanie przedmiotowych nieruchomości. Złożone w sprawie sygn. akt. [...] [...], pisma procesowe (zażalenie z [...] lipca 2015 i z [...] czerwca 2016 r.) pełnomocnika firma A poddane zostały ocenie organu. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wywiódł z tych pism procesowych, że umowa dzierżawy z [...] czerwca 2015 r. przedmiotowego gospodarstwa rolnego zawarta została w innej dacie niż ta widniejąca na tym dokumencie prywatnym. Świadczą o tym oświadczenia woli i wiedzy firma A zawarte w zażaleniu do sądu powszechnego, zgodnie z którymi przedmiotowe nieruchomości znajdowały się w posiadaniu tej spółki w 2015 r. i to ona, a nie powodowie P. M., D. U. i firma D prowadziła na nich gospodarstwo rolne i uprawy. W czerwcu 2015 r. firma A przystąpiła do zbioru trawy na siano i zgodnie z deklaracją prace te chciałaby dokończyć, dlatego nie zgadzała się z postanowieniem o zabezpieczeniu. Zeznający w sprawie świadek W. M., którego firma na zlecenie firma A ochraniała te grunty potwierdził ich posiadanie w maju 2015 r przez spółkę. Również T. P. składając zeznania przed organem potwierdziła posiadanie tych nieruchomości przez spółkę, jednocześnie podkreślając niewykonywanie żadnych prac agrotechnicznych na gruncie w okresie od jesieni 2014 r. do czerwca 2015 r.

Skarżący swoje posiadanie gruntów zadeklarowanych we wniosku o płatności wywodzi z zawartej z firma A w dniu [...] czerwca 2015 r. umowy dzierżawy. To ta umowa oraz porozumienie z dnia [...] lipca 2015 r. świadczą, iż był posiadaczem zależnym i faktycznym użytkownikiem tych gruntów w dniu 31 maja 2015 r. Zdaniem skarżącego organ nieprawidłowo ocenił materiał dowodowy zebrany w sprawie, a w szczególności pisma procesowe złożone do sprawy sygn. akt. [...] C. 15, która toczy się przed Sądem Okręgowym w [...]. Uważa, że nie miał wpływu na treść oświadczeń zawartych w tych pismach gdyż nie był stroną w toczącym się procesie. Nie zaprzecza, że samoistnym posiadaczem tych nieruchomości jest firma A, jednakże posiadaczem zależnym jest on.

Zdaniem Sądu należy zauważyć, iż przedstawiona umowa, jak i porozumienie nie mają waloru dokumentów urzędowych, a więc nie podlegają domniemaniu określonemu w art. 76 § 1 k.p.a., zgodnie z którym dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Zarówno umowę dzierżawy jak i porozumienie do niej uznać zatem należy za dokumenty prywatne. Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera wprawdzie przepisów o dokumentach prywatnych, to jednak przyjąć należy, iż dokument taki stanowi w postępowaniu administracyjnym (nie inaczej niż w postępowaniu cywilnym) dowód tego, że osoba, która go podpisała złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Dokumenty prywatne stanowią zatem jedynie zupełny dowód na to, że zawarte w nich oświadczenia pochodzą od wystawcy, lecz nie przesądzają o zgodności zawartych w nich twierdzeń ze stanem faktycznym. Pamiętać przy tym należy, że wiarygodność zawartych w dokumentach oświadczeń winna być oceniania tak samo, jak innych dowodów w sprawie, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2009 r. sygn. akt II FSK 107/08, publ. LEX nr 549314).

W świetle powyższego zdaniem Sądu, na podstawie ustalonego stanu faktycznego, organy administracyjne prawidłowo rozpatrzyły materiał dowodowy, w szczególności zasadnie oceniły jako niewiarygodną umowę dzierżawy i zawarte do niej porozumienie z dnia [...] lipca 2015 r., w następstwie którego stwierdzono, że nieruchomości zadeklarowane przez skarżącego nie były przez niego użytkowane rolniczo w 2015 r. i że nie był w ich faktycznym posiadaniu w dniu 31 maja 2015 r. Należy zwrócić uwagę na to, że w lipcu 2015 r. firma A która jakoby wydzierżawiła skarżącemu przedmiotowy grunt, w pismach kierowanych do Sądu Okręgowego w [...], oraz do Prokuratury Rejonowej w [...] (zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z [...] lipca 2015 r.) prezentowała jednolite stanowisko, że rolniczo grunt ten był użytkowany przez nią. Uprawiane były na nim przez spółkę rośliny motylkowe, trawy, a działania podjęte przez P. M., D. U., P. M. uniemożliwiły rozpoczęty zbiór tych roślin i było działaniem na szkodę spółki. Zgodzić się można ze skarżącym, że nie miał wpływu na składane przez spółkę oświadczenia woli, jednakże dowody te łącznie z zeznaniami świadków: M. D., L. Ł., S. M., E. R., E. M., S. O., M. B., C. F., D. G., P. Ś. i P. M., A. M.-U., D. U., P. M. układają się w chronologiczną i logiczna całość, i pozwoliły organom na ustalenie stanu faktycznego przedstawionego w decyzji. Ewidentnie świadczą o tym, że umowa dzierżawy nie została zawarta w dacie wskazanej na tym dokumencie prywatnym, a porozumienie z [...] lipca 2015 r. zawarto dla pozoru, skoro w tym okresie tj. od jesieni do czerwca 2015 r na gruncie niewykonywane były jakiekolwiek zabiegi agrotechniczne. Oznacza to stworzenie tych dokumentów prywatnych na potrzeby sprawy do otrzymania płatności rolnych przez P. P.. Nadto należy podkreślić, że w sprawach prowadzonych przez organy ARiMR wynikających z ustawy, organy te nie mają nieograniczonego obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie oświadczeń składanych we wniosku przez ubiegającego się o pomoc beneficjenta. Przyjęta w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w art. 3 ust. 3 zasada ciężaru dowodu leżącego po stronie postępowania nie odbiega od reguły dowodzenia przewidzianej w art. 6 Kodeksu cywilnego. W konsekwencji ustawa wprowadziła do postępowania prowadzonego na podstawie jej przepisów elementy kontradyktoryjności, co oznacza, że to strona ma obowiązek udowodnić prawdziwość swoich twierdzeń. Przeprowadzone przez organ dowody min. wnioskowane przez skarżącego nie wykazały by to skarżący decydował o profilu upraw lub też wykonywał jakieś zabiegi agrotechniczne, czy też dokonał zbioru plonów, wręcz przeciwnie potwierdziły użytkowanie rolnicze tego gospodarstwa przez wyżej wymienioną spółkę i krótkotrwale przez P. M., A. M.-U., D. U., P. M.. Próba wyprowadzenia przeciwdowodu w postaci argumentów skargi, iż firma A. nie wystąpiła o dopłaty tylko pozwoliła na to skarżącemu nie podważyły ustaleń organu, że skarżący nie spełnił podstawowej przesłanki przyznania płatności – w postaci posiadania w sposób trwały gruntów rolnych na określony w ustawie dzień, czyli 31 maja roku, w którym złożono wniosek o przyznanie płatności oraz warunku ich utrzymywania zgodnie z określonymi normami przez cały rok kalendarzowy. Obie te przesłanki muszą być interpretowane w ich wzajemnym związku.

Nie było rolą organów orzekających o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, rozstrzyganie z jakich przyczyn i co skłoniło firma A do zaniechanie wystąpienia o dopłaty obszarowe.

Dlatego w ocenie Sądu, organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, uznając go za spójny i logiczny, a uzasadnienie takiego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji obu instancji. Zapewniono też skarżącemu udział w postępowaniu. Nie sposób, w ocenie Sąd, doszukać się też naruszenia przez organy zasad ogólnych postępowania. Przeprowadzone postępowanie dowodowe w tym zakresie uznać należy za zgodne z art. 77 §1 i art. 80 k.pa.

Podsumowując zatem dotychczasowe rozważania należało stwierdzić, że wobec prawidłowych ustaleń organu odwoławczego w kwestii niespełnienia przez skarżącego przesłanek przyznania płatności, nie było podstaw do kwestionowania rozstrzygnięcia stanowiącego konsekwencję tych ustaleń, które decydowały także o nałożeniu na skarżącego sankcji administracyjnych.

Sąd działając z urzędu nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Z przytoczonych względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, przez co Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – obowiązany był oddalić skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku.