Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 436/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: Art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 7, art. 58, art. 59, art. 63 par. 1, par. 2, art. 64 par. 2, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Par. 8 ust. 1-3, par. 9 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 286 poz 2870
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: Art. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Sygn. akt III SA/Kr 436/12 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 grudnia 2012r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek (spr.), Sędziowie WSA Bożenna Blitek, WSA Maria Zawadzka, , Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2012r., sprawy ze skargi J. B., na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 7 lutego 2012r. Nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 100,00 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

wyroku WSA w Krakowie z dnia 4 grudnia 2012r.

Decyzją z dnia [...] 2006r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał J. B. płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w kwocie 4818,66 zł, w tym środki unijne – 3853,61 zł, środki krajowe – 965,05 zł. W decyzji zawarto zastrzeżenie, że warunkiem płatności w czwartym i piątym roku będzie zrealizowanie przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty trzeciej płatności. W ciągu 7 dni po w/w terminie należało złożyć Oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia, a wymaganym załącznikiem do niego był dokument potwierdzający zrealizowanie zadeklarowanego przedsięwzięcia.

W dniu 26 listopada 2008r. J. B. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, tj. zakup zwierząt gospodarskich. Do Oświadczenia J. B. dołączył rachunek Nr [...] za zakup 3 matek pszczelich unasiennionych.

Pismem z dnia 4 marca 2009r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poinformował J. B. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy [...], w której zostanie wydana decyzja o wstrzymaniu płatności w czwartym i piątym roku.

W piśmie z dnia 12 marca 2009r. J. B. wyjaśnił, iż rachunek za zakup matek pszczelich złożył z opóźnieniem, gdyż miał zamiar złożyć większy rachunek (ok. 1000 zł) na zakup pakietów pszczelich. Jednak dopiero 20 listopada 2008r. otrzymał pismo z Wojewódzkiego Związku Pszczelarzy, w którym poinformowano go, że jego zamówienie zostanie zrealizowane dopiero w okresie maj – czerwiec 2009r. Dlatego też J. B. uważa, że zwłoka w dostarczeniu rachunku nie powstała tylko z jego winy.

Decyzją z dnia [...] 2009r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wstrzymał J. B. płatność dla gospodarstwa niskotowarowego z powodu złożenia przez niego Oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia po terminie, który upłynął 6 miesięcy i 7 dni od daty zrealizowania trzeciej płatności przypadającej na dzień 21 kwietnia 2008r.

W odwołaniu od powyższej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa J. B. podniósł, iż w piśmie z dnia 12 marca 2009r. przedstawił powody późniejszego złożenia dokumentu potwierdzającego realizację celu zadeklarowanego w Planie gospodarstwa oraz dowody na dokonane zakupy w kolejnych latach otrzymywania płatności do gospodarstwa niskotowarowego. J. B. dodał również, że na niedotrzymanie przez niego terminu do złożenia wymaganych dokumentów wpływ miał stan jego zdrowia. Wyjaśnił, iż w 1992r. miał wypadek samochodowy, w wyniku którego stwierdzono u niego zespół psychologiczny objawiający się m.in. brakiem koordynacji pamięciowej. Dlatego też dopiero po otrzymaniu pisma odmownego w sprawie zakupu rodzin pszczelich z Wojewódzkiego Związku Pszczelarzy J. B. złożył rachunek z dnia 15 lipca 2008r. za zakup matek pszczelich unasiennionych. J. B. stwierdził, iż czekając na zamówione wcześniej rodziny pszczele przeoczył termin złożenia posiadanych dokumentów potwierdzających zrealizowanie celu. Podniósł również, iż ze względu na cechy zespołu psychologicznego zasugerował się, że dopiero po zakupie rodzin pszczelich może złożyć w Biurze Powiatowym ARiMR rachunki opiewające na wartość ponad 1000 zł jako adekwatne do poczynionych wcześniej inwestycji.

Decyzją z dnia [...] 2009r. Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2009r. Nr [...].

Po rozpoznaniu skargi J. B., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 9 marca 2011r., sygn. akt I SA/Kr 1439/09 uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2009r. Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2009r. Nr [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż w aktach sprawy znajduje się pismo J. B. z dnia 12 marca 2009r., w którym wyjaśnił on powody niezłożenia oświadczenia w terminie. Zdaniem Sądu, organy administracyjne obu instancji powinny były rozważyć, czy pismo to nie zawiera w swojej treści wniosku o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia. W związku z powyższym Sąd nakazał, aby rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji wyjaśnił, jaki był rzeczywisty cel złożenia przez J. B. pisma z dnia 12 marca 2009r. i w zależności od przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie oraz jego wyników, wydał stosowne rozstrzygnięcie, mając na uwadze, że konsekwencją ustalenia intencji strony wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu jest konieczność rozpoznania tego wniosku w pierwszej kolejności przez właściwy organ.

Pismem z dnia 7 listopada 2011r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wezwał J. B. o wyjaśnienie charakteru pisma z dnia 12 marca 2009r.

W odpowiedzi w piśmie z dnia 15 listopada 2011r. J. B. oświadczył, iż pismo z dnia 12 marca 2009r. stanowi wniosek o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia.

Postanowieniem z dnia [...] 2011r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił przywrócenia J. B. terminu do złożenia Oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego w sprawie [...]. W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, iż pismo J. B. z dnia 12 marca 2009r. należy potraktować jako prośbę o przywrócenie terminu. W piśmie tym J. B. jako powód niezłożenia Oświadczenia w terminie podał swój stan zdrowia po wypadku samochodowym w 1992r. oraz przekonanie, że samo zrealizowanie celu jest wystarczającym do wypłaty kolejnych płatności przy jednoczesnym mniemaniu, że kwota wyższa ma również znaczenie w sprawie. Rozpatrując argument stanu zdrowia organ I instancji zwrócił uwagę, iż J. B. uległ wypadkowi w roku 1992, natomiast wniosek na działanie Wspieranie Gospodarstw Niskotowarowych został złożony w roku 2005. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał, iż wszystkie dokumenty w sprawie, tj. wniosek, zmianę wniosku oraz wszelkie wyjaśnienia J. B. składał osobiście co zdaniem organu oznacza, iż stan zdrowia nie był przeszkodą. Poza tym J. B. osobiście złożył podpis na wniosku oraz zmianie potwierdzając tym zapoznanie się z prawami i obowiązkami wynikającymi ze zobowiązania. Z uwagi na powyższe organ I instancji uważa, iż zespół psychologiczny objawiający się brakiem koordynacji pamięciowej nie stanowi przesłanki do uznania, że J. B. z tego powodu nie mógł złożyć stosownych dokumentów w terminie.

Organ I instancji stwierdził, iż J. B. miał świadomość obowiązku złożenia dokumentów jednakże przyczyną zwłoki było sugerowanie się tym, że chciał on dokonać dodatkowego zakupu i przedstawić wyższy rachunek. Zdaniem organu I instancji, wyjaśnienia te potwierdzają, że J. B. zdawała sobie sprawę z obowiązku udokumentowania realizacji przedsięwzięć i konieczności poinformowania o tym Kierownika Biura Powiatowego tym bardziej, że do wszystkich zainteresowanych rolników (a więc i do J. B.) zostały wysłane stosowne informacje. Również na decyzjach administracyjnych o przyznaniu płatności znajdowały się odpowiednie zastrzeżenia.

Zdaniem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, okolicznością wskazującą na brak winy osoby zainteresowanej w dochowaniu terminu może być m.in. przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. W ocenie organu I instancji, w niniejszej sprawie nie wystąpiły nagłe zdarzenia losowe, których strona nie mogła przewidzieć lub im skutecznie zapobiec.

Organ I instancji wskazał również, iż oświadczenie powinno zostać złożone najpóźniej do dnia 28 października 2008r., natomiast strona złożyła dokumenty 26 listopada 2008r., a prośbę o przywrócenie terminu 12 marca 2009r. Organ I instancji stwierdził, iż prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu wraz z dopełnieniem czynności, dla której był określony termin. Rozpatrując natomiast sprawę J. B. nie można, zdaniem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, określić, czy dochował on terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR nie doszukał się bowiem żadnej przeszkody, która uniemożliwiła złożenie Oświadczenia w terminie, a która to przeszkoda następnie ustała i możliwym stało się złożenie przez stronę prośby o przywrócenie tego terminu. W ocenie organu, ponad wszelką wątpliwość należy uznać, że J. B. zrealizował zadeklarowane przedsięwzięcia w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego oraz posiada wymagane dokumenty na potwierdzenie realizacji celu, tj. zakupu zwierząt gospodarskich. Jednak niedopełnienie złożenia w terminie dokumentów wyklucza możliwość wypłaty kolejnych płatności. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uznał zatem, iż ze względu na powyższe, a w szczególności na niespełnienie kryterium art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, J. B. nie uczynił zadość przesłance uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, co zadecydowało o niemożności przywrócenia terminu w niniejszej sprawie.

Pismem z dnia 28 listopada 2011r. J. B. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, domagając się jego zmiany poprzez przywrócenie terminu do złożenia Oświadczenia, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Postanowieniu organu I instancji J. B. zarzucił błędną wykładnię oraz błędne zastosowanie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w następstwie czego organ ten błędnie przyjął, że nie zachodzą podstawy do przywrócenia terminu w niniejszej sprawie. J. B. zwrócił również uwagę, iż dopiero pismem z dnia 7 listopada 2011r. został wezwany do wyjaśnienia charakteru pisma z dnia 12 marca 2009r. mimo, że wyrok WSA w Krakowie, zobowiązujący organ I instancji do wyjaśnienia powyższej kwestii, został wydany w dniu 9 marca 2011r. Poza tym postanowienie organu I instancji zawierało błędne pouczenie, gdyż pominięto w nim informację, że zażalenie od postanowienia powinno zostać złożone za pośrednictwem Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji.

Zdaniem J. B., organ I instancji dokonał błędnej wykładni art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego zawężając przesłanki przywrócenia terminu wyłącznie do "nagłych zdarzeń losowych". Stosownie bowiem do w/w przepisu, przekroczenie terminu usprawiedliwia brak winy osoby dokonującej czynności. Natomiast powołane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zdarzenia mają charakter wyłącznie przykładowy. J. B. uważa, iż choroba psychiatryczna, skutkująca tym, że dokonał czynności z przekroczeniem terminu, jest okolicznością przez niego niezawinioną, a zatem uzasadnia przywrócenie terminu. J. B. stwierdził również, iż organ I instancji – bazując wyłącznie na własnej wiedzy – poddał w wątpliwość ustalenia medyczne poczynione przez lekarza psychiatrę, z których wynika, że objawy choroby zapoczątkowanej w 1992r. nadal występują. J. B. podniósł, iż warunkiem przywrócenia terminu jest "uprawdopodobnienie" przyczyn przekroczenia terminu z przyczyn niezawinionych przez stronę, a on to uczynił przedstawiając opinię lekarską wraz z własnym oświadczeniem.

Odnośnie natomiast zarzutu naruszenia art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego J. B. podniósł, iż organ I instancji poczynił błędne ustalenia w sprawie. Jeżeli bowiem jego dokumenty i wyjaśnienia, w których uprawdopodobnił okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu, budziły wątpliwości organu I instancji, organ ten powinien wykazać inicjatywę w celu dokładnego i wyczerpującego wyjaśnienia sprawy. Zdaniem J. B., za błędne należy uznać zajęcie stanowiska organu w sprawach medycznych, sprzeczne z opinią specjalisty psychiatrii, które nie zostały oparte na wiarygodnych dowodach (np. opinii biegłego), ograniczając się wyłącznie do własnej oceny stanu zdrowia strony.

Postanowieniem z dnia 7 lutego 2012r. Nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i w związku z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. nr 98, poz. 634), Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2011r. Nr [...]. W pierwszej kolejności organ II instancji stwierdził, iż termin na złożenie oświadczenia, o którym mowa w § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 286, poz. 2870 z późn. zm.), ma charakter terminu procesowego i może zostać przywrócony zgodnie z art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ II instancji zastrzegł przy tym jednak, iż art. 58 przewiduje możliwość uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, tylko w przypadku, gdy przesłanki wymienione w jego § 1 i § 2 są spełnione łącznie. Pierwszą z nich – o charakterze merytorycznym – jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu; drugą – wniesienie prośby (wniosku) o przywrócenie terminu; trzecią – dochowanie terminu do wniesienia wniosku; czwartą – dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin.

Organ II instancji wskazał, iż składając oświadczenie J. B. winien był złożyć wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, czego jednak nie zrobił, gdyż wpłynął on do Biura Powiatowego dopiero w dniu 19 marca 2009r. Tym samym, zdaniem organu II instancji, nie został spełniony wymóg jednoczesnego złożenia wniosku o przywrócenie terminu i dopełnienia czynności, dla której był określony termin, o którym mowa w art. 58 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Jednocześnie organ II instancji zwrócił uwagę, iż J. B. we wniosku o przywrócenie terminu nie wykazał, że został on złożony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, choć z treści pisma z dnia 19 marca 2009r., stanowiącego wniosek o przywrócenie terminu, można wnosić, zdaniem organu, że strona ustanie przyczyny upatruje w chwili otrzymania pisma Wojewódzkiego Związku Pszczelarzy z dnia 20 listopada 2008r. informującego o braku możliwości realizacji transakcji zakupu pakietów pszczelich. Jak wynika z treści wniosku o przywrócenie terminu strona upatruje częściowy brak swojej winy w niedochowaniu terminu na złożenie oświadczenia, w fakcie, że nie ponosi ona odpowiedzialności za brak możliwości realizacji powyższej transakcji. Natomiast dopiero w odwołaniu od decyzji Kierownika Biura Powiatowego z dnia [...] 2009r. J. B. wskazał, że ze względu na występujące u niego cechy zespołu psychologicznego, objawiające się osłabieniem pamięci, zasugerował się, że dopiero po zakupie rodzin pszczelich może przedłożyć oświadczenie wraz z rachunkami potwierdzającymi zrealizowanie celu. W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, podstawą do oceny wskazanych przez stronę przyczyn uchybienia terminowi powinna być treść prośby o przywrócenie terminu i okoliczności w niej wskazane. Powyższe okoliczności mogą być przedmiotem dodatkowych wyjaśnień strony, a na ich poparcie możliwe jest późniejsze przedstawienie dowodów. Natomiast w przypadku zamiaru podniesienia nowych okoliczności, które nie zostały zawarte we wniosku o przywrócenie terminu, a które w ocenie strony uzasadniałyby jego przywrócenie, strona winna wnieść kolejną prośbę o przywrócenie terminu jednocześnie wykazując dochowanie 7-dniowego terminu od ustania przyczyn dla których mu uchybiła i brak swej winny w niedochowaniu terminu zastrzeżonego dla czynności.

Odnosząc się do przyczyn uchybienia terminowi do złożenia oświadczenia wskazanych we wniosku o jego przywrócenie, organ II instancji stwierdził, że błędne przekonanie J. B. o możliwości złożenia oświadczenia dopiero po dokonaniu transakcji zakupu pakietów pszczelich nie może zostać uznane za niezawinione przez stronę. Osoba otrzymująca regularnie od kilku lat wsparcie finansowe, winna bowiem pamiętać o dopełnieniu wszelkich ciążących na niej, w związku z tym, obowiązkach. Ponadto organ II instancji podkreślił, iż pouczenie o konsekwencjach niedochowania przez stronę obowiązków zostało zamieszczone w decyzji przyznającej stronie płatność. Również na podpisanym przez stronę formularzu wniosku o w/w płatność znajduje się oświadczenie, że ubiegający się o ten rodzaj wsparcia zna zasady jego przyznawania. Dodatkowo organ II instancji stwierdził, iż organ I instancji z własnej inicjatywy pismem z dnia 6 października 2008r. poinformował J. B. o terminie w jakim winien ona złożyć oświadczenie i skutkach prawnych niedopełnienia tego obowiązku. Wprawdzie strona podniosła we wniosku o przywrócenie terminu, że powyższego pisma nie otrzymała, jednakże, zdaniem organu II instancji, brak jego zwrotu do nadawcy poddaje te twierdzenia pod wątpliwość. Organ II instancji stwierdził przy tym jednak, iż powyższe pismo zostało nadane listem zwykłym, co uniemożliwia rozstrzygnięcie kwestii jego skutecznego doręczenia. Organ II instancji uważa jednak, iż nie doręczenie powyższej informacji nie zmienia oceny, iż strona w niedostatecznym stopniu uprawdopodobniła brak swojej winy w niedochowaniu terminu.

Zdaniem organu II instancji, niezawiniony przez stronę brak możliwości realizacji transakcji zakupu pakietów pszczelich, nie może być uznany za okoliczność uniemożliwiającą złożenie oświadczenia, w szczególności skoro jej zawarcie nie warunkowało możliwości skutecznego dokonania tej czynności. Poza tym podstawą do przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę braku jej winy w uchybieniu terminu. Tymczasem we wniosku o przywrócenie terminu strona wskazała, że przedstawione przez nią okoliczności wskazują tylko na częściowy brak jej winny, w związku z powyższym, w ocenie organu II instancji, brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia jej wniosku. Poza tym nie można mówić o zanikach pamięci w zakresie obowiązku złożenia oświadczenia, bo strona pamiętała przecież o konieczności złożenia oświadczenia, a jedynie z niedbałości uzależniła ten obowiązek od możliwości realizacji zamówienia w Związku Pszczelarzy.

Organ II instancji stwierdził, iż nawet, gdyby uwzględnić jako część wniosku o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia, podniesione w odwołaniu od decyzji Kierownika Biura Powiatowego z dnia [...] 2009r. twierdzenia, że błędne przekonanie o możliwości złożenia oświadczenia dopiero po dokonaniu transakcji zakupu pakietów pszczelich było wynikiem występującego u J. B. zespołu psychologicznego to nie każda choroba, jak i też posiadanie zwolnienia lekarskiego, jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Nie wyklucza to bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę, np. sporządzenia środka zaskarżenia i nadania go pocztą osobiście lub przez domownika. Organ II instancji wskazał, iż J. B. był świadomy trudności jakie mogą wystąpić w trakcie realizacji zobowiązań wynikających z tytułu uczestnictwa w programie wspierającym gospodarstwa niskotowarowe. Nieszczęśliwy wypadek miał bowiem miejsce w roku 1992, zaś strona przystąpiła do programu w roku 2005. Oznacza to, zdaniem organu II instancji, iż J. B. zdawał sobie sprawę z ewentualnych problemów wynikających z jego stanu zdrowia mogących pojawić się w trakcie realizacji programu. W związku z powyższym winien był podjąć kroki w celu należytego zabezpieczenia swoich interesów np. poprzez ustanowienie pełnomocnika, który mógłby go reprezentować. Brak podjęcia czynności mogących przeciwdziałać wpływowi przewlekłej choroby na należyte wykonanie podjętych zobowiązań, świadczy, w ocenie organu II instancji, o co najmniej niedbalstwie J. B. w tym zakresie. Nie można zatem przyjąć, że z tej przyczyny strona nie ponosi winy w uchybieniu terminu do złożenia oświadczenia.

Organ II instancji stwierdził, iż organ I instancji nie podważał faktu choroby J. B., a jedynie, uznał, że choroba ta nie stanowiła przeszkody w dotrzymaniu terminu zastrzeżonego dla złożenia oświadczenia. W związku z powyższym, w ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, podniesiony w zażaleniu zarzut błędnej wykładni art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego nie znalazł potwierdzenia.

Organ II instancji uważa także, iż w świetle powyższego nie zasługują na uwzględnienie również zarzuty naruszenia art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie istniała bowiem konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, a w szczególności powołania na podstawie art. 52 Kodeksu postępowania administracyjnego biegłych na okoliczność oceny stanu zdrowia J. B.

Reasumując organ II instancji stwierdził, iż w niniejszej sprawie spełniona została jedynie jedna przesłanka do przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia, tj. została złożona prośba o jego przywrócenie. Natomiast nie został dotrzymany 7-dniowy termin na złożenie prośby o przywrócenie terminu i strona nie uprawdopodobniła braku swej winny w uchybieniu terminowi. Powyższe przesądza zatem o konieczności odmowy przywrócenia terminu na złożenie oświadczenia.

Organ II instancji odniósł się również do kwestii wadliwego pouczenia strony w postanowieniu organu I instancji. Organ II instancji uznał, iż uchybienie to nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia w sprawie i nie miało charakteru wady istotnej, gdyż J. B. prawidłowo wniósł zażalenie. Poza tym strona nie sformułowała z powyższej wady zarzutu naruszenia prawa, a jedynie uczyniła przedmiotem wniesionej tym samym pismem skargi na działania Kierownika Biura Powiatowego. Mając powyższe na względzie Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uznał, iż postanowienie organu I instancji było prawidłowe i odpowiadało przepisom prawa, a w związku z tym utrzymał je w mocy.

Z powyższym postanowieniem Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie zgodził się J. B. i pismem z dnia 6 marca 2012r. wniósł na nią skargę, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 7 w związku z art. 8 w związku z art. 58 w związku z art. 77 § 1 i § 3 w związku z art. 84 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na tym, że organ nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy mając na względzie słuszny interes obywateli oraz zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczności stanu zdrowia strony. Skarżący zarzucił również naruszenie art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez uznanie, iż jego choroba nie miała charakteru nagłego i nie stanowiła przeszkody w dotrzymaniu terminu zastrzeżonego do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego w sprawie [...] oraz że nie dochował on terminu do wniesienia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć. Ostatni podniesiony przez skarżącego zarzut dotyczył naruszenia art. 7 w związku z art. 138 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia.

Uzasadniając pierwszy i drugi zarzut skarżący wskazał, iż zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego ograny prowadzące postępowanie mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego, tak aby ustalić stan faktyczny zgodnie z rzeczywistością. Natomiast w niniejszej sprawie organy obu instancji takiej analizie nie poddały wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Skarżący podniósł, iż organy obydwu instancji poddały w wątpliwość okoliczność, iż jego stan zdrowia uniemożliwił złożenie w terminie w/w oświadczenia. Organy arbitralnie zanegowały przy tym ustalenia opinii psychiatrycznej, przedłożonej przez skarżącego, z której wynikało, że skutki choroby zapoczątkowanej wypadkiem w 1992r. nadal występują. Uznały ponadto, iż nie istniała konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, a w szczególności powołania biegłych na okoliczność stanu zdrowia strony. Skarżący uważa zatem, iż w konsekwencji został naruszony art. 77 § 1 i § 3 oraz art. 84 Kodeksu postępowania administracyjnego. W przypadku bowiem wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego zachodziła konieczność powołania biegłych na w/w okoliczność. Zdaniem skarżącego, wynika to z faktu, iż powołując się na zasady doświadczenia życiowego organy administracji nie posiadają specjalistycznej wiedzy z zakresu medycyny, umożliwiającej samodzielne zbadanie jego stanu zdrowia i wpływu jaki jego choroba ma na załatwianie bieżących spraw życia codziennego. W związku z powyższym J. B. uważa, iż organ, realizując zasadę wyartykułowaną w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz mając na względzie obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli wynikający z art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, zobowiązany był dokonać wszechstronnej analizy zebranego materiału oraz powołania biegłego z zakresu medycyny na okoliczność stanu zdrowia skarżącego. Reasumując skarżący stwierdził, iż uznanie, że jego choroba nie miała nagłego charakteru bez przeprowadzenia stosownych wyjaśnień i wszechstronnej analizy stanowi naruszenie przepisów prawa, które miało wpływ na wynik postępowania.

Skarżący wyjaśnił również, iż na niezłożenie przez niego oświadczenia w terminie miał wpływ też fakt, że nie został uprzednio poinformowany o upływającym terminie do wniesienia tego oświadczenia. W aktach organu wskazującego na datę doręczenia w/w pisma podano, iż nie da się ustalić, w jakiej dacie strona została poinformowana o konieczności złożenia oświadczenia. Co w konsekwencji prowadzi, zdaniem skarżącego, do stwierdzenia, że nie można ustalić, czy rzeczywiście nastąpiło przekroczenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia oświadczenia.

Uzasadniając z kolei trzeci zarzut, skarżący podniósł, iż organ II instancji, w wyniku niewłaściwej kontroli postanowienia organu I instancji, nie zastosował środka przewidzianego w Kodeksie postępowania administracyjnego i bezkrytycznie przyjął uzasadnienie organu I instancji oraz naruszenie zasady, iż organy administracji powinny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie obywateli do organów postępowania oraz zobowiązane są do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Za niezasadny organ II instancji uznał zarzut skarżącego, iż nie został on poinformowany o terminie na złożenie oświadczenia, oraz że skoro w aktach administracyjnych brak potwierdzenia terminu doręczenia pisma, to nie da się ustalić, czy rzeczywiście nastąpiło przekroczenie terminu do złożenia oświadczenia. Organ II instancji wyjaśnił, iż powyższy termin wynika wprost z przepisów prawa, a ponadto został wskazany w decyzji o przyznaniu płatności. Natomiast pismo z dnia 6 października 2008r. posiadało jedynie znaczenie informacyjne, zaś fakt jego doręczenia i data w jakiej to mogło nastąpić, nie posiadają, zdaniem organu, znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie. Organ II instancji stwierdził, że również przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność stanu zdrowia skarżącego było zbędne dla rozstrzygnięcia w sprawie. Organ II instancji uważa zatem, iż zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, gdyż nie stwierdzono w niniejszej sprawie niedostatecznego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego bądź innych naruszeń Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych aktów prawnych regulujących analizowany przypadek.

W piśmie z dnia 13 listopada 2012r. skarżący odniósł się do argumentów Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podniesionych w odpowiedzi na skargę. Zdaniem skarżącego, odmowa przywrócenia terminu powinna być poprzedzona wyjaśnieniem stanu faktycznego i przeprowadzeniem niezbędnych dowodów, w tym z opinii biegłego, stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność stanu zdrowia skarżącego pozwoliłoby bowiem wykazać brak jego winy w dokonaniu w/w czynności. Jednakże naruszenie przez organ zasady prawdy obiektywnej pozbawiło skarżącego takiej możliwości, a w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przyjęcie przez organ, iż niedochowanie terminu nastąpiło z winy skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 późn. zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Stosownie do treści art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – Kodeks postępowania administracyjnego (kpa) organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarga jest uzasadniona, albowiem zaskarżone postanowienie i poprzedzające go postanowienie organu I instancji naruszają prawo.

Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 286, poz. 2870 z późn. zm.), płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w IV i V roku wypłaty tej płatności wypłaca się, jeżeli producent rolny:

1) zrealizował przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu, oraz

2) złożył kierownikowi biura powiatowego arimr, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego.

Przepis § 8 ust. 2 tego rozporządzenia dodaje, że oświadczenie, o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 2, składa się na odpowiednim formularzu w terminie 7 dni od dnia, w którym upłynął 6-miesięczny termin określony w ust. 1 pkt 1.

Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu w IV i V roku, jeżeli producent rolny "nie dotrzymał warunków określonych w § 8 ust. 1" tego rozporządzenia (z zastrzeżeniem ust. 2, który jednak nie dotyczy analizowanej sprawy).

Dla rozstrzygnięcia analizowanej sprawy kluczowe jest to, że wskazany wyżej § 9 ust. 1 rozporządzenia wiąże materialnoprawny skutek prawny - w postaci wstrzymania płatności - wyłącznie z niedotrzymaniem przez producenta wymogów, o których mowa w ustępie 1 § 8 rozporządzenia. w szczególności wstrzymanie płatności powinno nastąpić, jeżeli producent rolny nie zrealizował przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności w trzecim roku realizacji planu. Prowadzi to do wniosku, że 6-miesięczny termin, o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, jest terminem materialnoprawnym. Uchybienie temu terminowi prowadzi do wstrzymania płatności w IV i V roku. Termin ten nie podlega zatem przywróceniu.

Z inną sytuacją mamy natomiast do czynienia w przypadku terminu 7-dniowego na złożenie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Ten termin jest wskazany w ustępie 2 § 8 rozporządzenia, a nie w jego ustępie 1, który określa przesłanki wypłaty płatności w IV i V roku. Oznacza to, że tego terminu nie dotyczy odesłanie zawarte w § 9 ust. 1 rozporządzenia, który wskazuje okoliczności, w jakich dochodzi do wstrzymania płatności. Ponadto, złożenie oświadczenia, o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, powinno być traktowane jako czynność procesowa, inicjująca postępowanie w sprawie ustalenia istnienia przesłanek wypłaty producentowi rolnemu płatności na IV i V rok. Oświadczenie to jest formą podania, o którym mowa w art. 63 § 1 i 2 k.p.a., z tym że musi ono spełniać pewne dodatkowe warunki, tj. musi zostać złożone na formularzu (§ 8 ust. 2 ww. rozporządzenia), a także zawierać załączniki wymienione w § 8 ust. 3 ww. rozporządzenia. Uzupełnienie ewentualnych braków takiego podania następuje w trybie określonym w art. 64 § 2 k.p.a. Norma, zgodnie z którą niezłożenie oświadczenia w terminie 7-dniowym wyklucza możliwość otrzymania płatności na kolejne lata, budziłaby wątpliwości z punktu widzenia zasady proporcjonalności (art. 2 Konstytucji RP). Dlatego należy uznać, że termin o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia jest terminem procesowym i w konsekwencji mają do niego zastosowanie art. 58 i 59 k.p.a. regulujące instytucję przywrócenia terminu.

Art. 58 przewiduje możliwość uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu w przypadku łącznego spełnienia wymienionych w jego § 1 i § 2 przesłanek. Pierwszą z nich – o charakterze merytorycznym – jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu; drugą – wniesienie prośby (wniosku) o przywrócenie terminu; trzecią – dochowanie terminu do wniesienia wniosku; czwartą – dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin.

W ocenie Sądu organy administracyjne orzekające w niniejszej sprawie nietrafnie uznały, że skarżący nie spełnił przewidzianych w przytoczonym powyżej przepisie wymogów przywrócenia terminu.

Wbrew twierdzeniom organu, J. B. spełnił wymóg dopełnienia czynności, której terminowi uchybił oraz złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Jako spełnienie wymogów ustawowych należy bowiem uznać uprzednie dopełnienie czynności, a następnie dopiero złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Wniosek o przywrócenie terminu został przez J. B. złożony dopiero wtedy, gdy z pisma organu z dnia 4 marca 2009r. (doręczonego skarżącemu w dniu 6 marca 2009r.) dowiedział się o uchybieniu terminowi do złożenia oświadczenia. Wymóg o którym mowa w art. 58 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego jednoczesności złożenia wniosku o przywrócenie terminu i dopełnienia czynności, dla której był określony termin, należy rozumieć jako konieczność dopełnienia czynności, której terminowi uchybiono najpóźniej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Nietrafnie jednak organ wysuwa wniosek, że niedopuszczalne jest uprzednie dopełnienie tej czynności, a dopiero następnie złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W niniejszej sprawie nie było zatem potrzeby, by skarżący ponawiał złożenie oświadczenia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, skoro już raz takie oświadczenie złożył (jak wynika z akt sprawy, nastąpiło to w dniu 26 listopada 2008r.).

Nietrafnie uznał także organ w niniejszej sprawie, że J. B. we wniosku o przywrócenie terminu nie wykazał, że został on złożony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. W dniu 6 marca 2009r. skarżący otrzymał informację, że uchybił terminowi, natomiast w dniu 12 marca 2009r. złożył wniosek o jego przywrócenie. Skarżący, pozostając w błędnym przekonaniu, że może złożyć oświadczenie dopiero po zrealizowaniu zamówienia na odkłady pszczele, złożył oświadczenie w dniu 26 listopada 2008r., a więc w ciągu 7 dni od uzyskania informacji, że to zamówienie nie może być zrealizowane (pismo Wojewódzkiego Związku Pszczelarzy z dnia 20 listopada 2008r.).

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie skarżący dopełnił też ustawowego wymogu uprawdopodobnienia okoliczności braku winy w uchybieniu terminu. Błędne przekonanie J. B. o możliwości złożenia oświadczenia dopiero po dokonaniu transakcji zakupu pakietów pszczelich, w kontekście zaświadczenia lekarskiego, na które powołuje się skarżący, należało ocenić jako niezawinione przez stronę. Wbrew twierdzeniom organu, choroba na którą powołuje się skarżący, nie stanowi nowej okoliczności, tylko wyjaśnienie przez skarżącego przyczyn jego błędnego przekonania, że może złożyć oświadczenie dopiero po dokonaniu zakupu pakietów pszczelich.

Organ powołuje się na okoliczność, że z własnej inicjatywy pismem z dnia 6 października 2008r. poinformował J. B. o terminie w jakim winien on złożyć oświadczenie i skutkach prawnych niedopełnienia tego obowiązku. Należy jednak zauważyć, że pismo to nie wskazuje konkretnej daty, w której upływał termin złożenia oświadczenia, a także, że w aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia tego pisma skarżącemu (organ II instancji przyznał, że pismo zostało nadane listem zwykłym, co uniemożliwia rozstrzygnięcie kwestii jego skutecznego doręczenia). Skarżący już we wniosku o przywrócenie terminu sygnalizował, że powyższego pisma nie otrzymał.

Należy zatem uznać, że w niniejszej sprawie zachodziły podstawy do wydania orzeczenia o przywróceniu skarżącemu terminu do złożenia oświadczenia. Zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji, wydane zatem zostały z naruszeniem art. 58 § 1 i § 2 kpa. Z tego powodu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.

Na podstawie art. 200 p.p.s.a. Sąd zasądził od organu na rzecz strony skarżącej koszty postępowania orzekając w tym przedmiocie jak w pkt II wyroku.

Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organy administracyjne winny uwzględnić zawartą powyżej ocenę Sądu.