Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 369/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2009-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.7, art.77 par.1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art.51 ust.1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie: Sędzia NSA Gerard Czech (spr.) Sędzia NSA Joanna Kuczyńska Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Frydryk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 października 2009r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Dyrektora Opolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 16 czerwca 2009r., nr 172/2009 w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2005r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarżący J. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Dyrektora Opolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu [dalej ARiMR] z 16.06.2009r., nr 172/2009r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie z dnia 11.03.2009r., dotyczącą płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2005r. [dalej ONW]. Wnosząc o jej uchylenie zarzucił obu decyzjom naruszenie przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004r. Nr 6, poz. 40 ze zm.), rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. Nr 65, poz. 600 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów. Jego zdaniem bezpodstawnie odmówiono mu przyznania płatności ONW na 2005r. Skarżący zarzucił, że protokoły kontroli przeprowadzonych na miejscu w styczniu 2006r. w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności rolnośrodowiskowych i w maju 2006r. dotyczącym przyznania płatności obszarowych do gruntów rolnych zawierają błędy. Odnośnie pierwszego z tych protokołów skarżący zarzucił, że wprawdzie został przez niego podpisany, lecz nie miał on warunków do sprawdzenia tego, co podpisuje. Miał na to za mało czasu, tempo pomiarów było zbyt szybkie; sugerowano, że jego podpisanie to zwykła formalność. Nie miał wówczas możliwości weryfikacji podanych w jego treści danych liczbowych dotyczących powierzchni działek rolnych. Natomiast odnośnie drugiego protokołu skarżący podał, że nie wiedział, że zawiera on liczne błędy, które zostały ujawnione dopiero na etapie postępowania sądowego. Nie zgodził się z ustaleniami kontrolerów, że krzaki i drzewa występujące na pastwisku owiec uniemożliwiają rolnicze wykorzystanie tych gruntów. Jego zdaniem działał w ramach dobrej kultury rolnej, a występowanie na działkach drzew i krzewów jest dopuszczalne.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymał przy tym swoje dotychczasowe stanowisko.

Natomiast w zaskarżonej decyzji organ ustalił, że skarżący w 2005r. ubiegał się o przyznanie mu płatności ONW. Poza tym ustalono również, że w dniu 16.12.2005r. na działkach skarżącego położonych w województwie opolskim przeprowadzono kontrolę w zakresie wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, ponieważ o te płatności skarżący również się ubiegał. Działki skarżącego w ramach tego programu pomocowego położone w województwie dolnośląskim zostały skontrolowane w dniach 2-10.01.2006r. Podczas obu tych kontroli skarżący był obecny, osobiście podpisał i odebrał protokoły. Zgłoszone przez niego uwagi do protokołu ze stycznia 2006r. odnośnie tego, że krzaki rosnące na pastwiskach, nie utrudniają wypasu owiec i nie powinny powodować wykluczenia z tej płatności, zostały odnotowane. Skarżący pismem z dnia 6.03.2006r. złożył wyjaśniania odnośnie protokołu kontroli z zakresu płatności rolnośrodowiskowych, co do działek położonych w województwie opolskim. Jednocześnie podniósł w tym piśmie zastrzeżenia do kontroli przeprowadzonej na działkach położonych w województwie dolnośląskim.

Ustalono dalej że w lutym 2006r. skarżący skorygował wniosek w zakresie płatności ONW podając inne powierzchnie części działek oraz częściowo zmienił sposób ich użytkowania. Ostatecznie wniosek o zmianę cofnął, zgłaszając do płatności ONW działki położone w województwie dolnośląskim o powierzchni 103,78 ha. W następstwie tego zgłoszone działki wytypowano do kontroli, którą przeprowadzono w dniach 17-18.05.2006r. Skarżący był podczas niej obecny i nie zgłaszał żądnych uwag; protokół przekazano zaś jego upoważnionemu do tego synowi B. K. Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie postanowieniem z dnia 3.07.2006r. dopuścił w niniejszej sprawie dowód z protokołu kontroli w zakresie płatności rolnośrodowiskowych z 2-10.01.2006r. Natomiast skarżący pismem z dnia 22.04.2007r. wniósł o uwzględnienie podczas rozstrzygania sprawy o przyznanie płatności ONW danych wynikających z protokołów kontroli z 17-18.05.2006r., a tym samym pominięcie ustaleń wynikających protokołu kontroli z 2-10.01.2006r. (dotyczącego płatności rolnośrodowiskowej). Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie decyzją z dnia 20.07.2007r. odmówił skarżącemu przyznania płatności ONW na 2005r. Podstawą odmowy była procentowa różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do płatności tj. 103,78ha, a powierzchnią zakwalifikowaną do jej przyznania tj. 51,56 ha, co daje w/w różnicę w wysokości 101,28%.

Na skutek odwołania od wskazanej decyzji Dyrektor Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał ją w mocy, na co skarżący wniósł skargę do WSA w Opolu, który wyrokiem z dnia 26.11.2008r. w sprawie o sygn. akt I SA/Op 184/08 uchylił zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w uzasadnieniu tego wyroku zwrócił uwagę na to, że wykorzystanie ustaleń poczynionych w drodze kontroli płatności rolnośrodowiskowych w postępowaniu dotyczącym płatności obszarowych nie narusza przepisu art. 75 kpa. Jednak w związku z tym, że wyrokiem WSA w Opolu z dnia 28.12.2007r. w sprawie o sygn. akt II SA/Op 476/06 decyzja w zakresie płatności rolnośrodowiskowych został uchylona, to w sytuacji gdy organ uznał, że bardziej miarodajne są wyniki kontroli poczynione w zakresie płatności rolnośrodowiskowych, a tam występują inne kryteria niż przy przyznawaniu płatności obszarowej, to konieczna jest weryfikacja tych ustaleń, gdyż w przeciwnym razie mogą one prowadzić do błędnych wniosków w niniejszej sprawie.

To spowodowało, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie ponownie rozpatrując sprawę decyzją z dnia 11.03.2009r. odmówił przyznania skarżącemu płatności ONW na 2005r. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, iż nie uwzględnił danych zebranych w trakcie kontroli przeprowadzonej w ramach postępowania na użytek płatności rolnośrodowiskowej. Wzięto natomiast pod uwagę ustalenia kontroli z 17-18.05.2006r. dokonane w zakresie płatności ONW. Skarżący do tej płatności zadeklarował powierzchnię 103,78ha, a jako kwalifikującą się do przyznania płatności uznano w ponownym postępowaniu działki o łącznym obszarze 77,54ha. Zatem zawyżenie powierzchni wyniosło 33,84%, co skutkowało odmową przyznania płatności ONW na podstawie art. 51 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004) w związku z art. 70 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. L 160 z 26.06.1999).

Skarżący odwołując się od powyższej decyzji zwrócił uwagę na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu w sprawie o sygn. akt II SA/Op 476/06, utrzymany w mocy wyrokiem NSA w sprawie o sygn. akt II GSK 603/08. W jego ocenie Sąd uchylając decyzję w sprawie płatności rolnośrodowiskowej nakazał poczynić ponowne ustalenia w drodze kontroli na miejscu, które mogłyby wpłynąć na rozstrzygnięcie sprawy. Zarzucił ponadto, że decyzja o odmowie płatności ONW nie zawiera uzasadnienia wykluczenia z tych dopłat pominiętych powierzchni działek oraz, że nie przeprowadzono analizy czy rosnące na nich drzewa i krzewy uniemożliwiają produkcję rolniczą. Podtrzymał również zarzut, że ustalenia kontroli przeprowadzonej w dniach 17-18.05.2006 nie obejmują pewnych obszarów, które kwalifikują się do płatności ONW.

Ustalony przez organ I instancji w wyżej przedstawiony sposób stan faktyczny Dyrektor Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR uznał za zgodny z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku WSA w Opolu w sprawie o sygn. akt I SA/Op 184/08. Danym wynikającym z kontroli dokonanej na gruntach skarżącego w ramach wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej – jak podał – należało odmówić wiarygodności, ze względu na: porę przeprowadzenia kontroli, zalegający śnieg oraz brak punktów odniesienia przy wykonywaniu zdjęć w terenie. Wskazał, iż pominięty dowód jedynie w znikomym stopniu mógł przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego obecnie rozpatrywanej sprawy, która dotyczy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2005r., a kontrola rolnośrodowiskowa ma na celu weryfikację płatności, której warunki przyznania są odmienne niż zasady przyznawania płatności ONW.

Organ II instancji odnosząc się do zarzutów odwołania podał, że kontrola przeprowadzona w dniach 17-18.05.2006r. została wykonana po okresie zimowym, co dla łąk i pastwisk ma zasadnicze znaczenie. W toku dotychczasowego postępowania skarżący akceptował wyniki tej kontroli. Nawet w swym piśmie z dnia 22.04.2007r. wnosił, aby w sprawie dopłat na 2005r. rozstrzygnięcie oprzeć o wyniki kontroli z 17-18.06.2006r. Nie sposób zatem organowi odnieść się do zarzutów skarżącego, które kieruje przeciwko ustaleniom zwartym w protokole dopiero w postępowaniu odwoławczym tj. w piśmie z dnia 03.04.2009r. Nie można również uwzględnić wniosku o ponowną kontrolę, która ma zweryfikować stan z maja 2006r., ze względu na zmiany jakie nastąpiły na spornych gruntach. Nie można uwzględnić również sugestii przeprowadzenia ponownej kontroli zawartej w wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Op 476/06, gdyż sprawa ta dotyczyła płatności rolnośrodowiskowych, a nie płatności ONW.

Dyrektor Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR rozstrzygając sprawę uwzględnił również pismo Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 18.05.2009r. z którego wynika, że tereny wyłączone z pomiaru to obszary lasu, zadrzewień i zakrzaczeń, obejmujące znaczne powierzchnie w granicach działek rolnych oraz powstrzymujące wzrost roślinności niezbędnej do wypasu.

Organ podzielił zarzut skarżącego, dotyczący wykluczenia z płatności działki oznaczonej G, pow. 1,64 ha tzw. karczowisko. W przypadku płatności ONW decydujące jest prowadzenie działalności rolniczej w roku, którego wniosek dotyczy. Wprawdzie ustalono, że na tej działce miało miejsce karczowanie drzew i krzewów lecz nie sposób wykluczyć, że w 2005 na tej działce prowadzono działalność rolniczą.

Odnosząc się natomiast do zarzutu braku analizy, czy sporny obszar uniemożliwia taką produkcję rolną jak na działkach bez drzew i krzewów organ nie uwzględnił stanowiska skarżącego. Kontrolerzy ARiMR uznali bowiem sporny teren w tej sprawie za las, zadrzewienia i zakrzewienia obejmujące znaczną powierzchnię, będące w granicach działek rolnych i powstrzymujące wzrost roślinności niezbędnej do wypasu. Oceniając ponadto dowód z protokołu sporządzonego przez kontrolerów, organ odwoławczy po raz kolejny zwrócił uwagę, że skarżący przez cały czas znał jego treść, wiedział, że części działek została zakwalifikowana negatywnie, a pomimo tego nie wnosił zastrzeżeń. Argumentując wagę tego dowodu dla postępowania przywołano wyrok NSA w sprawie o sygn. akt II GSK 492/07, gdzie sąd zwrócił uwagę, że m.in. w zakresie płatności obszarowych dowód z protokołu z czynności kontrolnych z tego względu, że został sporządzony przez podmioty wykwalifikowane oraz wyposażone odpowiednio, może być wyłącznym dowodem na okoliczność areału gruntów, których wniosek dotyczy. Tym bardziej w sytuacji, gdy wnioskodawca innych dowodów na tą okoliczność nie oferuje, a protokół ten nie budzi zastrzeżeń.

Organ w zaskarżonej decyzji przedstawił również zestawienie poszczególnych działek oraz ujawnione na nich błędy poprzez podanie kodów. Podał, że odmowa przyznania płatności ONW ma swoje oparcie w art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 w związku z art. 70 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004.

Na rozprawie w dniu 28.10.2009r. skarżący podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze argumentując, że pierwotnie nie kwestionował wyników kontroli, ale po zapoznaniu się z materiałem dowodowym dołączonym przez organ w ramach postępowania sądowego stwierdził istnienie nieścisłości w zakresie powierzchni mierzonych gruntów i oceny sposobu ich wykorzystania. Wskazał też, że pewne elementy związane z powierzchnią gruntów nanoszone były nie w terenie, ale już później w siedzibie Agencji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wbrew jej wywodom, zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, który po myśli art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) obligowałby do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Skarżący w skardze wskazał, jakie w jego ocenie przepisy prawa materialnego zostały naruszone przez orzekające w sprawie organy obu instancji. Jednakże z uzasadnienia skargi jak i z wywodów skarżącego prezentowanych w toku dotychczasowego postępowania wynika jednoznacznie, iż do zarzuconego naruszenia przepisów prawa materialnego doszło na skutek tego, że poczynione w sprawie ustalenia nie odpowiadały rzeczywistemu stanowi faktycznemu. Zatem – zdaniem skarżącego – nieprawidłowe ustalenia co do powierzchni i sposobu rolniczego wykorzystywania spornych działek sprawiły, że skarżący jako producent rolny został niezasadnie pozbawiony płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Z powyższego wynika, że to uchybienia proceduralne popełnione przez organy w toku prowadzonych przez nie postępowań, a w szczególności uchybienia w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego – w ocenie skarżącego - legły u podstaw błędnych, nieodpowiadających prawu decyzji.

W tym stanie sprawy w pierwszej kolejności wskazać należy, iż obecnie zaskarżona decyzja wydana została w następstwie uchylenia przez sąd administracyjny poprzedniej decyzji Dyrektora Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 27 września 2007r. odmawiającej przyznania skarżącemu płatności ONW na 2005r. Uchylając wskazaną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z dnia 26 listopada 2008r. w sprawie o sygn. akt I SA/Op 184/08 podał, że wydając decyzję w sprawie płatności ONW na 2005r. organ oparł się na ustaleniach kontroli dotyczącej wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Chociaż takie postępowanie nie jest niezgodne z art. 75 kpa, to jednak wyniki kontroli przeprowadzonej w ramach dwóch programów pomocowych ujawniły duże rozbieżności w zakresie deklarowanej powierzchni działek i braku utrzymania należytej ich kultury rolnej, a rozbieżności tych nie wyjaśniono, lecz arbitralnie przyjęto, że bardziej miarodajne są wynik kontroli rolnośrodowiskowej, które skarżący w toku postępowania podważał. Sąd ponadto podkreślił, iż decyzje odmawiające przyznania płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych zostały jako niezgodne z prawem wyeliminowane z obrotu prawnego (wyrok WSA w Opolu z dnia 28.12.2008r. w sprawie o sygn. akt II SA/Op 476/06). Z tych przyczyn Sąd uznał, że innymi kryteriami kieruje się organ przyznając płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych mając na uwadze warunki zwykłej praktyki rolniczej, inne zaś ustalenia mogą rzutować na przyznanie świadczeń z tytułu płatności ONW, gdzie ma się na uwadze spełnienie warunków dobrej kultury rolnej. Zatem – zdaniem tego Sądu – przyjęcie przez organ wprost ustaleń z kontroli w zakresie płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych bez próby weryfikacji tych ustaleń pod kątem płatności ONW prowadzić mogło do błędnych wniosków i co za tym idzie, do zastosowania wobec wnioskodawcy nieuzasadnionych sankcji, pozbawiających go prawa do uzyskania płatności, o którą się ubiegał. Z tych też przyczyn uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu dającym podstawę do jej uchylenia w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z przedstawionych wywodów Sądu poprzednio orzekającego w niniejszej sprawie wynika, że zasadniczym i jedynym powodem uchylenia decyzji odmawiających przyznania płatności ONW na 2005r., było oparcie tej decyzji na ustaleniach faktycznych dokonanych w postępowaniu dotyczącym innego programu pomocowego i brak próby weryfikacji tak uzyskanych danych pod kątem przesłanek warunkujących przyznanie płatności ONW. Innych warunków bądź zaleceń pod adresem organów Sąd poprzednio rozpoznający sprawę nie sformułował.

W związku z tym odwołać należy się do art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowiącego, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Oceniając okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, że obecnie zaskarżona decyzja nie narusza wyrażonej w przedstawionym przepisie zasady związania orzekających ponownie organów, oceną prawną wyrażoną poprzednio przez sąd.

Stwierdzić bowiem trzeba, że w obecnie toczonym postępowaniu zrezygnowano z czynienia ustaleń faktycznych w oparciu o dane wynikające z ustaleń uzyskanych w toku prowadzenia czynności dotyczących płatności rolnośrodowiskowych, których przyznanie uwarunkowane jest odmiennymi od płatności ONW przesłankami i które skarżący konsekwentnie – od chwili zapoznania się z nimi - kwestionował. Było to spowodowane uznaniem, iż ustalenia dokonane w styczniu 2006r. i zawarte w protokole kontroli prowadzonej na rzecz płatności rolnośrodowiskowych były obarczone błędem z przyczyn podanych w uzasadnieniu obecnie zaskarżonej decyzji (m. in. prowadzenie pomiarów zimą przy zalegającym śniegu, brak ustalenia punktów odniesienia przy wykonywaniu zdjęć w terenie). Odpadała zatem tak ustalona przyczyna powstania różnic w deklarowanych powierzeniach działek rolnych, które wnioskujący producent rolny zgłosił do uzyskania przedmiotowych płatności.

Dokonując ustaleń faktycznych przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy oparły się na danych zawartych w protokole z kontroli przeprowadzonej w dniach 17-18.05.2006r. Do protokołu sporządzonego w następstwie przeprowadzonych czynności kontrolnych, który został skarżącemu doręczony, nie zgłaszał on żadnych uwag czy zastrzeżeń. Zresztą zastrzeżeń takich nie formułował także w trakcie prowadzenia tych czynności, w których uczestniczył osobiście. Mając świadomość ustaleń kontroli prowadzonej na rzecz płatności rolnośrodowiskowych, wnosił o oparcie decyzji mającej rozstrzygać kwestie przyznania płatności ONW na danych ustalonych w protokole kontroli przeprowadzonej na rzecz tych płatności. Dopiero, kiedy rozstrzygnięcie w przedmiocie płatności ONW, oparte na danych wynikających z ustaleń protokołu z 17-18.05.2006r. okazało się dla skarżącego niekorzystne, bowiem odmówiono mu przyznania płatność ONW na 2005r., podniósł on pod adresem tych ostatnich ustaleń zarzuty. Uczynił to po raz pierwszy dopiero pismem z dnia 3 kwietnia 2009r. tj. w odwołaniu od ponownej decyzji organu I instancji orzekającej w kwestii płatności ONW, po upływie blisko 3 lat od przeprowadzonej kontroli na miejscu. Wtedy to skarżący sformułował zarzuty nieuzasadnionego pominięcia przez kontrolujących pewnych obszarów oraz brak przeprowadzenia analizy, czy rosnące na wykazanych działkach drzewa i krzewy wykluczały prowadzenie na nich prawidłowej działalności (produkcji) rolniczej, co rzutowało na odmowę przyznania pomocy. Stanowisko swoje uzasadnił zaś tym, że dopiero w trakcie postępowania sadowego poznał prawdziwy stan dokonanych przez kontrolujących w trakcie przeprowadzonej kontroli na miejscu ustaleń. Jednakże oprócz podanych twierdzeń, skarżący nie przedstawił dowodów, które ustalenia zawarte w przedmiotowym protokole mogłyby podważyć. Zauważyć bowiem należy, iż dane wynikające z ustaleń kontroli, które obecnie skarżący kwestionuje były mu znane wcześniej, gdyż w tych czynnościach kontrolnych uczestniczył, a sporządzony z nich protokół został mu doręczony. Zatem zapoznając się z nimi nie sposób było nie spostrzec, iż dane wynikające ze sporządzonego protokołu odbiegają od wielkości, które skarżący podał we wniosku o przyznanie przedmiotowej płatności. Znał też powód wyłączenia tych obszarów, jako niespełniających warunków do skorzystania z płatności ONW (ujawnienie na znacznej powierzchni niektórych działek zadrzewień i zakrzewień, które wykluczały – w ocenie kontrolujących – prowadzenie prawidłowej działalności rolniczej – wypasu). Pomimo tego typu ustaleń, skarżący ich nie kwestionował, a co więcej domagał się podjęcia rozstrzygnięć właśnie o te dane.

Zauważyć też trzeba, że to ubiegający się o przyznanie dopłat producent rolny jest powiadamiany o terminie prowadzonych czynności kontrolnych na miejscu, ma możliwość uczestniczenia w tych czynnościach, jaki i doręczany jest mu protokół z dokonanych ustaleń, by mógł do tych ustaleń się odnieść, czy to już w trakcie kontroli, czy to ustosunkowując się do ustaleń zawartych w doręczonym mu protokole. Tylko bowiem zastrzeżenia i uwagi podniesione w trakcie kontroli bądź bezpośrednio po niej, mogą zostać skutecznie zweryfikowane, czy to poprzez powtórzenie czynności, jej sprawdzenie, czy chociażby poprzez odniesienie się kontrolujących do twierdzeń i uwag podniesionych przez kontrolowanego producenta rolnego. Skoro jednak kontrolowany producent tego nie czyni, czy rezygnuje z przysługujących mu w tym zakresie uprawnień, to późniejsza próba zakwestionowania poczynionych ustaleń z kontroli na miejscu, może okazać się znacznie utrudniona bądź niemożliwa, a to z uwagi na zaistniałe w czasie zmiany np. co do wykorzystywanego rolniczo areału.

W niniejszej sprawie danych przyjętych za faktyczną podstawę rozstrzygnięcia skarżący nie kwestionował przez prawie 3 lata, a przedstawione po tym okresie zarzuty nie poparł żadnymi dowodami przeciwnymi do poczynionych ustaleń, co czyni te jego twierdzenia gołosłownymi. Również z uwagi na tak znaczny upływ czasu nie sposób skutecznie domagać się przeprowadzenia ponownej kontroli na miejscu, bowiem jej ewentualne przeprowadzenie mogłoby pozwolić na ustalenie powierzchni wykorzystywanej do celów produkcji rolnej i posiadanych przez skarżącego działek w roku 2009, a nie w maju 2005r. Zatem dowód z ponownej kontroli jako nieprzydatny do ustalenia spornej w sprawie kwestii, zasadnie przez organy został pominięty.

Nałożenie bowiem stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony tego postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza tych sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej, może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (por. wyrok NSA z dnia 26.10.1984r., sygn. akt II SA 1205/84, ONSA z 1984, z. 2, poz. 98). Z treści przepisów nakładających wyżej wspomniane obowiązki nie daje się w szczególności wyprowadzić konkluzji, iż organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ta ostatnia środków takich nie przedstawia. Nie można bowiem w takim przypadku założyć, że przy bierności strony, cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji, spoczywa na tych organach (por. wyrok NSA z dnia 10.07.1996r., sygn. akt SA/Ka 1171/95).

W tym stanie organ odwoławczy zasadnie zwrócił uwagę na stanowisko Naczelnego Sąd Administracyjnego (wyrok z dnia 4.04.2008r. w sprawie o sygn. akt II GSK 492/07) z którego wynika, że w postępowaniu o przyznanie płatności do gruntów rolnych, w tym płatności ONW istotny dla sprawy fakt wykazania areału gruntów wykazany może być protokołem z czynności kontrolnych, o wadze którego świadczy i to, że kontrolę przeprowadzają bezstronne podmioty, które dysponują odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi. Zatem przy braku inicjatywy dowodowej kontrolowanego producenta rolnego, jeżeli protokół z kontroli nie budzi uzasadnionych wątpliwości, organowi nie można postawić skutecznego zarzutu, że oparcie postępowania dowodowego na przeprowadzeniu dowodu z protokołu kontroli stanowi o naruszeniu obowiązku podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

Nadmienić przy tym należy, co stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 grudnia 2007r. (sygn. akt II GSK259/07, opubl. Orzecznictwo NSA i wsa Nr 5/2009), że "weryfikacja danych dotyczących powierzchni działek, zadeklarowanych we wniosku producenta rolnego o przyznanie płatności, nie następuje na podstawie danych zawartych w ewidencjach i rejestrach, lecz na podstawie kontroli na miejscu, obejmującej w szczególności ustalenie rzeczywistego obszaru zgłoszonych upraw".

Mając zatem na względzie przedstawione wyżej okoliczności niniejszej sprawy zasadnie przyjąć trzeba, iż w sprawie – wbrew twierdzeniom skarżącego – nie doszło do naruszenia przepisów regulujących tok postępowania administracyjnego, w szczególności przepisów regulujących przebieg postępowania dowodowego, a w konsekwencji tego, poczynione w sprawie ustalenia faktyczne zasługują na uwzględnienie. W następstwie tak poczynionych ustaleń faktycznych prawidłowo również zastosowano powołane w zaskarżonej decyzji przepisy prawa materialnego i zasadnie odmówiono skarżącemu producentowi rolnemu przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2005r

Z przedstawionych zatem powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny działając w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze.) orzekł o oddaleniu skargi.