Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 492/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2014-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92a, art. 92b ust. 1, art. 92c ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 1985 nr 370 poz 8  art. 13, art. 15 ust. 8,
law: Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 102 poz 1  art. 10 ust. 2.
law: Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów  socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również  uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 listopada 2014 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 21 lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem przepisów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez M. M. prowadzącego działalność gospodarczą jako P.H.U. "[...]" ul. [...], [...], jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 21 lipca 2014 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu z dnia 11 kwietnia 2014 r.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 20 lipca 2013 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości [...] zatrzymano do kontroli samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...] oraz przyczepę [...] o nr rej. [...] o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej 59500 kg. Pojazd prowadził M. B.. W czasie kontroli stwierdzono ingerencję w urządzenie rejestrujące, tj. wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostały niedozwolone urządzenia dodatkowe, a to magnes na czujnik tachografu – impulsatorze znajdującym się na obudowie skrzyni biegów, który powoduje nierejestrowanie wskazań urządzenia w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Ponadto stwierdzono naruszenie norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw i odpoczynków. Przeprowadzone czynności kontrolne potwierdzone zostały protokołem z kontroli nr [...], osoba kontrolowana nie wniosła do protokołu żadnych uwag.

Postanowieniem z dnia 11 marca 2014 r. , nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego w Opolu postanowił zawiadomić M. M. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie nierejestrowania za pomocą cyfrowego urządzenia rejestrującego na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, podczas przewozu wykonywanego w dniu 20 lipca 2013 r. zespołem pojazdów o nr [...] oraz włączyć do akt postępowania dokumenty uzyskane w wyniku postępowania kontrolnego. W uzasadnieniu organ pouczył stronę o treści przepisów stanowiących podstawę procedowania, jak i treści przepisów procesowych, tj. m.in. art. 10 § 1 K.p.a., art. 50 § 1 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., art. 75 § 1 K.p.a., art. 73 § 1 K.p.a. Poinformował jednocześnie, że uwagi i wyjaśnienia w sprawie należy przesłać w terminie 7 dni od otrzymania powyższego pisma.

W odpowiedzi na powyższe M. M. przesłał pismo z dnia 21 marca 2014 r., w którym podniósł, że stroną, która dopuściła się naruszeń jest pracownik, a nie pracodawca, który ze swej strony dopełnił wszystkich procedur związanych z transportem drogowym, tj. prawidłowo zaplanował transport z uwzględnieniem czasu, jaki był potrzebny do jego wykonania. Podał także, iż kierowca był doświadczonym pracownikiem i został zaznajomiony z przepisami dotyczącymi czasu pracy oraz z zakresem czynności i pod tymi dokumentami złożył swój podpis. Stwierdził również, iż sczytując karty kierowców sprawdzane jest także to, czy doszło do popełnienia naruszeń, a jeśli tak, to omawia się je z danym pracownikiem oraz udziela mu się informacji o prawidłowym stosowaniu przepisów. Po takim szkoleniu pracownik podpisuje kartę szkolenia. Wskazał także przedsiębiorca, że z pracownikami przeprowadza się rozmowy dyscyplinujące ich, a w niektórych przypadkach stosuje się nadto kary porządkowe. Podniósł też, iż nie stosuje żadnych składników wynagradzania, które zachęcałyby kierowców do naruszania przepisów, gdyż wynagrodzenie nie jest zależne od przejechanych kilometrów. Do pisma dołączył zakres obowiązków kierowcy M. B., oświadczenie o zapoznaniu się z przepisami o czasie pracy kierowców oraz protokół szkolenia wewnętrznego.

Postanowieniem z dnia 27 marca 2014 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Opolu zawiadomił stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów w terminie 7 dni od doręczenia niniejszego pisma.

Decyzją z dnia 11 kwietnia 2014 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego w Opolu, działając na podstawie art. 92a ust. 1 i 6, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U z 2012 r. poz. 1265), art. 104 § 1 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. u. z 2013 r. poz. 267), art. 13, art. 15 ust. 8 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. UE. L 1985 Nr 370, str. 8) nałożył na M. M. karę pieniężną w wysokości 5.000 zł. W uzasadnieniu organ przedstawił wyniki przeprowadzonej kontroli drogowej w dniu 20 lipca 2013 r. oraz stanowisko pracodawcy zaprezentowane w piśmie z dnia 21 marca 2014 r., wskazał na przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia w sprawie i stwierdził, że podejmowanie i wykonywanie transportu drogowego oraz niezarobkowego przewozu drogowego dokonuje się na zasadach określonych w ustawie o transporcie drogowym, co oznacza, że poruszanie się wszystkich pojazdów i zespołów pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t podporządkowane jest regułom ustanowionym we wskazanym akcie prawnym oraz w przepisach wspólnotowych. W sprawie bezspornym jest, że łączna dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów poddanych kontroli w dniu 20 lipca 2013 r. wynosiła 59500 kg i stąd też na zasadzie art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym podlegał on przepisom tej ustawy. Uzasadniał organ, że w związku z brzmieniem przepisu art. 92b ww. ustawy oraz przepisami art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 i 2135/98 oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820, jak i wyjaśnieniami przedsiębiorcy uznał, że nie doszło w sprawie do naruszenia opisanego w Ip.5.5 załącznika do ustawy, a polegającego na przekroczeniu maksymalnego dziennego okresu prowadzenia pojazdu. W zakresie tego naruszenia organ uznał, że przedsiębiorca zapewnia właściwą organizację i dyscyplinę pracy oraz prawidłowe zasady wynagradzania i stąd też nie nakłada kary pieniężnej za naruszenie czasu pracy kierowcy. W zakresie stwierdzonego naruszenia polegającego na nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, przywołując przepisy art. 3, art. 13, art. 15 ust. 8 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 oraz art. 10 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 uznał, że obowiązkiem przedsiębiorcy jest taka organizacja swej działalności, aby było możliwe wywiązanie się z nałożonych na niego przepisami prawa obowiązków. Pracodawca zobowiązany jest zapewnić prawidłową organizację pracy oraz sprawny, pełny i skuteczny nadzór nad zatrudnionymi pracownikami, tak aby wykonywali powierzone im obowiązki w sposób zgodny z prawem. Argumentował organ, że za działalność przedsiębiorstwa odpowiedzialność ponosi zawsze podmiot, który go prowadzi i to na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi się posługuje przy wykonywaniu działalności gospodarczej. Zgodnie z zasadą ryzyka to pracodawca obciążony jest skutkami niewłaściwego doboru pracowników i zmuszony jest ponosić straty wynikłe na skutek ich działań. Odnosząc się do twierdzeń przedsiębiorcy, że podjął wszelkie kroki, które miały zapewnić stosowanie przez kierowców przepisów o transporcie drogowym organ stwierdził, że mając na uwadze brzmienie przepisu art. 92c ustawy, w sprawie nie zostały wykazane przez stronę żadne nadzwyczajne, szczególne okoliczności, które profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie byłby w stanie przewidzieć. Zdaniem organu, stwierdzone naruszenie tj. nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi znajduje się w 1p.6.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym i opisane jest jako "wykonywanie przewozu drogowego z ingerencją w urządzenie rejestrujące" i wyczerpuje znamiona czynu określonego w 1p.6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy, za który wymierzana kara wynosi 5.000 zł.

Z treścią powyższej decyzji nie zgodził się M. M.. We wniesionym odwołaniu domagał się uchylenia decyzji organu I instancji. Odwołujący się przedstawił ponownie czynności jakie są podejmowane w firmie, a które sprowadzają się do takiej organizacji pracy, aby kierowcy mogli wykonać zlecenia przewozowe nie naruszając żadnych przepisów, zapoznawania kierowców z obowiązującymi w zakładzie pracy zasadami m.in. w zakresie przestrzegania czasu pracy, rozporządzenia Rady WE nr 561/2006 oraz rozporządzenia EWG nr 3821/85, bieżącego weryfikowania, na koniec tygodnia, zapisów dotyczących czasu prowadzenia pojazdów, przerw i odpoczynków, przeprowadzania z kierowcami dodatkowych rozmów dyscyplinujących i stosowania kar porządkowych w przypadku stwierdzenia uchybień, cyklicznego szkolenia okresowego kierowców, a także takiego sposobu wynagradzania kierowców, który nie uzależnia wysokości wynagrodzenia od ilości przewiezionego ładunku, ilości przejechanych kilometrów w miesiącu. Powyższe czynności, zdaniem odwołującego, winny spowodować uznanie przez organ, że podjął on absolutnie wszelkie kroki, aby nie doszło do najmniejszego nawet naruszenia przepisów i stąd też w sprawie winien znaleźć zastosowanie art. 92c ustawy.

Zaskarżoną decyzją z dnia 21 lipca 2014 r. Dyrektor Izby Celnej w Opolu utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy odzwierciedla ustalony w sprawie stan faktyczny, z którego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że w zespole pojazdów o nr [...] w trakcie przeprowadzonej w dniu 20 lipca 2013 r. kontroli stwierdzono nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, co w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym znajduje się w 1p.6.2 ww. załącznika nr 3 i opisane jest jako "wykonywanie przewozu drogowego z ingerencją w urządzenie rejestrujące". Dokonując ponownego rozpoznania sprawy, organ powołując przepisy stanowiące podstawę procedowania w sprawie stwierdził, że strona nie podważa ustaleń zawartych w protokole kontroli ani oceny też oceny stanu faktycznego, a jedynie twierdzi, że została niesłusznie ukarana za naruszenie, którego dopuścił się jej pracownik i na które to naruszenie nie miała wpływu. Zauważył organ odwoławczy, że na podstawie złożonych przez stronę wyjaśnień w piśmie z dnia 21 marca 2014 r. została ona uwolniona od odpowiedzialności za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, co znajdowało umocowanie w przepisie art. 92b ustawy. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ uzasadniał, że naruszenie przepisów poprzez nałożenie czujnika tachografu - impulsatorze znajdującym się na obudowie skrzynie biegów powodującym nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań urządzenia w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi nie może uwolnić przedsiębiorcy (strony postępowania) od winy z art. 92b ustawy. Zakres przedmiotowy przesłanek zwalniających z odpowiedzialności przedsiębiorcę, jakie przewidziane zostały tym przepisem został ograniczony wyłącznie do tych przypadków, w których deliktem administracyjnym jest naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynków ujętych w 1p.5 załącznika nr 3 do ustawy. Stwierdzone naruszenie nie mieści się w tym zakresie. Argumentował organ II instancji, że zastosowanie przepisu art. 92c ustawy wymaga zaistnienia łącznie dwóch przesłanek tj. brak wpływu na naruszenie i wystąpienie szczególnych okoliczności. Zdaniem organu, strona nie przedstawiła dowodów na wystąpienie okoliczności zwalniających ją z odpowiedzialności, tj. wystąpienia nadzwyczajnych, nieoczekiwanych okoliczności, które mogłyby tę odpowiedzialność wyłączyć. Powołując orzecznictwo sądów administracyjnych i Trybunału Konstytucyjnego organ uznał, że okoliczności objęte hipotezą art. 92c ustawy nie pozwalają na przyjęcie wystąpienia po stronie przedsiębiorcy przesłanek braku wpływu na powstanie naruszenia, jak i okoliczności, których nie można przewidzieć, w sytuacji braku wiedzy o ingerencji kierowcy w pracę urządzenia rejestrującego. Akcentował, organ, że bez zgromadzenia dowodów nie ma możliwości uwolnienia strony od odpowiedzialności tylko na podstawie jej twierdzeń. Obowiązkiem pracodawcy jest nie tylko zorganizowanie pracy kierowców w taki sposób, aby ci mogli przestrzegać obowiązujących przepisów, ale również skuteczne kontrolowanie wykonywanych obowiązków. Zdaniem organu, przedsiębiorca ma możliwość chociażby przy pomocy GPS, zza biurka kontrolować parametry trasy przejazdu oraz ma możliwość reagowania na działania osób, którymi się posługuje przy wykonywaniu transportu drogowego m.in. przez bieżącą kontrolę, a także dobór kadry. W ocenie organu, w dyspozycji obecnego przepisu art. 92c ustawy nie mieszczą się typowe sytuację drogowe, a jedynie sytuacje nadzwyczajne, które nie są wynikiem braku właściwych rozwiązań organizacyjnych. Rzeczą przedsiębiorcy jest zawarcie takich umów i obmyślenie takich rozwiązań organizacyjnych, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na ich rzecz usługi kierowania pojazdem. Zaakcentował nadto organ, że odpowiedzialność wynikająca z art. 92a ustawy ma wyłącznie charakter administracyjny, a nie karny i stąd też kary wymierzone na podstawie ustawy o transporcie drogowym nie uzależniają ich nałożenia od stopnia winy. Wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków. Kara administracyjna nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. W świetle powyższego zgodził się organ odwoławczy z zapadłą w sprawie decyzją organu I instancji.

Skargę na powyższą decyzję wniósł M. M.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 92c ustawy o transporcie drogowym przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy materiał dowodowy wskazuje na zaistnienie przesłanek określonych w powyższym przepisie, bowiem skarżący dołożył należytej staranności w zorganizowaniu i zaplanowaniu trasy przejazdu włącznie z okresami odpoczynku kierowcy, a zatem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, które powstało na skutek okoliczności, których nie mógł przewidzieć; art. 31 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady równego traktowania wszystkich obywateli polegające na pociągnięciu do odpowiedzialności skarżącego pomimo braku winy i zawinieniu przez osobę bezpośrednio wykonującą przewóz; błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że w przedsiębiorstwie skarżącego występują nieprawidłowości w organizacji, nadzorze pracy oraz kontroli czasu pracy kierowców; naruszenie przepisów postępowania, a to art. 8 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania w związku ze swobodnym uznaniem przez organy, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania art.92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym; art. 75 K.p.a. poprzez niezebranie wszystkich dowodów w sprawie, a w szczególności nieudowodnienie, że skarżący miał jakikolwiek wpływ na powstanie naruszenia. Wskazując na powyższe, skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący dowodził, że z zapadłymi w sprawie decyzjami nie sposób się zgodzić, gdyż wykazał w sprawie przesłanki ekskulpujące, o których stanowi art. 92c ustawy. Za wadliwe uznawał stanowisko organów, że kary wymierzane w postępowaniu administracyjnym na podstawie ustawy o transporcie drogowym nie uzależniają nałożenia kary od stopnia winy, a wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków. Podkreślił, że w prowadzonym przedsiębiorstwie stosuje szereg rozwiązań, które mają zapobiegać naruszeniom przepisów o czasie pracy kierowców i trudno sobie wyobrazić jakie jeszcze czynności mógłby podjąć. Wbrew twierdzeniom organów, skarżący nie był w stanie przewidzieć, iż przeszkolony pracownik w zakresie przestrzegania przepisów o czasie pracy kierowców skorzysta z niedozwolonego magnesu. W zaistniałej sytuacji należało przyjąć, że to pracownik na własne ryzyko i odpowiedzialność dopuścił się złamania przepisów. Akcentował, że wprowadzenie przepisu art. 92 ustawy było wynikiem dążenia do ograniczania zasady "winy obiektywnej" przez wskazanie okoliczności ekskulpujących od odpowiedzialności administracyjnej podmiot wykonujący przewóz drogowy. Wykazanie zatem winy kierowcy jest wystarczającą przesłanką zwalniającą z odpowiedzialności skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Opolu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy administracji wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ocena sprawy dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwanej P.p.s.a. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). W przypadku braku podstaw do jej uwzględnienia skarga podlega oddaleniu na podstawie przepisu art. 151 P.p.s.a.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie jest zasadna.

Przedmiot postępowania w sprawie stanowiła decyzja Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 21 lipca 2014 r., którą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu z dnia 11 kwietnia 2014 r. o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł za stwierdzone naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Zaskarżona decyzja zapadła w trybie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej K.p.a. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły zaś m.in. przepisy ustawy Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 ze zm.), zwanej dalej ustawą lub ustawa o transporcie drogowym.

Ustalony w sprawie stan faktyczny dotyczący stwierdzonego naruszenia przepisów przez kierowcę zatrudnianego przez skarżącego, a to poprzez nałożenie czujnika tachografu - impulsatorze znajdującym się na obudowie skrzyni biegów powodującym nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań urządzenia w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi nie był negowany przez skarżącego w toku całego postępowania administracyjnego, w tym i w skardze.

Istota sporu sprowadzała się do oceny czy podnoszone przez skarżącego okoliczności w piśmie z dnia 21 marca 2014 r. uzasadniały nie tylko zastosowanie przepisu 92b ust. 1 ustawy, ale także przepisu art. 92c ust. 1 ustawy.

W trakcie przeprowadzonej bowiem w dniu 20 lipca 2013 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości [...] kontroli samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] oraz przyczepy [...] o nr rej. [...] o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej 59500 kg, który to zespół pojazdów prowadził M. B., stwierdzono nie tylko ingerencję w urządzenie rejestrujące, tj. wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostały niedozwolone urządzenia dodatkowe, a to magnes na czujnik tachografu – impulsatorze znajdującym się na obudowie skrzyni biegów, który powoduje nierejestrowanie wskazań urządzenia w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, ale także naruszenie norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw i odpoczynków. W zakresie tego naruszenia organy administracji uznały, że należało zastosować przepis art. 92b ust. 1 ustawy. Stanowi on, że nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił:

1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:

a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85,

b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym,

c) Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087);

2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

Organy administracji uznały, że skarżący wykazał złożonymi w sprawie dowodami w postaci pisemnego zakresu obowiązków kierowcy M. B., oświadczenia o zapoznaniu się przez niego z przepisami o czasie pracy kierowców oraz protokołu szkolenia wewnętrznego oraz podejmowanymi czynnościami co do planowania transportu, sczytywania kart kierowców i zasad wynagradzania przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku właściwą organizację i dyscyplinę pracy i prawidłowe zasady wynagradzania, które nie zachęcają do naruszania przepisów dotyczących czasu pracy kierowców. Skarżący w tym zakresie nie kwestionował ustaleń organu, ani oceny dokonanej przez organy co do podjętych czynności przez przedsiębiorcę.

Zdaniem skarżącego, podnoszone przez niego okoliczności i złożone dowody przemawiały jednak nie tylko za zastosowaniem art. 92b ustawy, lecz także art. 92c ustawy. Art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Już tylko pobieżne porównanie obu przepisów wskazuje, że zakres przesłanek zwalniających przedsiębiorcę z odpowiedzialności związany jest z różnymi rodzajowo naruszeniami. Przepis art. 92b ustawy dotyczy tylko i wyłącznie możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku. W przedmiotowej sprawie kara zaś nałożona została na skarżącego za stwierdzone nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, co znajduje odzwierciedlenie w załączniku nr 3 pod pozycją 1p.6.2 ustawy o transporcie drogowym i opisane jest jako "wykonywanie przewozu drogowego z ingerencją w urządzenie rejestrujące".

Pracodawca oraz kierowca, zgodnie z art. 13 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.U. UE. L.1985.370.8); dalej określanego jako rozporządzenie 3821/85; zobowiązani są do zapewnienia poprawnego działania i odpowiedniego stosowania, z jednej strony, urządzeń rejestrujących, a z drugiej strony, kart kierowcy, w przypadku, gdy kierowca obowiązany jest prowadzić pojazd wyposażony w urządzenie rejestrujące. Przepis art. 15 ust. 8 rozporządzenia nr 3821/85 stanowi, że zabrania się fałszowania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach, przechowywanych przez urządzenie rejestrujące lub kartę albo zarejestrowanych na wydrukach z urządzenia rejestrującego jak określono w załączniku IB. To samo stosuje się do jakiegokolwiek manipulowania urządzeniem rejestrującym, wykresówką lub kartą kierowcy, które mogłoby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych oraz informacji wydrukowanych. W pojeździe nie może znajdować się żaden sprzęt, który mógłby zostać użyty w powyższych celach. Sytuacja przewidziana powyższą regulacją wystąpiła w przedmiotowej sprawie i jej zaistnienie nie neguje skarżący.

Konsekwencją wykonywania przewozu drogowego z naruszeniem przepisów dotyczących stosowania urządzeń rejestrujących samoczynnie prędkość pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi ujętej w załączniku nr 3 pod pozycją 6.2.1 ustawy jest wymierzenie kary w wysokości 5.000 zł. Podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie (art. 92a ust. 1 ustawy). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 6 ustawy).

W związku z powyższym stwierdzić należy, iż organy dokonały właściwej subsumcji przepisów ustawy o transporcie drogowym, jak i unijnych rozporządzeń do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Zgodzić należy się także z organami, że odpowiedzialność pracodawcy wynikająca z art. 92a ustawy ma charakter administracyjny, nie jest oparta na zasadzie winy, a do stwierdzenia jej zaistnienia wystarczające jest - co do zasady - stwierdzenie naruszenia przepisów o transporcie drogowym, nawet jeżeli doszło do niego w sposób niezawiniony. Sąd w tym zakresie podziela stanowisko zaprezentowane przez WSA w Gliwicach w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 lipca 2013 r. w sprawie o sygn. akt II SA/GL 104/13 (por. Lex 1355033).

W sprawie trafnie dostrzegły także organy, że w świetle regulacji zawartej w przepisie art. 10 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820 (DZ.U. UE. L.2006.102.1) przedsiębiorstwo transportowe organizuje pracę kierowców, o których mowa w ust.1 w taki sposób, aby kierowcy ci mogli przestrzegać przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3281/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia. Przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenia przepisów, które dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa, nawet jeśli naruszenie takie miało miejsce na terytorium innego Państwa Członkowskiego lub w państwie trzecim (ust. 3).

W związku z powyższym zaaprobować należy także stanowisko organów, że obowiązkiem pracodawcy jest nie tylko organizowanie pracy kierowców w taki sposób, aby ci mogli przestrzegać obowiązujących przepisów, ale również skuteczne kontrolowanie wykonywanych obowiązków. Obecne zdobycze techniki pozwalają nie tylko na śledzenie trasy przejazdu, ale także kontrolę parametrów jazdy. Odpowiedzialność przedsiębiorcy za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym ma rozszerzony zakres, co oznacza, iż pracodawca ponosi konsekwencje zarówno niewłaściwej organizacji przedsiębiorstwa, jak i braku należytego nadzoru nad osobami, którymi się posługuje (kierowcami). Wpływ przedsiębiorcy na pracę zatrudnionych przezeń kierowców polega nie tylko na prowadzonych szkoleniach, czy odbieraniu oświadczeń od kierowców o zobowiązaniu do przestrzegania przepisów itp., lecz przede wszystkim na doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło. Nie bez znaczenia są również środki dyscyplinujące. Przewoźnik winien zastosować takie rozwiązania organizacyjne w zakresie dyscyplinowania osób wykonujących na jego rzecz usługi kierowania pojazdem, aby pracownicy nie naruszali przepisów dotyczących przewozów drogowych. Przedsiębiorstwo transportowe wydaje odpowiednie polecenia kierowcy i przeprowadza regularne kontrole przestrzegania przepisów rozporządzenia nr 3821/85 oraz przepisów rozporządzenia nr 561/2006. Rzeczą przedsiębiorcy jest zatem właściwy dobór osób współpracujących, zachowanie należytej staranności, właściwego systemu motywacyjnego, szkoleniowego, czy innego rodzaju środków dyscyplinujących (por. powołany wyżej wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 lipca 2013 r.).

Słusznie uznały organy, że przepis art. 92c ust. 1 ustawy wskazuje na okoliczności o charakterze wyjątkowym i nadzwyczajnym, a więc na sytuacje powstałe w warunkach niezależnych od przedsiębiorcy, np. klęski żywiołowe, katastrofy czy wprowadzenie na danym obszarze stanów nadzwyczajnych. Tych wyjątkowych sytuacji doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie może przewidzieć (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1237/13 – http:www.nsa.orzeczenia gov.pl). Taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła i skarżący nie udowodnił, przedstawiając odpowiednie dowody, że mimo zachowania należytej staranności nie można było uniknąć zdarzenia lub okoliczności, z którym prawo wiąże naruszenie przepisów ustawy, tj. wykonywania przewozu drogowego z ingerencją w urządzenie rejestrujące.

Funkcjonowanie wewnętrznej organizacji pracy, stosunki panujące w przedsiębiorstwie i postępowanie kierowców w zakresie czasu pracy, czy właściwego używania urządzenia rejestrującego nie są, co do zasady, przesłankami egzoneracyjnymi w rozumieniu art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy i obciążają przedsiębiorcę (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Po 1105/13 – Lex nr 1458349; wyrok NSA z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 716/10; wyrok WSA w Lublinie z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Lu 738/11- powołana wyżej strona internetowa.).

W ocenie Sądu, organy obu instancji trafnie zatem przyjęły, że to na przedsiębiorcy ciąży obowiązek ustalenia, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń i to jego obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań lub działań świadomych tych osób, konsekwencją których jest poniesienie odpowiedzialności finansowej. Wskazane w art. 92c ustawy przesłanki egzoneracyjne odnoszą się bowiem do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć.

Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, iż z odpowiedzialności nie mogą zwolnić przedsiębiorcy takie okoliczności, jak brak bezpośredniego wpływu na kierowcę w trakcie wykonywania przewozu, czy fakt, że posiada on odpowiednie kwalifikacje i przeszkolenie. Wykonywanie przewozu przez kierowcę najczęściej odbywa się z wyłączeniem możliwości sprawowania bezpośredniej kontroli przez przedsiębiorcę, co nie może oznaczać zwolnienia go z odpowiedzialności za naruszenia, których dopuszcza się kierowca. Przepis art. 92c ust. 1 ustawy dla uwolnienia się od odpowiedzialności wymaga nie wykazania braku zawinienia po stronie przedsiębiorcy, ale udowodnienia podjęcia wszelkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia naruszeniom prawa przez kierowcę.

Reasumując, w dyspozycji powołanego przepisu nie mieszczą się sytuacje, które są wynikiem zachowania kierowcy, ale które bezpośrednio wynikają z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych w zakresie dyscyplinowania osób wykonujących na rzecz przedsiębiorcy usługi kierowania pojazdem. Także kwestie właściwego doboru pracowników (ryzyko osobowe) nie mieści się w zakresie regulacji zacytowanych przepisów. Rzeczą przedsiębiorcy jest właściwy dobór osób współpracujących, tym bardziej, że to on odpowiada za dokonane przez kierowców naruszenia odnoszące się do przestrzegania przepisów o transporcie drogowym. Takimi okolicznościami, co do zasady, nie mogą być działania kierowcy samowolnie ingerującego w pracę urządzenia rejestrującego.

W tym stanie rzeczy stanie rzeczy, organy orzekające w sprawie słusznie uznały, że skarżący nie udowodnił zaistnienia przesłanek, o których stanowi art. 92c ust. 1 ustawy i stąd też wobec stwierdzonego naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym poprzez podłączenie przez pracownika skarżącego magnesu na czujniku tachografu koniecznym było wymierzenie kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł. zgodnie z 1p.6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji RP nie znajduje uzasadnienia. Konstytucyjna zasada równości wyrażona w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP statuuje zasadę równości wobec prawa i zgodnie z nią wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących, czy też faworyzujących. Art. 92a ust. 1 ustawy nie różnicuje podmiotów prawa, które charakteryzują się daną cechą istotną (relewantną), tj. podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego.

Organy, wbrew zarzutom skargi wyjaśniły sprawę w zakresie pozwalającvm na właściwe jej rozstrzygnięcie i w trakcie przeprowadzonego postępowania nie naruszyły przepisu art. 75 K.p.a. Powtórzyć należy, że ciężar wykazania zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych, o których stanowi art. 92 c ust. 1 ustawy obciąża przewoźnika, a nie organ administracji. To bowiem w interesie przewoźnika i na jego rzecz ustawodawca ustanowił okoliczności zwalniające go z odpowiedzialności w ww. przepisie. Obarczenie organu obowiązkiem zebrania dowodów na okoliczności wskazane w przepisie art. 92c ust. 1 ustawy prowadziłoby także do nieuzasadnionej liberalizacji odpowiedzialności przewoźnika, zagrażając interesowi publicznemu, a w szczególności bezpieczeństwu ruchu drogowego. Zgodzić należy się z organem, że jeżeli strona sama nie dostarczy dowodów uwalniających ją od odpowiedzialności i okoliczności zaistniałe w trakcie kontroli i przeprowadzonego postępowania na takowe nie wskazują, to organy orzekające w sprawie nie mają obowiązku poszukiwania dowodów na okoliczności wynikające z przepisu art. 92c ust. 1. Dostrzec bowiem należy, że celem przepisów o transporcie drogowym jest poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego. Stąd też rejestrowanie rzeczywistej aktywności kierowcy, prędkości jazdy oraz innych parametrów przejazdu ma istotne znaczenie dla pozostałych uczestników ruchu drogowego. Z powyższych przyczyn niemożliwe jest przyjęcie stanowiska, że przedsiębiorca transportowy nie może odpowiadać za naruszenia przepisów o transporcie drogowym z tego powodu, że to pracownik dopuścił się naruszeń, na powstanie których nie miał wpływu. Skarżący jest odpowiedzialny za działania pracownika i ponosi z tego tytułu ryzyko w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.