Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 563/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Reforma rolna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 art. 30 par. 4 art. 77 par. 1 art. 80  art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 6 ust. 1  pkt 3  ust. 1ust. 4 art. 11
journal: Dz.U. 1959 nr 14 poz 78
law: Obwieszczenie Ministra Rolnictwa z dnia 30 stycznia 1959 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 września 2021 r. sprawy ze skargi M. S., M. P., E. S., A. B., B. K., J. S., A. S., B. M., B. S., D. S., B. S., Z. S., T. S., J. S., A. M., J. S., A. S. i K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] marca 2012 roku M. S., Z. S., A. B., B. K., M. S., J. S., P. S., M. P., T. S., B. S. B. S. oraz D. S., następcy prawni W. N., zastępowani przez pełnomocnika w osobie adwokata, wystąpili do Zarządu Geodezji i [...] Miejskiego w P. o rozpoznanie, złożonego w trybie ustawy z dnia 16 czerwca 1948 roku o uprawnieniach osób, które przed dniem 13 września 1944 roku otrzymały we władanie grunt wchodzące w skład nieruchomości ziemskich przeznaczonych na cele reformy rolnej, wniosku W. N. z dnia [...] listopada 1949 roku dotyczącego nadania działki gruntu nr IV (według projektu parcelacji) o powierzchni [...] położonej w majątku S. w P. powstałej z parcelacji tego majątku oraz nadanie powyższej działki gruntu wnioskodawcom.

Prezydent Miasta P., postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 roku (nr [...]) na podstawie art. 61a ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie nadania nieruchomości na podstawie przepisów dekretu z dnia 15 kwietnia 1955 roku o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] października 2017 roku (nr [...]) utrzymało w mocy rozstrzygniecie organu I instancji o odmowie wszczęcia postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 7 marca 2018 roku o sygn. akt IV SA/Po 1228/17, oddalił skargę wniesioną na rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, wyrokiem z dnia 12 lutego 2019 roku o sygn. akt I OSK 1950/18, uchyli zaskarżony wyrok oraz postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia [...] października 2017 roku (nr [...]), a także postanowienie Prezydent Miasta P. z dnia [...] lipca 2017 roku (nr [...]).

Prezydent Miasta P., decyzją z dnia [...] września 2020 roku (nr [...]), na podstawie art. 105 §1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, umorzył postępowanie w sprawie nadania nieruchomości na podstawie przepisów dekretu z dnia 15 kwietnia 1955 roku o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolna.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że ustawa z dnia 16 czerwca 1948 roku o uprawnieniach osób, które przed [...] września 1944 roku otrzymały we władanie grunty wchodzące w skład nieruchomości ziemskich z przeznaczonych na cele reformy rolnej została uchylona z dniem [...] kwietnia 1955 roku na mocy art. 22 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 roku o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym.

Organ wskazał, że starosta orzeka o nabyciu własności gruntów rolnych w przypadku spełnienia warunków określonych przepisami dekretu. Decyzja ma charakter konstytutywny (postanowienie SN z 9.07.2003 r., IV CKN 328/01 oraz wyrok NSA z 19.01.2016 r., I OSK 1071/14).

Organ wyjaśnił, że przepisy art. 6 ust. 1 dekretu adresowany jest do rolników gospodarujących na nieruchomościach Skarbu Państwa w dniu wejścia dekretu w życie, tj. 29 kwietnia 1955 roku, którzy weszli w posiadanie nieruchomości na skutek zdarzeń wskazanych w dekrecie lub są następcami takich osób. Możliwość uwłaszczenia posiadaczy nie gospodarujących na nieruchomościach określał art. 6 ust. 4 dekretu. Osoby te także musiały wykazać, że oni lub ich poprzednicy uzyskali posiadanie nieruchomości w czasie i na warunkach ściśle określonych w przepisach dekretu. Organ stwierdził, że uprawnionym do otrzymania na własność nieruchomości mógł być wyłącznie W. N., pod warunkiem, że spełniał powyższe warunki. Natomiast postępowanie o nadanie własności nieruchomości jego następcom prawnym należało umorzyć jako bezprzedmiotowe.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] lutego 2021 roku (nr [...]), po ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ odwoławczy podkreślił, że W. N. nie żyje. Postępowanie w sprawie nadania własności działki oznaczonej w projekcie parcelacji stało się bezprzedmiotowe. Odwołujący się nie maja interesu prawnego w sprawie nadania własności przedmiotowej działki.

Organ wskazał, że w obecnym stanie prawnym podstawą orzekania jest dekret z dnia 18 kwietnia 1955 roku o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym. Przepis art. 6 ust. 1 pkt 3 dekretu stanowi, że rolników gospodarujących na nieruchomościach państwowych uznaje się za właścicieli tych nieruchomości, jeżeli oni lub ich poprzednicy prawni uzyskali ich posiadanie na podstawie orzeczenia o zatwierdzeniu projektu parcelacji nieruchomości państwowych i wykazu nabywców przed dniem 1 września 1939 roku.

Z przepisu jednoznacznie wynika, że osobami uprawnionymi do wystąpienia z wnioskiem w sprawie nabycia własności nieruchomości są rolnicy, którzy uzyskali posiadanie nieruchomości na w/w podstawie, przy czym rolnik musiał spełniać dodatkowo warunek gospodarowania na nieruchomościach państwowych. Takimi osobami nie są odwołujący się, czyli następcy prawni J. i M. S., którym W. N. darował wyłącznie roszczenie do Skarbu Państwa o przeniesienie własności działki oraz roszczenie do Państwowych Gospodarstw Rolnych o wydanie działki będącej w ich posiadaniu.

M. S., M. P., E. S., A. B., B. K., J. S., A. S., B. M., B. S., D. S., B. S., Z. S., T. S., J. S., A. M., J. S., A. S., K. M., reprezentowani przez pełnomocnika w osobie adwokata, skorzystali z prawa skargi do sądu administracyjnego.

Skarżący zażądali uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta P., a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W ocenie skarżących kwestionowane decyzje zostały wydane z mającym istotny wpływ na wynika sprawy naruszeniem:

1) art. 6 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 22 ust. 1 i ust. 2 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 roku o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym w związku z art. 2 ust. 1 ustawa z dnia 16 czerwca 1948 roku o uprawnieniach osób, które przed 13 września 1944 roku otrzymały we władanie grunty wchodzące w skład nieruchomości ziemskich z przeznaczonych na cele reformy rolnej poprzez przyjęcie, że przepisy te nie stanowią materialnoprawnej podstawy załatwienia sprawy i nadania własności nieruchomości, w sytuacji, gdy wniosek został złożony przez osobę uprawnioną w 1949 roku, w trakcie obowiązywania powołanej powyżej ustawy z dnia 16 czerwca 1948 rok, a wnioskodawca inicjujący postępowanie zmarł w trakcie postępowania i w jego miejsce wstąpili do postępowania następcy prawni, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego orzeczenia o bezprzedmiotowości postępowania,

2) art. 28 i art. 30 § 4 w związku z art. 105 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez odmowę przyznania interesu prawnego następcom prawnym W. N., a w konsekwencji odmowę rozpoznania sprawy kontynuowanej z udziałem skarżących, a wszczętej na żądanie W. N. w 1949 roku, podczas, gdy jako następcy prawni podmiotu, który złożył wniosek legitymują się oni interesem prawnym do występowania w sprawie i żądania jej rozstrzygnięcia, a dalsze prowadzenie postępowania o nabycie nieruchomości rolnej możliwe jest wyłącznie z udziałem skarżących jako następców prawnych W. N.,

3) naruszenie art. 77 § 1 w związku z art. 80 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez błędne przyjęcie, że umową darowizny z dnia [...] września 1957 roku W. N. darował M. S. i J. S. wyłącznie roszczenie o przeniesienie własności i wydanie działki będącej w posiadaniu M. S. i J. S., podczas gdy z treści aktu notarialnego wynika, że W. N. przeniósł na M. S. i J. S. swoje roszczenie do działki nr IV, której nadania dochodził w sprawie wszczętej wskutek złożenia wniosku z dnia [...] listopada 1949 roku, co do której toczy się niniejsze postępowanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu wydanej decyzji oraz wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie określonym art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020, poz. 1842 ze zm.). W świetle tego przepisu Przewodniczący może zarządzić rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, jeżeli uzna, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w takich sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgoda strony na rozpoznanie sprawy w tym trybie nie jest konieczna.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021, poz. 137).

Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm. dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 §1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 §1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 §1 pkt 3 P.p.s.a.).

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Analiza dokumentów włączonych do akt administracyjnych ujawnia, co następuje.

Wojewoda P. orzeczeniem z dnia [...] czerwca 1939 roku nr [...], na podstawie art. 58 pkt 3 i art. 68 oraz art. 69 ustawy z dnia 28 grudnia 1925 roku o wykonaniu reformy rolnej (Dz. U. R. P. nr 1 poz. 1 z 1926 r.), postanowił zatwierdzić: plan podziału parcelacyjnego majątku S. powiatu p. o obszarze [...] oraz cenę sprzedaży działek i nabywców według załączonego zestawienia stanowiącego integralną części orzeczenia.

Zgodnie z załącznikiem do orzeczenia oraz protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] lipca 1939 roku W. N., po uiszczeniu na poczet ceny zadatku w kwocie [...]zł, został wprowadzony w posiadanie działki nr IV o obszarze 14 ha na zasadach określonych w powyższym orzeczeniu oraz deklaracji w sprawie przyjęcia warunków nabycia działki. Zgodnie z treścią deklaracji do czasu przeniesienia prawa własności działki nabywca zobowiązany był uiszczać opłatę za użytkowanie działki w postaci, ustalonych zgodnie z obowiązującymi przepisami odsetek od reszty ceny sprzedażnej ([...] = [...] zł) w dniu [...] kwietnia za pierwsze półrocze kalendarzowe i [...] października za drugie półrocze kalendarzowe. Stwierdzenie niewykonania obowiązków określonych w deklaracji dotyczącej warunków nabycia działki, przed udzieleniem nabywcy przewłaszczenia działki, obwarowane zostało sankcją usunięcia z działki.

Pismem z dnia [...] listopada 1949 roku, powołując się na ustawę z dnia 16 czerwca 1948 r. o uprawnieniach osób, które przed dniem 13 września 1944 r. otrzymały we władanie grunty, wchodzące w skład nieruchomości ziemskich, przeznaczonych na cele reformy rolnej (Dz. U. Nr 33, poz. 222), W. N. wystąpił do Urzędu Wojewódzkiego Dział Rolnictwa i Reformy Rolnej w P. z żądaniem przywrócenia posiadania działki rolnej położonej w majątku Strzeszyn, a opisanej w deklaracji oraz protokole zdawczo-odbiorczym z [...] lipca 1939 roku.

Wnioskodawca wyjaśnił, że z przedmiotowego gospodarstwa rolnego został wysiedlony przez okupanta. Zaznaczył, że na wypadek przeszkód z art. 3 ust. 1 ustawy prosi o zastosowanie art. 3 ust. 2 wyżej cytowanej ustawy.

Umową darowizny w formie aktu notarialnego z dnia [...] września 1957 roku W. N. darował J. S. oraz M. S. swoje roszczenie do Skarbu Państwa o przeniesienie własności działki oraz do Państwowych Gospodarstw Rolnych o wydanie działki i przelał na obdarowanych w równych częściach wszystkie swoje prawa z orzeczenia Wojewody P. z dnia [...] czerwca 1939 roku.

Powołane powyżej okoliczności faktyczne kontrolowanej sprawy są bezsporne pomiędzy stronami, a Sąd w całości przyjmuje je, jako własne ustalenia w sprawie.

Sąd nie ujawnił podstaw uzasadniających twierdzenia, że kwestionowane decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 30 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2020, poz. 256 ze zm.; dalej w skrócie K.p.a.).

Zgodnie z treścią art. 30 § 4 K.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni.

Sąd wskazuje, że kwestia następstwa procesowego skarżących w postępowaniu administracyjnym zainicjowanym wnioskiem W. N. z dnia [...] listopada 1949 roku została już prawomocnie rozstrzygnięta wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2019 roku o sygn. akt I OSK 1950/18.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że skoro postępowanie w przedmiocie odtworzenia akt administracyjnych przyniosło efekt w postaci dołączenia do akt inicjującego postępowanie wniosku W. N., to art. 298 P.p.s.a., pomimo postanowienia o braku możliwości odtworzenia akt, wymaga, aby uznać istnienia tego wniosku, jako przesłankę pozwalająca na podjecie dalszego postępowania. Niedopuszczalna jest bowiem sytuacja, w której organy uznają fakt istnienia wniosku wszczynającego postępowanie w sprawie oraz uznają, że postępowanie nie zostało zakończone, a de facto wniosek ten pozbawiają znaczenia prawnego. Skarga kasacyjna okazała się uzasadniona w zakresie w jaki organy i sąd zanegowały możliwość powoływania się na to, że wniosek złożony przez W. N. w 1949 roku zainicjował postępowanie. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty dotyczące kwestii interesu prawnego skarżących są przedwczesne, gdyż tak kwestia musi zostać ponownie rozważona przy założeniu, że wnioskodawcą inicjującym postępowanie był W. N., zaś skarżący swą legitymację wywodzą z bycia jego następcami prawnymi. Ocenie musi podlegać zarówno treść wniosku jak i następstwo prawne skarżących.

Po wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego postępowanie administracyjne w sprawie toczyło się z udziałem spadkobierców po M. S. oraz P. S..

Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznaje, że skarżone organy z poszanowaniem oceny prawnej oraz wskazań, co do dalszego postępowania zawartych w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznały podanie skarżących z dnia [...] marca 2012 roku, jako zgłoszenie się następców prawnych W. N. do toczącego się od listopada 1949 roku postępowania administracyjnego.

Przepis art. 30 § 4 K.p.a. normuje tzw. następstwo proceduralne, które może być rezultatem śmierci osoby fizycznej lub utraty osobowości prawnej (likwidacji) osoby prawnej, lub utraty bytu prawnego przez jednostkę organizacyjną, jak i rezultatem czynności prawnej dotyczącej przedmiotu postępowania. O działaniu z poszanowaniem przepisu art. 30 § 4 K.p.a. świadczy zatem już to, że podmiot zgłaszający się do postępowania, jako następca prawny zostaje dopuszczony do udziału w tym postępowaniu w takim stadium, w jakim ono znajduje się w chwili zgłoszenia się, co w szczególności oznacza, iż wszystkie czynności procesowe dokonane przed zaistnieniem następstwa przez organ lub poprzednika prawnego pozostają ważne (wiążące) i nie muszą być powtarzane. Jeżeli zaś jakaś czynność zdziałana przez poprzednika ma charakter odwołalny, to, zgodnie z ogólną zasadą dyspozycyjności, następca prawny może ją zmienić lub odwołać na takich zasadach, jak strona postępowania.

Sąd nie znalazł żadnych podstaw uzasadniających zarzuty o naruszeniu przepisów art. 77 § 1 w związku z art. 80 K.p.a.

Dopuszczenie skarżących do postępowania wszczętego przez W. N., w charakterze jego następców prawnych dowodzi tego, że organy obu instancji działały z poszanowaniem dla argumentacji skargi wskazującej, iż "obrót prawem do nabycia nieruchomości był dopuszczalny". Następstwo procesowe skarżących należy postrzegać, jako konsekwencję uznania tego, że umowa darowizny z dnia [...] września 1957 roku, a także dziedziczenie "prawa do nabycia nieruchomości", przesądza/rozstrzyga o możliwości wstąpienia skarżących do postępowania administracyjnego w charakterze następców prawnych W. N., co uzasadnione jest właśnie zbywalnością roszczenia o nadanie prawa własności nieruchomości określonego orzeczeniem Wojewody P. z dnia [...] czerwca 1939 roku nr [...] oraz deklaracją w sprawie warunków nabycia działki.

Kwestią odrębną od następstwa procesowego jest natomiast ocena, co do istnienia interesu prawnego w "uzyskaniu aktu przewłaszczenia" (według terminologii deklaracji warunków nabycia działki), "nadania nieruchomości" (według terminologii podania o wstąpieniu do postępowania), czy "uznania za właściciela" według przepisów dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (t.j. Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78 z późn. zm.)

Wskazać zatem należy, że orzeczenie Wojewody P. z dnia [...] czerwca 1939 roku nr [...] zostało wydane pod rządami ustawy z dnia 28 grudnia 1925 roku o wykonaniu reformy rolnej (Dz. U. R. P. nr 1 poz. 1 z 1926 r.).

W. N. złożył wniosek o nadanie własności nieruchomości na podstawie art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 czerwca 1948 r. o uprawnieniach osób, które przed dniem 13 września 1944 r. otrzymały we władanie grunty, wchodzące w skład nieruchomości ziemskich, przeznaczonych na cele reformy rolnej (Dz. U. Nr 33, poz. 222). W treści wniosku z dnia [...] listopada 1949 roku W. N. jednoznacznie stwierdza, że po wybuchu wojny, wskutek wysiedlenia, został pozbawiony przez okupanta posiadania gruntów objętych wnioskiem.

Zgodnie z powołanym we wniosku przepisem art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 czerwca 1948 r. o uprawnieniach (...) nadaniu nie podlegały grunty: zarezerwowane na cele, określone w art. 1 ust. 2 lit. d) i e) oraz w art. 15 dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, położone w obrębie pól górniczych, nadane innym osobom na mocy dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, uznane za niezbędne do racjonalnego urządzenia innych gospodarstw.

Okolicznością bezsporną jest, że wnioskodawca zmarł i nie doczekał rozstrzygnięcia sprawy. Z chwilą śmierci osoba fizyczna traci zdolność prawną i nie może być stroną postępowania (adresatem decyzji). Rażącym naruszeniem prawa jest przyznanie uprawnień osobie zmarłej (wyrok NSA z 22.01.2021 r., II OSK 2338/20, LEX nr 3148661).

Z dniem [...] marca 2012 roku do postępowania wstąpili następcy prawni, podmiotów, którym W. N. w drodze darowizny przekazał swoje uprawnienia. Wstępujący do postępowania zażądali nadania im własności gruntów objętych w posiadanie przez W. N., czyli działki nr IV (według projektu parcelacji) o powierzchni [...] położonej w majątku S. w P. powstałej z parcelacji tego majątku, stanowiącej obecnie część działki ewidencyjnej nr [...], ark. mapy [...], obręb S..

Organy prawidłowo ustaliły, że ocena zasadności żądań skarżących winna zostać dokonana w oparciu o obowiązujące na dzień wstąpienia do postępowania, jak i na dzień wydania skarżonych decyzji, przepisy dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (t.j. Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78 z późn. zm.).

Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części (art. 105 K.p.a.)

Okoliczności stanowiące podstawę do umorzenia postępowania mogą pojawić się zarówno przed wszczęciem postępowania, jak i w jego trakcie. Zmiana przepisów prawa materialnego w toku postępowania administracyjnego zobowiązuje organ do uwzględnienia nowego stanu prawnego. Umorzenie postępowania nie jest zależne ani od woli organu administracji, ani tym bardziej pozostawione do uznania organu – organ jest zobowiązany do umorzenia postępowania w przypadku stwierdzenia jego bezprzedmiotowości (M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX 2021, art. 105).

Zgodnie z przepisami powołanego dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw (...) za właściciela nieruchomości uznaje się jedynie rolnika gospodarującego na nieruchomościach państwowych, jeżeli on lub jego poprzednik prawny uzyskał posiadanie tych nieruchomości na podstawie orzeczenia o zatwierdzeniu projektu parcelacji nieruchomości państwowych i wykazu nabywców wydanego przed dniem 1 września 1939 roku (art. 6 ust. 1 pkt 3 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r.). O nabyciu własności nieruchomości oraz o ustaleniu ceny nabycia lub o zwolnieniu od obowiązku jej zapłacenia orzekał starosta (art. 11 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r.). Przepisy znajdowały odpowiednie zastosowanie do osób pozostających w stosunku pracy, rencistów i rzemieślników, chociażby na nieruchomościach nie gospodarowali (art. 6 ust. 4 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r.).

Organ trafnie uznały, że zgodnie z art. 28 K.p.a. w związku z art. 6 ust. 1 pkt 3 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. okolicznością rozstrzygającą o interesie prawnym w sprawie "uznania za właściciela" było gospodarowanie na nieruchomościach państwowych w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym.

Skarżący nie są osobami, które obejmuje zakres stosowania regulacji dotyczącej "uznania za właściciela", albowiem w dacie [...] kwietnia 1955 r. nie gospodarowali na gruntach państwowych. Na tych gruntach w dniu wejścia dekretu w życie nie gospodarował także W. N.. Z kolei bezpośredni poprzednicy prawni skarżących, czyli M. S. oraz J. S., umową z dnia [...] września 1957 roku, czyli już po wejściu w życie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, nabyli w drodze darowizny, wcześniej zmodyfikowane przepisami ustawy z dnia 16 czerwca 1948 r. o uprawnieniach osób (...) roszczenie W. N. o wydanie gruntu oraz nadanie prawa własności gruntu, który on posiadał na podstawie orzeczenia Wojewody P. z dnia [...] czerwca 1939 roku oraz na zasadach opisanych w deklaracji warunków nabycia działki do chwili wysiedlenia przez okupanta.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm.), skarga podlegała oddaleniu.