Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1076/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatek od spadków i darowizn
Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 67 a  par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 18 ust. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 203 poz 1966
law: Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Gorzan Sędziowie WSA Katarzyna Wolna-Kubicka /spr./ as.sąd. WSA Karol Pawlicki Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2007r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela dotyczącego umorzenia zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. wstrzymuje wykonanie zaskarżonego postanowienia do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. nie obciąża organu obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania wobec skarżącej strony zwolnionej od kosztów sądowych. /-/ K.Pawlicki /-/ G.Gorzan /-/ K.Wolna-Kubicka


UZASADNIENIE

J. K. skargą z dnia [...] zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmowę usunięcia naruszenia prawa przez Wójta Gminy zaistniałego- jak podała- w postanowieniu z dnia [...], nr [...] w sprawie nie wyrażenia zgody na umorzenie części podatku od spadków i darowizn w kwocie [...] zł i [...] zł (odsetki za zwłokę). Skargę swą oparła na podstawie art. 50 § 1, art. 52 § 3, art. 53 § 2 oraz art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarżąca podkreśliła, że powyższym postanowieniem Wójt Gminy nie wyraził zgody na umorzenie zaległości w podatku od spadków darowizn na podstawie art. 4, art. 16 i 18 ustawy z dnia 13 lipca 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. z 2003r., Nr 203, poz. 1966 ze zm.). Wskazał bowiem, że z przedstawionych dokumentów wynika, iż nie zaistniały takie okoliczności nadzwyczajne, które uzasadniałyby ze względu na ważny interes podatnika uwzględnienie wniosku o umorzenie pozostałej części podatku. Następnie na podstawie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym J. K. wezwała Wójta Gminy do usunięcia naruszenia prawa w wydanym postanowieniu. Pismem z dnia [...] nr [...] Wójt Gminy wskazał natomiast, że nie zostało naruszone prawo w wydanym postanowieniu i raz jeszcze podniósł, że nie zaistniały nadzwyczajne okoliczności, które wskazywałyby na pogorszenie się sytuacji majątkowej w trakcie trwania sprawy.

Powyższa odmowa usunięcia naruszenia prawa stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której skarżąca zarzuciła naruszenia art. 123 § 2, art. 124 § 1 i 2 k.p.a., poprzez wydanie postanowienia bez wcześniejszego przeprowadzenia postępowania, nie uzasadnienie postanowienia, niepouczenie o dopuszczalności wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez nieuwzględnienie w postanowieniu wszystkich okoliczności faktycznych uzasadniających ważny interes strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 67a § 1 pkt. 3 ordynacji podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

W odniesieniu do należności przypadających jednostce samorządu terytorialnego podjęcie decyzji w tego rodzaju postępowaniu powinno zostać poprzedzone uzyskaniem zgody przewodniczącego zarządu tej jednostki, na rzecz którego pobierany jest podatek - w tym przypadku Wójta Gminy. Zgodnie bowiem z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz. 1966 z późn. zm.) w przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, naczelnik tego urzędu może umarzać, odraczać termin zapłaty lub rozkładać na raty należności oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania bądź ograniczać pobór należności wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Wniosek lub zgoda, o której mowa wyżej są wydawane w formie postanowienia, na które nie służy zażalenie.

Wobec tego, że służy na nie skarga do sądu administracyjnego, na mocy art. 217 § 2 ordynacji podatkowej postanowienie takie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Co zaś powinno zawierać uzasadnienie postanowienia wynika z art. 210 § 4 w zw. z art. 219 ord pod.

Postanowienie powinno więc wskazywać ustalony przez organ administracyjny stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają którym z fragmentów normy prawnej zastosowanej w sprawie. To wszystko kryje w sobie formuła art. 210 § 1 pkt 6 ord. pod.

Zaskarżone postanowienie z tego punktu widzenia jest wadliwe. W uzasadnieniu wskazuje się wprawdzie prawną podstawę rozstrzygnięcia, tj. art. art. 67a § 1 pkt. 3 ord. pod, a nawet przywołuje jego treść. Jednakże nie wiadomo jakie fakty mają decydować o wypełnieniu w konkretnej sytuacji poszczególnych przesłanek tego przepisu. Wójt Gminy w uzasadnieniu swojego postanowienia wymieniając przykładowo ogólne przesłanki " ważnego interesu " podatnika ( np. znaczne obniżenie zdolności płatniczych dłużnika spowodowane zdarzeniem losowym, trudną sytuacją życiową, której nie mógł przewidzieć lub nie mógł zapobiec) i " ważnego interesu" publicznego ( dobro, którego zaspokojenie powinno służyć zbiorowości lokalnej) stwierdził jedynie, że " z przedstawionych dokumentów wynika, że nie zaistniały takie okoliczności nadzwyczajne, które uzasadniałyby ze względu na ważny interes podatnika uwzględnienie wniosku o umorzenie pozostałej części zaległości" Nie odnosząc się przy tym do konkretnej sytuacji materialnej, rodzinnej czy zdrowotnej podatniczki wynikającej z zebranego materiału dowodowego. Trudno więc przyjąć, aby to lakoniczne zdanie, odpowiadało wymogom, jakie powinno zgodnie z art. 210 § 4 ord. pod. (w zw. z art. 219 ) spełniać uzasadnienie faktyczne postanowienia.

Orzeczenia wydane w granicach tzw. uznania administracyjnego nie są wyłączone spod obowiązku ich uzasadniania na zasadach ogólnych określonych w ordynacji podatkowej. Sądowa kontrola takiego orzeczenia polega na zbadaniu, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym wyrażenie zgody lub jej odmowy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego wyboru. "Decyzje" uznaniowe wymagają więc również wnikliwego i logicznego uzasadnienia. Organ administracji publicznej, działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych uprawnień, ma obowiązek wyjaśnić wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy,

Orzeczenie uznaniowe może być uchylone przez sąd administracyjny, w wypadku stwierdzenia, że zostało wydane z takim naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zdaniem Sądu, takie uchybienia w rozpoznawanej sprawie miały miejsce. W tej sytuacji uznanie administracyjne przerodziło się w dowolne uznanie.

Z tych względów należało uznać, że zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem art. art. 217 § 2 ord. pod. i art. 210 § 4 w zw. z art. 219 ord pod. co miało wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Wójt Gminy zanim podejmie rozstrzygnięcie wyjaśni wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy, a następnie uzasadni swoje postanowienie zgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów art. 217 § 2 ord. pod. i art. 210 § 4 w zw. z art. 219 ord. pod.

W tym stanie, zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

/-/K. Wolna- Kubicka /-/G. Gorzan /-/K. Pawlicki