Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2358/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 24, art. 28 pkt 3, art. 49 ust. 1, art. 245 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek pt. "Sposób wyznaczenia ciągu optymalnych sterowań ruchem wielu przemieszczających się obiektów zwłaszcza pociągów" nr [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącego A. W. kwotę 1000 (jeden tysiąc) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] września 2008 r. znak [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej UP, organ) po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy A. W. (dalej Skarżący, Zgłaszający) utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] lutego 2007 r. o odmowie udzielenia patentu na zgłoszony do ochrony [...] lutego 2007 r. wynalazek pt.: "Sposób wyznaczenia ciągu optymalnych sterowań ruchem wielu przemieszczających się obiektów zwłaszcza pociągów" [...].

Jako podstawę prawną wskazał art. 49 ust. 1, art. 24 i art. 28 pkt 3 oraz art. 245 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 z późn. zm.) – dalej zwanej p.w.p.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:

W dniu [...] lutego 2007 r. Skarżący zgłosił do ochrony wynalazek pt.: "Sposób wyznaczenia ciągu optymalnych sterowań ruchem wielu przemieszczających się obiektów zwłaszcza pociągów", zarejestrowany pod nr [...].

Urząd Patentowy RP pismem z [...] września 2007r. zawiadomił go o braku warunków koniecznych do uzyskania patentu, wymienionych w art. 24 p.w.p. Wskazał, że zgodnie z art. 28 pkt 3 p.w.p. za wynalazki nie uważa się w szczególności: planów, zasad i metod dotyczących działalności umysłowej lub gospodarczej oraz gier. Uznał, że istota zgłoszonego rozwiązania polega na organizacji systemu przetwarzania informacji w ramach prowadzenia działalności gospodarczej, bo przedmiot zgłoszenia dotyczy sposobu wyznaczania ciągu optymalnych sterowań ruchem wielu przemieszczających się obiektów takich jak pojazdy lub detali poddawanych obróbce lub montażowi. Wyznaczenie optymalnych w czasie decyzji zatrzymania i wznowienia ruchu bądź chwilowo obniżenia prędkości tych obiektów oraz wyznaczenie ich dróg ruchu jest równoważne z wyznaczeniem optymalnych harmonogramów ich ruchu.

UP wskazał, że zgłoszenie nie zawiera cech technicznych wykorzystywanych urządzeń potrzebnych do realizacji sposobu, natomiast podano cechy dotyczące przepływów informacyjnych, co jest działalnością umysłową. Istota przedmiotu zgłoszenia dotyczy zatem zasad prowadzenia działalności gospodarczej wykorzystującej przepływy informacyjne, a nie rozwiązania technicznego. Rozwiązania takie, jak zasady i metody dotyczące działalności umysłowej i gospodarczej zgodnie z art. 28 pkt 3 nie są uważane za wynalazki. Udzielił Zgłaszającemu dwumiesięczny termin na ewentualne wprowadzenie uzupełnień i poprawek do zgłoszenia które, zgodnie z art. 37 ust. 1 p.w.p. nie mogą wykraczać ponad to, co zostało ujawnione jako przedmiot rozwiązania w opisie wynalazku w dniu zgłoszenia.

W piśmie złożonym [...] listopada 2007 r. Zgłaszający uznał za nietrafne przypisanie rozwiązania organizacji systemu przetwarzania ruchu w ramy prowadzenia działalności gospodarczej. UP błędnie uznał, że wyznaczone optymalne sterowania czy harmonogramy mogą być realizowane tylko przez człowieka, a nie przez system sterowania. Nie zgodził się ze stanowiskiem, że w zgłoszeniu nie podano cech technicznych wykorzystywanych urządzeń. W treści zastrzeżenia pierwszego wymieniono między innymi: pociągi, pojazdy drogowe, samoloty, pamięć wspólną dla wielu procesorów, komputery itd. i są to cechy technicznie wystarczające do uznania rozwiązania za wynalazek. Zdecydowanie nie uznał za trafne stanowiska, że istota przedmiotu zgłoszenia dotyczy zasad prowadzenia działalności gospodarczej wykorzystującej przepływy informacyjne, a nie rozwiązania technicznego. Podkreślił, że w zgłoszeniu nie ma mowy o jakiejkolwiek działalności gospodarczej człowieka. Dzięki wykorzystaniu komputerów, procesorów, wątków, pociągów itd., wykorzystanie optymalnych sterowań dokonywane jest poprzez system sterowania, a nie przez człowieka. Doprecyzował niektóre sformułowania dotyczące zgłoszonego rozwiązania poprzez wprowadzenie kilku zmian w treści opisu.

Urząd Patentowy RP decyzją z [...] lutego 2008 r., odmówił udzielenia patentu na przedmiot zgłoszenia. Stwierdził, że charakterystyczne cechy rozwiązania, odnoszą się wyłącznie do nietechnicznego obszaru działania. Przedstawiony w zastrzeżeniach patentowych i opisie sposób wyznaczania ciągu optymalnych sterowań ruchem wielu przemieszczających się obiektów, zwłaszcza pociągów jest faktycznie systemem przetwarzania informacji dotyczących ruchu obiektów transportowych. Określenia takie jak: tworzenie wariantów na podstawie informacji o aktualnym położeniu obiektów, tworzenie wątków, tworzenie cykli, wykonywanie algorytmu zdarzeń itd., nie są czynnościami technicznymi. Zaproponowany sposób wyznaczenia ciągu optymalnych sterowań ruchem wielu przemieszczających się obiektów, nie został określony poprzez ciąg czynności technicznych, operacji bądź procesów technologicznych - rozumianych jako oddziaływanie na materię bądź na sygnały, właściwych dla wynalazków w kategorii sposobu.

Wyraził pogląd, że gdyby zgłoszone rozwiązanie potraktować jako system służący do optymalizacji wyznaczenia ciągu optymalnych sterowań ruchem wielu przemieszczających się obiektów, to poza przytoczeniem ogólnych nazw urządzeń technicznych, które można wykorzystać do realizacji sposobu nie zostały podane w materiałach zgłoszeniowych żadne ich cechy techniczne. Nie opisano ani budowy systemu, ani nie określono wzajemnych połączeń elementów wchodzących w skład systemu.

W ocenie UP nadesłane poprawki wprowadzone do opisu, nie wniosły nic nowego, a zgłoszone rozwiązanie stanowi założenie organizacyjne mające na celu optymalizowanie ruchu obiektów i wyznaczenie optymalnych harmonogramów ruchu tych obiektów. Nie jest wynalazkiem rozwiązanie dotyczące działalności organizacyjnej, umysłowej lub ekonomicznej przy użyciu środków technicznych (np.: pociągów, samolotów, komputerów itd.) dla celów nietechnicznych lub przetwarzania czysto nietechnicznych informacji, np. ekonomicznych, czy dotyczących zarządzania, organizacji pracy, w tym przypadku: sposobu wyznaczania ciągu optymalnych sterowań ruchem wielu przemieszczających się obiektów.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Zgłaszający poinformował, że jest twórcą patentowym od 34 lat i ma w swoim dorobku szereg patentów dotyczących zastosowania informatyki i automatyki w kolejnictwie (w części jako współtwórca), które głównie dotyczyły sposobów.

Stwierdził, że aby Urząd Patentowy mógł skutecznie podnosić zarzut, że zaproponowane rozwiązanie jest nietechniczne musiałby udowodnić (na podstawie § 32 ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. (Dz. U. z 2001 r., nr 102, poz. 1119)), że żadna z podanych cech nie jest techniczna, czego nie uczynił. Gdy chociaż jedna z cech jest techniczna rozwiązanie uznaje się za wystarczająco ujawnione, a więc niezasadne jest podnoszenie jego nietechniczności. Podważył techniczność cech bez oparcia ich definicji w prawie patentowym. Nie ma w prawie patentowym pojęcia "czynność techniczna", którym błędnie posługuje się UP. Dla patentowalności rozwiązania nie ma potrzeby udowadniania techniczności czynności, a jedynie techniczność cech, które te czynności dotyczą.

Wskazując na cechy techniczne przedmiotowego zgłoszenia przytoczył treść zastrzeżeń nr 1 i 2, w których wskazał "wątek" i "wariant". Twierdził, że są to cechy techniczne, a nowymi czynnościami są operacje na "wątkach" i "wariantach". Powołał się przy tym na cytat z podręcznika UP, "Zasady sporządzania dokumentacji wynalazków i wzorów użytkowych", wyd. UPRP, Warszawa 1996 oraz dwa inne dokumenty patentowe nr [...] i nr [...], w których podał elementy analogiczne do "wątku" i "wariantu", które UP uznał za patentowalne. Odnosząc się do zacytowanych przykładów i dokumentów patentowych stwierdził, że można dostrzec analogię pomiędzy "wariantem w zgłoszeniu a próbką" i "sygnałem wizyjnym a wątkiem", "wariantem a informacją" "wątkiem a polem danej grupy". W świetle powyższych argumentów Urząd nie może utrzymywać, że elementy jako warianty i wątki są cechami nietechnicznymi i nie mogą być uznane wraz z nowymi, nieoczywistymi czynnościami za stanowiące o patentowalności rozwiązania.

Zwrócił uwagę na fakt, że w zgłoszeniach dotyczących wieloetapowego sposobu, który opisany jest przez podane czynności wymaga się, aby zawierał on nieznane połączenie znanych etapów prowadzące do osiągnięcia nowego efektu technicznego. Nie ma potrzeby udowadniania nowości samych cech technicznych i nowości samych czynności i wystarczy jedynie nowe połączenie znanych etapów, których nowości UP nie kwestionował.

Odnosząc się do treści zastrzeżenia nr 2, Zgłaszający podniósł, że opisuje ono wieloetapowy sposób (cykl), powtarzany aż do momentu wystąpienia warunku jego zakończenia, zawierający cztery etapy obejmujące takie czynności, jak: przeznacza się, tworzy się, dokonuje się, przyporządkowuje się, wykonuje się, wstawia się, zwalnia się i powtarza się, uznając te czynności za nowe. Powołał fragment z "Poradnika Wynalazcy" dotyczący patentowalności sposobów np.: w procesie obróbki sygnału i uważa, że jeżeli sposoby zawierające przetwarzanie informacji nie zostały wyłączone z ochrony to niniejsze zgłoszenie w tej kategorii spełnia wymogi określone w ustawie p.w.p.

Zgłaszający podał, że prawo patentowe nie definiuje "założenia organizacyjnego" ani "działalności organizacyjnej". Wszystkie podane wyłączenia dotyczą działalności ludzkiej, której wynalazek nie dotyczy. Stwierdził, że Urząd Patentowy "...próbuje twórczo przypisać działalność umysłową środkom technicznym użytym w zgłoszeniu, a więc komputerom..." i na tej podstawie odrzucić zgłoszenie.

Urząd Patentowy rozpatrując ponownie zgłoszenie podtrzymał argumentację, że przedmiot zgłoszenia [...] nie stanowi wynalazku przedstawiając jedynie pomysł na rozwiązania postawionego problemu, tj. sterowania ruchem wielu przemieszczających się obiektów, zwłaszcza pociągów ( art. 24, art. 28 ust. 3 p.w.p.).

Wskazał, że rozwiązanie jest patentowalnym wynalazkiem o ile w obszarze technicznym jest przynajmniej jeden nowy nieoczywisty element. Nie jest przy tym istotne, czy w rozwiązaniu występują jakiekolwiek środki bądź czynności techniczne takie jak komputery czy procesory. W zastrzeżeniu patentowym niezależnym nr 1, wszystkie cechy mające świadczyć o charakterze technicznym przedmiotu zgłoszenia zostały umieszczone w części przedznamiennej zastrzeżenia niezależnego nr 1, a zatem w części dotyczącej stanu techniki, nie decydującej o wkładzie wynalazczym rozwiązania. Zdaniem UP, potwierdził to Zgłaszający w swoim piśmie z [...] listopada 2007 r., w którym wytłuszczonym drukiem wskazał fragmenty mające świadczyć, że przedmiot zgłoszenia [...] jest wynalazkiem. Cytując analizę dokonaną przez Zgłaszającego stwierdził, że wskazuje ona jednoznacznie, że w obszarze technicznym w przedmiotowym rozwiązaniu brak jest nowych, nieoczywistych cech technicznych, bowiem podkreślone przez Zgłaszającego cechy znajdują się w części przedznamiennej zastrzeżenia.

Urząd stwierdził, że określenia podane w zastrzeżeniach zgłoszenia [...], takie jak: przeznacza się, tworzy się, dokonuje się, przyporządkowuje się, wykonuje się, wstawia się, zwalania się i powtarza się, nie stanowią czynności technicznych w sensie oddziaływania na sygnały, a jedynie wskazują na rezultat, który ma być osiągnięty. Nie określa to jednoznacznie pod względem technicznym wynalazku w kategorii sposobu. Powinien być on jednoznacznie określony przez kolejne czynności techniczne do wykonania w sensie oddziaływania na sygnały (§ 32 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. - Dz. U. z 2001 r. Nr 102, poz. 1119 w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych - mającego zastosowanie na podstawie art. 93 cytowanej ustawy) oraz środki techniczne do wykonania takich czynności, przy czym ciąg kolejnych czynności technicznych powinien być zakończony rezultatem, stosownym do celu postępowania.

Urząd przyznał, że sposoby dotyczące przetwarzania informacji nie są wyłączone spod ochrony, zwłaszcza zawierające procesy obróbki sygnału związane z oddziaływaniem na sygnały (zgodnie z § 32 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia), ale podtrzymał zarzut, że Zgłaszający przedstawił jedynie koncepcję, stanowiącą działalność umysłową, dotyczącą zarządzania ruchem np. pojazdów, a nie sposób w sensie oddziaływania na sygnały. Wskazał na fakt, że został o tym poinformowany już we wstępnym sprawozdaniu sporządzonym [...] marca 2007 r. Ponadto stwierdził, że nie kwestionował nowości "etapów" sposobu z uwagi na brak w zgłoszeniu technicznych etapów postępowania.

Zdecydowanie nie podzielił stanowiska Zgłaszającego, odnoście analogii pomiędzy "wariantem w zgłoszeniu a próbką", "sygnałem wizyjnym a wątkiem", "wariantem a informacją", "wątkiem a polem danej grupy" uznając, że brak jest jakichkolwiek cech zbieżnych pomiędzy nimi. Pojęcie takie, jak próbka jest sygnałem, który ma określoną wartość i którą można zmierzyć przy użyciu środków technicznych. Natomiast "wątek" jest jedynie wydzielonym fragmentem wykonywanego umysłowego procesu dotyczącego zarządzania, w którym utworzone harmonogramy zawierają wiele "wariantów" czyli możliwości uzyskania optymalnego rozwiązania.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucił decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego art. 28 pkt 3 p.w.p. oraz nadużycie § 32 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. (Dz. U. z 2001 r. Nr 102, poz. 1119). Podnosił brak wymaganej staranności przy rozpatrywaniu przedmiotowego zgłoszenia, a także rażący brak znajomości stanu techniki z tego zakresu.

Powołał się na fakt, że jest pracownikiem wyższej uczelni, prowadzi i prowadził prace badawcze, naukowo- badawcze w dziedzinie przedmiotowego zgłoszenia, w której nadto posiada przyznanych 8 patentów (sterowanie ruchem w transporcie kolejowym), jako autor i współautor oraz wydanych około 30 publikacji. Poprzednio nie napotkał trudności ze strony UP, a struktura I tematyka patentów dotycząca sposobów była bardzo podobna do struktury obecnego zgłoszenia.

Zwrócił uwagę, że UP wycofał się z wielu zarzutów, a część z nich zmienił, że nie powołał się na żaden szczegółowy przepis prawa patentowego, który wymaga istnienia w obszarze technicznym przynajmniej jednego nowego nieoczywistego elementu. Jego zdaniem nadużył interpretacji § 32 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, gdyż przepis mówi jedynie o konieczności istnienia, chociaż jednej cechy technicznej. Element a cecha nie są tym samym, gdyż w zgłoszeniach dotyczących sposobów cechami są również działania (czynności, operacje) na elementach.

Wyjaśniał, że UP pominął, że "w zastrzeżeniu tym występują pociągi, pojazdy drogowe, samoloty, okręty czy obrabiane detale, pamięć wspólna dla wielu procesorów pewnego komputera bądź komputerów, gdzie zapisana jest lista wariantów ruchu obiektów wraz z ich drzewem rozwoju, które są listami planowanych zdarzeń obiektów. Są to cechy techniczne wystarczające do uznania rozwiązania za wynalazek.

Skarżący zarzucił tendencyjne wyciągnięcie wniosków z jego analizy, która miała ona na celu wykazanie jedynie, że wynalazek posiada cechy techniczne, że jest rozwiązaniem technicznym, a więc jest rozwiązaniem patentowanym. Nie zajmował się udowodnieniem, że pozostałe warunki patentowalności są spełnione, gdyż dokonał tego w innym miejscu. To, że UPRP zajął się jedynie pokreślonymi przez niego cechami, pomijając wątki i warianty oraz czynności (operacje) na nich, a więc najważniejsze z punktu patentowalności cechy, świadczy o braku powagi zarzutu. Urząd Patentowy powinien zwracać uwagę na to, co jest istotne w treści zastrzeżenia, a nie na to, co zostało podkreślone (wytłuszczone).

Podnosił, że wskazywał jedynie na techniczne cechy materialne, natomiast wątek i wariant (podobnie jak sygnał w patentach dotyczących przetwarzania sygnałów) są znaczącymi, nieoczywistymi cechami technicznymi, lecz niematerialnymi. To, że występują również w części przedznamiennej jako dodatku do występowania w części znamiennej, nie świadczy jeszcze o braku nowości rozwiązania. Czynności, które są nowe występują jedynie w części znamiennej.

Podkreślał, powołując się na praktykę Urzędu, że w zgłoszeniach dotyczących sposobów, dla zapewnienia patentowalności zgłoszenia definiuje się przede wszystkim zespół cech będącymi czynnościami czy operacjami na elementach nowych i znanych (orzeczenie Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym z dn. [...] r., sygn. Akt Odw. [...] (WUP [...] str. [...]). Podnosił, powołując się na publikację UPRP, Poradnik Wynalazcy (Warszawa 2005, str. 35), że w prawie patentowym nie ma pojęcia czynności technicznej jako takiej i staje się ona techniczna w tym sensie, że dotyczy ona działania na inne cechy techniczne (elementy). Przedstawione w zastrzeżeniach czynności (operacje) są wykonywane na cechach technicznych obejmujących również wątki i warianty i kwestionowanie techniczności czynności w zastrzeżeniach jest bezzasadne. W przepisie § 32 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, nie ma mowy o nietechnicznosci czynności (operacji). Ciąg kolejnych czynności w przedmiotowym zgłoszeniu kończy się rezultatem stosownym do celu postępowania, co nie było kwestionowane. Zgłoszone rozwiązanie można traktować jako wieloetapowy proces technologiczny.

Nie zgodził się z twierdzeniem UP, że przedstawił jedynie działalność umysłową dotyczącą zarządzania ruchem, a nie sposób w sensie oddziaływania na sygnały. Wskazał, że Urząd Patentowy lansuje teorię, że "komputery myślą", która została dawno zarzucona przez wiodące ośrodki naukowe.

Powołał się i dokonał analizy powołanych przykładów zastrzeżeń z udzielonych patentów (również jego autorstwa) wskazując na analogie w budowie zastrzeżeń z jego zgłoszeniem, przy wykorzystaniu cech technicznych niematerialnych i czynności (będącymi również cechami), które obecnie UP nazywa nietechnicznymi, co nie stało na przeszkodzie w udzieleniu powołanych patentów. UP uznał w swojej praktyce elementy analogiczne do wątka i wariantu, jako techniczne w patentach dotyczących przetwarzania sygnałów oraz także w patentach niedotyczących przetwarzania sygnałów. Na podstawie podręcznika "Zasady sporządzania dokumentacji wynalazków i wzorów użytkowych (Wyd. UPRP, Warszawa 1994) oraz powołanych przykładów przyznanych patentów wykazywał podobieństwo w strukturze zastrzeżenia 1 do struktury zastrzeżeń w przytoczonych zgłoszeniach. Także pewną analogię między wariantem w zgłoszeniu a próbką w patencie, oraz sygnałem wizyjnym w zgłoszeniu a wątkiem w patencie. Istotą wszystkich zgłoszeń są nowe czynności na niematerialnych cechach. Zwrócił także uwagę na brak nowych elementów materialnych.

Skarżący zakwestionował pogląd UPRP, co do braku analogii pomiędzy "wariantem w zgłoszeniu a próbką "sygnałem wizyjnym a wątkiem", wariantem a informacją", "wątkiem a polem danej grupy", wobec braku jakichkolwiek cech zbieżnych pomiędzy wariantem a próbką sygnałem a wątkiem, wariantem a informacją i wątkiem a polem. Zarzucił, że Urząd Patentowy nie dostrzegł oczywistych analogii między podanymi w zgłoszeniu cechami, które pokazują, że w udzielonych patentach w zastrzeżeniach mogą występować cechy techniczne, a nie materialne i nowe czynności ich dotyczące podobnie jak w przedmiotowym zgłoszeniu. Analogie miały na celu pokazanie, że użycie tych cech w zastrzeżeniach dotyczących sposobów dla opatentowanych wynalazków i przedmiotowego zgłoszenia jest podobne.

Zarzucił, że definicja wątku podana przez Urząd Patentowy jest całkowicie błędna i niezgodna z definicją wątku przyjętą w przedmiotowym zgłoszeniu i w literaturze technicznej. Podał definicję wątku z Internetu, że wątek, stanowi nazwę najmniejszej części składowej procesu, dla której przydzielany jest określony czas procesora. Wątki mogą być wykonywane jednocześnie, mogą równocześnie korzystać z tego samego fragmentu kodu oczywiście należącego do wspólnego procesu. Współużytkują one wszystkie jego elementy, zaś ich jedynymi indywidualnymi cechami są aktualny VA [adres wirtualny] wykonywanego kodu i co za tym idzie zawartości wszystkich rejestrów i stosu zgrupowane w tzw. kontekście wątku. Kolejne wątki możemy tworzyć w programie używając funkcji API [interfejs do programowania aplikacji] CreateThread z odpowiednimi parametrami. Dla każdego możemy też przypisać odpowiednią procedurę obsługi wyjątków korzystając z rejestru FS. Wykonywanie wątku da się zawiesić w każdej chwili na czas nieokreślony poprzez funkcję SuspendThread i wznowić - ResumeThread." "Wątek" nie jest w najmniejszym stopniu, wydzielonym fragmentem wykonywanego umysłowego procesu dotyczącego zarządzania, gdyż wykonywany jest on przez procesor komputera, a nie przez człowieka. Jego cechy analogicznie do cech sygnału mogą być w danej chwili zmierzone, zarejestrowane przy pomocy środków technicznych (np. programów monitorujących działanie komputera).

Skarżący zarzucił, że umieszczając błędną definicję wątku w decyzji odwoławczej, Urząd Patentowy wykazał się ignorancją znajomości stanu techniki z zakresu przedmiotowego zgłoszenia oraz wykazał, że nie zapoznał się w wystarczającym stopniu z przykładem wykonania przedmiotowego zgłoszenia. Powodem utrzymania decyzji o odmowie udzielenia patentu był więc brak zrozumienia przez Urząd Patentowy istoty "wątku".

Wywodził, że zgłoszenie nie jest jedynie koncepcją, za czym przemawia zamieszczenie w zgłoszeniu przykładu wykonania na str. 11 -13 wraz z fig. 1 - 3. Rozwiązanie posiada nowe nieoczywiste cechy: wątek, wariant i operacje (nazywane również czynnościami czy działaniami) na nich. Jest realizowalne, dołączył kopię swojej publikacji na ten temat w Pracach Naukowych Instytutu Organizacji i Zarządzania [...].

W piśmie z [...] lutego 2009 r. skarżący wskazał, że nigdy nie twierdził, że jego zgłoszenie dotyczy oddziaływania na sygnały, stąd bezpodstawny jest zarzut, że określone etapy postępowania nie charakteryzują czynności technicznych oddziaływania na sygnały. Stąd poddaje w wątpliwość zrozumienie przez eksperta istoty zgłoszenia. Potwierdza to nieprecyzyjna informacja eksperta odnoście wątku programowego. Złożył opinię prof. M. M. na okoliczność, że zgłoszone rozwiązanie podaje środki techniczne umożliwiające jego realizację. Jest sposobem technicznym na oprogramowanie systemu sterowania ruchem, który w zgłoszeniu został opisany w stopniu umożliwiającym jego techniczną realizację przez specjalistę z dziedziny sterowania ruchem kolejowym. Przykład wykonania zawarty w zgłoszeniu na str. 11 -13 i na fig. 1 – 3 posłużył do utworzenia testowego programu sterowania bez dodatkowej myśli twórczej. Zgłoszone w zastrzeżeniu czynności" "tworzy się", "wykonuje", "zwalnia", "powtarza" są czynnościami technicznymi dla urządzeń sterowania ruchem kolejowym. Odnoszą się do środków technicznych jak wariant, cykl, czy wątek, a to że są niematerialne, nie przeszkadza w zachowaniu ich technicznego charakteru.

W odpowiedzi na skargę UP wniósł o jej oddalenie, uznając zarzuty za bezzasadne.

W odniesieniu do zarzutu 1 wyjaśnił, że powołał art. 24 w związku z art. 28 pkt 3 p.w.p. gdyż uznał, że przedmiotowe zgłoszenie dotyczy jedynie koncepcji, która mogłaby być zrealizowana przy użyciu środków technicznych, których skarżący w dokumentacji zgłoszenia nie przedstawił. Przedstawione w części przedznamiennej zastrzeżenia niezależnego nr 1 "pociągi, pojazdy drogowe, samoloty, okręty czy obrabiane detale" stanowiące stan techniki, nie są środkami technicznymi umożliwiającymi realizację przedmiotowego sposobu, ale tylko dziedziną w której przedstawiona koncepcja mogłaby mieć zastosowanie. Określenia podane w części znamiennej zastrzeżenia patentowego nie determinują żadnego określonego sposobu technicznego.

W odniesieniu do zarzutu 2, tj., nadużycia interpretacji § 32 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia, który mówi o konieczności istnienia, chociaż jednej cechy technicznej, a w zgłoszeniu cechami są również działania (czynności i operacje) na elementach Urząd stwierdził, że cechy zaproponowanego rozwiązania, odnoszą się wyłącznie do nietechnicznego obszaru działania. Podtrzymał zarzut, że przedstawiony w zastrzeżeniach patentowych i opisie sposób wyznaczania ciągu optymalnych sterowań ruchem wielu przemieszczających się obiektów, zwłaszcza pociągów jest faktycznie systemem przetwarzania informacji dotyczących ruchu obiektów transportowych. Sformułowania zamieszczone w częściach znamiennych zastrzeżeń takie, jak np.: "tworzenie wariantów na podstawie informacji o aktualnym położeniu obiektów", "tworzenie wątków", "tworzenie cykli", "wykonywanie algorytmu zdarzeń", jego zdaniem, nie wskazują na obecność jakiegokolwiek ciągu czynności technicznych w sensie oddziaływania na sygnały, niezbędnych do jednoznacznego określenia wynalazku w kategorii "sposób". Tak określone w zgłoszeniu etapy postępowania nie charakteryzują jednoznacznie sposobu technicznego, gdyż nie podają żadnych, jednoznacznie określonych czynności technicznych oddziaływania na sygnały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. (Dz.U.02.153.1269 ze zm.) Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U.02.153.1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W niniejszej sprawie rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie było skontrolowanie, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też zarzuty skarżącego są uzasadnione, przy czym Sąd miał na względzie zasadę wynikającą z art. 134 ustawy p.p.s.a., która stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów w ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza zasady postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem uzasadniającym w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jej uchylenie.

Należy podkreślić, że zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 244 ust. 1 p.w.p. od decyzji Urzędu Patentowego stronie służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.). Precyzuje ją ust. 11, który stanowi, że do postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 12-14, przepisy k.p.a. dotyczące rozpatrywania odwołania od decyzji.

W konsekwencji, co należy podkreślić, cechą postępowania odwoławczego w ujęciu art. 138 k.p.a. jest to, że nie ogranicza się ono do kontroli decyzji I-instancyjnej, lecz organ odwoławczy obowiązany jest ponownie sprawę rozstrzygnąć, dokonać oceny zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego w aspekcie jego zupełności i dopiero na tej podstawie, w sposób umotywowany, wskazać, jakie okoliczności nie zostały udowodnione (wyroki NSA w Warszawie z dnia 2000.11.02, sygn. akt V SA 856/00 (LEXnr50108) oraz z dnia 2001.07.19 sygn. akt V SA 3872/00 (LEX nr 78936)).

W niniejszej sprawie ma to o tyle istotne znaczenie, że postępowanie zgłoszeniowe nie jest postępowaniem spornym. Przepisy ustawy p.w.p oraz rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. (Dz. U. z 2001 r. Nr 102, poz. 1119) w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych - wskazują na szczegółowy tryb postępowania zgłoszeniowego przewidujący możliwość wnoszenia poprawek i uzupełnień do zgłoszenia – zgodnie z art. 37 ust. 1 p.w.p. oraz § 32 ust. 3, 5 i 6 rozporządzenia1 i ust. 2.

Skoro § 32 ust. 3 rozporządzenia stanowi, że przed wydaniem decyzji, o której mowa w ust. 2, Urząd Patentowy wyznacza zgłaszającemu termin na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów mogących świadczyć o braku ustawowych warunków do uzyskania patentu, to obowiązek ten spoczywał na UP nie tylko w postępowaniu przed organem rozpatrującym zgłoszenie w pierwszej instancji, ale także w toku ponownego rozpatrywania sprawy.

Argumentem na pominięcie tego etapu postępowania, wbrew twierdzeniu organu, nie może być okoliczność podniesiona w decyzji odwoławczej, że Zgłaszający został już poinformowany we wstępnym sprawozdaniu sporządzonym [...] marca 2007 r., ale przedstawił jedynie koncepcję dotyczącą zarządzania ruchem np. pojazdów, a nie sposób w sensie oddziaływania na sygnały. Należy zauważyć, że jest to nowa okoliczność, nie tylko pominięta w ocenie organu I instancji, ale i nie znajdująca potwierdzenia w ustalonym stanie faktycznym. Wprawdzie w aktach administracyjnych znajduje się sprawozdanie wstępne, ale nie posiada ono ani daty, ani dowodu doręczenia go Zgłaszającemu. Z tego względu organ nie może powoływać się na działania, których przeprowadzenie nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy administracyjnej.

Innymi słowy, brak wyznaczenia Zgłaszającemu terminu przed organem odwoławczym - na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów mogących świadczyć o braku ustawowych warunków do uzyskania patentu, stanowi istotne naruszenie przepisu proceduralnego, tj. § 32 ust. 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków (...), bowiem pozbawiło stronę postępowania niespornego możliwości wprowadzenia uzupełnienia, bądź poprawek do zgłoszenia, które mogłyby usunąć przeszkody do udzielenia patentu.

Obowiązek zastosowania tej normy w praktyce postępowania zgłoszeniowego potwierdza § 32 ust. 6 rozporządzenia, stanowiąc o tym, że brak odpowiedzi zgłaszającego w wyznaczonym terminie, o którym mowa w ust. 3, nie zwalnia Urzędu Patentowego od ponownego rozpatrzenia zasadności wydania decyzji o odmowie udzielenia patentu. Zachowanie tego trybu o charakterze procesowym, służącym wyjaśnieniu stanowisk i rozbieżności niewątpliwie pozwoliłoby na ich wyjaśnienie także co do definicji "wątku", która – w ocenie skarżącego - w wersji przyjętej przez UP jest całkowicie błędna i niezgodna z definicją przyjętą zarówno w przedmiotowym zgłoszeniu, jak i w literaturze technicznej.

Skarżący bowiem konsekwentnie twierdził, że "wątek" nie jest w najmniejszym stopniu, wydzielonym fragmentem wykonywanego umysłowego procesu dotyczącego zarządzania, gdyż wykonywany jest on przez procesor komputera, a nie przez człowieka. Jego cechy mogą analogicznie do cech sygnału mogą być w danej chwili zmierzone zarejestrowane przy pomocy środków technicznych (np. programów monitorujących działanie komputera, załączona publikacja autora).

Uchybienia natury procesowej, m.in. braku wyjaśnienia w zakresie rozbieżności stanowisk co do definicji wątku podanej przez Urząd Patentowy, która w ocenie strony jest całkowicie błędna i niezgodna z definicją przyjętą zarówno w przedmiotowym zgłoszeniu, jak i w literaturze technicznej stanowią o braku wyjaśnienia sprawy i o naruszeniu tym samym zasad określonych w art. 7, 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Organ nie mógł ustosunkować się do wszystkich zarzutów strony poprzez zaniechanie w trybie odwoławczym wyczerpania procedury określonej w § 32 ust. 3 rozporządzenia. Tym bardziej, że według twierdzeń strony uznawał w swojej praktyce elementy analogiczne do "wątka" i "wariantu" jako techniczne w patentach zarówno dotyczących przetwarzania sygnałów jak i w patentach niedotyczących ich przetwarzania. Z powyższych względów materia ta pozostaje poza kontrolą Sądu, który nie dokonuje własnych ustaleń faktycznych, co niewątpliwie może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak jest także podstaw do odparcia zarzutów strony, która twierdzi, że przyjęcie błędnej definicji "wątku" wskazuje na ignorancję znajomości stanu techniki z zakresu przedmiotowego zgłoszenia i przemawia za brakiem zapoznania się w wystarczającym stopniu z przykładem wykonania przedmiotowego zgłoszenia, a w szczególności brakiem zrozumienia przez Urząd Patentowy istoty "wątku".

Podnoszone uchybienia mają o tyle pierwszorzędne znaczenie, że strona nie była i nie jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, np. rzecznika patentowego. Oznacza to bowiem obowiązek działania organu z urzędu, w szczególności co do informowania strony o przysługujących jej uprawnieniach.

W rezultacie brak w toku postępowania odwoławczego wyznaczenia zgłaszającemu terminu na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów mogących świadczyć o braku ustawowych warunków do uzyskania patentu, o czym mowa w § 32 ust. 3 rozporządzenia, może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym bardziej, że dopiero w toku postępowania przed Sądem skarżący złożył opinię prywatną specjalisty w zakresie sterowania ruchem w transporcie, prezentującego korzystną dla strony ocenę co do patentowalności zgłoszonego wynalazku, wskazującą na środki techniczne jak "wątek", "wariant" czy "cykl" jako umożliwiające jego realizację. Sąd nie mógł tego dowodu dopuścić, ponieważ nie był przedmiotem oceny organu administracji.

Zajął lakoniczne stanowisko dopiero w odpowiedzi na skargę, co nie konwaliduje uchybienia art. 107 § 3 k.p.a..

W konsekwencji pociągnęło to dalsze zarzuty co do braku znajomości stanu techniki z zakresu przedmiotowego zgłoszenia oraz nie zapoznania się w wystarczającym stopniu z przykładem wykonania przedmiotowego zgłoszenia. Zdaniem strony to brak zrozumienia przez Urząd Patentowy istoty "wątku" skutkowało przyjęciem braku patentowalności rozwiązania i zadecydowało o utrzymaniu decyzji o odmowie udzielenia patentu.

Reasumując, zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków (...), a tym samym w konsekwencji: art. 7 k.p.a. nakazującym dokładne wyjaśnienie sprawy, z uwzględnieniem słusznego interesu strony, art. 77 § 1 k.p.a. nakazującym zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. nakazującym uzasadnienie decyzji ze wskazaniem faktów, które organ uznał za udowodnione.

Rozpoznając ponownie wniosek w trybie ponownego rozpatrzenia sprawy organ uwzględni powyższe wskazówki, a w szczególności – w toku ponownego rozpatrzenia sprawy - wymogi § 32 ust. 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków (...) tak, by Zgłaszający miał możliwość złożenia opinii, na która się powoływał w niniejszej sprawie, czy ewentualnego wprowadzenia uzupełnienia czy bądź poprawek do zgłoszenia, które mogłyby usunąć przeszkody do udzielenia patentu.

W tym stanie sprawy, uznając zasadność skargi, zaskarżona decyzja podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c p.p.s.a.). Zważywszy zaś, że z zaskarżoną decyzją wiąże się bezpośrednio kwestia wykonalności, Sąd orzekł o jej nie wykonywaniu po myśli art. 152 p.p.s.a. i o kosztach orzekł po myśli art. 200 p.p.s.a.