Wyrok NSA oz. w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 2207/99
NSA oz. w Krakowie
Data orzeczenia: 2002-07-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2, art. 2, art. 4, art. 25 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: art. 156 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Posiadanie uprawnień kombatanckich na podstawie przepisów ustawowych obowiązujących przed 1991 r. nie wyklucza ubiegania się o uprawnienia kombatanckie z innych tytułów na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./. Co więcej, wystąpienie z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich na podstawie jednego lub więcej tytułów wymienionych w art. 1 ust. 2, art. 2 lub art. 4 powołanej ustawy, było tym bardziej uzasadnione, jeśli dana osoba mogła się liczyć z pozbawieniem jej, w wyniku wszczętego z urzędu postępowania weryfikacyjnego, uzyskanych wcześniej uprawnień kombatanckich z tytułu walki zbrojnej z tytułu utrwalania władzy ludowej, co w świetle art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy nie stanowi tytułu do zachowania uprawnień kombatanckich. Decyzja przyznająca uprawnienia kombatanckie na podstawie ustawy o kombatantach z 1991 r. nie jest decyzją dotyczącą tej samej sprawy, co decyzja przyznająca uprawnienia na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy. Nie zachodzą zatem przesłanki do stwierdzenia nieważności późniejszej decyzji na podstawie art. 156 par. 1 pkt 3 Kpa.

TEZY

Posiadanie uprawnień kombatanckich na podstawie przepisów ustawowych obowiązujących przed 1991 r. nie wyklucza ubiegania się o uprawnienia kombatanckie z innych tytułów na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./. Co więcej, wystąpienie z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich na podstawie jednego lub więcej tytułów wymienionych w art. 1 ust. 2, art. 2 lub art. 4 powołanej ustawy, było tym bardziej uzasadnione, jeśli dana osoba mogła się liczyć z pozbawieniem jej, w wyniku wszczętego z urzędu postępowania weryfikacyjnego, uzyskanych wcześniej uprawnień kombatanckich z tytułu walki zbrojnej z tytułu utrwalania władzy ludowej, co w świetle art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy nie stanowi tytułu do zachowania uprawnień kombatanckich. Decyzja przyznająca uprawnienia kombatanckie na podstawie ustawy o kombatantach z 1991 r. nie jest decyzją dotyczącą tej samej sprawy, co decyzja przyznająca uprawnienia na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy. Nie zachodzą zatem przesłanki do stwierdzenia nieważności późniejszej decyzji na podstawie art. 156 par. 1 pkt 3 Kpa.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Józefa F. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia 19 października 1999 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich - stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji tego samego organu z dnia 11.01.1999 r., (...).


UZASADNIENIE

Józef F., urodzony 17.06.1929 r. otrzymał uprawnienia kombatanckie w dniu 3.09.1987 r. na podstawie decyzji ZW ZBoWiD w K. z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej za okres 1.03.1949 r. - 15.04.1950 r., 18.06.1951 r. - 16.10.1951 r., 2.12.1951 r. -11.02.1952 r., łącznie 1 rok 8 miesięcy.

W dniu 29.06.1993 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. wydał decyzję, w której, na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 3b ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. nr 17 poz. 75/ przyznał Józefowi F. uprawnienia kombatanckie z tytułu deportacji do ZSRR w okresie od lutego 1940 r. do marca 1946 r., tj. 6 lat i dwa miesiące.

W dniu 20.10.1998 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. wszczął postępowanie weryfikacyjne dotyczące uprawnień kombatanckich Józefa F. W dniu 3.12.1998 r. Kierownik Urzędu wszczął natomiast postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia 29.06.1993 r.

W dniu 11.01.1999 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. wydał decyzję (...), w której na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./, pozbawił Józefa F. uprawnień kombatanckich przyznanych mu decyzją ZW ZBoWiD w K. w 1987 r. W uzasadnieniu organ podał, że jak wynika ż dowodów zebranych w postępowaniu przez ZBoWiD Józef F., podczas pełnienia służby zawodowej w KBW Ziemi K., jako przewodnik psa śledczego, osobiście uczestniczył w walkach z UPA oraz oddziałami podziemia niepodległościowego. Na podstawie powołanych przepisów ustawy o kombatantach..., powoduje to pozbawienie osoby, która pełniła służbę w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturą UB uprawnień kombatanckich.

W tym samym dniu, tj. 11.01.1999 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. wydał kolejną decyzję (...), w której na podstawie art. 156 par. 1 pkt 3 oraz art. 157 par. 1 Kpa, stwierdził nieważność własnej decyzji z 29.06.1993 r. o przyznaniu uprawnień kombatanckich Józefowi F. z tytułu deportacji do ZSRR w okresie od lutego 1940 r. do marca 1946 r. W uzasadnieniu organ podał, że stronie po raz drugi przyznano uprawnienia kombatanckie w 1993 r., ponieważ zataił, że otrzymał je na podstawie decyzji ZBoWiD w 1987 r. To uzasadnia, zdaniem organu, stwierdzenie nieważności swojej decyzji 29.06.1993 r., jako wydanej w sprawie rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Józef F. stwierdził, że nie kwestionuje pozbawienia go uprawnień z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej. Natomiast kwestionuje stwierdzenie nieważności decyzji o przyznaniu mu uprawnień kombatanckich z tytułu deportacji, ponieważ po pozbawieniu go uprawnień z tytułu walki o utrwalanie władzy ludowej nie istnieją już przyczyny, o których mowa w art. 156 par. 1 pkt 3 Kpa.

W dniu 19.10.1999 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. wydał decyzję (...), w której utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję o stwierdzeniu nieważności swojej własnej decyzji z dnia 29.06.1993 r. na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 w związku z art. 127 par. 3 Kpa i art. 129 oraz art. 156 par. 1 pkt 3 i art. 157 par. 1 Kpa.

W tym samym dniu, tj. 19.10.1999 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. wydał kolejną decyzję (...), w której na podstawie art. 22 ust. 1 oraz art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c" ustawy o kombatantach (...), odmówił przyznania Józefowi F. uprawnień kombatanckich z tytułu deportacji do ZSRR. W uzasadnieniu organ podał, że w związku z pełnieniem przez Józefa F. służby zawodowej w KBW, podczas której uczestniczył w walkach z UPA oraz z podziemiem. To powoduje na podstawie podanych wyżej przepisów ustawy o kombatantach (...), pozbawienie go uprawnień kombatanckich z wszelkich tytułów.

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. wydał decyzję w dniu 26.11.1999 r., (...), w której utrzymał w mocy swoją decyzję z 19.10.1999 r., (...) o odmowie przyznania Józefowi F. uprawnień kombatanckich z tytułu deportacji do ZSRR, na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 w związku z art. 127 par. 3 Kpa i art. 129 Kpa w związku z art. 22 ust. 1 i art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c" ustawy o kombatantach (...).

Józef F. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia 19.10.1999 r. (...), utrzymującej w mocy decyzję tego samego organu o stwierdzeniu nieważności swojej własnej decyzji z dnia 29.06.1993 r. W skardze Józef F. zaprzeczył jakoby zatajał fakt uzyskania wcześniejszych uprawnień kombatanckich oraz zarzucił organowi pominięcie faktu posiadania przez niego tytułu do uprawnień kombatanckich z tytułu deportacji do ZSRR.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. wniósł, o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Nieważność decyzji administracyjnej na podstawie art. 156 par. 1 pkt 3 występuje wówczas, jeśli decyzja ta dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją. Znajduje tutaj wyraz zasada powagi rzeczy osądzonej /res iudicata/. Aby omawiana przesłanka nieważności decyzji znalazła zastosowanie niezbędne jest stwierdzenie, że decyzja ostateczna oraz późniejsza decyzja dotyczą tej samej sprawy. Z tego punktu widzenia należy zestawić dwie decyzje o przyznaniu Józefowi F. uprawnień kombatanckich: decyzję ZW ZBoWiD w K. z 3.09.1987 r. oraz decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z 29.06.1993 r.

O tożsamości sprawy decydują trzy elementy: tożsamość organu, który decyzję wydał, strony będącej adresatem decyzji oraz przedmiotu decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że rozważane tu decyzje zostały wydane przez różne organy. Jednakże, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. jest na podstawie ustawy z 1991 r. o kombatantach (...) organem wydającym decyzje w sprawach uprawnień kombatanckich, które w poprzednim stanie prawnym należały do właściwości organów ZBoWiD. Obie decyzje dotyczą niewątpliwie tej samej osoby, która była stroną obu postępowań administracyjnych.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że rozważane decyzje zostały wydane na podstawie norm różnych ustaw, obowiązujących w różnym czasie. Ponadto, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w omawianej sprawie nie występuje tożsamość przedmiotu obu decyzji. Decyzja ZW ZBoWiD z 3.09.1987 r. dotyczyła przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu utrwalania władzy ludowej, natomiast decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z 29.06.1993 r. dotyczyła przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu deportacji do ZSRR. Uprawnień kombatanckich z tego tytułu nie przewidywała obowiązująca w 1987 r. ustawa z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów /Dz.U. nr 16 poz. 122 ze zm./.

Posiadanie uprawnień kombatanckich na podstawie przepisów ustawowych obowiązujących przed 1991 r. nie wyklucza ubiegania się o uprawienia kombatanckie z innych tytułów na podstawie ustawy z 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Co więcej, wystąpienie z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich na podstawce jednego lub więcej tytułów wymienionych w art. 1 ust. 2, art. 2 lub 4 ustawy z 1991 r. o kombatantach (...), było tym bardziej uzasadnione, jeśli dana osoba mogła się liczyć z pozbawieniem jej, w wyniku wszczętego z urzędu postępowania weryfikacyjnego, uzyskanych wcześniej uprawnień kombatanckich z tytułu walki zbrojnej z tytułu utrwalania władzy ludowej, co w świetle art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 1991 r. o kombatantach me stanowi tytułu do zachowania uprawnień kombatanckich. Decyzja przyznająca uprawnienia kombatanckie na podstawie ustawy o kombatantach z 1991 r. nie jest decyzją dotyczącą tej samej sprawy, co decyzja przyznająca uprawniania na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy. Nie zachodzą zatem do stwierdzenia nieważności późniejszej decyzji na podstawce art. 156 par. 1 pkt 3 Kpa.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza zatem, że decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z 29.06.1993 r. nie dotyczyła sprawy rozstrzygniętej uprzednio decyzją ZW ZBoWiD z 3.09.1987 r. Wobec tego, zaskarżona decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia 19.10.1999 r. (...) została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co powoduje stwierdzenie jej nieważności przez Sąd na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa w związku z art. 22 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

Zdaniem Sądu Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. powinien natomiast rozważyć, czy nie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej jego własną decyzją z dnia 29.06.1993 r. na zasadzie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa. W tym celu organ powinien zbadać, opierając się na dowodach zebranych w postępowaniu przed ZBoWiD i w postępowaniu weryfikacyjnym, a także po przeprowadzeniu w razie potrzeby dalszego postępowania wyjaśniającego, czy działalność Józefa F. w czasie jego służby w KBW stanowi przeszkodę dla pozbawienia go możliwości przyznania uprawnień kombatanckich na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c" ustawy z 1991 r. o kombatantach (...).

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. powinien także, w zależności od wyniku wskazanego wyżej postępowania, rozważyć potrzebę uchylenia swoich decyzji dotyczących odmowy przyznania Józefowi F. uprawnień kombatanckich: z dnia 19.10.1999 r., (...) oraz decyzję w dniu 26.11.1999 r., (...).

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na zasadzie art. 22 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. 1995 nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na zasadzie art. 55 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, przytoczonej wyżej.