Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2434/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-08 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie -art. 260 §1 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 254 par 1, art. 260
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu W. Z. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 listopada 2016 r. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi W. Z. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy


UZASADNIENIE

Skarżący W. Z. wniósł do Sądu, na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że Skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i nie posiada żadnego majątku z wyjątkiem ½ mieszkania o powierzchni 60 m². Skarżący wskazał, że nie posiada zagranicznych rachunków bankowych. Z oświadczenia wynika również, że Skarżący otrzymuje wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w kwocie 800 zł netto oraz emeryturę w kwocie 2.080 zł netto. Do miesięcznych wydatków Skarżący zaliczył wydatki na: czynsz – 800 zł, egzekucję – 600 zł, spłatę rat – 700 zł, wyżywienie – 300 zł oraz leki – 30 zł. Oświadczył ponadto, że jest zobowiązany do zapłaty alimentów w kwocie 600 zł miesięcznie, a zaległość z tytułu niepłacenia alimentów wynosi ponad 10.000 zł.

Skarżący został wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów oraz oświadczeń obrazujących jego stan majątkowy jednakże mimo doręczenia wezwania 19 września 2016 nie przedłożył żadnych dokumentów, ani oświadczeń.

Postanowieniem z dnia 14 listopada 2016 r. Starszy referendarz Sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego.

Pismem z 28 listopada 2016 r. Skarżący złożył sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu podniósł, iż uzupełnił wszystkie dokumenty i braki, do uzupełnienia których wezwał go Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Skarżący zaznaczył, że informacje zawarte w ww. dokumentach odpowiadały faktycznej sytuacji materialnej Skarżącego. Skarżący wyjaśnił, iż od kilku miesięcy odnotowywał stratę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, co zmusiło go do zamknięcia firmy i przejścia na wcześniejszą emeryturę z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych. W chwili obecnej jedynym źródłem utrzymania Skarżącego jest emerytura otrzymywana z ZUS, z której musi on opłacić alimenty na swoją małżonkę w kwocie 600 zł miesięcznie, ponieść koszty związane z utrzymaniem mieszkania oraz koszty związane z leczeniem, co powoduje, że Skarżącemu pozostają środki, z których nie jest on w stanie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb życiowych nie mówiąc już o pokryciu opłaty od skargi.

Ponadto Skarżący w ramach ugody z ZUS spłaca co miesiąc kwotę w wysokości 600 zł, a pozostała część jego świadczenia jest zajęta w związku z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem egzekucyjnym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O., podobnie jak 1/2 środków uzyskiwanych przez Skarżącego z tytułu wykonywania pracy w ramach umowy zlecenia.

Obecnie wobec Skarżącego jest również prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O., z tytułu czego zostało zajęte świadczenie emerytalne Skarżącego.

Skarżący poinformował, iż sprzedane pojazdy, ze względu na swój wiek oraz stan techniczny, nie przedstawiały znacznych wartości, a środki uzyskane z ich sprzedaży zostały przeznaczone na spłatę zobowiązań względem pracowników.

Wskazał, że pozostaje ze swoją małżonką w stanie separacji faktycznej czego efektem jest nałożony na niego obowiązek alimentacyjny i w związku z tym zarówno wnioskodawca jak i jego współmałżonka prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe pomimo tego, że zamieszkują razem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2016 poz. 718 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., osobie fizycznej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie całkowitym można, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznać w sytuacji, kiedy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Podkreślić należy, że zgodnie z art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Niemożliwość sfinansowania kosztów sądowych, strona powinna wykazać, gdyż celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody i stan majątkowy nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z nich stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013r. sygn. akt I FZ 27/13).

Zgodnie z ww. art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący - zdaniem Sądu - spełnienia tej przesłanki nie wykazał. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego kosztem Skarżącego jest wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł.

Stosownie do treści art. 252 § 1 P.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Co istotne przy rozpatrywaniu wniosku Sąd nie jest ograniczony do analizy złożonego formularza, lecz jest uprawniony – w przypadku uznania tychże oświadczeń za niewystarczające - do oceny rzeczywistego stanu majątkowego strony, a także w przypadku, gdy oświadczenia te budzą wątpliwości – do zobowiązania wnioskodawcy do złożenia na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Stanowi o tym art. 255 P.p.s.a.

W niniejszej sprawie referendarz sądowy wykorzystał prawo nadane mu tym przepisem i wezwał Skarżącego do nadesłania formularza PPF oraz dodatkowych informacji, a także wskazał jakie to mają być informacje. W odpowiedzi na to wezwanie Skarżący przesłał jedynie wypełniony i podpisany formularz PPF.

W ocenie Sądu Skarżący nie dąży do należytego wyjaśnienia jego sytuacji finansowej.

W orzecznictwie podnosi się, że kwestia posiadania środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym jest istotna dla oceny możliwości finansowych strony ubiegającej się o prawo pomocy, wobec czego wyjaśnienia w tym zakresie winny być zgodne ze stanem rzeczywistym i wyczerpujące, tj. w pełni obrazować stan jej pieniężnego posiadania (por. postanowienie NSA z 24 stycznia 2007 r., sygn. akt. I GZ 3/07).

Biorąc pod uwagę ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy zauważyć należy, iż złożone przez wnioskodawcę oświadczenia nie są wyczerpujące, a przez to nie mogą dać pełnego obrazu jego sytuacji majątkowej.

Z przedłożonych informacji wynika, że Skarżący posiada stałe dochody z tytułu emerytury i wynagrodzenia w kwocie 2.880 zł oraz ½ mieszkania o powierzchni 60 m². Miesięczne wydatki Skarżącego wynoszą około 3.000 zł, w tym Skarżący posiada zadłużenie w kwocie 10.000 zł z tytułu niepłacenia alimentów. Ponadto Skarżący w ramach ugody z ZUS spłaca co miesiąc kwotę w wysokości 600 zł, a pozostała część jego świadczenia jest zajęta w związku z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem egzekucyjnym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O., podobnie jak 1/2 środków uzyskiwanych przez Skarżącego z tytułu wykonywania pracy w ramach umowy zlecenia. Obecnie wobec Skarżącego jest również prowadzone postępowanie egzekucyjne, z tytułu czego zostało zajęte świadczenie emerytalne Skarżącego. Skarżący poinformował, iż sprzedane pojazdy ze względu na swój wiek oraz stan techniczny, nie przedstawiały znacznych wartości, a środki uzyskane z ich sprzedaży zostały przeznaczone na spłatę zobowiązań względem pracowników.

Sąd zauważa, iż Skarżący nie nadesłał zaświadczenia o wysokości otrzymywanego świadczenia emerytalnego oraz dokumentów potwierdajacych wysokość dochodów z tytuł wykonywania umowy zlecenia. Ponadto Skarżący nie nadesłał wyciągu z rachunku bankowego obrazującego stan środków na rachunku oraz ich przepływ. Skarżący nie przedstawił też żadnych dokumentów potwierdzających sprzedaż pojazdów i wysokość kwot uzyskanych z tego tytułu.

W ocenie Sądu dysponując tylko takimi informacjami referendarz sądowy nie był w stanie dokonać porównania dochodów Skarżącego z jego wydatkami i ocenić czy Skarżący jest w stanie uiścić należne w sprawie koszty sądowe oraz koszty usług radcy prawnego. Skarżący bowiem bardzo ogólnie podaje kwoty swoich wydatków nie potwierdzając ich żadnymi dokumentami.

Sąd zgadza się ze stanowiskiem referendarza, iż wobec niedostosowania się przez Skarżącego do wezwania z 8 września 2016r., ` niemożliwa jest rzetelna analiza zdolności płatniczych Skarżącego, a w konsekwencji ustalenie czy sytuacja, w której się znalazł wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 P.p.s.a. Dopiero bowiem po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów i oświadczeń złożonych w trybie art. 255 P.p.s.a., można wydać prawidłowe orzeczenie co do przyznania bądź też odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 19 stycznia 2005 r., OZ 1115/04, niepubl.).

Należy zatem wskazać, iż kwestia pełnego określenia sytuacji majątkowej strony wnioskującej o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych jest bardzo istotna dla oceny możliwości finansowych tej strony, bowiem tylko pełne zobrazowanie sytuacji majątkowej pozwala na dokonanie obiektywnej oceny (por. postanowienie NSA z 24.01.2007 r., sygn. akt. I GZ 3/07). Brak współpracy strony skarżącej przy ustalaniu jego sytuacji finansowej uniemożliwia w chwili obecnej uznanie zasadności złożonego wniosku.

Z powyższych względów uznać należy, iż Skarżącemu zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz przyznania pełnomocnika z urzędu

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.