Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 111/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6349 Inne o symbolu podstawowym 634
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Irena Kudiura (spr.), Asesor WSA - Michał Sowiński, Protokolant - Beata Zborowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej I. Uchyla zaskarżoną decyzję. II. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2000 r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] maja 2001 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił S. B. uprawnień kombatanckich uzyskanych orzeczeniem ZW ZBoWiD w W. (zaświadczenie z dnia [...] maja 1978 r.). Wyrokiem z dnia 27.02.2002r. sygn. akt V SA 1730/01 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę złożoną przez S. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2001 r.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2002 r. strona wniosła "o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu przynależności do Armii Krajowej oraz o przywrócenie już utraconych uprawnień". Do wniosku S. B. załączył kserokopie dokumentów: z [...] marca 1995 r. w postaci reprintu rozkazu nr [...] Naczelnego Dowódcy Win z [...].09.1956 r. i z [...] kwietnia 2002 r. zatytułowanego "Informacja dodatkowa", które miały dowodzić zasadności złożonego wniosku. Decyzją z dnia [...] maja 2002 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. Kierownik Urzędu umorzył postępowanie w sprawie, gdyż wniosek strony został złożony po ustawowym terminie określonym w art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach. Wyrokiem z dnia 30 września 2003r. sygn. akt V SA 2014/02 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...] lipca 2002 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...].05.2002 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego ze względu na rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2003 r. sygn. akt SK 4/02 (Dz.U. z dnia 29 kwietnia 2004r. Nr 72, poz. 658) stwierdzające niezgodność art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach z art. 2 oraz art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2004 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wznowił postępowanie w sprawie.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. Kierownik Urzędu odmówił stronie uchylenia decyzji własnej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.

Strona wystąpiła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, załączając do niego powtórnie kserokopie wcześniej złożonych dokumentów. We wniosku tym, zainteresowany wskazał, iż podczas okupacji niemieckiej działał cały czas w podziemiu na rzecz niepodległości Państwa narażając swoje życie oraz podkreślił, że krótka praca w UB spowodowana była poleceniem majora R. W. oraz M. K. - członków AK.

Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2004 r.

W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2003 r. /Dz.U. z 2003 r. Nr 72 Poz. 658/. W przedmiotowym orzeczeniu TK orzekł o niekonstytucyjności przepisu art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach mówiącego o czasowym ograniczeniu ubiegania się o uprawnienia kombatanckie. Ponadto Kierownik powołał się również na wyrok Sądu Najwyższego w z dnia 22 lutego 2001 r. III RN 77/00(OSNAP i US z 2001 r. nr 15, poz.475), gdzie stwierdzono, iż procedura weryfikacyjna uprawnień kombatanckich nie wyłącza możliwości wykazania w tym samym lub innym postępowaniu, że uprawnienia te przysługują nie tylko z tytułu "utrwalania władzy ludowej", lecz także na podstawie innego tytułu prawnego. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 04.03.2002 r. OPS 13/01.

Kierownik wskazał, że w trakcie postępowania strona złożyła wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu przynależności do AK, który przez Urząd ze względu na termin jego złożenia, nie został rozpoznany. Z pisma zaś Instytutu Pamięci Narodowej w W. z dnia [...].03.2004r. wynika, że akta osobowe zainteresowanego, nie zawierają żadnych informacji mogących potwierdzić, że ww. był członkiem organizacji niepodległościowej i na jej wniosek został skierowany do pracy w organach bezpieczeństwa. Dokumenty zawarte w przedmiotowych aktach świadczą o dobrowolnej chęci podjęcia przez zainteresowanego pracy we wspomnianych organach oraz o zwolnieniu na własną prośbę z przyczyn zdrowotnych. Z tego względu nie można dać wiary jego oświadczeniom, iż został skierowany do pracy w UB przez majora W., tym bardziej że nie podnosił tego we wcześniejszym postępowaniu. Organ zaznaczył, iż we wniosku z [...] października 2000 r. S. B. podniósł, iż pracę w organach Bezpieczeństwa Publicznego uzyskał dzięki znajomości swojego wujka z Komendantem PUBP E.K. W ocenie organu z akt sprawy nie wynika, aby w odniesieniu do strony miała zastosowanie dyspozycja przepisu art. 21 ust. 3 pkt 1 w/w ustawy stanowiącego, że przepisów o pozbawieniu uprawnień kombatanckich nie stosuje się do osoby, która przedłoży dowody, że do wymienionych służb i organów została skierowana przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje była zwerbowana w celu udzielenia im pomocy. W deklaracji członkowskiej ZBoWiD oraz w życiorysie pochodzącym z [...].04.1978 r. zainteresowany wskazał, iż w czasie pełnienia służby w organach Bezpieczeństwa Publicznego brał udział w walkach z podziemiem reakcji oraz z bandami które grasowały w Kampinosie (...) pod dowództwem kpt K. Kierownika Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w G.. Organ podniósł również fakt, iż strona otrzymała uprawnienia kombatanckie z tytułu utrwalania władzy ludowej za okres, w którym była zatrudniona w organach Bezpieczeństwa Publicznego i brała udział w walkach z "reakcyjnym podziemiem".

Zgodnie z dyspozycją art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. "a" cyt. ustawy "uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która w latach 1944-56 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej", a w myśl art. 25 ust. 2 pkt. 1 lit. .,a" osoby takie pozbawia się uprawnień kombatanckich. W ocenie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w zakresie decyzji podejmowanej w oparciu o przepis 25 ust. 2 pkt. 1 lit. "a", ustawodawca nie pozostawił żadnej sfery uznania, bowiem znaczący jest tu tylko i wyłącznie fakt - zatrudnienie w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa. Bez znaczenia jest przy tym funkcja pełniona w UB, bowiem współpraca z organami represji, jakimi były organy Bezpieczeństwa Publicznego nastawione na zwalczanie polskich ruchów niepodległościowych musi być oceniona negatywnie bez względu na to o jakie stanowisko lub charakter zatrudnienia w tych organach chodzi. Sam udział w strukturach tego aparatu stanowi obligatoryjną przesłankę do pozbawienia przyznanych uprawnień kombatanckich.

Na powyższą decyzję S. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W skardze podniósł , że nigdy, zarówno w czasie okupacji niemieckiej jak również w okresie reżimu komunistycznego, nie brał udziału w walkach z podziemnymi organizacjami niepodległościowymi działającymi na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczpospolitej Polskiej. Podkreślił, że brak śladu w IPN o skierowaniu go do pracy w organach bezpieczeństwa w okresie od [...] maja 1945 r. do [...] września( listopada)1945 r., nie przesądza o nieprawdziwości jego twierdzeń, gdyż oficjalnie major W. ps. G. nie mógł go skierować do pracy w UB lecz tylko konspiracyjnie /bez pisemnego śladu/, co potwierdza w swoim oświadczeniu członek AK świadek M. M. i to jest przyczyną braku jakiejkolwiek dokumentacji w IPN. Opisując w skardze okoliczności w jakich znalazł się w organach bezpieczeństwa skarżący wskazał, że praca w Urzędzie Bezpieczeństwa była efektem działania w konspiracji, i że podjęta została przez niego na rozkaz jako dalszy ciąg jego działalności w AK. Nadmienił, że w czasie pracy w UB nie otrzymywał od przełożonych i nie wykonywał żadnych poważniejszych poleceń, nie był pracownikiem operacyjnym, czy też śledczym. Nie posiadał broni, nie miał legitymacji służbowej, ponieważ traktowano go jak ucznia i ewentualnego kandydata na szkolenie.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje;

Sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż wspomniane sądy stosują środki określone w ustawie.

Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym zakresie Sąd uznał, że zarzuty podniesione przez skarżącego są zasadne.

W sprawie brak jest gruntownej analizy dowodów znajdujących się w aktach sprawy. Załączona do akt administracyjnych w trakcie postępowania administracyjnego notatka z [...] kwietnia 2002 r. oraz wyciąg z rozkazu nr [...] nr [...] (k. 23 akt adm.), nie zostały ocenione przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Z powyższej notatki z 2002 r. podpisanej przez Głównego Komendanta WiN P. S.wynika, że skarżący dnia [...] maja 1945 r. na rozkaz majora R.W. w konspiracji, został pracownikiem administracyjnym Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego Powiatu [...] z siedzibą w G. celem rozpoznawania i wyłuskiwania potencjalnych, penetrujących oficerów UB w wojskowych środowiskach konspiracyjnych.

Z treści załączonego wyciągu z rozkazu potwierdzonego za zgodność także przez wspomnianego P. S. wynika natomiast, iż S. B. był podporucznikiem w szeregu oficerów piechoty i za wybitną działalność podjętą od [...] stycznia 1946 r. w organizacji Wolność i Niezawisłość, został mu nadany w dniu [...].XI.1956 r. stopień wojskowy - porucznik.

W trakcie postępowania organ nie odniósł się do powyższego faktu. W zaistniałej sytuacji należałoby zatem wyjaśnić w jaki sposób skarżący pracując uprzednio w Urzędzie Bezpieczeństwa został członkiem WiN. Należy przy tym zwrócić uwagę na to, że skarżący został przyjęty do organizacji WiN na terenie miejsca swojego zamieszkania, na którym niewątpliwie był znany, co powoduje, że fakt jego pracy w UB, nie mógł ujść uwadze osobom skupionym w organizacjach niepodległościowych działających w podziemiu, narażonych na dekonspirację i aresztowania. Brak dowodów w Instytucie Pamięci Narodowej dotyczących skierowania skarżącego do pracy w UB przez przełożonych z organizacji niepodległościowych, nie może w tej sytuacji działać na jego niekorzyść. Według oświadczeń skarżącego rozkaz skierowania go do pracy w UB, wydany był ze względów bezpieczeństwa i konspiracji ustnie. O tym, że fakt taki miał mieć miejsce świadczy treść notatki z 2002 r. (k.23 akt adm.). Jak twierdzi sam skarżący jak i powołani przez niego świadkowie w swych oświadczeniach (k. 43 i 44 akt adm.), skarżący był członkiem Armii Krajowej w czasie wojny oraz, że brał udział w akcjach przez nią organizowanych. Jak twierdzi skarżący i co wynika z przedłożonej przez niego notatki z 2002 r. późniejsze jego działania w okresie powojennym, miały być konsekwencją wcześniejszego uczestniczenia w ruchu niepodległościowym. W tych okolicznościach konieczne było wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy podnoszonych przez stronę. Tymczasem w zaskarżonej decyzji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podkreślił( nie odnosząc się jednocześnie w żaden sposób do istniejących dokumentów), iż nie dał wiary oświadczeniom zainteresowanego, iż został on skierowany do pracy w UB przez majora W., zwłaszcza, że skarżący nie podnosił tego we wcześniejszym postępowaniu.

Z akt administracyjnych wynika jednak, że na etapie wydawania zaskarżonej decyzji po wznowieniu postępowania, organowi znane były dokumenty, o których mowa powyżej. Nie można więc twierdzić, iż S. B. nie podnosił okoliczności skierowania go do pracy w UB - z uwagi na fakt załączenia przez niego wspomnianych dokumentów i powoływania się na nie.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, w związku z brzmieniem przepisu art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, konieczna będzie analiza przedłożonych dokumentów, ustalenie możliwości przesłuchania osób, które mogą mieć wiedzę na okoliczność ich treści, w tym przede wszystkim działalności skarżącego w AK, kontynuowania związków z organizacjami czy też osobami działającymi w konspiracji po wojnie, okoliczności podjęcia przez niego pracy w UB( skierowania do niej przez byłego dowódcę skarżącego) oraz okoliczności przyjęcia go do organizacji WiN. Pomocne w tym byłoby przesłuchanie w charakterze świadków osób, które złożyły oświadczenia dotyczące działalności skarżącego w AK, osób podpisanych pod rozkazem z 1956 r. ( jeśli żyją ) jak również P.S. i jeśli będzie to potrzebne także skarżącego w charakterze strony.

Mając powyższe okoliczności na uwadze i uznając, że brak należytego wyjaśnienia sprawy, mógł mieć wpływ na rozstrzygnięcie, Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił decyzję organu II instancji. O wstrzymaniu decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ustawy o p.p.s.a.

|Wyrok z dnia 23 czerwca 2005 r. |

|Sygn. Akt. VSA/Wa 111/05 jest prawomocny |

|od dnia 18 sierpnia 2005 r. |

|podpis sędziego |