Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 631/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-09-12 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 3, art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 12 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" s.c. I. S., B. O.i z/s w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za marzec 2005 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.


UZASADNIENIE

Skarżąca Spółka cywilna, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że została wezwana do uiszczenia wpisów w sprawach I SA/Wr 630-634/10 w łącznej wysokości 1.445 zł, w związku z tym złożone zostały wnioski jej wspólników na urzędowych formularzach PPf.

W uzasadnieniach obu wniosków podano, że sytuacja majątkowa i finansowa Spółki nie pozwala na poniesienie takiego wydatku ze względu na brak dostatecznych środków. W ocenie strony, zaistniały przesłanki do przyznania prawa pomocy jej wspólnikom w zakresie częściowym na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Wnioskodawcy podnieśli, że w 2009 r. dochód z działalności Spółki wyniósł jedynie 26.827,20 zł, przy czym na każdego ze wspólników przypada połowa tej kwoty. W 2010 r. natomiast została odnotowana strata w wysokości 49.919,48 zł. Wcześniej, to jest w 2006 r. Spółka osiągnęła dochód w kwocie 10.191,31 zł, a w 2007 r. wyniósł on 14.341,93 zł.

Dalej uzasadniano, że działalność przynosząca od dłuższego czasu, to jest od 2004 r., straty albo niewielki dochód, nie pozwoliła na zgromadzenie środków finansowych, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie kosztów niezbędnych dla zapewnienia sobie ochrony sądowej. Osiągane przed tym okresem niewielkie przychody przeznaczane były w całości na koszty bieżącej i niezbędnej działalności, mającej na celu zachowanie bytu prawnego, w szczególności na pokrycie świadczeń pracowniczych. Obecnie również Spółka z trudem ponosi niezbędne koszty związane ze świadczeniami pracowniczymi oraz zobowiązaniami publicznoprawnymi.

Wnioskująca podkreśliła, że zdaje sobie sprawę, iż koszty sądowe nie są zobowiązaniami ostatniej kategorii w szeregu obciążeń finansowych profesjonalnych podmiotów gospodarczych. Niemniej w sytuacji, w jakiej się znalazła, zaoszczędzenie jakichkolwiek środków finansowych na prowadzenie procesu sądowego było niemożliwe. Zwróciła uwagę, że sytuacja ta utrzymuje się od dłuższego czasu, co wpływa negatywnie na ocenę jej zdolności kredytowej, która pozwoliłaby na uzyskanie pożyczki lub kredytu. Nie może też zbyć środków trwałych ze względu na brak popytu na tego rodzaju zużyte przedmioty.

Ponadto wspólnicy Spółki ponoszą wydatki na utrzymanie swoich rodzin – na stałym utrzymaniu I. S. pozostaje jego 25-letni syn, poza tym opłaca alimenty na rzecz 20-letniej córki. B. O. natomiast utrzymuje żonę i dwóch synów w wieku szkolnym (17 i 18 lat).

Podkreślono, że korzystanie z usług profesjonalnego pełnomocnika nie przesądza o możliwościach finansowych wnioskującej. Pełnomocnik bowiem czasowo odstąpił od poboru przysługującego mu wynagrodzenia.

Z oświadczeń złożonych na urzędowym formularzu PPf, złożonym przez B. O. wynika, że pozostaje on w gospodarstwie domowym wraz żoną i dwójką synów, a jedynym jego majątkiem jest dom (140 m2). Jego rodzina osiąga dochody z zasiłku rehabilitacyjnego B. O. w kwocie 1.000 zł brutto i ze stosunku pracy E. O. 2.100 zł brutto. Do wniosku załączone zostało zeznanie podatkowe B. O.

Ponadto, na wezwanie, na podstawie art. 255 p.p.s.a., nadesłane zostały: zeznanie podatkowe za 2010 r. E. O., akt notarialny umowy o majątkowej rozdzielności małżeńskiej, dokumenty dotyczące stanu zdrowia B. O. i zestawienie przychodów i rozchodów z działalności Spółki za miesiące od stycznia do kwietnia 2011 r.

Z przedłożonych dokumentów wynika, że w 2010 r. przychód B. O., z tytułu działalności gospodarczej oraz z innych źródeł, wyniósł łącznie 1.164.810,47 zł, zaś strata z działalności – 10.440,26 zł. Przychód z działalności pochodzi z udziału w dwóch spółkach cywilnych, w tym będącej stroną skarżącą w niniejszej sprawie. Żona ww. wspólnika uzyskała przychód ze stosunku pracy i z działalności wykonywanej osobiście w kwocie 45.905,77 zł. Przychód Spółki wyniósł do końca kwietnia 2011 r. 4.538,15 zł, a wydatki 7.221,05 zł.

Poza tym wskazano, że pomiędzy małżonkami w 2005 r. ustanowiona została rozdzielność majątkowa, w związku z tym dochody E. O. również należą do jej majątku odrębnego i nie mogą być brane pod uwagę przy ocenie sytuacji majątkowej i finansowej jej męża. W kwietniu 2010 r. B. O. przeszedł skomplikowaną operację wszczepienia by-passów i nadal nie prowadzi aktywności zawodowej, a jedynym jego źródłem dochodu jest świadczenie rehabilitacyjne w kwocie 1.070 zł netto. Jego rodzina miesięcznie wydatkuje 5.550 zł, w tym na utrzymanie domu 950 zł, podatek od nieruchomości 100 zł, telefon stacjonarny 100 zł, na wyżywienie 4-osobowej rodziny 1.200 zł, środki higieny i odzież 300 zł, na edukację dzieci 300 zł, spłatę kredytu budowlanego 300 zł, spłatę innych kredytów gotówkowych łącznie 2.000 zł oraz na spłatę pożyczki zakładowej E. O. 200 zł. Jako źródła finansowania powyższych wydatków wskazane zostało świadczenie rehabilitacyjne i wynagrodzenie ze stosunku pracy.

Odnośnie drugiego ze wspólników Spółki, I. S., to zgodnie ze złożonym oświadczeniem na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, prowadzi on gospodarstwo domowe wraz z synem, posiada mieszkanie o powierzchni 28 m2, a dochód uzyskuje z renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Podał, że z żoną ustanowił rozdzielność majątkową w 2004 r., mieszkają osobno i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Wskutek udaru mózgu w grudniu 2008 r. ww. wspólnik został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy i samodzielniej egzystencji, a jego jedynym źródłem jest renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w kwocie 1.200 zł brutto. Podniósł, że stan zdrowia istniejący od 2008 r. uniemożliwia mu jakąkolwiek aktywność zawodową, w tym angażowanie się w prowadzenie działalności gospodarczej w ramach Spółki "A". Wskazał, że miesięczne jego wydatki wynoszą łącznie około 1.800 zł, w tym na utrzymanie mieszkania 200 zł, na wyżywienie 900 zł, na alimenty (płacone nieregularnie) średnio około 200 zł, na środki higieny i odzież – 300zł oraz na leki i rehabilitację 200 zł. Źródłem finansowania wymienionych wydatków jest renta.

Na wezwanie z dnia 18 lipca 2011 r. do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń na podstawie art. 255 p.p.s.a., pełnomocnik strony skarżącej wniósł o przedłużenie terminu do 25 sierpnia 2011 r. Do dnia wydania niniejszego postanowienia nie nadesłano żądanych dokumentów.

Odnosząc się do wniosków wspólników skarżącej Spółki, to w pierwszej kolejności należy wskazać, że w niniejszej sprawie stroną skarżącą spółka cywilna, jako jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca podatnikiem podatku akcyzowego, którego dotyczy zaskarżona decyzja. Niemniej, mając na uwadze okoliczności, jakie należy zbadać w toku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, istotnym jest, jak jest uregulowana odpowiedzialność za zobowiązania tego rodzaju spółki. Zgodnie z art. 864 Kodeksu cywilnego, za zobowiązania spółki cywilnej odpowiedzialni są jej wspólnicy solidarnie. Przy czym ta odpowiedzialność obejmuje cały ich majątek. W rezultacie takich ustaleń, rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie winno zostać dokonane – tak, jak wnosił pełnomocnik strony skarżącej – w oparciu o przepisy art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Podkreślić należy, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Rola Sądu/ Referendarza sądowego sprowadza się jedynie do wezwania do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń w razie wątpliwości co do faktycznej sytuacji finansowej, majątkowej lub rodzinnej wnioskodawcy.

W niniejszej sprawie wnioskodawcy, będący wspólnikami skarżącej Spółki, nie wykazali, że strona nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Nie zmienia też tego twierdzenia okoliczność, że jednocześnie zobligowana jest do ponoszenia takich samych kosztów łącznie w ośmiu sprawach o sygn. akt I SA/Wr 630-637/10.

Po pierwsze zwrócić należy uwagę, że we wszystkich wymienionych wyżej sprawach rozpoznawane były wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych, w których były powołane tożsame okoliczności. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenia na postanowienia, którymi odmówiono przyznania prawa pomocy.

Uzasadnione jest w tym stanie rzeczy powtórzyć argumentację już dotychczas przedstawioną na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.

Mianowicie wspólnicy Spółki, w związku z prowadzoną w jej ramach działalnością gospodarczą, uzyskują od 2005 r. przychody rzędu około 1.000.000 zł. Również w 2010 r. przychód wyniósł dla każdego ze wspólników 1.164.810,47 zł. Fakt uzyskiwania jednocześnie niskiego dochodu lub straty jest jedynie efektem ponoszenia znacznych kosztów uzyskania przychodu, na których wielkość znaczny wpływ ma sam przedsiębiorca. Świadczy to też o dysponowaniu środkami na ich ponoszenie.

Co do aktualnej sytuacji finansowej samej Spółki, to nie było możliwe podjęcie jakiejkolwiek oceny na podstawie dokumentów, które zostały na wezwanie złożone. Nadesłano bowiem wydruk z księgi podatkowej jedynie za pierwsze cztery miesiące 2011 r., gdy w wezwaniu z 18 lipca 2011 r. wskazano miesiące od kwietnia do czerwca 2011 r. Mimo czasu, jaki pozostawiono stronie na zgromadzenie stosownych dokumentów i oświadczeń, w tym wyciągów z rachunków bankowych, kart kredytowych oraz lokat prywatnych i związanych z działalnością Spółki, które obecnie zwykle dostępne są w każdym czasie do wydruku na kanałach internetowych, nie przedłożono żadnego wymaganego dokumentu ani wyjaśnienia w tym zakresie. Nie zostały też nadesłane jakiekolwiek inne dokumenty, z których mogłoby wynikać, że Spółka jest w złej kondycji finansowej i majątkowej. Przy czym podkreślić trzeba, że w dacie niniejszego postanowienia nie może o tym decydować wysokość przychodu i straty z pierwszych czterech miesięcy bieżącego roku.

Z kolei, odnosząc się do sytuacji finansowej samych wspólników, to z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie można wywieść, aby stan zdrowia obu wspólników uniemożliwiał jakąkolwiek aktywność zawodową i miał znaczny wpływ na uzyskiwane przez nich przychody. Jak wynika z oświadczenia dotyczącego I. S., udar mózgu, który stał się przyczyną orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji, miał miejsce w grudniu 2008 r. Stan zdrowia nie był jednak przeszkodą do uzyskania znacznego przychodu w 2009 r., który wyniósł 887.003,26 zł ani w 2010 r. (ponad 1.000.000 zł). Taka sama sytuacja występuje po stronie B. O., który przeszedł operację by-passów w kwietniu 2010 r.

Wątpliwości też budzą oświadczenia obu wspólników o ponoszonych miesięcznie wydatkach w ich gospodarstwach domowych, które są prawie dwukrotnie wyższe od zdeklarowanych dochodów, z których te wydatki są finansowane. Przy czym żadne ze wskazanych źródeł nie stanowi działalności gospodarczej, gdyż – zgodnie z oświadczeniami wspólników – działalność Spółki przynosi straty.

W rezultacie przedstawionych wyżej wątpliwości, nie było możliwe dokonanie oceny rzeczywistych zdolności płatniczych wspólników skarżącej Spółki. Wobec tego, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.