Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1591/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 13, art. 15, art. 97 ust. 1 pkt 1,
journal: Dz.U. 2003 nr 128 poz 1176
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
article: art. 7, art. 77, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 151, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 3
journal: Dz.U. 1993 nr 61 poz 284
law: Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant st. sekr. sąd. - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2011 r. sprawy ze skargi N. K. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia ... kwietnia 2010 r. nr ... w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec braku przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ... listopada 2009 r. w zakresie stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany; 2. w pozostałej części skargę oddala; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja w uchylonej części nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 4. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. ... tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę ... zł (... złotych ... groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę ... zł (... złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę ... zł (... złotych ... groszy).


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z dnia ... maja 2010 r. wniesionej przez N. K., obywatelkę ..., jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia ... kwietnia 2010 r., Nr ..., utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ... listopada 2009 r., Nr ..., o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu ... października 2007 r. N. K., deklarująca narodowość c., wystąpiła z wnioskiem o nadanie jej statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wniosku wskazała, iż wyjechała z C. do Polski w 2005 r., ponieważ w kraju pochodzenia zaginął jej syn I. K.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowieniem z dnia ... stycznia 2008 r. zawiesił postępowanie w sprawie o nadanie Cudzoziemce statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej w związku z ustaleniem, iż opuściła ona terytorium Polski i udała się nielegalnie do A. Władze tego państwa zwróciły się do strony polskiej z wnioskiem o przejęcie Cudzoziemki w ramach tzw. Procedury dublińskiej. W związku z faktem, iż N. K. została przekazana do Polski Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, postanowieniem z dnia ... października 2008 r., postanowił podjąć zawieszone postępowanie.

Decyzją z dnia ... listopada 2008 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców umorzył postępowanie w sprawie o nadanie N. K. statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej w związku z faktem, iż opuściła ona ośrodek dla cudzoziemców ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy na okres dłuższy niż 7 dni. W związku z tym, iż Aplikantka została przekazana w ramach porozumienia Dublin II do Rzeczypospolitej Polskiej i złożyła wniosek o uchylenie decyzji o umorzeniu postępowania, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia ... czerwca 2009 r. postanowił uchylić decyzję własną z ... listopada 2008 r. i podjąć postępowanie na nowo.

Decyzją z ... listopada 2009 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowił odmówić nadania N. K. statusu uchodźcy oraz udzielenia ochrony uzupełniającej i stwierdził, iż nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie jej zgody na pobyt tolerowany.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż ustosunkowując się do oświadczeń złożonych przez Wnioskodawczynię, stwierdzono, że nie wykazała ona faktów ani okoliczności, które mogłyby uzasadniać jej obawę przed indywidualnym prześladowaniem. Władze państwowe ani też inne podmioty nie podejmowały wobec niej działań krzywdzących na tle jej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej, poglądów politycznych. Z zeznań Cudzoziemki nie wynika, by mogła ona być narażona na prześladowania. Wnioskodawczyni nie należała do żadnej partii ani organizacji, w której działalność mogłaby być postrzegana jako opozycyjna wobec władz kraju. Ponadto organ I instancji wskazał, że nikt z jej rodziny nie walczył w wojnie ... i nie angażował się w udzielanie pomocy bojownikom. Wnioskodawczyni nie była nigdy aresztowana ani sądzona w kraju pochodzenia. Z jej zeznań złożonych podczas przesłuchania statusowego oraz z zeznań jej młodszego syna S. K., z którym przyjechała do Polski, wynika, iż w kraju pochodzenia była raz zatrzymana w ... r. i poddana przemocy w związku z poszukiwaniem zaginionego syna I. .

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców zapoznał się z materiałami dotyczącymi osoby I. K., z których wnika, iż był on ... państwowego zespołu ... . W dniu ... lipca 2004 r. został uprowadzony. Rodzina uprowadzonego zwróciła się do organów bezpieczeństwa w C. z prośbą o pomoc w jego odnalezieniu. Po okresie półtora tygodnia został on, przy udziale władz C., odnaleziony. W dniu ... stycznia 2005 r. I. K. został ponownie uprowadzony przez bliżej nieokreślone osoby. Pierwsze domysły, co do motywów porwania skłaniały w kierunku wersji, iż powodem była chęć osiągnięcia korzyści majątkowej (kradzież samochodu – nagrody od władz). Kolejne wersje mówiły o okupie dla bojowników, jaki miałaby zapłacić rodzina porwanego za jego uwolnienie. N. K. poinformowała o całym zdarzeniu c. organy ścigania. W poszukiwania porwanego zaangażowały się siły c. Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, jednak działania operacyjne mające na celu odnalezienie porwanego nie przyniosły rezultatu. Do chwili obecnej uznawany jest on za zaginionego.

Organ wyjaśnił również, iż nawet jeśli przyjąć, że zdarzenia opisane przez wnioskodawczynię i jej syna S. K. podczas przesłuchania statusowego miały miejsce rzeczywiście, to nie wynikały one z prześladowania jej osoby, a były rezultatem niestabilnej sytuacji w republice i związanego z tym bezprawia struktur siłowych. Cudzoziemka nigdy nie była o nic formalnie oskarżona, nie postawiono jej również żadnych oficjalnych zarzutów. N. K. wskazała co prawda, iż grożono jej, jednakże tego rodzaju incydentalne działania struktur siłowych nie wyczerpują znamion prześladowania. Z jej oświadczeń nie wynika także, żeby była jeszcze kiedykolwiek zatrzymywana czy też poddana przemocy fizycznej, bądź psychicznej. Mało prawdopodobne jest również, aby była ona poszukiwana w C. szczególnie, jeśli weźmie się pod uwagę fakt, iż stale współpracowała z c. organami ścigania w sprawie zaginięcia jej syna I. a w ... r. została uznana przez prokuraturę za poszkodowaną tym zdarzeniem. W sierpniu 2007 roku, bez żadnych problemów, otrzymała od władz paszport zagraniczny, przy pomocy którego legalnie opuściła terytorium ... .

Mając powyższe na uwadze organ rozpatrujący sprawę stanął na stanowisku, że Strona nie wykazała, aby w jej przypadku istniały okoliczności czyniące prawdopodobnym podjęcie przez władze ..., bądź też inne podmioty, działań o charakterze prześladowania.

Organ I instancji stwierdził w konkluzji, iż całokształt materialu dowodowego w żaden sposób nie daje podstaw do twierdzenia, że N. K. mogłaby w sposób zasadny obawiać się prześladowania ze względu na rasę, religię, narodowość, przynależność do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych w przypadku powrotu do kraju pochodzenia. Zdaniem Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców brak było również podstaw do udzielenia Skarżącej ochrony uzupełniającej oraz zgody na pobyt tolerowany.

Rada do Spraw Uchodźców, po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, decyzją z ... kwietnia 2010 r., nr ..., utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Rada wskazała, iż Cudzoziemka nie udowodniła aby była przedmiotem rzeczywistego zainteresowania struktur siłowych oraz aby doznała prześladowań, które były podejmowane wobec niej z przesłanek wskazanych w Konwencji Genewskiej. Nie stanowi też przesłanki przemawiającej za uznaniem Wnioskodawczymi za spełniającą warunki do nadania jej statusu uchodźcy fakt zwracania się do władz swego kraju o poszukiwanie jej zaginionego syna, ani też uznanie jej przez władze jej kraju, prowadzące poszukiwania jej syna, za osobę poszkodowaną moralnie i materialnie z powodu porwania jej syna i kradzieży jego samochodu.

Zdaniem organu odwoławczego nie zaistniały również przesłanki do udzielenia Cudzoziemce ochrony uzupełniającej i zgody na pobyt tolerowany. Rada nie dopatrzyła się nieprawidłowości w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji, a zgromadzony materiał dowodowy uznała za wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z ... kwietnia 2010 r. N. K.wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania administracyjnego - art. 7 w związku z art. 77 kpa poprzez niedopełnienie ciążącego na organach administracji publicznej obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, iż organy orzekające przeprowadziły obszerne postępowanie dowodowe w części dotyczącej okoliczności związanych z zaginięciem jej syna I. K., jednakże wątpliwości budzi postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia i oceny pozostałych okoliczności wskazanych przez nią w trakcie postępowania tj. zatrzymania jej wraz z drugim synem oraz kierowanych pod ich adresem gróźb. Ponadto, zdaniem Skarżącej, zasadnym wydaje się zarzut dotyczący orzeczenia o jej wydaleniu bez ustalenia czy wydalenie nastąpi do kraju, w którym zagrożone byłoby jej prawo do życia, wolności oraz bezpieczeństwa osobistego, przy czym nie ma znaczenia fakt, iż to nie przedstawiciele władz państwowych są sprawcami tego niebezpieczeństwa. Istotny jest bowiem fakt, iż władze krajowe nie są w stanie zapewnić jej skutecznej ochrony przed tym niebezpieczeństwem, podobnie jak nie były w stanie uchronić jej syna przed porwaniem dokonanym przez podmioty niepaństwowe.

W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Sądy administracyjne, w tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Podstawową funkcją sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania jest ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie poprzedzające jej wydanie nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji.

Rozpatrując sprawę w oparciu o wskazane kryteria Sąd stwierdza, iż skarga dotycząca wyłącznie rozstrzygnięcia organu w przedmiocie wydalenia Cudzoziemki z terytorium RP wobec stwierdzenia, iż nie zachodzą okoliczności udzielenia jej zgody na pobyt tolerowany - jest zasadna.

Sąd podziela natomiast ustalenia organów obu instancji, iż w rozpoznawanej sprawie nie ma podstaw do zastosowania wobec Skarżącej ochrony przewidzianej w art. 13 i 15 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Bezsprzecznie nie ma bowiem podstaw do obaw przed indywidualnym prześladowaniem Cudzoziemki przez władze państwowe na tle jej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej czy poglądów politycznych. Powrót do kraju pochodzenia, w którym pozostawała w kontakcie z organami ścigania w sprawie zaginięcia jej syna I. i w konsekwencji tego zdarzenia została uznana przez organy prokuratury za poszkodowaną, nie może narazić jej na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez orzeczenie kary śmierci, wykonanie egzekucji, tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Zasadnie organy przyjęły także, iż obecnie w C. nie występuje poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego, które uzasadniałoby objęcie Strony ochroną uzupełniającą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca jednakże uwagę, co podkreślono także w piśmiennictwie (K.Bem, glosa do wyroku NSA z dnia 5 maja 2005 r.), iż status tolerowany, uregulowany w przepisach ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest szerszy w swoim zakresie ochrony niż status uchodźcy. Opiera się on m.in. na ochronie gwarantowanej przez art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1951 r., a zatem standard zagrożenia naruszeniem praw człowieka dla statusu tolerowanego jest niższy niż dla statusu uchodźcy. Dlatego też niewypełnienie przesłanek dla otrzymania statusu uchodźcy nie przesądza automatycznie o bezzasadności wniosku o status tolerowany na mocy art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego o nadanie statusu uchodźcy na podstawie przesłanek z Konwencji z 1951 r. dotyczącej statusu uchodźców, po rozważeniu zasadności objęcia Cudzoziemki ochroną uzupełniającą organy winny osobno i szczegółowo zbadać, czy Skarżącej nie należy nadać statusu tolerowanego. Tego, w ocenie Sądu, organy nie zrobiły właściwie, zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 7 w związku z art. 77 kpa. Nadto uzasadnienie zaskarżonej decyzji w zakresie odnoszącym się do pobytu tolerowanego nie spełnia wymogów sformułowanych w art. 107 § 3 kpa.

Obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz prawidłowego uzasadnienia decyzji poprzez wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej nie wypełnia przytoczenie treści art. 97 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i stwierdzenie, iż Skarżąca nie wykazała istnienia którejkolwiek z wymienionych w tym przepisie przesłanek.

W toku ponownego rozpoznawania sprawy w zakresie zbadania przesłanek do udzielenia Cudzoziemce zgody na pobyt tolerowany w Rzeczpospolitej Polskiej organ w swych rozważaniach winien uwzględnić bezsporny fakt dwukrotnych porwań starszego syna Cudzoziemki przez niezidentyfikowane osoby, z których ostatnie doprowadziło do zaginięcia I. K. Do chwili obecnej brak jest jakichkolwiek wieści o jego losie, pomimo iż jego nazwisko widnieje na kilku listach osób zaginionych w C. . Organ winien odnieść się także do okoliczności obu porwań dokonanych przez uzbrojonych, zamaskowanych ludzi w kamuflażowych mundurach, zachowujących się brutalnie. Organ powinien także jednoznacznie wypowiedzieć się co do oceny wiarygodności zeznań Cudzoziemki i jej przebywającego w Polsce syna S. K., w których mówili o zatrzymaniach, pobiciu i groźbach w celu zastraszenia i odwiedzenia ich od poszukania I., dokonywanych przez nieustalonych sprawców. Gdyby organ uznał te okoliczności za udowodnione przez Skarżącą winien rozważyć czy w C. po wydaleniu Cudzoziemki do kraju pochodzenia mogłoby być zagrożone jej prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, czy nie zagraża jej poddanie torturom albo nieludzkiemu, poniżającemu traktowaniu. Na uwadze mieć przy tym należy, iż w rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że ochrona udzielona Cudzoziemce przez władze kraju pochodzenia okazała się nieskuteczna. Wprawdzie w lutym 2005 r. Orzeczeniem prokuratury w G. Skarżąca uznana została za poszkodowaną w związku z wywiezieniem syna I. i kradzieżą jego samochodu, to jednak organy śledcze nie dokonały żadnych ustaleń prowadzących do uzyskania wiadomości o losie I. K., nie mówiąc o jego odnalezieniu i jak zeznała Skarżąca nie zapewniły jej i synowi S. bezpieczeństwa.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, iż ustalenie istnienia przesłanek do przyznania zgody na pobyt tolerowany nie wymaga - w odróżnieniu od przyznania statusu uchodźcy - ustalenia, że cudzoziemiec w razie powrotu do kraju pochodzenia podlegałby prześladowaniu co najmniej tolerowanemu przez władze państwowe. Wystarcza ustalenie, że aplikant nie mógłby liczyć - z różnych przyczyn - na skuteczną ochronę tych władz, co w rozpoznawanej sprawie miało miejsce. Organy obu instancji nie poczyniły wystarczających ustaleń w tym przedmiocie. A przecież - wbrew twierdzeniom organu - wiadomą rzeczą jest, że sytuacja na Z. jest w dalszym ciągu daleka od stabilizacji i sprzyjająca aktom agresji także grup nie akceptujących obecnych formalnych władz, podziwianym przez które i nagradzanym był syn Cudzoziemki – I.. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy kwestia ta także winna zostać starannie wyjaśniona.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ppsa uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej braku zgody na pobyt tolerowany i wydalenia. Na podstawie art. 152 ppsa Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja w uchylonej części nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Z mocy art. 151 ppsa Sąd oddalił skargę w pozostałej części.