Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 1022/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Wyłączenie sędziego
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 19
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 30 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 8 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Op 425/17 oddalające wniosek A. D. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu w osobach: Krzysztofa Bogusza, Ewy Janowskiej i Darii Sachanbińskiej w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 8 sierpnia

2018 r., sygn. akt II SA/Op 425/17 oddalił wniosek A. D. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu w osobach: Krzysztofa Bogusza, Ewy Janowskiej i Darii Sachanbińskiej w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że pismem z dnia 30 lipca 2018 r. skarżący złożył m.in. wniosek o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu w osobach: Krzysztofa Bogusza, Ewy Janowskiej i Darii Sachanbińskiej, w sprawie ze skargi A. D.. Skarżący pozostawił niniejszy wniosek bez uzasadnienia, wskazując jedynie na swoją złą sytuację życiową.

Oddalając przedmiotowy wniosek Sąd Wojewódzki stwierdził, że nie wystąpiły w niniejszej sprawie jakiekolwiek okoliczności mogące stanowić podstawę wyłączenia sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu w osobach: Krzysztofa Bogusza, Ewy Janowskiej i Darii Sachanbińskiej. W stosunku do żadnego z nich nie zachodzą bowiem okoliczności, o których mowa w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako p.p.s.a.), uzasadniające wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy z mocy ustawy. Ponadto, nie uzasadniając przedmiotowego wniosku, skarżący nie uprawdopodobnił zaistnienia okoliczności, określonych w art. 19 p.p.s.a. Nie wskazał on bowiem żadnych okoliczności, czy też dowodów mogących uzasadnić wątpliwości co do bezstronności sędziów. Jednocześnie Sąd zaznaczył, że z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu wynika, że nie istnieje między nimi, a stronami podstępowania jakikolwiek stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie. Natomiast skarżący nie podał we wniosku okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych oświadczeń.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A.D., zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu:

1) naruszenie art. 19 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy były przesłanki do wyłączenia wszystkich sędziów orzekających w WSA w Opolu,

a w szczególności dotyczące wyłączenia sędziów w osobach Ewy Janowskiej, Krzysztofa Bogusza i Darii Sachanbińskiej;

2) nie rozpoznanie przez Sąd w całości wniosku skarżącego, potraktowanie wniosku wybiórczo (przy czym p.p.s.a. nie daje takiej możliwości, zaś Sąd winien orzec w oparciu o całość wniosku skarżącego i rozpoznać go w całości).

Na podstawie powyższych zarzutów skarżący wniósł o:

1) zmianę zaskarżonego postanowienia w ten sposób, że wyłączeni od rozpoznania niniejszej sprawy zostają wszyscy sędziowie WSA w Opolu, a w szczególności sędziowie w osobach: Ewy Janowskiej, Krzysztofa Bogusza i Darii Sachanbińskiej oraz referendarze sądowi tegoż Sądu, ewentualnie:

2) uchylenie zaskarżonego postanowienia;

3) przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu.

W uzasadnieniu zażalenia skarżący wyraził swoją opinię odnośnie sposobu prowadzenia jego licznych spraw przed WSA w Opolu, podnosząc, że Sąd działa opieszale, zaś on sam jest traktowany przez Sędziów WSA w sposób obraźliwy, naruszający jego godność i inne dobra osobiste. Zdaniem skarżącego, istnieje również uzasadniona obawa, iż Rektor Uniwersytetu [...] (organ, który wydał w niniejszej sprawie zaskarżoną decyzję) zna Sędziów WSA i wobec tego rozstrzygnięcie sprawy może nie być bezstronne.

Skarżący wskazał, że WSA w Opolu nie rozpoznaje jego wniosków w całości, gdyż nie został rozpoznany jego wniosek o przyznanie pełnomocnika z urzędu do sporządzenia uzasadnienia wniosku o wyłączenie sędziów. Ponadto, w ocenie skarżącego, zostały naruszone ogólne przepisy dotyczące rozpoznania wniosku, ponieważ Sąd nie prowadził w ogóle postępowania dowodowego - nie przesłuchał w tym zakresie wnioskodawcy na rozprawie, co było konieczne z uwagi na fakt, iż wniosek dotyczył wszystkich sędziów orzekających WSA w Opolu. Nadto nie wezwano wnioskodawcy do uzupełnienia uzasadnienia wniosku o wyłączenie sędziów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne.

Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 p.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do treści art. 20 powołanej ustawy, to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Ponadto postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że przedmiotem rozpoznania przez Sądu

I instancji w niniejszym postępowaniu incydentalnym był wniosek skarżącego z dnia

30 lipca 2018 r. o wyłączenie sędziów zawarty w piśmie zatytułowanym "zażalenie od zarządzenia i wezwania do uiszczenia wpisu, z dnia 18 lipca". Z treści w/w wniosku jednoznacznie wynikało, że skarżący wniósł o wyłączenie od orzekanie w sprawie sędziów: Darii Sachanbińskiej, Krzysztofa Bogusza i Ewy Janowskiej. Niezrozumiałe pozostają zatem twierdzenia autora zażalenia, że wniosek ten dotyczył wszystkich sędziów orzekających w WSA w Opolu. Na marginesie wskazać jedynie trzeba, iż w niniejszej sprawie skarżący złożył taki wniosek na wcześniejszym etapie postępowania (pismo z dnia 24 sierpnia 2017 r.). Wniosek ten został jednak odrzucony postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2018 r., sygn. akt I OZ 295/18. Ponadto nie znajdują potwierdzenia wywody wnoszącego zażalenia, iż Sąd nie rozpoznał wniosku skarżącego zawartego w piśmie z dnia 30 lipca 2018 r.

o przyznanie pełnomocnika z urzędu. Z akt sprawy wynika bowiem, że postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2018 r. starszy referendarz sądowy w WSA w Opolu w wyniku rozpoznania przedmiotowego wniosku przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym (k. 18 akt II SA/Op 425/17).

Naczelny Sąd Administracyjny podziela w całości stanowisko i argumentację przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia odnośnie braku podstaw uzasadniających wyłączenie od orzekania w przedmiotowej sprawie sędziów objętych wnioskiem, tak z mocy ustawy (art. 18 p.p.s.a.), jak i w oparciu o wniosek skarżącego (art. 19 p.p.s.a.). Jak wyżej wskazano, wniosek o wyłączenie sędziego złożony w trybie art. 19 p.p.s.a., powinien zawierać co najmniej uprawdopodobnienie okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 20 § 1 p.p.s.a.). Tymczasem skarżący we wniosku z dnia 30 lipca 2018 r. ograniczył się jedynie do podania imion

i nazwisk sędziów, których wyłączenia się domagał, nie wskazując żadnych przyczyn tego wyłączenia. Sąd I instancji nie miał zatem możliwości dokonania obiektywnej oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 19 p.p.s.a., jak też – wbrew twierdzeniom wnoszącego zażalenie - nie był władny wzywać wnioskodawcę do uzupełnienia uzasadnienia wniosku. Brak uzasadnienia (a tym bardziej przekonywującego uzasadnienia) wniosku nie jest bowiem brakiem formalnym podlegającym uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., lecz skutkuje odmową jego uwzględnienia (por. postanowienie NSA z dnia 12 maja 2006 r., sygn. akt II OZ 490/06, dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodatkowo złożone przez sędziów oświadczenia pozwalały przyjąć, iż nie zachodzą przesłanki uzasadniające wyłączenie ich od rozpoznania sprawy. Prawdziwość tych oświadczeń nie budzi wątpliwości.

Natomiast na obecnym etapie postępowania próba wykazania w zażaleniu przesłanek z art. 19 p.p.s.a. nie mogła być skuteczna. W postępowaniu zażaleniowym Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem prawidłowość zastosowania przepisów prawa przez Sąd I instancji. Nie sposób w związku z tym podważać legalności zaskarżonego postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego z tego powodu, że Sąd nie uwzględnił w nim okoliczności, które strona przedstawiałą dopiero na etapie postępowania zażaleniowego. Zażalenie nie jest bowiem środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku, lecz jest jednym z dwóch środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych (art. 194 p.p.s.a.).

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.

Odnośnie wniosku o przyznanie pełnomocnikowi skarżącego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wskazać należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258- 261 p.p.s.a.