Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 391/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6174 Komornicy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu administracji
Powołane przepisy: article: Art.15 ust.1 pkt 3
journal: Dz.U. 2006 nr 167 poz 1191
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia del. WSA Inga Gołowska Protokolant Sebastian Gajewski po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 7 października 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1489/11 w sprawie ze skargi R. C. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska komornika 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz R. C. 820 (osiemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 7 października 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1489/11 oddalił skargę R. J. C. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska komornika sądowego.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Minister Sprawiedliwości wszczął z urzędu postępowanie w sprawie odwołania R. C. (dalej skarżący) ze stanowiska komornika sądowego w związku z ukończeniem 65 lat. Skarżący w trakcie postępowania wnosił o pozostawienia go na stanowisku komornika z uwagi na dobry stan zdrowia i tym samym domagał się przedłużenia prawa wykonywania tej funkcji.

Minister Sprawiedliwości decyzją z 11 marca 2011 r. odwołał skarżącego ze stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. z dniem 22 sierpnia 2011 r. z powodu ukończonego 65 roku życia. Minister Sprawiedliwości w podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał art. 15a ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191 ze zm., dalej: ustawa o komornikach) w myśl którego, odwołuje się komornika z zajmowanego stanowiska, jeżeli komornik ukończył 65 rok życia. Przepis ten, w ocenie organu, ma charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewiduje możliwości odstąpienia od odwołania komornika w związku z przekroczeniem wspomnianej granicy wieku.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wniosku skarżącego, Minister Sprawiedliwości decyzją z 5 maja 2011 r. utrzymał w mocy własną decyzję z 11 marca 2011 r. W uzasadnieniu organ podkreślił, że ustawa o komornikach określa reguły dostępu do zawodu komornika sądowego oraz przesłanki jego odwołania. Skarżący miał świadomość, że został powołany na czas określony i po osiągnięciu wieku wskazanego w ustawie zostanie odwołany ze stanowiska komornika. Zdaniem organu przyjęcie w art. 15a ust.1 pkt 3 ustawy o komornikach granicy wieku jest racjonalne i uzasadnione, gdyż osoba, która ukończyła 65 lat życia pomimo dobrego stanu zdrowia nie powinna już wykonywać zawodu komornika. Organ zaznaczył, że w powołanym przepisie nie przewidziano wyjątków w tym zakresie dlatego nie jest dopuszczalne przedłużenie okresu pracy na stanowisku komornika, pomimo osiągnięcia wymaganego wieku. Organ podniósł, że regulacja zawarta w art. 15a ust.1 pkt 3 ustawy o komornikach nie jest sprzeczna z przepisami prawa unijnego określonymi w dyrektywie Rady UE z 27 listopada 2000 r. 2000/78/WE ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (Dz. Urz. UE L 303.12.16, dalej dyrektywa 2000/78/WE), implementowaną do porządku prawa krajowego ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz. U. Nr 254, poz. 1700, dalej: ustawa o wdrożeniu). Organ zaznaczył, że wymieniona dyrektywa dotyczy zakazu dyskryminacji ze względu na wiek przy zwalnianiu pracowników zatrudnionych w ramach stosunku pracy. Przepis art. 6 ust.1 dyrektywy 2000/78/WE dopuszcza możliwość uznania przez Państwa Członkowskie, że odmienne traktowanie ze względu na wiek nie stanowi dyskryminacji, jeżeli w ramach prawa krajowego zostanie to obiektywnie i racjonalnie uzasadnione celami polityki zatrudnienia, rynku pracy i kształcenia zawodowego. Organ powołując się na orzeczenie WSA w W. z dnia 3 grudnia 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 1771/09 zaznaczył, że wspomniana dyrektywa dotyczy wyłącznie zwalniania pracowników zatrudnionych w ramach stosunku pracy. Nie można więc odnosić warunków określonych w tym akcie prawnym do sytuacji skarżącego, który decyzją administracyjną został powołany na stanowisko komornika i w tym samym trybie jest odwoływany.

R. J. C. zaskarżył powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.

W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę Sąd pierwszej instancji podał, że posłużenie się przez ustawodawcę w art. 15a ust.1 pkt 3 ustawy o komornikach sformułowaniem "odwołuje" oznacza, że organ właściwy jest zobowiązany do odwołania komornika z zajmowanego stanowiska, gdy ten skończy 65 lat. Organ nie ma więc możliwości wyboru rozstrzygnięcia tak jak ma to miejsce w sytuacji objętej treścią art. 15a ust. 2 ustawy, zgodnie z którym Minister Sprawiedliwości może odwołać komornika z zajmowanego stanowiska w razie prawomocnego skazania za nieumyślne przestępstwo lub nieumyślne przestępstwo skarbowe. W ocenie Sądu pierwszej instancji, decyzja określona w art. 15a ust.1 pkt 3 ustawy jest decyzją związaną co oznacza, że w przypadku ziszczenia się warunku wieku (65 lat) nie jest możliwe wydanie innego rozstrzygnięcia niż zawarte w tym przepisie. Spełnienie bowiem przesłanki ukończenia określonego wieku (65 lat) nakłada na organ obowiązek odwołania komornika z tym dniem, niezależnie od kondycji zdrowotnej osoby odwoływanej. W tej sytuacji organ prawidłowo odwołał skarżącego z pełnionej funkcji komornika sądowego z racji osiągnięcia, określonego w ustawie o komornikach, wieku.

Sąd pierwszej instancji za błędne uznał stanowisko skarżącego o możliwości zastosowania przez Ministra Sprawiedliwości wobec komorników sądowych przepisów dotyczących sędziów ze względu na zbliżoną specyfikę tych zawodów. Sąd zauważył, że zawodu sędziego nie można porównywać z zawodem komornika. Komornik bowiem jest stosownie do art. 1 ustawy o komornikach funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym jako organ wykonawczy natomiast sędzia sprawuje wymiar sprawiedliwości w ramach podziału władz i jest nieusuwalny.

R. J. C. zaskarżył powyższy wyrok w całości domagając się jego uchylenia, przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.

Skarżący na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na błędnym zastosowaniu przez Sąd art. 151 p.p.s.a. i oddalenie skargi zamiast zastosowania art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 1 §1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych z dnia 25 lipca 2002 roku (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm., dalej p.u.s.a.) i uchylenia zaskarżonej decyzji, ewentualnie zamiast zastosowania art. 145 §1 pkt 2 p.p.s.a. i stwierdzenia nieważności skarżonej decyzji, pomimo tego, że:

1. Minister Sprawiedliwości zarówno wydając decyzję z dnia 11 marca 2011 roku, którą odwołał skarżącego ze stanowiska komornika, jak i decyzją z dnia 5 maja 2011 roku, utrzymującą w mocy powyższą decyzję, dopuścił się rażących naruszeń prawa, tj. naruszenia prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść wydanych decyzji, a to:

a) art. 6 k.p.a. i art. 8 k.p.a. oraz art. 12 k.p.a. poprzez zaniechanie kompleksowej wykładni obowiązujących przepisów prawa z uwzględnieniem zasad ogólnych prawa wspólnotowego, w tym zakazów dyskryminacji ze względu na wiek w zakresie warunków wykonywania działalności zawodowej zawartych w ustawie o wdrożeniu,

b) art. 11 k.p.a. i art. 8 k.p.a. poprzez pominięcie milczeniem wielu aspektów sprawy i nieodniesienie się do okoliczności podnoszonych przez stronę i mających istotne znaczenie w sprawie,

c) art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. i art. 107 § 3 w związku z art. 140 k.p.a. przez utrzymanie przez Ministra Sprawiedliwości w mocy swojej decyzji z dnia 11 marca 2011 r. i brak ustosunkowania się w uzasadnieniu decyzji z dnia 5 maja 2011 r. do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy,

d) naruszenie przepisów postępowania, a to przepisu art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, polegającą na braku wyczerpującego rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego, a w szczególności na pominięciu przedstawionych przez skarżącego orzeczeń: lekarskiego i psychologicznego z dnia 14.02.2011 r.;

e) art. 42 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że doręczenie w miejscu pracy skarżącego decyzji do rąk osoby niemożliwej do ustalenia było prawnie skuteczne;

2. Minister Sprawiedliwości zarówno wydając decyzję z dnia 11 marca 2011 roku, którą odwołał Skarżącego ze stanowiska komornika, jak i decyzją z dnia 5 maja 2011 roku utrzymującą w mocy powyższą decyzję, dopuścił się rażących naruszeń prawa materialnego, a to:

a) art. 1, art. 2 ust. 1 i 2, art. 4 pkt. 2, art. 8 ust. 1 pkt. 2, art. 11 ustawy o wdrożeniu w związku z art. 87 Konstytucji RP w związku z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez niezastosowanie bezpośrednio obowiązującego prawa UE i pominięcie przy dokonywaniu wykładni przepisu art. 15a ust. 1 pkt. 3 ustawy o komornikach zakazu wszelkiej dyskryminacji ze względu na wiek w zakresie warunków wykonywania działalności zawodowej,

b) art. 2 ust. 1 i 2 w związku z art. 4 pkt. 2 ustawy o wdrożeniu poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa skarżący nie może wykonywać działalności zawodowej komornika po ukończeniu 65 roku życia,

c) art. 15a ust. 1 pkt 3 ustawy o komornikach w związku z art. 1, art. 2 ust. 1 i 2, art. 4 pkt. 2, art. 8 ust. 1 pkt. 2, art. 11 ustawy o wdrożeniu poprzez błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że przepis art. 15a ust. 1 pkt. 3 ustawy o komornikach nie stoi w sprzeczności z normami unijnymi i nie jest dyskryminujący,

d) art. 15a ust. 1 pkt. 3 ustawy o komornikach poprzez zastosowanie wykładni sprzecznej z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, sądów administracyjnych oraz ETS i w konsekwencji przyjęcie, że Minister Sprawiedliwości nie jest władny przedłużyć komornikowi okresu pracy.

II. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a., polegające na nieodniesieniu się przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wszystkich zarzutów skarżącego podanych w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 31 maja 2011 roku oraz niewyjaśnienie przez Sąd dlaczego uznał, że przepis art. 15a ust. 1 pkt 3 ustawy o komornikach nie ma charakteru dyskryminującego i nie narusza przepisów art. 1, art. 2 ust. 1 i 2, art. 4 pkt. 2, art. 8 ust. 1 pkt. 2, art. 11 ustawy o wdrożeniu, jak również nie wyjaśnieniu przez Sąd jakie są obiektywne i racjonalne przesłanki do różnicowania sytuacji prawnej komornika i innych zawodów prawniczych w zakresie zakazu wykonywania zawodu komornika po osiągnięciu 65 lat, co wskazuje, że Sąd nie przeprowadził rzetelnej kontroli decyzji Ministra Sprawiedliwości pod względem ich zgodności z prawem,

III. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisu prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie przez Sąd, że przepis art. 15a ust. 1 pkt 3 ustawy o komornikach nie powoduje dyskryminacji z względu na wiek, w którym komornik musi zaprzestać wykonywania pracy zawodowej, podczas gdy przepis ten jest sprzeczny z art. 8 ust. 1 pkt. 2 ustawy o wdrożeniu implementującej dyrektywę Rady UE 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. i z tego powodu przepis art. 15a ust. 1 pkt 3 ustawy o komornikach nie powinien być stosowany jako sprzeczny z prawem unijnym,

IV. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisu prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie przez Sąd, że przepis art. 15a ust. 1 pkt 3 ustawy o komornikach zobowiązuje Ministra Sprawiedliwości do odwołania komornika z zajmowanego przez niego stanowiska w razie ukończenia przez niego wieku 65 lat, niezależnie od kondycji zdrowotnej osoby odwoływanej, pomimo tego, że przepis ten nie znajduje żadnego racjonalnego i obiektywnego uzasadnienia różnicując sytuację zawodową osób wykonujących zawody prawnicze zaufania publicznego, a zatem stanowi przejaw dyskryminacji bezpośredniej ze względu na wiek i jest sprzeczny z prawem unijnym.

Skarżący wniósł o skierowanie przez Naczelny Sąd Administracyjny pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), o następującej treści:

1) "Czy sformułowanie zawarte w dyrektywie Rady UE 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 roku ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (Dz. U. WE L 303 z 2002 r., nr 12, poz. 2000, str. 16; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 4, str. 79), że dyrektywa ta nie narusza przepisów prawa krajowego ustanawiającego wiek emerytalny, oznacza, że państwa członkowskie UE mogą w sposób dowolny określać granice wiekowe, po przekroczeniu których zakazane jest wykonywanie określonego zawodu, bez odniesienia do racjonalnych i obiektywnych przesłanek ku temu, czy też sformułowanie to oznacza jedynie pozostawienie w kompetencji państw członkowskich UE możliwości określenia wieku uprawniającego dane grupy zawodowe do przejścia na emeryturę?",

2) "Czy ustawowe uregulowanie w przepisach prawa krajowego maksymalnego wieku dla dopuszczenia do wykonywania działalności zawodowej komornika może stanowić obiektywny i racjonalny środek służący ochronie zgodnego z przepisami celu - stworzenia możliwości dostępu do zawodu młodej kadrze prawniczej oraz właściwy i konieczny środek do realizacji tego celu w rozumieniu art. 5 pkt. 6 in fine, art. 11 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz. U. Nr 254, poz. 1700), jeśli praktyka stosowania prawa potwierdza, że obowiązek utworzenia nowych stanowisk komorniczych zgodnie z wytycznymi wynikającymi z danych statystycznych zebranych w trybie art. 8 ust. 3 ustawy o komornikach nie aktualizuje się dopiero z chwilą odwołania w rewirze danego komornika z powodu ukończeniem przez niego 65 lat, lecz wyłącznie z momentem stwierdzenia przez Ministra zaistnienia takiej potrzeby, tj. z chwilą spełnienia przesłanek określonych w art. 8 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych?

3) "Czy przepis art. 15a ust. 1 pkt 3 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. Nr 133, poz. 882, tekst jedn. z dnia 15 września 2011 r. Dz. U. Nr 231, poz. 1376) jest przepisem dyskryminującym ze względu na wiek komorników w stosunku do innych zawodów zaufania publicznego,

ponieważ ustanawia maksymalny wiek, do którego można wykonywać zawód komornika ?"

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należało odnieść się do wniosku o przedstawienie Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) pytań prejudycjalnych o treści podanej w skardze kasacyjnej.

W tym miejscu należy zauważyć, że przesłanki dopuszczalności pytania prawnego do Trybunału Sprawiedliwości zostały określone w art. 267 TFUE. Są one następujące: pytanie prawne musi dotyczyć wykładni lub/i ważności przepisów prawa wspólnotowego, kwestia wykładni lub/i obowiązywania prawa wspólnotowego została podniesiona przed sądem lub trybunałem państwa członkowskiego oraz rozstrzygnięcie tej kwestii jest niezbędne do wydania przez sąd lub trybunał orzeczenia. Z użytego w art. 267 TFUE pojęcie "niezbędne" należy wnioskować, że ostatnio wymieniona przesłanka nie zachodzi w sytuacjach, gdy odpowiedź na pytanie prawne w żaden sposób nie wpłynie na wynik sprawy lub, gdy wykładnia prawa wspólnotowego nie ma odniesienia do istoty sprawy lub przedmiotu skargi.

Na ogół przyjmuje się, że przedstawienie pytania prawnego do Trybunału Sprawiedliwości należy do uznania sądu państwa członkowskiego. Uznanie to przysługuje sądom niższej instancji, które w przeciwieństwie do sądów najwyższych nie są obowiązane, lecz jedynie uprawnione do przedstawienia takiego pytania.

Trybunał Sprawiedliwości jest właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym o wykładni traktatów oraz o ważności i wykładni aktów przyjętych przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii.

Analiza zaproponowanych przez skarżącego pytań prowadzi do wniosku, że żadne z nich nie spełnia warunków koniecznych do przedstawienia Trybunałowi Sprawiedliwości pytania prejudycjalnego.

W przypadku pierwszego pytania brak jest związku między jego treścią a zarzutami skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uwzględniając z urzędu jedynie nieważność postępowania. Granice skargi są wyznaczone przez zawarte w niej podstawy. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Związanie granicami skargi kasacyjnej należy rozumieć jako związanie jej podstawą i zarzutami. W związku z tym, że w skardze kasacyjnej nie został postawiony zarzut naruszenia jakiegokolwiek przepisu dyrektywy 2000/78/WE, należało przyjąć, że nie został spełniony warunek niezbędności udzielenia odpowiedzi na pytanie prejudycjalne, gdyż odpowiedź udzielona przez Trybunał, z uwagi na związanie granicami skargi kasacyjnej, nie będzie miała żadnego wpływu na wynik sprawy.

Jeżeli chodzi natomiast o pytania drugie i trzecie, stwierdzić należy, że dotyczą one wyłącznie wykładni przepisów prawa krajowego, a więc nie mieszczą się we właściwości Trybunału Sprawiedliwości określonej w art. 267 TFUE.

Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku skarżącego o skierowanie pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Przystępując do oceny zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej należy stwierdzić, że zasadne są te spośród nich, które zarzucają błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 15a ust. 1 pkt 3 ustawy o komornikach.

Zgodnie z powołanym przepisem Minister Sprawiedliwości odwołuje komornika z zajmowanego stanowiska, jeżeli komornik ukończył 65 rok życia

Minister Sprawiedliwości i Sąd pierwszej instancji uznali, że powołany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący i nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, by komornik, który ukończył 65 rok życia mógł nadal wykonywać ten zawód.

Organ uzasadniając decyzję o odwołaniu skarżącego z zajmowanego stanowiska rozważał, czy art. 15a ust. 1 pkt 3 ustawy o komornikach nie stoi w sprzeczności z przepisami unijnymi. Minister Sprawiedliwości uznał, że tak sprzeczność nie zachodzi, a ponadto, że nie jest on też dyskryminujący. Organ podniósł, że dyrektywa 2000/78/WE dotyczy zakazu dyskryminacji ze względu na wiek przy zwalnianiu pracowników zatrudnionych w ramach stosunku pracy, a ponadto w art. 6 ust. 1 dopuszcza możliwość uznania przez państwa członkowskie, że odmienne traktowanie ze względu na wiek nie stanowi dyskryminacji, jeżeli w ramach prawa krajowego zostanie to obiektywnie i racjonalnie uzasadnione zgodnymi z przepisami celami, w szczególności celami polityki zatrudnienia, rynku pracy i kształcenia zawodowego.

Sąd pierwszej instancji zaakceptował stanowisko Ministra Sprawiedliwości i podkreślił, że ani przepisy ustawy o komornikach, ani żadne inne przepisy nie przewidują rozwiązań prawnych, które upoważniałyby Ministra Sprawiedliwości do odstąpienia od nałożonego na niego w art. 15a ust. 1 pkt 3 ustawy o komornikach obowiązku odwołania komornika.

Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do tak ukształtowanych stanowisk zauważa, że w dacie wydawania decyzji o odwołaniu R. C. ze stanowiska komornika w krajowym porządku prawnym obowiązywała ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów prawa Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania. Powołaną ustawą implementowano do krajowego porządku prawnego między innymi dyrektywę 2000/78/WE. Ustawodawca poprzestał jednak na przyjęciu nowych rozwiązań prawnych, nie podejmując natomiast czynności związanych z już obowiązującymi aktami prawa krajowego, których dostosowanie było niezbędne do pełnej implementacji wspomnianej dyrektywy. Przepisy ustawy o wdrożeniu nie objęły bowiem wszystkich dziedzin życia, w których mógł wystąpić problem dyskryminacji ze względu na wiek. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy ustawy o wdrożeniu nie usuwają wątpliwości jakie mogą się pojawiać w związku z brakiem przepisów dostosowujących prawo krajowe do potrzeb wynikających z implementacji dyrektywy 2000/78/WE. Skutki zaniechania ustawodawcy w zakresie dostosowania prawa krajowego nie mogą obciążać obywatela.

W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny wynikał ze zdarzeń obiektywnych (upływ czasu) i w związku z tym nie budził wątpliwości.

Jeżeli chodzi natomiast o stan prawny to należy podnieść, że wykładnia art. 15a ust. 1 pkt 3 ustawy o komornikach wymagała od Ministra Sprawiedliwości, wobec braku właściwych działań ustawodawczych, bezpośredniego stosowania postanowień dyrektywy 2000/78/WE, a zwłaszcza art. 2 ust. 2 dyrektywy. Podkreślić przy tym trzeba, że niewłaściwe było powoływanie się przez Ministra Sprawiedliwości na art. 6 dyrektywy uzasadniający odmienne traktowanie ze względu na wiek. Powołany przepis adresowany jest do państwa członkowskiego i od jego decyzji zależy, czy i w jakim zakresie powołany przepis będzie mógł mieć zastosowanie. Uznanie natomiast przez organ stosujący prawo, że w konkretnym przypadku chodzi o uchylenie zakazu dyskryminacji na podstawie art. 6 dyrektywy 2000/78/WE, bez wyraźnego w tym zakresie postanowienia ustawodawcy było nieprawidłowe.

Stwierdzić także należy, że Polska nie skorzystała z możliwości uznania, że w przypadku komorników, odmienne traktowanie ze względu na wiek nie stanowi dyskryminacji.

Przyjęcie takiego stanowiska uzasadniają zmiany w ustawie o komornikach, wprowadzone ustawą z dnia 23 listopada 2012 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z podwyższeniem wieku emerytalnego (Dz. U. 2012, poz. 1544), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2013 r. Powołana ustawa w art. 6 pkt 1 lit. a uchyliła art. 15a ust. 1 pkt 3 ustawy o komornikach. Z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej (druk sejmowy nr 834) wynika, że interwencja ustawodawcy była związana nie tylko z podwyższeniem wieku emerytalnego, ale przede wszystkim z uwagi na konieczność uwzględnienia postanowień dyrektywy. Projektodawca stwierdził, że: "Mając na względzie postanowienia tej dyrektywy, należy stwierdzić, że utrzymanie w przepisach pragmatycznych regulacji zezwalającej na rozwiązanie stosunku pracy jedynie z tego powodu, że pracownik osiągnął wiek 67 lat, jest możliwe tylko wówczas, jeżeli jest to obiektywnie i racjonalnie uzasadnione zgodnym z przepisami celem dotyczącym polityki zatrudnienia i rynku pracy i jeżeli stanowi to właściwy i konieczny środek do realizacji powyższego celu.

W związku z powyższym, niniejszy projekt przewiduje zachowanie obecnych regulacji - skorygowanych w zakresie nowego wieku emerytalnego - tylko w wyjątkowych sytuacjach, m.in. gdy jest to uzasadnione w świetle postanowień tej dyrektywy. Niemniej jednak jako zasadę przyjęto uchylenie regulacji pozwalających na zwolnienie pracownika z pracy tylko i wyłącznie ze względu na osiągnięcie przez niego wieku emerytalnego - mając na względzie, że dotyczy to pragmatyk zawodowych, ale jednocześnie uznając, że dalsze utrzymywanie odrębności w tym zakresie - w stosunku do regulacji obowiązujących ogół pracowników - nie znajduje uzasadnienia."

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. kontrolując zaskarżoną decyzję, nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego i uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu pierwszej instancji zostało sformułowane na skutek błędnej wykładni art. 15a ust. 1 pkt 3 ustawy o komornikach, która pominęła w procesie wykładni powołanego przepisu regulacje prawa unijnego, mające zastosowanie w sprawie.

Zgodnie z art. 188 p.p.s.a., jeżeli nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zachodzi zaś jedynie naruszenie prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny może uchylić zaskarżone orzeczenie i rozpoznać skargę. W tym przypadku Sąd orzeka na podstawie stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny z podanych wyżej powodów uznał, że wyrok Sądu pierwszej instancji został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego – art. 15a ust. 1 pkt 3 ustawy o kornikach, co uzasadniało uchylenie zaskarżonego wyroku i decyzji Ministra Sprawiedliwości z 5 maja 2011 r. na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 200 p.p.s.a.