Wyrok NSA, sygn. akt II SA 562/93
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1994-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 53, art. 54
journal: Dz.U. 1987 nr 22 poz. 127
law: Ustawa z dnia 16 lipca 1987 r. o kinematografii.
Teza: Rozpowszechnianie odpłatne nośników obrazu i dźwięku /kaset/ bez oznakowań polskiego upoważnionego dystrybutora jest naruszeniem upoważnienia do prowadzenia działalności w zakresie wypożyczania kaset, uzasadniającym jego cofnięcie.

TEZY

Rozpowszechnianie odpłatne nośników obrazu i dźwięku /kaset/ bez oznakowań polskiego upoważnionego dystrybutora jest naruszeniem upoważnienia do prowadzenia działalności w zakresie wypożyczania kaset, uzasadniającym jego cofnięcie.


SENTENCJA

oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 5 lipca 1991 r., na podstawie art. 53 ust. 4 ustawy z dnia 16 lipca 1987 r. o kinematografii, Przewodniczący Komitetu Kinematografii upoważnił Tamarę P. do prowadzenia działalności w zakresie wynajmu kopii filmowych /wypożyczanie videokaset z filmami/.

W powyższej decyzji wskazano, że "upoważnienie obejmuje wypożyczenie filmów nabytych do wypożyczania od podmiotów uprawnionych lub upoważnionych do prowadzenia dystrybucji tych filmów", oraz że "zezwolenie jest ważne łącznie z dokumentami stwierdzającymi nabycie /posiadanie/ praw eksploatacyjnych wszystkich wypożyczalni tytułów".

W upoważnieniu pouczono ponadto wnioskodawczynię między innymi o tym że:

- zgodnie z art. 53 ust. 1 ustawy o kinematografii rozpowszechniać odpłatnie wolno jedynie filmy nabyte od podmiotów uprawnionych lub upoważnionych do prowadzenia działalności w zakresie dystrybucji filmów,

- wypożyczany film musi być nabyty przez wypożyczającego w celu wypożyczenia innym osobom od uprawnionego dystrybutora,

- wypożyczanie innych tytułów, tj., nie nabytych od podmiotów uprawnionych lub upoważnionych do prowadzenia dystrybucji w celu wypożyczenia spowoduje cofnięcie upoważnienia oraz zastosowania sankcji karnych.

Dnia 14 listopada 1992 r. kontrolerzy komitetu Kinematografii przeprowadzili kontrolę prowadzonej przez Tamarę P. wypożyczalni videokaset.

W toku kontroli ustalono, że spośród przeznaczonych do wypożyczenia kaset, 12 kaset z filmami nie posiadało oznakowań polskiego dystrybutora, a ponadto 1 kaseta została nielegalnie przegrana i umieszczona w oryginalnym pudełku firmy ITI.

Sporządzony w toku kontroli protokół Tamara P. podpisała, nie wnosząc żadnych uwag i zastrzeżeń do przebiegu i ustaleń kontroli.

W związku z powyższymi ustaleniami Przewodniczący Komitetu Kinematografii decyzją z dnia 12 stycznia 1993 r. wydaną na podstawie art. 54 ustawy o kinematografii, cofnął Tamarze P. upoważnienie z dnia 5 lipca 1991 r. do prowadzenia działalności w zakresie wypożyczania videokaset z filmami. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podano, że wyniki przeprowadzonej kontroli wskazują, że wymieniona wprowadziła do obrotu nieoryginalne kasety, czym naruszyła przepisy ustawy o kinematografii oraz warunki udzielonego jej upoważnienia.

Decyzję Przewodniczącego Komitetu Kinematografii zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Tamara P. W skardze wymieniona wnosiła o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia, jako wydanego z naruszeniem art. 53 i 54 ustawy o kinematografii. Stwierdziła nadto, że z obowiązków przewidzianych w powyższym akcie prawnym oraz udzielonym jej upoważnieniu wywiązywała się prawidłowo. Wszystkie bowiem kasety, w tym zakwestionowane w toku kontroli filmy, nabywała od uprawnionych lub upoważnionych dystrybutorów. Pewne nieprawidłowości stwierdzone w toku kontroli nie powinny zatem skutkować cofnięcia jej zezwolenia na prowadzenia wypożyczalni videokaset.

W odpowiedzi na skargę Przewodniczący Komitetu Kinematografii wniósł o jej oddalenie. Podniósł przy tym, że zgodnie z art. 53 ust. 1 cytowanej ustawy, rozpowszechniać wolno jedynie filmy nabyte od uprawnionych lub upoważnionych dystrybutorów, tj. dysponujących prawami do filmów na podstawie umów licencyjnych zawartych z producentem filmu lub działającym w jego imieniu dystrybutorem, a ponadto od osób posiadających upoważnienie Przewodniczącego Komitetu Kinematografii do dystrybucji filmów.

Dystrybutorem jest zawsze osoba, która nabyła prawo do filmu. Od dystrybutorów filmów należy odróżnić sprzedawców, którzy trudnią się sprzedażą filmów, nie posiadając jednak do nich żadnych praw. Kasety pochodzące od legalnie działających na terenie Polski dystrybutorów zawsze oznakowane są logo lub hologramem tego dystrybutora. takich oznaczeń nie posiadały kasety zakwestionowane w toku kontroli. Skarżąca, wypożyczając te kasety oraz kasetę nielegalnie przegraną, naruszyła więc warunki upoważnienia wynikające wprost z przepisów omawianej ustawy. Skoro zawsze odpowiedzialność za wykonanie i prowadzenia działalności gospodarczej spoczywa na osobie uprawnionej, to nie może podzielić zarzutu Tamary P., że nie udowodniono jej zakupu kaset od nieuprawnionych osób.

W odpowiedzi na skargę zwrócono też uwagę na to, że prawa producentów filmów chronione są nie tylko przepisami ustawy o kinematografii, ale także przepisami ustawy z dnia 10 lipca 1952 r. o prawie autorskim /Dz.U. nr 34 poz. 234 ze zm./. Każdy zatem pośrednik może czerpać określone korzyści z obrotu danym filmem, o ile nie narusza to praw majątkowych tego właśnie producenta lub działającego w jego imieniu dystrybutora. Aby film mógł być rozpowszechniany, działający na obszarze Polski dystrybutor, musi nabyć prawo do jego rozpowszechniania. (...)

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 53 ust. 1 omawianej ustawy o kinematografii przedmiotem rozpowszechniania odpłatnego może być jedynie film nabyty od podmiotów uprawnionych lub upoważnionych do prowadzenia działalności w zakresie dystrybucji.

Rozpowszechnianiem filmów, stosownie do treści art. 3 pkt 5 ppkt "c" jest między innymi prowadzenie we własnym imieniu i na własny rachunek działalności gospodarczej w zakresie sprzedaży kopii, wykonanej za pomocą jakiejkolwiek techniki i na jakimkolwiek nośniku, do użytku kupującego.

Pojęcie dystrybucji filmów definiuje zaś art. 3 pkt 4 ustawy, zgodnie z którym dystrybucja filmów to nabycie prawa do eksploatacji filmu i przekazanie tego prawa, obejmującego również wykonanie kopii i opracowanie filmu, w celu rozpowszechniania.

Skarżąca, otrzymując upoważnienie Przewodniczącego Komitetu Kinematografii, została poinformowana, że ma prawo wypożyczać jedynie filmy nabyte do wypożyczania od podmiotów uprawnionych do dystrybucji tych tytułów oraz, że wydane na jej rzecz zezwolenie ważne jest łącznie z dokumentami stwierdzającymi nabycie /posiadanie/ praw eksploatacyjnych. Tamarę P. pouczono ponadto o skutkach prawnych nieprzestrzegania przepisów cytowanej ustawy i udzielonego jej upoważnienia. (...)

Nie można więc zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, że nie miała ona obowiązku ustalania, czy osoba sprzedająca jej film nabyła do niego prawa oraz czy kopia tego filmu wykonana została przez podmiot uprawniony. (...)

Przedmiotem obrotu w jej wypożyczalni mógł jedynie film nabyty przez nią od osoby posiadającej prawo do rozpowszechniania tego właśnie tytułu.

Przy każdej więc transakcji związanej z nabyciem filmu dla wypożyczalni oraz ich wypożyczaniem skarżąca obowiązana była zachować szczególną staranność i to zarówno z uwagi na przedstawione jej konsekwencje prowadzenia działalności niezgodnej z przepisami, ale również ze względu na powszechnie znane i stale nasilające się zjawisko piractwa na rynku kasetowym.

Skarżąca nabywając kasety bez oznakowań polskiego dystrybutora winna mieć zatem świadomość, że ich zbywca jest osobą, która wprawdzie zawodowo trudni się sprzedażą videokaset, ale nie posiada prawa do tych konkretnie filmów, czyli nie jest, w rozumieniu ustawy o kinematografii, uprawnionym lub upoważnionym dystrybutorem tych tytułów.

Przy powyższych transakcjach, podobnie jak przy wypożyczaniu kaset bez oznakowań polskiego dystrybutora oraz kasety nielegalnie przegranej, skarżąca naruszyła przepisy ustawy z dnia 16 lipca 1987 r. oraz warunki udzielonego jej upoważnienia, skoro co najmniej godziła się na to, że nabyte przez nią i przeznaczone do wypożyczania filmy nie będą pochodziły od legalnie działających dystrybutorów tych tytułów. (...)

W tej sytuacji istniały podstawy do cofnięcia skarżącej udzielonego jej przez Przewodniczącego Komitetu Kinematografii upoważnienia do prowadzenia wypożyczalni videokaset. Zaskarżona decyzja w ocenie sądu prawa zatem nie narusza.

Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę oddalił.