Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 657/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2009-11-04 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za lata 2007-2008 r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 28 września 2009 r., uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 20 października 2009 r., Z. P. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawcę prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z małżonką. W małżeństwie wnioskodawcy istnieje ustrój rozdzielności majątkowej, dlatego też uważa on, że majątek i dochody jego żony są bez znaczenia dla oceny jego sytuacji finansowej. Z tych względów nie wykazał ich w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Wnioskodawca jest właścicielem domu letniskowego [...] (obciążonego hipoteką), który wynajmuje, uzyskując z tego tytułu dochody w wysokości około 5.500 zł miesięcznie, współwłaścicielem (w ½ części) domu o powierzchni 200 m2 (także obciążonego hipoteką), posiada środki pieniężne w wysokości około 80.000 zł. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że środki pieniężne, które w obecnej chwili posiada, są mu niezbędne do spłaty karty [...] (20.000 zł), na usługi dentystyczne w kwocie 10.000 zł oraz na spłatę zobowiązań. Wskazał też, że jego obciążenia miesięczne z tytułu zobowiązań kredytowych i alimentacyjnych oraz kosztów utrzymania stanowią kwotę około 14.000 zł miesięcznie.

W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowane jest stanowisko, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, iż może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05). Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. co do zasady nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty sądowe stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (por. postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 862/04). Sąd w przytoczonym postanowieniu dodał, że osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa. W postanowieniach z dnia 6 października 2004 r. (GZ 61/04, GZ 64/04) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia.

Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia wynika zaś, że uzyskuje on dochód z tytułu wynajmu nieruchomości letniskowej w wysokości 5.500 zł, jest właścicielem (współwłaścicielem) dwóch nieruchomości, a przede wszystkim posiada środki pieniężne w wysokości około 80.000 zł, tj. wielokrotnie przewyższającej wysokość kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w tym wpisu określonego zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału na kwotę 500 zł. Tym samym obiektywnie nie jest człowiekiem ubogim, pozbawionym majątku i środków do życia.

Nadto należy wskazać, iż koszty postępowania winny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. W tym kontekście należy zauważyć, że wnioskodawca przeznacza na spłatę zaciągniętych kredytów i koszty utrzymania kwotę około 14.000 zł miesięcznie, tj. znacznie przekraczającą wysokość kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W tych okolicznościach faktycznych nie można więc przyjąć, że wnioskodawca nie ma możliwości finansowych poniesienia kosztów sądowych. Podobnie jak nie można uznać, że nie może on przeznaczyć posiadanych oszczędności na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, gdyż planuje rozdysponować je inaczej. Wskazane przez wnioskodawcę wydatki nie korzystają bowiem z pierwszeństwa przed opłaceniem wnoszonych przez niego do Sądu pism procesowych.

Niezależnie od powyższego podkreślić należy, iż wnioskodawca uchylił się, powołując się na istniejący w jego małżeństwie ustrój rozdzielności majątkowej, od ujawnienia jakichkolwiek informacji o majątku i dochodach jego małżonki, zaś przyjęta przez wnioskodawcę argumentacja uzasadniająca w jego ocenie to postępowanie jest całkowicie chybiona. Stanowisku takiemu przeczy bowiem już sama konstrukcja formularza PPF, którego wzór ustalony został przez Radę Ministrów w rozporządzeniu z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227 poz. 2245). Rubryki nr 7 i nr 10 tego formularza przewidziane dla wykazania majątku i dochodów uwzględniają bowiem nie tylko majątek i dochody wnioskodawcy, ale również osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, wpisanych w rubryce nr 6. Dla wykazania stanu majątkowego osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą została przewidziana ponadto osobna rubryka nr 8. Zatem w sytuacji, gdy wnioskodawca oświadcza, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z inną osobą, winien on podać również dane o stanie majątkowym i dochodach tej osoby, i to niezależnie od łączących go z nią relacji. Informacje tego rodzaju pozwalają bowiem na ustalenie, w jakiej części każda z tych osób przyczynia się do zaspakajania wspólnych potrzeb rodziny. Zatem nie można przyjąć, że pozostają one bez wpływu na ocenę rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy. Niezależnie od przywołanej konstrukcji formularza PPF, wskazać też należy, iż małżonkowie mają względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005 r. nr 1 poz. 8). Z istoty obowiązku wzajemnej pomocy małżonków wynika, że prawo pomocy nie może być przyznane jednemu z małżonków, jeżeli dochody drugiego małżonka pozwalają na pokrycie kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tych względów zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej przez wnioskodawcę nie skutkuje, wbrew jego twierdzeniom, brakiem obowiązku przedstawienia informacji dotyczących majątku i dochodów jego małżonki.

Mając na uwadze powyższe, stwierdzono, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.

W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.