Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 1162/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Koszty sądowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie w części  i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy: article: art. 200, art. 205 par 2 i par 3, art. 206, art. 141 par 4 , art. 185 par 1, art. 197 par 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2003 nr 221 poz 2193
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi
article: par 6 pkt 7, par 18 ust 1 pkt 1 lit a
journal: Dz.U. 2013 poz 461
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb  Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P.P. S. z o.o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3486/15 w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi P.P. S. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach o niskich wygranych bez zezwolenia postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i w tym zakresie przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie;


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3486/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach o niskich wygranych bez zezwolenia, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego I w Warszawie z dnia [...] marca 2015 r. Wyrokiem tym zasądzono również od Dyrektora Izby Celnej w Warszawie na rzecz skarżącej kwotę 7.810 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyjaśniając motywy rozstrzygnięcia podjętego w punkcie 2 wyroku Sąd wskazał, że o kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 ze zm.; dalej: rozporządzenie), gdyż Spółka była reprezentowana przed Sądem przez adwokata. Na łączną kwotę 7.810 zł zasądzonych do zwrotu stronie skarżącej kosztów postępowania Sąd zaliczył 6.810 zł tytułem uiszczonego wpisu stosunkowego od skargi oraz 1000 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Sąd stwierdził, że miarkował koszty zastępstwa procesowego na podstawie art. 206 p.p.s.a., mając na względzie fakt, iż w Sądzie zawisło kilkadziesiąt spraw ze skarg Spółki o tożsamym stanie faktycznym i prawnym, w których występuje ten sam pełnomocnik. Ponadto zważono, że stanowisko organu w przedmiocie wykonalności decyzji pierwszoinstancyjnych było oparte na orzeczeniach sądów administracyjnych.

W zażaleniu wniesionym do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) Spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, domagała się zmiany postanowienia zawartego w punkcie 2 powyższego wyroku poprzez zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów zastępstwa procesowego wg. norm prawem przepisanych, tj. w wysokości 7.200 zł oraz zasądzenia kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarżącej za postępowanie przed Sądem II instancji. W zażaleniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy:

– art. 206 p.p.s.a. poprzez jego niesłuszne zastosowanie, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do miarkowania kosztów zastępstwa procesowego,

– art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. poprzez niczym nieuzasadnione pozbawienie skarżącej należnych jej kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, tj. pełnej wysokości kosztów zastępstwa procesowego,

– art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnienie sposobu miarkowania wysokości kosztów zastępstwa procesowego,

– § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie postanowienie o kosztach zastępstwa procesowego winno zostać wydane w oparciu o § 18 ust. 1 pkt. 1 lit. a) i § 6 pkt. 7 w/w rozporządzenia, ponieważ wartość przedmiotu zaskarżenia wynosiła powyżej 200.000,00 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 194 § 1 pkt. 9 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm; dalej: p.p.s.a.) zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienie, którego przedmiotem jest zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej. Rozpoznawane zażalenie zostało wniesione w oparciu o wskazaną podstawę i obejmuje punkt 2 wyroku WSA w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2016 r.

Zażalenie jest uzasadnione.

W pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że zgodnie z przepisem art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Natomiast w art. 205 § 1 i § 2 p.p.s.a. ustawodawca ustanowił, które koszty poniesione przez stronę działającą samodzielnie lub reprezentowaną przez nieprofesjonalnego pełnomocnika (§ 1), a także reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika (§ 2) są z mocy prawa uznane za niezbędne. Stosownie do treści art. 205 § 3 p.p.s.a., zawierającego odesłanie do stosowania odrębnych przepisów w zakresie ustalania wysokości przysługujących należności stronie, do określania stawek opłat za czynności adwokatów reprezentujących stronę stosuje się przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348).

Wyjątek od opisanej zasady uregulowany jest w art. 206 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Dodać należy, że ustalenie czy w sprawie zachodzi uzasadniony przypadek zależy od swobodnej oceny sądu. Stosując art. 206 p.p.s.a. sąd działa w sposób uznaniowy. Ocena ta musi jednak uwzględniać wszystkie okoliczności, które mogą mieć wpływ na jej podjęcie.

Zasądzając o kosztach na podstawie art. 206 p.p.s.a., warunkiem prawidłowego zastosowania przez Sąd I instancji instytucji w/w przepisu jest też wyczerpujące wyjaśnienie podstawy zastosowania tego przepisu, wskazanie dlaczego Sąd uznał, że zachodzi przypadek uzasadniający zasądzenie jedynie części kosztów. W sytuacji stosowania art. 206 p.p.s.a. Sąd I instancji zobowiązany jest nie tylko wyjaśnić dlaczego zdecydował się skorzystać z tej instytucji, ale również wyjaśnić sposób i powody przyjętej metody miarkowania kosztów podlegających zwrotowi. Wprawdzie treść art. 206 p.p.s.a. pozwala na stwierdzenie, iż intencją ustawodawcy było pozostawienie do uznania sądu, czy ma zastosować ten przepis oraz w jakiej części należy odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej w przypadku uwzględnienia jej skargi, jednakże w razie miarkowania tych kosztów obowiązkiem sądu jest precyzyjne uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia (por. NSA z dnia 21 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 8/11 orzecznictwo nsa.gov.pl).

W pierwszej kolejności wskazać należy, że wnosząca skargę "P." Sp. z o.o. w K. była reprezentowana w postępowaniu przed Sądem I instancji przez profesjonalnego pełnomocnika – ustanowionego z wyboru adwokata. Pełnomocnik ten sporządził i wniósł skargę wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, m.in. złożył uzupełnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, oraz stawił się na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2016 r., podczas której poparł skargę oraz złożył wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego (v.: k. 102 akt sądowych). Wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2016 r. Sąd I instancji uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, a także zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego, przy czym Sąd miarkował koszty.

W zażaleniu skarżąca Spółka zakwestionowała postanowienie Sądu wydane w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obszernie argumentując, że Sąd nie dość precyzyjnie wyjaśnił motywy miarkowania kosztów, czym naruszył przede wszystkim art. 141 § 4 p.p.s.a. W ocenie NSA, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, zażalenie w tym zakresie zasługuje na uwzględnienie.

Jednym z podstawowych obowiązków sądu administracyjnego jest, stosownie do treści art. 141 § 4 p.p.s.a., takie uzasadnienie orzeczenia, w którym sąd przytoczy podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz dokona jej wyjaśnienia.

Uzasadnienie kontrolowanego postanowienia o kosztach zawarte w punkcie drugim zaskarżonego wyroku wskazanych wyżej wymogów nie spełnia.

Podkreślenia wymaga, że NSA nie kwestionuje uprawnienia Sądu pierwszej instancji do miarkowania kosztów postępowania należnych stronie zastępowanej w postępowaniu sądowym przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Nie widzi także podstaw do uznania zasadności zarzutów zażalenia, że Sąd nieprawidłowo zastosował art. 200 i art. 205 § 2 oraz art. 206 p.p.s.a., ponieważ Sąd pierwszej instancji te przepisy zastosował prawidłowo, jak również prawidłowo przytoczył je w uzasadnieniu orzeczenia o kosztach. Rzecz jednak w tym, że zastosowanym przepisom nie odpowiadają motywy podjętego rozstrzygnięcia i właśnie w tym uchybieniu Sądu wyraża się istota sprawy na obecnym jej etapie. Oznacza to, że Sąd pobrał od skargi wpis stosunkowy w wysokości 6.810 zł (kwota wpisu została obliczona na podstawie § 1 pkt. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Skoro Sąd skargę uwzględnił, to skarżącej Spółce, jako stronie postępowania, reprezentowanej przez adwokata z wyboru, przysługiwałyby koszty zastępstwa prawnego kalkulowane na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i mogłyby wynosić 7.200 zł, stosownie do § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z § 6 pkt 7 rozporządzenia, a nie jak błędnie podał Sąd § 6 pkt 6.

Z powyższego jednoznacznie wynika, że łącznie, na poczet kosztów należnych skarżącej Sąd może zaliczyć uiszczony wpis od skargi w wysokości 6.810 zł, koszty zastępstwa prawnego w wysokości 7.200 zł, nie pomijając przy tym opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Zatem łączne koszty które mogłyby przysługiwać skarżącej winny stanowić sumę wymienionych wyżej kwot, co daje 14,027 zł. Tymczasem Sąd przyznał skarżącej 7.810 zł, na co zaliczył: wpis od skargi – 6.810 zł oraz 1.000 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Miarkując koszty w ten sposób na podstawie art. 206 p.p.s.a. Sąd miał na względzie fakt, że w kilkudziesięciu sprawach tego samego rodzaju o tożsamym stanie faktycznym i prawnym ze skarg Spółki, była ona reprezentowana przez tego samego pełnomocnika oraz, iż stanowisko organu w przedmiocie wykonalności decyzji pierwszoinstancyjnych było oparte na orzeczeniach sądów administracyjnych.

W ocenie NSA takie umotywowanie rozstrzygnięcia o kosztach jest w tej sprawie niewystarczające, ponieważ nie wyjaśnia, z jakiego powodu Sąd obniżył należne koszty zastępstwa procesowego aż o 6.200 zł (z 7.200 zł do 1.000 zł) oraz dlaczego, dokonując kalkulacji kosztów pominął 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Co więcej, NSA uznaje omawiane uzasadnienie za zbyt ogólnikowe, bo nawet jeżeli przy miarkowaniu kosztów Sąd powołuje się – jak w tej sprawie – na wiele podobnych spraw skarżącej, reprezentowanej przez tego samego pełnomocnika, co nawiasem mówiąc błędem nie jest, to jednak obowiązkiem Sądu jest zawsze uwzględnić nakład pracy pełnomocnika w konkretnej sprawie i rozliczyć koszty jego pracy w odniesieniu do tej konkretnej sprawy. O nakładzie pracy pełnomocnika, a tym bardziej o odniesieniu go do konkretnej sprawy w uzasadnieniu kontrolowanego rozstrzygnięcia Sąd się nie wypowiedział. Zdaniem NSA powyższe uchybienie ma decydujące znaczenie dla wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia o kosztach postępowania w rozumieniu art. 141 § 4 p.p.s.a., zawartego, w punkcie drugim wyroku z dnia 4 sierpnia 2016 r.

Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. NSA uchylił postanowienie o kosztach postępowania z pkt. 2 wyroku z dnia 4 sierpnia 2016 r. i wyłącznie w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, którego zadaniem będzie ponowne rozstrzygnięcie o kosztach postępowania z uwzględnieniem powyższych wskazań, a zatem precyzyjne wyjaśnienie motywów podjętego orzeczenia, zwłaszcza wtedy, gdy Sąd pozostanie przy poglądzie o miarkowaniu kosztów w tej sprawie.

O kosztach postępowania zażaleniowego NSA nie rozstrzygnął z powodu braku podstawy prawnej w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do wydania rozstrzygnięcia w tym zakresie.