Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 735/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6040 Wyrób, rozlew i obrót alkoholami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Małgorzata Górecka ( spr.) WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Protokolant: ref. staż. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2006 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2006r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A. K. kwotę 500,- ( pięćset 00/100) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ K. Wolna-Kubicka /-/ M. Lorych-Olszanowska /-/ M. Górecka SA/wyr.1 – sentencja wyroku


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...].02.2006r. Wójt Gminy C. w oparciu o przepis art. 18 ust. 10 pkt 1 ppkt a i pkt 2 ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. Nr 147, poz. 1231, ze zm.) oraz przepis art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie cofnięcia A. K. zezwolenia nr [...] z dnia [...]10.2004r. na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości alkoholu do 4,5 % oraz piwa do spożycia poza miejscem sprzedaży w punkcie sprzedaży "A" w C. , przy ul. [...].

W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ I instancji podał, iż w związku z pismem Prokurator Prokuratury Rejonowej zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia A. K. przedmiotowego zezwolenia w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia 13 czerwca 2005r. uznającym w/w winną sprzedaży w dniu [...].12.2004r. alkoholu w postaci wódki osobie nieletniej. Dalej organ I instancji powołał się na przeprowadzone postępowanie dowodowe wskazując, iż jedynie jeden przesłuchiwany w toku postępowania świadek zeznał, iż od A. K. kupił alkohol, zaś pozostałych dwóch świadków jak i strona postępowania tej okoliczności nie potwierdzili. Nadto organ I instancji podał, że z protokołu kontroli oraz z informacji uzyskanej z Komisariatu Policji w C. nie wynikają jakiekolwiek uchybienia w prowadzonej przez A. K. placówce. W ocenie tego organu zebrany materiał dowodowy wskazuje, ze nie został jednoznacznie udowodniony fakt sprzedaży nieletnim alkoholu w punkcie "A" w C.. Dodatkowo organ I instancji powołał się na orzeczenie NSA, z treści którego wynika, że sankcja w postaci cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu za jednorazową jego sprzedaż nieletniemu byłaby zbyt surowa i niewspółmierna do czynu. Tak więc organ I instancji uznał, że nie spełnione zostały przesłanki określone przepisem art. 18 ust. 10 pkt 1 ppkt a i pkt 2 ustawy i wobec tego umorzył postępowanie.

Odwołanie od powyższej decyzji pierwszoinstancyjnej wniósł Prokurator Prokuratury Rejonowej żądając uchylenia skarżonej decyzji i wydania decyzji o cofnięciu przedmiotowego zezwolenia.. Skarżonej decyzji zarzucał naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. Odwołujący wskazywał, iż organ I instancji zakwestionował udowodnienie faktu sprzedaży przez A. K. alkoholu nieletniemu wbrew prawomocnemu wyrokowi uznającemu jej winę. Zarzucił nadto niekompletność materiału dowodowego i brak jego pełnego przez organ rozpatrzenia.

Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...].05.2006r. w oparciu o przepis art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło skarżoną decyzję pierwszoinstancyjną i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...].05.2006r. organ odwoławczy podał, iż w oparciu o wydany prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia 13 czerwca 2005r. brak jest wątpliwości co do zaistnienia faktu sprzedaży nieletniemu w punkcie sprzedaży "A" alkoholu, co- w ocenie organu II instancji- powoduje, iż przedmiotowe zezwolenie należało cofnąć a umorzenie postępowania w sprawie- zdaniem organu odwoławczego- było nieuzasadnione.

Obecnie skargę na decyzję z dnia [...].05.2006r. wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosła A. K., żądając uchylenia skarżonej decyzji.

W skardze zarzucała skarżąca naruszenie przepisów postępowania- art. 10 k.p.a., poprzez wydanie decyzji na posiedzeniu niejawnym, braku zawiadomienia skarżącej, oparciu decyzji o częściowy materiał dowodowy bez uwzględnienia dowodów przemawiających na jej korzyść oraz braku ustosunkowania się do ustaleń i oceny stanu faktycznego dokonanego przez organ I instancji.

Skarżąca w uzasadnieniu skargi podała przyczyny, które- jej zdaniem- uniemożliwiły odwołanie się od wyroku skazującego. Dalej skarżąca zarzuciła, iż organ odwoławczy nie przeprowadzając żadnej analizy materiału dowodowego oparł się jedynie na zeznaniach małoletniego nie uwzględniając pozostałych dowodów- zeznań pozostałych świadków bez podania przyczyny. Skarżąca wskazywała i na to, iż organ odwoławczy uchylając decyzję pierwszoinstancyjną nie dał wytycznych organowi I instancji co do dalszego postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentacje podaną w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Skarga została uwzględniona z przyczyn, które Sąd nie będąc związany granicami skargi, wziął pod uwagę z urzędu.

Na wstępie należy stwierdzić, iż rację miał organ odwoławczy uchylając decyzję pierwszoinstancyjną jako, że organ I instancji w omawianej sprawie nie miał podstaw do umorzenia postępowania.

Zgodnie bowiem z bogatym orzecznictwem sądów administracyjnych jak i utrwalonym piśmiennictwem, bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego , o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. , który to przepis organ I instancji podał jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia, oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie w sprawie bez jej merytorycznego rozstrzygnięcia. Z kolei bezzasadność żądania strony oznacza brak przesłanek do uwzględnienia jej wniosku i w przeciwieństwie do bezprzedmiotowości postępowania, bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, nie zaś prowadzić do umorzenia postępowania.

W omawianej sprawie organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe i rozpoznał sprawę co do jej istoty uznając, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że nie został jednoznacznie udowodniony fakt sprzedaży alkoholu osobie nieletniej a następnie- pomimo tego stwierdzenia- podał :" Na podstawie zebranego materiału dowodowego uznano, że nie spełnione zostały przesłanki określone w art. 18 ust. 10 pkt 1 ppkt a oraz pkt 2 cytowanej ustawy(...)".

Nadto słusznie organ odwoławczy uznał, iż skarżąca została uznana winną popełnienia czynu polegającego na sprzedaży alkoholu osobie nieletniej na podstawie prawomocnego wyroku

W tej sytuacji, skoro istniał prawomocny wyrok, okolicznością bezsporną winno być uznanie skarżącej winną sprzedaży alkoholu osobie małoletniej.

W tym miejscu należy odnieść się do wykładni przepisu art. 18 ust. 10 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Skoro wykładnia językowa powyższego przepisu dała rezultat jasny i jednoznaczny to należało oprzeć się na jej wyniku, bez potrzeby odwoływania się do wykładni systemowej lub funkcjonalnej - zob. m. in. L. Morawski, Wykładnia w orzecznictwie sądów. Komentarz, Toruń 2002, s. 79-82, 85-88, 115-117; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 08.06.1999r., SK 12/98, OTK 1999/5/96; wyrok Sądu Najwyższego z 08.05.1998r. N, I CKN 664/97, OSNC 1999/1/7; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25.03.1993, S.A./Po 2462/92, Pr. Gosp. 1993/5/8. Z tego powodu nie zasługiwała na uwzględnienie teza zawarta w uzasadnieniu decyzji organu I instancji z wyroku z 07.07.1998r., II SA 714/98, LEX nr 43185 , iż nie ma konieczności cofnięcia zezwolenia już w przypadku jednorazowego stwierdzenia sprzedaży alkoholu nieletniemu – ze względu na surowość sankcji tego typu, czy jej nieadekwatność do dokonanego czynu.

Wobec powyższego zasadny jest wniosek, iż jednorazowa sprzedaż napoju alkoholowego osobie nieletniej stanowiła naruszenie zasad obrotu napojami alkoholowymi zawartymi w ustawie, które winno skutkować wydaniem decyzji cofającej zezwolenie na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a cytowanej ustawy ( zob. też wyrok NSA z 27.09.2005r., II GSK 148/05, LEX nr 179657 ).

Pomimo wskazanych powyżej okoliczności, skarżoną decyzję wydaną przez organ odwoławczy należało uchylić z przyczyn proceduralnych.

Otóż należy wskazać, że w skarżonej decyzji organ odwoławczy jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia podał przepis art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozstrzygnięcia, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując zaś sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Tak więc w oparciu o w/w przepis organ odwoławczy mógł by jedynie uchylić skarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia jedynie wówczas, gdyby rozstrzygnięcie sprawy w istocie wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.

Tymczasem w omawianej sprawie organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji wypowiedział się wprost, że brak jest wątpliwości, co do zaistnienia faktu sprzedaży alkoholu osobie nieletniej w punkcie sprzedaży "A" w C. a także, iż w myśl przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości, zezwolenie na sprzedaż alkoholu w przedmiotowym punkcie należałoby cofnąć. Tak więc organ odwoławczy w ogóle nie twierdził, że należy przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, lecz wręcz podał, że należy cofnąć zezwolenie.

Skoro tak, to błędnym było w oparciu o przepis art. 138 § 2 k.p.a. uchylenie decyzji wydanej przez organ I instancji i przekazanie temu organowi sprawy do ponownego jej rozpatrzenia, lecz należało w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić zaskarżoną decyzję w całości i orzec co do istoty sprawy.

Już tylko ubocznie odnosząc się do zarzutów skargi podać należy, iż organ odwoławczy naruszył zasadę wyrażoną w art. 10 § 1 k.p.a. bowiem przed wydaniem skażonej obecnie decyzji nie zawiadomił strony postępowania stosownie do treści tego przepisu. Jednak uchybienie to nie miało wpływu na wynik postępowania jako, że organ odwoławczy nie prowadził postępowania dowodowego a jedynie oparł się o materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym toczącym się przed organem I instancji , zaś skarżąca nie wnioskowała w skardze o przeprowadzenie nowych dowodów. Sąd orzekający zauważa, iż obowiązkiem organu nie jest "poszukiwanie dowodów mających przemawiać na korzyść strony" lecz organ ma obowiązek dążyć do prawdy obiektywnej i w tym celu uwzględniać wszelkie wnioski dowodowe, które mają przyczynić się do ustalenia stanu faktycznego koniecznego do zbadania sprawy i zastosowania odpowiedniej normy prawnej w jej rozstrzygnięciu.

Biorąc powyższe pod uwagę należało uznać, iż słusznie organ odwoławczy uchylił decyzję pierwszoinstancyjną wydaną w omawianej sprawie jednak w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. winien uchylając zaskarżoną decyzję w całości sam orzec co do istoty sprawy.

Ponieważ swoim działaniem organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, toteż w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" , art. 200 i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) należało orzec jak w sentencji.

/-/ M. Górecka /-/ M. Lorych-Olszanowska /-/ K. Wolna- Kubicka

D.W.d