Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 638/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 74e par. 2 i 4, art. 74 par. 3, art. 74 par. 12, art. 74d par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 1796
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant ref. staż. Alberta Dybowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2018 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie wyniku egzaminu notarialnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego (zwana dalej Komisją Egzaminacyjną II stopnia/organem) uchwałą z dnia [...] lutego 2018 r nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. R. (zwanej dalej zdającą/skarżącą) od uchwały Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w W. (zwanej dalej Komisją Egzaminacyjną/organem I instancji) z dnia [...] października 2017 r. nr [...], w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego, utrzymała zaskarżoną uchwałę w mocy.

Przedmiotem zadania egzaminacyjnego (projekt pierwszego aktu notarialnego) było sporządzenie pomiędzy spółką "K." spółka z o.o. w S. a T. M. umowy zamiany przysługujących im praw do nieruchomości w ten sposób, że spółka przeniesie na T. M. bez obciążeń i praw na rzecz osób trzecich prawo własności niezabudowanej nieruchomości położonej w S. o wartości 100 000,00 złotych (objętej księgą wieczystą [...]), a w zamian T. M. przeniesie na spółkę bez obciążeń na rzecz osób trzecich prawo użytkowania wieczystego gruntu i własność stanowiącego odrębną nieruchomość budynku położonych w S. w gminie S. o łącznej wartości 80 000,00 złotych. (objętych księgą wieczystą [...]).

W treści zadania podano m.in., iż: - w prowadzonej dla nieruchomości niezabudowanej położonej w S. przy ulicy W. stanowiącej własność Spółki księdze wieczystej [...] w dziale IV wpisana jest hipoteka umowna łączna do sumy 400 000,00 złotych współobciążająca nieruchomości, objęte księgą wieczystą [...] oraz księgą wieczystą [...], prowadzonymi dla nieruchomości, które stanowią własność Spółki "K." Sp. z o.o. w S., na rzecz banku P. S.A. w W., jako zabezpieczenie wierzytelności z tytułu udzielonego spółce kredytu obrotowego, z terminem spłaty przypadającym na dzień [...] lutego 2021 r. - hipoteka została wpisana w dniu [...] lutego 2016 r.;

- nieruchomość stanowiąca własność spółki ([...]), oznaczona działkami ewidencyjnymi o numerach [...] oraz [...] o łącznym obszarze 0,8000 ha, nie jest objęta ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i nie wydano dla niej decyzji o warunkach zabudowy, w obowiązującym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oznaczona została jako nieruchomość przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną wolnostojącą, zaś w ewidencji gruntów stanowi pastwisko PsIV, grunt orny RV oraz grunty orne RlVa i RV;

- będący stroną umowy zamiany T. M. jest członkiem zarządu Spółki "K." Sp. z o.o. w S., nie ujawnionym w KRS;

- T. M. na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] maja 2005 r. oraz wskutek dziedziczenia po żonie jest do dnia [...] grudnia 2098 r. użytkownikiem wieczystym położonej w S. w gminie S., powiecie [...], działki gruntu nr [...] o obszarze 0,1253 ha, oznaczonej jako tereny przemysłowe Ba oraz właścicielem stanowiącego odrębną nieruchomość budynku magazynowego, jednokondygnacyjnego, o powierzchni użytkowej 250,00 m2 ([...]), a własność gruntu wpisana jest na rzecz Skarbu Państwa;

- żadna z przedmiotowych nieruchomości nie stanowi lasu i nie jest objęta uproszczonym planem urządzenia lasu ani decyzją, o której mowa w art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach;

- T. M. nie jest rolnikiem indywidualnym i nie prowadzi gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o kształtowaniu ustroju rolnego;

- T. M. nie jest i nie będzie przy tej zamierzonej czynności podatnikiem podatku VAT;

- w związku z różnicą wartości zamienianych praw T. M. zobowiąże się do dokonania dopłaty w kwocie 20.000,00 złotych w terminie do dnia [...] grudnia 2018 r.

Obowiązkiem zdającego było uzupełnić brakujące elementy stanu faktycznego według własnego uznania i sporządzić projekt aktu notarialnego umowy zamiany, zgodnie z wyżej wskazanym zamiarem stron (bez konieczności zamieszczania podpisów), przyjąć, że akt sporządzany jest przez notariusza J. N., prowadzącego kancelarię w S. przy ulicy A. nr [...], określić wysokość należnego wynagrodzenia notariusza (w maksymalnej wysokości) oraz pobranych świadczeń publicznoprawnych, jeżeli są należne, do których pobrania zobowiązany jest notariusz, wskazać dokumenty, stanowiące podstawę należytego zabezpieczenia interesów stron oraz niezbędne do dokonania czynności i opisać ich w taki sposób, aby na podstawie samej treści projektu aktu notarialnego można było ustalić formę i treść tych dokumentów, zaproponować odpowiedni sposób zabezpieczenia wierzytelności spółki w kwocie 20 000,00 złotych, wynikającej z różnicy wartości zamienianych nieruchomości.

Komisja Egzaminacyjna nr II do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w W. uchwałą z dnia [...] października 2017 r. stwierdziła, że skarżąca, uzyskała wynik negatywny z egzaminu notarialnego. Wskazano, że zdająca z pierwszego projektu aktu notarialnego otrzymała ocenę niedostateczną, z drugiego projektu aktu notarialnego ocenę dostateczną, natomiast z projektu odmowy dokonania czynności notarialnej albo uzasadnienia jej dopuszczalności ocenę dobrą. Z pierwszego projektu aktu notarialnego zdająca otrzymała od poszczególnych egzaminatorów dwie oceny niedostateczne.

Wskazała, że zgodnie z treścią art. 74 f § 1 ustawy - Prawo o notariacie, pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje wyłącznie zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego uzyskał ocenę pozytywną wobec czego stwierdzono, że zdająca uzyskała negatywny wynik z egzaminu notarialnego.

W odwołania Zdająca podniosła, że:

1. praca zawiera wszystkie elementy wskazane w opisie istotnych zagadnień zamieszczonych na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości;

2. na zarzut braku stwierdzenia, że decyzja KOWR jest ostateczna i prawomocna, Zdająca twierdzi, iż "Z projektu aktu notarialnego wynika, że przedmiotowa decyzja stanowi załącznik do aktu notarialnego, więc przyjęła, iż jest ona ostateczna i prawomocna, gdyż wpływa na ważność aktu. Z żadnego zdania w projekcie nie wynika, aby decyzja ta była nieostateczna i nieprawomocna, zaś z dokumentów stanowiących załącznik do aktu ostateczność i prawomocność decyzji można stwierdzić na podstawie załącznika, nie ma więc potrzeby opisywania tego w projekcie aktu. Uważa za oczywistą rzecz prawomocność i ostateczność decyzji administracyjnej, jak również prawomocność postanowienia sądu. Przytacza część aktu, w której powołano postanowienie sądowe i sformułowanie "odpis prawomocnego postanowienia"; ma to świadczyć o tym, iż pojęcia ostateczności i prawomocności są jej znane;

3. na podstawie przedłożonego do aktu teksu jednolitej umowy spółki uznała, że jest potrzebna uchwała podjęła na podstawie art. 228 pkt 4 k.s.h. lub art. 230 k.s.h. Wskazała, że jedną uchwałę opisała, a drugą z uchwał wykluczyła, gdyż uznała, że umowa spółki ją wyłączała, co znalazło odzwierciedlenie w słowach "na podjęcie czynności objętych niniejszym aktem nie są wymagane żadne inne Zgody ani Uchwały organów reprezentowanej przez niego Spółki"; nadto Zdająca uznała za wystarczające stwierdzenie, iż uchwała jest podjęta "w przedmiocie wyrażenia zgody na dokonanie czynności objętej niniejszym aktem" i nie widzi potrzeby "...szerszego rozpisywania treści uchwały oraz podstawy prawnej jej podjęcia...", a nadto uchwała "...stanowi załącznik do aktu notarialnego, więc szersze jej rozpisywanie w projekcie jest bezprzedmiotowe",

4. odnośnie zarzutu braku określenia wierzyciela w oświadczeniu o poddaniu się egzekucji co do zapłaty różnicy wartości przedmiotów zamiany - Zdająca wyjaśnia to jako zwykłe przeoczenie i podnosi, że skoro § 3, w którym zabrakło oznaczenia wierzyciela odwołuje się do treści § 2 ust. 3, to wiadomo kto jest wierzycielem;

5. co do problematyki opodatkowania czynności podatkiem VAT, Zdająca jest zdania, że skoro pobrała należny podatek od czynności cywilnoprawnych, to wykluczyła tym samym, iż strony są podatnikiem podatku od towarów i usług;

6. opinie oceniających (chodzi o oceny cząstkowe) są w większości pozytywne, a negatywne ich elementy są "w większości niejednolite, niesprawiedliwe, krzywdzące, jak również niezgodne z założeniami zdającej, nieodnoszące się do projektu aktu notarialnego oraz niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa"

w szczególności:

a. jej zdaniem z żadnego przepisu nie wynika, aby paragraf dotyczący umowy zamiany był wierną kopią art. .603 k.c. Przywołuje uchwałę Sądu Najwyższego z 16 lipca 1991 r. (III CZP 65/91) oraz uchwałę Sądu Najwyższego z 9 sierpnia 1996 r. (III CZP 74/96) i szereg innych orzeczeń, jak też art. 65 k.c. - mające uzasadnić jej pogląd, że samo sformułowanie treści dokumentu nie ma większego znaczenia;

b. w akcie zostały zawarte wnioski wieczystoksięgowe - co ma potwierdzać brak jakichkolwiek wątpliwości co do rodzaju zawartej umowy;

c. sformułowania użyte w ocenionej pracy są zgodne z wzorami aktów notarialnych opublikowanymi w pracy E. J. (do odwołania załączono kserokopie odpowiednich części wzorów: Wzory aktów notarialnych, wyd. Lexis Nexis, wyd.7);

d. skonstruowany projekt nie zrodziłby sporu, którego rozstrzygnięcie wymagałoby ingerencji sądu;

7. nadto stwierdza, że:

a. zarzut braku informacji o świadectwie charakterystyki energetycznej budynku jest niezasadny, gdyż art. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków przewiduje obowiązek przekazywania świadectwa jedynie w przypadku umowy sprzedaży lub najmu;

b. zarzut błędu w numeracji działek oraz w oznaczeniu starosty (sianowski zamiast koszalińskiego) jest zasadny, lecz Zdająca traktuje to jako oczywiste omyłki pisarskie, gdyż m.in. z treści jasno wynika "...w jakim powiecie położona jest opisywana nieruchomość";

c. zarzut braku wypisu z rejestru budynków jest niezasadny gdyż wypis z rejestru budynków został opisany na str. 6-7 projektu;

d. zarzut niewskazania formy płatności opłat jest niezasadny, gdyż z projektu jasno wynika iż koszty z tytułu opłaty sądowej i podatku od czynności cywilnoprawnych zostały uregulowane gotówką;

nie ulega wątpliwości, że praca Zdającej spełnia wymagania co do: wymogów formalnych, zastosowania właściwych przepisów prawa i ich poprawnej interpretacji, trafności rozstrzygnięcia problemu; zarzut błędów formalnych i braku przejrzystości aktu jest zbyt ogólny i bezpodstawny, gdyż osoba oceniająca w innym miejscu nie miała zastrzeżeń oceniając pracę pod względem zachowania wymogów formalnych; akt jest przejrzysty i czytelny, zawiera wszystkie niezbędne elementy i mógłby funkcjonować w obrocie jak akt ważny i skuteczny;

wynik pozytywny z drugiego i trzeciego dnia egzaminu wskazuje na dużą wiedzę prawniczą Zdającej, a zarzuty oceniających pierwszy akt notarialny nie uzasadniały oceny niedostatecznej, która wpłynęła na negatywny wynik całego egzaminu.

Wniosła o rozpatrzenie odwołania, zmianę oceny z zadania polegającego na sporządzeniu pierwszego aktu notarialnego na ocenę pozytywną, uchylenie uchwały nr [...] z dnia [...] października 2017 r. oraz podjęcie uchwały w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego stwierdzającej pozytywny wynik z tego egzaminu.

Ponownie rozpoznając sprawę organ stwierdził, że należy się odnieść do funkcji jaką spełnia egzamin notarialny, tj. sprawdzenia przygotowania zdających do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego jakim jest zawód notariusza i zapewnienia wysokiego stopnia profesjonalizmu osób dopuszczanych do wykonywania tego zawodu, tym bardziej, że zdający, który otrzymał pozytywny wynik egzaminu może bezpośrednio po egzaminie ubiegać się o powołanie na stanowisko notariusza i zawód wykonywać.

W jego ocenie w projekcie znajdują się na tyle poważne uchybienia przepisom zarówno prawa o notariacie, jak też innych ustaw, w szczególności wskazujące na brak znajomości prawa administracyjnego, prawa cywilnego, postępowania cywilnego, ustaw podatkowych (VAT, pcc), ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, jak też odpowiedniego orzecznictwa sądowego, że nie ma podstaw do podwyższenia oceny na pozytywną.

Organ przedstawił stan faktycznym zadania i wskazał, że obowiązkiem zdającego było uzupełnić brakujące elementy stanu faktycznego według własnego uznania i sporządzić projekt aktu notarialnego umowy zamiany, zgodnie z wyżej wskazanym zamiarem stron (bez konieczności zamieszczania podpisów), przyjąć, że akt sporządzany jest przez notariusza J. N., prowadzącego kancelarię w S. przy ulicy A. nr [...], określić wysokość należnego wynagrodzenia notariusza (w maksymalnej wysokości) oraz pobranych świadczeń publicznoprawnych, jeżeli są należne, do których pobrania zobowiązany jest notariusz, wskazać dokumenty, stanowiące podstawę należytego zabezpieczenia interesów stron oraz niezbędne do dokonania czynności i opisać ich w taki sposób, aby na podstawie samej treści projektu aktu notarialnego można było ustalić formę i treść tych dokumentów, zaproponować odpowiedni sposób zabezpieczenia wierzytelności spółki w kwocie 20 000,00 złotych, wynikającej z różnicy wartości zamienianych nieruchomości.

W ocenie organu zamieszczenie w pracy wszystkich elementów wskazane w opisie istotnych zagadnień dla komisji kwalifikacyjnej do zadania, zamieszczonych na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości, nie przesądza o jej pozytywnej ocenie. Jego zdaniem istotne jest jak owe elementy zostały przez Zdającą użyte w sporządzonym projekcie, a w ocenianej pracy znajduje się wiele błędów i uchybień. Ponadto zauważył, że wbrew twierdzeniu Zdającej nie wszystkie elementy zostały w pracy uwzględnione (brakuje odniesienia się co do kwestii zgłoszenia zmian w zarządzie spółki w KRS, całkowicie pominięto kwestię opodatkowania dokumentowanej czynności podatkiem VAT).

W ocenie organu nie jest trafne rozumowanie Zdającej, że decyzja Dyrektora Generalnego KOWR dołączona do aktu notarialnego z faktu "załączenia" może być uznana za ostateczna i prawomocną. Zdaniem organu nie można twierdzić - w kontekście egzaminu zawodowego mającego na celu weryfikację wiedzy kandydata do zawodu zaufania publicznego - że brak w treści aktu informacji, że decyzja jest nieostateczna i nieprawomocna oraz jej załączenie do umowy są wystarczające do przyjęcia, że decyzja była ostateczna i prawomocna. Organ wskazał, że skoro Zdająca przy odpisie postanowienia sądowego stwierdziła, że jest ono prawomocne, to dlaczego nie uczyniła odpowiedniej wzmianki przy decyzji administracyjnej, co zdaniem organu pozwoliłoby na wykazanie wiedzy Zdającej w tym zakresie.

Organ wskazał, że Zdająca w sposób nie wystarczający wykazała się znajomością przepisów prawa spółek handlowych a zapisy w tym zakresie są wyjątkowo ogólne i nieprecyzyjne. Nie można w pracy egzaminacyjnej zawierać wyłącznie stwierdzenia, że "na dokonanie czynności objętej niniejszym aktem posiada zgodę wyrażoną w uchwale nr (...) ponadto na dokonanie czynności objętej niniejszym aktem nie są wymagane żadne inne zgody ani uchwały organów reprezentowanej przez niego Spółki". Z zapisu takiego nie wynika bowiem na jaką konkretnie czynność została udzielona zgoda ani na podstawie jakiego przepisu prawa. Należało opisać tę kwestię precyzyjnie, aby wykazać się znajomością odpowiednich przepisów kodeksu spółek handlowych.

Organ nie uwzględnił argumentów Zdającej, że osoby wierzyciela w oświadczeniu o poddaniu się egzekucji co do zapłaty różnicy wartości przedmiotów zamiany, można się domyślać poprzez odwołanie do innego zapisu aktu notarialnego. Sąd prowadząc w tym zakresie postępowanie o nadanie aktowi notarialnemu klauzuli wykonalności będzie się ściśle trzymał sformułowania oświadczenia dłużnika o poddaniu się egzekucji i może odmówić nadania klauzuli wykonalności.

Nie podzielił racji Zdającej, że pobranie przy projekcie podatku od czynności cywilnoprawnych wyklucza tym samym, iż strony są podatnikiem podatku od towarów i usług. Jego zdaniem Zdająca pisząc projekt aktu notarialnego na egzaminie zawodowym powinna w treści projektu zawrzeć wyraźnie oświadczenia stron umowy co do opodatkowania dokumentowanej czynności podatkiem od towarów i usług, co ma kluczowa znaczenie dla notariusza jako płatnika podatku od czynności cywilnoprawnych. Jego zdaniem nie jest dopuszczalne, aby w pracy egzaminacyjnej tak istotnej okoliczności należało się domyślać poprzez fakt pobrania podatku od czynności Cywilnoprawnych, tym bardziej, że w treści zadania było podane w odniesieniu do jednej ze stron (T. M.), że nie jest i nie będzie przy zamierzonej czynności podatnikiem VAT.

Skargę na powyższą uchwałę wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, zarzucając:

1. naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:

art. 74 e § 2 i 4 ustawy Prawo o notariacie poprzez uznanie, że stwierdzone w pracy zdającej uchybienia przesądzają o konieczności jej oceny jako niedostatecznej, podczas, gdy zawarte w niej błędy nie mają charakteru istotnego i nie wpłynęły na poprawność ostatecznego rozwiązania zadania egzaminacyjnego,

art. 74d § 3 ustawy Prawo o notariacie poprzez jego niezastosowanie polegające na zignorowaniu ustalonej przez ustawodawcę skali ocen i konsekwencji na nieuzasadnionym utrzymaniu oceny.

obrazę przepisów postępowania, która miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 74h § 12 ustawy Prawo o notariacie poprzez:

a. dokonanie oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego z przekroczeniem zasad swobodnej oceny dowodów,

b. nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy,

c. § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 lipca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej lI stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego oraz art. 139 k.p.a poprzez podniesienie nowych zarzutów dotyczących pracy egzaminacyjnej skarżącej, które to zarzuty nie były ujęte w ocenach dokonanych Komisję Egzaminacyjną nr [...] do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości oraz w odwołaniu skarżącej.

Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej ppsa), Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu rozstrzygającego w niniejszej sprawie nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Przedmiotem skargi jest decyzja organu z dnia [...] lutego 2018 r. utrzymująca w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] października 2017 r. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego.

Zgodnie z przepisem art. 74e § 2 Prawa o notariacie, oceny rozwiązania każdego z zadań z części egzaminu notarialnego dokonują niezależnie od siebie dwaj członkowie komisji, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu. Nadto, jak wynika z art. 74 § 3 ustawy Prawo o notariacie, egzamin notarialny polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu notarialnego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza, w tym wiedzy i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu: materialnego procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, prawa finansowego, prawa prywatnego międzynarodowego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego, prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu notarialnego oraz innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu notariusza.

W ocenie Sądu bezpieczeństwo podmiotów korzystających z pomocy notariusza wymaga obiektywnego sprawdzenia kwalifikacji osób wykonujących zawód określany jako "zawód zaufania publicznego". W takiej sytuacji przepisy dotyczące przeprowadzania egzaminu notarialnego należy wykładać i stosować, mając na względzie cel, któremu służyło ich ustanowienie. Tym celem jest zapewnienie wysokiego stopnia profesjonalizmu osoby dopuszczonej do wykonywania zawodu notariusza. Egzamin notarialny nie może cechować się tolerancją dla popełnionych błędów. Analiza odwołania oraz treści i sposobu zredagowania aktu opracowanego przez Skarżącą upoważniała organy do wyciągnięcia wniosku, iż jej praca nie zasługuje na ocenę pozytywną, gdyż nie świadczy o dostatecznej znajomości przepisów prawa wymaganych w czasie egzaminu.

Wbrew twierdzeniom skarżącej Organ zastosował przepisy postępowania administracyjnego tj.: art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. i podejmował wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W ocenie Sądu w treści zaskarżonej uchwały, Organ dokonał ponownej analizy pracy Skarżącej w myśl przepisów ustawy Prawo o notariacie, wyjaśnił w sposób wyczerpujący, z jakich względów wywiedziona przez Skarżącą skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu zasadne jest twierdzenie organu, że funkcja jaką spełnia egzamin notarialny, tj. sprawdzenia przygotowania zdających do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego jakim jest zawód notariusza i zapewnienia wysokiego stopnia profesjonalizmu osób dopuszczanych do wykonywania tego zawodu, zobowiązuje organ do brania pod uwagę całości pracy i nawet praca generalnie poprawna ale zawierająca liczne drobne błędy może być surowo oceniona. Należy zauważyć, że zdający, który otrzymał pozytywny wynik egzaminu może bezpośrednio po egzaminie ubiegać się o powołanie na stanowisko notariusza i zawód wykonywać. Organ wykazał, że w projekcie znajdują się na tyle poważne uchybienia przepisom zarówno prawa o notariacie, jak też innych ustaw, w szczególności wskazujące na brak znajomości prawa administracyjnego, prawa cywilnego, postępowania cywilnego, ustaw podatkowych (VAT, pcc), ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, jak też odpowiedniego orzecznictwa sądowego, że nie ma podstaw do podwyższenia oceny na pozytywną.

Organ zasadnie wskazał, iż w projekcie pierwszego aktu notarialnego znajdują się na tyle ważne uchybienia przepisom prawa, że nie uzasadniają one podwyższenia oceny. Oceny cząstkowe wystawione przez poszczególnych egzaminatorów posiadają uzasadnienie merytoryczne wystarczające dla dokonania oceny prawidłowości podjętej uchwały przez Organ I instancji.

Zasadne jest twierdzenie, że sporządzając projekt umowy w dniu [...] września 2017 r., należało wyraźnie stwierdzić przymiot ostateczności (i prawomocności) decyzji Dyrektora Generalnego KOWR dołączonej jako "załącznik" do aktu notarialnego. W ocenie Sądu z samego faktu "załączenia" nie może być ona uznana za ostateczną i prawomocną. Zasadnie twierdzi organ, że nie tylko aplikant na egzaminie zawodowym, ale także notariusz w swojej codziennej praktyce nie może sobie pozwolić na przyjmowanie do czynności notarialnych aktów administracyjnych lub orzeczeń sądowych, które mogą być jeszcze zakwestionowane w toku instancji. Wobec tego nie można twierdzić - w kontekście egzaminu zawodowego mającego na celu weryfikację wiedzy kandydata do zawodu zaufania publicznego - że brak w treści aktu informacji, że decyzja jest nieostateczna i nieprawomocna oraz jej załączenie do umowy są wystarczające do przyjęcia, że decyzja była ostateczna i prawomocna.

Nie ma racji Zdająca twierdząc, że w sposób wystarczający wykazała się znajomością przepisów prawa spółek handlowych bowiem zapisy w akcie są w tym zakresie wyjątkowo ogólne i nieprecyzyjne. Zasadnie stwierdzono, że nie można w pracy egzaminacyjnej zawierać wyłącznie stwierdzenia, że "na dokonanie czynności objętej niniejszym aktem posiada zgodę wyrażoną w uchwale a ponadto na dokonanie czynności objętej niniejszym aktem nie są wymagane żadne inne zgody ani uchwały organów reprezentowanej przez niego Spółki". Z zapisu takiego nie wynika bowiem na jaką konkretnie czynność została udzielona zgoda ani na podstawie jakiego przepisu prawa. Należało opisać tę kwestię precyzyjnie, aby wykazać się znajomością odpowiednich przepisów kodeksu spółek handlowych.

Twierdzenie organu, że osoby wierzyciela w oświadczeniu o poddaniu się egzekucji co do zapłaty różnicy wartości przedmiotów zamiany, musi być sprecyzowana i nie można się jej tożsamości domyślać poprzez odwołanie do innego zapisu aktu notarialnego. Słuszne jest twierdzenie, że Sąd prowadząc w tym zakresie postępowanie o nadanie aktowi notarialnemu klauzuli wykonalności będzie się ściśle trzymał sformułowania oświadczenia dłużnika o poddaniu się egzekucji i może odmówić nadania klauzuli wykonalności. Elementami koniecznymi poddania się egzekucji w akcie notarialnym są: wyrażenie woli poddania się egzekucji, oznaczenie dłużnika i wierzyciela, określenie obowiązku świadczenia, określenie podstawy obowiązku świadczenia. Sporządzony przez Zdającą projekt aktu notarialnego miał zawierać dwie czynności, tj. opisaną w zadaniu umowę zamiany oraz oświadczenie o poddaniu się przez T. M. egzekucji. Każda z tych czynności podlega autonomicznej ocenie co do ważności i skuteczności złożonych oświadczeń woli oraz co do zachowania wymagań formalnych dla każdej z tych czynności notarialnych.

Twierdzenie Zdającej, co prawidłowego zapisu o pobraniu przy projekcie podatku od czynności cywilnoprawnych jest nieprawidłowe co zostało skazane w uchwale Organu. Zdająca pisząc projekt aktu notarialnego na egzaminie zawodowym powinna w treści projektu zawrzeć wyraźnie oświadczenia stron umowy co do opodatkowania dokumentowanej czynności podatkiem od towarów i usług, co ma kluczowa znaczenie dla notariusza jako płatnika podatku od czynności cywilnoprawnych. Nie jest dopuszczalne, aby w pracy egzaminacyjnej tak istotnej okoliczności należało się domyślać poprzez fakt pobrania podatku od czynności cywilnoprawnych.

Organ szczegółowo odniósł się do stanowiska Zdającą co do ocen cząstkowych.

W ocenie Sądu nietrafne są, zarzuty skarżącej naruszenia przepisów postępowania wyjaśniającego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Sądu uznaje, że Organ odwoławczy w sposób prawidłowy zgromadził i ocenił całość materiału dowodowego, zaś podjęte rozstrzygnięcie zostało w sposób wszechstronny i dokładny omówione w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Sąd nie może podzielić stanowiska skarżącej wywodzącej naruszenie art. 139 k.p.a. i art. 74 § 12 ustawy Prawo o notariacie w zw. z § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 rozporządzenia wykonawczego. Nie można przyjąć, aby utrzymanie w mocy negatywnej uchwały przez komisję odwoławczą na skutek stwierdzenia nic wytkniętych uprzednio przez komisję egzaminacyjną istotnych uchybień, naruszało zakaz reformationis in peius. Komisja musi ocenia wszystkie przesłanki określone w art. 74e § 2 ustawy - Prawo o notariacie, a przede wszystkim w art. 74 § 3 tej ustawy i brać pod uwag pozytywne i negatywne aspektu pracy nawet jak nie były one dostrzeżone we wcześniejszej ocenie. Pogląd ten podzielony został w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2015 r. (sygn. akt II GSK 1679/14), w którym uznano za bezzasadne zarzuty skargi kasacyjnej kwestionujące sposób oceny pracy pisemnej dokonanej przez Komisję II stopnia z tego względu, że organ ten ponownie rozpatrzył i rozstrzygnął sprawę dotyczącą zaskarżonej części egzaminu zamiast ograniczyć się do zbadania zasadności rozstrzygnięcia Komisji Egzaminacyjnej w granicach wyznaczonych przez zakres odwołania i podniesione w nim zarzuty. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że obowiązkiem Komisji II stopnia jest rozpoznanie sprawy w jej całokształcie.

Zdanie Sądu nietrafne są zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. przepisów art. 74 e § 2 i 4 art, 74d § 3 ustawy Prawo o notariacie. W ocenie Sądu skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż wystawienie oceny niedostatecznej przez Komisję Egzaminacyjną za projekt pierwszego aktu notarialnego jest uzasadnione.

Praca egzaminacyjna dokumentująca ważną czynność, jednak zawierająca liczne uchybienia przepisom prawa, błędy i usterki wskazujące na brak znajomości przepisów, nieumiejętność ich zastosowania, nieznajomość "rzemiosła notarialnego" ma być oceniona pozytywnie. W projekcie aktu przygotowanym przez zdającą znajdują się na tyle poważne uchybienia przepisom zarówno prawa o notariacie, jak też innych ustaw, w szczególności dotyczące braku znajomości prawa administracyjnego, prawa cywilnego, postępowania cywilnego, ustaw podatkowych (VAT, pcc), ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, jak też odpowiedniego orzecznictwa sądowego, z tego powodu stanowisko organu że nie ma podstaw, do podwyższenia oceny na pozytywną jest zasadne.

Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organy administracji - rozstrzygając sprawę - oparły się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach, organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.