Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2146/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 120 ust 2 pkt 2 i ust 2d pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 55
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.
article: art. 6
journal: Dz.U. 2020 poz 1219
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.

SENTENCJA

Dnia 12 stycznia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka Sędzia WSA Joanna Borkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 stycznia 2021 roku sprawy ze skargi M. S. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2020 roku nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na hodowlę i rozmnażanie bizona amerykańskiego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (dalej: GDOŚ, organ II instancji, organ odwoławczy, organ) w decyzji z [...] lipca 2020r., znak [...] wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 120 ust. 2 pkt 2 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020 poz. 55, dalej: u.o.p.), po rozpatrzeniu odwołania M. S. (dalej: skarżący, strona, wnioskodawca) od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] (dalej: RDOŚ w [...], organ I instancji) z [...] stycznia 2020 r., znak [...], niezezwalającej na odstępstwa od obowiązujących zakazów, tj. przetrzymywania, hodowli i rozmnażania, w stosunku do 4 okazów bizona amerykańskiego (Bison bison), inwazyjnego gatunku obcego, który w przypadku uwolnienia do środowiska przyrodniczego może zagrozić gatunkom rodzimym lub siedliskom, uchylił w całości decyzję RDOŚ w [...] z [...] stycznia 2020 r., znak [...], i w tym zakresie: 1. nie zezwolił na hodowlę i rozmnażanie 4 osobników bizona amerykańskiego na terenie gospodarstwa zlokalizowanego w [...]; 2. zezwolił na przetrzymywanie 4 osobników bizona amerykańskiego na terenie gospodarstwa zlokalizowanego w [...] do dnia [...] grudnia 2030 r., pod następującymi warunkami: 1. poddania kastracji samców przetrzymywanych bizonów w terminie do 3 miesięcy od otrzymania decyzji; 2. przesłania do GDOŚ zaświadczenia o wykonaniu ww. kastracji w ciągu tygodnia od jej przeprowadzenia; 3. niezwłocznego oznakowania poprzez wszczepienie, w podstawę lewego ucha każdego osobnika, mikroczipa o niezamienialnym i niepowtarzalnym numerze; 4. prowadzenia rejestru przetrzymywanych osobników; 5. otoczenia miejsca przetrzymywania ogrodzeniem o wysokości co najmniej 2 m, wykonanym z muru, grubych bali, krat lub siatki z drutu nierdzewnego o grubości nie mniejszej niż 3 mm, oczkach siatki nie większych niż 40 x 40 mm, lub innego materiału o nie mniejszej wytrzymałości, oraz gęsto ustawionych słupków o grubości, wytrzymałości i sposobie umocowania w podłożu dostosowanym do gatunku, uniemożliwiającym ich wyrwanie, złamanie lub zgięcie przez zwierzę; 6. kontroli szczelności zabezpieczeń nie rzadziej niż raz w miesiącu; w przypadku gwałtownych zjawisk pogodowych, takich jak burze, wichury, etc., zabezpieczenia mają zostać skontrolowane niezwłocznie po ich ustąpieniu; 7. niezwłocznego podjęcia, w przypadku przedostania się przedmiotowych osobników do środowiska przyrodniczego, działań w celu ich usunięcia; 8. niezwłocznego poinformowania właściwego regionalnego dyrektora ochrony środowiska o ucieczce któregokolwiek ze zwierząt oraz o każdym przypadku śmierci zwierzęcia; 9. izolacji na okres sierpień - wrzesień (czas rui bizonów) samców oraz samicy przetrzymywanych bizonów celem uniemożliwienia rozmnożenia ww. osobników oraz zwiększenie częstotliwości kontroli szczelności zabezpieczeń w tym okresie; w sytuacji gdy do końca lipca samce zostaną poddane kastracji osobniki mogą przebywać w jednym stadzie.

W decyzji GDOŚ z [...] lipca 2020 r. zobowiązano wnioskodawcę do przedkładania RDOŚ w [...] do dnia [...] stycznia każdego roku obowiązywania niniejszej decyzji oraz ostatni raz do dnia [...] stycznia 2031 r., informacji z zakresu wykorzystania niniejszego zezwolenia. Pierwsze sprawozdanie powinno zawierać informację o przeprowadzonej kastracji bizonów i powinno zostać przesłane w ciągu 7 dni od dokonania tego zabiegu. Kopie sprawozdania należy przesłać także GDOŚ.

Decyzja była wynikiem następujących ustaleń i oceny prawnej.

Wnioskiem z 24 października 2019 r., M. S. wystąpił do RDOŚ w [...] o wydanie zezwolenia na odstępstwa od zakazów obowiązujących w stosunku do gatunków obcych, które w przypadku uwolnienia do środowiska naturalnego mogą zagrozić rodzimym gatunkom lub siedliskom przyrodniczym, tj. wobec 4 osobników bizona amerykańskiego. Działając na podstawie art. 61 § 1 i 4 oraz art. 10 k.p.a., w piśmie z 6 grudnia 2019 r. RDOŚ w [...] poinformował stronę o wszczęciu postępowania i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. We wskazanym terminie strona nie wniosła żadnych uwag.

W decyzji z [...] stycznia 2020 r., ze względu na negatywny wpływ bizonów na populację żubra (Bison bonasus), wynikający z możliwości krzyżowania się osobników tych dwóch gatunków oraz przenoszenia chorób z bizonów na żubry, RDOŚ w [...] odmówił wydania zgody na hodowlę, rozmnażanie i przetrzymywanie 4 osobników bizona amerykańskiego w gospodarstwie na terenie [...].

W piśmie z 20 stycznia 2020 r., M. S. złożył odwołanie od ww. decyzji RDOŚ w [...]. W odwołaniu wskazał na brak zagrożenia skrzyżowania się trzymanych u niego bizonów z żubrami, ze względu na wieloletnie doświadczenie w hodowli zwierząt kopytnych, odpowiednią infrastrukturę otaczającą gospodarstwo i uniemożliwiającą wydostanie się hodowanych zwierząt poza ogrodzenie oraz monitoring uszkodzeń ogrodzenia, które pozwala na podejmowanie nagłych prac związanych z ich naprawą. Strona wniosła o uchylenie decyzji RDOŚ w [...] i pozytywne rozpatrzenie sprawy.

W uzasadnieniu decyzji z [...] lipca 2020 r. GDOŚ wskazał, że bizony, będące przedmiotem postępowania, uciekły wcześniejszemu właścicielowi, który nie był w stanie zapewnić w miejscu ich przetrzymywania odpowiedniego ogrodzenia uniemożliwiającego ich wydostanie się. Z informacji podanych przez skarżącego o fakcie ucieczki 4 osobników bizona oraz problemów z ich pojmaniem, wcześniejszy właściciel ww. zwierząt poinformował różne instytucje, m.in. RDOŚ w [...], Powiatowego Lekarza Weterynarii, Policję, Koło Łowieckie oraz Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami (dalej: TOZ), przy czym żadna z nich nie była w stanie pomóc w ich schwytaniu. Po uzyskaniu ww. informacji od TOZ, schwytania 4 bizonów na terenie [...] podjął się skarżący. Po wielu próbach zwierzęta zostały złapane, a po zabezpieczeniu przetransportowane przez skarżącego do zabezpieczonego gospodarstwa w [...], gdzie obecnie przebywają.

GDOŚ wyjaśnił, że bizon (synonim: bizon amerykański) jest gatunkiem wymienionym w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 9 września 2011 r. w sprawie listy roślin i zwierząt gatunków obcych, które w przypadku uwolnienia do środowiska przyrodniczego mogą zagrozić gatunkom rodzimym lub siedliskom przyrodniczym (Dz. U. Nr 210 poz. 1260). Został on wpisany do załącznika ww. rozporządzenia ze względu na to, że jest uznawany za inwazyjny gatunek obcy. Gatunkiem szczególnie zagrożonym obecnością bizona jest żubr, który w Polsce objęty jest ścisłą ochroną gatunkową na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2016 r. poz. 2183).

Jak wskazał RDOŚ w [...], bizon stwarza zagrożenie dla rodzimego gatunku - żubra, z uwagi na łatwość krzyżowania się z nim, co stanowi zagrożenie dla czystości genetycznej populacji żubra. Zagrożenie to jest bardzo wysokie z uwagi na brak bariery behawioralnej pomiędzy tymi gatunkami, w efekcie czego następuje ich krzyżowanie się. Zdaniem GDOŚ, w przedmiotowej sprawie kluczowym dla rozpatrzenia wniosku jest zbadanie, czy zachodzi przesłanka zawarta w art. 120 ust. 2d pkt 2 u.o.p., która stanowi podstawę do odmowy wydania zezwolenia na przetrzymywanie, prowadzenie hodowli, rozmnażanie i sprzedaż na terenie kraju bizona amerykańskiego. W przypadku analizy czy zachodzi warunek, uniemożliwiający wydanie zezwolenia, wskazany w art. 120 ust. 2d pkt 2 u.o.p., mianowicie wnioskowane czynności stwarzają zagrożenie dla rodzimych gatunków lub siedlisk przyrodniczych, sytuacja jest bardziej skomplikowana. Gatunkiem objętym ochroną, który jest najbardziej zagrożony z punktu widzenia wnioskowanych działań jest żubr. Gatunek ten objęty jest ochroną ścisłą na mocy rozporządzenia w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt.

W ocenie GDOŚ, bizon jest nosicielem bardzo wielu pasożytów lokalizujących się w różnych jego częściach ciała, w tym swoistych dla tego gatunku. Mogą one stanowić bardzo duże zagrożenie dla żubra. Bardzo ważnym jest aby, oprócz dostrzegania bieżącego zagrożenia jakie płynie z zakładania hodowli bizonów w Polsce, przewidzieć konsekwencje tych działań w przyszłości. Propagowanie i rozprzestrzenianie hodowli bizona może w praktyce uniemożliwić dalszy rozwój wolnożyjącej populacji żubra w Polsce, lub co najmniej stworzyć dla tego rozwoju poważne zagrożenia, poprzez zwiększenie prawdopodobieństwa przeniesienia patogenów i pasożytów oraz niekontrolowane krzyżowanie przedmiotowych gatunków m. in. na skutek znacznego zmniejszenia odległości pomiędzy miejscami występowania tych gatunków. Według GDOŚ, bardzo ważną kwestią jest również to, że nie można wykluczyć, że bizony posiadają bardzo groźnie dla żubra patogeny, które nie zostały jeszcze opisane przez naukę. Zastosowanie w tym przypadku ma "zasadza ostrożności" wymieniona w art. 191 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Wprowadzenie tej zasady ma na celu zapobiec negatywnemu oddziaływaniu danego zjawiska lub działania na środowisko, jeśli może ono stanowić potencjalne zagrożenia zidentyfikowane w ramach naukowej i obiektywnej oceny, jeżeli taka ocena nie pozwala na określenie z wystarczającą pewnością tego zagrożenia. W takim przypadku mając na uwadze przedmiotową zasadę można odmówić wykonania danych działań.

Odnosząc się do kwestii braku zagrożenia wydostaniem się bizonów na wolność (szczelny system ogrodzeń zabezpieczających), GDOŚ wyjaśnił, że należy mieć na uwadze fakt, że potencjalne ryzyko nie ogranicza się wyłącznie do ucieczki bizonów z terenu hodowli, ale również możliwości przeniknięcia wolnożyjących osobników żubra na teren hodowli w [...]. Żubr jest zwierzęciem, który jest w stanie przeskoczyć ogrodzenie o wysokości 1,5 m. Wysokość ogrodzenia musi wynosić m.in. 2 m i musi być ono niezwykle solidnie osadzone, aby zredukować ryzyko przedostania się osobnika żubra za ogrodzenie. Należy jednocześnie zauważyć, że nawet w przypadku idealnego stanu ogrodzenia, nie można wykluczyć wydostania się osobników bizona do środowiska przyrodniczego. Krytyczny może być tutaj czynnik ludzki w postaci np. niestarannej obsługi bram zagrody, kradzieży bądź dewastacji elementów ogrodzenia, wypuszczenia zwierząt w wyniku działań osób trzecich. Zdaniem GDOŚ, hodowla bizona jest zbyt dużym zagrożeniem dla populacji żubra w Polsce. Z uwagi na bardzo istotną rolę Polski w zachowaniu globalnej populacji żubra, w naszym kraju powinno stosować się zasadę przezorności i maksymalnie ograniczyć liczbę bizonów w Polsce, nie zezwalając na ich rozmnażanie, hodowlę oraz wwóz tych zwierząt na cele hodowlane. Obecność bizona w Polsce jest poważnym zagrożeniem dla czystości gatunkowej żubra, co wiąże się z utratą efektów prawie stuletniej pracy nad jego restytucją. GDOŚ mając na uwadze istniejące zagrożenie jakie stanowi bizon dla żubra uważa, że możliwym jest wydanie zezwolenia wyłącznie na przetrzymywanie wnioskowanych osobników bizona do czasu ich naturalnej śmierci, przy spełnieniu wskazanych warunków realizacji zezwolenia, przede wszystkim warunku polegającego na kastracji wszystkich przetrzymywanych samców ww. gatunku.

W skardze M. S. zaskarżył w całości decyzję GDOŚ z [...] lipca 2020 r. i wniósł o jej uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia RDOŚ w [...] lub przychylenie się Sądu do wniosku strony o zezwolenie na hodowlę bizona amerykańskiego na terenie jej gospodarstwa rolnego.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że decyzji GDOŚ z [...] lipca 2020 r. jest krzywdząca i niewykonalna z praktycznego punku widzenia, jeżeli chodzi o spełnienie warunków wymienionych w punkcie 1, 2, 3 oraz 5 niniejszej decyzji. Zdaniem skarżącego, kastracja wiąże się z koniecznością uśpienia zwierząt, a co za tym idzie z realnym zagrożeniem ich życia. Nie ma możliwości, aby wykonać zabieg w inny sposób, ponieważ są dzikie i niebezpieczne dla człowieka i nie ma możliwości wprowadzenia ich w jakikolwiek poskrom, natomiast usypianie po raz kolejny bizonów do zabiegu kastracji czy oznakowania poprzez wszczepienie w podstawę lewego ucha mikrochipa o niezamienialnym i niepowtarzalnym numerze mogłoby być zabójcze dla zwierząt, gdyż mając doświadczenie z odławianiem zbiegłych zwierząt z [...] wiązało się to z przekroczeniem dawki środka usypiającego nawet dziesięciokrotnie, co nadal nie skutkowało całkowitym uśpieniem zwierząt. Zwierzęta nadal zrywały się i były agresywne i niebezpieczne, a załadunek odbywał się w ekstremalnych warunkach. Nie wyobrażam sobie jak można byłoby wykonać w takich warunkach zabieg kastracji i chipowania zwierząt. W związku z powyższym skarżący uważa, że jest to z praktycznego punktu widzenia niewykonalne. Skarżący twierdzi, że ostatecznie może udostępnić zwierzęta do zabiegów, natomiast ze względu na przeszłe doświadczenia, o których mowa powyżej, nie chce po raz kolejny uczestniczyć w tak ryzykownym dla ludzi i zwierząt przedsięwzięciu.

Skarżący uważa, że nie jestem w stanie wykonać ogrodzenia o wysokości co najmniej 2 m z muru, grubych bali, krat lub siatki z drutu nierdzewnego o grubości nie mniejszej niż 3 mm, oczkach siatki nie mniejszych niż 40x40 mm lub innego materiału o nie mniejszej wytrzymałości oraz gęsto ustawionych słupków o grubości , wytrzymałości i sposobie umocowania w podłożu dostosowanym do gatunku, uniemożliwiającym ich wyrwanie, złamanie bądź zgięcie przez zwierzę. Jest to zbyt kosztowna i czasochłonna inwestycja, aby zbudować tak ogromne ogrodzenie powierzchni ok. 20 ha. Wykonanie zalecanego przez GDOŚ w ww. decyzji ogrodzenia jest tym bardziej nieuzasadnione, że względu na fakt, że decyzja na przetrzymanie bizona amerykańskiego została wydana do dnia [...] grudnia 2030 r. czyli na okres około 10 lat, a sama budowa zalecanego ogrodzenia może zająć kilka lat. Skarżący zwraca uwagę na koszty przedsięwzięcia i krótki okres przetrzymywania bizonów. W ocenie strony, skarżona decyzja jest krzywdząca, nakłada obowiązek kastracji, oznakowania, budowy ogrodzenia, wszystkie te zabiegi będą bardzo kosztowne, a decyzja nie daje gwarancji na jakąkolwiek hodowlę, a nawet na przetrzymywanie na okres dłuższy niż 10 lat. Na podstawie tej decyzji, skarżący nie wie co czeka go i zwierzęta po upływie okresu, na który została wydana. Nie ma gwarancji czy po tym okresie zwierzęta nie zostaną jemu odebrane lub uśpione.

W odpowiedzi na skargę GDOŚ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawą podstawę zaskarżonego do Sądu rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 120 ust. 2 pkt 2 i ust. 2d pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020 r., poz. 55 ze zm., dalej: u.o.p.) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z 9 września 2011 r. w sprawie listy roślin i zwierząt gatunków obcych, które w przypadku uwolnienia do środowiska przyrodniczego mogą zagrozić gatunkom rodzimym lub siedliskom przyrodniczym (Dz. U. z 2011 r., nr 210, poz. 1260).

Podkreślenia wymaga, że celem nadrzędnym normy prawnej zawartej w art. 120 ust. 2d pkt. 2 u.o.p. jest ochrona rodzimych gatunków lub siedlisk przyrodniczych przed zagrożeniem powodowanym przez gatunki obce. Rozprzestrzenianie się gatunków inwazyjnych jest istotnym czynnikiem utraty bioróżnorodności. W piśmiennictwie wskazuje się, że "Gatunki inwazyjne to gatunki obce w danym miejscu, których wprowadzenie i rozprzestrzenianie się poza naturalny zasięg powoduje zagrożenie dla różnorodności biologicznej. Gatunki takie występują we wszystkich grupach organizmów i są uważane za drugi, po utracie siedlisk, najważniejszy czynnik wpływający na utratę bioróżnorodności" (zob. A. Wolańska-Kamińska, Różnorodność biologiczna – stan, zagrożenia, metody ochrony, [w:] M. Górski, J. Miłkowska-Rębowska, wyd. LEX a Wolters Kluwer business, Warszawa 2013, s. 215-216).

W myśl art. 120 ust. 2d pkt 2 u.o.p., właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska może odmówić wydania zezwolenia, o którym mowa w art. 120 ust. 2 u.o.p., jeżeli wnioskowana czynność stwarza zagrożenie dla rodzimych gatunków lub siedlisk przyrodniczych. Przedmiotowe zezwolenie to jest wydawane w ramach uznania administracyjnego. Decyzja uznaniowa, wydana w związku z przysługującym organowi swobodnym uznaniem, nie oznacza decyzji dowolnej. Sąd nie ma podstaw do jej kwestionowania, o ile mieści się ona w granicach swobodnego uznania, ale stwierdzenie tego faktu możliwe jest po zapoznaniu się ze stanowiskiem organu wyrażonym w uzasadnieniu decyzji. Decyzja uznaniowa może być zatem kwestionowana tylko w takim zakresie, w jakim organ nie uzasadnił należycie podstaw podjętej decyzji.

W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. GDOŚ uzasadnieniu decyzji z [...] lipca 2020 r. szeroko omówił i uzasadnił przyczyny, dla których nie zezwolił na odstępstwa od zakazów obowiązujących w stosunku od gatunków obcych, które w przypadku uwolnienia do środowiska naturalnego mogą zagrozić rodzimym gatunkom lub siedliskom przyrodniczym tj. przetrzymywanie, hodowlę i rozmnażanie 4 osobników bizona Bison bison, na terenie gospodarstwa zlokalizowanego w [...]. Wiele miejsca w uzasadnieniu decyzji organu II instancji poświęcił wyjaśnieniom dlaczego uważa, że gatunkiem szczególnie zagrożonym obecnością bizona jest żubr Bison bonasus, który w Polsce objęty jest ścisłą ochroną gatunkową na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2016 r. poz. 2183). M. Gwiazdowicz uważa, że "Podstawowym problemem związanym z występowaniem obcych gatunków inwazyjnych jest ich negatywny wpływ na rodzimą przyrodę. To dziś jedno z głównych zagrożeń dla różnorodności biologicznej (ramka 1). Gatunki te konkurują z gatunkami rodzimymi o niezbędne do życia zasoby środowiskowe: rośliny – o substancje odżywcze, światło, wodę, a zwierzęta – o pokarm, miejsca rozrodu, kryjówki. Efektem może być zajęcie ekologicznej niszy gatunku rodzimego, wyparcie lokalnej populacji, redukcja liczby gatunków, a w konsekwencji zmiana struktury i przekształcenie ekosystemu (zob. M. Gwiazdowicz, Inwazyjne gatunki obce, Infos 2014, nr 11, zagadnienia społeczno-gospodarcze, Biuro Analiz Sejmowych, 5 czerwca 2014 r. s. 2).

Bizon (synonim: bizon amerykański) jest gatunkiem wymienionym w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 9 września 2011 r. w sprawie listy roślin i zwierząt gatunków obcych, które w przypadku uwolnienia do środowiska przyrodniczego mogą zagrozić gatunkom rodzimym lub siedliskom przyrodniczym (Dz. U. Nr 210 poz. 1260). Został on wpisany do załącznika ww. rozporządzenia ze względu na to, że jest uznawany za inwazyjny gatunek obcy.

Należy stwierdzić, że uzasadnienie decyzji GDOŚ z [...] lipca 2020 r. jest odzwierciedleniem procesu stosowania prawa przeprowadzonego w tej sprawie. Brak jego wadliwość świadczy o prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu, w którym wydano zaskarżoną decyzję.

Orzekające w sprawie organy wykazały, że bizon amerykański stwarza zagrożenie dla rodzimego gatunku - żubra, z uwagi na łatwość krzyżowania się z nim, co stanowi zagrożenie dla czystości genetycznej populacji żubra. Zagrożenie to jest bardzo wysokie z uwagi na brak bariery behawioralnej pomiędzy tymi gatunkami, w efekcie czego następuje ich krzyżowanie się. GDOŚ powołując się na poglądy wyrażone w publikacjach naukowych wskazał, że istnieje realne zagrożenie przenoszenia przez bizona patogenów i pasożytów, niegroźnych dla tego gatunku, ale groźnych dla żubra. Przenoszenie chorób i pasożytów z bizonów na żubry może odbywać się nawet w przypadku pozostawania bizonów w hodowlach zamkniętych, co odbywa się poprzez inne gatunki mogące służyć jako wektory przenoszące pasożyty i choroby poza obszar hodowli.

Organ odwoławczy powołując się na treść dokumentu pt. "Strategia ochrony żubra (Bison bonasus) w Polsce" wyjaśnił, że trwanie i rozwój populacji żubra są nadal zagrożone, gdyż cechuje się ona bardzo małą zmiennością genetyczną czego konsekwencją może być obniżenie zdolności adaptacyjnych. Ponadto duża podatność żubra na choroby wynika z jego słabo wykształconych mechanizmów szybkiej odpowiedzi immunologicznej.

Zgodzić należy się z organem II instancji, że żubr jest prawnie chroniony na terenie całej Europy, zgodnie z przepisami Konwencji o ochronie gatunków dzikiej flory i fauny europejskiej oraz ich siedlisk, sporządzonej w Bernie dnia 19 września 1979 r. (Konwencja Berneńska, Dz. U. z 1996 r. Nr 58 poz. 263). Żubr wymieniony jest w załączniku III do ww. Konwencji, co sprawia, że gospodarowanie tym gatunkiem powinno być prowadzone w sposób niezagrażający trwałości jego populacji. Jest również gatunkiem priorytetowym zgodnie z dyrektywą Rady 92/43/EWG z 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory (Dyrektywa Siedliskowa, Dz. U. UE L z 1992 r. Nr 206, str. 7, ze zm.), co oznacza, że na państwach członkowskich Unii Europejskiej ciąży szczególny obowiązek działań na rzecz jego ochrony. Gatunek priorytetowy jest to "gatunek zagrożony, w odniesieniu do którego Wspólnota ponosi szczególną odpowiedzialność z powodu wielkości jego naturalnego zasięgu mieszczącego się na terytorium państw członkowskich - art. 5 pkt 1b u.o.p. Oznacza to, że żubr jest gatunkiem chronionym prawem międzynarodowym, unijnym i krajowym, a populacja występująca w Polsce jest kluczowa dla jego zachowania.

Sąd w składzie orzekającym, dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia – w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy – doszedł do przekonania, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja GDOŚ nie została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a także z naruszeniem przepisów prawa procesowego, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Bezzasadne są zarzuty skargi odnoszące się do faktycznej możliwości wykonania kastracji oraz zagrożeń dla życia i zdrowia zwierząt związanych z tym zabiegiem. Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że skarżący jak wynika z odwołania od decyzji RDOŚ w [...] z [...] stycznia 2020 r. ma prawie 50 letnie doświadczenie w hodowli bydła, koni, owiec, bawołów wodnych, kóz i innych zwierząt. Wnioskodawca w uzasadnieniu odwołania wyjaśnił jednocześnie, że posiada odpowiednią infrastrukturę do hodowli i przetrzymywania zwierząt w stanie naturalnym, a nawet dzikim. Skoro skarżący ma duże doświadczenie w hodowli bydła i posiada odpowiednią do tej działalności dostosowaną infrastrukturę, będzie mógł zatem stworzyć bezpieczne dla zwierząt warunki wykonania kastracji oraz oznakowania zwierząt oraz wykonania pozostałych warunków wynikających z decyzji GDOŚ z [...] lipca 2020 r.

Skarżący zajmując się profesjonalnie hodowlą bydła prawie przez 50 lat powinien posiadać wiedzę i doświadczenie na temat kontroli anestezjologicznej jak i warunków zabiegów, które powinny być dokonane przez doświadczonych lekarzy weterynarii przy użyciu środków farmakologicznych dedykowanych do usypiania dużych przeżuwaczy, co może zapobiec ewentualnym negatywnym skutkom takiego zabiegu.

Oceniając nałożone w decyzji GDOŚ z [...] lipca 2020 r. na skarżącego obowiązki, należy stwierdzić, że są proporcjonalne do stopnia wykazanych przez organ zagrożeń jakie stwarza przetrzymywanie 4 osobników bizona amerykańskiego na terenie gospodarstwa zlokalizowanego w [...].

W ocenie Sądu, obowiązki nałożone na skarżącego w decyzji GDOŚ z [...] lipca 2020 r. wynikają z tego, że żubr i bizon mogą się krzyżować i dawać płodne potomstwo, stanowi to bezpośrednie zagrożenie dla zachowania czystości genetycznej stad wolnożyjących żubrów i w konsekwencji mogłoby zaprzepaścić prawie stuletnią pracę nad restytucją tego gatunku zarówno w Polsce jak i na świecie. GDOŚ wykazał, że nawet niewielkie prawdopodobieństwo zajścia takiego zdarzenia powinno zostać wyeliminowane. Mając na uwadze istniejące zagrożenie jakie stanowi bizon dla żubra, możliwe było wydanie zezwolenia wyłącznie na przetrzymywanie wnioskowanych osobników bizona do czasu ich naturalnej śmierci, przy spełnieniu wskazanych warunków realizacji zezwolenia określonych w zaskarżonej decyzji, przede wszystkim warunku polegającego na kastracji wszystkich przetrzymywanych samców ww. gatunku oraz wprowadzenie ogrodzenia o określonych parametrach (por. wyrok NSA z 10 marca 2017 r., sygn. II OSK 1737/15, LEX nr 2293572).

Zdaniem Sądu, nałożony na skarżącego obowiązek wykonania ogrodzenia o wskazanych w decyzji GDOŚ z [...] lipca 2020 r. parametrach wynika z wykazanego przez GDOŚ zagrożenia wydostaniem się bizonów na wolność (z powodu nieszczelnego systemu ogrodzeń zabezpieczających). Organ II instancji prawidłowo uzasadnił kwestię określonych w decyzji parametrów technicznych ogrodzenia. W ocenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo wyjaśnił także zasadność zastosowania pozostałych zabezpieczeń, tj. znakowania osobników bizona mikroczipem, prowadzenia rejestru przetrzymywanych osobników oraz niezwłocznego informowania regionalnego dyrektora ochrony środowiska o przypadku śmierci lub ucieczce każdego osobnika, jak również niezwłoczne podjęcie przez właściciela kroków w celu usunięcia ze środowiska osobników, które uciekły z zagrody. Znakowanie zwierząt przy pomocy mikroczipa umożliwi bowiem ich jednoznaczną identyfikację w przypadku ucieczki.

Prowadzenie rejestru osobników ma natomiast na celu m. in. zapewnić kontrolę nad liczebnością osobników w hodowli. Z uwagi na czynnik ludzki i brak możliwości całkowitego wyeliminowania ucieczek bizonów, jak również możliwość przedostania się żubrów do wnętrza zagrody z bizonami, jedynym pewnym sposobem eliminującym całkowicie możliwość skrzyżowania się bizonów z żubrem jest dokonanie kastracji samców bizona. Dlatego warunek ten Sąd również uznał za zasadny.

Decyzja GDOŚ z [...] lipca 2020 r. jest wyrazem prawidłowo zastosowanych przez organ zasad prewencji i przezorności uregulowanych w art. 6 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1219 ze zm.). Podstawami funkcji prewencyjnej decyzji wydanej na podstawie w art. 120 ust. 2d pkt. 2 u.o.p. są zasady prewencji i przezorności. Podstawowym sensem tych zasad na gruncie art. 120 ust. 2d pkt. 2 u.o.p. jest takie stosowanie prawa, które skutecznie będzie zapobiegać szkodliwemu wpływowi gatunków inwazyjnych na różnorodność biologiczną. Istotą koncepcji ww. zasad jest zatem skuteczność akcji prewencyjnej i przezornościowej podejmowanej na podstawie prawa w celu zapobiegania szkodliwemu wpływowi gatunków inwazyjnych na różnorodność biologiczną.

Zgodnie z art. 6 ust. 2 p.o.ś., kto podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując sie przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze. Według zasady przezorności dopuszczalne jest ograniczenie bądź zakaz prowadzenia działalności mogącej spowodować zagrożenie dla różnorodności biologicznej oraz gatunków rodzimych lub siedlisk przyrodniczych także w sytuacji, gdy ta możliwość nie została jeszcze w pełni, naukowymi metodami, dowiedziona i wykazana. Analizując treść zasady przezorności, należy zwrócić uwagę, że podejmowanie przedmiotowej działalności przez skarżącego, której skutki mogą dotyczyć ochrony różnorodności biologicznej oraz gatunków rodzimych lub siedlisk przyrodniczych, związane jest z dużym ryzykiem spowodowania zagrożenia dla gatunków rodzimych lub siedlisk przyrodniczych. Treść zasady przezorności można określić przez odwołanie sie do dwóch pojęć: ryzyka i niepewności, które dotyczą wystąpienia zagrożenia dla gatunków rodzimych lub siedlisk przyrodniczych, które nie jest jeszcze w pełni rozpoznane.

Według Sądu, postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, z poszanowaniem zasad ogólnych uregulowanych w k.p.a.

Wbrew wszystkim zarzutom skarżącego zdaniem Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wykazał zasadność nałożonych na skarżącego obowiązków w decyzji GDOŚ z [...] lipca 2020 r. Zdaniem Sądu, GDOŚ w sposób w pełni przekonujący wskazał argumenty przemawiające za nałożeniem na skarżącego warunków przetrzymywania 4 osobników bizona amerykańskiego na terenie gospodarstwa zlokalizowanego w [...]. Reasumując, w świetle akt sprawy nałożone na skarżącego warunki nie mogą być uznana za nadmierne.

W ocenie Sądu, organ wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa materialnego i procesowego. Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.