Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 607/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 345 poz 1  art.  138 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r.ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych  gruntów do produkcji surowców
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 74  art. 16 ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)  nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów  wiejskich.
article: art. 18 ust. 1,  art. 21
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca), , Protokolant Ewa Bogulak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 listopada 2010 r. sprawy ze skargi Z.K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności ONW na rok 2008 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r. Z. K. (dalej: skarżący) wystąpiła do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w L. o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2008 Strona zadeklarowała w tabeli VI (oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych) 76 działek ewidencyjnych, położonych w woj. d., powiat j. oraz k., gmina B., K. G., L. , obręb ewidencyjny J., M., O., P., S. B. i w tabeli nr VII (oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych) 34 działki rolne A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, Ł, M, N, O, P, R, S, T, U, W, X, Y, Z, AA, AB, AC, AD, AE, AF, AG, AH, AI o łącznej powierzchni 81,91 ha.

W trakcie kontroli administracyjnej krzyżowej, przeprowadzonej w dniu [...] r. stwierdzono, że na ujęte we wniosku działki ewidencyjnej nr [...], [...] oraz [...], położone w woj. d., powiat k., gmina L. , obręb ewidencyjny J. o łącznej powierzchni 8,29 ha, wystąpił o przyznanie płatności ONW na rok 2008 również inny producent rolny - G. K. , ich właściciel (dalej: nowy właściciel).

W wyniku kontroli administracyjnej oraz kontroli na miejscu wniosku obszarowego dokonano następujących wykluczeń:

- działka rolna E (działka ewidencyjna nr [...]) o pow. 0,34 ha,

- działka rolna F (działka ewidencyjna nr [...], [...]) o pow. 7,95 ha, stanowiących łączną powierzchnię 8,29 ha.

Ponadto zmniejszono powierzchnię następujących działek rolnych:

- działka rolna A z pow. 0,29 ha do pow. 0,14 ha,

- działka rolna B z pow. 1,45 ha do pow. 1,01 ha,

- działka rolna F z pow. 7,95 ha do pow. 7,22 ha,

- działka rolna H z pow. 0,70 ha do pow. 0,00 ha - działka nie spełnia wymogów dobrej kultury rolnej ze względu na liczne zakrzaczenia,

- działka rolna J z pow. 0,11 ha do pow. 0,00 ha - działka nie spełnia wymogu minimalnej powierzchni zgłoszonej do płatności, stanowiącej 0,10 ha,

- działka rolna N z pow. 0,50 ha do pow. 0,39 ha.

Łączna powierzchnia zastosowanych zmniejszeń wynosiła zatem 9,69 ha, co stanowiło 12,80% przekroczenia powierzchni ONW (strefa górska), co skutkuje przyznaniem płatności ONW w pomniejszonej wysokości oraz 51,30 % przekroczenia powierzchni ONW (strefa ze specyficznymi utrudnieniami), co powoduje odmowę przyznania tych płatności ONW i nałożenie sankcji.

W tym stanie faktycznym i prawnym, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. wydał w dniu [...] r. decyzję (nr [...]), w której: odmówił skrzącemu przyznania płatności ONW (strefa ze specyficznymi utrudnieniami) oraz nałożył sankcję finansową w kwocie [...] złotych, która będzie potrącana z przyznanej płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności; przyznał skrzącemu płatność ONW (strefa górska) w pomniejszonej wysokości, tj. [...] złotych ze względu na różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną.

Rozpatrując odwołanie, decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W., uchylił decyzję organu i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, z powodu naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mającego wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: nie przeprowadzenie w postępowaniu wyjaśniającym rozprawy administracyjnej z udziałem świadków. Organ odwoławczy podkreślił, iż pisemne oświadczenie osoby fizycznej co do spostrzeżonych przez nią faktów nie może być utożsamiane z dowodem z zeznań świadków.

W tych okolicznościach, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. w dniu [...] r. wystąpił do następujących Biur Powiatowych ARiMR:

- w K. G. z prośbą o przesłuchanie w ramach pomocy prawnej w charakterze świadków, osób wskazanych przez skarżącego tj. M. G., M. K., H. K., F. K. D. B., R. K. , R. C. , M. O. oraz Z. D. na okoliczność złożenia wyjaśnień w sprawie posiadania i rolniczego użytkowania w roku 2008 działek ewidencyjnych o numerach: [...], [...] i [...],

- w J. z prośbą o przesłuchanie w charakterze świadka T. K. także na okoliczność złożenia wyjaśnień w sprawie posiadania i rolniczego użytkowania w roku 2008 działek ewidencyjnych o numerach: [...], [...] i [...],

- w J. o przesłuchanie D. P. , poprzedniego właściciela spornych działek.

Przesłuchany w dniu [...] r. w charakterze świadka, M. K. (Protokół nr [...]) zeznał, iż poprzednim właścicielem spornych działek był P. i orientuje się gdzie położone są te działki. Dodał ponadto, iż od lat współpracuje z skarżącym bowiem wykonuje prace polowe na jego działkach. Nadmienił również, iż skarżący w ramach pomocy sąsiedzkiej pomagał mu przy prasowaniu siana, natomiast on pomagał jemu przy zbieraniu siana ze spornych działek. Jednocześnie zeznał, iż skarżący w roku 2008 kosił i zbierał siano z łąk leżących na działkach nr [...], [...] i [...], położonych w J. jak również, że nie posiada wiedzy dotyczącej stanu prawnego w/w działek oraz nic mu nie wiadomo o wykonywaniu prac wiosennych na przedmiotowych działkach, jedynie domniemywa, iż cyt. " były tam jakieś prace wykonywane na wiosnę, gdyż łąki były przygotowane do sianokosów, wygrabione i usunięte zakrzaczenia".

Świadek M. O. (Protokół Nr [...]) zeznał, że posiada wiedzę dotyczącą położenia spornych działek, gdyż był osobą przygotowującą program rolnośrodowiskowy dla skarżącego (pakiet rolnictwo ekologiczne i ekstensywne użytki zielone). Nadto zeznał, iż w trakcie przygotowywania planu rolnośrodowiskowego powziął informację od skarżącego, iż on jest dzierżawcą spornych działek i, że strona zamierza je odkupić od właściciela. Kolejny świadek Z. D. (Protokół nr [...]), zeznała, iż nie zna osobiście skarżącego, nigdy nie widziała żadnych działek ewidencyjnych jego gospodarstwa i nie prowadziła żadnych spraw tej osoby jako doradca rolniczy.

Świadek R. C. (Protokół nr [...]) zeznał, że orientuje się gdzie leżą sporne działki, będące wcześniej własnością P. , gdyż zna go osobiście. Zna także skarżącego, któremu pomagał w 2008 r. przy sianokosach (kosił trawę na siano w ramach pomocy sąsiedzkiej). Świadek F. K. (Protokół Nr [...]) zeznał, iż osobiście zna skarżącego, wie gdzie są położone działki ewidencyjne o numerach: [...], [...] i [...]. W roku 2008 pomagał stronie przy sianokosach w ramach pomocy sąsiedzkiej, a o pracach wiosennych prowadzonych na spornych działkach w roku 2008 nic mu nie wiadomo.

Przesłuchany w charakterze świadka H. K. (Protokół Nr [...]) zeznał, że jest dalekim krewnym skarżącego i wie gdzie znajdują się sporne działki, gdyż od lat pomagał stronie w ramach pomocy sąsiedzkiej w pracach polowych, głównie przy sianokosach i zwózce siana, jednak nie pamięta czy dotyczyło to roku 2008. W dniu [...] r. R. K. (Protokół Nr [...]) zeznał, iż jest kuzynem skarżącego i pomagał mu w pracach polowych związanych z pielęgnacją działek rolnych na wiosnę 2008 r. tj. dosadzał po miedzach i na granicach działek sadzonki świerka, modrzewia i sosny. Odnośnie zabiegów agrotechnicznych wykonywanych na wiosnę 2008 r. zeznał, iż sporne działki były bronowane i zasilane nawozem, następnie latem były koszone, a siano było zbierane z większej części tych działek, tam gdzie można było wjechać kosiarką, natomiast jesienią wypasały się na nich owce.

D. B. (Protokół Nr [...]) zeznał natomiast, że zna skarżącego, lecz nie zna numerów działek ewidencyjnych, posiada wiedzę, że niniejsza sprawa dotyczy gruntów, których wcześniejszym właścicielem był P. . Nie posiada natomiast wiedzy o stanie prawnym spornych działek - nie wie czy grunty te były dzierżawione przez skarżącego. Poza tym nie wie czy skarżący wykonywał jakieś zabiegi na tych działkach wiosną 2008 r. Potwierdza jedynie fakt, iż osobiście w ramach pomocy sąsiedzkiej zbierał ze spornych działek siano.

Następny świadek M. G. (Protokół Nr [...]) zeznał, iż zna osobiście zarówno skarżącego jak i nowych właścicieli, gdyż jego posesja graniczy z nieruchomością, którą oni nabyli P. , o zmianie właściciela dowiedział się w roku 2007. Dalej świadek zeznał, iż na dzień [...] r. właścicielem działek ewidencyjnych nr [...], [...] oraz [...] byli K., którym pomagał wiosną 2008 r. udrażniać przejazdy i drogi dojazdowe na w/w działkach oraz porządkować teren po zwalonych drzewach jak również doglądał ich gospodarstwo w ramach pomocy sąsiedzkiej z uwagi na fakt nie zamieszkiwania przez nowych właścicieli w zakupionej nieruchomości. Ponadto nadmienił, iż to on sam w roku 2008 zaproponował skarżącemu aby on skosił trawę na siano, przy czym faktu tego nie uzgodnił z właścicielami gruntów. Świadek potwierdził poza tym, iż tylko część siana została zebrana przez skarżącego, co do pozostałej części to zeznał, iż nowi właściciele cyt. "dokonali prac wykończeniowych usuwając zarośla i nie koszone przez skarżącego trawy". Świadek nie potrafił odpowiedzieć czy skarżący został przez D. P. poinformowany o dokonanej umowie sprzedaży nieruchomości. W skorygowanym w dniu [...] r. Protokole Nr [...] świadek zeznał, iż w roku 2007 prace agrotechniczne, polegające na wycięciu zakrzaczeń dokonywał skarżący, natomiast w 2008 r. na wiosnę dokonał włókowania w celu wyrównania powierzchni działek.

Świadka D. P. , przesłuchanego w dniu [...] r. w Biurze Powiatowym ARiMR w J. zeznał, iż w przeprowadzonej rozmowie telefonicznej z skarżącym wyraził zgodę na jednorazowy wypas przez niego owiec na spornych działkach w przybliżonym terminie - koniec lata 2006 r. i, że o fakcie tym poinformował nowego właściciela. Dalej wyjaśnił, iż skarżący nie miał żadnych praw do dalszego użytkowania gruntów, a tym bardziej do ubiegania się o dopłaty. Do zeznań tych zostało dołączone oświadczenie D. P. z dnia [...] r., w którym wyjaśnia, iż w okresie pomiędzy [...] r. a [...] r. przedmiotowe działki nie znajdowały się posiadaniu samoistnym ani zależnym osób trzecich. Ponadto twierdzi, iż nie zawierał z skarżącym ani ustnej ani pisemnej umowy dzierżawy spornych działek.

W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. wezwał T. K. do złożenia wyjaśnień w charakterze świadka. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w dniu [...] r. Pan F. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w L. w imieniu T. K. ponowne pisemne oświadczenie, w którym potwierdził, że w roku 2008 wykaszał dla skarżącego łąki, położone w J. , a następnie zbierał z nich siano i do późnej jesieni wypasał tam owce w ilości 500 sztuk

Z oświadczenia – nowego właściciela (drugiej strony konfliktu) z dnia [...] r. oraz [...] r. wynika, iż w dniu [...] r. na podstawie umowy przeniesienia własności, zawartej w Kancelarii Notarialnej w J. G. nabył od D. P. gospodarstwo rolne, w skład którego wchodzą następujące działki ewidencyjne: nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz nr [...] o pow. 10,08 ha, położone w obrębie ewidencyjnym J.. Dalej nadmienił, iż od tego dnia przedmiotowa nieruchomość nie znajdowała się w posiadaniu zależnym osób trzecich, nie była wydzierżawiana czy użyczana.

Organ I instancji, na tle wskazanego powyższego materiału uznał, że w 2008 r. skarżący nie był posiadaczem zależnym (użytkownikiem) działek ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] - nie mógł swobodnie ich użytkować i decydować o zabiegach dokonywanych na spornych działkach. W tych okolicznościach, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. wydał w dniu [...]r. decyzję nr [...] w sprawie płatności ONW na rok 2008.

Mocą powyższej decyzji przyznał skarżącemu płatności ONW (strefa górskie) w pomniejszonej wysokości, wynoszącej [...] zł z uwagi na stwierdzone różnice między powierzchnią deklarowaną, a stwierdzoną, wynoszącą 12,80 %. W uzasadnieniu wskazano na art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. L 345 z 20.11.2004, str. 1 ze zm.) i art. 50 ust.3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego sytemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia rolników (DZ. Urz. UE L. 141 z 30.04.2004 r., str.; 18, z pózn. zm., w związku z art. 16 ust. 1 i ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1698/2005 w sprawie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. L. 368, z 23.12. 2006, str. 74). Wskazano, że zgodnie z nimi, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3 % lecz nie więcej niż 30 % powierzchni stwierdzonej, wówczas kwota, jaka ma być przyznana zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę.

Równocześnie w tej decyzji organ pierwszej instancji odmówił skarżącemu przyznania płatności ONW (obszary ze specyficznymi utrudnieniami) oraz nałożył sankcję finansową w wysokości [...] zł ze względu na różnice pomiędzy powierzchnia deklarowana a stwierdzoną podczas kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu, wynoszącą 51,30 %. W uzasadnieniu powołano się na art. 16 ust. 3 akapit 2 oraz ust.6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368. Z 23.12.2006, str. 74).

W odwołaniu skarżący zarzucił decyzji organu pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 18 ust.1 i art. 21 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 4279; art. 336 Kodeksu cywilnego, poprzez przyjecie, ze skarżący nie władał spornymi działkami (nr [...],[...],[...]), poprzez nie uwzględnienie wszystkich zgłoszonych dowodów. W uzasadnieniu wskazał, iż był on posiadaczem wskazanych działek w rozumieniu art. 336 kodeksu cywilnego w chwili złożenia wniosku o przyznanie płatności. W 2008 r. użytkował sporne działki jako ich posiadacz i dokonywał wszelkich niezbędnych zabiegów agrotechnicznych, w tym ich wykaszanie oraz zbieranie z nich siana w okresie letnim, a fakt ten potwierdzili zeznający w trakcie postępowania wyjaśniającego wskazani świadkowie, zamieszkujący w miejscowości, w której są położone przedmiotowe działki:

Zeznania nowych właścicieli są sprzeczne i niewiarygodne, nie wykonywali oni w roku 2008 na przedmiotowych działkach żadnych prac, zaś jedyną osobą, która cyt. "czynnie korzystała rolniczo z działek byłem jedynie ja jako ich posiadacz zależny w zw. z ustną umową dzierżawy zawartą z poprzednim właścicielem nieruchomość". Nie zna przyczyn, z powodu których poprzedni właściciel nie ujawnia tego faktu. Strona zarzuca ponadto, iż organ nie wziął pod uwagę przy rozpoznawaniu sprawy oświadczenia M. J. z dnia [...] r., w którym potwierdza, iż w 2005 r. była świadkiem rozmów pomiędzy z poprzednim właścicielem, odnośnie umowy dzierżawy spornych nieruchomości rolnych oraz, że była obecna przy zawarciu ustnej umowy dotyczącej dzierżawy. Skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z zeznania kolejnego świadka na okoliczność rolniczego użytkowania spornych gruntów.

Dyrektor Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR we W., decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu najpierw przedstawiono stan faktyczny sprawy a także przedstawiano przepisy regulujące warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej w ramach wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 -2013. Następnie wskazano w uzasadnieniu, że przepisy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448 ze zm.), regulujące kwestię płatności ONW, nie wiążą uprawnienia do przyznania płatności z tytułem prawnym do gruntu, lecz odnoszą się do stanu faktycznego, jakim jest posiadanie gruntów przez rolnika. Rozporządzenie, o której mowa wyżej, nie zawiera definicji posiadacza gospodarstwa, dlatego należy stosować definicję zawartą w art. 336 Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 16, poz.93 ze zm.). Stosownie do dyspozycji tego artykułu, posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jako użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie więc przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą, z którego wynikają skutki prawne o charakterze majątkowym.

W takiej sytuacji sam tytuł prawny do gruntu (własność, dzierżawa) nie może stanowić podstawy do uzyskania płatności, gdyż nie musi się wiązać z posiadaniem danej działki rolnej, która może być utrzymywana w dobrej kulturze rolnej przez innego producenta rolnego. Istotne jest ustalenia, kto w jakim okresie był faktycznym użytkownikiem spornych gruntów. Sens płatności ONW polega na rekompensowaniu faktycznie poniesionych kosztów w związku z utrzymaniem gruntów rolnych zgodnie z dobra kulturą, a istotą tych płatności jest przyznanie ich osobie będącą faktycznym użytkownikiem gruntów, rzeczywiście je uprawiającej, decydującej, co uprawiać i dokonującej swobodnie odpowiednich zabiegów agrotechnicznych oraz zbierającej plony. W przedmiotowej sprawie było ustalenie, kto w roku 2008 r. był posiadaczem działek ewidencyjnych nr: [...], [...] i [...], nie tylko w sposób fizyczny, ale również, kto miał swobodę podejmowania decyzji - co i kiedy uprawiać na tych działkach. Warunkiem uzyskania płatności jest nie tylko posiadanie gruntów rolnych, ale także utrzymywanie ich zgodnie z normami. Wymogiem zatem jest efektywne prowadzenie działalności rolniczej przez cały rok kalendarzowy.

Podniesiono w uzasadnieniu, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż skarżący dokonał skoszenia trawy i jej zbioru na działkach, ale nie jest to jeszcze - zdaniem organu odwoławczego - dowód na to, iż był posiadaczem utrzymującym owe grunty w dobrej kulturze rolnej. Z zeznań przesłuchanych świadków można wyprowadzić wniosek, iż czynność skarżącego była jednorazowa, polegająca jedynie na skoszeniu trawy, zbieraniu siana oraz wypasie owiec. Wobec tego nie jest wystarczającą przesłanką do uznania, iż skarżący wyczerpał przesłanki z § 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r., mogące skutkować przyznaniem stronie płatności.

Organ wskazał w tym zakresie w uzasadnieniu, że aktualny właściciel nie potwierdził faktu zawarcia z skarżącym żadnej umowy i wyjaśnił, iż działki te są użytkowane wyłącznie przez niego. Nadmienił, że zgodnie z przyjętym programem rolnośrodowiskowym dla gospodarstwa na lata 2008-2013, na działkach będących jego własnością prowadził ekstensywną gospodarkę na łąkach i pastwiskach, polegającą na wykonaniu w terminie od 1 czerwca do 30 września nie więcej niż dwóch pokosów w danym roku, przeprowadzonych w lipcu 2008 r. W celu zapewnienia prawidłowego gospodarowania uzyskał zezwolenie Burmistrza Miasta L. Nr [...] z dnia [...] r. na usuniecie 254 drzew rosnących na terenie nieruchomości, oznaczonej numerami geodezyjnymi nr [...] i [...]. Nie posiadał wiedzy w przedmiocie użytkowania spornych działek przez osoby trzecie.

Organ podniósł, że zeznający w sprawie, powołani przez skarżącego świadkowie ( min. F. K. , H. K. , D. B. , M. K. , R. C. oraz T. K. ) , potwierdzili jedynie fakt koszenia trawy, zebrania siana oraz wypasu owiec na spornych działkach przez skarżącego w 2008 r. Do tego, jak podniósł organ, z zeznań nowego właściciela oraz świadka M. G. powyższe czynności dokonywał skarżący bez zgody i wiedzy właściciela. Te ostatni świadek zeznał, iż sporne działki użytkował rolniczo w 2008 r. ich nowy właściciel.

Ponadto w uzasadnieniu organ podniósł, że zeznania wskazanego przez skarżącego świadka M. J. na okoliczność umowy dzierżawy tych gruntów nie zasługują na uznanie, jako, że były właściciel zaprzeczył by kiedykolwiek zawierał ze skarżącym umowę dzierżawy nawet ustnie, a jedynie zezwolił na jednorazowy wypas owiec przez skarżącego spornych działkach pod koniec lata 2006. Do tego w umowie sprzedaży nie dokonano w nim żadnej wzmianki o istnieniu jakiejkolwiek umowy dzierżawy.

Dalej w uzasadnieniu wskazano, że dobre gospodarowanie na łąkach i pastwiskach wymaga od rolnika działań dobrze przemyślanych, wspartych rozległą wiedzą przyrodniczą i rolniczą. Użytki zielone - są to grunty (łąki i pastwiska) zajęte pod uprawę traw lub innych upraw zielnych, zarówno naturalnych jak i powstałych w wyniku działalności rolniczej (zasianych). Ze względu na czas trwania użytkowania wyróżnia się użytki: trwałe — użytkowane trwale lub w okresach wieloletnich, nie włączone do płodozmianu przez okres co najmniej 5 lat lub dłużej, przemienne — użytkowane krótko i ujmowane w płodozmiany polowe, dostarczające paszy zielonej, siana i kiszonki. Procesy przyrodnicze na łąkach i pastwiskach zachodzą nieprzerwanie. Jednorazowy zabieg zagospodarowania przy pomocy jakiejkolwiek metody nie gwarantuje stabilizacji składu botanicznego runi pod względem jej jakości i produktywności. Każda łąka i pastwisko kształtuje się pod wpływem sposobu użytkowania i zabiegów pielęgnacyjnych. Zbiorowiska trawiaste będą spełniać warunki stawiane współczesnej gospodarce łakowo-pastwiskowej o ile będzie się właściwie pielęgnować, nawozić i umiejętnie sterować uwilgotnieniem gleby. Podstawowe zabiegi pratotechniczne wykonywane na łąkach i pastwiskach można podzielić na: mechaniczne zabiegi pielęgnacyjne, użytkowanie jako swoisty zabieg pielęgnacyjny, zwalczanie chwastów, zwalczanie chorób, niszczenie szkodników, nawożenie. Oczywiste jest, że nie można stosować na łąkach i pastwiskach takich samych zabiegów uprawowych jak na gruntach ornych ponieważ przez cały sezon wegetacyjny, a także przez wiele lat, łąki i pastwiska są obiektami nieprzerwanej produkcji, jak również dlatego, że ruń tworzy zwarte pokrycie gruntu. Jednym z zabiegów mechanicznych wykonywanych na łąkach jest skaryfikacja (bruzdowanie). Innym zabiegiem mechanicznym wykonywanym na łąkach i pastwiskach jest bronowanie.

Zatem w świetle powyższego, jak podniesiono dalej w uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej, w przypadku skarżącego można tylko mówić o jednorazowej (epizodycznej) czynności, polegającej na skoszeniu trawy oraz jej częściowym zebraniu bez zgody i wiedzy właściciela, a fakt ten nie jest wymiernikiem pojęcia rzeczywistego użytkowania gruntów. Organ wskazał w tym zakresie, że zeznający w sprawie M. G. - sprawujący nadzór nad gospodarstwem nowego właściciela - potwierdził, iż w 2008 r. zasugerował skarżącemu skoszenie trawy bez czynienia jakichkolwiek ustaleń z faktycznym posiadaczem gruntów.

W dalszej części uzasadnienia wskazano, że z całości zgromadzonych w niniejszej sprawie dokumentów wynika, że to nowy właściciel posiadał pełne władztwo nad gruntami. Potwierdzenia to fakt, iż w trakcie dokonywania przez skarżącego czynności, podjętych bez uzgodnienia i wiedzy faktycznego użytkownika, nowy właściciel jako ich faktyczny użytkownik przerwał te działania, podejmując się samodzielnego wykoszenia pozostałej części trawy, jak również jej zbioru.

Powyższe ustalenia wskazują, zdaniem organu odwoławczego, że skarżący nie był w roku 2008 posiadaczem zależnym spornych działek, a jedynie bezprawnie, bez zgody i wiedzy właściciela tych działek dokonał na nich koszenia, wypasu owiec oraz wycięcia drzew nie posiadając wymaganego zezwolenia na ich wycięcie. Natomiast te okoliczności nie wyczerpują ustawowych przesłanek posiadania zależnego spornych działek, gdyż nie wskazują na władztwo nad cudzą rzeczą w zakresie odpowiadającym prawu podmiotowemu innemu niż własność, które posiadacz wykonuje. W konsekwencji, zdaniem organu, zasadne było wykluczenie z płatności działek ewidencyjnych o numerach: [...], [...] l oraz [...]. W konsekwencji, nie uzasadnione było, zdaniem organu, uwzględnienie wniosku skarżącego o dopuszczenie dowodu z zeznania kolejnego świadka na powyższą okoliczność.

Dalej w uzasadnieniu wskazano, że w związku wskazanym wcześniej wykluczeniami i wyłączeniami powierzchnia deklarowana do płatności ONW uległa zmniejszeniu do 71,01 ha w odniesieniu do strefy górskiej oraz do 1,15 ha odnośnie strefy ze specyficznymi utrudnieniami.

W tej sytuacji, jak wskazano w uzasadnieniu, powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności ONW strefa górska na rok 2008 wynosiła 80,17 ha. Różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnia stwierdzoną wynosiła 9,10 ha, natomiast procentowa różnica między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną wynosiła 12,80 %. W konsekwencji, stosowne stało się pomniejszeniem płatności ONW (strefa górska) zgodnie z art. 138 ust. l akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystywania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. U. L 345 z dnia 20.11.2004 r., str. l ze zm.) w zw. z art. 16 ust. l i 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 369 z 23.12.2006 r. str. 74).

Natomiast, powierzchnia deklarowana we wniosku o przyznanie płatności ONW (strefa ze specyficznymi utrudnieniami) na rok 2008 wynosiła 1,74 ha (stanowiła sumę działek rolnych: A o pow. 0,29 ha oraz działka rolna B o pow. 1,45 ha.). Po wykluczeniu z płatności części działki rolnej A o pow. 0,15 ha oraz części działki B o pow. 0,44 ha, powierzchnia stwierdzona podczas kontroli na miejscu wyniosła 1,15 ha. Różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnia stwierdzoną wynosiła 0,59 ha, natomiast procentowa różnica miedzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną wynosiła 51,30%, co musiało skutkowało odmową przyznania płatności ONW (strefa ze specyficznymi utrudnieniami) i zastosowaniem sankcji, zgodnie z art. 16 ust. 3 akapit rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 369 z 23.12.2006 r. str. 7).

W skardze na powyższą decyzję wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w części dotyczącej nie przyznania płatności ONW do deklarowanych działek rolnych o numerach [...]/, [...], [...]. Powyższym decyzjom zarzucił:

1. Naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy:

- poprzez nie przeprowadzenie w pełni rzetelnie postępowania dowodowego, a w szczególności naruszenie art. 7 kpa;

- poprzez naruszenie ogólnej zasady prawdy obiektywnej, a w konsekwencji przeprowadzenie postępowania bez ustalenia rzeczywistego stanu użytkowania nieruchomości;

- poprzez przeprowadzenie postępowania z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, art. 8 kpa;

- poprzez uznanie za udowodniony fakt władania nieruchomością zgodnie z zasadami dobrej kultury rolnej przez właściciela, tj. naruszenie art. 6 kpa.

2. Naruszenie prawa materialnego:

- poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 10 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427), a w konsekwencji uznanie, iż rolnikowi - skarżącemu nie przysługuje płatność ONW;

- poprzez uznanie, iż rolnikowi nie należy się płatność ONW do zadeklarowanych działek o nr [...], [...] i [...], a w konsekwencji naruszenie § 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczególnych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2007, nr 68, poz. 448);

- poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 336 kodeksu cywilnego, a w konsekwencji uznanie, iż posiadaczem zależnym gruntów w dniu złożenia wniosku nie był skarżący.

W uzasadnieniu podniesiono, że nietrafne jest stanowisko organów jakoby skarżący nie był posiadaczem działek nr [...], [...], [...] w 2008 r., nie mógł swobodnie ich użytkować i decydować o zabiegach agrotechnicznych, jak i stanowisko, że skarżący jedynie dokonał jednorazowego i bezprawnego pokosu trawy z nieruchomości. Wskazano w tym zakresie, że zeznania świadków, pozyskane przez organ l instancji w trakcie postępowania wyjaśniającego, bezspornie świadczą o rolniczym wykorzystywaniu przez skarżącego spornych działek w roku 2008, a także w latach wcześniejszych, kiedy to były przeprowadzone przez ARiMR kontrole i rekontrole przedmiotowych nieruchomości. Świadkowie przesłuchani w trakcie postępowania, mieszkający w miejscowości, w której są położone nieruchomości gruntowe, oświadczyli jednoznacznie, iż w 2008 r. w okresie letnim, skarżący dokonał na działkach niezbędnych zabiegów agrotechnicznych. Podnosili, że wykonane czynności agrotechniczne nie były pojedynczym aktem władania rolniczego nieruchomością polegającymi tylko na wykaszaniu i zebraniu siana, ale sprowadzały się do permanentnej i długotrwałej gospodarki rolnej. Wskazano, że przedmiotowe działki zostały objęte planem rolnośrodowiskowym (pakiet rolnictwo ekologiczne i ekstensywne użytki zielone) sporządzonym przez skarżącego, co świadczy o tym, iż prowadził i zamierzał kontynuować czynną gospodarkę rolną na nieruchomościach.

Podniesiono także w uzasadnieniu, że w zeznaniach członków społeczności lokalnej brak informacji, aby ktokolwiek poza skarżącym użytkował sporne grunty w 2008 r. Brak w nich informacji, czy prawny właściciel w ogóle wykonywał jakiekolwiek zabiegi agrotechniczne na działkach (zarówno w okresie wiosennym, letnim jak i jesiennym 2008 r.).

Dalej wskazano w uzasadnieniu, że przepisy regulujące kwestę płatności ONW nie wiążą uprawnienia do przyznania płatności z tytułem prawnym do gruntu, lecz odnosząc się do stanu faktycznego, jakim jest posiadanie gruntu przez rolnika. Ustalenia organu w tym zakresie bezspornie świadcząc o naruszeniu przez organ art. 336 k.c. Skarżący bowiem w 2005 r. z poprzednim właścicielem gruntów D. P. m zawarł ustną umowę dzierżawy spornych nieruchomości. Nie poinformował on skarżącego o zmianie prawnego właściciela nieruchomości, a także nie rozwiązał zawartej umowy. Sporne działki były przez skarżącego użytkowane od 2005 r. i nikt w tym okresie nie podniósł zarzutu, iż użytkuje on nieruchomości w złej wierze, poprzedni jak również obecny właściciel do 2009 r., nie zgłaszali żadnych w tym zakresie zarzutów. Podniesiono w tym zakresie uzasadnieniu, że fakt zawarcia tej umowy został potwierdzony przez świadka, której oświadczenie zostało przekazane organowi. Organ odmówił jednak wiarygodności temu oświadczeniu, nie podając jednocześnie rzetelnego uzasadnienia. Zdaniem skrzącego, w trakcie postępowania dowodowego organ powinien był dokonać bezpośredniego przesłuchania tego świadka - osoby obcej zarówno dla skarżącego jak i byłego oraz obecnego właściciela spornych działek. W razie dalszych wątpliwości zeznania świadka oraz osób władających nieruchomością powinien skonfrontowane ich ze sobą w celu wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości. W tej sytuacji, postępowanie organu wbrew zasadzie prawdy obiektywnej, stanowi w istocie naruszenie prawa, a tym samym skutkuje wadliwością rozstrzygnięcia. Wskazano ponadto w uzasadnieniu skargi, że organ nie uwzględniając wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania kolejnego świadka.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa We W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Po myśli art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie weryfikuje działalności administracji publicznej według zasad słuszności, sprawiedliwości społecznej, czy też w aspekcie celowości podjętych rozstrzygnięć.

Skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145-150 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Sąd nie stwierdził naruszeń prawa skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Podstawą materialnoprawną w rozpatrywanej sprawy jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448 ze zm., dalej rozporządzenie). Wydane na podstawie ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm., dalej ustawa).

Jak trafnie wskazał organ odwoławczy, zgodnie z § 2 tego rozporządzenia, płatności ONW przyznaje się rolnikowi - w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) 1454/2001, (WE) 1868/94, (WE) 1251/1999, (WE) 1254/1999, (WE) 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. L. 270 z 21.10.2003, str.1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3 t. 40, str. 269, ze zm.) – po spełnieniu określonych warunków. Przyznanie tej płatności następuje rolnikowi:

1) który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999, str. 80, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3. t. 25, str. 391);

2) jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia wymienionego we wprowadzeniu do wyliczenia, zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, wynosi co najmniej 1 ha;

3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;

4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym".

Natomiast wysokość płatności ONW w danym roku kalendarzowym, na podstawie § 3 ust. 1 rozporządzenia, ustala się jako iloczyn stawek płatności na hektar gruntu rolnego i powierzchni deklarowanej przez rolnika do płatności ONW na działkach rolnych.

Z kolei według art. 14 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia, rolnicy na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania mogą uzyskać wsparcie w postaci dodatków wyrównawczych. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu dodatki wyrównawcze są przyznawane na każdy hektar gruntów użytkowanych rolniczo przez rolników, którzy: prowadzą działalność rolniczą na minimalnym areale, który zostanie określony; podejmują się prowadzić działalność rolniczą na obszarze o mniej korzystnych warunkach gospodarowania przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego oraz stosują dobrą praktykę gospodarki rolnej, zgodną z potrzebą ochrony środowiska naturalnego i utrzymania terenów wiejskich, w szczególności poprzez zrównoważoną gospodarkę rolną. Normy te wynikają z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 46, poz. 306 ze zm.).

Z powyższej regulacji wynika, że jednym z warunków uzyskania płatności jest posiadanie przez rolnika działek rolnych o określonej powierzchni i utrzymanych w określonym stanie,tj. kwalifikujących się do objęcia płatnościami.

W sprawie ustalenia wymaga, czy rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji drugiej instancji oraz poprzedzającej decyzji pierwszej instancji naruszały prawo materialne co do spełnienia przez skarżącego tego warunku określonego przez przepisy prawa materialnego w zakresie uzyskania płatności ONW oraz czy postępowanie administracyjne, którego celem było ustalenie istotnych okoliczności sprawy w tym zakresie, prowadzone było zgodnie z prawem.

Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie jest czy skarżący był posiadaczem gruntu oznaczonego jako działki ewidencyjne nr [...], [...] i [...], zgłoszonych do płatności ONW na 2008 r.

Jak trafnie wskazał organ odwoławczy, pojecie posiadania, jako warunek przyznania płatności, w odniesieniu do przedmiotowych gruntów, nie jest regulowane przepisami wskazanych wyżej ustawy i rozporządzenia. Użyte pojecie posiadania należy więc interpretować zgodnie przepisami Kodeksu cywilnego, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. Sąd w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że posiadanie gruntów w ujęciu cywilistycznym jest niewystarczające i nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności obszarowe, w tym płatności ONW a pojęcie "posiadanie" na gruncie ustaw uprawniających do tych płatnościach należy odczytywać w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych.

W tym stanie pojęcie posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu przepisów o płatnościach, należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim jego rozumieniem niewątpliwie przemawia fakt, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty (zob. wyrok WSA z dnia 8 listopada 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 1524/05). Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy być posiadaczem (samoistnym) działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami użytkując je rolniczo (por: wyrok WSA Warszawa z dnia 19.01.1009 r. V SA/Wa 1562/08; wyrok WSA Warszawa z dnia 9 stycznia 2009 r. V SA/Wa 1742/08; wyrok NSA z dnia 17.01.2008 r. II GSK 227/07).

Istotą płatności obszarowych, w tym płatności ONW, jest więc to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony, utrzymuje te grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas.

Bezspornym w sprawie jest, że w dniu [...] r. na podstawie umowy przeniesienia własności, przedmiotowe działki ewidencyjne o nr: [...], [...] i [...], od przedniego właściciela nabył G. K. - nowy właściciel, który wystąpił o przyznanie płatności na 2008 r. w zakresie obejmujący te działki.

Skarżący, który także wystąpił o płatności w zakresie obejmującym przedmiotowe działki podniósł, że w dniu składnia wniosku był posiadaczem zależnym powyższych działek, bowiem w 2005 r. z poprzednim właścicielem zawarł ustną umowę dzierżawy tych nieruchomości.

Wskazać należy w tym miejscu, ze zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów wiejskich, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, pomoc przysługuje posiadaczowi zależnemu gruntu.

Faktowi oddania przedmiotowych działek w posiadanie zależne zaprzecza jednak D. P. - ich poprzedni właściciel. Ze znajdującego się z aktach sprawy zeznania świadka – poprzedniego właściciela - przesłuchanego w dniu [...] r. w Biurze Powiatowym ARiMR w J. wynika, iż w przeprowadzonej rozmowie telefonicznej z skarżącym wyraził zgodę na jednorazowy wypas przez niego owiec na spornych działkach w przybliżonym terminie - koniec lata 2006 r. i, że o fakcie tym poinformował nowego właściciela. Dalej świadek wyjaśnił, iż skarżący nie miał żadnych praw do dalszego użytkowania gruntów, a tym bardziej do ubiegania się o dopłaty. Do zeznań tych zostało dołączone oświadczenie poprzedniego właściciela z dnia [...] r., w którym wyjaśnia, iż w okresie pomiędzy [...] r. a [...] r. przedmiotowe działki nie znajdowały się posiadaniu samoistnym ani zależnym osób trzecich. Ponadto stwierdzi, iż nie zawierał z skarżącym ani ustnej ani pisemnej umowy dzierżawy spornych działek.

W tej sytuacji nie trafny jest zarzut skargi, nie uznania przez organy istnienia stosunku umownego posiadania zależnego przedmiotowych działek przez skarżącego. Wobec oświadczeń poprzedniego właściciela (rzekomo wydzierżawiającego grunty), nie uzasadniony jest także zarzut naruszenia przepisów proceduralnych w zakresie ustalenia faktycznego odnośnie posiadania zależnego, poprzez nie uwzględnienia przez organ ARiMR oświadczenia M. J. z dnia [...] r., o tym, iż w 2005 r. była świadkiem rozmów pomiędzy skarżącym a poprzednim właścicielem odnośnie umowy dzierżawy spornych nieruchomości rolnych oraz, że była obecna przy jej zawarciu. Organy wzięły po uwagę to oświadczenie nie dały mu jednak wiary. Podkreślić należy, że stosownie do art. 21 ust. 2 ustawy, w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomoc, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Wskazać należy także, że w umowie sprzedaży przedmiotowych gruntów zawartej w 2007 r. nie dokonano żadnej wzmianki o istnieniu jakiejkolwiek umowy dzierżawy zawartej pomiędzy sprzedającym a skarżącym.

Zasadnie w zaskarżonej decyzji uznano, że w sprawie skarżący spornych działek faktycznie nie użytkował i nie dokonywała niezbędnych zabiegów agrotechnicznych w zakresie uznania za posiadacza uprawnionego do płatności w 2008 r. Wynika to, jak trafnie wskazały organy, z zeznań wskazanych przez skarżącego świadków.

I tak: Świadek M. K. zeznał, iż skarżący w roku 2008 kosił i zbierał siano z łąk leżących na działkach nr [...], [...] i [...], nic mu nie wiadomo o wykonywaniu prac wiosennych na przedmiotowych działkach. Świadek M. O. zeznał, że w trakcie przygotowywania planu rolnośrodowiskowego powziął informację od skarżącego, iż on jest dzierżawcą spornych działek i, że strona zamierza je odkupić od właściciela. Świadek R. C. zeznał, że pomagał skarżącemu w 2008 r. przy sianokosach (kosił trawę na siano w ramach pomocy sąsiedzkiej). S. F. K. zeznał, iż w roku 2008 pomagał stronie przy sianokosach w ramach pomocy sąsiedzkiej, a o pracach wiosennych prowadzonych na spornych działkach w roku 2008 nic mu nie wiadomo. Świadek H. K. zeznał, że pomagał stronie w ramach pomocy sąsiedzkiej w pracach polowych, głównie przy sianokosach i zwózce siana, jednak nie pamięta czy dotyczyło to roku 2008. Świadek R. K. zeznał, iż pomagał w pracach polowych związanych z pielęgnacją działek rolnych na wiosnę 2008 r. Zeznał, iż sporne działki były bronowane i zasilane nawozem, następnie latem były koszone, a siano było zbierane z większej części tych działek, tam gdzie można było wjechać kosiarką, natomiast jesienią wypasały się na nich owce. Świadek D. B. zeznał, że nie wie czy grunty te były dzierżawione przez skarżącego, nie wie czy skarżący wykonywał jakieś zabiegi na tych działkach wiosną 2008 r. Potwierdził jedynie fakt, iż osobiście w ramach pomocy sąsiedzkiej zbierał ze spornych działek siano. Świadek M. G. zeznał, iż nowym właścicielom pomagał wiosną 2008 r. udrażniać przejazdy i drogi dojazdowe na w/w działkach oraz porządkować teren po zwalonych drzewach jak również doglądał ich gospodarstwo w ramach pomocy sąsiedzkiej. Ponadto nadmienił, iż to on sam w roku 2008 zaproponował skarżącemu aby on skosił trawę na siano, przy czym faktu tego nie uzgodnił z właścicielami gruntów. Zeznał, iż tylko część siana została zebrana przez skarżącego, co do pozostałej części to zeznał, iż nowi właściciele cyt. "dokonali prac wykończeniowych usuwając zarośla i nie koszone przez skarżącego trawy". Zeznał także iż w roku 2007 prace agrotechniczne, polegające na wycięciu zakrzaczeń dokonywał skarżący, natomiast w 2008 r. na wiosnę dokonał włókowania w celu wyrównania powierzchni działek. Świadek T. K. pisemnie oświadczył, że w roku 2008 wykaszał dla skarżącego łąki, położone w J. , a następnie zbierał z nich siano i późnej wypasał tam owce.

Z tego uzyskanego materiału dowodowego wynika, iż skarżący dokonał w 2008 r. skoszenia trawy i jej zbioru na przedmiotowych działkach. Niemniej, zdaniem Sądu, z zeznań przesłuchanych w charakterze świadków osób, w sposób uprawniony organy wyprowadziły wniosek, iż czynność skarżącego polegające jedynie na skoszeniu trawy, zbieraniu siana oraz wypasie owiec, nie miały charakteru posiadania tych nieruchomości, w znaczeniu, rzeczywistego ich uprawniania, decydowania co uprawiać, dokonywania swobodnie odpowiednich zabiegów agrotechnicznych oraz zbierania plonów przez cały okres uprawniający do wnioskowanej płatności rolnej, mając na uwadze zasady właściwego gospodarowanie na łąkach i pastwiskach.

Potwierdzają to zeznający w sprawie, powołani przez skarżącego świadkowie (min. F. K. , H. K. , D. B. , M. K. , R. C. oraz T. K. ), wskazując jedynie na fakt koszenia trawy, zebrania siana oraz wypasu owiec na spornych działkach przez skarżącego w 2008 r. Do tego, jak wynika z zeznań nowego właściciela oraz świadka M. G. powyższe czynności dokonywał skarżący bez zgody i wiedzy właściciela. Te ostatni świadek zeznał, iż sporne działki użytkował rolniczo w 2008 r. ich nowy właściciel. W konsekwencji, za zasadne należy uznać stanowisko organu Agencji o nie uwzględnieniu wniosku skarżącego o dopuszczenie dowodu z zeznania kolejnego świadka na powyższą okoliczność.

Wskazać należy także, że nowy właściciel oświadczył, że zgodnie z przyjętym programem rolnośrodowiskowym dla gospodarstwa na lata 2008-2013, na działkach będących jego własnością prowadził ekstensywną gospodarkę na łąkach i pastwiskach, polegającą na wykonaniu w terminie od 1 czerwca do 30 września nie więcej niż dwóch pokosów w danym roku, przeprowadzonych w lipcu 2008 r. W celu zapewnienia prawidłowego gospodarowania uzyskał zezwolenie Burmistrza Miasta L. Nr [...] z dnia [...] r. na usuniecie 254 drzew rosnących na terenie nieruchomości, oznaczonej numerami geodezyjnymi nr [...] i [...].

W świetle zebranego materiału dowodowego, uprawnione jest stwierdzenie organu Agencji, że w przypadku skarżącego można tylko mówić w roku 2008 o epizodycznej czynności, polegającej na skoszeniu trawy oraz jej częściowym zebraniu bez zgody i wiedzy właściciela, a fakt ten nie jest miernikiem pojęcia rzeczywistego użytkowania gruntów uprawniającego do płatności. Wskazać należy, że zeznający w sprawie M. G. - sprawujący nadzór nad gospodarstwem nowego właściciela - potwierdził, iż w 2008 r. zasugerował skarżącemu skoszenie trawy bez czynienia jakichkolwiek ustaleń z właścicielem gruntów. Ponadto w sprawie z zgromadzonych dokumentów wynika, że w trakcie dokonywania przez skarżącego przedmiotowych czynności, nowy właściciel przerwał te działania, podejmując się samodzielnego wykoszenia pozostałej części trawy, jak również jej zbioru.

Trafnie zatem organ uznał, że poczynione ustalenia wskazują, że skarżący nie był w roku 2008 posiadaczem zależnym spornych działek, a jedynie bez zgody i wiedzy właściciela tych działek dokonał na nich koszenia, wypasu owiec. Natomiast te okoliczności nie wyczerpują ustawowych przesłanek posiadania zależnego spornych działek, uprawniającego do płatności od tych zadeklarowanych działek o numerach: [...], [...] oraz [...]. Jak już wskazano, istotą płatności ONW jest ich przyznawanie osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony, utrzymuje te grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas.

W świetle powyższego nieuzasadnione są zarzuty skargi naruszenia przepisów prawa materialnego, poprzez uznanie, że skarżącemu nie przysługuje płatności do przedmiotowych działek. Zasadne było więc wykluczenie z płatności działek ewidencyjnych o numerach: [...], [...] oraz [...].

W konsekwencji, organy Agencji zasadnie pomniejszyły płatności ONW (strefa górska) zgodnie z art. 138 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystywania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. U. L 345 z dnia 20.11.2004 r., str. l ze zm.) w zw. z art. 16 ust. l i 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 369 z 23.12.2006 r. str. 74).

Ponadto zasadnie odmówiły przyznania płatności ONW (strefa ze specyficznymi utrudnieniami) i zastosowały sankcję, zgodnie z art. 16 ust. 3 akapit rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 369 z 23.12.2006 r. str. 7).

Nie znajduje także uzasadnienia zarzut skarżącego naruszenia przez organy załatwiające sprawę przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie w szczególności zasad ogólnych wynikających z art. 6, art. 7, art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organy obu instancji działały na podstawie obowiązujących przepisów prawa, ustaliły obowiązujące w danym obszarze przepisy prawa, wybrały i ustaliły znaczenia przepisu mającego zastosowanie w danej sprawie, ustaliły dla rozpatrywanego przypadku konsekwencje prawne. Podjęły niezbędne kroki do dokładnego ustalenia stany faktycznego w sprawie. Dokonane ustalenia organów są zgodne ze stanem rzeczywistym potwierdzonym prowadzonym postępowaniem dowodowym. Nie można więc także mówić o prowadzeniu postępowania w sposób naruszający zaufanie obywateli do organów Państwa.

Sąd oceniając postępowanie administracyjne w rozpatrywanej sprawie stwierdza zatem, że było ono prowadzone zgodnie z przepisami proceduralnymi zawartymi w kodeksie postępowania administracyjnego oraz ze szczególną regulacją zawartą w przepisach art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Sąd stwierdza również, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o obowiązujące w sprawie przepisy prawa materialnego zawartego w tej ustawie oraz w powołanych przepisach rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Mając na uwadze przedstawione okoliczności sprawy, skoro zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.