Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 149/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2004-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Janina Kosowska (spr.) Tadeusz Lipiński Katarzyna Matczak Renata Hermanowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2004 r., sprawy ze skargi A spółka z o.o. w H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie obciążenia karą pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2) orzeka, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3) zasądza na rzecz sp. z o.o. A od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwotę 317 zł (trzysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 24 stycznia 2003 r., Zarząd Dróg Wojewódzkich, obciążył firmę "A" Spółka z o.o. w H. karą pieniężną w wysokości 15.840,00 zł za przejazd w dniu 26 listopada 2002 r. pojazdem nienormatywnym marki A o numerze rejestracyjnym "[...]" z naczepą marki "[...]" o numerze rejestracyjnym "[...]" po drodze wojewódzkiej Nr 544. W uzasadnieniu, organ I instancji powołał się na ustalenia poczynione w toku kontroli wskazanego pojazdu przeprowadzonej w dniu 26 listopada 2002 r.

W odwołaniu z dnia 14 lutego 2003 r., "A" Spółka z o.o., zastępowana przez Prezesa Zarządu E. M., wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji w całości, wskazując, iż jest ona dla niej krzywdząca z uwagi na nałożenie zbyt wysokiej kary w stosunku do zarzucanego jej czynu. W uzasadnieniu podniosła, iż dokonany podczas kontroli pomiar nie może być podstawą wymierzenia kary, ponieważ budzi szereg wątpliwości. Dokonano go bowiem przy pracującym silniku i zahamowanym hamulcu zasadniczym, bez użycia klinów stabilizujących pojazd, nie na drodze Nr 544, lecz na innej, gdzie normalnie odbywa się ruch lokalny i gdzie dopuszczalny nacisk jest inny niż 80 kN. Ponadto protokół sporządzony został przy użyciu przenośnego komputera nie zespolonego z urządzeniami dokonującymi ważenia, odczytu wag dokonywał i zapisywał na komputerze jeden z kontrolujących, gdy tymczasem kierowca znajdował się w kabinie ważonego samochodu. Kierowcy, który po raz pierwszy znalazł się w takiej sytuacji, nie pouczono również o przysługujących mu prawach, przed przystąpieniem do ważenia nie udostępniono mu żadnych dokumentów, ani też nie zapoznano z zasadami dokonywania pomiarów wag.

Spółka podniosła ponadto, iż wskazane w protokole przekroczenie dopuszczalnych obciążeń nie było zamierzone. Na przekroczenie to miały bowiem wpływ zanieczyszczenia, które dostały się do buraków cukrowych podczas ich załadunku na polu. Kierowca nie miał natomiast możliwości zważenia samochodu bezpośrednio przed wyjazdem na drogę. W odwołaniu spółka wniosła jednocześnie o dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadków przedmiotowej kontroli.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 14 października 2003 r., utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu wskazało, że z akt niniejszej sprawy wynika, że w dniu 26 listopada 2002 r. pojazd ciężarowy A z naczepą "[...]", należący do B (Towarzystwa Leasingowego S.A. "[...]" z siedzibą w G. przewoził ładunek w postaci buraków, poruszając się po drodze wojewódzkiej Nr 544 L.-M., na której [dopuszczalny nacisk osi pojedynczej wynosi 80 kN. W toku kontroli pojazdu [przeprowadzonej w K. przez pracowników Zarządu Dróg Wojewódzkich oraz funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji w D. i po dokonaniu pomiarów ustalono, iż w pojeździe tym nacisk na oś drugą wyniósł 104,77 kN i przekroczył opuszczalną normę (80 kN) o 24,77 kN, na oś trzecią- 72,50 kN i przekroczył dopuszczalną normę (72,50 kN) o 11,18 kN, na oś czwartą- 84,56 kN i przekroczył dopuszczalną normę 72,50 kN) o 12,06 kN, na oś piątą- 80,74 kN i przekroczył dopuszczalną normę (72,50 kN) 8,24 kN. Łączna masa kontrolowanego pojazdu wyniosła 42,43 t i przekroczyła dopuszczalną normę (42 t) o 0,43 t. Pojazd mieścił się w normie w zakresie jego wielkości, ponadnormatywny przewóz opisanym pojazdem kierowca nie posiadał zezwolenia, wymaganego na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, póz. 602 ze zm.). W związku z powyższym, w oparciu o przepis 1.13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r., nr 71, oz. 838 ze zm.), użytkownikowi pojazdu wymierzona została stosowna opłata za przejazd pojazdem o masie i naciskach osi, przekraczających wielkości określone w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia l kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. Nr 44, poz. 432). Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy podniósł, iż pomiarów dokonano przy użyciu wag, posiadających świadectwa legalizacji wydane przez Prezesa Głównego Urzędu Miar. Fakt przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś w pojeździe został utwierdzony w protokole, do którego kierowca pojazdu nie wniósł żadnych uwag. Organ ten nie dostrzegł tym samym jakichkolwiek podstaw do zakwestionowania wyników dokonanych pomiarów. Wskazał, iż przeprowadziły je wyspecjalizowane służby drogowe, w obecności kierowcy kontrolowanego pojazdu, który nie zgłosił żadnych zastrzeżeń ani do sposobu dokonanych pomiarów, ani ustawienia pojazdu w czasie tych pomiarów, czy też do odczytu przyrządów pomiarowych i stwierdzonych w protokole przekroczeń dopuszczalnych parametrów. Z protokołu zatrzymania i kontroli pojazdu wynika natomiast, że kierowca ten pouczony został o zasadach kontroli przy użyciu wag do pomiarów statycznych oraz [przysługujących mu prawach.

Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, iż uregulowania prawne dotyczące obierania opłat za przejazd pojazdami nienormatywnymi bez zezwolenia nie dają podstaw do zmiany wysokości opłat, czy też odstąpienia od ich wymierzania ze względu na trudną sytuację finansową przewoźnika, czy też przyczyny, które spowodowały przejazd pojazdem nienormatywnym. W niniejszej sprawie, wysokość kary pieniężnej opisana w tabeli, zawartej w uzasadnieniu decyzji organu I instancji jest tym samym zgodna z zasadami określonymi w załączniku do ustawy o drogach publicznych.

W skardze z dnia 22 grudnia 2003 r., wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, "A" Spółka z o.o. wskazała, że miejsce pomiaru, urządzenia pomiarowe i sposób dokonania pomiarów budzą wiele zastrzeżeń. Podniosła, iż decyzja organu I instancji wydana została w oparciu o pomiar, którego dokonano przy pomocy urządzeń nie posiadających certyfikatu dopuszczającego ich używanie na terenie RP. Ponadto, w ocenie skarżącej, zarówno organ I, jak i II instancji, interpretuje przepisy oraz zaistniałe fakty na jej niekorzyść, czego przykładem jest np. niedopuszczenie w toku postępowania administracyjnego dowodu z przesłuchania świadków. Skarżąca wskazała również, iż organy obu instancji nie odniosły się do jej wniosków o dopuszczenie szeregu innych dowodów.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podtrzymało dotychczas zajmowane stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi podniosło, iż spornych pomiarów dokonano przy użyciu wag SAW 10C o numerach fabrycznych "[...]" i "[...]", posiadających świadectwa legalizacji wydane przez Prezesa Głównego Urzędu Miar wydane w dniu 8 maja 2001 r., legalizowany w dniu 18 kwietnia 2001 r. przymiar wstęgowy zwijany i legalizowany w dniu 30 kwietnia 2001 r. przymiar liniowy sztywny. Pomiar został dokonany na zatwierdzonym z dniem 10 kwietnia 2002 r. stanowisku ważenia pojazdów w K. Organ odwoławczy zauważył ponadto, iż w aktach sprawy znajdują się potwierdzone za zgodność z oryginałem kopie świadectw legalizacji i wzorowania, jak również protokół pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów wraz z pomiarem powykonawczym wykonanym przez uprawnionego geodetę, z którymi to dokumentami skarżąca mogła zapoznać się w toku postępowania, a kierowca podczas ważenia pojazdu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

Powyższa skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).

Stosownie do art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek badania zaskarżonych decyzji wyłącznie w zakresie ich legalności, a więc z punktu widzenia ich zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa.

Wskazać należy, iż zgodnie z art. 107 kpa, uzasadnienie faktyczne i prawne l stanowi co do zasady element obowiązkowy każdej decyzji. W świetle zaś przepisu l art. 107 § 3 kpa, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać l wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W niniejszej sprawie, Sąd uwzględnił skargę, bowiem w toku kontroli legalności skarżonej decyzji stwierdził, iż organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję, której uzasadnienie nie spełnia wymogów, określonych w przytoczonym wyżej przepisie. Naruszenie przepisów postępowania we wskazanym zakresie, mogło mieć natomiast istotny na wynik rozpatrywanej przez organy administracji sprawy, stanowi bowiem podstawę tego by sądzić, iż organy administracji, z naruszeniem art. 7 i 77 kpa, nie wyjaśniły wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności.

Wskazać należy, że z treści uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, podstawę jej wydania stanowiły głównie ustalenia zawarte w protokole z zatrzymania [kontroli pojazdu, przeprowadzonej w dniu 26 listopada 2002 r. Organ nie uwzględnił natomiast konsekwentnie składanego wniosku użytkownika kontrolowanego pojazdu "A" Spółkę z o.o. o przyjęcie za dowód oświadczenia kierowcy, złożonego i dniu 8 stycznia 2003 r., a dotyczącego okoliczności, w jakich dokonany został pomiar nacisków osi pojazdu i jego masy. Nie wskazanie przyczyn, z powodu których odmówiono przedłożonemu oświadczeniu wiarygodności i mocy dowodowej w sytuacji, gdy okoliczności nim zawarte nie były zgodne z ustaleniami organu, stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Okoliczność podważenia prawidłowości pomiaru, dokonanego podczas kontroli zatrzymanego pojazdu jest bowiem okolicznością istotną dla lgnięcia niniejszej sprawy. Organ administracji zobowiązany, na mocy art. 7 i 77 kpa, podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, winien zatem zweryfikować przedłożony przez stronę dowód i w oparciu o art. 80 kpa dokonać oceny jego mocy dowodowej.

Brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego we wskazanym wyżej zakresie, jak również pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy stwarza natomiast przesłankę do uznania opisanego naruszenia za naruszenie wywierające istotny wpływ na wynik sprawy, i tym samym skutkujące koniecznością uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Na marginesie, wskazać również należy, iż błędne jest stanowisko organów administracji, zgodnie z którym przeprowadzenie dowodu ze świadków możliwe jest wyłącznie w postępowaniu sądowym. Organ administracji w ramach postępowania (dowodowego, uregulowanego w rozdziale 4 działu II kpa, ma bowiem prawo do przeprowadzenia wskazanego wyżej dowodu, jeśli tylko uzna, że może on przyczynić się do (wyjaśnienia sprawy. Zgodnie też z art. 78 § l kpa, żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.

Tym samym, w toku ponownego rozpoznawania niniejszej sprawy, organ administracji powinien rozważyć potrzebę przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, a po zebraniu niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy dowodów, wydać decyzję, w uzasadnieniu której ustosunkuje się do wszystkich podnoszonych przez skarżącą okoliczności.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, podstawie art. 145 § l pkt l lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo i postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270), orzekł jak sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono stosownie do art. 200 powołanej wyżej ustawy. Zgodnie z art. 152 ustawy Sąd orzekł ponadto, iż zaskarżona decyzja nie może yć wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.