Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1350/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1 i 3, ust. 5
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 26 czerwca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA: Jolanta Rosińska Sędziowie Sędzia WSA: Renata Kubot – Szustowska (spr.) Sędzia WSA: Arkadiusz Blewązka Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2012 roku przy udziale --- sprawy ze skargi E. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. znak [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania E. N. od decyzji Starosty [...], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z dnia [...] r. znak: [...], sprostowanej postanowieniem z dnia [...] r. orzekającej o:

1. ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości o pow. 0,00101 ha, położonej w Ł. przy ul. J. 2A, obr. [...], oznaczonej jako działka nr ewid. 14/3 o pow. całkowitej 0,1261 ha, poprzez udzielenie A.Sp. z o.o. w Ł. zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie urządzenia celu publicznego w postaci budowy wodociągu zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. nr [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Wskazano przy tym, iż ograniczenie wspomniane polega na zezwoleniu na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów poprzez budowę wodociągu w ulicach:

- J. - na odcinku od ul. S. do wysokości posesji nr 2a,

- O. - na odcinku od ul. J. do wysokości posesji nr 8, oraz na odcinku od ul. J. do wysokości posesji nr 16a. Prace zostaną wykonane metodą bezwykopową, co oznacza, iż nie dojdzie do trwałego naruszenia gruntu.

Nieruchomość stanowi współwłasność: H.D., E. N., Z.W., M.K., M.K., P.K. i D.K..

2. zobowiązaniu inwestora - A.Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. do:

- dokonania inwentaryzacji naniesień znajdujących się na zajmowanej części nieruchomości przed przystąpieniem do robót,

- zapewnienia właścicielom dojścia do pozostałej części nieruchomości nie objętej zezwoleniem,

- sporządzenia protokołu zniszczeń i wynikłych strat po zakończeniu budowy, celem ustalenia i wypłacenia odszkodowania,

- zabezpieczenia pozostałej części nieruchomości przed zniszczeniem w trakcie trwania robót,

- przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu przewodów i urządzeń.

3. Zgodnie z art. 124 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. nr 102 z 2010r., poz. 651 ze zm.), powoływanej dalej jako u.g.n., właściciel nieruchomości zobowiązany jest udostępnić nieruchomość w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w niniejszym zezwoleniu.

4. Decyzja niniejsza, po uzyskaniu klauzuli ostateczności, stanowi podstawę do dokonania wpisu w dziale III księgi wieczystej KW Nr [...].

5. Odmowie nadania niniejszej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności,

- uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w części dotyczącej pkt. 1 i orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości o pow. 0,0101 ha, położonej w Ł. przy ul. J. 2A, obr. [...], oznaczonej jako dz. nr 14/3 o pow. całkowitej 0,1261 ha, poprzez udzielenie A.Sp. z o.o. zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie urządzenia celu publicznego w postaci budowy wodociągu zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. Nr [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Ograniczenie polega na zezwoleniu na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów poprzez budowę wodociągu w ulicach:

- J. - na odcinku od ul. S. do wysokości posesji nr 2a,

- O. - na odcinku od ul. J. do wysokości posesji nr 8, oraz na odcinku od ul. J. do wysokości posesji nr 16a.

Prace zostaną wykonane metodą bezwykopową, co oznacza, iż nie dojdzie do trwałego

naruszenia gruntu.

Nieruchomość stanowi współwłasność: H.D., E. N., Z.W., M.K., M.K., P.K. i D.K.,

- utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części.

Jak ustalono w toku postępowania administracyjnego wnioskiem z dnia 14 kwietnia 2010 r., zmodyfikowanym następnie w dniu 8 kwietnia 2011 r. A. Sp. z o.o. wystąpiła do Prezydenta Miasta Ł. o wydanie w trybie art. 124 w zw. z art. 124a u.g.n. decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na przeprowadzenie urządzenia celu publicznego w postaci wodociągu na nieruchomości o pow. 0,00073 ha, położonej w Ł. przy ul. J. b. nr, w obr. [...] działka nr 13/2, której stan prawny jest nieuregulowany, oraz w trybie art. 124 u.g.n. o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na przeprowadzenie urządzenia celu publicznego w postaci wodociągu na części nieruchomości o pow. 0,00101 ha, położonej w Ł. przy ul. J. 2 w obr. [...], działka nr 14/3 o pow. całkowitej 0,1261 ha, której współwłaścicielami są: H.D., E. N., Z.W., M.K., M.K., P.K. oraz D.K. w związku z realizacją celu publicznego polegającego na budowie wspomnianego wodociągu.

Zgodnie z prowadzoną w Sądzie Rejonowym w Ł. XVI Wydziale Ksiąg Wieczystych księgą wieczystą KW Nr [...], rzeczona nieruchomość stanowiła współwłasność: J. i I. małż. K. w udziale 4/8, E. N. w części 2/8 i Z.W. w 2/8 części.

Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla w Ł. II Wydziału Cywilnego z dnia [...] r. sygn. akt [...], spadek po J.K. nabyli: I. K. oraz H. M. D. i J.K. po 1/3 części każde z nich. Natomiast spadek po I. K. nabyła H. M. D. w całości.

Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w B., Wydziału I Cywilnego, sygn. akt [...] z dnia [...] r., spadek po J. K. nabyli M.K. oraz D.K., M.K. i P.K. po ¼ części każde z nich.

Do wniosku Spółka załączyła pisma wskazujące, iż współwłaściciele nie wyrażają zgody na udostępnienie części swojej nieruchomości pod przedmiotową inwestycję.

W trakcie rozprawy administracyjnej w dniu 20 czerwca 2011 r., przedstawiciel Spółki V.M. poinformowała, że rokowania dotyczące wyrażenia zgody na wykonanie inwestycji były prowadzone ze wszystkimi współwłaścicielami nieruchomości. Natomiast E. N. podtrzymała dotychczasowe stanowisko i oświadczyła, iż nie wyraża zgody na przeprowadzenie inwestycji na działce nr ewid. 14/3 do momentu, kiedy zostanie zakończona sprawa sądowa o zniesienie współwłasności.

Decyzją z dnia [...] r., sprostowaną postanowieniem z dnia [...] r. organ I instancji na podstawie art. 124 u.g.n. orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości o pow. 0,00101 ha, położonej w Ł. przy ul. J. 2A, obr. [...], oznaczonej jako działka nr 14/3 o pow. całkowitej 0,1261 ha, poprzez udzielenie A.Sp. z o.o. zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie urządzenia celu publicznego w postaci budowy wodociągu, zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r. Nr [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz odmówił nadania niniejszej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że budowa wodociągu, zgodnie z art. 6 pkt 3 ugn, jest celem publicznym, zaś z uwagi na brak zgody właścicieli nieruchomości na zawarcie dobrowolnej umowy z inwestorem, cel publiczny nie może zostać zrealizowany w inny sposób niż przez ograniczenie praw do nieruchomości. Organ podkreślił, iż w chwili obecnej nie występuje realne zagrożenie dla wartości wskazanych w art. 108 k.p.a. Organ podkreślił, że wnioskodawca powołuje się jedynie na konieczność zakończenia prac związanych z budową wodociągu w terminie do dnia 30 listopada 2011 r. w związku z obowiązkiem nałożonym w treści decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł.. W chwili obecnej mieszkańcy ul. J. i ul. O. mają podłączoną wodę, w ramach urządzenia zastępczego, tymczasowego wodociągu i stan ten został przewidziany do czasu wybudowania wodociągu stałego.

W odwołaniu od tej decyzji E. N. podniosła, że decyzja organu I instancji nie uwzględnia uzasadnionych interesów współwłaścicieli nieruchomości, które wymagają aby przebieg planowanej inwestycji był dla ich nieruchomości jak najmniej uciążliwy, a zakres ingerencji inwestora w prawa właściciela nieruchomości sprowadzony do niezbędnego minimum. Jej zdaniem należało rozważyć możliwość realizacji inwestycji kosztem innej nieruchomości, położonej na północ od nieruchomości odwołującej. Strona podkreśliła, iż obecnie przed Sądem Rejonowym w Ł., II Wydziałem Cywilnym toczy się postępowanie o zniesienie współwłasności przedmiotowej nieruchomości. Wskazała przy tym, że utrzymanie terminowości zaplanowanych przez inwestora prac, nie może być argumentem decydującym o wydaniu decyzji, a zrealizowanie inwestycji w terminie późniejszym, nie oznacza trwałego pozbawienia wody zainteresowanych mieszkańców, tym bardziej, że kwestia zaopatrzenia w wodę nie wywołuje wśród nich protestów.

W piśmie z dnia 10 października 2011 r. A. Sp. z o.o. wskazała, że powierzchnia konieczna dla przeprowadzenia inwestycji celu publicznego w postaci posadowienia wodociągu określonego we wniosku wynosi 0,0101 ha, nie zaś 0,00101 ha, co określa załącznik graficzny stanowiący integralną część decyzji.

Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] r. Wojewoda [...] w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i w tym zakresie orzekł o orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości o pow. 0,0101 ha, położonej w Ł. przy ul. J. 2A, obr. [...], oznaczonej jako działka nr 14/3 o pow. całkowitej 0,1261 ha, poprzez udzielenie A.Sp. z o.o. zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie urządzenia celu publicznego w postaci budowy wodociągu zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r. Nr [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, zaś w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy przytoczył treść regulacji art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i wskazał, że przedmiotowa inwestycja stanowi cel publiczny w rozumieniu art. 6 pkt 3 ustawy, zgodnie z którym, jest nim między innymi budowa i utrzymywanie publicznych urządzeń służących do zaopatrzenia ludności w wodę, gromadzenia, przesyłania, oczyszczania i odprowadzania ścieków oraz odzysku i unieszkodliwiania odpadów, w tym ich składowania.

Ostateczną decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Prezydent Miasta Ł. ustalił dla A.Sp. z o.o. w Ł. lokalizację inwestycji celu publicznego, polegającej na budowie wodociągu w ulicach: J. - na odcinku od ul. S. do wysokości posesji nr 2a, O. - na odcinku od ul. J. do wysokości posesji nr 8, oraz na odcinku od ul. J. do wysokości posesji nr 16a na działkach nr ewid.: 29/4, 13, 11/16, 22/3 i 28/29, w obr. [...] w Ł..

Zgodnie z mapą ewidencyjną gruntów, obszar oznaczony kolorem zielonym, obejmuje powierzchnię części działki gruntu nr 14/3, która wynosi 0,0101 ha, i ma zostać zajęta pod budowę wodociągu.

Ze zgromadzonej dokumentacji wynika, iż działka nr 13/2 oraz część działki nr 14/3 na dzień 6 sierpnia 2007 r. tworzyły działkę nr 13. Po przeprowadzeniu modernizacji ewidencji gruntów i budynków dla obr. [...], ww. część nieruchomości - działka nr 13 o pow. 0,0101 ha weszła w skład działki nr ew. 14/3 o pow. całkowitej 0,1261 ha, z pozostałej części utworzono działkę nr 13/2 o pow. 0,0073 ha.

W ocenie Wojewody, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że wystąpienie z wnioskiem o zezwolenie na zajęcie części nieruchomości w celu budowy wodociągu, zostało poprzedzone przeprowadzeniem rokowań ze współwłaścicielami nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie tych prac. W załączonych do wniosku dokumentach znajduje się korespondencja z przeprowadzonych rokowań ze stronami postępowania. Z treści tych pism wynika, że E. N., nie wyraża zgody na udostępnienie części terenu działki nr ew. 14/3 w celu budowy wodociągu do chwili zniesienia współwłasności rzeczonej nieruchomość. M.K., H.D. i P.K. nie wyrazili zgody na udostępnienie nieruchomości w celu budowy wodociągu. M.K. poinformował natomiast, iż bez rozsądnej rekompensaty finansowej nie wyrazi zgody na przeprowadzenie wodociągu. Z kolei, Z.W. oraz D.K. nie odnieśli się do pism Spółki, dotyczących propozycji rokowań.

W dalszej części rozważań Wojewoda podzielił stanowisko Starosty, iż w odniesieniu do analizowanej przez A.Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł., propozycji wykupu części nieruchomości o pow. 0,0101ha należy ją uznać za przedwczesną. Dokonanie wykupu nieruchomości w tym trybie może być konsekwencją wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Dopiero, gdy decyzja taka zostanie wydana, a inwestycja zostanie przeprowadzona i uniemożliwi współwłaścicielom dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości, ich ewentualne żądanie wykupu nieruchomości może zostać rozpatrzone.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, a w szczególności do kwestii rozważenia innego przebiegu inwestycji Wojewoda zauważył, że w piśmie z dnia 23 września 2011 r. A. Sp. z o.o. w Ł. wskazała, iż z uwagi na uwarunkowania terenowe (brak alternatywnej drogi dojazdowej do ul. O., która obecnie jest poprowadzona przez część działki nr 14/3 będącej własnością prywatną, przebiegający pod ul. O. kanał - kryte koryto rzeki Łódki, zwartą zabudowę), poza wzmiankowaną działką nie ma alternatywnego korytarza, w którym można byłoby poprowadzić wodociąg. Ponadto, jak wynika ze zgromadzonej dokumentacji oraz uzasadnienia decyzji organu I instancji, projektowany wodociąg będzie przebiegać m. in. wzdłuż znajdującej się na nieruchomości nieformalnej drogi, na której posadowiono słup wysokiego napięcia. Sporna inwestycja będzie realizowana w części nieruchomości, w której został zlokalizowany już słup energetyczny wysokiego napięcia. Wodociąg zostanie wybudowany w technologii bezwykopowej, a zatem nie dojdzie do naruszenia gruntu za pomocą przewiertu sterowanego. Nie zmieni się również sposób zagospodarowania zajętego fragmentu nieruchomości, stanowiącego drogę, na której w chwili obecnej znajduje się również słup energetyczny. Zdaniem Wojewody, z protokołu rozprawy administracyjnej wynika także, iż lokalizacja inwestycji przez działkę nr 14/3 stanowi najkrótsze i najbardziej dogodne połączenie od ul. J. i ul. O.. Wodociąg powinien być zlokalizowany pod ziemią na głębokości min. 1,60m. Prace związane z budową wodociągu będą trwały najdłużej 2-3 dni.

W ocenie organu odwoławczego, z uwagi na to, że postępowanie o zniesienie współwłasności rzeczonej nieruchomości nie zostało zakończone i nie jest znana data jego zamknięcia, przedmiotowa inwestycja nie może zostać przesunięta z uwagi na możliwość pozbawienia wody mieszkańców ulic O. i J., a co za tym idzie zakończenia inwestycji przed okresem zimowym. Istotnym jest przy tym okoliczność, że w chwili obecnej mieszkańcy ul. O. zasilani są z prowizorycznego rurociągu podłączonego do hydrantu przeciwpożarowego na podstawie zbiorczej umowy zawartej z B.Sp. z o.o. w Ł. na czas określony do dnia 30 listopada 2011 r., który to rurociąg z uwagi na jego głębokość posadowienia przed okresem zimowym musi zostać zdemontowany. Na powyższą inwestycję A. Sp. z o.o. w Ł. posiada aktualną dokumentację, a w związku z decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] r. udzielającą jej pozwolenia na użytkowanie wybudowanej sieci wodociągowej w ul. J., konieczne jest wykonanie niezakończonych robót polegających na budowie wodociągu w ul. O. na odcinku od ul. J. do wysokości posesji nr 8 do dnia 30 listopada 2011 r. Brak decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości przy ul. J. 2a, oznaczonej jako działka nr 14/3, spowoduje pozbawienie mieszkańców ul. O. wody oraz konieczność rozpoczęcia procesu inwestycyjnego od początku.

Organ odwoławczy podzielił dodatkowo stanowisko organu I instancji, co do odmowy nadania decyzji Starosty rygoru natychmiastowej wykonalności, podnosząc, że inwestor powołuje się jedynie na konieczność zakończenia prac związanych z budową wodociągu w terminie do dnia 30 listopada 2011 r. Wojewoda podkreślił w tym miejscu, że ustawodawca odwołując się w art. 108 § 1 k.p.a. do pojęcia "niezbędności" niezwłocznego działania, uznał, że może to nastąpić wówczas, gdy w danym czasie i w danej sytuacji nie można się obejść bez wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym, określonym w tym przepisie. Zagrożenie to musi mieć realny charakter i nie może być tylko prawdopodobne, a okoliczność ta musi być uwidoczniona w uzasadnieniu postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności.

Podsumowując Wojewoda stwierdził, że z uwagi na negatywny wynik rokowań zasadne jest ograniczenie w drodze decyzji zakresu korzystania z części działki nr 14/3 o pow. całkowitej 0,1261 ha, tj. 0,0101 ha, na realizację celu publicznego jakim jest budowa wodociągu, dla której została wydana decyzja lokalizacyjna z dnia [...]r. Jednocześnie organ zauważył, że w związku ze sprostowaniem przez inwestora w dniu 10 października 2011 r. wniosku w zakresie faktycznej powierzchni nieruchomości przeznaczonej do zajęcia pod budowę wodociągu t.j. 101m2, którą określa mapa stanowiąca załącznik do decyzji lokalizacyjnej zasadnym było w drodze art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylenie rozstrzygnięcia organu I instancji w zakresie punktu 1 błędnie określającego powierzchnię zajęcia, zaś w pozostałym zakresie utrzymanie decyzji organu I instancji w mocy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. E. N. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Strona podniosła zarzut naruszenia:

a) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na wydaniu decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, stanowiącej współwłasność skarżącej bez uwzględniania uzasadnionych interesów właścicieli przedmiotowej nieruchomości, bez wnikliwego rozważenia stopnia uciążliwości dla nich planowanej inwestycji oraz bez rzetelnej i wszechstronnej analizy innych sposobów realizacji inwestycji, a przez to utrzymanie w mocy decyzji Starosty [...] [...] uwzględniającej wniosek inwestora mimo istnienia innych, mniej uciążliwych sposobów realizacji planowanej inwestycji oraz poprzez wydanie decyzji uchylającej w części decyzję organu pierwszej instancji i w tej części orzekającej co do istoty poprzez zwiększenie powierzchni koniecznej do przeprowadzenia inwestycji bez poprzedzenia tej zmiany koniecznymi rokowaniami z właścicielami nieruchomości i wbrew treści wniosku inwestora;

b) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 w zw. z art. 140 k.p.a., przez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący i wszechstronny całego materiału zgromadzonego w sprawie i niewyjaśnienie w sposób zupełny podstawy prawnej i faktycznej zaskarżonej decyzji; utrzymanie w mocy decyzji uprzednio skierowanej do osoby nie będącej stroną w sprawie (z naruszeniem art. 156 k.p.a.) a następnie z naruszeniem prawa (art. 113 § 1 k.p.a.) sprostowanej.

Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie argumentując jak w motywach zaskarżonej decyzji.

Uczestniczki H.D. i Z.W. przyłączyły się do skargi.

Uczestnika postępowania A. Sp. z o.o. w Ł. oraz Gmina Miejska Ł. wniosły o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie bowiem z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -tekst jednolity Dz.U. nr 270 z 2012 r., zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się uchybień, które mogłyby skutkować wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego.

W rozpoznawanej sprawie podstawę rozstrzygnięcia organów stanowił przepis art. 124 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowiący, iż starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Udzielenie zezwolenia winno być przy tym poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym o uzyskanie zgody na wykonanie wnioskowanych prac. (art. 124 ust. 3 u.g.n.)

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, decyzja wydana na podstawie tego przepisu prowadzi do ograniczenia prawa własności nieruchomości i z tego względu ma charakter wyjątkowy. Winna zatem określać zakres ograniczenia prawa własności, co oznacza, iż winien zeń wynikać zarówno projektowany przebieg inwestycji jak i zakres uszczuplenia władztwa właściciela i to tylko w zakresie niezbędnym do wykonania danej inwestycji oraz zgodnie z warunkami wynikającymi z planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 29 października 2008r., sygn.akt II SA/Łd 314/08, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 499982 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 31 grudnia 2007r., sygn.akt II SA/Go 579/07, dostępny Systemie Informacji Prawnej Lex nr 357505)

W rozpoznawanej spawie zaskarżona decyzja powyższym wymogom odpowiada. Niekwestionowane jest bowiem, że ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r. ustalona została na wniosek inwestora - A.Sp. z o.o. w Ł. lokalizacja inwestycji celu publicznego, polegającego na budowie wodociągu w ulicach J. i O. na działkach o numerach ewidencyjnych 29/4, 13, 11/16, 22/3 i 28/29 w obrębie [...] w Ł.. Poza sporem pozostaje również okoliczność, iż na skutek odnowienia ewidencji gruntów działka nr 13 wchodzi obecnie w skład działek nr 14/3 i 13/2. Współwłaścicielami działki 14/3 pozostają zaś skarżąca E. N., Z.W., H.D., M.K., M.K., P.K.. Żadna ze wskazanych osób w trakcie prowadzonych rokowań nie wyraziła zgody na wykonanie inwestycji na terenie ich nieruchomości. Formalnie wystąpiły zatem przesłanki, uprawniające inwestora do ubiegania się o wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ograniczającego współwłaścicielom sposób korzystania z nieruchomości, objętej inwestycja, której przebieg określony został w decyzji lokalizacyjnej. Rolą organów było natomiast rozważenie interesów współwłaścicieli nieruchomości w taki sposób, aby zakres ingerencji inwestora w prawo własności sprowadzony został do niezbędnego minimum. Wbrew zarzutom skargi, organy obu instancji okoliczności wspomniane ustaliły w sposób wyczerpujący, należycie określając najmniej obecnie uciążliwy dla współwłaścicieli nieruchomości przebieg inwestycji (w bezpośrednim sąsiedztwie istniejącego już na działce słupa energetycznego wysokiego napięcia) oraz sposób prowadzenia robót (metodą bezwykopową, bez trwałego naruszenia gruntu). Podnoszone w treści skargi okoliczności, iż aktualnie toczy się postępowanie o zniesienie współwłasności nieruchomości, obejmującej działkę nr 14/3 oraz, że przeprowadzenie wodociągu uniemożliwi faktyczne zagospodarowanie działek wyodrębnionych po podziale, nie może prowadzić do konkluzji o wadliwie dokonanej przez organy ocenie interesów stron postępowania. Po pierwsze bowiem zdarzenia związane ze zniesieniem współwłasności mają charakter przyszły i niepewny (biorąc pod uwagę możliwe sposoby zniesienia współwłasności), po wtóre cześć działki nr 14/3, przez którą przebiegać ma wodociąg faktycznie od początku lat 70-tych XX wieku wykorzystywana jest jako droga wewnętrzna - pierwotnie na potrzeby budowy zakładów "B.", później zaś zapewniając mieszkańcom części posesji, położonej przy ulicy O. dostęp do drogi publicznej. Jak wspomniano, w jej ciągu posadowiony jest również słup energetyczny wysokiego napięcia, w sąsiedztwie którego zlokalizowano przebieg wodociągu. Jakkolwiek zatem droga ta stanowi własność osób fizycznych, dostępna jest powszechnie z uwagi na jedyną obecnie możliwość skomunikowania działek przy ul. O. z drogą publiczną. Biorąc pod uwagę wskazane wyżej okoliczności, wbrew zarzutom skargi, uprawniony był wniosek, iż wskazany przez inwestora sposób ograniczenia korzystania z nieruchomości przez współwłaścicieli, obecnie będzie dlań najmniej dolegliwy. Niezależnie od tego podkreślenia wymaga, iż w sytuacji gdy realizacja zezwolenia doprowadzi do uniemożliwienia właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości, mogą oni żądać wykupu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa (art. 124 ust. 5 u.g.n.)

Proponowane natomiast przez skarżącą "rozważenie przeprowadzenia inwestycji kosztem innej nieruchomości" nie mogło być przedmiotem badania przez organy, wobec związania treścią decyzji lokalizacyjnej, określającej przebieg wodociągu przez wskazane w niej działki.

Odnosząc się zaś do pozostałych zarzutów skargi wskazać należy, iż uprawnieniem i obowiązkiem organu odwoławczego jest ponowne rozpoznanie sprawy w jej istocie (art.15 k.p.a.). Zatem Wojewoda [...], korzystając z uprawnienia, określonego w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., zasadnie zreformował decyzję Starosty [...] [...] w sposób prawidłowy określając zarówno inwestora jak i sposób ograniczenia własności skarżącej i innych współwłaścicieli działki nr 14/3. Związany z tym zarzut "nieprzeprowadzenia rokowań" w związku z odmiennym określeniem powierzchni działki, wykorzystanej pod inwestycję nie może być uznany za zasadny. Skarżąca oraz pozostali współwłaściciele nieruchomości nie wyrazili zgody na udostępnienie inwestorowi działki pod projektowaną inwestycję w ogóle (co do zasady), stąd też zmiana określenia powierzchni, pod którą przebiegać ma inwestycja (przy niezmienionym jego przebiegu) nie niweczy skuteczności przeprowadzonych rokowań. Z urzędu rozważono natomiast czy odmienne określenie tejże powierzchni w zaskarżonej decyzji Wojewody [...] nie stanowi naruszenia art. 139 k.p.a., statuującego zakaz reformationis in peius. Zgodnie z treścią powołanego przepisu organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem orzeczenia organów było określenie sposobu ograniczenia korzystania z nieruchomości przez jej współwłaścicieli; sposób i zakres tego ograniczenia nie został przez organ odwoławczy zmieniony (wobec tożsamego określenia charakteru ograniczenia). W istocie uściślono jedynie powierzchnię nieruchomości, której ograniczenie dotyczy, w związku z dostrzeżoną pomyłką rachunkową w tym zakresie (co pozostawało w związku z "włączeniem" działki nr 13 do dwóch działek – 13/2 i 14/3). Nie doszło zatem do wydania decyzji odwoławczej "na niekorzyść" strony odwołującej się w rozumieniu art.139 k.p.a., wobec faktu, iż projektowany przebieg inwestycji oraz sposób wykonania robót (a zatem faktyczne obciążenie nieruchomości) pozostał niezmieniony.

Nie są również trafne zarzuty skargi, związane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. Jak wyżej wskazano, wszelkie istotne okoliczności sprawy zostały ustalone i ocenione w sposób prawidłowy. Kwestie związane z alternatywnym przebiegiem wodociągu, toczącym się postępowaniem podziałowym nie miały natomiast znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej, przeto zaniechania organów w zakresie ustaleń z tym związanych pozostają bez wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

Jeśli natomiast chodzi o błędne określenie wnioskodawcy w decyzji organu I instancji (sprostowane następnie postanowieniem tegoż organu z dnia [...]r.) to wskazać należy po pierwsze, iż błąd ten, ze względu na jego niebudzącą wątpliwości oczywistość może być kwalifikowany jako oczywista omyłka pisarska (decyzja nie została "skierowana" do osoby nie będącej stroną; strona ta została jedynie omyłkowo określona, nie było zaś wątpliwości co do tego komu przysługuje przymiot wnioskodawcy i inwestora w niniejszym postępowaniu); po wtóre: organ odwoławczy, jak wyżej wskazano, rozstrzygnął w oparciu o treść art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. (reformacyjnie) w sposób prawidłowy określając podmiot na rzecz którego następuje ograniczenie uprawnień współwłaścicieli działki nr 14/3. Błąd organu I instancji został zatem naprawiony zaskarżoną decyzją.

Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi wobec braku podstaw do jej uwzględnienia.

m.ch.