Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 285/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 67a
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Dorota Kozłowska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2017 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

1. Przedmiotem skargi A. D. (dalej: strona, skarżący) jest wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2016r. Nr 23 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2015r., poz. 613 ze zm., dalej: O.p.) w związku z art. 60 pkt 7, art. 64 ust. 1, art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (tj. Dz. U. z 2016r., poz. 1870 ze zm., dalej: u.f.p.) decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: SKO, organ odwoławczy) z dnia [...] r. znak [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie odmowy umorzenia wierzytelności Gminy Miasto C. w kwocie 900,00 zł.

2. Postępowanie przed organami administracji

2.1. Z akt sprawy wynika, iż pismem z dnia 10 września 2016r. skarżący zwrócił się do organu pierwszej instancji z wnioskiem o umorzenie grzywny w kwocie 900 zł nałożonej mandatami karnymi przez funkcjonariuszy Straży Miejskiej w C. za prowadzenie sprzedaży ulicznej w miejscu do tego nieprzeznaczonym.

Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] r. odmówił umorzenia wierzytelności Gminy Miasto C. z ww tytułu.

2.2. W dniu 22 grudnia 2016r. skarżący złożył odwołanie, wnosząc o umorzenie należności wynikającej z wystawionych mandatów karnych z uwagi na trudną sytuację osobistą, zdrowotną i materialną swoją oraz swojego syna.

2.3. Zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż w myśl art. 64 ust. 1 u.f.p., właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 u.f.p. ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60 u.f.p. Treść art. 55 u.f.p. przewiduje następujące ulgi: umorzenie należności w całości lub w części, odroczenie terminu spłaty należności lub ich rozłożenie na raty.

Z kolei art. 60 u.f.p. określa w sposób przykładowy środki publiczne stanowiące niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym. W ich ramach mieszczą się dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw, które obejmują w myśl art. 100 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (tj. Dz. U. z 2016r., poz. 1713 ze zm.) grzywny nałożone w drodze mandatu karnego. Powołany przepis stanowi, że ściąganie grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Grzywna ta stanowi dochód budżetu państwa, a gdy nałoży ją funkcjonariusz organu podległego władzom jednostki samorządu terytorialnego - dochód tej jednostki samorządu.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż w świetle art. 67 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się k.p.a. i odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej.

Z uwagi na to, że ustawa o finansach publicznych nie określa przesłanek decydujących o możliwości udzielania ulg w spłacie należności publicznoprawnych, należy w tej kwestii odwołać się do art. 67a § 1 pkt 3 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b O.p., w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Organ odwoławczy podniósł, iż z treści tego przepisu wynika, że postępowanie w sprawie udzielenia ulgi jest postępowaniem dwuetapowym.

Pierwszy etap obejmuje przeprowadzenie postępowania dowodowego celem ustalenia, czy w danej sprawie istnieje "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Przesłanki te mają charakter rozłączny co oznacza, że wystarcza by jedna z nich wystąpiła, aby organ podatkowy był zobligowany do podjęcia rozstrzygnięcia mającego postać uznania administracyjnego. Niewystąpienie żadnej z tych przesłanek skutkuje tym, że organ nie może, gdyż nie ma ustawowej możliwości umorzenia powstałej zaległości. W takiej sytuacji, tj. gdy organ ustali, że w sprawie nie występuje żadna z przesłanek wymienionych w powołanym przepisie zobowiązany jest do podjęcia decyzji w sprawie odmowy uwzględnienia wniosku, gdyż tylko "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny" przesądzić może o zastosowaniu wobec strony ulgi.

W drugim etapie, tj. w sytuacji gdy organ stwierdzi zaistnienie którejkolwiek z przesłanek, podejmuje on decyzję w ramach uznania administracyjnego co do ewentualnego umorzenia zaległości.

SKO wskazało, iż stwierdzenie istnienia tych przesłanek nie wiąże organu - nie musi on podjąć decyzji korzystnej dla zobowiązanego. Uznanie administracyjne wyraża się nie w swobodzie oceny istnienia przesłanek do przyznania ulgi w danym stanie faktycznym, ale w możliwości negatywnego dla strony rozstrzygnięcia nawet w sytuacji ich istnienia.

Organ odwoławczy argumentował, iż mając na uwadze powyższe organ pierwszej instancji trafnie ustalił, że w sprawie nie zachodzą przesłanki "ważnego interesu dłużnika" oraz "interesu publicznego".

W aktach sprawy znajduje się oświadczenie z dnia 7 listopada 2016r. o sytuacji materialnej ubiegającego się o udzielenie ulgi w zakresie mandatu karnego z którego wynika, iż strona wspólnie z niepełnosprawnym synem prowadzi gospodarstwo domowe. W toku prowadzonego postępowania ustalono, iż strona otrzymuje emeryturę w wysokości 1.380,44 zł miesięcznie, a jej syn - rentę w wysokości 967,80 zł miesięcznie (dane z października 2016r.). Ustalono również, że koszty związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą miesięcznie około 350,00 zł, a koszty zakupu leków 250,00 zł miesięcznie. Strona wraz z synem spłacają kredyty w łącznej wysokości 1.725,11 zł miesięcznie (do spłaty pozostała kwota 14.828,02 zł). Ponadto skarżący jest osobą schorowaną i cierpi na raka prostaty, a jego syn jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, choruje na schizofrenię i przerost gruczołu krokowego.

W konsekwencji, zdaniem organu odwoławczego, należy uznać, że wprawdzie dochody strony nie są zbyt duże, ale są otrzymywane regularnie. Ponadto trudna sytuacja materialna podatnika sama w sobie nie może być uznana za przesłankę umożliwiającą zastosowanie wnioskowanej ulgi, a tym bardziej nie można jej utożsamiać z "ważnym interesem podatnika". W przeciwnym razie prowadziłoby to do absurdu. Zawsze bowiem ulga w zapłacie zobowiązania podatkowego jest w interesie (faktycznym) podatnika. W rezultacie każdy podatnik znajdujący się w trudnej sytuacji majątkowej spełniałby przesłankę przyznania ulgi (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 kwietnia 2010r., I SA/Kr 706/09, LEX nr 584656).

Jeśli zaś chodzi o drugą z przesłanek umorzenia - "interes publiczny"- SKO podkreśliło, iż pod tym pojęciem kryje się dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp. W konsekwencji względy społeczne przemawiają za tym, aby wszelkie kary były skutecznie egzekwowane, w tym mandaty karne.

W ocenie SKO zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na ustalenie, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki "ważnego interesu dłużnika" i "interesu publicznego". Uzasadnienie w tym zakresie należy uznać za wyczerpujące, a podniesione w jego ramach argumenty - za przekonujące i zasadne. Brak było zatem podstaw do przejścia do kolejnego etapu tj. uznania administracyjnego.

Końcowo organ odwoławczy podniósł, że strona została poinformowana, iż po złożeniu stosownego wniosku istniejąca należność może zostać rozłożona na raty.

3. Postępowanie przed Sądem I instancji

3.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wskazał, że sprzedawał jajka i orzechy za co został ukarany przez Straż Miejską mandatami w kwocie 400 zł oraz 500 zł. Zwrócił uwagę na sytuację rodzinną (m.in. że miał czworo dzieci i żonę; żona zginęła - udar mózgu; jeden z synów zginął w wypadku samochodowym, lat [...]; drugi został zabity idąc przez park; kolejny syn, który pozostawał przy nim, chory umysłowo, uciekł do F., był w H. z H. został zawieziony do [...] w N.).

Skarżący stwierdził, że został zmuszony do zapłaty kwoty prawie 13 tysięcy zł, 3 tysiące wpłacił biorąc pożyczkę. Wskazał również, że wziął pożyczkę w kwocie 50 tysięcy złotych na zakup mieszkania, spłaca pożyczkę i płaci czynsz, co miesiąc 2220 zł, zaś jego emerytura wynosi 1330 zł, renta syna wynosi 970 zł. W konsekwencji pozostaje mu kwota 130 zł. Ponadto skarżący powołał się na swój zły stan zdrowia oraz zły stan zdrowia syna.

3.2. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

3.3. W pismo procesowym z dnia 27 lipca 2017r. pełnomocnik z urzędu podtrzymując skargę osobistą strony, wskazał, iż doszło do naruszenia:

- art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i przyjęcie, iż sytuacja materialna, rodzinna i zdrowotna skarżącego nie uzasadnia wystąpienia "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego", jako przesłanki umorzenia długu skarżącego,

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie odniesienie się w uzasadnieniu decyzji do sytuacji materialnej skarżącego wynikającej z wysokości miesięcznych dochodów pozostających faktycznie do dyspozycji skarżącego i jego syna decydujących o trudnej sytuacji finansowej, a mającej wpływ na ocenę występowania przesłanki "ważnego interesu podatnika",

- art. 107 § 1 k.p.a. poprzez podpisanie decyzji organu I instancji przez osobę, bez wykazania jej upoważniania do wydania decyzji,

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, gdy z okoliczności sprawy wynika, że decyzja winna być uchylona jako wydana z przekroczeniem granic uznania administracyjnego,

W przypadku przepisów prawa materialnego doszło do naruszenia art. 67a § 1 pkt 3 O.p. w zw. z art. 60 ust. 7, art. 64 ust. 1 i art. 67 u.f.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż w okolicznościach niniejszej sprawy po stronie skarżącego nie wystąpiła przesłanka "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego", z przekroczeniem granic uznania administracyjnego.

Powyższe naruszenia prawa uzasadniają wniosek skarżącego o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji. Ponadto pełnomocnik wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentów: 1) karty informacyjnej leczenia szpitalnego strony od 2.06.-08.06.2017 r., 2) karty informacyjnej leczenia szpitalnego strony od 23.06.-29.06.2017 r., 3) karty informacyjnej leczenia szpitalnego J. D. od 31.05.-08.06.2017 r., na okoliczność sytuacji zdrowotnej skarżącego i jego syna.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, iż w kontekście oceny przesłanki "ważnego interesu podatnika" sytuacja materialna strony kwalifikuje skarżącego jako klienta ośrodka pomocy społecznej, wymagającego wsparcia ze środków publicznych, a odmowa umorzenia długu z tytułu mandatów oraz dochodzenie wierzytelności z tego tytułu w drodze egzekucji spowoduje z pewnością, że skarżący będzie zmuszony zwrócić się o pomoc ze środków publicznych. Tymczasem skarżący, mimo poważnego wieku [...] lat i dotykających go chorób, dotychczas nie korzystał z pomocy społecznej, próbując sam rozwiązać problem braku środków utrzymania, co spowodowało, że podjął się drobnego handlu targowiskowego (oferował jajka i orzechy) w celu zdobycia środków za zakup żywności i leków (co wielokrotnie skarżący podkreśla) w miejscu niedozwolonym.

Pełnomocnik argumentował, iż nie budzi wątpliwości organu odwoławczego stwierdzony zły stan zdrowia skarżącego. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika nadto, że skarżący mieszka z niepełnosprawnym (w znacznym stopniu) i chorym synem oraz nim się opiekuje zapewniając mu mieszkanie, na zakup którego zaciągnął kredyty. Trudna sytuacja finansowa skarżącego niewątpliwie wynika także z obciążeń kredytowych, ale są to kredyty mieszkaniowe wynikające z troski o zapewnienie choremu synowi na przyszłość dachu nad głową. Taka postawa skarżącego zasługuje aprobatę i wsparcie oraz uwzględnienie w toku badania istnienia "ważnego interesu podatnika" jako przesłanki umorzenia długu, czego organy obu instancji nie dostrzegły. Ewentualna egzekucja długu jeszcze bardziej pogorszy sytuację skarżącego i jego syna w tym zakresie, czego organy obu instancji nie rozważyły. SKO, w ślad za organem pierwszej instancji nie dostrzegł potrzeby uwzględniania złego stanu zdrowia skarżącego i jego syna w toku oceny wystąpienia "ważnego interesu dłużnika".

Pełnomocnik zwrócił uwagę, iż skarżący od początku konsekwentnie wnosił "o umorzenie mandatów" nie tylko z powodu trudnej sytuacji materialnej, lecz powodu z powodu skomplikowanej sytuacji rodzinnej, finansowej i zdrowotnej odnoszącej się do jego osoby i osoby syna. Stąd negatywnej decyzji SKO opartej wyłącznie na ocenie trudnej sytuacji materialnej w oderwaniu od pozostałych okoliczności skarżący nie może zaakceptować, gdyż została wydana także z naruszeniem art. 67a § 1 pkt 3 O.p.

Pełnomocnik podkreślił, iż nie budzi wątpliwości stanowisko, że przez ważny interes dłużnika należy rozumieć sytuacje nadzwyczajne, losowe przypadki, gdy dłużnik nie jest w stanie uregulować zaległości. Należy jednak pamiętać, że w orzecznictwie akceptowana jest teza, że przez ważny interes dłużnika należy rozumieć także normalną sytuację ekonomiczną, gdy uzyskiwane przez stronę dochody nie pozwalają na pokrycie koniecznych wydatków (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2005 r., II FSK 2211/04, LEX nr 154626, wyrok WSA w Kielcach z dnia 20 kwietnia 2017 r., I SA/Ke 34/17, LEX nr 2293446). W takiej sytuacji znalazł się skarżący w niniejszej sprawie. W konsekwencji brak środków na zapłatę należności bez szkody dla wydatków związanych z podstawowym utrzymaniem stanowi o istnieniu przesłanki ważnego interesu podatnika, czego organ II instancji nie dostrzega naruszając art. 67a § 1 pkt 3 O.p.

W kontekście oceny o braku przesłanki "interesu publicznego", skarżący wskazuje, że nie godzi się z uzasadnieniem oceny organu odwoławczego o braku interesu publicznego odnoszącego się do "względów społecznych", jakoby przemawiających za tym aby wszelkie kary były skutecznie egzekwowane, w tym grzywny z mandatów karnych nałożonych w związku z handlem w miejscach do tego nieprzeznaczonych. Ponadto dla wydania decyzji w sprawie umorzenia należności nie ma znaczenia karnoprawny charakter należności, ocena wnioskodawcy oraz wychowawczy charakter ciążącej na dłużniku należności.

Pełnomocnik podniósł, iż organ SKO nie rozważył, czy odmowa umorzenia długu skarżącego jest celowa ze względu na interes publiczny (interes państwa) w zakresie kosztów ewentualnego postępowania egzekucyjnego oraz potencjalnych wydatków, które mogą obciążać Skarb Państwa (gminę) ze względu na konieczność udzielenia skarżącemu pomocy społecznej w przypadku prowadzenia egzekucji grzywień z mandatów karnych. Interes publiczny należałoby rozumieć jako ograniczenie wydatków budżetowych na pomoc społeczną czy zasiłki dla bezrobotnych (wyrok NSA z dnia 30 lipca 2014 r. II GSK 794/13, Lex nr 1582003) .

Reasumując, interes publiczny, rozumiany w tym wypadku, jako możliwość uniknięcia wypłaty na rzecz skarżącego choćby okresowych świadczeń ze środków pomocy społecznej, przemawia za umorzeniem kwoty 900,00 zł z tytułu grzywny.

4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

4.1. Skarga okazała się zasadna.

4.2. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017r., poz. 1369, p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na decyzje administracyjne.

Art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi natomiast, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a.

4.3. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy organ zasadnie odmówił umorzenia wynikającej z mandatów karnych kwoty 900zł przyjmując, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki wynikające z 67a § 1 pkt 3 O.p.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia stan faktyczny wynikający z akt sprawy.

4.4. Na wstępie wskazać przyjdzie, że podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 67a § 1 pkt 3 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Postępowanie w przedmiocie ulg płatniczych wszczynane jest na wniosek podatnika, a decyzje wydawane w tym postępowaniu oparte są na tzw. uznaniu administracyjnym. Ponadto prawodawca uwarunkował zastosowanie omawianych ulg płatniczych ważnym interesem podatnika oraz interesem publicznym, nie definiując tych pojęć. W konsekwencji użyte w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. zwroty "ważny interes podatnika" i "interes publiczny" nie mają stałego zakresu treści i ustalonego, niezmiennego znaczenia. Są to bowiem klauzule generalne, odsyłające do ocen pozaprawnych.

Natomiast z samym uznaniem będziemy mieli do czynienia dopiero wówczas, gdy organ podatkowy stwierdzi istnienie jednej z tych przesłanek lub obu łącznie. Jeżeli jednak nie stwierdzi wystąpienia sytuacji odpowiadających użytym pojęciom ważnego interesu podatnika tudzież interesu publicznego, wówczas w ogóle nie będzie wchodziło w grę zastosowanie przez ten organ uznania administracyjnego. Oznacza to, że w takim przypadku organ nie będzie dysponował wyborem, tylko decyzja będzie miała charakter związany. Uznanie nie wyraża się w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających użytym pojęciom ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet przy ich ustaleniu" (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2011 r., II FSK 426/10, Lex nr 1083134).

Ponadto wskazać przyjdzie, iż organ podatkowy obowiązany jest nie tylko do ustalania, czy zachodzą przesłanki wymienione w art. 67a § 1 O.p. (ważny interes podatnika lub interes publiczny), lecz także obowiązany jest do wyważenia interesu społecznego z indywidualnym interesem strony, gdyż zobowiązuje go do tego art. 2 Konstytucji RP w każdym przypadku, w którym w sprawie ma zastosowanie norma prawna uzależniająca załatwienie sprawy od tzw. uznania administracyjnego (wyrok WSA z dnia 16 marca 2017r., I SA/Gl 707/16, LEX 2268743).

Przybliżona powyżej specyfika orzekania organów administracji w przedmiocie ulg płatniczych determinuje zakres sądowej kontroli tych rozstrzygnięć.

4.5. Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy, zdaniem Sądu, SKO nie rozważyło i nie oceniło w sposób należyty całego zgromadzonego materiału dowodowego zgodnie z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w kontekście przesłanek określonych w art. art. 67a § 1 pkt 3 O.p. W konsekwencji organy obu instancji błędnie przyjęły, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki "ważnego interesu podatnika" (dłużnika) i "interesu publicznego".

Rozważając "ważny interes podatnika" (dłużnika) SKO odniósł się wyłącznie do sytuacji materialnej strony, nie uwzględnił w tej ocenie, że skarżący jest osoba schorowaną i cierpi na raka prostaty, a jego syn jest osobą niepełnosprawną o znacznym stopniu niepełnosprawności, choruje na schizofrenię i przerost gruczołu krokowego (choć informacja ta jest organowi znana). Ponadto analiza ważnego interesu podatnika nie odnosi się do chorego na schizofrenię syna, który wymaga opieki a także wsparcia finansowego, które pomimo trudnej sytuacji materialnej zapewnia mu 81-letni, cierpiący na raka ojciec. Organ nie rozważył także skutków jakie dla strony może wywołać zapłata należności (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 czerwca 2017r., I SA/Gd 362/17, LEX nr 2323061).

Ponadto jak trafnie wskazał NSA w wyroku z dnia 26 kwietnia 2017r. dla oceny sytuacji podatnika w aspekcie umorzenia zaległości podatkowych ma znaczenie sposób powstania tych zaległości i towarzyszące temu okoliczności (II FSK 238/17, LEX nr 2293409).

W konsekwencji organ pominął istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego naruszył określoną w art. 80 k.p.a. zasadę swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z powołanym przepisem organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

4.6. W ocenie Sądu, podobne uwagi należy sformułować w odniesieniu do "interesu publicznego". I choć trafnie SKO wskazał, iż pod tym pojęciem kryje się dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp., to jednak organ ten pominął wyrażaną w orzecznictwie konieczność rozważenia czy zapłata zobowiązania podatkowego spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa.

Jak wskazuje się w orzecznictwie organ rozważając udzielenie ulgi na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 O.p. powinien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi). Sytuacja, w której spłata zaległości spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa (korzystanie z pomocy społecznej), gdyż nie będzie on w stanie zaspokajać swoich potrzeb materialnych, nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest zgodna również z interesem publicznym. Ochrona interesu publicznego to nie tylko dbałość o priorytetowe regulowanie należności na rzecz Skarbu Państwa lecz również minimalizowanie wydatków z budżetu państwa, pojawiających się w następstwie konieczności uregulowania przez zobowiązanego należności podatkowych (prawomocny wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 8 sierpnia 2017r., I SA/Rz 245/17, LEX nr 2340754, por. wyrok WSA z dnia 25 maja 2017r., I SA/Sz 1063/16, LEX nr 2305099). Jak podkreślił WSA w prawomocnym wyroku z dnia 11 maja 2017r. interes publiczny to nie tylko zapewnienie maksymalnych środków po stronie dochodów (jednostek samorządu lub państwa), ale też ograniczenie wydatków, np. na pomoc społeczną czy też na koszty związane z dochodzeniem zobowiązań. Ulgi podatkowe wymienione w art. 67a § 1 O.p. stanowią formę pomocy udzieloną przez Państwo podatnikowi po to, by poprzez stosowanie zasady egzekwowania zobowiązań publicznoprawnych nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego, jak i indywidualnego, odnoszącego się do osoby podatnika oraz osób zależnych od niego. Chodzi o to, by wskutek dochodzenia zaległości podatkowych, wierzyciel nie ponosił w efekcie kosztów większych, niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia (I SA/Sz 1137/16, LEX nr 2302077).

Sąd podziela pogląd NSA, iż ulgi podatkowe wymienione w art. 67a § 1 O.p. nie stanowią przywileju samego w sobie. Jest to forma pomocy udzielonej przez państwo podatnikowi po to, by poprzez stosowanie zasady (egzekwowanie podatku) nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia, tak społecznego, jak i indywidualnego, odnoszącego się do osoby podatnika oraz jego najbliższych, a także osób zależnych od podatnika. Chodzi o to, by wskutek dochodzenia zaległości podatkowych państwo nie poniosło w efekcie kosztów większych niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia (wyrok z dnia 18 maja 2017r., II FSK 1134/15, LEX nr 2309448, por. prawomocny wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 czerwca 2017r., I SA/Kr 150/17LEX nr 2331536).

W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom SKO, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na ustalenie, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki "ważnego interesu podatnika" (dłużnika) i "interesu publicznego", o czym świadczy uzasadnienie zaskarżonej decyzji.

W konsekwencji organ naruszył art. 67a § 1 pkt 3 O.p. oraz art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji.

4.7. Zdaniem Sądu rozważenie zarzutu przekroczenia przez organ uznania administracyjnego, na obecnym etapie postępowania nie jest możliwe, z uwagi na fakt, iż uznanie to jest uzależnione w pierwszej kolejności od pozytywnego ustalenia przesłanek "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego". Skoro organ, choć błędnie, przyjął, że w sprawie nie zaistniały powołane przesłanki, to nie działał w granicach uznania administracyjnego.

Końcowo stwierdzić należy, iż wnioskowane przez pełnomocnika dowody (karty informacyjne leczenia szpitalnego strony i jego syna) pozostają bez wpływu na wynik sprawy albowiem dotyczą okoliczności zaistniałych po dniu wydania zaskarżonej decyzji (wyrok NSA z dnia 14 marca 1995r., SA/Sz 98/95, POP 1998, z. 3, poz. 91).

4.8. Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy uwzględni dokonaną przez Sąd ocenę prawną, przyjmując, że w sprawie zaistniał zarówno "ważny interes podatnika" (dłużnika) jak i "interes publiczny". Podejmując rozstrzygnięcie w granicach uznania administracyjnego SKO weźmie pod uwagę wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP zasadę państwa prawa, zgodnie z którą Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Przekroczenie granic przyznanego organom uznania administracyjnego ma bowiem miejsce wówczas, gdy wybór alternatywy decyzyjnej dokonany został z naruszeniem zasady sprawiedliwości.

4.9. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.