Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 270/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 76 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 50
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 21 ust. 1, art. 50
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: § 2 ust. 1, § 4 ust. 2, § 9 ust. 2, § 27
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15 art. 47 ust. 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)

SENTENCJA

Dnia 21 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora W. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] maja 2013 r. skarżący – J. P. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2013. We wniosku tym zadeklarowano kontynuację realizacji programu rolnośrodowiskowego w ramach pakietu - Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe na powierzchni 100 ha. Do płatności zostały zgłoszone następujące działki rolne: C o powierzchni 39,63 ha, położoną na działce ewidencyjnej nr [...] oraz D o powierzchni 60,37 ha położoną na działce ewidencyjnej [...].

W dniach od [...] do [...] stycznia 2014 r. przeprowadzono na ww. działkach kontrolę na miejscu. W przypadku działki C stwierdzono powierzchnię 36,99 ha - zastosowano kod DR13+. W czasie kontroli stwierdzono również, że granice uprawy wykraczają poza granice działki, powiększenie zasięgu pola gospodarowania oraz to, że rolnik prowadzi produkcję rolną niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i nie zachowuje należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby (kod nieprawidłowości E6). W przypadku działki D stwierdzono powierzchnię 59,40 ha i zastosowano kod DR13+. W czasie kontroli stwierdzono również, że granice uprawy wykraczają poza granice działki, stwierdzono obszar tymczasowo niekwalifikujący się do płatności. Ponadto, kontrolerzy stwierdzili, że rolnik prowadzi produkcję rolną niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i nie zachowuje należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby (kod E6), materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań (kod E2) oraz że rolnik nie utrzymuje minimalnej obsady drzew i krzewów (kod E7).

W oparciu o wyniki kontroli organ w dniu [...] maja 2014 r. wydał decyzję o odmowie przyznania skarżącemu płatności za rok 2013.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. Dyrektor W. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

W toku ponownego rozpoznawania sprawy do raportu z kontroli na miejscu wprowadzono korekty. Organ w raporcie z czynności kontrolnych wprowadził również korekty zapisów wyników kontroli. Skarżący nie zaakceptował ustaleń zawartych w raporcie z kontroli na miejscu.

W dniu [...] lipca 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania J. P. płatności rolnośrodowiskowej za rok 2013.

W uzasadnieniu organ wskazał, że kluczowym zagadnieniem w przedmiotowej sprawie są wyniki z kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego. W związku z powyższym organ I instancji dokonał ponownej analizy dokumentacji pokontrolnej. W ocenie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z raportu z czynności kontrolnych jednoznacznie wynika, że czynności kontrolne przeprowadzone zostały w sposób pozwalający określić faktyczną powierzchnię, na której spełnione zostały podstawowe warunki udzielenia pomocy finansowej. Tym samym ustalono, iż przeprowadzona kontrola wykonana została prawidłowo.

Organ zwrócił uwagę na następujące nieprawidłowości:

- w przypadku działki rolnej C o pierwotnie zadeklarowanej powierzchni 39,63 ha inspekcja terenowa, po przeprowadzeniu pomiarów stwierdziła mniejszą powierzchnię użytkowaną rolniczo, tj. 36,99 ha, tym samym zastosowano kod DR13+. Jednocześnie inspektorzy terenowi stwierdzili, że działka rolna znajduje się na niezadeklarowanych przez rolnika działkach ewidencyjnych. Kontrolerzy wykonujący pomiar na przedmiotowej działce zastosowali kod DR50 tj. Z powodu, że granice uprawy wykraczają poza granice działek referencyjnych zadeklarowanych we wniosku oraz kod DR52, tj. stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania.

- w przypadku działki rolnej D o pierwotnie zadeklarowanej powierzchni 60,37 ha inspekcja terenowa, po przeprowadzeniu pomiarów, stwierdziła mniejszą powierzchnię użytkowaną rolniczo, tj. 59,40 ha, tym samym zastosowano kod DR 13+. Jednocześnie inspektorzy terenowi stwierdzili, że działka rolna znajduje się na niezadeklarowanych przez rolnika działkach ewidencyjnych. Kontrolerzy wykonujący pomiar, na przedmiotowej działce zastosowali kod DR50 tj. granice uprawy wykraczają poza granice działek referencyjnych zadeklarowanych we wniosku oraz kod DR51, tj. stwierdzono obszar tymczasowo niekwalifikujący się do płatności. Ponadto inspektorzy terenowi dla działek rolnych C i D stwierdzili następujące nieprawidłowości: prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby, materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań, nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów.

Organ wskazał, że jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości w oparciu o załącznik nr 7 do rozporządzenia. W przypadku gdy materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań, wysokość zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej wynosi 100% dla działki rolnej, w stosunku do której stwierdzono takie uchybienie. W przypadku prowadzenia produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby, wysokość zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej wynosi 100% dla działki rolnej, w stosunku do której stwierdzono takie uchybienie. W przypadku nieutrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów, wysokość zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej wynosi 100% dla działki rolnej, w stosunku do której stwierdzono takie uchybienie.

Mając powyższe na względzie dla działek rolnych C i D płatność rolnośrodowiskowa w ramach wariantu 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) została zmniejszona o 100%.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie. W jego treści wskazał, że spełnił wszystkie wymogi dla uzyskania płatności rolnośrodowiskowej.

Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. Dyrektor W. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wskazał, że nie dopatrzył się w postępowaniu organu I instancji błędów lub naruszeń prawa, które skutkować powinny rewizją wydanej w sprawie decyzji, która w ocenie organu odwoławczego wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Podstawą rozstrzygnięcia w sprawie były wyniki raportu z czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie skarżącego. Skarżący nie zgodził się z ustaleniami raportu z kontroli na miejscu podnosząc, iż dbał o stan fitosanitarny roślin i gleby wykonując określone czynności agrotechniczne na działkach rolnych oraz uzupełniając obsadę w roku 2013 r. Skarżący zarzucił również, iż w krótkim czasie trwania kontroli, inspektorzy nie byli w stanie policzyć obsady drzewek.

Organ odwoławczy podkreślił też, że w wyniku ponownej weryfikacji materiału pokontrolnego ustalono, iż w pierwotnym raporcie wyniki nie odwzorowywały stanu faktycznego (dla działki rolnej C pomimo stwierdzonej liczby drzew kwalifikujących się na hektar mniejszej niż wymagane na podstawie rozporządzenia, nie wskazano naruszenia wymogu, iż rolnik utrzymuje minimalną obsadę drzew). Skarżący podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe dobrowolnie. Rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zobowiązany jest do przestrzegania wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu. Organ wyjaśnił, iż część uprawy, która nie została zakwalifikowana do obsady poszczególnych działek rolnych obejmuje drzewka wykazujące cechy żywotności, o wysokości nie przekraczającej 80 cm (mierzonej od szyjki korzeniowej) oraz sadzonki martwe. Potwierdzenie dla wyłączenia części drzewek jabłoniowych z liczby sadzonek uwzględnionych do obsady, którą inspektorzy terenowi zobowiązani byli obliczyć podczas kontroli, organ uzyskał w sporządzonej dokumentacji fotograficznej, z której – zdaniem organu - w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości - wynika zasadność nieuwzględnienia części materiału nasadzeniowego w ustalonej obsadzie.

W związku z powyższym organ wskazał, że w przypadku działki C stwierdzono 3821 sztuk spełniających minimalne wymagania jakościowe zgodnie z załącznikiem 9 ww. rozporządzenia na powierzchni – 36,39 ha, podczas gdy minimalna wymagana dla tego obszaru wynosi 4321 sztuk drzewek. Dla działki D stwierdzono 4158 sztuk spełniających minimalne wymagania jakościowe zgodnie z załącznikiem 9 na powierzchni 59,40 ha, podczas gdy minimalna wymagana dla tego obszaru wynosi 7053 sztuk drzewek. W ocenie organu odwoławczego prawidłowo ustalono obsadę deklarowanych działek rolnych i w efekcie prawidłowo ustalono wysokość przyznanej płatności.

Organ wskazał, że skarżący nie zgłosił działania niespodziewanych okoliczności właściwemu kierownikowi biura powiatowego, pomimo posiadania wiedzy, iż uprawa w roku 2013 nie spełniała wszystkich wymogów wskazanych w rozporządzeniu. Podsumowując powyższe rozważania wskazano, że obowiązkiem osoby występującej o przyznanie konkretnego rodzaju płatności jest podanie w sposób prawidłowy - zgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy i w stosownym czasie - wszystkich informacji dotyczących podstaw przyznania płatności. Strona zobowiązana jest dołożyć należytej staranności, aby zadeklarowane powierzchnie działek rolnych były zgodne ze stanem rzeczywistym. Strona także ma obowiązek poinformowania organu o każdym fakcie mogącym mieć wpływ na nienależne bądź nadmierne przyznanie płatności.

Zdaniem organu odwoławczego rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. w przedmiotowej sprawie zostało wydane w oparciu o prawidłowo zebrany i przeanalizowany materiał dowodowy. Dokonując oceny ustalonego stanu faktycznego i jego zgodności z obowiązującym prawem, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wziął pod uwagę całokształt dowodów i okoliczności podnoszonych w sprawie i kierując się zasadą swobodnej oceny dowodów wydał decyzję.

W ocenie organu odwoławczego inspektorzy terenowi ustalili brak prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin, brak utrzymania minimalnej obsady oraz ustalili, że nie wszystkie uprawiane drzewa spełniają wymogi określone w § 9 ust 2 pkt 3 rozporządzenia PRŚ, tj. wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego. Podkreślono, iż zarówno stwierdzenie braku utrzymania minimalnej obsady (zastosowanie kodu E7), jak również stwierdzenie braku prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin (zastosowanie kodu E6), zgodnie z załącznikiem nr 7 Wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowych dokonywanych w ramach pakietów lub wariantów do rozporządzenia PRŚ, skutkuje zmniejszeniem o 100% dla danych działek rolnych.

Pismem z dnia [...] marca 2016 r. skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję. Przedmiotowemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:

- przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 8, 9, 77 i 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy w toku postępowania, brak przeprowadzenia prawidłowego postępowania dowodowego, w szczególności rzetelnej kontroli poprzez inspektorów terenowych, nieuwzględnienie okoliczności uszkodzenia części nasadzeń przez zwierzęta, nieuwzględnienie okoliczności, że skarżący uzupełnił ewentualne braki w nasadzeniach,

- przepisów prawa materialnego, tj. § 9 ust. 3 i § 27 ust. 1 w związku z Załącznikiem nr 7 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2012 (Dz. U. z 2009 r., nr 33, poz. 262 ze zm.) poprzez ich błędną interpretację i zastosowanie zmniejszenia płatności w stosunku do całości działek rolnych C i D skarżącego, pomimo że ewentualne niedotrzymanie wymogu minimalnej obsady drzewek owocowych zachodziło na części obszaru działki C, tj. 22,86 ha i części obszaru działki D, tj. 41,95 ha.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Sąd, dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, stwierdził, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej za rok 2013.

Program rolnośrodowiskowy jest programem wieloletnim, który z założenia ma być realizowany w dłuższym okresie czasu. Ramy programu rolnośrodowiskowego zostały określone w ustawie z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Fundusz Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 173 t.j. z późn. zm.)., a skonkretyzowane w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 t.j.).

Uchylając poprzednie rozporządzenie rolnośrodowiskowe w § 50 Minister Rolnictwa dopuścił jednak możliwość, że rolnik, który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe na podstawie rozporządzenia, o którym mowa w § 58, w zakresie wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego lub dwunastego pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, może kontynuować realizację tego zobowiązania zgodnie z wymogami określonymi dla tych wariantów w przepisach rozporządzenia, o którym mowa w § 58.

Rozporządzenie, o którym mowa w tym przepisie to rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262, ze zm., określane dalej jako :"rozporządzenie").

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r., który to akt prawny ma w niniejszej sprawie zastosowanie, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Na podstawie § 4 ust. 2 rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe:

1) zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1), zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody;

2) prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego;

3) przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu.

Wskazać należy ponadto, że zgodnie z § 9 ust. 2 rozporządzenia w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako:

1) grunty orne, na których występują uprawy wymienione w załączniku nr 4 do rozporządzenia;

2) trwałe użytki zielone;

3) sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, będące krzewami ukorzenionymi i spełniającymi wymagania dotyczące średnicy elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla krzewów jagodowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego – w przypadku wariantów dla upraw sadowniczych i jagodowych.

W załączniku 3 do "starego" rozporządzenia wskazano natomiast, że minimalna obsada jabłoni domowej wynosi 125 sztuk na hektar.

Nie budzi zatem wątpliwości, że rolnik jest zobowiązany do przestrzegania wymogów w ramach poszczególnych pakietów, nałożonych na niego przez ustawodawcę. Organ zaś ma uprawnienie do przeprowadzenia kontroli przestrzegania tych wymagań.

W rozważanym przypadku skarżący złożył wniosek o przyznanie płatność za rok 2013, deklarując do płatności rolnośrodowiskowej działki o powierzchni 100 ha, na których realizował program rolnośrodowiskowy w ramach wariantu 2.10 – Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawienia), w tym przypadku była to uprawa jabłoni domowej.

W toku weryfikacji wniosku skarżącego przeprowadzono w jego gospodarstwie kontrolę, która następnie została powtórzona zgodnie z zaleceniami organu II instancji. Ponownie dokonane zostały czynności kontrolne, których wykaz wskazano w decyzji. Organ ponownie przeprowadził inspekcję terenową, analizę zdjęć oraz sporządził formularz wywiadu terenowego i szkice działek.

Kierownik BP zwrócił uwagę na następujące nieprawidłowości:

- w przypadku działki rolnej C o pierwotnie zadeklarowanej powierzchni 39,63 ha inspekcja terenowa, po przeprowadzeniu pomiarów stwierdziła mniejszą powierzchnię użytkowaną rolniczo, tj. 36,99 ha. Jednocześnie inspektorzy terenowi stwierdzili, że działka rolna znajduje się na niezadeklarowanych przez rolnika działkach ewidencyjnych, granice uprawy wykraczają poza granice działek referencyjnych zadeklarowanych we wniosku oraz powiększenie zasięgu pola zagospodarowania.

- w przypadku działki rolnej D o pierwotnie zadeklarowanej powierzchni 60,37 ha inspekcja terenowa, po przeprowadzeniu pomiarów stwierdziła mniejszą powierzchnię użytkowaną rolniczo, tj. 59,40 ha. Jednocześnie inspektorzy terenowi stwierdzili, że działka rolna znajduje się na niezadeklarowanych przez rolnika działkach ewidencyjnych, granice uprawy wykraczają poza granice działek referencyjnych zadeklarowanych we wniosku oraz stwierdzono obszar tymczasowo niekwalifikujący się do płatności. Ponadto, inspektorzy terenowi dla działek rolnych C i D stwierdzili: prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby. Ponadto, materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań oraz skarżący zaniechał utrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów.

Sąd po przeanalizowaniu akt sprawy stwierdził, że powyższe ustalenia kontrolne i pokontrolne dokonane przez organy administracji publicznej obu instancji były prawidłowe co skutkowało odmową przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej za 2013 rok.

Strona skarżąca kwestionowała ustalenia organów obu instancji poczynione na podstawie kontroli przeprowadzonej w jej gospodarstwie sadowniczym i jej wyników, utrwalonych w raporcie i załączonych do niego zdjęć fotograficznych. Przypisane uprawom sadowniczym nieprawidłowości (kody E6, E7 i E2) wskazywały na niespełnienie warunku przyznania płatności określonego w § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r., wskazującego na obowiązek spełnienia przez wszystkie drzewka wymagań co do ukorzenienia, wysokości i grubości, jak również wymogu z załącznika nr 3 do rozporządzenia dotyczącego minimalnej obsady drzew.

Zaznaczyć należy, że w myśl art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności, jest obowiązany m.in. w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udzielić stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnić stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (art. 21 ust. 2). Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są zobowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 21 ust. 3 ww. ustawy). Konsekwencją powyższego jest konieczność wzmożenia aktywności stron, bowiem postępowanie w sprawach przyznania pomocy finansowej zostało oparte na dowodach, które będzie przedstawiała strona. Nie oznacza to jednakże, że organ administracyjny nie jest zobowiązany do jakiegokolwiek działania, gdyż także on musi przedstawiać dowody na poparcie swoich twierdzeń i wyjaśniać przesłanki, którymi kierował się wydając rozstrzygnięcie.

Organy dopuściły jako dowód wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, w tym dokumenty urzędowe. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego dokonały oceny okoliczności faktycznych. Subiektywne przekonanie skarżącego o nieprawidłowej ocenie materiału dowodowego nie może natomiast być podstawą stwierdzenia naruszenia ww. przepisu.

Raport z czynności kontrolnych jest - co do zasady - dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Raport z czynności kontrolnych jako dokument urzędowy, ma zasadniczo decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ prowadzący postępowanie z wniosku rolnika o przyznanie płatności, w trakcie postępowania wyjaśniającego ma możliwość weryfikacji deklaracji zawartych we wniosku, jak i ustaleń systemowych, poprzez wykorzystanie wszelkich, zgodnych z prawem narzędzi, w tym kontroli na miejscu, która jest w stanie najpełniej oddać rzeczywisty obraz danych zadeklarowanych we wniosku. Obowiązek utrzymania działek w odpowiedniej kulturze rolnej dotyczy całego danego roku kalendarzowego, a nie tylko wybranych miesięcy.

Obowiązek przeprowadzenia kontroli, jak i obowiązek sporządzenia raportu z czynności kontrolnych wynika z przepisów powołanej ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Zgodnie bowiem z treścią art. 30 ust. 1 ustawy w zakresie określonym w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, agencja płatnicza oraz podmioty wdrażające przeprowadzają kontrole, w tym kontrole na miejscu i wizytacje w miejscu, przy czym w przypadku kontroli operacji, o których mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 lit. b, stosuje się przepisy tytułu II części II rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich. Agencja płatnicza oraz podmioty wdrażające mogą powierzyć przeprowadzenie kontroli na miejscu lub wizytacji w miejscu innym jednostkom organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi (art. 30 ust. 2 ustawy).

Wykonywanie czynności agrotechnicznych wskazanych w rejestrze, a polegających na talerzowaniu oraz ewentualne uzupełnienie nasadzeń nie może mieć wpływu na wynik przeprowadzonej kontroli. Istotne bowiem w sprawie jest to, że w dniu kontroli na spornych działkach stwierdzono nieprawidłowości skutkujące odmową przyznania płatności rolnośrodowiskowych z tytułu realizacji wariantu 2.10 – uprawy sadownicze i jagodowe. W pismach procesowych strona skarżąca sama przyznawała, że w dacie dokonywanej kontroli nie był spełniony wymóg minimalnej obsady drzewek i nie wykazała aby podnoszone przez nią zastrzeżenia co do mierzenia drzewek, jak również czasu kontroli na spornych działkach wpłynęły na ustalenia prowadzące do konkluzji o braku minimalnej obsady drzew. Nawet gdyby przyjąć za stroną skarżącą, że inspektorzy nieprawidłowo przeprowadzili kontrolę to i tak nie oznacza to, że wszystkie drzewka spełniały określone przepisami wymogi bo były też drzewka połamane, martwe, poniżej 80 cm (por. raport z czynności kontrolnych z [...] stycznia 2014 r., poprawiony zgodnie z zaleceniami organu II instancji). Także to, że producent zakupił odpowiedni materiał szkółkarski nie ma znaczenia dla dokonanych ustaleń kontrolnych bowiem producent zobowiązany jest realizować obowiązki nałożone programem i uczestnicząc w programie rolnośrodowiskowym deklaruje, że przez cały czas trwania programu, w którym uczestniczy będzie utrzymywał na działkach rolnych zgłoszonych do dopłat chociaż minimalną obsadę drzew jabłoni (realizując wariant 2.10), działki rolne zgłoszone do dopłat (w każdym wariancie) będzie utrzymywał w dobrej kulturze rolnej. Z powodu dotrzymywania ww. zobowiązań producent rolny otrzymuje płatności rolnośrodowiskowe. Tak więc w dacie kontroli inspektorzy stwierdzili, że brak jest na omawianych działkach rolnych minimalnej obsady drzew, co nie zostało przez producenta w skuteczny sposób zakwestionowane. Brak ponoszenia przez producenta winy (częściowo zwierzęta uszkodziły drzewka) czy też wykonanie przez producenta działań naprawczych (zakupienie w najbliższym czasie sadzonek drzewek i obsadzenie nimi działek rolnych) też nie miało wpływu na ustalenia kontrolne, których skutecznie skarżący nie zakwestionował.

Tak więc wyniki kontroli stwierdzającej istnienie połamanych drzewek czy też stan silnego zachwaszczenia istniejącego w dacie dokonywania czynności kontrolnych znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, w tym również materiale fotograficznym.

Na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie wpływa wynik kontroli dokonanej przez jednostkę certyfikującą.

W kwestii opinii jednostki certyfikującej dotyczącej tego, że sporne działki były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej stwierdzić należy zdaniem Sądu, iż dokumenty tego rodzaju nie są wiążące dla organów ARiMR w sprawach o przyznanie płatności rolnych, gdyż decydują w tym zakresie wyłącznie wyniki bezpośredniej kontroli rzeczywistego stanu prowadzonej produkcji rolnej wykonywanej przez uprawnionych kontrolerów w danym gospodarstwie (na miejscu).

Sąd podziela pogląd wyrażany w orzecznictwie, że jednostki certyfikujące co do zasady certyfikują jedynie produkty rolne oraz uprawy i nie mają żadnych odrębnych uprawnień do kwalifikowania konkretnych działek rolnych do przyznawania płatności, ani do określenia sposobu ustalania tej płatności. Nie mogą też weryfikować prawidłowości wniosku złożonego przez producenta. Sporządzony przez jednostkę certyfikującą protokół kontroli nie może zatem stanowić dokumentu, na podstawie którego inny uprawniony organ nalicza płatności. Uprawnienie do weryfikowania i kwalifikowania poszczególnych działek jako uprawnionych do płatności obszarowych należy wyłącznie do kierownika biura powiatowego ARiMR zgodnie z regulacjami ustawowymi (zob. m. in. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Sz 215/13; wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1790/13 - orzeczenia.nsa.gov.pl).

W kwestii dotyczących ewentualnego braku winy w niespełnieniu wymagań produkcji rolnej w zakresie kontrolowanych działek Sąd stwierdził, że przed dokonaniem kontroli na miejscu skarżący nie informował organu o wystąpieniu okoliczności nadzwyczajnych, bądź działaniu siły wyższej, które miałyby wpływ na realizację programu rolnośrodowiskowego. Na uszkodzenie sadzonek przez zwierzynę leśną skarżący wskazał dopiero w toku prowadzonego postępowania administracyjnego. Powiadomienie o szkodach koła łowieckiego nie jest zaś wystarczające i nie wyłącza odpowiedzialności skarżącego.

Zgodnie z art.47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności podlegają zgłoszeniu przez beneficjenta lub upoważnioną przez niego osobę, na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba, są w stanie dokonać tej czynności.

Tym samym stwierdzić należy, że nawet w przypadku uznania, że uszkodzenie sadzonek przez zwierzynę leśną należy do kategorii nadzwyczajnych okoliczności, bądź siły wyższej, to nie można stwierdzić, że skarżący wypełnił ciążący na nim obowiązek powiadomienia o powyższym właściwego organu (tj. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR) w terminie 10 dni roboczych. Przepis art. 47 ust. 2 nie stanowi ponadto podstawy do przyznania płatności pomimo niespełniania warunków do jej otrzymania, a jedynie zwalnia beneficjenta z obowiązku zwrotu otrzymanej nienależnie pomocy.

Jak już wskazano wyżej organ nie naruszył zasad postępowania dowodowego określonych w przepisach ustawy z dnia 7 marca 2007r. oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 t.j.). Rozpatrzony został w sposób wyczerpujący cały zgromadzony materiał dowodowy. Do poszczególnych dowodów organ odniósł się w zaskarżonej decyzji. Inna ocena wyjaśnień skarżącego dokonana przez organ nie oznacza ich pominięcia. Organ w motywach zaskarżonej decyzji szczegółowo i logicznie przedstawił przesłanki, którymi kierował się przy rozstrzyganiu sprawy, fakty, które uznał za udowodnione i dowody, na których się oparł, a także przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wyjaśnił również podstawę prawną decyzji.

Zgodnie z § 27 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r. jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej:

1) działek rolnych lub

2) zwierząt

3) stref buforowych

- w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu.

W przypadku gdy materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań, wysokość zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej wynosi 100% dla działki rolnej, w stosunku do której stwierdzono takie uchybienie. W przypadku prowadzenia produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowania należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby, wysokość zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej wynosi 100% dla działki rolnej, w stosunku do której stwierdzono takie uchybienie. W przypadku nieutrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów, wysokość zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej wynosi 100% dla działki rolnej, w stosunku do której stwierdzono takie uchybienie.

Mając powyższe na względzie dla działek rolnych C i D płatność rolnośrodowiskową w ramach wariantu 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) została zmniejszona o 100%.

Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wszystkie naruszenia stwierdzone na spornych działkach skutkowały zastosowaniem sankcji 100%. Już zatem stwierdzenie minimalnej obsady drzew dyskwalifikuje rolnika w zakresie przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Jednocześnie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostawały twierdzenia skarżącego, że wymóg minimalnej obsady nie był utrzymany jedynie dla części spornych działek. Podkreślenia bowiem wymaga, że płatność rolnośrodowiskowa przyznawana jest do działek rolnych, a nie do poszczególnych części działek rolnych. Tym samym w ocenie Sądu wymóg minimalnej obsady powinien być spełniony dla całej działki.

Reasumując Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 718), orzekł jak w sentencji.