Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1066/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 , 137 , 139
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 3 par 2 , pkt 4 , 52 , 149 , 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Jacek Bursa Sędzia WSA Paweł Darmoń Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2014 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia 19 maja 2014 r., znak: [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Starosta K. decyzją z 2 grudnia 2013 r. znak: [...] wydaną na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 139, art. 142 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz art. 104 kpa, orzekł o zwrocie na rzecz F.P. w 4/5 części i J.P. w 1/5 części nieruchomości oznaczonej jako działki: nr [...] o pow. 0,0182 ha, powstałej z podziału działki nr [...] objętej księgą wieczystą nr [...] i nr [...] o pow. 0,1274 ha, objętej księgą wieczystą nr [...] położonej w obrębie [...]jedn. ewid. N. , m. K. , w granicach parceli katastralnej l. kat. [...] b. gm. kat. K. Ponadto Starosta zobowiązał F.P. i W.P. do zwrotu na rzecz Gminy K. kwoty 530,12 zł odpowiadającej kwocie zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości.

W uzasadnieniu Starosta przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie i podał, że:

Starosta K. decyzją z dnia 3 lutego 2009 r. orzekł o zwrocie działek: nr [...] i nr [...] , pół. w obr. [...] jedn. ewid. N. m. K. , w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...] b. gm. kat. [...] ;

Wojewoda [...] decyzją z dnia 27 maja 2009 r. uchylił decyzję Starosty K. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia oceniając, że organ I instancji nie ustalił jednoznacznie, czy w ramach czasowych określonych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami na przedmiotowej nieruchomości miały miejsce działania zmierzające do realizacji celu wywłaszczenia, nie zbadano bowiem, czy po dacie wywłaszczenia uległ zmianie stan zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości, mogący wskazywać na podjęcie działań zmierzających do realizacji celu wywłaszczenia i czy stało się to w terminach 7 i 10 lat od daty wywłaszczenia. Ponadto w ocenie Wojewody [...] zgromadzone w sprawie dowody pozwalały ocenić jedynie jaki był projektowany sposób zagospodarowania przedmiotowego terenu w latach '60 i '70 ubiegłego wieku. Dodatkowo ustalenie obecnie planowanego sposobu zagospodarowania wywłaszczonej parceli 1. kat. [...] b. gm. kat. K. było utrudnione z uwagi na brak zaznaczenia, na planach stanowiących dowód w postępowaniu nie zostały wyrysowane granice wywłaszczonej parceli, co uniemożliwiło Wojewodzie [...] jej identyfikację na załączonych dokumentach. Ponadto organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę powinien rozważyć, czy na działce nr [...], obr. [...]. ewid. N. m. K. nie znajduje się Rodzinny Ogród Działkowy "[...] , gdyż w trakcie rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami nieruchomości przeprowadzonej w toku postępowania stwierdzono, że w południowo-wschodniej części działki znajduje się dziki, niezagospodarowany ogród działkowy;

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 12 października 2009 r. sygn. akt II SA/K/ 1208/09 oddalił skargę. Sąd uznał, że oświadczenie W.P. , K.P. i B.P. z 23 sierpnia 2005 r. o zrzeczeniu się na rzecz F.P. roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie wywołuje skutków prawnych wobec osób trzecich. W ocenie Sądu w obu kontrolowanych decyzjach nie ustalono jednak pełnego kręgu stron postępowania oraz nie ustalono jednoznacznie celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. Nie ustalono również, czy realizacja celu wywłaszczenia nastąpiła w terminach wskazanych w art. 137 ust. l ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto wątpliwości Sądu budziła rzetelność ustalenia miejsca położenia w terenie konkretnych działek, skoro czynności podejmowano bez udziału geodety.

Starosta K. ponownie rozpatrując zgłoszone roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, podkreślił, że rozstrzyga sprawę jedynie w zakresie obejmującym część wywłaszczonej parceli l. kat. [...] b. gm. kat. K. odpowiadającej działkom: nr [...] i nr [...] pół. w obr. [...] ewid. N. m. K. Starosta zaznaczył, że parcela [...] . kat. [...] b. gm. kat. K. została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 7 listopada 1951 r. nr[...] na cele budowy Miasta N. i Kombinatu [...] zaś dniu wywłaszczenia parcela stanowiła własność J.B. w całości. Po przeprowadzeniu szczegółowej analizy kwestii następstwa prawnego po J.B. Starosta stwierdził, że obecnie osobami uprawnionymi do domagania się zwrotu przedmiotowej nieruchomości są J.P. i F.P. .

Starosta stwierdził, że aktualnie istniejące działki: nr [...] i [...] , obr. [...] . ewid. N. m. K. odpowiadają części parceli l. kat. [...] b. gm. kat. K. . Starosta ustalił też, że działki nr [...] i nr [...] nie są obciążone prawami obligacyjnymi i rzeczowymi na rzecz osób trzecich.

Z ustaleń dokonanych przez organ I instancji wynikało, że na przedmiotowej nieruchomości nie zaplanowano żadnego konkretnego celu wywłaszczenia poza ogólnie określonym w decyzji o wywłaszczeniu, czyli budową osiedla "[...]", a zatem w ocenie Starosty działki nr [...] i nr [...] w granicach wywłaszczonej parceli I. kat. [...] b. gm. kat. K. już w dacie wywłaszczenia były zbędne na cel realizacji osiedla [...] ", gdyż znajdujące się w aktach plany realizacyjne nie przewidywały żadnych inwestycji na przedmiotowym terenie. Ponadto Starosta zbadał sposób zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości po wywłaszczeniu i stwierdził, że z porównania planów ze zdjęciami przedstawiającymi stan zagospodarowania przedmiotowego terenu w latach: 1961, 1962 i 1970 wynika, że realizacja inwestycji określonej jako osiedle "[...] " została rozpoczęta między 1961 i 1962 rokiem i była kontynuowana co najmniej do 1970 roku, przy czym projektowany sposób zagospodarowania części osiedla uległ w tym okresie zmianie. Zgodnie z planami realizacyjnymi wykonanymi w 1961 i 1962 r. teren zawnioskowanych do zwrotu działek: nr [...] i nr [...] znajdował się poza obszarem, na którym miało być realizowane osiedle "[...] " i pomimo jego realizacji na nieruchomościach sąsiednich pozostał przez cały udokumentowany okres niezagospodarowany. Starosta stwierdził też, że na dzień 25 czerwca 2013 r. teren działki nr [...] w dniu rozprawy stanowił skoszony trawnik, przez który przebiegał fragment chodnika z kostki betonowej wraz z poręczą. Na przedmiotowej działce znajdowała się ponadto lampa oświetleniowa, fragment zniszczonego ogrodzenia ze słupów betonowych i metalowej siatki, rosnące dziko drzewa i krzewy oraz drzewa i krzewy ozdobne. Teren działki nr [...] stanowił skoszony trawnik z rosnącymi na nim drzewami i krzewami ozdobnymi. Ponadto w granicach przedmiotowej działki znajdował się fragment budynku piekarni stojącego w pozostałej części na sąsiedniej działce oznaczonej numerem [...] oraz fragment ogrodzenia. Starosta ustalił jednak, że w dniu 14 września 1970 r. ww. budynek nie istniał, jak również nie były prowadzone żadne prace związane z jego budową, a więc wykonania tego budynku nie można uznać za realizację celu wywłaszczenia określonego jako osiedle "[...] ". Starosta ustalił , że przez przedmiotową nieruchomość przebiegają sieci uzbrojenia terenu, w tym wodociągowa, wykonana najwcześniej (w 1970 r. ) i nie związana z projektowanym w dacie wydania orzeczenia celem wywłaszczenia Pozostałe sieci: ciepłownicza, energetyczna, gazowa i telefoniczna, były realizowane zasadniczo po ponad trzydziestu latach od daty wywłaszczenia.

Na podstawie dokonanych ustaleń Starosta uznał, że na zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu, jak również pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne, cel określony jako budowa Miasta N. i Kombinatu [...] nie został zrealizowany. Jednocześnie wszelkie inwestycję odnośnie przedmiotowej nieruchomości planowane były w latach późniejszych, a jak wynika z porównania planów: "plansza podstawowa K. Dz. N. przedstawiająca teren pod projektowane osiedle domków oszczędnych [...] z 1970 r.", projekt realizacyjny planu zagospodarowania przestrzennego "[...] " część "B" oraz "projekt wstępnego planu zagospodarowania przestrzennego - Schemat komunikacji i zieleni osiedla [...] " sposób w jak zamierzano wykorzystać wywłaszczony teren zmieniał się na przestrzeni lat. Jednakże ustalenia dokonane na podstawie najwcześniej wykonanego z dostępnych planów pozwalają stwierdzić, że teren przedmiotowej nieruchomości znajdował się poza obszarem przeznaczonym pod realizację os.[...] Dlatego, w ocenie Starosty, wnioskowaną do zwrotu nieruchomość należało uznać za zbędną, w rozumieniu przepisu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i orzec o jej zwrocie. Starosta zaznaczy, że działki nr [...] i nr [...] pozostają własnością Gminy K. , w związku z czym ich stan prawny również nie stanowi przeszkody do wydania orzeczenia o zwrocie nieruchomości. Także fakt posadowienia na przedmiotowej działce części budynku również nie stanowi przeszkody do wydania orzeczenia o zwrocie nieruchomości.

Starosta ustalił też, że J. z B.P. przyznano z tytułu odszkodowania za wywłaszczoną parcelę l. kat. [...] opow. 5698 m2 obj. Lwh [...] kwotę w wysokości 2 964,14 zł. (słownie: dwa tysiące dziewięćset sześćdziesiąt cztery złote 14/100). Ustalono, iż kwota odszkodowania przypadająca za 1 m2 wywłaszczonych gruntów wynosiła 0,52 starych złotych. Dokonując waloryzacji kwoty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość tj. 0,52 starych złotych za 1 m2 przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze obwieszczeń w Dzienniku Urzędowym Rzeczpospolitej Polskiej [...]" ustalono, że kwota waloryzowanego odszkodowania za grunt o powierzchni 1456 m (tj. działki nr [...] opow. 0,0182 ha i nr [...]o pow. 0,1274 ha) wynosi 530,12 zł. Starosta wyjaśnił, że skoro na przedmiotowym terenie w terminach wskazanych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także po upływie powyższych terminów aż do dnia orzekania nie były podejmowane żadne prace związane z realizacją celu wywłaszczenia, to kwota zwaloryzowanego odszkodowania nie została powiększona ani pomniejszona o kwotę odpowiadającą wzrostowi bądź spadkowi wartości przedmiotowej nieruchomości, wynikającą z działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu.

Odwołanie od Starosty K. złożyła Gmina K. , podnosząc że z pozyskanej dokumentacji, opisanej szczegółowo w uzasadnieniu decyzji Starosta K. ustalił, iż na przedmiotowej nieruchomości nie zaplanowano żadnego konkretnego celu wywłaszczenia poza ogólnie określonym w decyzji o wywłaszczeniu, czyli budową osiedla [...] . Zdaniem Gminy konkluzja Starosty była wewnętrznie sprzeczna. W ocenie Gminy cel w postaci budowy osiedla "[...] " jest właśnie skonkretyzowanym celem wywłaszczenia. Gmina wskazała, że zgodnie z przywołanym "Projektem wstępnego planu zagospodarowania przestrzennego - schemat komunikacji i zieleni osiedla [...] " wykonanym 30 marca 1961 r. na terenie południowej części działki nr [...] widoczne są naniesione na planie obiekty mające prawdopodobnie stanowić drzewa. Można zatem przypuszczać, iż przedmiotowy teren był przewidziany jako wolny od jakiejkolwiek zabudowy mieszkalnej, z przeznaczeniem na tereny zielone, co zresztą potwierdzałby aktualny sposób zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości. W treści odwołania przywołano również fragmenty wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych (WSA w Poznaniu z 20. 12. 2007 r. sygn. akt. III SA/Po 648/07 oraz WSA w Krakowie z 28. 02. 2008 r. sygn. akt. II SA/Kr 1034/07), w oparciu o które Gmina wskazała, iż przy ocenie realizacji celu publicznego, jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków (bloków mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla). Ponadto w treści odwołania wskazano na powołany w wyroku wydanym w niniejszej sprawie w dniu 12 października 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 1208/09 wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 stycznia 2009 r. sygn. akt. II SA/Kr 118/08, w którym przedstawiono sposób wykładni art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym "jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła".

Wojewoda decyzją z 19 maja 2014 r. znak: [...] , wydaną na podstawie art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty K.

W ocenie Wojewody spełnione zostały dwie podstawowe przesłanki, bez zaistnienia których nie jest możliwe orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Po pierwsze, z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości wystąpiły wszystkie uprawnione do tego osoby. Wojewoda wskazał, że ze zgromadzonych przez organ I instancji postanowień sądowych wynika, iż jedynymi żyjącymi spadkobiercami poprzedniej właścicielki parceli l. kat. [...] b. gm. kat. K. są J.P. , W.P. , B.P. , K.P. oraz F.P . Jednak umową sprzedaży, zawartą w formie aktu notarialnego w dniu 21 lutego 2012 r. W.P. , B.P. , K.P. sprzedali F.P. całe swoje udziały w spadku po J.P. i P.P. . Dlatego uprawnionymi do domagania się zwrotu wywłaszczonej parceli l. kat. [....] b. gm. kat. K. są J.P. oraz F.P. . Po drugie zaś przedmiotowe działki mogą zostać uznane za wywłaszczone w rozumieniu ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, gdyż nabycie parceli, z której następnie w wyniku podziałów geodezyjnych powstały ww. działki, nastąpiło na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 7 listopada 1951 r. wydanym na podstawie art. 23, 24 i 37 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości dla realizacji narodowych planów gospodarczych.

Odnośnie kwestii zbędności przedmiotowych działek na cel wywłaszczenia, organ odwoławczy podzielił w tym zakresie ocenę dokonaną przez Starostę K . Wojewoda przywołał treść uzasadnienia wyroku WSA w Krakowie z 12 października 2009 r. sygn. akt. II SA/Kr 1208/09 i podkreślił, że w wyroku tym Sąd nie odwołał się do sposobu wykładni art. 137 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami zaprezentowanego w wyroku WSA Krakowie z dnia 23 stycznia 2009 r. sygn. akt. II SA/Kr 118/08, zgodnie z którym zwrot nieruchomości nie jest możliwy jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany bez względu na terminy w którym cel ten zrealizowano. Ponadto Wojewoda wskazał, że tego rodzaju wykładnia art. 137 u.g.n. została zakwestionowana zarówno przez Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok NSA z 1. 10. 2010 r., sygn.. akt I OSK 1612/09, jak i doktrynę prawniczą "- T. Woś, Wywłaszczanie nieruchomości i ich zwrot, Warszawa 2010, s. 359-360).

W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie miała zastosowania ocena prawna zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r. sygn. akt P 38/11. Wojewoda stwierdził, że w sprawie miała miejsce sytuacja, w której od chwili wywłaszczenia, tj. 1951 r. co najmniej do roku 1970 na stanowiącej przedmiot postępowania nieruchomości (ale także w najbliższym otoczeniu przedmiotowej nieruchomości) nie podjęto żadnych działań zmierzających do realizacji celu wywłaszczenia. Zdaniem Wojewody nie można zgodzić się ze stanowiskiem Gminy K. przedstawionym w odwołaniu, iż: "przedmiotowy teren był przewidziany jako wolny od jakiejkolwiek zabudowy mieszkalnej, z przeznaczeniem na tereny zielone, co zresztą potwierdzałby aktualny sposób zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości". Wojewoda podkreślił, że zakładając nawet, iż nieruchomość ta miała zostać wykorzystana jako tereny zielone, to nawet w takiej sytuacji, koniecznym byłoby podjęcie konkretnych zamierzonych działań oraz nakładów na nieruchomości, które jak wskazuje na to analiza dokumentacji fotograficznej w terminie 7 lat od wywłaszczenia nie zostały podjęte, wskutek czego nieruchomość ta stała się zbędna na cel wywłaszczenia określony w orzeczeniu wywłaszczeniowym jako budowa Miasta N. i kombinatu N. oraz uszczegółowiony przez organ I instancji jako budowa osiedla "[...] ".

Ponadto Wojewoda zaznaczył, że przeszkodą do zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...] obr.[...] m. K. nie jest także aktualny stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości. W tym zakresie powołał się na ustalenia dokonane podczas przeprowadzonych w dniu 25 czerwca 2013 r., z których wynikało, że teren działki nr [...] stanowi skoszony trawnik, przez który przebiega fragment chodnika z kostki betonowej, lampa oświetleniowa, fragment zniszczonego ogrodzenia ze słupów betonowych i metalowej siatki, rosnące dziko drzewa i krzewy oraz drzewa i krzewy ozdobne. Z kolei teren działki nr [...] stanowił skoszony trawnik z rosnącymi na nim drzewami i krzewami ozdobnymi. Wojewoda wyjaśnił, że również wybudowanie instalacji podziemnych (na przestrzeni lat 1969-1988, a zatem po upływie 18 lat od wywłaszczenia) nie jest wystarczające do uznania, iż nieruchomość nie stała się zbędna w rozumieniu art. 137 u.g.n. Przeszkodą do zwrotu przedmiotowych nieruchomości nie może być także posadowiony na terenie działki nr [...] fragment ściany budynku piekarni stojącego w pozostałej części na sąsiedniej działce oznaczonej numerem [...] oraz fragment ogrodzenia. Zgodnie bowiem z ustaleniami organu I instancji w stosunku do działki nr [...] , na części której znajduje się fragment ściany budynku usytuowanego na sąsiedniej działce nr [...] nie zostało wydane pozwolenie na jego budowę. Nie może zatem, jak słusznie wskazał organ I instancji, stanowić przeszkody do zwrotu zbędnej na cel wywłaszczenia nieruchomości fakt usytuowania na niej części budynku, usytuowanego zasadniczo na działce sąsiedniej w sytuacji, w której doszło poprzez fakt posadowienia części budynku do przekroczenia granicy działki tym bardziej, iż jak stanowi przepis art. 139 u.g.n. nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu. W ocenie organu odwoławczego w tej sytuacji nie znajdował także zastosowania powołany w treści odwołania przepis art. 95 ust. 4 u.g.n., zgodnie z którym niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku braku planu niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, podział nieruchomości może nastąpić w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z przepisów niniejszej ustawy o gospodarce nieruchomościami lub z odrębnych ustaw oraz przepis art. 93 ust. 3b u.g.n.. który określa zasady obowiązujące przy dokonywaniu podziałów nieruchomości..

W związku z powyższym Wojewoda podzielił stanowisko Starosty K. co do wystąpienia przesłanek zbędności w odniesieniu do działek nr [...] o pow. 0,0182 ha, powstałej z podziału działki nr [...] i nr [...] o pow. 0,1274, pół. w obr. [...] m. K. na cel wywłaszczenia, a tym samym zasadności ich zwrotu na rzecz spadkobierców poprzedniej właścicielki.

Nie budziło również wątpliwości organu odwoławczego rozstrzygnięcie organu I instancji w zakresie dokonanych przez ten organ rozliczeń pomiędzy poprzednim właścicielem a Gminą K. z tytułu zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Kwota wypłacona poprzedniemu właścicielowi wywłaszczonej nieruchomości za nieruchomość o pow. 5698 m2 wyniosła 2.965,14 zł, co po dokonaniu waloryzacji zgodnie z art. 227 ugn w oparciu o wskaźniki cen towarów usług konsumpcyjnych zamieszczone na stronie internetowej Głównego Urzędu Statystycznego oraz uwzględnieniu powierzchni zwracanej obecnie nieruchomości (1.456 m2) uzyskano kwotę 530,12 zł, jaką winni zwrócić F.P. oraz J.P. na rzecz aktualnego na dzień zwrotu właściciela przedmiotowej nieruchomości, tj. Gminy K. .

Skargę na decyzję Wojewody [...] wniosła Gmina Miejska K. , zarzucając:

1) naruszenie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne uznanie przez organ orzekający celu wynikającego z decyzji wywłaszczeniowej w sytuacji braku jednoznacznego określenia przez organ co do celu wywłaszczenia;

2) błędną wykładnię art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie realizacji celu wywłaszczenia w okresie nabycia nieruchomości w sytuacji zrealizowania celu wywłaszczenia;

3) naruszenie art. 93 ust. 3 lit. "b" ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego nie zastosowanie.

Strona skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi powołano się na wyrok WSA w Poznaniu z 20. 12. 2007 r. sygn. akt. III SA/Po 648/07, w którym orzeczono, że "przy ocenie realizacji celu publicznego, za jaki uznano budowę osiedla mieszkaniowego (w ramach planowanej dzielnicy mieszkaniowej), należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków (bloków) mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla, takich jak: budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlowa i ciągi piesze (chodniki)." Strona skarżąca podała, że podobne stanowisko zawarte zostało również w wyroku WSA w Krakowie z 28 lutego 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 1034/07. Ponadto strona skarżąca podniosła, że na działce nr [...] obr. [...] m. K. znajduje się w części budynek piekarni, który posadowiony jest w pozostałej części na nieruchomości sąsiedniej. Zdaniem strony skarżącej w takiej sytuacji zwrot nie jest możliwy, ponieważ budynek ten musiałby ulec podziałowi. Strona skarżąca powołała się w tym zakresie na przepisy rozdziału l działu III u.g.n. oraz na stanowisko wyrażone przez WSA w Białymstoku w wyroku z 30 czerwca 2011 r. sygn. akt. II SA/Bk 839/10.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a.

Skarga jest nieuzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu l instancji są przepisy art. 136 ust. 3 w zw. z 137 ust. 1 ustawy

z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. nr 102, poz. 651 ze zm.) dalej w skrócie u.g.n. Zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 tej ustawy stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W myśl zaś art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt 1) albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (pkt 2). Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (ust. 2).

W niniejszej sprawie poddanej sądowej kontroli wniosek o zwrot wywłaszczonej - orzeczeniem Prezydium WRN w K. z 7 listopada 1951 r. wydanym na podstawie art. 23, 24 i 37 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U z 1952 r. ,nr 4, poz. 31) - parceli katastralnej l. kat [...] b. gminy kat. K. m. in. w części odpowiadającej działkom oznaczonym obecnie w ewid. gruntów nr [...] i [...] , których dotyczy zaskarżona decyzja pochodzi od wszystkich uprawnionych spadkobierców wywłaszczonej właścicielki J.B. , a wywłaszczona nieruchomość stanowi własność Gminy Miejskiej K . Brak zatem przeszkód - w razie stwierdzenia, że nieruchomość stała się zbędna na cele wywłaszczenia - orzeczenia o jej zwrocie.

W związku z powyższym istotne było ustalenie przez Sąd, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo określiły cel wywłaszczenia oraz czy prawidłowo ustaliły, że cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został bądź nie został zrealizowany. W przedmiotowej sprawie w uzasadnieniu ww. decyzji wywłaszczeniowej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. podano, że wywłaszczone nieruchomości są przeznaczone na cele budowy Miasta N. i Kombinatu [...] Z pozyskanych w toku postępowania dowodowego dokumentów, przy braku planu realizacyjnego stanowiącego załącznik do decyzji wywłaszczeniowej z 7 listopada 1951 r. ustalono - m. in. w oparciu projekt wstępny zagospodarowania osiedla [...] z 1961 r., projekt realizacyjny planu zagospodarowania przestrzennego osiedla [...] z 1962 r. i plan terenu pod projektowane osiedle domków oszczędnych Z. z 1970 r. – że przedmiotowy teren oznaczony obecnie jako działki ewid. nr [...] ,[...] jakkolwiek położony w pobliżu terenów przeznaczonych do realizacji osiedla [...] był zbędny na tak sprecyzowany cel wywłaszczenia, gdyż znajdował się poza terenem wyznaczonym pod realizacje osiedla. Konkludując, ustalono, że żaden z pozyskanych dokumentów nie wskazywał, aby na terenie stanowiącym obecnie działki nr [...] ,[...] planowano lub zrealizowano cel wywłaszczenia ogólnie określony jako budowa Miasta N.H,. i Kombinatu [...] , a doprecyzowany jako teren realizacji osiedla mieszkaniowego [...] . Sąd podzielając stanowisko reprezentowane w orzecznictwie, które powołuje strona skarżąca, że przy ocenie realizacji celu publicznego, za jaki uznano budowę osiedla mieszkaniowego , należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków (bloków) mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla, takich jak: budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlowa i ciągi piesze (chodniki)" (wyrok WSA w Poznaniu z 20. 12. 2007 r. sygn. akt. III SA/Po 648/07), wyraża jednak pogląd, iż nie do zaaprobowania jest przyjęcie, że w sytuacji gdy cel wywłaszczenia określony został ogólnie np. jako "budowa miasta" a wywłaszczona nieruchomość lub jej część znajduje się w granicach tego miasta - to to nawet jeżeli niczego na niej nie zrealizowano - nie można uznać jej za zbędną na cel wywłaszczenia. W ocenie Sądu zasadne jest również przyjęcie, w odniesieniu do przedmiotowych działek, że pozostały zbędne na realizację budowy osiedla mieszkaniowego [...] gdyż znajdowały się poza granicami wyznaczonymi na jego budowę.

Nadto trzeba wskazać, że również aktualne wykorzystanie nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] ,[...] nie wskazuje, iż cel wywłaszczenia został na niej zrealizowany w okresie późniejszym niż terminy wskazane w treści art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. Trzeba przy tym wyjaśnić, że dla uznania, że żądana do nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel wywłaszczenia, wystarczające jest obecnie ustalenie jedynie tego, czy cel wywłaszczenia został w jej obrębie zrealizowany, zaś bez znaczenia dla tej oceny pozostaje kwestia zachowania terminów realizacji tego celu, określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n. Wprawdzie, ogólnie rzecz ujmując, wywłaszczona nieruchomość podlega zwrotowi, jeśli stała się zbędna na cel wywłaszczenia, przy czym przywołany przepis precyzuje terminy, od bezskutecznego upływu których zależy taka konkluzja, jednak ocena zbędności nieruchomości poprzez pryzmat tych terminów nie powinna odnosić się do wywłaszczenia dokonanego przed wprowadzeniem ich do obrotu prawnego (por. wyroki NSA: z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1663/12; z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2391/12 oraz z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 2876/12, a także cytowany tamże wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11).

Zaznaczyć trzeba, że w trakcie oględzin w terenie przeprowadzonych w dniu 25 czerwca 2013 r. ustalono, iż na działce nr [...] porośniętej skoszoną trawą, drzewami i krzewami znajduje się fragment betonowego chodnika, lampa oświetleniowa oraz fragment zniszczonego ogrodzenia ze słupów betonowych i metalowej siatki, natomiast na terenie działki nr [...] jest także skoszony trawnik z rosnącymi na nim drzewami i krzewami ozdobnymi oraz fragment ściany budynku piekarni zrealizowanego na działce sąsiedniej ( nr [...]). Prawidłowe jest stanowisko organów, że wybudowanie w okresie od 1969 r. do 1988 r. na terenie obu działek instalacji podziemnych nie jest wystarczające do uznania, że nieruchomość nie jest zbędna stosownie do określenia zbędności w treści art. 137 u.g.n. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi, zgodnie z którym przeszkodę do zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] stanowi fragment ściany budynku piekarni wzniesionej w pozostałej części na działce nr [...] , a to ze względu na treść art. 93 ust. 3b u.g.n., zgodnie z którym jeżeli przedmiotem podziału jest nieruchomość zabudowana, a proponowany jej podział powoduje także podział budynku, granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu powinny przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany oddzielenia przeciwpożarowego usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu do przekrycia dachu. W budynkach, w których nie ma ścian oddzielenia przeciwpożarowego, granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu powinny przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu do przekrycia dachu, wyraźnie dzielące budynek na dwie odrębnie wykorzystywane części. Cyt. przepis dotyczy bowiem podziału nieruchomości zabudowanej, podczas gdy rozpatrywana sprawa dotyczy zwrotu nieruchomości, przy czym jak ustalił organ, budynek piekarni wzniesiony został na terenie przedmiotowej działki bez pozwolenia na budowę. Nie ma zatem podstaw prawnych do uznania, że w sytuacji gdy na nieruchomości, która okazała się zbędna na cel wywłaszczenia nie można orzec jej zwrotu ponieważ w sposób nielegalny wzniesiono na niej fragment budynku lokowanego na działce sąsiedniej. Mając na uwadze jednoznaczne przesłanki do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z art. 136 i 137 u.g.n. oraz treść art. 139 cyt. ustawy - stanowiący, że nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu - należy stwierdzić, że organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego uznając, że celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości w granicach działki nr [...] ,[...] była realizacja osiedla "[...] oraz, że uzyskany materiał dowodowy pozwolił na ocenę, iż teren ww. działek w granicach wywłaszczonej parceli katastralnej l. kat. [...] b. gm. kat. [...] stał się zbędny na cel wywłaszczenia.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.