Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 771/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-09-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...

SENTENCJA

P O S T A N O W I E N I E Dnia 18 września 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 18 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 maja 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 197/19 w sprawie ze skargi A.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. sygn. akt [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 27 maja 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 197/19 (dalej postanowienie z 27 maja 2019 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie ze skargi A.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. sygn. akt [...] (dalej decyzja z [...] stycznia 2019 r.) w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami: 1. odrzucił skargę; 2. zwrócił skarżącemu kwotę 200 złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi.

Sąd I instancji podniósł, że A.J. (dalej skarżący), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - adwokata L.B. (dalej Pełnomocnik), wniósł 28 lutego 2019 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję z [...] stycznia 2019 r. [k. 3-7 akt III SA/Gd 197/19].

Zarządzeniem z 2 kwietnia 2019 r. III SA/Gd 197/19 Przewodniczącego Wydziału III wezwano pełnomocnika do usunięcia braku formalnego skargi przez nadesłanie [złożenie] pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi [k. 1, 2, 10, 11 akt III SA/Gd 197/19].

Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 12 akt s III SA/Gd 197/19) wynika, że odpis zarządzenia i wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi skutecznie doręczono Pełnomocnikowi dnia 23 kwietnia 2019 r. Siedmiodniowy termin do usunięcia braku formalnego skargi i uiszczenia wpisu sądowego, zgodnie z zasadami obliczania terminów (art. 83 ppsa), upłynął z dniem 30 kwietnia 2019 r.

Dnia 29 kwietnia 2019 r. skarżący uiścił wpis w wymaganej wysokości. Mimo upływu zakreślonego terminu nie nadesłano pełnomocnictwa procesowego.

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 ppsa Sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.

Mimo prawidłowego wezwania nie nadesłano pełnomocnictwa w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa postanowił jak w [pkt 1] sentencji. O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ppsa [pkt 2 sentencji] (k. 16-17 akt III SA/Gd 197/19).

Zażalenie na postanowienie z 27 maja 2019 r. wywiódł A.J., reprezentowany przez adw. L.B., zarzucając postanowieniu: błędne przyjęcie jakoby pełnomocnik skarżącego został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez nadesłanie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi w sytuacji, gdy tego rodzaju zobowiązanie nie zostało pełnomocnikowi skarżącego w przedmiotowej sprawie nigdy doręczone, gdyż pełnomocnikowi doręczono jedynie zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu wraz z pismem przewodnim, które to zobowiązanie zostało przez pełnomocnika w zakreślonym przez Sąd terminie wykonane.

Skarżący wniósł o: przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do niniejszego zażalenia, tj. pisma przewodniego WSA w Gdańsku z 4 kwietnia 2019 r. III SA/Gd 197/19 wraz z załączonym do niego zarządzeniem - na okoliczność treści zobowiązania jaka została pełnomocnikowi skarżącego doręczona, a które nie obejmowało zobowiązania do przedłożenia pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi; uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego wg norm przepisanych. Do zażalenia dołączono odpis pełnomocnictwa z 9 marca 2018 r. (k. 24-29 akt III SA/Gd 197/19).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, choć z innych względów niż wskazano w jego treści.

Sąd I instancji niezasadnie uznał, że wymagane było złożenie pełnomocnictwa przez adw. L.B. w toku niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego; prawidłowo stwierdził, że skarżący uzupełnił brak fiskalny skargi.

Zgodnie z art. 37 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa. Celem przytoczonego przepisu jest udowodnienie istnienia więzi między stroną postępowania i jej pełnomocnikiem. Sąd musi zweryfikować, czy pismo pochodzi od odpowiedniego podmiotu, bądź podmiotu należycie reprezentowanego.

W świetle niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że adw. L.B. był pełnomocnikiem skarżącego na etapie postępowania administracyjnego, w imieniu skarżącego i na jego rzecz wywiódł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] uwzględnioną wyrokiem WSA w Gdańsku z 4 października 2018 r. III SA/Gd 440/18, następnie reprezentował skarżącego ponownie przed Kolegium i zaskarżył wydaną przez nie decyzję z [...] stycznia 2019 r. nr [...].

W aktach administracyjnych zalega uwierzytelniona za zgodność z oryginałem kserokopia pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego adw. L.B. upoważniające go do występowania "w sprawie administracyjnej dotyczącej cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami kat. B przed organami państwowymi i samorządowymi, sądami administracyjnymi..." (k. 6, 8 akt [...]; k. 3, 9-5, 12v akt [...]). Pełnomocnik wnosząc skargę z 28 lutego 2019 r. prawidłowo wskazał, że wnosi ją jako pełnomocnik skarżącego – "pełnomocnictwo do reprezentowania przed sądami administracyjnymi w aktach sprawy" (k. 3 akt III SA/Gd 197/19).

W doktrynie jednoznacznie przyjmuje się, że pełnomocnictwo procesowe do reprezentowania mandanta, złożone do akt w jednej ze spraw rozpoznawanych przed danym sądem, jest skuteczne do prowadzenia także innych spraw tego mandanta przed tym sądem (J. Sobkowski, Pełnomocnictwo procesowe, jego istota, powstanie i wygaśnięcie, Wyd. Nauk. UAM 1967 s. 104). Mimo niejednolitości orzecznictwa, pogląd ten jest aprobowany zarówno przez część orzecznictwa, jak i doktryny (postanowienie NSA z 25.4.2006 r. I OSK 450/06, akceptowane przez J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 149-150, uw. 9; postanowienie NSA z: 24.8.2010 r. I GSK 607/10; 12.6.2014 r. I OSK 1190/14; 24.6.2014 r. II OSK 1636/14; 5.10.2018 r. I OZ 903/18, cbosa).

Zgodnie z zasadami metodyki sędziowskiej, Sąd I instancji dysponując -potwierdzonym za zgodność z oryginałem - odpisem pełnomocnictwa, znajdującym się w aktach administracyjnych załączonych do akt sądowych (k. 6 akt SKO [...]), winien wskazać dlaczego uważa ów odpis za niewystarczający w sprawie, tak by pełnomocnik wiedział, że Sąd zapoznał się z tym odpisem dokumentu, jednak mimo to uważa ów odpis pełnomocnictwa za niewystarczający oraz z jakich powodów. Takie działanie należycie chroni prawo stron do sądu (art. 45 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. nr 78, poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28, poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200, poz. 1471, z 2009 r. nr 114, poz. 946; postanowienie NSA z 1.12.2017 r. I OZ 1611/17, cbosa).

Na tle zbliżonej instytucji procesowej, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko dopuszczające wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego przez kuratora ustanowionego w trybie art. 34 kpa. Jak podniósł NSA w postanowieniu z 11.9.2012 r. II OZ 725/12, Lex 1252272, podstawę ustanowienia takiego kuratora stanowi art. 184 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który wyraźnie określa cel jego ustanowienia, to jest "dla ochrony praw osoby, która z powodu nieobecności nie może prowadzić swoich praw". Nie można przy tym uznać, że ochrona tych praw zamykać się będzie jedynie w postępowaniu administracyjnym, bez prawa poddania kontroli zapadłych w nim rozstrzygnięć przez Sąd administracyjny. Takie ujęcie naruszałoby wprost gwarantowane konstytucyjnie prawo do sądu osobie nieobecnej (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Istotą sądowej kontroli administracji jest bowiem ochrona wolności i praw jednostki (podmiotów prawa) w stosunkach z administracją publiczną oraz budowanie i utrwalanie zasady państwa prawa i wyprowadzanych z niej standardów. Podstawową funkcją sądownictwa administracyjnego jest ochrona praw podmiotowych jednostki. Przyjęcie tej funkcji wypływa z założeń systemu weryfikacji administracji publicznej w państwie prawa, co ma związek z realizacją zasad praworządności (J. Trzciński, Sądownictwo administracyjne jako gwarant ochrony wolności i praw jednostki, referat wygłoszony na L Konferencji Katedr i Zakładów Prawa Konstytucyjnego, Gdynia 24-16 kwietnia 2008 r., s. 1-8; B. Adamiak, Model sądownictwa administracyjnego a funkcje sądownictwa administracyjnego, w: Polski model sądownictwa administracyjnego, Lublin 2003, s. 21-22). Również Trybunał Konstytucyjny w swym orzecznictwie, nawiązując do zasady państwa prawa, wielokrotnie wskazał, że zasada dostępu obywateli do sądu w celu umożliwienia im obrony interesów przed niezawisłym sądem, kierującym się wyłącznie obowiązującym prawem, jest jednym z fundamentalnych założeń tego państwa. Prawo jednostki do rzetelnego i publicznego procesu, w którym są rozstrzygane prawa jednostki o charakterze administracyjnym i cywilnym, wynika z zasady państwa prawa (wyrok z: 7.1.1992 r. K 9/91; 25.2.1992 r. K 3/91; T. Kuczyński, M. Masternak-Kubiak, Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Komentarz do art. 1, LEX 2009). Dlatego też określenie przez Sąd Rejonowy w postanowieniu z dnia [...] celu ustanowienia kuratora do reprezentowania strony w postępowaniu administracyjnym o [...], rozciąga się również na prawo poddania przez kuratora dla osoby nieobecnej, jako jej przedstawiciela, sądowej weryfikacji zapadłych w sprawie decyzji (postanowienia NSA z: 23.8.2012 r. I OSK 1796/12; 7.03.2013 r. I OZ 164/13; 15.2.2013 r. II OSK 2990/12; 10.11.2015 r. I OSK 2296/15, cbosa).

W postępowaniu sądowoadministracyjnym, uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa, złożony na etapie postępowania administracyjnego, jeśli obejmuje postępowanie sądowoadministracyjne w danej sprawie, spełnia powyższe wymogi, nie stanowiąc przeszkody dla nadania biegu sprawie sądowoadministracyjnej (art. 49 § 1 ppsa). W myśl art. 106 § 3 i 5 ppsa sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Wskazany przepis stwarza możliwość dopuszczenia z urzędu dowodu z dokumentu (odpisu dokumentu), warunkując jednak skorzystanie przez sąd z tego uprawnienia od niezbędności wyjaśnienia istotnych wątpliwości występujących w sprawie, przy jednoczesnym nieprzedłużaniu nadmiernie postępowania sądowego. Uprawnienie to niewątpliwie nawiązuje do zasady szybkości postępowania sądowego w powiązaniu z zasadą ekonomii procesowej, obejmującej nie tylko postępowanie sądowoadministracyjne ale i postępowanie administracyjne (postanowienie NSA z 8.11.2016 r. I OZ 1161/16, cbosa).

Nowelizacja art. 46 § 3 ppsa, dokonana przepisem art. 1 pkt 12 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) nie zmienia oceny, że złożenie pełnomocnictwa do wniesienia skargi "jeszcze tych dokumentów przed sądem" w rozumieniu znowelizowanego art. 46 § 3 ppsa, oznacza także złożenie takiego pełnomocnictwa w toku postępowania administracyjnego. Koncepcja przeciwna, nakazująca w każdym przypadku składanie nowego pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, nawet jeżeli nie budzi żadnych wątpliwości, że pełnomocnik ustanowiony w postępowaniu administracyjnym jest również upoważniony do złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego i występowania w postępowaniu wszczętym na jej skutek, byłaby wyrazem nadmiernego formalizmu, nie znajdując uzasadnienia w wykładni celowościowej i systemowej art. 37 § 1 i art. 46 § 3 ppsa, i naruszałaby prawo do sądu (art. 8 ust. 2 w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).

Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa z 9 marca 2018 r., złożony w postępowaniu administracyjnym, jest wystarczający do reprezentowania skarżącego w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej. Do podobnych wniosków doszedł również Sąd I instancji, skoro wobec przedłożenia tożsamej kserokopii pełnomocnictwa (na nowo uwierzytelnionego), nadał bieg rozpatrywanemu zażaleniu.

Co do zasady - przy braku dowodów przeciwnych - brak jest podstaw do przyjęcia, że odpowiednio przeszkolony pracownik sądowy nie umieścił w kopercie wszystkich pism i zarządzeń, wymienionych na zwrotce (k. 12 akt III SA/Gd 197/19). Biorąc pod uwagę powyższe nie było zasadne przeprowadzenie dowodu we wskazanym przez pełnomocnika skarżącego zakresie, ani odnosić się do kwestii braku doręczenia mu stosownego wezwania (k. 1, 10, 12, 27, 28 akt III SA/Gd 197/19). Wojewódzki Sąd Administracyjny nada bieg skardze.

Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji.

Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i 204 ppsa, które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu I instancji.