Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1147/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-08-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a art. 134 par. 1, art. 152, art. 190. art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. a5, art. 127 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 33 (1), art. 33 (9) ust. 1 i 3, art. 33 (10) ust. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant Katarzyna Smaga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącej A.P.kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

A. P. w dniu [...] września 2008 r. przystąpiła do egzaminu konkursowego na aplikację radcowską przed Komisją egzaminacyjną ds. aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. Uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisja egzaminacyjna ustaliła, że A. P. otrzymała z egzaminu konkursowego 189 punktów, a zgodnie z treścią art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz 1071 ze zm.) pozytywny wynik z egzaminu konkursowego uzyskuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów, a zatem uzyskana przez skarżącą liczba punktów przesądza o negatywnym wyniku egzaminu.

W odwołaniu od powyższej uchwały A. P. wniosła o jej zmianę i uznanie, że uzyskała pozytywny wynik egzaminu konkursowego. Skarżąca domagała się zaliczenia jako prawidłowych odpowiedzi udzielonych na pytania o numerach 20, 47, 98, 100, 134, 139, 196, powołując w uzasadnieniu odwołania szczegółowe argumenty mające świadczyć o prawidłowości udzielonych przez nią odpowiedzi. Skarżąca podniosła także zarzuty dotyczące sposobu przeprowadzenia egzaminu.

Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 3310 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych utrzymał w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską.

Organ wskazał, iż egzamin przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy o radcach prawnych i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i radcowskiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2164 ze zm.). Z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół podpisany przez Przewodniczącego i członków Komisji Egzaminacyjnej, a uchwała Komisji podjęta została zgodnie z obowiązującymi przepisami. Minister Sprawiedliwości podniósł także, iż w ramach postępowania odwoławczego dokonał ponownego przeliczenia punktów, w wyniku czego ustalił, iż uchwała Komisji Egzaminacyjnej jest w tym zakresie prawidłowa, zaś A. P. uzyskała z egzaminu konkursowego 189 punktów, co stanowi wynik negatywny. Podkreślił, iż decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu konkursowego nie jest decyzją uznaniową, w której Minister Sprawiedliwości ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny.

Minister Sprawiedliwości, odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących zakwestionowanych pytań, nie podzielił stanowiska skarżącej. Wskazał na podstawę prawną, z której wynikała odpowiedź na zakwestionowane pytania podana w kluczu. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości kwestionowane pytania zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź.

W ocenie Ministra sposób organizacji egzaminu nie miał wpływu na uzyskany przez skarżącą wynik, a wynik ten został ustalony prawidłowo.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżącą, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 339 ustawy o radcach prawnych poprzez uznanie, że pytania nr 20, 47, 98, 100, 134, 139 i 196 testu zostały sformułowane niezgodnie z powołanym przepisem, oraz zarzut naruszenia prawa procesowego tj. art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 k.p.a. - poprzez skrótowe i pobieżne wyjaśnienie stanu faktycznego, jednostronne i nieobiektywne rozpatrzenie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącej, rozstrzyganie wątpliwości na jej niekorzyść, oparcie się tylko na części materiału dowodowego, a także wadliwe i niepełne uzasadnienie.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca ponowiła swoje dotychczasowe, szczegółowo przedstawione w odwołaniu zarzuty, dotyczące pytań testowych nr 20, 47, 98, 100, 134, 139 i 196 stwierdzając, iż sporny test dla kandydatów na aplikację radcowską zawierał błędy, zaś zaskarżona decyzja nie zawierała przekonujących argumentów. W szczególności wywodziła, iż na pytanie nr 20 nie można było udzielić prawidłowej odpowiedzi albowiem było ono wadliwie skonstruowane. Pytanie nr 47 zawierało dwie prawidłowe odpowiedzi A i C. Na pytanie nr 98, zdaniem skarżącej, udzieliła odpowiedzi prawidłowej, a Minister Sprawiedliwości nie zdołał udowodnić, iż prawidłową odpowiedzią jest odpowiedź wskazana w kluczu. Odnośnie pytania nr 100 skarżąca podniosła, iż było ono sformułowane nieodpowiednio do sprawdzenia wiedzy ewentualnego adepta do zawodów prawniczych. W ocenie skarżącej pytanie nr 134 nie zawierało jednego z warunków koniecznych do zaakceptowania odpowiedzi wynikającej z klucza. Pytanie nr 139 dotyczyło zagadnienia wywołującego spór w doktrynie, natomiast w pytaniu nr 96 żadna z podanych do wyboru odpowiedzi nie jest prawidłowa.

W konkluzji skarżąca stwierdziła, iż negowane przez nią pytania testowe nie spełniały wymagań, jakie stawia przepis art. 339 ustawy o radcach prawnych. W tej sytuacji - zdaniem skarżącej - każda odpowiedź powinna być uznana przez Komisję Egzaminacyjną za prawidłową.

Skarżąca podniosła także zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ponieważ stopień trudności egzaminu rażąco odbiegał od stopnia trudności egzaminów z poprzednich lat, a jednakowa trudność testów przygotowanych w poszczególnych latach stanowi jedyną gwarancję stosowania zasady równości przez organy administracyjne wobec kandydatów na aplikantów. Stwierdziła także, iż egzamin na aplikację radcowską został przeprowadzony z pogwałceniem zasady poszanowania godności człowieka wyrażonej w art. 30 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 czerwca 2009 r. sygn. akt VI SAAA/a 841/09 uchylił zaskarżoną decyzję.

Sąd podzielił dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości materialnoprawną ocenę stawianych zarzutów, uznając, iż w świetle obowiązujących przepisów prawa skarżąca nie udzieliła poprawnej odpowiedzi na pytania nr 20, 47, 98, 100, 134 oraz 196. W ocenie Sądu sporne pytania testowe mieściły się w ramach zakresu przedmiotowego egzaminu konkursowego na aplikację radcowską. Zostały one sformułowane zgodnie z zaleceniem zawartym w przepisie art. 339 ust. 1 omawianej ustawy, zaś odpowiedź wskazana przez organ, jako właściwa - wynika z poprawnego w tym zakresie klucza odpowiedzi załączonego do testu. Zasadnicze wątpliwości Sądu wzbudziła natomiast kwestia stanowiska Ministra Sprawiedliwości wyrażonego w zakresie pytania nr 139.

Pytanie nr 139 brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem spółek handlowych, odwołanemu członkowi zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, nie będącemu jej wspólnikiem, legitymacja do wytoczenia przeciwko spółce powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą:

A. przysługuje

B. nie przysługuje

C. przysługuje wyłącznie po wykazaniu interesu prawnego."

W odwołaniu od uchwały ustalającej wynik egzaminu skarżąca, wskazując orzecznictwo Sądu Najwyższego sygn. akt IV CKN 1503/2000, III CZP 94/06, II CK 438/02, IV CSK 46/05, II CK 592/03 i II CSK 19/05, zarzuciła, że zagadnienie przedstawione w tym pytaniu jest sporne w doktrynie i było sporne jeszcze pod rządami kodeksu handlowego.

Sąd wskazał, że winno się unikać wprowadzania takich pytań na egzaminie konkursowym na aplikację radcowską, na które jednoznaczna odpowiedź nie wynika z przepisów prawa, a jedynie z poglądów doktryny i orzecznictwa, które do tego budzą pewne, być może uzasadnione - wątpliwości niektórych przedstawicieli nauki prawa. Niedopuszczalne jest, aby w pytaniach pojawiały się zagadnienia prawne, co do których zarówno doktryna, jak i orzecznictwo nie doszły do wspólnych konkluzji, albowiem nie jest właściwe wymaganie od ewentualnych adeptów zawodów prawniczych jednoznacznego rozstrzygania zagadnień prawnych, co do których nie są zgodne również autorytety prawnicze wobec czego nie było zasadne pozbawienie skarżącej punktu za to pytanie.

Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną wniósł Minister Sprawiedliwości.

Zdaniem organu Sąd błędnie przyjął, że pytanie nr 139 było skonstruowane w sposób niezgodny z wymogami ustawy o radcach prawnych, gdyż odpowiedź na nie wynikała wprost z przepisów prawa (art. 250 pkt 1 k.s.h. w zw. z art. 252 §1 k.s.h.), a stosowanie wykładni rozszerzającej sprzeczne jest z treścią art. 252 §1 k.s.h. Ponadto uchwała Sądu Najwyższego z dnia 1 marca 2007 r. (III CZP 94/06), której nadano moc zasady prawnej, usuwa rozbieżność stanowisk składów orzekających i pomimo glos krytycznych obowiązuje dopóki nie zostanie podjęta nowa uchwała.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt II GSK 857/09 uchylił wyrok z dnia 25 czerwca 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 841/09 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że pytania na egzaminie konkursowym na aplikacje powinny być skonstruowane w sposób możliwie precyzyjny, w szczególności pytania te (oraz podane w nich trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa) powinny być sformułowane w sposób jasny, jednoznaczny i nie budzący istotnych wątpliwości. Pytania testowe nie mogą wprowadzać w błąd uczestników konkursu, zaś sposób ich redagowania powinien być tak samo precyzyjny, jak odpowiedzi, których wymaga się od kandydatów na aplikantów. Takie stanowisko nie oznacza jednak, że pytania egzaminacyjne nie mogą odwoływać się do reprezentatywnych w danych kwestiach poglądów i stanowisk wyrażanych w orzecznictwie sądowym i w piśmiennictwie prawniczym. Nie ma więc żadnych podstaw do ograniczania możliwości konstruowania pytań egzaminacyjnych wyłącznie do niebudzących wątpliwości treści przepisów prawnych. Egzamin ma być bowiem sprawdzianem predyspozycji intelektualnych kandydata do zawodu prawniczego. Od kandydatów na aplikantów można zatem wymagać znajomości podstawowych zasad wykładni prawa i analitycznego myślenia. Zdający muszą chociażby legitymować się umiejętnością zrekonstruowania nieskomplikowanej normy prawnej, rozstrzygania nieskomplikowanych problemów interpretacyjnych, w tym opowiedzenia się za stanowiskiem, które ma najbardziej przekonujące uzasadnienie w treści odpowiednich przepisów prawnych, interpretowanych według powszechnie przyjętych metod wykładni prawa, tym bardziej opowiedzenia się za stanowiskiem znajdującym potwierdzenie w autorytatywnym orzeczeniu sądowym : uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego, mającej moc zasady prawnej.

Co do dokonanej przez WSA oceny pytania nr 139 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przytaczana już uchwała Sądu Najwyższego w praktyce wyznaczyła linię orzeczniczą na kilka miesięcy przed egzaminem konkursowym na aplikację i usunęła mogące wcześniej powstawać wątpliwości co do prawidłowości zapadających rozstrzygnięć, a osoby zdające egzamin konkursowy na aplikację powinny znać to orzeczenie i potrafić ocenić jego znaczenie dla orzecznictwa sądowego w sprawach dotyczących tego problemu. Dlatego NSA stanął na stanowisku, iż pytanie nr 139 zostało skonstruowane prawidłowo.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił natomiast stanowiska innych składów orzekających co do błędnej konstrukcji pytania nr 139 (wyrok z dnia 9 marca 2010 r. sygn. akt II GSK 58/10, wyrok z dnia 9 marca 2010 r. sygn. akt II GSK 83/10).

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Sąd I instancji rozpoznając sprawę ponownie, powinien kierować się przedstawioną powyżej ocena prawną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, chodzi tutaj o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Aktualne rozpoznanie sprawy jest związane z uchyleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 841/09 i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania tutejszemu Sądowi.

Zgodnie z art. 190 p.p.s.a., rozpoznając sprawę ponownie po uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku sądu pierwszej instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Jak wskazano wyżej NSA dokonał oceny pytania nr 139 i stanął na stanowisku, iż pytanie to zostało skonstruowane poprawnie. Ocena ta wiąże Sąd w tej sprawie. Jednak przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji będąc związany wykładnią dokonaną przez NSA nadal zobowiązany jest ocenić całość sprawy i zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Należy stwierdzić, że Minister Sprawiedliwości był uprawniony i zobowiązany do dokonania kontroli uchwały nr [...] z [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...], uwzględniając w pełni zasadę dwuinstancyjności przedmiotowego postępowania. Zgodnie z art. 3310 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, od uchwały komisji służy kandydatowi odwołanie dotyczące wyniku egzaminu do Ministra Sprawiedliwości. W myśl natomiast art. 331 ww. ustawy Minister Sprawiedliwości jest organem wyższego stopnia w stosunku do komisji. Uchwała komisji ustalająca wynik egzaminu ma niewątpliwie charakter decyzji administracyjnej, a odwołanie, o którym mowa w przepisie art. 3310 ust. 2, jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 k.p.a. Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, określona w art. 15 k.p.a., polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym. Dlatego w rozpatrywanej sprawie Minister Sprawiedliwości miał obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, niezależnie od tego, czy strona podnosiła zarzuty związane z procedurą przeprowadzenia egzaminu konkursowego czy też ich nie podnosiła.

Organ odwoławczy miał zatem obowiązek poddać analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także testu egzaminacyjnego), jak i jego przebiegu.

Istotą postępowania konkursowego na aplikację radcowską jest wynik egzaminu w tym znaczeniu czy jest on pozytywny czy też negatywny. Zgodnie z art. 339 ust. 3 r.p. pozytywny wynik egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskuje z testu co najmniej 190 punktów. Przedmiotem sprawy administracyjnej jest zatem wynik egzaminu na aplikację radcowską. W sytuacji uzyskania 190 punktów wynik ten jest pozytywny, natomiast otrzymanie mniejszej liczby punktów oznacza wynik negatywny. Wynika z tego, że liczba punktów uzyskanych przez kandydata na aplikanta na egzaminie testowym pozostaje w sferze ustaleń faktycznych. W tym kontekście zasadne wydaje się wskazanie, że konstrukcja uchwały Komisji Konkursowej z [...] września 2008 r. nie jest poprawna. W uchwale tej, w części rozstrzygającej, powinien być zawarty ogólny wynik egzaminu konkursowego, tzn. czy jest on pozytywny czy negatywny. Ilość uzyskanych punktów, jako element stanu faktycznego, winna być wskazana w uzasadnieniu uchwały. W rozpoznawanej sprawie taka kolejność nie została zachowana i w efekcie ustalenia faktyczne zostały umieszczone w osnowie uchwały. Nie ma to jednak wpływu na ważność tej uchwały, gdyż akt ten, tak jak decyzja, stanowi jedną całość i w ostatecznym rozrachunku zawiera wszystkie niezbędne elementy.

W myśl art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań, zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Za każdą odpowiedź kandydat uzyskuje jeden punkt. Natomiast zgodnie z art. 339 ust. 3 ww. ustawy pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów.

Powyższa regulacja nie przewiduje więc sytuacji, aby prawidłowe mogły być dwie odpowiedzi, a tym bardziej, aby mógł być jednocześnie przyznany punkt za wskazanie jednej z dwóch odpowiedzi spośród trzech wymienionych w pytaniu. Nie ulega również wątpliwości, że pytanie egzaminacyjne powinno być zredagowane dostatecznie precyzyjnie, aby uniknąć wątpliwości ze strony osoby egzaminowanej co do zakresu przedmiotowego danego pytania.

Poprawna odpowiedź na testowe pytanie, w zakresie o którym mowa w art. 339 ustawy, musi pozostawać w zgodności z kontekstem pytania. Zatem należy odrzucić istnienie innej prawidłowej odpowiedzi poza wskazaną przez zespół konkursowy, jeżeli powodowałoby to potrzebę wyjścia poza granice zakreślone pytaniem. Jeżeli więc odpowiedź jest właściwa wyłącznie dla konkretnej sytuacji nieopisanej w pytaniu z testu wyboru, bądź wychodzi poza jednoznacznie zakreślony kontekst i logikę pytania, to znaczy nie jest to na użytek ww. egzaminu odpowiedź prawidłowa.

Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów postępowania, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, w ocenie Sądu, za uzasadniony należy uznać zarzut naruszenia prawa materialnego tj. przepisu art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych w odniesieniu do pytania testu nr 100.

Pytanie nr 100 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli strona wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji, nie dołączając jednocześnie do wniosku samej apelacji:

A. sąd odrzuci wniosek o przywrócenie terminu,

B. sąd oddali wniosek o przywrócenie terminu,

C. przewodniczący wzywa stronę do uzupełnienia tego braku w terminie tygodniowym pod rygorem zwrotu wniosku".

Skarżąca udzieliła na to pytanie odpowiedzi "B", natomiast według klucza odpowiedzi prawidłowa jest odpowiedź "C", która wynika z przepisów art. 169 § 3 k.p.c. w zw. z art. 130 § 1 k.p.c. Sąd podziela stanowisko organu, że taka jest prawidłowa odpowiedź, jednak w ocenie Sądu ww. przepisy nie dają jednoznacznej odpowiedzi na powyższe pytanie. Przepis art. 169 § 3 k.p.c. brzmi: "Równocześnie z wnioskiem (o przywrócenie terminu) strona powinna dokonać czynności procesowej". Natomiast w myśl art. 130 § 1 k.p.c. zd. 1 "Jeżeli pismo procesowe nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych lub jeżeli od pisma nie uiszczono należnej opłaty, przewodniczący wzywa stronę, pod rygorem zwrócenia pisma, do poprawienia, uzupełnienia lub opłacenia go w terminie tygodniowym". O tym, że niedołączenie apelacji jest brakiem formalnym wniosku nie przemawia więc literalne brzmienie art. 169 § 3 k.p.c. To orzecznictwo Sądu Najwyższego przesądziło, iż niedopełnienie przez składającego wniosek o przywrócenie terminu wymagań przewidzianych w art. 169 § 3 k.p.c. stanowi brak formalny, którego uzupełnienie powinien Przewodniczący zarządzić w trybie przewidzianym w art. 130 k.p.c. (tak też 1CZ 238/54 z dnia 18 października 1954 r., OSNCP 1955/2/44 i 2CR 119/58 z dnia 1 września 1958 r., Preis 1960/2/407).

W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, budzić może wątpliwość formułowanie tego rodzaju pytań w teście na egzaminie konkursowym na aplikację, na które odpowiedź nie wynika expressis verbis z przepisów prawa, a jedynie z poglądów doktryny i orzecznictwa.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lutego 2008 r. II GSK 355/07 wyraźnie wskazał na obowiązek zachowania jak najdalej idącej dbałości przy redagowaniu pytań egzaminacyjnych na aplikacje, w celu eliminowania możliwości udzielenia więcej niż jednej odpowiedzi jako prawidłowej. Relacja pomiędzy odpowiedzią a pytaniem musi być zawsze sprawdzalna na podstawie jednoznacznych kryteriów wynikających ze stanu prawnego, do którego nawiązuje pytanie (vide: LEX nr 463863).

Na nieprawidłową konstrukcję pytania nr 100 wskazał też NSA w wyrokach II GSK 27/10 i II GSK 150/10. NSA stwierdził, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut Ministra Sprawiedliwości odnoszący się do zakwestionowanego przez Sąd pierwszej instancji pytania testowego nr 100, dotyczącego skutków prawnych złożenia wniosku o przywrócenie terminu bez jednoczesnego wniesienia apelacji. Sąd pierwszej instancji słusznie zauważył, że z przepisów Kodeksu postępowania cywilnego powołanych w kluczu odpowiedzi: art. 130 § 1 k.p.c. i art. 169 § 3 k.p.c. nie wynika w sposób jednoznaczny, aby niedołączenie przez pełnomocnika apelacji do takiego wniosku było traktowane jako brak formalny podlegający uzupełnieniu w trybie przewidzianym dla uzupełnienia pism procesowych.

Pytania testowe na aplikację winny być testem wyłącznie na wiedzę wynikającą z określonych dziedzin prawa i instytucji prawnych ukształtowanych przez prawo pozytywne. Niedopuszczalne jest, aby w pytaniach pojawiały się zagadnienia prawne, co do których zarówno doktryna, jak i orzecznictwo nie doszły do wspólnych konkluzji, albowiem nie jest właściwe wymaganie od ewentualnych adeptów zawodów prawniczych jednoznacznego rozstrzygania zagadnień prawnych, co do których nie są zgodne również autorytety prawnicze.

Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że pytania egzaminacyjne powinny być formułowane w sposób jasny, precyzyjny i jednoznaczny. Nie mogą wprowadzać w błąd uczestników konkursu, w tym uniemożliwiać zakreślenie prawidłowej odpowiedzi. Pytanie prawidłowe to takie, na które jest jedna prawidłowa i niebudząca wątpliwości odpowiedź wynikająca wprost z przepisu lub przepisów, na których pytanie to bazuje. Odpowiedź ta winna być jedną z trzech zaproponowanych w pytaniu.

W tych warunkach nie jest uzasadnione pozbawienie skarżącej dodatkowego punktu za pytanie nr 100 skutkiem uznania, że skarżąca odpowiedziała na nie błędnie. Zważywszy, że skarżąca uzyskała 189 punktów, uznanie konstrukcji pytania nr 100 za nieprawidłową powoduje konieczność uchylenia decyzji Ministra Sprawiedliwości.

Pozostałe sporne pytania testowe w ocenie Sądu mieszczą się w ramach zakresu przedmiotowego egzaminu konkursowego na aplikacją radcowską. Zostały one sformułowane zgodnie z dyspozycja art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, zaś odpowiedzi wskazane przez organ jako właściwe - wynikają z poprawnego w tym zakresie klucza odpowiedzi załączonego do testu. Niemniej wobec uznania braku poprawności konstrukcji pytania nr 100, szczegółowa analiza merytoryczna pozostałych zarzutów skargi nie miałaby już wpływu na wynik sprawy.

Rozpoznając ponownie sprawę niniejszą w instancji odwoławczej (na tym etapie postępowania sprawa wraca do organu w następstwie tego wyroku) Minister Sprawiedliwości podejmie ostateczne rozstrzygnięcie stosownie do poczynionych wyżej przez Sąd ustaleń i ocen.

Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 oraz art. 200 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.