Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1562/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2011-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 66 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 15 czerwca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA: Barbara Rymaszewska, Sędzia WSA: Arkadiusz Blewązka,, Protokolant Asystent sędziego Marcin Olejniczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2011 roku przy udziale --- sprawy ze skargi G. P. S. i J. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku o odszkodowanie oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] roku nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu zażalenia G. P. S. i J. S., na postanowienie Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...] o zwrocie wniosku w zakresie przekraczającym ustalenie i wypłacenie odszkodowania za przejęcie na własność przez gminę Miasto K. gruntu zajętego pod ulicę W. w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

J. S. i G. P. S. pismem z dnia 2 sierpnia 2001 r. zwrócili się do Starosty [...] o wypłatę odszkodowania za teren o pow. 0,0196 ha stanowiący część dawnego placu nr 56 przy ul. W. w K., zajęty pod budowę drogi. W związku z powyższym Starosta [...] wszczął postępowanie administracyjne o ustalenie i wypłacenie odszkodowania na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998r. Nr 133 poz. 872 ze zm.).

Natomiast dnia 30 marca 2010 r. do Starostwa Powiatowego w K. wpłynęło pismo G. P. S. (działającego w swoimi imieniu oraz w imieniu ojca J. S.), które wnioskodawca zatytułował jako sprzeciw od wydanej przez Starostę decyzji z dnia [...] r. oraz wyceny z dnia 8 grudnia 2009 r. Domagając się wypłaty odszkodowania za grunt o pow. 0,0196 ha, zajęty pod drogę publiczną (ul. W. w K.), G. P. S. zażądał również odszkodowania odpowiadającego pełnej wartości poniesionych strat, w związku z użytkowaniem tej części działki przez Gminę na przestrzeni kilkudziesięciu lat. Zdaniem skarżącego, na pełne odszkodowanie składają się: zwrot utraconych zysków za odebrane i zagarnięte przez Urząd Miasta K. dochody z tytułu pozbawienia wszelkich możliwości dzierżawy, wynajęcia, zagospodarowania gruntu o pow. 0,0196 ha (za okres od dnia 11 lipca 1956 r. do dnia 22 lipca 2005 r.) wraz z odsetkami; zwrot zysków czerpanych przez Urząd Miasta K. za bezprawne wybudowanie na gruncie o pow. 0,0196 ha infrastruktury energetycznej ziemnej i napowietrznej, wodnej, kanalizacyjnej i telekomunikacyjnej oraz za użytkowanie i eksploatację opisanych instalacji, nadpłacony na rzecz Urzędu Miasta K. podatek za grunt o pow. 0,0196 ha za okres od dnia 11 lipca 1956 r. do dnia 31 grudnia 1984 r. oraz za grunt o pow. 15,9 m2 za okres od dnia 31 grudnia 1984 r. do dnia 31 marca 2010 r., rzeczywista wartość rynkowa gruntu o pow. 0,0196 ha, poniesione koszty i opłaty sądowe, skarbowe oraz w Urzędzie Miasta za wydanie wypisów z ksiąg wieczystych, z rejestru gruntów, opłacenie kosztów procesu spadkowego, stracone pieniądze za bezskuteczne usiłowanie sprzedaży zagarniętego przez Urząd Miasta K. gruntu o pow. 0,0196 ha, odszkodowanie za wycięcie drzew z przejętego gruntu, koszty za wynajęcie kartografa, geodety dla odtworzenia nowej dokumentacji, dokonania zmian w księgach wieczystych, wypisach w rejestrze gruntów, odszkodowanie z tytułu praw nabytych przechodzących od pierwszego właściciela do ostatniego właściciela liczone od dnia 26 listopada 1930 r. do dnia 22 lipca 2005 r. za już odebrane i zagarnięte przez Urząd Miasta K. wszystkie zyski z tytułu pozbawienia właścicieli możliwości dzierżawy, wynajęcia oraz zagospodarowania gruntu o pow. 0,0196 ha, wraz z odsetkami.

Starosta [...] postanowieniem z dnia [...] roku zwrócił G. P. S. i J.S. wniosek w zakresie przekraczającym żądanie ustalenia i wypłacenia odszkodowania za przejęcie na własność gminy Miasto K. gruntu o pow. 0,0196 ha, zajętego pod ulicę W. w K..

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż Starosta [...] na wniosek skarżących wszczął postępowanie w trybie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133, póz. 872 ze zm.) o ustalenie i wypłacenie odszkodowania na rzecz G. P. S. i J.S. za grunt o pow. 0,0196 ha zajęty pod ul. W. w K..

Postępowanie w sprawie toczy się po podjęciu (do dnia 14 grudnia 2009 r. było zawieszone), a dnia 30 marca 2010r. odbyła się jedynie rozprawa administracyjna i nie wydano żadnej decyzji, dlatego też sprzeciw wniesiony przez stronę od decyzji jest - w ocenie organu - bezprzedmiotowy. Dalej organ podniósł, iż zakres ustalanego odszkodowania będzie obejmował tylko i wyłącznie rekompensatę za utratę prawa własności nieruchomości, zaś pozostałe składniki odszkodowania, jakich żądają skarżący, nie mieszczą się w zakresie odszkodowania przewidzianego przez art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Starosta stanął na stanowisku, iż roszczenia te mają charakter cywilnoprawny, a skoro przepisy administracyjne nie regulują tej materii, podmiotem właściwym do rozpatrzenia spraw obejmujących żądane odszkodowania (z wyjątkiem odszkodowania będącego rekompensatą za utratę prawa własności ustalanego przez Starostę [...]) jest sąd powszechny.

Z treści pisma skarżących, noszącego datę 24 maja 2010 r., nazwanego przez skarżących sprzeciwem od wydanej decyzji z dnia [...] r. i przedstawionej wyceny z dnia 8 grudnia 2009r. i w dalszej części zatytułowanego "Zawiadomieniem o już popełnionych na mnie, mojej rodzinie, naszym wspólnym majątku przestępstwach popełnionych przez B. D., D. G. funkcjonariuszy urzędu Starosty [...]...." wynika, iż odnosi się ono do postanowienia Starosty [...] o zwrocie wniosku. W rezultacie owo pismo zostało potraktowane jak zażalenie na postanowienie z dnia 27 kwietnia 2010 roku. W treści zażalenia powtórzono żądanie bezzwłocznego wypłacenia odszkodowania w wysokości 7 502 644,80 zł a " .. od dnia 26 listopada 1930 r. do dn.22 lipca 2005 r. wg stawki 106,2 % za każdy rok spowodowanej zwłoki. Razem: 569 571 609,60 zł".

Wspomnianym na wstępie postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ zażaleniowy wskazał, że w rozpatrywanej sprawie skarżący wysuwają szereg roszczeń finansowych za bezprawne - ich zdaniem - korzystanie przez okres 54 lat z nieruchomości, pozbawienie ich i rodziny możliwości wydzierżawienia nieruchomości, ponoszenia z tego tytułu kosztów regulowania dokumentów prawnych, bezprawne pozbawienie majątku i czerpania z tego tytułu korzyści i zysków przez gminę Miasto K.. W ocenie Kolegium, treść tych żądań wskazuje, że sprawa ta nie może być rozpatrzona w postępowaniu administracyjnym. Starosta [...] prowadzi postępowanie w zakresie ustalenia i wypłacenia odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną wg zasad i trybu określonego w przepisach o odszkodowaniu za wywłaszczone nieruchomości tj. w oparciu o przepisy ustawy z dnia 31 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 roku, Nr 102, poz. 651). Pozostałe zawarte we wniosku żądania kierowane do Starosty [...]– zdaniem organu – wykraczają poza zakres powyższej regulacji. Kolegium wskazało, iż brak jest przepisów, które określają właściwość organów administracji publicznej dla przeprowadzenia postępowania administracyjnego i zakończenia go w drodze decyzji administracyjnej dla roszczeń finansowych z tytułu bezprawnego wykorzystywania nieruchomości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. G. P. S. i J.S. podtrzymali dotychczasowe stanowisko.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego.

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność rozstrzygnięcia w całości lub części. Stwierdzenie wydania postanowienia z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się uchybień, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia.

W pierwszej kolejności zaakcentowania wymaga, iż kontrolowane przez Sąd postępowanie dotyczy li tylko zwrotu podania G. P. S. i J. S. z dnia 30 marca 2010 roku w zakresie przekraczającym żądanie ustalenia i wypłacenia odszkodowania za przejęcie na własność gminy Miasto K. gruntu o pow. 0,0196 ha zajętego na ulicę W. w K. na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Wobec powyższego baczną uwagę zwrócić należy na treść przywołanego wniosku skarżących z dnia 30 marca 2010 roku, który zawierał żądanie odszkodowania odpowiadającego pełnej wartości spornego mienia oraz wartości poniesionych strat, na które - zdaniem skarżących- składają się, oprócz wartości rynkowej spornego gruntu, także zwrot utraconych zysków za okres od dnia 11 lipca 1956 r. do dnia 22 lipca 2005 r. wraz z odsetkami; nadpłacony na rzecz Urzędu Miasta K. podatek od nieruchomości; poniesione koszty sądowe, skarbowe oraz opłaty administracyjne oraz koszty odtworzenia dokumentacji spornego gruntu, jak również odszkodowanie za wycięcie drzew z przejętego gruntu i "utracone pieniądze na bezskuteczne próby sprzedaży działki".

Jednocześnie podkreślić należy, iż na wniosek skarżących o wypłatę odszkodowania za teren o pow. 0,0196 ha stanowiący część dawnego placu nr 56 przy ul. W. w K., zajęty pod budowę drogi, Starosta [...] wszczął postępowanie administracyjne o ustalenie i wypłacenie odszkodowania na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Przywołany przepis stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem, które wypłaca gmina - w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi, zaś Skarb Państwa - w odniesieniu do pozostałych dróg. Owo odszkodowanie będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, a podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy, przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem.

W tym miejscu warto wyjaśnić, że w sytuacji, gdy organ administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 K.p.a. nie jest właściwy do załatwienia sprawy opisanej w podaniu ma trzy możliwości działania: 1) jeżeli żądanie podania dotyczy jednej sprawy przekazuje podanie właściwemu organowi administracji publicznej (art. 65 K.p.a.); 2) jeżeli podanie dotyczy kilku spraw, a organ do którego podanie wniesiono jest właściwy do załatwienia jednej z nich wówczas zawiadomi wnoszącego podanie, że w innych sprawach powinien wnieść podanie do właściwych organów (art. 66 § 1 K.p.a.); 3) jeżeli organu właściwego nie można ustalić bądź w sprawie właściwy jest sąd powszechny organ do którego podanie wniesiono zwraca podanie wnoszącemu (art. 66 § 3 K.p.a.).

Nie ulega wątpliwości, iż rozważane podanie skarżących dotyczy kilku spraw: odszkodowania grunt za przejęty pod drogę publiczną, lecz także związanych z tym przejęciem poniesionych strat, utraconych korzyści, jak również dokonanych – zdaniem skarżących – nadpłat w podatku od nieruchomości. Zakres właściwości organów administracji publicznej reguluje art. 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są organami powołanymi z mocy prawa lub na podstawie porozumień, do załatwiania spraw indywidualnych w drodze decyzji administracyjnej. Organy te stosują administracyjne prawo materialne, jak również przepisy procedury administracyjnej. Natomiast, co do możliwości stosowania przez te organy innych gałęzi prawa (np. prawa cywilnego, finansowego), przyjmuje się, że jest to możliwe jeżeli normy te upoważniają organy administracji publicznej do załatwiania spraw indywidualnych w drodze decyzji. Podkreślić warto, że zadośćuczynienie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną jest bezpośrednio związane z prawem publicznym i ma postać żądania administracyjno-prawnego, dochodzonego wyłącznie na drodze administracyjnej, tak więc prawidłowo żądanie strony w tym zakresie jest przedmiotem postępowania przed Starostą [...]. Natomiast do rozpoznania pozostałych żądań skarżących (dotyczących poniesionych strat i utraconych korzyści) będzie właściwy sąd powszechny, nie mieszczą się one bowiem w zakresie kompetencyjnym Starosty.

W niniejszej sprawie zatem ma zastosowanie art. 66 § 3 k.p.a., który stanowi, że jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.

Natomiast błędnie organ pouczył stronę, iż w zakresie żądania zwrotu nadpłaconego podatku od nieruchomości również właściwy będzie sąd powszechny, podczas gdy do załatwiania tego typu spraw uprawniony jest właściwy organ podatkowy. Niemniej jednak, to nie Starosta [...] był organem uprawnionym do rozpoznania tegoż żądania, a więc zwrot wniosku w tym zakresie nie miał wpływu na rozstrzygnięcie.

Reasumując, stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

m.ch.