Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1097/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, Sędziowie Asesor WSA Hieronim Sęk (spr.), Asesor WSA Dariusz Turek, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego rolników 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) określa, że decyzja której nieważność stwierdzono nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

K. G. i B. G. złożyli do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (zwanej dalej "Kasą") wnioski u umorzenie ciążących na nich zobowiązań z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego rolników, powołując się na bardzo zły stan zdrowia, liczne dolegliwości chorobowe i konieczność ponoszenia znacznych wydatków na leki.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r., nr [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (zwany dalej "Prezesem Kasy"), po rozpatrzeniu wniosków o umorzenie nienależnie pobranych rolniczych świadczeń emerytalno-rentowych w kwotach [...] zł - K. G. i [...] zł - B. G., działając na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.; powoływanej dalej jako "u.u.s.r.") umorzył każdemu z małżonków po [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że K. G. i B. G. otrzymują rolnicze świadczenia emerytalne w pełnej wysokości i sytuacja ta nie odbiega od przeciętnej sytuacji materialnej emerytów i rencistów w środowisku wiejskim. Za uwzględnieniem jednak wniosku i umorzeniem każdemu z małżonków po około 50% zadłużenia przemawiał, w ocenie organu, stan zdrowia wnioskodawców, koszty związane z ich leczeniem oraz zakupem niezbędnych leków.

Po rozpatrzeniu "odwołania", w którym K. G. i B. G. powołali się na swoją ciężką sytuację, decyzją z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] Prezes Kasy w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; powoływanej dalej jako "k.p.a.") utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2005 r. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że przedstawione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy argumenty nie wnoszą nic nowego do sprawy i nie dają podstaw do zmiany wcześniejszej decyzji.

Rozpoznając skargę K. G. i B. G. na decyzję Prezesa Kasy z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 877/05 stwierdził nieważność tej decyzji. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł między innymi, iż z treści przepisów art. 60 i art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") wynika, że w każdej sprawie Sąd ma obowiązek z urzędu zbadać, czy zaskarżony akt nie jest dotknięty wadą nieważności, a w przypadku jej stwierdzenia ma obowiązek stwierdzić nieważność zaskarżonego aktu. Kierując się tym obowiązkiem Sąd doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zdaniem Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełniało tych wymogów i to w sposób rażący, gdyż na uzasadnienie to w zasadzie składało się jedno zdanie, w którym organ w sposób enigmatyczny stwierdzał, że podniesione w odwołaniu argumenty nie wnoszą do sprawy nic nowego. Drugie i zarazem ostatnie zdanie uzasadnienia wyjaśniało, że decyzja jest ostateczna. Brak uzasadnienia decyzji odpowiadającego podstawowym wymogom określonym w art. 107 § 3 stanowił rażące naruszenie tego przepisu, które na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. było podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji. Według oceny Sądu wada decyzji tkwiła w niej samej, gdyż decyzja ta w zasadzie nie zawierała uzasadnienia prawnego i faktycznego, z tego względu mogła być oceniona wyłącznie jako ewidentne zaprzeczenie porządku prawnego obowiązującego w zakresie sposobu załatwiania spraw indywidualnych przez organy administracji. Sąd dodał, że wydanie decyzji bez uzasadnienia faktycznego i prawnego stanowiło też rażące naruszenie określonej w art. 11 k.p.a. zasady ogólnej postępowania - zasady przekonywania. W decyzji powinno znaleźć się rozstrzygnięcie sytuacji prawnej jej adresata oraz pełne uzasadnienie prawne i faktyczne tego rozstrzygnięcia.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] Prezes Kasy wskazując na realizację ww. wyroku z dnia 17 sierpnia 2005 r. ponownie rozpatrzył wniosek B. G. z dnia [...] października 2004 r. o umorzenie nienależnie pobranej emerytury rolniczej w kwocie [...] zł i w drodze wyjątku, na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 i art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r. umorzył kwotę [...] zł. W uzasadnieniu decyzji wskazał powód z którego wynikał obowiązek zwrotu uprzednio pobranych świadczeń, tj. zatajenie w trakcie pobierania renty rolniczej faktu ponownego stania się właścicielem gospodarstwa rolnego. W ramach natomiast umorzenia należności podlegających zwrotowi Prezes Kasy podkreślił, iż B. G. otrzymuje emeryturę, która po stosownych potrąceniach (tj. potrąceniu zaliczki na podatek, składki na powszechne ubezpieczenie zdrowotne oraz rat nadpłaty w kwocie [...] zł) wynosi miesięcznie [...] zł. Zatem jej sytuacja materialna, w ocenie organu, nie odbiega od przeciętnej sytuacji materialnej emerytów i rencistów w środowisku wiejskim. Uwzględniając jednak wiek B. G., a przede wszystkim jej stan zdrowia Prezes Kasy wskazał, iż postanowił umorzyć kwotę [...] zł i utrzymać wysokość dotychczasowych rat spłaty zadłużenia.

Na powyższą decyzję z dnia [...] stycznia 2006 r. B. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się umorzenia przez Sąd "reszty zadłużenia".

W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 9 czerwca 2006 r. Sąd postanowił w oparciu o art. 111 § 2 p.p.s.a. połączyć do wspólnego rozpoznania, lecz odrębnego rozstrzygnięcia sprawy o sygnaturach akt III SA/Wa 811/06 i III SA/Wa 1097/06.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek Sąd podejmując rozstrzygnięcie oparł się na powodach innych niż w niej wskazane.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/).

Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z przyczyn, które nie zostały w niej wskazane.

Mając na uwadze granice sprawy, tj. sprawę umorzenia nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego rolników, Sąd odnosząc się do wniosku B. G. o "umorzenie pozostałej kwoty" wyjaśnia, że o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy administracji (w niniejszej sprawie Prezes Kasy), co oznacza, że sąd administracyjny nie ma w ogóle uprawnień do umorzenia nienależnie pobranego świadczenia. Sąd w tym zakresie bada wyłącznie legalność zaskarżonej decyzji. Nie może natomiast orzec za organ w sposób merytoryczny przyznając określone uprawnienie lub zwalniając z nałożonych obowiązków. Ta ostatnia sfera działania nie mieści się w kompetencjach sądu administracyjnego dokonującego kontroli tego typu decyzji, tj. decyzji wydanej w przedmiocie umorzenia określonych należności.

Oceniając natomiast legalność zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia 2006 r. Sąd dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących taką wadliwością, które wymagały jej wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., jako decyzji obarczonej wadą nieważności.

W pierwszej kolejności wskazać należało na skutek procesowy, jaki powstał w płaszczyźnie postępowania administracyjnego po wydaniu wskazanego wyżej wyroku Sądu z dnia 17 sierpnia 2005 r. Sąd dokonując kontroli decyzji w tamtym postępowaniu sądowym stwierdził, iż wadą nieważności obarczona była decyzja Prezesa Kasy z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...]. Decyzja ta utrzymywała w mocy decyzję Prezesa Kasy z dnia [...] stycznia 2005 r. umarzającą K. G. i B. G. po [...] zł nienależnie pobranych świadczeń. Sąd badając wówczas wydane w sprawie rozstrzygnięcia w ramach przesłanek nieważności nie stwierdził nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r., co oznaczało, że po uprawomocnieniu się tego wyroku, w obiegu prawnym pozostała ta właśnie decyzja Prezesa Kasy, odnosząca się do małżonków G. - K. i B. W takim stanie rzeczy sprawa, w której Prezes Kasy orzekał już w warunkach po wydaniu wyżej wymienionego wyroku wróciła do etapu, w którym istniała decyzja wydana po raz pierwszy w sprawie, tj. decyzja z dnia [...] stycznia 2005 r., wydana w postępowaniach wszczętych na skutek złożenia wniosków o umorzenia należności przez K. G. i B. G. oraz - wobec stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2005 r. - nierozpatrzony ich wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (nazwany odwołaniem) załatwionej decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r., której adresatami byli K. G. i B. G.

Wobec powyższego stanu faktycznego Prezes Kasy przedmiotem swojego orzekania uczynić powinien wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i załatwić sprawę w ramach art. 138 w związku z art. 127 § 3 k.p.a., poprzez wydanie stosownej decyzji odwoławczej.

Przypomnieć bowiem należy, że zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 10 u.u.s.r. Prezes Kasy, jako centralny organ administracji rządowej (art. 2 ust. 2 u.u.s.r.) wydaje decyzje w sprawach, o których mowa w art. 41a i art. 55 tej ustawy. W myśl art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r. Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może umorzyć należność Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całość lub części.

Z kolei art. 180 § 1 k.p.a. stanowi, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego Kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się między innymi sprawy wynikające z przepisów o ubezpieczeniach społecznych (art. 180 § 2 k.p.a.). Według zaś art. 1 pkt 1 k.p.a. Kodeks ten normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Organami administracji publicznej, jak stanowi art. 5 § 2 k.p.a., są między innymi centralne organy administracji rządowej, czyli także Prezes Kasy.

W rezultacie stwierdzić należy, że do decyzji Prezesa Kasy w sprawach umarzania nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego rolników wydanych w pierwszej instancji ma zastosowanie art. 127 § 3 k.p.a. Przepis ten stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek ten różni się od odwołania tym, że nie ma on konstrukcji względnie dewolutywnej, gdyż do jego istoty należy przede wszystkim to, że jest rozpatrywany przez ten sam organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji.

Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, o czym stanowi art. 127 § 3 in fine k.p.a. W stosunku zatem do takiego wniosku zastosowanie znajduje między innymi wymóg dochowania 14-dniowego terminu na jego złożenie (art. 129 § 2 k.p.a.), a postępowanie wszczęte tym wnioskiem kończy się rozstrzygnięciem (sposobem załatwienia sprawy) przewidzianym w art. 138 § 1 k.p.a., który to przepis stosuje się wprost (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2000 r., sygn. akt I SA 1543/99, LEX nr 57182 i z dnia 27 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 1011/00, LEX nr 81760).

Powyższe oznacza, że organ wydający decyzję na skutek prawidłowo złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje tylko i wyłącznie takie rozstrzygnięcia, które zostały przewidziane w art. 138 § 1 k.p.a. Wskazany przepis zawiera wyczerpujące wyliczenie rozstrzygnięć, jakie mogą być wydane przez organ odwoławczy. Według dyspozycji tego przepisu w przypadku rozstrzygnięć merytorycznych organ odwoławczy albo utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję (§ 1 pkt 1) - gdy w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy uznaje w całości rozstrzygnięcie wydane w pierwszej instancji za prawidłowe, albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy (§ 1 pkt 2 ab initio) - gdy widzi potrzebę skorygowania wad prawnych decyzji wydanej w pierwszej instancji, wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych, tudzież w toku postępowania nastąpiła zmiana tych okoliczności, mająca wpływa na rozstrzygnięcie istoty sprawy. Organ odwoławczy w ramach art. 138 § 1 k.p.a. może także uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji (§ 1 pkt 2 in fine) albo umorzyć postępowanie odwoławcze (§ 1 pkt 3). Wskazany art. 138 § 1 k.p.a. jest jasny w swej treści co do sposobów zakończenia odwoławczego postępowania administracyjnego i w tym zakresie nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. W konsekwencji rozstrzygnięcie podjęte przez organ odwoławczy (organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) nieprzewidziane w katalogu ujętym w art. 138 k.p.a. w sposób rażący narusza prawo.

Podobne stanowisko zostało przedstawione w komentarzach do Ordynacji podatkowej na gruncie art. 233 tego aktu, który przewiduje unormowanie analogiczne do art. 138 k.p.a. Autorzy komentarza stwierdzają, że art. 233 Ordynacji podatkowej zawiera wyczerpujące wyliczenie decyzji organu odwoławczego. W związku z tym wydanie przez ten organ decyzji nieprzewidzianej w tym przepisie stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej (por. S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 603 oraz B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki: Ordynacja podatkowa. Komentarz, s. 740).

Przenosząc powyższe uwagi dotyczące sposobu orzekania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na grunt rozpoznanej sprawy w tym postępowaniu sądowym Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja Prezesa Kasy z dnia [...] stycznia 2006 r. stanowi oczywiste i wyraźne zaprzeczenie niebudzących wątpliwości interpretacyjnych w zakresie mającym w sprawie zastosowanie (z uwagi na brzmienie art. 127 § 3 in fine k.p.a.) przepisów art. 138 § 1 k.p.a.

Prezes Kasy we wstępie i sentencji zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia 2006 r. dotyczącej B. G. stwierdził (cyt.): "Realizując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17.08.2005 r., ponownie rozpatruję Pani wniosek z dnia [...].10.2004 r. o umorzenie nienależnie pobranej emerytury rolniczej w kwocie [...] zł w drodze wyjątku, na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 i art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (...) umarzam kwotę [...] zł.".

W ocenie Sądu stan jaki powstał po wyroku Sądu z dnia 17 sierpnia 2005 r. przesądza o tym, iż decyzja z dnia [...] stycznia 2006 r. nie mogła być potraktowana inaczej niż jako decyzja wydana w warunkach odwoławczych, tj. jako decyzja wydana z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Konkluzji tej nie może zmienić okoliczność nawiązania przez organ orzekający we wstępie tej decyzji do "wniosku z dnia [...].10.2004 r." (karta 127 akt administracyjnych; organ mylnie wskazuje taką datę, gdyż z prezentaty umieszczonej na tym wniosku wynika data "[...] października 2004 r."), czyli wniosku wszczynającego postępowanie administracyjne w przedmiocie umorzenia należności B. G. O tym, iż Prezes Kasy uznawał decyzję z dnia [...] stycznia 2005 r. za decyzję wydaną w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy świadczy również pouczenie w niej zawarte dotyczące prawa do złożenia na nią skargi do sądu administracyjnego. Ponadto, o sposobie załatwienia wskazanego wniosku rozstrzygała już pierwsza decyzja wydana w tej sprawie, tj. decyzja z dnia [...] stycznia 2005 r., którą umorzono B. G. kwotę [...] zł świadczenia podlegającego zwrotowi, a więc kolejna decyzja wydana w tym samym zakresie wobec złożonego "odwołania" - wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, musiała być uznana za decyzję drugoinstancyjną.

Przy takich konstatacjach podkreślić należy, że rozstrzygniecie (sentencja) zawarte w decyzji z dnia [...] stycznia 2006 r. jest rozstrzygnięciem nieprzewidzianym w katalogu zamieszczonym w art. 138 § 1 k.p.a. Prezes Kasy w zaskarżonej decyzji orzekła bowiem bezpośrednio co do istoty sprawy, a takiego orzeczenia nie mógł wydać bez uchylenia decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r. W postępowaniu odwoławczym (z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) jedynie uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości lub w części daje możliwość orzekania merytorycznego w uchylonym zakresie. Bez takiego uchylenie organ odwoławczy nie może orzekać bezpośrednio co do istoty sprawy, tak jak czyni to organ pierwszej instancji. Przepis art. 138 § 1 k.p.a. nie przewiduje takiej możliwości.

W rozpoznanej sprawie można się jedynie domyślać, iż zamiarem Prezesa Kasy mogło być utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r. w części odnoszącej się do B. G. Sąd dokonując jednak oceny zgodności z prawem decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym (w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), zobligowany jest brać pod uwagę zakres (treść) władczego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, które zostało wydane, a nie uwzględniać jakie rozstrzygnięcie w istocie zamierzano wydać. Innymi słowy decydującym w tej mierze jest to, o czym organ rozstrzygnął - jak ujął przedmiot swojego rozstrzygnięcia a nie to, o czym zamierzał rozstrzygnąć, działając w błędnym przeświadczeniu że to uczynił.

Poczynione wyżej ustalenia wskazują, że w przedmiocie umorzenia świadczenia podlegającego zwrotowi Prezes Kasy formułując sentencję zaskarżonej decyzji zachował się tak, jakby orzekał po raz pierwszy w tej sprawie. Sąd podkreśla przy tym, że Prezes Kasy nie wypowiedział się co do "losów" decyzji wydanej w pierwszej instancji - ani jej nie utrzymał w mocy w części dotyczącej B. G., ani też jej nie uchylił w tym zakresie orzekając odmiennie bądź umarzając postępowanie. Tym samym rażąco naruszył art. 138 § 1 w związku z art. 127 § 3 in fine k.p.a.

Oczywiste naruszenie wskazanych wyżej reguł orzekania w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jako rażące naruszenie prawa procesowego, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. Rażące naruszenie prawa oznacza bowiem wadliwość decyzji skutkiem naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnym ciężarze gatunkowym. Zachodzi więc w przypadku, gdy czynność zmierzająca do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, lecz o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2001 r., sygn. akt II SA 1726/00, LEX nr 51233, z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt V SA 2998/99, LEX nr 51249 oraz z dnia 5 października 2000 r., sygn. akt III SA 2244/99, LEX nr 47084). W ocenie Sądu z takim przypadkiem naruszenia prawa mamy do czynienia w sprawie będącej przedmiotem skargi.

Jednocześnie kierując się treścią art. 141 § 4 p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie wyroku powinno także zawierać wskazania co do dalszego postępowania, poza wyżej już przedstawionym stanowiskiem, Sąd zwraca uwagę na konieczność przestrzegania zasad prowadzenia postępowania odwoławczego, stosowanych analogicznie w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zasady te wymagają nie tylko dokonania kontroli postępowania w pierwszej instancji i ustosunkowania się do ewentualnych zarzutów podnoszonych przez Skarżącego dotyczących istoty sprawy, ale także obligują organ odwoławczy do całościowej merytorycznej oceny zebranego materiału dowodowego (w razie potrzeby jego uzupełnienia) i ponownego rozstrzygnięcia sprawy w sposób przewidziany w art. 138 § 1 k.p.a. Pełne przedstawienie toku rozumowania organu wydającego decyzję powinno być zawarte w uzasadnieniu decyzji zgodnym z art. 107 § 3 k.p.a. i realizującym zasadę przekonywania wyrażona w art. 11 k.p.a., a uchybienia w tym zakresie - zależnie od ich stopnia - mogą skutkować nawet uchyleniem decyzji obarczonej taką wadą, zwłaszcza, gdy decyzja ma charakter uznaniowy, a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszym przypadku.

Orzekając ponownie Prezes Kasy winien mieć również na uwadze, iż decyzja z dnia [...] stycznia 2005 r. rozstrzyga o dwóch sprawach, tj. sprawie K. G. i sprawie B. G. Do takiego sposobu rozstrzygnięcia (orzeczenia w jednej decyzji co do umorzenia nienależnie pobranych świadczeń przez dwie osoby - małżonków G., czyli dwie strony postępowania), które nie zostało zakwestionowane przez Sąd w wyroku z dnia 17 sierpnia 2005 r. w ramach badania przesłanek stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji, należy dostosować sposób rozstrzygnięcia w ramach ponownego orzekania w postępowaniu odwoławczym.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, a rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku, o czym stanowi art. 152 p.p.s.a.

Uwzględniając przedstawiony stan faktyczny i prawny, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Zakres w jakim decyzja, której nieważność stwierdzono nie może być wykonana określono w oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a.

Skarżąca nie wnosiła o zasądzenie kosztów postępowania, a z kosztów sądowych była zwolniona na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a.