Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 527/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2006-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant Sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2006 r. sprawy ze skargi M. R. na rozkaz personalny Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie funkcjonariuszy Policji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. R. jest decyzja – rozkaz personalny z [...], nr [...] Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji uchylający częściowo rozkaz personalny z [...], nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w Opolu, w szczególności co do daty zwolnienia strony ze służby w Policji i zwalniający M. R. ze służby z dniem 31 lipca 2006 r.

Wyrokiem z 3 lutego 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uwzględnił wcześniejszą skargę M. R. i uchylił decyzje organów obu instancji zwalniające tego funkcjonariusza ze służby w policji w trybie art. 41 ust. 2 pkt. 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1999 r. o Policji (Dz. U. 2002 r. , Nr 7 poz. 58 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Sąd rozpoznający tamtą sprawę zakwestionował między innymi brak właściwego trybu zwolnienia w związku z treścią art. 43 ust. 3 ustawy, braki w zakresie postępowania dowodowego przed organem drugiej instancji, brak rozważenia przesłanki wykazania, że czyn zabroniony uniemożliwia pozostawanie przez policjanta w służbie, a także inne uchybienia procesowe, w szczególności brak wszczęcia postępowania w trybie art. 61 § 4 Kpa oraz niewłaściwą "korektę" orzeczenia pierwszo- instancyjnego w związku z treścią art. 138 Kpa.

Rozkazem personalnym z [...] nr [...] Komendant Miejski Policji w Opolu działając na podstawie art. 41 ust. 3, art. 42 ust. 2 i ust. 5 , art. 45 ust. 3 ustawy zwolnił ze służby funkcjonariusza M. R. z dniem 16 czerwca 2006 r. W uzasadnieniu wskazano, że sierżant sztabowy M. R., zwolniony poprzednio ze służby z dniem 11 grudnia 2004 r., które to zwolnienie zostało uchylone cytowanym wyrokiem sądowym, nie zgłosił gotowości do służby w przewidzianym przepisami ustawy terminie. W szczególności podniesiono, że wyrok WSA w Opolu uprawomocnił się 4 kwietnia 2006 r. Termin zgłoszenia gotowości do służby upływał zatem 11 kwietnia 2006 r. a to z mocy art. 42 ust. 2 w związku z art. 41 ust. 3 ustawy.

Zaznaczono, że w dniu 27 kwietnia 2006 r., po wydaniu i uprawomocnieniu się poprzedniego orzeczenia sądowego organ pierwszej instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia, czy zachodzą przesłanki zwolnienia M. R. ze służby w policji. Ustalono, że funkcjonariusz złożył 5 maja 2006 r. oświadczenie pisemne, w którym zgłosił gotowość podjęcia służby a następnie sprostował je kolejnym oświadczeniem z 9 maja 2006 r., w którym stwierdził, że gotowość do służby zgłaszał zaraz po ogłoszeniu wyroku przez sąd.

Podniesiono, że w okolicznościach faktycznych sprawy na tle przeprowadzonych czynności postępowania dowodowego nie zasługuje na uwzględnienie oświadczenie M. R., że 7 lutego 2006 r. zgłosił on gotowość do służby ustnie w Wydziale Kadr i Szkolenia Komendy Wojewódzkiej Policji w Opolu. Zaznaczono, że z takim oświadczeniem pozostają w sprzeczności zapisy "książki wejść KWP w Opolu", w której pod datą 7 luty 2006 r. widnieje zapis, że funkcjonariusz M. S. z drugą osobą (za którą organ przyjmuje skarżącego) udał się do pokoju zajmowanego przez Związek Zawodowy Policjantów, a nie do pomieszczeń Wydziału Kadr i Szkolenia. Powołał się organ na pismo Naczelnika tego Wydziału z 18 maja 2006 r. stwierdzające, że M. R. w spornym dniu nie zgłaszał gotowości podjęcia służby. Zaznaczono, że już sama okoliczność zgłaszania gotowości do służby ustnie w sekretariacie przez policjanta z wieloletnim stażem który znał zasady podległości służbowej budzi zasadnicze wątpliwości. Podkreślono, że skarżący nie powiadamiał właściwych przełożonych co zostało potwierdzone w protokole przesłuchania M. R. w charakterze strony w dniu 24 maja 2006 r. Organ ocenił, że policjant opiera swoją wersje wypadków, co do miejsca i czasu zgłoszenia gotowości do służby, tylko na "deklaracjach", które nie znajdują potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym za wyjątkiem pisemnego oświadczenia innego policjanta M. S., który także został zwolniony ze służby w policji, i to z przyczyn tożsamych do skarżącego. Zaznaczono, że wobec tego drugiego funkcjonariusza równolegle toczyło się postępowanie administracyjne o zwolnienie ze służby.

W konsekwencji organ pierwszej instancji cytując treść art. 41 ust. 3 i art. 42 ust. 2 ustawy stwierdził, że zostały wyczerpane przesłanki uzasadniające zwolnienie skarżącego ze służby.

Decyzja organu pierwszej instancji stała się przedmiotem odwołania strony i Rozkazem personalnym z [...] nr [...] Opolski Komendant Wojewódzki Policji działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 Kpa oraz art. 41 ust. 3 w związku z art. 42 ust. 2 ustawy "uchylił zaskarżony rozkaz personalny organu I instancji w części dotyczącej daty zwolnienia sierżanta sztabowego M. R. ze służby i zwolnił go ze służby z dniem 31 lipca 2006 r.".

W motywach orzeczenia organ odwoławczy najpierw przedstawił poprzednie rozstrzygnięcie sądu administracyjnego oraz treść odwołania strony. M. R. zarzucał tam zaskarżonej decyzji wadliwe ustalenia faktyczne polegające na przyjęciu, że nie doszło do zgłoszenia gotowości do służby, że istniała po jego stronie rzekoma świadomość uchybienia terminowi zgłoszenia oraz, że zgłoszenia gotowości do pojęcia służby należy dokonywać tylko i wyłącznie w stosunku do właściwych przełożonych. Ponadto odwołujący się zarzucał obrazę przepisów postępowania zawartych w przepisach art. 7, art. 8 i art. 77 Kpa. Przedstawiając okoliczności faktyczne sprawy organ odwoławczy podniósł, że z datą ogłoszenia wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, rozpoczął bieg, stosownie do zapisu art. 42 ust. 2 ustawy 7 dniowy termin na zgłoszenie gotowości do podjęcia służby i M. R. zobowiązany był w tym terminie taką gotowość zgłosić przełożonemu w sprawach osobowych - Komendantowi Miejskiemu Policji w Opolu. M. R. gotowość do służby wyraził dopiero w pisemnym oświadczeniu z dnia 05 maja 2006 roku.

Wydając Rozkaz personalny Nr [...] z dnia [...] roku organ I instancji przyjął, iż 7 - dniowy termin na zgłoszenie gotowości do służby upłynął 11 kwietnia 2006 roku (7 dni po uprawomocnieniu się wyroku WSA w Opolu). M. R. zarzucił w odwołaniu, iż zachował termin zgłaszając gotowość do służby dnia 5 maja 2006 roku, a następnie złożył oświadczenie dnia 9 maja 2006 roku, że zgłaszał taką gotowość po ogłoszeniu wyroku przez WSA w Opolu. W świetle zebranego w sprawie materiału brak jest podstaw, aby uznać, że M. R. w ustawowym terminie, zgłaszał gotowość do podjęcia służby przełożonemu w sprawach osobowych tj. Komendantowi Miejskiemu Policji w Opolu.

W żadnym wypadku twierdzenie, że przywrócony do służby policjant może dokonać zgłoszenia każdemu pracownikowi organu, czynnemu urzędowo w siedzibie tegoż organu, nie znajduje podstaw prawnych. Zakładając, że do takiego zgłoszenia doszło w sekretariacie Wydziału Kadr i Szkolenia Komendy Wojewódzkiej Policji w Opolu, nieznanej z imienia i nazwiska oraz pełnionego stanowiska kobiecie, to nie sposób przyjąć, że nastąpiło to w siedzibie właściwego organu. Przepis art. 97 kodeksu cywilnego dotyczący domniemania w razie wątpliwości umocowania osoby czynnej w lokalu przedsiębiorcy przeznaczonym do obsługiwania publiczności do dokonywania czynności prawnych, które zazwyczaj bywają dokonywane z osobami korzystającymi z usług tego przedsiębiorstwa, w żadnej mierze nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie.

Organ zważył też, iż M. R. podnosił, że w marcu i kwietniu 2006 r. wielokrotnie telefonicznie kontaktował się z osobami z Wydziału Kadr i Szkolenia KWP w Opolu oraz był w Zakładzie Emerytalno-Rentowym MSWiA (któremu KWP w Opolu użycza pomieszczenia). Odwołujący się uznał, że fakty te zostały pominięte w trakcie postępowania administracyjnego, a są to istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności, bo wskazują na gotowość do pełnienia służby. Okoliczności te jednak, zdaniem organu II Instancji, nie są dla sprawy istotne, gdyż pracownicy i funkcjonariusze Wydziału Kadr i Szkolenia KWP w Opolu nie są uprawnieni do przyjmowania oświadczeń o gotowości do pełnienia służby w imieniu Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji, a tym bardziej Komendanta Miejskiego Policji w Opolu.

Ponadto organ odwoławczy podniósł, że nie podziela poglądu strony sugerującej wadliwe ustalenie stanu faktycznego przez przyjęcie, że zgłoszenie gotowości do służby należy dokonać w stosunku do właściwych przełożonych, podczas gdy wymóg taki jest całkowicie bezpodstawny (jako nie znajdujący podstaw prawnych) i całkowicie nielogiczny, gdyż emerytowany policjant nie posiada właściwego przełożonego. Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Zaznaczył, że uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu Rozkazu personalnego Nr [...] Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia 22 grudnia 2004 roku oraz poprzedzającego go Rozkazu personalnego Nr [...] Komendanta Miejskiego Policji z dnia 11 grudnia 2004 roku w przedmiocie zwolnienia M. R. ze służby, spowodowało reaktywację stosunku służbowego policjanta, a więc od tego dnia M. R. nie był już emerytem policyjnym, ale czynnym policjantem.

Sprawa przywrócenia do służby i zgłoszenie gotowości do jej pełnienia jest sprawą osobową policjanta, a więc sprawą związaną z nawiązaniem, zmianą i rozwiązaniem stosunku służbowego oraz wynikającymi z jego treści prawami i obowiązkami policjantów. Szczegółowo sposób postępowania w sprawach osobowych oraz definicję przełożonego właściwego w sprawach osobowych reguluje rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz. U. Nr 151, poz. 1261). Z przepisów § 2 ust. 1 i 3 rozporządzenia wynika jednoznacznie, że policjant składa pisemny wniosek (w praktyce określa się go jako raport) w sprawach osobowych. W § 3 ust. 1 rozporządzenia wymieniono czego dotyczą sprawy osobowe, nie jest to jednak, z uwagi na zapis "a w szczególności" katalog zamknięty. Sprawa zgłoszenia gotowości do służby również jest sprawą osobową w rozumieniu § 1 pkt 4 rozporządzenia, chociaż nie wymaga się w tej sytuacji złożenia raportu przełożonemu w sprawach osobowych za pośrednictwem bezpośredniego przełożonego. Uchybienie 7-dniowemu terminowi na zgłoszenie gotowości do służby zobowiązuje przełożonego w sprawach osobowych do zwolnienia policjanta ze służby zgodnie z art. 42 ust. 2 ustawy o Policji. Znajomość tego aktu prawnego przez skarżącego udokumentowana jest w jego aktach personalnych.

Nie ma wątpliwości, że M. R. dopiero oświadczeniem z dnia 5 maja 2006 r. (po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postanowienia w sprawie zwolnienia go ze służby w związku z upływem terminu na dokonanie zgłoszenia) zgłosił właściwemu przełożonemu gotowość do służby. W dniu 9 maja 2006 r. złożył on kolejne oświadczenie, w którym stwierdził, że złożone w dniu 5 maja 2006 r. oświadczenie o gotowości do służby zostało nieprawidłowo sformułowane, gdyż jego treść była grzecznościowo redagowana przez inną osobę, a on sam chciał by jego oświadczenie brzmiało "informuję, że wcześniej zgłaszałem gotowość do podjęcia służby", przy czym nie wyjaśnił komu zgłaszał gotowość i w jakim terminie. Przyjmując tego typu sprostowanie należałoby uznać, że M. R. w ogóle nie złożył oświadczenia o gotowości do służby, gdyż po sprostowaniu jest to tylko pismo informujące, a nie oświadczenie woli o gotowości do podjęcia służby.

Organ odwoławczy podniósł też, że odwołanie złożonego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło do osoby, której zostało złożone jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej (art. 61 kc). Nadto brak podstaw do uznania, że zachodzą przesłanki z art. 84 kc (oświadczenie woli złożone pod wpływem błędu).Dlatego przyjąć należy, że złożone w dniu 5 maja 2006 r. oświadczenie jest ważne w pierwotnej wersji.

Zarzucone organowi I instancji niewłaściwe zastosowanie art. 41 ust. 3 w zw. z art. 42 ust. 2 uznano za bezzasadne. Przepis art. 42 ust. 2 stanowi, że jeżeli zwolniony policjant w ciągu 7 dni od przywrócenia do służby nie zgłosi gotowości niezwłocznego jej podjęcia, stosunek służbowy ulega rozwiązaniu na podstawie art. 41 ust. 3. Celowościowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że w takiej sytuacji stosunek służbowy policjanta ulega rozwiązaniu przy przyjęciu domniemania, że policjant wobec bezczynności w zakresie zgłoszenia gotowości do służby, sam wyraził gotowość wystąpienia ze służby. Wobec niezgłoszenia przez policjanta gotowości do służby, przyjęcie, że policjant powinien pisemnie zgłosić wystąpienie ze służby, a wobec braku takiego pisma organ nie może go z tej służby zwolnić, nie znajduje uzasadnienia. Ustawodawca celowo w ten sposób rozwiązał sprawę zakończenia stosunku służbowego policjanta, który wykazuje się bezczynnością.

Brak zgłoszenia podjęcia gotowości do służby w ustawowym terminie skutkuje rozwiązaniem stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy. Organ I instancji prawidłowo zastosował w tym zakresie przepisy ustawy. Jakkolwiek przyjął on inną datę upływu terminu zgłoszenia gotowości do służby przez M. R., a mianowicie 11 kwietnia 2006 r., to jednak nie zmienia to faktu, iż M. R. właściwemu terminowi uchybił.

Zważono też, ze organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe, które pozwoliło na przyjęcie, że odwołujący się nie wypełnił ustawowej przesłanki zgłoszenia do służby w 7-dniowym terminie od przywrócenia do niej. Wobec zarzutów zawartych w odwołaniu z dnia 14 czerwca 2006 r. organ II instancji przeprowadził dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie, m.in. poprzez sprawdzenie książki wejść w Komendzie Miejskiej Policji w Opolu w dniach, w których biegł termin na zgłoszenie Komendantowi Miejskiemu Policji w Opolu gotowości do służby oraz przez włączenie w akta sprawy oświadczenia Komendanta Miejskiego Policji w Opolu o niezgłoszeniu w ustawowym terminie przez M. R. gotowości do służby.

Decyzja organu odwoławczego stała się przedmiotem skargi sądowoadministracyjnej w której M. R. wniósł o uchylenie tej decyzji i "orzeczenie przywrócenia do służby lub uchylenie w całości decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji". Skarżący zarzucił wadliwe ustalenia faktyczne odnoszące się do zgłoszenia gotowości do służby, przy czym zarzuty podniósł, w identycznym zakresie i treści jak w odwołaniu. Zarzucił obrazę przepisów postępowania zawartych w art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 Kpa w następstwie których nastąpiło "błędne ustalenie faktów przyjętych za podstawę decyzji, co spowodowało nie trafne i wadliwe zastosowanie prawa materialnego tj. art. 41 ust. 3 art. 42 ust. 2 i ust. 5 oraz art. 45 ust. 5 ustawy.

Skarżący podniósł, że wielokrotnie zgłaszał się do organu w celu przywrócenia do służby i wyrażał wolę podjęcia obowiązków służbowych. Każdorazowo był dezinformowany i wprowadzany w błąd przez funkcjonariuszy organu. Te działania były celowe i zmierzały do stworzenia sytuacji faktycznej umożliwiającej organowi powołanie się na inną, niż poprzednio, podstawę zwolnienia ze służby. Skarżący wywodził, że wolę powrotu do służby zgłaszał poczynają od 7 lutego 2006 r. czynił to wielokrotnie w różnej formie zarówno w organie odwoławczym jak i w Komendzie Miejskiej Policji.

W obszernym uzasadnieniu tak sformułowanych zarzutów skargi skarżący wywodził wadliwość stanowiska zajętego przez organy. Wykazywał błędy i uchybienia proceduralne, które w konsekwencji doprowadziły do naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności przepisów ustawy o Policji wymienionych na wstępie skargi.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, argumentując to stanowisko procesowe prawidłowością podjętej decyzji, tak co do zastosowanego prawa materialnego, jak i przyjętej procedury.

W motywach odpowiedzi podano argumentację tożsamą do zawartej w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniesiono, że organ I instancji zwolnił z dniem 16 czerwca 2006 r. M. R. ze służby Rozkazem Personalnym z dnia [...]. Policjant odebrał Rozkaz personalny w dniu 5 czerwca 2006 r., a następnie wniósł odwołanie. Decyzja o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza, który się od niej odwołał, uzyskuje moc prawną dopiero od dnia wydania decyzji odwoławczej, albo od wydania postanowienia kończącego sprawę w inny sposób. Termin orzeczonego ostatecznie zwolnienia ze służby nie może być wcześniejszy od decyzji ostatecznej w tym przedmiocie (wyrok NSA W-Wa z dnia 11 grudnia 2000 r. II SA 2224/00 Lex nr 53773). Tym samym zasadne było uchylenie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego Rozkazu personalnego Nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w Opolu z dnia [...] w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby z dniem 16 czerwca 2006 r. i zwolnienie M. R. ze służby z dniem 31 lipca 2006 r. W pozostałym zakresie Rozkaz personalny organu I instancji został utrzymany w mocy.

Ponadto, odnoszcząc się do zarzutu, że organ I instancji naruszył zasady ogólne postępowania administracyjnego, stwierdzono, że organ podjął wszelkie kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego zgodnie z zasadą dochodzenia prawdy materialnej. Również zarzut naruszenia zasady uwzględniania słusznego interesu obywateli nie znajduje podstaw. W niniejszej sprawie organy nie działały na podstawie uznania administracyjnego, lecz były związane bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa (art. 42 ust. 2 i art. 41 ust. 3 ustawy o Policji). Organy przy rozstrzyganiu sprawy uwzględniły zarówno interes obywateli, jak i interes społeczny wyrażający się koniecznością zwolnienia ze służby policjanta, który wykazuje się bezczynnością i nie wyraża woli jej pełnienia.

W żadnym razie organ nie naruszył zasady pogłębiania zaufania do organów państwa oraz zasady pogłębiania świadomości i kultury prawnej obywateli. Strona była w pełni informowana o przysługujących jej prawach i z praw tych korzystała. Skarżący bieżąco był informowany o toczącym się postępowaniu administracyjnym, pouczony o przysługujących mu prawach, czynnie uczestniczył w całym postępowaniu administracyjnym, w szczególności wielokrotnie zaznajamiając się z aktami sprawy i otrzymując odpisy dokumentów z akt. Do dnia wydania decyzji skarżący miał możliwość wypowiadania się co do zebranego w sprawie materiału i z tego prawa również korzystał.

Organ odwoławczy podniósł też, że jakkolwiek skarżący nie uzasadnił na czym polega naruszenie przez organ przepisów art. 42 ust. 5 oraz art. 45 ust. 3 ustawy, to ustosunkowując się do tych zarzutów wyjaśnić należy, iż przyznano skarżącemu świadczenie, o którym mowa w art. 42 ust. 5 ustawy, a decyzje wydawał organ, o którym mowa w art. 45 ust. 3 ustawy.

Na rozprawie strony podtrzymały swoje stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie odnotować należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej, czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania aktu, przy czym Sąd rozważa prawo obowiązujące w dniu jego wydania, jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania aktu.

Badając, w granicach tak nakreślonej kognicji stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie zauważyć trzeba, że organy administracji publicznej, w tym przypadku Komendant Wojewódzki Policji w Opolu oraz Komendant Miejski w Opolu przedmiotową sprawę prowadziły w oparciu o przepisy powołanej wyżej ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Bezsporną okolicznością jest dochowanie właściwości organów wydających zaskarżone rozkazy personalne w sprawie zwolnienia, które posiadają przymiot decyzji administracyjnych oraz fakt, iż organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji w przedmiocie zwolnienia ze służby policjanta – M. R. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia o zwolnieniu ze służby stanowił powołany przez organy orzekające przepis art. 42 ust. 2 ustawy o Policji. Dla dalszych rozważań niezbędnym jest podkreślenie, że wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 7 lutego 2006 r., zostały uchylone decyzje o zwolnieniu M. R. ze służby w Policji, skutkiem czego, na zasadzie art. 42 ust. 1 ustawy było przywrócenie do służby na stanowisko równorzędne, a zatem z mocy prawa nastąpiło reaktywowanie stosunku służbowego. W rozpoznawanej sprawie kwestia przywrócenia do służby w związku z zapadłym wyrokiem tut. Sądu nie jest sporna, dlatego też nie wymaga rozważań.

Odnotować natomiast należy, iż zasadnie organ odwoławczy uznał, iż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 7 lutego 2006 r., uchylający decyzje o zwolnieniu M. R. ze służby reaktywował stosunek służbowy z dniem ogłoszenia tego wyroku, a nie jak przyjął organ I instancji z dniem jego prawomocności. Skład orzekający w niniejszej sprawie identyfikuje się bowiem ze stanowiskiem NSA wyrażonym w wyroku z dnia 9 maja 2005 r., o sygn. akt OSK 1550/04 (LEX nr 166890), iż "przywrócenie do służby następuje w dniu ogłoszenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o uchyleniu rozkazu personalnego dot. zwolnienia ze służby."

Nie wgłębiając się w problematykę związaną z orzeczeniami sądów administracyjnych, a w szczególności problematykę ich prawomocności, wykonalności oraz skuteczności zasygnalizować wypada, że sądy administracyjne nie rozstrzygają sprawy administracyjnej, lecz dokonują oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności. W wyniku uwzględniającego skargę wyroku, zawierającego rozstrzygnięcie o uchyleniu aktu (decyzji), następuje powrót do sytuacji, która miała miejsce przed wydaniem decyzji i dalszy tok postępowania w sprawie zależny jest od stwierdzenia przez organ, czy w danym przypadku istnieje możliwość i potrzeba wydania nowego aktu, czy też przeciwnie jest ono niedopuszczalne. Dodać należy, że w przypadku uwzględnienia skargi przez sąd I instancji w wyroku określa się, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt nie może być wykonany (por. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej "P.p.s.a)." Dlatego w pkt. 2 przywołanego wyroku WSA w Opolu, z dnia 7 lutego 2006 r., określono, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

Odnosząc zatem powyższe do rozpoznawanej sprawy, zasadnym staje się przyjąć, że w dniu ogłoszenia wyroku uchylającego decyzję o zwolnieniu nastąpiło przywrócenie do służby. Odnotować również należy, że przywrócenie do służby następuje ex lege (por. art. 42 ust. 1 ustawy). W związku z powyższym, z dniem 7 lutego 2006 roku przysługiwało M. R. prawo powrotu do służby na stanowisko równorzędne. Z tym też dniem rozpoczął się bieg terminu do zgłoszenia gotowości podjęcia służby. Przepis art. 42 ust. 2 stanowi, że "jeżeli zwolniony policjant w ciągu 7 dni od przywrócenia do służby nie zgłosi gotowości niezwłocznego jej podjęcia, stosunek służbowy ulega rozwiązaniu na podstawie art. 41 ust. 3." W ocenie organów orzekających w rozpoznawanej sprawie M. R. nie zgłosił gotowości w ciągu 7 dni od przywrócenia (z mocy prawa) do służby. Organy zgodnie wykazywały, że zgłoszenia gotowości do służby skarżący dokonał w dniu 5 maja 2006 roku, a zatem nie dokonał tej czynności w terminie 7 dni od wydania wyroku tj. 7 lutego 2006 r., jak również w sytuacji przyjętej przez organ I instancji - w ciągu 7 dni od prawomocności wyroku tj. do 11 kwietnia 2006 roku. Odnotować warto, że skarżący nie kwestionuje przyjętego przez organ odwoławczy stanowiska w przedmiocie rozpoczęcia biegu terminu do zgłoszenia gotowości do służby od dnia wydania wyroku. Kwestionuje natomiast okoliczność, że dokonał zgłoszenia gotowości do służby nie pisemnie w dniu 5 maja 2006 r., lecz ustnie w dniu 7 lutego 2006 r. i stąd jego zdaniem organy zastosowały przepisy prawa materialnego do błędnie ustalonego stanu faktycznego. Przed oceną postępowania dowodowego w postępowaniu administracyjnym przypomnieć wypada, że skarżący twierdził, iż zgłoszenia ustnego o gotowości podjęcia służby dokonał po ogłoszeniu wyroku w sekretariacie Wydziału Kadr i Szkolenia Komendy Wojewódzkiej Policji w Opolu i w Biurze Związków Zawodowych. Ponadto wielokrotnie prowadził rozmowę z pracownicą tego Wydziału i podtrzymywał oświadczenie o gotowości do służby. Jednocześnie czekał na decyzję Komendanta Wojewódzkiego w Policji w sprawie podjęcia służby.

Zaznaczyć należy, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzędu, o czym Komendant Miejski Policji w Opolu zawiadomił skarżącego pismem z dnia 27 kwietnia 2006 r., w którym podał przyczynę i przepisy mające zastosowanie w sprawie. Organ pouczył o prawie strony do czynnego udziału w tym postępowaniu. Po otrzymaniu tego zawiadomienia, specjalista Zespołu Kadr i Szkolenia Komendy Miejskiej Policji sporządził w dniu 5 maja 2006 r. notatkę służbową, z której wynika, ze skarżący wraz z M. S. zwrócili się o informację w przedmiocie zawiadomienia o wszczęciu postępowania i przytoczonych w nim przepisów. W dniu 5 maja 2006 r. skarżący skierował do Komendanta Miejskiego Policji w Opolu oświadczenie, iż "z dniem dzisiejszym zgłasza gotowość do podjęcia służby w podległej jednostce Policji z uwagi na korzystny wyrok". Również w aktach znajduje się notatka specjalisty z dnia 5 maja 2006 r., z której wynika, że został poinformowany przez zwolnionych policjantów o złożonych w sekretariacie Komendy Miejskiej Policji pismach w sprawie gotowości podjęcia służby w dniu 5 maja 2006 r. Z uwagi na złożone 9 maja 2006 r.oświadczenie w sprawie sprostowania, "oświadczenia z dnia 5 maja 2006 r." organ wezwał skarżącego o podanie daty zgłoszenia oraz wskazanie osoby wobec, zgłoszono. W odpowiedzi na wezwanie, skarżący powołując się na art. 10 K.p.a., podał, że dokonał ustnie zgłoszenia w dniu 7 lutego 2006 r. Ponadto dodał, że wielokrotnie był w "KMP i KWP w Opolu" w sprawie powrotu do służby i było to "przed wydaniem wyroku w sprawie, jak i zaraz potem". Na zasadzie art. 78 w zw. z art. 75 K.p.a., wniósł o dowód z książki wejść do Komendy Wojewódzkiej Policji, oświadczenia M. S. i przesłuchania strony na okoliczność, że w dniu 7 lutego 2006 r. dokonał zgłoszenia.

W tym miejscu zaakcentować należy, że organ administracji publicznej realizując w postępowaniu zasadę prawdy obiektywnej z art. 7 K.p.a., obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 K.p.a.). Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, stanowisk stron i innych okoliczności mających znaczenie dla oceny mocy i wiarygodności dowodów. Wyrazem prawidłowego przeprowadzenia przez organ postępowania administracyjnego w aspekcie rozpoznania i oceny sprawy w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia jest uzasadnienie decyzji, stanowiące jej obowiązkowy składnik (poza pewnymi wyjątkami). Stosownie do treści art. 107 § 3 Kp.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Ponadto, dodać należy, że organ administracji publicznej nie może ograniczyć się do oczekiwania na przedstawienie przez stronę dowodów potwierdzających jej żądanie czy też twierdzenie, ale że powinien aktywnie dążyć do wyjaśnienia sprawy. Odnosząc te ogólne zasady do rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie dopuściły wnioskowane dowody i dokonały ich oceny. Oświadczeniu M. S. odmówiły wiarygodności, podając przyczynę. Uznanie niektórych dowodów za niewiarygodne jest dopuszczalne, pod warunkiem wskazania w uzasadnieniu decyzji powodów, dla których organ odmówił tym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej. Dodać także należy, że w sprawie, w której na stronie spoczywa obowiązek wskazania konkretnych czynności (np. zgłoszenia konkretnemu podmiotowi gotowości do służby w terminie), z których strona wywodzi dla siebie korzystne skutki prawne, a przywoływane twierdzenia strony w tej kwestii są ogólnikowe, obowiązkiem organu staje się wezwanie strony do sprecyzowania i wyjaśnienia podnoszonych stwierdzeń. Jeżeli strona nie poda konkretnych okoliczności, wówczas nie można z takiego zachowania strony wywieść korzystnych dla niej wniosków (por. wyrok NSA z 23 września 1998 r., III SA 2792/97 – opubl. LEX nr 44742). W rozpoznawanej sprawie organ I instancji, który jednocześnie był pracodawcą, wezwał skarżącego do wykazania faktu zgłoszenia (daty i osoby). Skarżący wskazał datę, ale lakonicznie podtrzymywał, że zgłoszenia dokonał nieznanej z imienia, nazwiska i funkcji kobiecie w sekretariacie Wydziału Kadr i Szkolenia Komendy Wojewódzkiej Policji, czyli w organie II instancji. Organ I instancji prowadzący postępowanie nie poprzestał na "niedookreślonych" stwierdzeniach, lecz z własnej inicjatywy na tę okoliczność uzyskał stanowisko Wydziału Kadr i Szkolenia KWP. Ustalił w szczególności, że we wskazanej przez skarżącego dacie nie zgłosił on gotowości do podjęcia służby.

Organy orzekające w sprawie przyznają, że zapisy w "Książce wejść" Komedy Wojewódzkiej Policji potwierdzają, że w dniu 7 lutego 2006 r., skarżący był w Związkach Zawodowych, ale nie potwierdzają, że jednocześnie był w Kadrach. Również w ramach postępowania odwoławczego organ II instancji, na zasadzie art. 136 K.p.a., na okoliczność zgłoszenia gotowości w dniu 7 lutego 2006 r. przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe, które potwierdziło ustalenia organu I instancji, że we wskazywanej dacie skarżący nie zgłosił gotowości podjęcia służby. W aktach znajduje się oświadczenie G. B. wymienionego wyżej Wydziału, że skarżący nie zgłaszał jej gotowości do podjęcia pracy, ani nie prowadziła ona rozmów telefonicznych ze skarżącym na temat jego powrotu do służby. Przewodniczący Związków Zawodowych w pisemnym oświadczeniu nie potwierdził, aby skarżący i M. S. zgłaszali gotowość do służby w Zarządzie Związków w dniu 7 lutego 2006 r. Ponadto na podstawie książki wejść organu I instancji wykazano, iż od dnia 7 lutego 2006 r. do 5 maja 2006 r. skarżący nie był w Komendzie Miejskiej w Opolu, natomiast był 5, 9, 15, 24 i 25 maja 2006 r., a w dniu 8 maja 2006 r. skarżący był przyjęty przez Zastępcę Komendanta Wojewódzkiego Policji.

W postępowaniu odwoławczym Komendant Miejski Policji także złożył oświadczenie, że skarżący nie zgłaszał gotowości do służby, stąd wszczął postępowanie administracyjne skutkujące zwolnieniem ze służby. Nie bez znaczenia pozostaje fakt przesłuchania skarżącego przez organ I instancji, co potwierdza protokół z tej czynności i odniesienie się organu w uzasadnieniu decyzji do podnoszonej okoliczności zgłoszenia gotowości do służby. Należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że nie można skutecznie zgłosić gotowość do podjęcia służby każdemu pracownikowi organu. Po wyroku z dnia 7 lutego 2006 r. skarżący uzyskał status czynnego funkcjonariusza, zatem nie może być usprawiedliwieniem uchybienia zgłoszenia gotowości to, że status emeryta stwarzał sytuację, która umożliwiała mu zgłaszania gotowości każdemu funkcjonariuszowi. Ponadto organ odwoławczy odniósł się do zarzutów odwołania, co ma odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i koresponduje z dowodami w aktach administracyjnych sprawy. Reasumując zdaniem Sądu organy orzekające w sprawie przeprowadziły postępowanie dowodowe nie naruszając zasady prawdy obiektywnej z art. 7 K.p.a., zebrały materiał dowodowy i dokonały jego oceny, podając na podstawie których oparły rozstrzygnięcie a którym odmówiono wiarygodności i z jakich powodów, a zatem brak podstaw do przypisania organom naruszenia art. 77 i 80 K.p.a. Do wykazanego stanu faktycznego, potwierdzonego materiałem dowodowym zastosowano właściwe przepisy prawa materialnego, uzasadniające rozwiązanie stosunku służbowego.

W szczególności zastosowano omówione na wstępie przepisy prawa materialnego, w tym przypadku art. 41 ust. 3 i art. 42 ust. 2 ustawy, pozwalające na rozwiązanie stosunku służbowego. Jeszcze raz przypomnieć wypada, że przepis art. 42 ust. 2 stanowi, iż "Jeżeli zwolniony policjant w ciągu 7 dni od przywrócenia do służby nie zgłosi gotowości niezwłocznego jej podjęcia, stosunek służbowy ulega rozwiązaniu na podstawie art. 41 ust. 3." Natomiast z przepisu art. 41 ust. 3 ustawy, wynika, że "Policjanta zwalnia się ze służby w terminie do 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby". W rozpoznawanej sprawie podstawą rozwiązania "reaktywowanego" stosunku służbowego, stał się przepis art. 41 ust. 3 w związku z art. 42 ust. 2 ustawy, który jak wyżej wskazano przesądził o rozwiązaniu stosunku służbowego na podstawie wskazanego przepisu. W przypadku braku zgłoszenia gotowości podjęcia służby, zachowanie policjanta jest bierne w sprawie służby, czyli następuje milczące wyrażenie woli o braku chęci do kontynuacji przywróconego stosunku służbowego. Stąd zasadnie organy przyjęły domniemanie, że policjant wobec bezczynności w zakresie zgłoszenia gotowości do służby, sam wyraził gotowość wystąpienia ze służby. Odmienne stanowisko prowadziłoby do pozbawienia organu możliwości zastosowania normy art. 42 ust. 2 ustawy wobec niezgłoszenia przez policjanta gotowości do służby przyjmując, że policjant powinien pisemnie zgłosić wystąpienie ze służby. Przyjąć bowiem należy, że ustawodawca w przepisie art. 42 ust. 2 ustawy, celowo w ten sposób rozwiązał sprawę zakończenia stosunku służbowego policjanta, który wykazuje się bezczynnością w przedmiocie zgłoszenia gotowości podjęcia służby, po przywróceniu go do służby na stanowisko równorzędne. W związku z powyższym, bezpodstawny jest zarzut skarżącego, ze skoro brak było pisemnego oświadczenia o wystąpieniu ze służby, to organ nie mógł zwolnić policjanta na zasadzie art. 41 ust. 3 w związku z art. 42 ust. 2 ustawy.

Nie zasługuje również na uwzględnienie lakonicznie sformułowany zarzut skargi, naruszenia przez organ art. 42 ust. 5 ustawy, gdyż skarżącemu przywróconemu do służby przysługuje za okres pozostawania poza służbą świadczenie pieniężne równe uposażeniu na stanowisku zajmowanym przed zwolnieniem, nie więcej jednak niż za okres 6 miesięcy i nie mniej niż za 1 miesiąc, stąd organy uwzględniając, że policjant pozostawał poza służbą przez okres powyżej sześciu miesięcy, orzekł o wypłacie wymienionego świadczenia w maksymalnej wysokości.

Odnotować także przyjdzie, iż przełożonym skarżącego był Komendant Miejski Policji w Opolu, stąd organem właściwym do wszczęcia postępowania w rozpoznawanej sprawie, na zasadzie art. 45 ust. 5 ustawy, był Komendant Miejski, a nie Komendant Wojewódzki, dlatego zarzut naruszenia powołanego przepisu jest również chybiony.

Dodać należy, że przy rozstrzyganiu sprawy, a w szczególności w jego uzasadnieniu, organ zobowiązany jest zawrzeć umotywowaną ocenę stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa oraz wskazać, jaki związek zachodzi między tą oceną a treścią rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 15 grudnia 1995 r., SA/Lu 2479/94 – LEX nr 27106).

Ustalony w sprawie stan faktyczny, na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego, oraz rozważania prawne zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyczerpują wymogi ustawowe co do powołanych zasad procedury administracyjnej.

W konsekwencji należy stwierdzić, że brak było podstaw do przyjęcia, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego obowiązującego w dacie jej wydania. Nie doszło również do naruszenia przepisów procedury w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów i z mocy art. 151 P.p.s.a. należało orzec jak w wyroku.