Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 818/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1-3, art. 38 ust. 11
journal: Dz.U. 2020 poz 1341
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 59 ust. 7
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 25
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2020 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

D. K. (dalej: "Strona" lub "Skarżąca") wniosła

do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w S. z [...] sierpnia 2021 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu G. z siedzibą

w O. z [...] lutego 2021 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2020 r.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Dnia [...] czerwca 2020 r. Strona złożyła wniosek o przyznanie płatności

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2020 r. wnosząc o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej, płatności dla młodych rolników, płatności krów i bydła. Dnia [...] sierpnia 2020 r. Organ I instancji wezwał Stronę do złożenia wyjaśnień w części dotyczącej działki rolnej K, zadeklarowanej na działce ewidencyjnej nr [...] i dostarczenie dokumentacji potwierdzającej użytkowanie ww. działki. W odpowiedzi na wezwanie Strona oświadczyła, że działka ewidencyjna [...] jest jej własnością, dołączając do pisma kopię aktu notarialnego.

Dnia 21 grudnia 2020 r. wpłynął do organu, sporządzony 10 grudnia 2021 r. przez Inspekcję Weterynaryjną Powiatowego Inspektoratu Weterynarii, raport

z czynności kontrolnych w zakresie wymogów wzajemnej zgodności w zakresie identyfikacji i rejestracji zwierząt oraz zdrowie publiczne, zdrowie roślin i zdrowie zwierząt - numer raportu [...] - wraz z załącznikami IRZ-1, IRZ-2, IRZ-3 i IRZ-4. Jak wynika z raportu z czynności kontrolnych, Strona uniemożliwiła przeprowadzenie kontroli.

Ustalenia zawarte w raporcie z czynności kontrolnych stały się podstawą

do wydania przez organ I instancji ww. decyzji z [...] lutego 2021 r. o odmowie przyznania Stronie wszystkich wnioskowanych płatności na 2020 r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w myśl art. 59 ust. 7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.

w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania

jej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.Urz.UE.L. 347 z 20 grudnia 2013 r., str. 549; dalej: "rozporządzenie 1306/2013") wniosek

o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest odrzucany, jeżeli beneficjent

lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu,

z wyjątkiem przypadków siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.

Zaskarżoną do tutejszego Sądu ww. decyzją z [...] sierpnia 2021 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Kierownika ARiMR.

Organ odwoławczy uznał bowiem, że kluczowym dowodem zgromadzonym

na etapie postępowania przed organem I instancji był powyżej wskazany protokół

z czynności kontrolnych sporządzony przez PIW. Organ odwoławczy ponownie ocenił przedmiotowy dokument, w tym przez pryzmat prawidłowości wniosków,

jakie przyjął na jego podstawie organ I instancji. Dodatkowo zwrócono się do PIW

o ustosunkowanie się do zarzutów Strony w przedmiocie braku przeprowadzenia kontroli w jej gospodarstwie udokumentowanej powyższym protokołem.

PIW podtrzymał wszystkie twierdzenia, które zawarte są w protokole, wskazując jednocześnie, że tryb podważania ustaleń z kontroli jest regulowany w przepisach szczególnych i ustalenia te nie mogą być podważane na innym etapie postępowania. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru protokołu wynika, iż został on doręczony Stronie 22 grudnia 2020 r., a Strona - w myśl art. 38 ust. 11 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r.

o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U.2020.1341

ze zm.; dalej: "ustawa o płatnościach"), w terminie 14 dni od dnia doręczenia protokołu nie zgłosiła umotywowanych zastrzeżeń PIW.

Dyrektor ARiMR wskazał, że Strona była informowana o kontroli IRZ/CC, jaka miała się odbyć w jej gospodarstwie. Bez znaczenia pozostaje, zdaniem organu,

że powiadomienia były dokonywane telefonicznie. Strona nie zarzucała również kontrolerom sposobu powiadomienia o kontroli, których dokonywano wcześniej również drogą telefoniczną. Jak dalej wskazał organ odwoławczy,

PIW podejmował liczne próby przeprowadzenia kontroli w gospodarstwie Strony, które w konsekwencji okazały się nieskutecznie. Każdorazowo uniemożliwiane

były bowiem przez pełnomocnika Strony. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał,

iż w przypadku braku możliwości udziału pełnomocnika, Strona, należycie dbając

o swoje interesy, mogła ustanowić inną osobę do jej reprezentowania, czego

nie uczyniła. W ocenie organu odwoławczego ustalenia i wyjaśnienia kontrolerów

są spójne i logiczne, zgodne z obowiązującymi przepisami, chociażby poinformowania rolnika o kontroli w nieprzekraczalnym terminie 48 godzin,

co odpowiadało telefonicznemu poinformowaniu pełnomocnika Strony przed dniem kontroli, tj. 9 grudnia 2020 r. o kontroli mającej się odbyć 10 grudnia 2020 r. Organ odwoławczy nie uznał za wiarygodne twierdzeń Strony, że z prostej arytmetyki licząc od 2 grudnia 2020 r., kontrola miała zostać przeprowadzona 9 grudnia 2020 r.

Jak wskazał organ, nie potwierdza tego protokół z czynności kontrolnych, z którego wynika, iż kontrolerzy przychylili się do prośby pełnomocnika Strony o dodatkowy tydzień do planowanego czasu przeprowadzenia kontroli, a co za tym idzie mając

na względzie konieczność poinformowania Strony o kontroli 9 grudnia 2020 r., poinformowali w terminie nieprzekraczającym 48 godzin o kontroli mającej mieć miejsce 10 grudnia 2020 r. Organ odwoławczy nie znalazł również podstaw

do podważenia twierdzeń kontrolerów, iż 10 grudnia 2020 r. był jednak obecny pełnomocnik Strony, który nie udostępnił niezbędnych dokumentów i z braku czasu

w kontroli nie uczestniczył, co było przyczyną odstąpienia od kontroli i uznania uniemożliwienia jej przeprowadzenia, co próbowała podważać Strona w treści odwołania, wskazując, że pełnomocnik w tym dniu nie uczestniczył w jakichkolwiek czynnościach kontrolnych.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących nieprawdziwych informacji podanych w protokole, w tym poz. 30, że nie powiadomiono o kontroli, czy też poz. X.44, która nie zawiera żadnych ustaleń końcowych, Dyrektor ARiMR wskazał, iż faktycznie

ww. informacje są niepoprawne i zawierają braki w tym zakresie, jednakże

są to elementy niewykazane w jednym z załączników do protokołu, tj. IRZ-3, czego nie można zarzucić protokołowi z czynności kontrolnych, który został przekazany Stronie wraz z załącznikami, w tym z załącznikiem IRZ-3 oraz IRZ-1, IRZ-2, IRZ-4. Twierdzenie Strony, iż w części X.45 nie pojawiły się żadne zastrzeżenia

do protokołu złożone przez pełnomocnika jest bezzasadne, gdyż protokół

z czynności kontrolnych został przekazany drogą pocztową, a nie w dniu kontroli. Mimo przekazania raportu drogą pocztową Strona nie zgłosiła zastrzeżeń,

co do poczynionych ustaleń oraz twierdzeń zawartych w protokole z czynności kontrolnych oraz jego załącznikach.

Dyrektor ARiMR stwierdził, iż postępowanie Strony podczas kolejnych prób przeprowadzenia u niej kontroli wyczerpuje dyspozycję art. 59 ust. 7 rozporządzenia Nr 1306/2013.

Strona zaskarżyła ww. decyzję Dyrektora ARiMR z 2 sierpnia 2021 r.

w całości skargą wniesioną do tutejszego Sądu.

Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a zwłaszcza:

- art. 7, 77 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2021.735 t.j. ze zm.; dalej: "K.p.a."), poprzez naruszenie zasady wszechstronnego rozważenia i zgromadzenia materiału dowodowego, ze szkodą dla uzasadnionego interesu Skarżącej;

- naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie

do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.) i zasady legalizmu wyrażonej

art. 7 Konstytucji RP i art. 6 K.p.a., w związku z art. 107 K.p.a., z których wynika zakaz wydawania rozstrzygnięć o charakterze arbitralnym, przy braku należytego jej uzasadnienia oraz przywoływaniu okoliczności, które nie miały miejsca;

- naruszenie art. 9 K.p.a. i art. 10 K.p.a. poprzez złamanie zasady udzielania informacji mających znaczenie prawne dla strony, o istniejących ograniczeniach dowodowych i brak uprzedzenia o możliwości zażądania zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji przez organ

I instancji, a tym samym pozbawienia strony możliwości powołania dowodów

z przesłuchania świadków, na okoliczność, że ani pełnomocnika,

ani Skarżącej nie było na miejscu w dniu kontroli, a nie uchylali

się oni od tej kontroli;

- naruszenie art. 14 i 63 K.p.a. to jest zasady pisemności, w sytuacji gdy organ faktycznie nie podjął postępowania w trybie art. 25 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz.UE.L.2014.227.69; dalej: "rozporządzenie Nr 809/2014") – i faktycznie nie zapowiedział kontroli

na 10 grudnia 2020 r., ani też wcześniej w formie pisemnej.

Nadto Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, a zwłaszcza:

- art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach poprzez pominięcie zasady pisemności, uregulowanej art. 14 i 63 K.p.a., które powinny być odpowiednio stosowane, a zwłaszcza braku pisemnego powiadamiania o kolejnych terminach kontroli oraz braku wskazania zakresu tej kontroli, co doprowadziło do wadliwych

i niewiarygodnych ustaleń stanu faktycznego przez organy, co do przebiegu tej kontroli;

- art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie

i zawężającą interpretację, skutkującą pozbawieniem strony możliwości obrony jej podstawowego prawa do powoływania dowodów na poparcie swoich twierdzeń, oraz prawa do rzetelnej oceny całego materiału dowodowego;

- art. 37 ust. 5 i 5a oraz ust. 6 ustawy o płatnościach poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i brak wskazania jakiej pomocy czy warunków oczekiwał kontrolujący od rolnika, skoro równocześnie uruchomiono procedurę kontroli pod jego nieobecność (art.25 - jak niżej), oraz liczne braki i sprzeczne ze sobą zapisy poszczególnych części protokołu kontroli;

- art. 25 rozporządzenia Nr 809/2014 poprzez rzeczywisty brak prawidłowego zawiadomienia o kontroli w trybie opisanym tym przepisem;

- art. 31 ust. 6 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji

i rejestracji zwierząt (Dz.U. z 2020 r. poz. 2001 ze zm.; dalej "s.i.r.z.") poprzez brak podstawowych danych wymaganych tym przepisem, a zwłaszcza wskazania przyczyn braku podpisu kontrolowanego czy jakiejkolwiek "adnotacji".

- art. 59 ust.7 rozporządzenia 1306/2013 poprzez nieprawidłowego jego zastosowanie i odmowie uznania wniosku o dopłaty.

Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła o:

1) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji;

2) uzupełnienie postępowania dowodowego przed organem I instancji lub organem odwoławczym poprzez przesłuchanie w charakterze świadków C. B.

i K. B., w charakterze strony samej skarżącej oraz innych świadków jakich Skarżąca wskaże później, a mogących potwierdzić udział skarżącej

w pogrzebie - celem wykazania błędnych ustaleń organu I instancji, jakoby strona czy świadek C. B. byli obecni w dniu kontroli, rzekomo sprzeciwiając

się jej przeprowadzeniu oraz nieprawdziwemu twierdzeniu o powiadomieniu

o kontroli na 48 godzin przed datą jej przeprowadzenia, która pierwotnie

była ustalona na 9 grudnia 2020 r., a nie na 10 grudnia;

3) nakazanie organowi I instancji ponowne przeprowadzenie kontroli, za ówczesnym ustaleniem ze skarżącą, zgodnie z obowiązującymi przepisami, terminu

jej przeprowadzenia, zakresu kontroli, czynności jakich się będzie wymagało

od skarżącej w czasie kontroli, oraz wskazanie określonych dokumentów, jakie będą koniecznie do kontroli.

W uzasadnieniu zarzutów skargi przytoczono argumenty celem wykazania

ich zasadności.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2021.137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2020.2325 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi

oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 P.p.s.a.). W sprawach skarg

na decyzje i postanowienia wydane w innym postępowaniu, niż uregulowane

w Kodeksie postępowania administracyjnego i w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepisy § 1 stosuje się z uwzględnieniem przepisów regulujących postępowanie, w którym wydano zaskarżoną decyzję lub postanowienie (art. 145 § 2 P.p.s.a.).

W pierwszej kolejności należy wskazać, że Zastępczyni Przewodniczącej Wydziału I w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie zarządzeniem

z 6 grudnia 2021 r., powołując się na art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r.

o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem

i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.1842 ze zm.; dalej: "uCOVID"), skierowała sprawę

do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Jednocześnie poinformowano strony o możliwości zajęcia dodatkowego stanowiska w sprawie.

Istotą sporu pomiędzy Skarżącą a organem jest de facto prawidłowość uznania przez organy ARiMR, że Skarżąca uniemożliwiła wykonanie kontroli

na miejscu, co skutkowało odmową przyznania Skarżącej płatności bezpośrednich na 2020 r. W tak zarysowanym sporze sąd przyznał rację organom ARiMR.

Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 59 ust. 7 rozporządzenia 1306/2013 wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest odrzucany, jeżeli beneficjent

lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu,

z wyjątkiem przypadków siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.

W uzasadnieniu wyroku z 23 czerwca 2020 r., I GSK 205/20 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, powołując się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Europejskiej C-536/09 z 16 czerwca 2011 r., że "uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli" stanowi autonomiczne pojęcie prawa Unii, którego znaczenie i zakres powinny być identyczne we wszystkich państwach członkowskich. Wyrażenie to,

jak zauważył Trybunał, podlega jednolitej wykładni w ten sposób, że obok zachowań umyślnych obejmuje ono każde działanie lub zaniechanie działania wynikające z niedbalstwa rolnika lub jego przedstawiciela, które w konsekwencji uniemożliwiło przeprowadzenie pełnej kontroli na miejscu, jeżeli ten rolnik lub jego przedstawiciel nie przyjął wszelkich środków, których można racjonalnie oczekiwać z jego strony

dla zapewnienia przeprowadzenia w pełni tej kontroli.

Co istotne w rozpoznawanej sprawie, zastosowanie art. 59 ust. 7 rozporządzenia 1306/2013 zasadniczo nie jest uzależnione od odpowiedniego poinformowania rolnika lub jego przedstawiciela o kontroli na miejscu. Z drugiej strony organ ARiMR winien wziąć pod uwagę okoliczności ewentualnego nieprawidłowego powiadomienia o zamiarze przeprowadzenia kontroli i, opierając

się także na pozostałych istotnych okolicznościach faktycznych, dokonać oceny zachowania rolnika w świetle art. 59 ust. 7 rozporządzenia 1306/2013.

Stosownie do art. 25 rozporządzenia 809/2014 kontrole na miejscu mogą zostać zapowiedziane, pod warunkiem że nie koliduje to z ich celem

lub skutecznością. Zapowiedzenie kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do niezbędnego minimum i nie przekracza 14 dni. Jednakże

w przypadku kontroli na miejscu odnoszących się do wniosków o przyznanie pomocy z związanej z produkcją zwierząt gospodarskich lub wniosków o płatność w ramach środków wsparcia związanych z produkcją zwierzęcą lub zobowiązań zgłoszonych zgodnie z art. 14a ust. 5, zapowiedzenie nie przekracza 48 godzin, z wyjątkiem należycie uzasadnionych przypadków. Ponadto jeżeli ustawodawstwo stosowane

do aktów i norm dotyczących zasady wzajemnej zgodności wymaga, aby kontrole

na miejscu miały niezapowiedziany charakter, wymienione zasady mają również zastosowanie w przypadku kontroli na miejscu przeprowadzanych pod kątem przestrzegania zasady wzajemnej zgodności.

Należy zatem zwrócić uwagę, że powyższy przepis ustanawia generalną zasadę, iż kontrole na miejscu przeprowadzane są bez uprzedzenia, a jedynie w pewnych warunkach można zawiadomić o nich z wyprzedzeniem. Stąd nawet zarzucenie organowi niedochowania terminów powiadomienia o terminie kontroli samo w sobie nie niweczy jej wyników, podobnie jak telefoniczne zawiadomienie

o kontroli.

Należy również zaznaczyć, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach,

z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa

w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba

że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach stanowi, że w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw

i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia

im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów

oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Natomiast stosownie do art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie

z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa

na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Zatem w powyższych przepisach ustawa o płatnościach modyfikuje zasady obowiązujące na gruncie K.p.a. Inicjatywa dowodowa i obowiązek dostarczenia dowodów w sprawie nie spoczywa na organie prowadzącym sprawę, lecz na stronie postępowania (osobie, która z udowodnienia faktu wywodzi skutki prawne). Organowi pozostaje jedynie w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy

– a zatem ten, który przedstawi strona postępowania. Skoro strona, do której należało przedstawienie dowodów na poparcie jej twierdzeń, nie uczyniła tego

w trakcie postępowania, nie może zarzucać organowi, że tego za nią nie dokonał.

W ustaleniach końcowych raportu z 10 grudnia 2020 r. (poz. IX.45) znajdują się uwagi osób wykonujących kontrolę o następującej treści: "Pomimo kilkukrotnych prób kontroli w siedzibie stada pełnomocnik rolnika sprawujący czynną opiekę

nad stadem nie zapewnił właściwych warunków do jej przeprowadzenia. Pierwsza próba przeprowadzenia kontroli miała miejsce dnia 7 września 2020 r., na miejscu pełnomocnik rolnika oświadczył, że nie udało się spędzić do obory bydła utrzymanego w tamtym czasie na pastwisku, wobec czego odstąpiono od kontroli. Podczas prowadzonych rozmów telefonicznych w celu ustalenia terminu przeprowadzenia kontroli pełnomocnik podawał różne powody (tj. zbiór ziemniaków, brak osób do pomocy przy kontroli), przez które planowana kontrola nie może

się odbyć w najbliższym terminie. W dniu 30 listopada 2020 r. pełnomocnik rolnika został poinformowany, że kontrola odbędzie się 2 grudnia 2020 r. Pełnomocnik poprosił o dodatkowy tydzień czasu w celu budowy zagrody, gdzie spędzi bydło podlegające kontroli. 10 grudnia 2020 r. podczas próby kontroli zapowiedzianej wcześniej telefonicznie, po przyjeździe na miejsce pełnomocnik poinformował,

że stado podlegające kontroli przebywa w oborze wymieszane z innymi stadami

i nie ma możliwości wyizolowania go w celu kontroli. Dodatkowo pełnomocnik

nie przekazał dokumentów do kontroli, tj. księga rejestracji bydła, paszporty

oraz oświadczył, że nie ma czasu być obecny podczas kontroli i nie jest w stanie zapewnić pomocy innych osób przy kontroli. Wobec powyższego odstąpiono

od czynności kontrolnych."

Jak wynika z art. 38 ust. 11 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U.2020.1341), w przypadku

gdy rolnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia, na piśmie, co do ustaleń w nim zawartych powiatowemu lekarzowi weterynarii, o którym mowa w ust. 1, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu, chyba że bezpośrednio po zakończeniu kontroli rolnik, który był obecny podczas kontroli, zgłosił umotywowane zastrzeżenia co do ustaleń zawartych

w raporcie osobie, która wykonywała czynności kontrolne.

Okoliczność, że pierwsza próba przeprowadzenia kontroli miała miejsce

już 7 września 2020 r. nie jest w sprawie sporna, ponieważ potwierdza ją sama Skarżąca w odwołaniu z 8 marca 2020 r. To samo dotyczy przeprowadzenia rozmowy telefonicznej 30 listopada 2020 r. odnośnie do przeprowadzenia kontroli

2 grudnia 2021 r. Skarżąca twierdzi, że na skutek poczynionych ustaleń sądziła,

iż kontrola odbędzie się 9 grudnia 2020 r. Tymczasem kontrolerzy przyjechali

10 grudnia 2021 r. Z twierdzeń Skarżącej zawartych w odwołaniu od decyzji organu

I instancji wynika, że oczekiwała kontroli 9 grudnia 2020 r. Niestety w tym dniu nikt się w tej sprawie nie zgłosił. Stąd 10 grudnia 2020 r. wyjechała z pełnomocnikiem

na pogrzeb i nikogo nie było w gospodarstwie. W skardze zawarto jednak informację, że w gospodarstwie obecny był K. B.. Nie jest przy tym jasne, kiedy Skarżąca i jej pełnomocnik dowiedzieli się o konieczności uczestniczenia

w pogrzebie. Z kolei twierdzenie Skarżącej, że 10 grudnia 2020 r. stado było dostępne w oborze, nie przeczy ustaleniom kontrolerów, że było ono wymieszane

z innymi stadami i nie było możliwości wyizolowania go w celu kontroli. Stąd Skarżąca nie podważyła skutecznie tego ustalenia organu. Okolicznością sporną

jest natomiast to, czy 10 grudnia 2021 r. w gospodarstwie przebywał C. B. czy K. B.. Niejasności wzbudza również kwestia powiadomienia rolnika o kontroli 9 grudnia 2021 r. wobec odmiennego zapisu w załączniku IRZ-3 raportu.

W tym kontekście sąd uznał za istotne, że pomimo doręczenia spornego raportu z czynności kontrolnych (zwrotne potwierdzenie odbioru z 22 grudnia 2020 r. w aktach sprawy) w zakresie wymogów wzajemnej zgodności – protokołu z czynności kontrolnych w siedzibie stada wykonane przez IW, Skarżąca nie zgłosiła zastrzeżeń w przewidzianym prawem terminie stosownie do art. 38 ust. 11 ustawy o płatnościach. Skarżąca w istocie nie przedstawiła również odmiennych dowodów w sprawie, poza własnymi twierdzeniami zawartymi w odwołaniu. Stąd nie sposób uznać, że ciężar dowodu w sprawie przeszedł na organ, stosownie do art. 3 ust. 3 ustawy

o płatnościach. Dopiero w skardze znajduje się wniosek o uzupełnienie postępowania dowodowego przed organem I instancji lub organem odwoławczym poprzez przesłuchanie w charakterze świadków C. B. i K. B.,

w charakterze strony samej skarżącej oraz innych świadków, których Skarżąca wskaże później. Skarżąca zatem nadal nie dostarcza w gruncie rzeczy dowodów

w sprawie, choćby w postaci oświadczeń wymienionych wyżej osób, co jest istotne

z uwagi na wspomniane wyżej odwrócenie ciężaru dowodu wynikające z ustawy

o płatnościach.

Należy przy tym zwrócić uwagę, że pismem z 19 lipca 2021 r. Skarżąca została zawiadomiona w trybie art. 10 K.p.a., czego w zasadzie nie wymaga

art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy o płatnościach, o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie, o prawie czynnego udziału w każdym stadium postępowania

oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Skarżąca z prawa tego nie skorzystała. Stąd dla sądu nie jest jasny zarzut wadliwej interpretacji art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o płatnościach postawiony w kontekście ograniczonej realizacji zasady informowania stron i czynnego ich udziału w sprawie. Należy przy tym ponownie podkreślić, że na podstawie art. 3 ust. 2 i 3 ustawy

o płatnościach zostały wyłączone niektóre z zasad postępowania dowodowego wynikające z K.p.a., w szczególności zasady w zakresie rozkładu ciężaru dowodów co do zaistnienia określonych faktów. Wypada również zauważyć, że skoro w tym postepowaniu organ udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń

co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie

ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy o płatnościach), jak również nie znajduje zastosowania art. 79a i 81 K.p.a. (art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy), to niezasadny jest zarzut skargi, że "aby postawić zarzut żądania zawiadomienia o podstawowych prawach i czynnościach, to strona powinna być jednak pouczona, że takie oprawo posiada". Zarzut ten sprowadza się bowiem do tego, że organ powinien udzielać pouczeń z urzędu, a nie na żądanie strony.

W ocenie sądu w okolicznościach sprawy nie ulega wątpliwości, że organ kilkukrotnie próbował przeprowadzić kontrolę w gospodarstwie Skarżącej

i pozostawał z nią w regularnym kontakcie a Skarżąca okoliczności

tych nie kwestionuje, w tym, co do zasady, telefonicznych powiadomień o terminie kontroli (z wyjątkiem powiadomienia w dniu 9 grudnia 2020 r.). Skarżąca natomiast nie podjęła wszelkich środków, których można racjonalnie oczekiwać z jej strony

dla zapewnienia przeprowadzenia tej kontroli, a więc wykazała się niedbalstwem, które w konsekwencji uniemożliwiło przeprowadzenie pełnej kontroli na miejscu.

W ten bowiem sposób należy zinterpretować kolejne przekładanie przez Skarżącą terminu przeprowadzenia kontroli, jak również okoliczność, że pomimo oczekiwania na kontrolę 9 grudnia 2020 r., wobec nieprzybycia kontrolerów Skarżąca nie tylko

nie skontaktowała się niezwłocznie w tej sprawie z organem, ale nie wniosła zastrzeżeń do doręczonego raportu wyraźnie wskazującego na brak możliwość przeprowadzenia kontroli z przyczyn zawinionych przez Skarżącą.

Nie odniosły przy tym skutku zarzuty skargi odnośnie do treści załącznika

IRZ-3 raportu i braku podpisu osoby obecnej przy kontroli. Pomimo wskazanych przez Skarżącą nieścisłości, dostarczone Skarżącej ustalenia końcowe raportu

w sposób niewątpliwy wskazują na uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli,

a zastosowanie art. 59 ust. 7 rozporządzenia 1306/2013 zasadniczo nie jest uzależnione od odpowiedniego poinformowania rolnika lub jego przedstawiciela o kontroli na miejscu. Natomiast wobec możliwości wniesienia umotywowanych zastrzeżeń na piśmie, kwestia braku ich wniesienia w obecności kontrolerów

nie ma przesądzającego znaczenia. Zgłaszane przez Skarżącą zastrzeżenia

o charakterze procesowym mogą być przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji jedynie wówczas, gdy miały istotny wpływ na wynik sprawie, czego Skarżąca

w rozpoznawanej sprawie, w ocenie sądu, nie wykazała. Według sądu całość okoliczności sprawy wskazuje na wielokrotną inicjatywę organów w zakresie przeprowadzenia kontroli i brak odpowiedniej staranności w tym zakresie po stronie Skarżącej, która przecież ubiegała się o płatności. Kontrolerzy od września 2020 r. podejmowali próby przeprowadzenia kontroli w gospodarstwie Skarżącej, pozostawali ze Skarżącą w kontakcie telefonicznym i uwzględniali wnioski Skarżącej w zakresie zmiany wyznaczonego terminu kontroli na termin dogodny dla Skarżącej. Tym bardziej brak skontaktowania się przez Skarżącą z organem uprawnionym

do przeprowadzenia kontroli, w sytuacji rzekomego oczekiwania przez Skarżącą

na kontrolę w 9 grudnia 2020 r., winien być, w ocenie Sądu, uznany za wynikające

z niedbalstwa zaniechanie przez Skarżącą działania, które w konsekwencji uniemożliwiło przeprowadzenie pełnej kontroli na miejscu. Uznać bowiem należy,

że Skarżąca, która jak sama przyznaje, pozostawała w kontakcie z organem uprawnionym do kontroli i z kontaktu tego korzystała ilekroć zmieniała wyznaczony termin kontroli na dogodny dla Skarżącej, nie przyjęła wszelkich środków, których można racjonalnie oczekiwać z jej strony dla zapewnienia przeprowadzenia w pełni tej kontroli. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, zasadnym było uznanie,

że Skarżąca swoim zachowaniem w istocie uniemożliwiała przeprowadzenie kontroli na miejscu. Fakt zaś braku możliwości uczestniczenia w kontroli 10 grudnia 2020 r.

z powodu koniecznej obecności pogrzebie nie stanowił przeszkody do udzielenia przez Skarżącą upoważnienia do reprezentowania jej w trakcie kontroli na miejscu - tym bardziej, że Skarżąca mając świadomość skutków prawnych uniemożliwienia kontroli (odmowa płatności) miała jednocześnie świadomość faktu, że próby przeprowadzenia kontroli w jej gospodarstwie miały miejsce już od września 2020 r.

i były każdorazowo uniemożliwiane przez Skarżącą.

Sąd wskazuje ponadto, że nie dopatrzył się w postępowaniu organu naruszenia zasad wszechstronnego rozważenia i zgromadzenia materiału dowodowego, czy też przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów. Ponieważ okoliczność ewentualnego nieprawidłowego powiadomienia rolnika lub jego przedstawiciela o zamiarze przeprowadzenia kontroli nie mogła sama w sobie przesądzić o braku zastosowania art. 59 ust. 7 rozporządzenia 1306/2013,

organ rozważył materiał dowodowy, którym dysponował, i zasadnie nie znalazł podstaw do kwestionowania ustaleń raportu z 10 grudnia 2021 r. jedynie

na podstawie twierdzeń Skarżącej zawartych w odwołaniu. W ocenie sądu nie doszło w tym wypadku do naruszenia zasady praworządności (art. 6 K.p.a.). Wypada

przy tym zwrócić uwagę, że przywołany przez Skarżącą wyrok WSA w Szczecinie

z 28 stycznia 2021 r., I SA/Sz 856/20 zapadł w stanie faktycznym, w którym rolnik wniósł uwagi do otrzymanych raportów z kontroli po ich otrzymaniu.

Mając na uwadze powyższe, sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością jej uchylenia stosownie

do wymogów art. 145 P.p.s.a. i na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.