Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 569/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 123;  art. 137
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Protokolant specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...]Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. zatwierdziło plan realizacyjny, zgodnie z którym nieruchomość położona w J., oznaczona jako działki nr 1 i nr 2, o powierzchni 2475 m2, została przeznaczona pod budowę drugiego pasa drogi [...] w J.. Aktem notarialnym z dnia [...]r. zawartym na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974r. Nr 10, poz.64), nieruchomość powyższa została przejęta od L. W. na rzecz Skarbu Państwa- Okręgowej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w R. za kwotę 44.550,00 zł.

Wnioskiem z dnia [...]. L. W. zwrócił się do Prezydenta Miasta J. o zwrot wywłaszczonej wyżej wymienionej nieruchomości. W wyniku rozpatrzenia wniosku organ decyzją z dnia [...]r. nr [...]orzekł o zwrocie wydzielonej z pierwotnej działki 1 nieruchomości, oznaczonej jako działka nr 3 o powierzchni 195 m2.

Ponowny wniosek o zwrot działek oznaczonych nr 4 i nr 5 L. W. złożył w dniu [...]r. Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...]Wojewoda [...] wyznaczył jako właściwego do rozpatrzenia wniosku Prezydenta Miasta Z., wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Prezydent Miasta Z., na podstawie art.136 ust.1 i 3, art.137, art.142 oraz art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102 poz. 651 ze zm.), odmówił zwrotu nieruchomości położonej w J., składającej się z działki oznaczonej numerem 4, karta mapy 8, dla której prowadzona jest księga wieczysta numer [...]oraz części działki oznaczonej numerem 5, karta mapy 8, dla której prowadzona jest księga wieczysta numer [...] (pierwotnie działka oznaczona numerem 1 o powierzchni 0,0948 ha) obręb J. Miasto

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że nieruchomości, o zwrot których wnosi strona ( działki nr 4 oraz część działki numer 5 powstałych w wyniku kolejnych podziałów z działki pierwotnej numer 1), znajdują się obecnie w pasie drogowym drogi publicznej przylegającym do posesji L. W., stanowiącej drogę dojazdową do ronda, do parkingu oraz do posesji wnioskodawcy, a nadto obejmują parking przy bloku, chodnik wraz ze schodami prowadzącymi do bloku 12 kondygnacyjnego, latarnie miejskie oraz podziemne urządzenia infrastruktury miejskiej (nr 5), które to tereny w chwili wydania decyzji były własnością Gminy J.. Organ wskazał również, że działka numer 5 znajdowała się w użytkowaniu wieczystym [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w J.. Zdaniem organu niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, która w czasie orzekania o zwrocie jest drogą lub częścią drogi, nawet jeśli inny był cel wywłaszczenia.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł L. W. podnosząc, że jest ona sprzeczna z decyzją Wojewody [...]z dnia [...]r. oraz zarzucił niedokonanie zwrotu nieruchomości przed wykonaniem łącznika ul. [...] z ul.[...] w J.. Następnie do protokołu z dnia [...]r. uzupełnił zarzuty o nie zgromadzenie dokumentacji na okoliczność, jaka część działek nr 1 i 2 została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia oraz zarzucił przewlekłość postępowania. W kolejnym piśmie z dnia [...] r., ponownie uzupełnił odwołanie powtarzając zarzut braku dokumentacji dotyczącej wykorzystania nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia, zwrócił się o wskazanie przepisu umożliwiającego przesunięcie terminu zwrotu nieruchomości w związku z przebudową drogi oraz wniósł o wypłatę odszkodowania za pozbawienie prawa własności do przedmiotowej nieruchomości.

Decyzją z dnia [...]. nr [...]Wojewoda [...] na podstawie art. 9a, art.136, art.137 i art.216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102 poz.651 ze zm.) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W ocenie organu II instancji całość zgromadzonej w sprawie dokumentacji bezspornie potwierdza, że działki nr 4 i nr 5 stanowią obecnie gminną drogę publiczną, a zgodnie z przyjętym i utrwalonym orzecznictwem administracyjnym, niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej lub nabytej na podstawie przepisów wymienionych w art.216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeżeli nieruchomość objęta żądaniem zwrotu okazała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, lecz w czasie orzekania o zwrocie, stanowi cześć drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych. Zdaniem organu art. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami określając relacje pomiędzy przepisami tej ustawy, a innymi ustawami stanowi, iż ustawa o gospodarce nieruchomościami nie narusza innych ustaw. Nadto drogi zaliczone zostały do kategorii rzeczy o ograniczonym obrocie, bowiem jedyna dopuszczalna forma obrotu może polegać na przeniesieniu własności pomiędzy takimi podmiotami jak: Skarb Państwa, samorząd województwa, samorząd powiatu lub gminy. Organ potwierdził, że działka o nr 7 (z której powstała działka nr 5) nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia i została przez Prezydenta Miasta J. przekazana w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w J., które to prawo spółdzielnia zbyła w [...]r. na rzecz gminy, z przeznaczeniem na drogę publiczną. Natomiast działka o nr 4 stanowiła ówczesną drogę średnicową.

Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł L. W. zarzucając organowi II instancji:

- nieznajomość prawa,

- błędne przyjęcie w stanie faktycznym, że nieruchomość o zwrot której wystąpił została zabudowana blokami.

Jednocześnie wniósł o sprawiedliwe rozpatrzenie skargi.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swą dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2013 r., II SA/Gl 1303/12 oddalił skargę. W ocenie Sądu I instancji, w związku z tym, że do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa objętej postępowaniem nieruchomości doszło w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, to zgodnie z art. 216 u.g.n., co do zasady skarżącemu przysługiwało prawo żądania zwrotu nieruchomości na warunkach określonych w rozdziale 6 działu III u.g.n. Z akt sprawy wynika też, iż było między stronami bezsporne, że część wywłaszczonej nieruchomości, wyodrębniona jako działka oznaczona nr 5, nie została wykorzystana pod budowę drugiego pasa drogi [...] w J., na który to cel została ona przejęta w trybie wywłaszczenia w [...] r. Co do tej części nieruchomości istniałyby zatem podstawy do jej zwrotu w oparciu o art. 136 ust. 3 u.g.n. Stwierdzić jednak należy, że zwrot tej części nieruchomości na rzecz skarżącego, jako jej poprzedniego właściciela, nie jest możliwy w związku z art. 229 u.g.n., w świetle którego roszczenie to nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. przed 1 stycznia 1998 r. (art. 242), na nieruchomości ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Właśnie taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, albowiem już w 1989 r. cała objęta przejęciem działka nr 5 została oddana w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w J. i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej w dniu [...]r. (zob. odpis aktu notarialnego rep. A nr [...]– karta 52 akt organu I instancji). Spółdzielnia ta jest przy tym niewątpliwie osobą trzecią w rozumieniu art. 229 u.g.n. i przysługujące jej wówczas prawo wieczystego użytkowania zostało ujawnione w księdze wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r. W świetle art. 229 u.g.n. oznacza to, że uprawnienie do zwrotu przedmiotowej nieruchomości skarżącemu nie przysługuje i to niezależnie od tego, że część nieruchomości nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia i niezależnie od tego, jak długo i w jakim charakterze skarżący tę część posiadał. Bez znaczenia jest również fakt, że prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej działki zostało następnie zbyte na rzecz gminy. Treścią art. 229 u.g.n. zarówno organy orzekające, jak i Sąd jest związany.

WSA w Gliwicach uznał, że ustalone okoliczności stanu faktycznego jednoznacznie wskazują również, że działka o nr 4 objęta wnioskiem skarżącego w chwili wydania decyzji stanowiła pas drogowy ul. [...] i powstała w 2006 r. na skutek podziału działki nr 8, z przeznaczeniem pod realizację celu publicznego, związanego z budową gminnej drogi publicznej łączącej ul. [...] z ul. [...]. Natomiast działka o nr 5 stanowiła w części pas drogowy drogi publicznej o kategorii gminnej ul. [...]. Status taki droga uzyskała zgodnie z uchwałą Rady Miasta z dnia [...]r. nr [...]pod poz. [...], w załączniku nr 1. Jednocześnie ustalono, że w pasie drogowym [...]i częściowo w pasie drogowym ul. [...] znajduje się droga wewnętrzna, z miejscami parkingowymi stanowiąca połączenie ul. [...] z [...]. Ustalone okoliczności stanu faktycznego przyjęte za podstawę wydania decyzji przez organy I i II instancji nie wskazują, wbrew twierdzeniom skarżącego, że działka, o zwrot której wnosi, zabudowana jest budynkiem wielokondygnacyjnym. Mając na uwadze, że działki, których zwrotu domaga się skarżący w chwili wydania decyzji stanowiły pas drogowy, nie podlegają zwrotowi i wydane w tym zakresie decyzje organów I i II instancji były zgodne z obowiązującym prawem.

Skargę kasacyjną od tego wyroku, wniósł L. W.. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie:

I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynika sprawy, a to:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., poprzez brak należytej kontroli postępowania administracyjnego prowadzonego przez organy I i II instancji skutkujący oddaleniem skargi i nieuchyleniem decyzji, pomimo iż decyzje te zostały wydane z naruszeniem:

a) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 8 k.p.a. polegającym na ustaleniu przez Sąd, że organy administracji publicznej wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy w sposób pozwalający na ustalenie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na całej nieruchomości nr ewid. 4 oraz, że zostały w sposób dokładny i wyczerpujący ustalone okoliczności rzutujące na ocenę, czy może ulec zwrotowi część wywłaszczonej nieruchomości nr 4,

b) art. 7, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. polegającym na nieustaleniu przez Sąd, że organy administracji publicznej pominęły twierdzenia i wnioski dowodowe wielokrotnie zgłaszane przez stronę w toku całego postępowania na okoliczność zakresu nieruchomości, jaki został wykorzystany w celu realizacji drogi gminnej, pomimo, że okoliczności te w sposób istotny rzutują na sposób rozstrzygnięcia sprawy zwrotu części nieruchomości Nr 4,

c) art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. polegającym na nieustaleniu, iż żaden z organów administracji nie odniósł się do ustaleń z oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniu [...] r. z udziałem inspektora prowadzącego sprawę w I instancji oraz stron, które to ustalenia zapisane w protokole stanowiły istotny dowód na niewykorzystanie całej wywłaszczonej nieruchomości w sposób zgodny z celem wywłaszczenia,

d) art. 75 § 2 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. polegającym na nieustaleniu, iż organ II instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na oświadczeniu Prezydenta Miasta J., podczas gdy żaden przepis prawa nie przewiduje stwierdzenia sposobu oraz zakresu wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości na cele określone w umowie w drodze zaświadczenia.

2. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwą konstrukcję uzasadnienia wyroku, polegającą na wybiórczym przedstawieniu stanu sprawy i nieodniesieniu się przez Sąd do zasadniczej kwestii podnoszonej przez stronę na wszystkich etapach postępowania administracyjnego, jaką było niewykorzystanie całej nieruchomości na potrzeby drogi publicznej i w konsekwencji istnienie możliwości zwrotu nieruchomości nr 4 w części,

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonych decyzji pomimo naruszenia przez organy I i II instancji prawa materialnego, które to naruszenie polegało na niezastosowaniu art. 137 ust. 2 u.g.n.

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:

1. art. 137 ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 4 pkt. 1 oraz art. 7 ust. 3 ustawy o drogach publicznych przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że:

a) oznaczenie działki jako drogi publicznej w ewidencji gruntów i budynków, wbrew rzeczywistej treści uchwał Rady Miasta J. z dn. [...] r. przesądza o kwalifikacji całej nieruchomości Nr 4 jako drogi gminnej,

b) zagospodarowanie części wywłaszczonej nieruchomości przez pas zieleni, w części utrzymywany przez skarżącego, przy braku jakichkolwiek obiektów i urządzeń technicznych związanych z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu stanowi o realizacji celuokreślonego w decyzji o wywłaszczeniu, jakim jest budowa drogi publicznej, w sytuacji, gdy prawidłowa wykładnia art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych prowadzi do wniosku, że ten rodzaj zagospodarowania terenu (zieleń, bez urządzeń technicznych dla obsługi drogi) nie stanowi drogi publicznej, ani pasa drogowego tej drogi;

2. art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 4 pkt. 1 ustawy o drogach publicznych przez jego niezastosowanie i odmowę zwrotu części nieruchomości Nr 4, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że na części przedmiotowej nieruchomości nie zrealizowano celu wywłaszczenia, jakim była budowa drogi publicznej, nie stanowi on pasa drogowego, a zatem ta część nieruchomości stała się zbędna dla realizacji celu publicznego określonego w umowie o wywłaszczeniu nieruchomości.

Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 marca 2015 r. sygn. I OSK 1692/13 przychylił się do zarzutów skargi kasacyjnej. Uznał, że WSA w Gliwicach w rozpatrywanej sprawie:

1. naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwą konstrukcję uzasadnienia wyroku,

2. naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, że organy administracji publicznej wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy w sposób pozwalający na ustalenie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na całej działce nr 4 oraz, że zostały w sposób dokładny i wyczerpujący ustalone okoliczności rzutujące na ocenę, czy może ulec zwrotowi część tej działki. W szczególności:

a) nie ustalono wielkości nieruchomości, która miałaby podlegać zwrotowi. Powołał się przy tym na podniesioną przez skarżącego okoliczność skierowania pisma z dnia [...] r. do Wojewody [...]. Dnia [...] r. L. oświadczył, iż z dokumentacji sprawy wynika, że między innymi przez działkę nr 4 przebiega pas drogowy ul. [...]. Skoro to stwierdzenie było dla skarżącego niezrozumiałe, to znaczy, że kwestionuje on to ustalenie. WSA w Gliwicach jednakże do tej okoliczności nie odniósł się.

b) Sąd I instancji przyjmując, że działka nr 4 jest zajęta pod pas drogowy powołał się jedynie na uchwałę Rady Miasta z dnia [...] r., jednocześnie potwierdzając ustalenia organu, że "w pasie drogowym [...]i częściowo w pasie drogowym ul. [...] znajduje się droga wewnętrzna, z miejscami parkingowymi stanowiąca połączenie ul. [...] z [...]." Z tego stwierdzenia nie wynika, do której działki ono się odnosi (nr 5, czy nr 4) i jak ewentualnie przebieg wymienionych ulic i drogi wewnętrznej ma się do położenia działki nr 4. Z pisma Prezydenta Miasta J.- z dnia [...] r. skierowanego do Prezydenta Miasta Z. wynika, że część działki nr 4 wchodzi w skład pasa drogowego drogi publicznej łączącej ul. [...] z ul. [...]. Załączone zaś do tego pisma kopie decyzji administracyjnych: o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia budowlanego z dnia [...] r. oraz o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego z dnia [...] r. nie zawierają załączników graficznych, które mogłyby umiejscowić położenie działki nr 4 względem inwestycji.

c) brak skonfrontowania przez WSA w Gliwicach ustaleń poczynionych przez organy administracji z protokołem z oględzin nieruchomości z dnia [...] r., w którym stwierdza się, że na działce nr 4 znajduje się chodnik, zaś jej pozostała część jest porośnięta trawą. Analizując definicję pasa drogowego na gruncie art. 4 ust. 1 ustawy o drogach publicznych (co było konieczne do przeprowadzenia właściwych ustaleń faktycznych) Sąd Wojewódzki nie zajął stanowiska, czy część działki porośnięta trawą może stanowić element pasa drogowego zgodnie z definicją ustawową, czy na działce nr 4, poza chodnikiem, znajdują się jakieś "urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą."

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż powyższe uchybienia nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, czy działka nr 4 w całości zajęta jest pod pas drogi publicznej. Z tego też powodu odstąpił od oceny zarzutów podniesionych w ramach drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na początku należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. W świetle § 2 wspomnianego przepisu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, że zgodnie z przepisem art. 190 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ocena ta jest wiążąca w sprawie dla sądu pierwszej instancji zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach.

Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania, co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.

W konsekwencji należy uznać, iż związanie wojewódzkiego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku. Brak jest zatem, na obecnym etapie postępowania, podstaw do uwzględnienia tych zarzutów skargi, które powtórzone zostały przez skarżącą w skardze kasacyjnej i uznane przez NSA za niezasadne. Brak jest również potrzeby powtarzania obszernych motywów uzasadniających to stanowisko, a zawartych w uzasadnieniu powołanego wyroku.

W ramach postępowania wyjaśniającego organy administracji są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały zebrany materiał dowodowy (art. 77 k.p.a.). Zaniechanie tego obowiązku jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, które powoduje wadliwość decyzji (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 maja 2014 r. sygn. IV SA/Po 1/14 – wszystkie orzeczenia za www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 25 marca 2014 r. sygn. II SA/Bk 1015/13).

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w rozpatrywanej sprawie, w ramach postępowania zmierzającego do rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości doszło do szeregu uchybień w zakresie postępowania wyjaśniającego. Ich waga spowodowała, iż bezprzedmiotowe było badanie wyroku WSA w Gliwicach pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego. Sąd kasacyjny wyraźnie wskazał, że "powyższe uchybienia nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, czy działka nr 4 w całości zajęta jest pod pas drogi publicznej. Z tego też powodu odstąpił od oceny zarzutów podniesionych w ramach drugiej podstawy kasacyjnej".

Biorąc pod uwagę ocenę wyżej wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz po przeprowadzeniu ponownej kontroli z prawem powyższego rozstrzygnięcia przez skład orzekający w niniejszej sprawie można stwierdzić, iż skarżona decyzja, oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Z. nie mogą ostać się w obrocie prawnym. Wśród uchybień w zakresie dowodowym należy wskazać:

- brak ustalenia faktycznej powierzchni, która miała by podlegać zwrotowi,

- brak dokładnego ustalenia przebiegu pasa drogowego [...]i pasa drogowego ul. [...] w rejonie, w którym znajduje się działka, której zwrotu domaga się L. W.. Nie wykorzystano przy tym załączników graficznych do decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia budowlanego z dnia [...] r. oraz o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego z dnia [...] r.

- brak ustalenia jaka część działki, której zwrotu domaga się L. W. jest zajęta przez pas drogowy drogi publicznej.

Dopiero wówczas, gdy powyższe okoliczności zostaną bezspornie ustalone możliwe będzie dokonanie subsumpcji stanu faktycznego w rozpatrywanej sprawie do hipotezy art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wydanie rozstrzygnięcia w zakresie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, przy czym Sąd nie przesądza w żadnym stopniu, czy taka okoliczność musi mieć miejsce.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Przy ponownym rozpoznaniu wniosku skarżących w zakresie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości organy administracji winny przede wszystkim w sposób bezsporny wyjaśnić, czy cała nieruchomość, której zwrotu domaga się skarżący została wykorzystana pod infrastrukturę pasa drogowego, tj. pod budowę urządzeń technicznych związanych z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzeń związanych z potrzebami zarządzania drogą. Dopiero dokonanie tych ustaleń pozwoli na stwierdzenie, czy jakaś część spornej nieruchomości może podlegać zwrotowi (jeśli nie jest wykorzystana na wyżej wymienione cele), czy też nie.