Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 406/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 32  ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
article: Art. 145  par. 1  pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2019 r. sprawy ze skargi S. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez S. N. (dalej skarżąca) decyzją z dnia 25 lutego 2019 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), art. 2 , art. 3 pkt 23 i 24, art. 4, art. 5 ust. 1 i 3a, 4, 4a, art. 6, art. 24 ust. 6 i art. 32 ust. 1, ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 2220, zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2019 r., znak: [...], o uchyleniu decyzji znak: [...] z dnia [...] 2018 r. przyznającej skarżącej:

- zasiłek rodzinny na dziecko w wieku 5-18 lat, - D. N. - w kwocie 95 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2018 r. do 28 lutego 2019 r.

- zasiłek rodzinny na dziecko w wieku 5-18 lat, - D. N. - w kwocie 124 zł miesięcznie na okres od 1 marca 2019 r. do 31 października 2019 r.

Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego:

W dniu 30 sierpnia 2018 skarżąca złożyła do organu wniosek o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych.

Burmistrz Miasta i Gminy decyzją z dnia [...] 2018 r. znak: [...], przyznał skarżącej:

- zasiłek rodzinny na dziecko w wieku 5-18 lat, - D. N. - w kwocie 95 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2018 r. do 28 lutego 2019 r.

- zasiłek rodzinny na dziecko w wieku 5-18 lat, - D. N. - w kwocie 124 zł miesięcznie na okres od 1 marca 2019 r. do 31 października 2019 r.

W dniu 19 grudnia 2018 r. wpłynęło do organu zaświadczenie o zatrudnieniu skarżącej z firmy A, z którego wynikają okoliczności podjęcia przez skarżącą zatrudnienia od dnia 4 października 2018 r. oraz wysokość dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu (tj. listopada 2018 r. w wysokości 1418 z,75 zł.

Wobec powyższego organ I instancji - Burmistrz Miasta i Gminy – w dniu 3 stycznia 2019 r. znak: [...], o uchyleniu decyzji znak: [...] z dnia 30 października 2018 r.

W jej uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że skarżąca jest zatrudniona w firmie od dnia 4 października 2018 r. Kwota dochodu netto z m-c następującego po miesiącu w którym dochód został uzyskany (tj. listopad 2018 r.) wynosi 1 418,75 zł. Organ przywołał treść art. 5 ust. 1, art. 5 ust. 3, art. 24 pkt 7, ustawy o zasiłkach rodzinnych. Wyjaśnił, że materiał dowodowy zebrany w aktach sprawy pozwala przyjąć, że dochód z 2017 r., który stanowi podstawę ustalania prawa do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2018/2019, wynosi 24.990,56 zł. Po utraceniu dochodu przez skarżącą z firmy "B" w wysokości 19.190,56 zł, pozostały dochód z Funduszu Alimentacyjnego oraz z tyt. alimentów na dziecko w łącznej wysokości 5 800,00 zł podzielono na 12 m-cy. Uwzględniając dochód uzyskany przez skarżącą z firmy "A" w wysokości 1 418.75 zł, organ wskazał, że średniomiesięczny dochód rodziny wynosi 1.902,08 zł, a dochód w przeliczeniu na członka rodziny wynosi 951,04 zł (1902,08/2 os.). Stwierdzono, że w przedmiotowej sprawie przekroczenie na członka rodziny kryterium określonego w art. 5 ww. ustawy stanowi kwotę 277,04 zł. Zwrócono również uwagę, że uregulowania ustawy o świadczeniach rodzinnych pozwalają na to, aby rodzina otrzymująca zasiłek rodzinny, w przypadku uzyskania przez jej członków dochodu powodującego przekroczenie kwoty uprawniającej do zasiłku rodzinnego, nie utraciła prawa do tych świadczeń i mogła je nadal otrzymywać. Świadczenia są wówczas wypłacane w wysokości różnicy między przysługującą kwotą świadczeń, tzw. "łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami" a wysokością dochodu rodziny otrzymywanego ponad kryterium dochodowe, czyli w wysokości pomniejszonej o kwotę, o jaką dochód rodziny przekroczył aktualnie obowiązującą kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego pomnożoną przez liczbę osób w danej rodzinie.

Wobec powyższego konieczne było - zdaniem organu pierwszej instancji ustalenie, o jaką kwotę łączny dochód członków rodziny przekroczył kwotę stanowiącą wielokrotność kryterium dochodowego, ustalaną w zależności od liczby osób w rodzinie. Ustalono, że kryterium dochodowe dwuosobowej rodziny skarżącej wynoszące 1 902,08 zł (2x951.04zł) przekracza kwotę kryterium dochodowego określonego w ww. ustawie wynoszącą 1 .348.00 zł (2x 674,00 zł) o kwotę 554,08 zł. W myśl postanowień art. 5 ust. 3a ustawy zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami (tj. 95,00 zł w okresie od 1 grudnia 2018 r. do 28 lutego 2019 r. oraz 124,00 zł w okresie od 1 marca 2019 r. do 31 października 2019 r.), a kwotą o którą został przekroczony dochód rodziny (tj. 554,08 zł) czyli - 459,08 zł w okresie od 1 grudnia 2018 r. do 28 lutego 2019 r. oraz - 430,08 zł w okresie od 1 marca 2019 r. do 31 października 2019 r. W oparciu o powyższe organ pierwszej instancji stwierdził, że niniejsze uregulowania prawne nie mają w przedmiotowej sprawie zastosowania. Wysokość zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługująca danej rodzinie -ustalona zgodnie z art. 5 ust. 3a, jest bowiem niższa niż 20 zł i daje wartość ujemną w wysokości - 459,08 zł w okresie od 1 grudnia 2018 r. do 28 lutego 2019 r. oraz - 430,08 zł w okresie od 1 marca 2019 r. do 31 października 2019 r. Stronie nie przysługuje więc prawo do zasiłku rodzinnego oraz dodatków. Spełnione zostały, zdaniem organu warunki określone w art. 32 ustawy, umożliwiające uchylenie decyzji przyznającej zasiłki rodzinne i wstrzymanie wypłaty świadczeń od miesiąca grudnia 2018 r.

W odwołaniu powyższej decyzji skarżąca podniosła, że na chwilę obecną jest matką samotnie wychowującą dziecko. Dotychczas dochodem jej rodziny było: wynagrodzenie z pracy zawodowej oraz pomoc finansowa, którą pobierała w MGOPS: świadczenie wychowawcze 500 plus i wypłata z Funduszu Alimentacyjnego. Podkreśliła, że jej miesięczne wydatki są dość znaczne: spłata kredytu za mieszkanie w wysokości 699,05 zł, opłaty za prąd - ponad 140 zł, opłaty za gaz- ponad 66 zł, czynsz administracyjny - 345,95 zł, raty pożyczek oraz czesne za przedszkole córki - 200 zł. Skarżąca wskazała, że nie może liczyć na wsparcie materialne byłego męża. Samodzielnie odpowiada za utrzymanie rodziny i mieszkania. Poprosiła o pozytywne rozpatrzenie odwołania.

Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.

W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia SKO wskazało, że warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń regulują przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 4 ustawy zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka i przysługuje m. in. jednemu z rodziców. Zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 pkt l i 2 ustawy do ukończenia przez dziecko 18 roku życia lub nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, albo 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 6 ust. 1 ustawy).

W myśl przepisu art. 5 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz.U. z 2017, póz. 1428), w okresie zasiłkowym od dnia 1 listopada 2017 r. do dnia 31 października 2018 r., zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,00 zł.

Ustawa o świadczeniach rodzinnych wyraźnie wskazuje w jaki sposób należy obliczać dochód osób wnioskujących o przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku. Jak stanowi art. 3 pkt 1 lit. a wskazanej ustawy, dochodem, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, są przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 2032, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Ponadto w myśl art. 3 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, dochodem jest dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, a także inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, wskazane w przepisie art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny, natomiast w myśl art. 3 pkt 2a ustawy, dochód członka rodziny, to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c (czyli przepisów dotyczących utraty i uzyskania dochodu).

Zdaniem Kolegium w skład rodziny, zgodnie ze złożonym wnioskiem wchodzi skarżąca i jej córka D. N.

Zapoznając się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, Kolegium stwierdziło, że organ I instancji w sposób prawidłowy ustalił dochód rodziny. Jak wynika z akt sprawy skarżąca utraciła dochód za 2017 r. z tytułu zatrudnienia w B Przedsiębiorstwo Usługowe Spółka z o.o. (19.190,56 zł). Strona była zatrudnienia w firmie do 30 września 2018 r., jednakże uzyskała dochód z tytułu zatrudnienia od dnia 4 października 2018 r. w firmie S. P. "A". Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] 2018 r. Nr [...] organ pierwszej instancji przyznał Stronie zasiłek rodzinny na dziecko D. N. W grudniu 2018 r. do akt sprawy zostało dołączone zaświadczenie o zarobkach z "A" P. S. - wydane dla potrzeb świadczeń rodzinnych, świadczeń wychowawczych i funduszu alimentacyjnego, że Pani S. N. na podstawie umowy o pracę w listopadzie 2018 r. uzyskała dochód w kwocie 1418,75 zł (przychód 2100 zł).

Zgodnie z art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych utrata dochodu oznacza utratę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W niniejszej sprawie Strona rozwiązała umowę o pracę z dniem 30 września 2018 roku i nową umowę o pracę zawarła w dniu 4 października 2018 roku zatem z dniem września 2018 nastąpiła utrata dochodu Strony z tytułu zatrudnienia w B Przedsiębiorstwo Usługowe Spółka z o.o.

Zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego.

Zgodnie z art. 5 ust. 4b ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych.

Ponieważ skarżąca utraciła dochód za 2017 i w 2018 roku uzyskała w listopadzie 2018 r. (miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu) dochód w kwocie 1418,75 zł (1418,75 zł :2 = 709,38 zł miesięcznie na osobę), dochód za 2017 r. należy uznać za utracony, a kwotę uzyskanego miesięcznego dochodu w 2018 r. na osobę należy doliczyć do dochodu miesięcznego na osobę w rodzinie skarżącej za 2017 r. Pozostały dochód Wnioskodawczyni za 2017 rok stanowiły: świadczenia z funduszu alimentacyjnego - 4000 zł oraz kwota 1800 zł otrzymana przez skarżącą bezpośrednio od komornika, czyli 241,67 zł miesięcznie na osobę. Zatem dochód rodziny, przy uwzględnieniu dochodu uzyskanego w miesiącu listopadzie 2018 r. na osobę wynosi 951,05 zł, czyli przekracza kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 1 ustawy- 1348,00 zł.

Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń.

Zatem wobec powyższego brzmienia przepisów organ pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że w sprawie ma zastosowanie art. 32 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o świadczeniach rodzinnych i argumenty podnoszone w odwołaniu nie mogą zostać uwzględnione gdyż dochód Strony obecnie przekracza kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję skarżąca nie zgadzając się z decyzją SKO podkreśliła swoją trudną sytuację życiową. Podniosła, że jest matką samotnie wychowującą dziecko. Dotychczas dochodem jej rodziny było: wynagrodzenie z pracy zawodowej oraz pomoc finansowa, którą pobierała w MGOPS: świadczenie wychowawcze 500 plus i wypłata z Funduszu Alimentacyjnego. Podniosła, że aktualnie jej miesięczne wydatki przekraczają pensje za pracę. Na wydatki te składają się: opłata za czynsz w wysokości 320 zł do 340 zł w zależności od ilości zużycia wody, opłata za kablówkę 49,99 zł, czesne za przedszkole 125 zł, obiady i zajęcia dodatkowe w przedszkolu 55 zł, opłata za telefon 55 zł, spłata kredytu za mieszkanie w wysokości 777,79 zł, opłata za kredyt finansowy 185,40 zł, opłata za kredyt na pralkę 87,11 zł, za kredyt na lodówkę 54,90 zł, na odkurzacz 18,47 zł, opłata za kredyt ratalny, rata 16,45 i 48,26 zł, opłata za gaz 85 do 100 zł, opłata za prąd - 130 zł, dojazdy do pracy - 140 zł. Podniosła, że jej miesięczne wydatki osłabiają znacznie budżet domowy. Wskazała, że nie może liczyć na wsparcie materialne byłego męża. Samodzielnie odpowiada za utrzymanie rodziny i mieszkania.

Wniosła zatem o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty poprzez przyznanie jej świadczenia wychowawczego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przeprowadzona bowiem według wyżej wskazanych kryteriów kontrola wydanych w niniejszej sprawie decyzji, doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że przy ich wydawaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię i zastosowanie oraz prawa procesowego, skutkujących ich uchyleniem.

Materialnoprawną podstawę wydanych w niniejszej sprawie administracyjnej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm., zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych).

Zgodnie z treścią art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń.

Zgodzić się więc należy ze stanowiskiem, że art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych określa nadzwyczajny tryb dopuszczający zmianę lub uchylenie decyzji administracyjnej, który stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji i w związku z tym winien być stosowany jedynie w ściśle w nim określonych sytuacjach. Wystąpienie przesłanek wskazanych w tej normie uprawnia właściwy organ do wydania decyzji zmieniającej lub uchylającej przyznane stronie świadczenia rodzinne, bądź też modyfikacji okresu, na jaki świadczenia te zostały przyznane. W niniejszej sprawie tą szczególną okolicznością jest zmiana sytuacji dochodowej skarżącej, mająca wpływ na prawo do żądanych przez nią i przyznanych świadczeń rodzinnych.

Zauważyć jednak należy, że w rozpoznawanej sprawie przyznane skarżącej, decyzją z dnia z dnia [...] 2018 r. zasiłki rodzinne obejmowały okres od 1 listopada 2018 r. do 28 lutego 2019 r. oraz od 1 marca 2019 r. do 31 października 2019 r.

W dniu [...] 2019 r., organ pierwszej instancji decyzją, znak: [...] orzekł o uchyleniu decyzji przyznającej skarżącej zasiłki rodzinne. Istotnie, okres na który przyznano skarżącej świadczenia decyzją z dnia [...] 2018 r. w dacie rozstrzygania przez organ I instancji o jej zmianie w całości jeszcze nie upłynął, co upoważniało do zastosowania przepisu art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednakże nie stanowiło uzasadnienia dla określenia tego okresu z mocą wsteczną.

Podnieść bowiem należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym za dominujący uznać należy pogląd, że aby możliwe było wydanie w danej, konkretnej sytuacji decyzji, która by regulowała na nowo i odmiennie sytuację strony z mocą wsteczną, musi istnieć wyraźne do tego upoważnienie wynikające z przepisu obowiązującego prawa. Ustawa o świadczeniach rodzinnych takiego uregulowania nie zawiera. Nie jest nim w szczególności art. 32 ust. 1 tegoż aktu ani działający w powiązaniu z art. 163 k.p.a., ani w związku z art. 16 ust. 6 ustawy. Wskazany art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych umożliwia jedynie zmianę sytuacji prawnej strony, określonej wcześniej inną decyzją, ale jedynie ze skutkiem teraźniejszym (ex nunc). (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2017 r., sygn. akt I OSK 196/16, z dnia 14 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1099/12, z dnia 16 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1280/12, z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 945/12, z dnia 19 stycznia 2009 r., sygn. akt I OSK 535/08, z dnia 10 lipca 2009 r., sygn. I OSK 1501/08, z dnia 4 lutego 2010 r. sygn. I OSK 1208/09, I OSK 1035/11, z dnia 22 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Łd 134/18 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodatkowo argumentację w tym zakresie wzmacnia także obowiązująca w polskim prawie konstytucyjna zasada lex retro non agit.

W niniejszej sprawie organy orzekły o zmianie okresu na jaki skarżącej przyznany został zasiłek rodzinny wraz dodatkami z mocą wsteczną, co stanowi naruszenie przepisu art. 32 ust. 1 powołanej ustawy skutkuje uchyleniem skarżonych decyzji. (tak również WSA w Krakowie w wyroku z dnia 9 sierpnia 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 467/18).

Przewidziany w art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych tryb zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej warunkowany jest zmianą sytuacji faktycznej lub prawnej. Instytucja ta w założeniu nie ma jednak zastosowania do sytuacji faktycznych, gdy w trakcie wypłaty świadczenia wystąpiła jedna z okoliczności w nim wskazanych. Przepis ten nie służy usuwaniu błędów popełnionych w trakcie toczącego się uprzednio postepowania. (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 7 listopada 2017 r.).

W odniesieniu natomiast do kwestii związanych z ustaleniem sytuacji dochodowej skarżącej wskazać należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. a ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220, zwana dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Jak wynika z treści art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez dochód rodziny - rozumie się sumę dochodów członków rodziny.

W myśl natomiast art. 3 pkt 2a ww. ustawy dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b.

Okres zasiłkowy to, stosownie do art. 3 pkt 10 ustawy, okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych.

W art. 5 ust. 4-4b ustawy przewidziano bowiem sytuacje zmian w strukturze dochodów rodziny, które powinny być uwzględnione w celu ustalenia dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego. Zmiany te mogą polegać zarówno na utracie dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do zasiłku rodzinnego lub po tym roku, w efekcie czego przy ustalaniu dochodu nie uwzględnia się dochodu utraconego (ust. 4), jak też na uzyskaniu dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do zasiłku rodzinnego (ust. 4a) oraz po roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do zasiłku rodzinnego (ust. 4b), skutkującego odpowiednim jego zaliczeniem.

Zwrócić bowiem należy uwagę, a co umknęło organom orzekającym i przez to nie poczyniły w tym zakresie koniecznych i prawidłowych ustaleń. Zgodnie z art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych.

W tym stanie faktycznym i prawnym organy przyjęły z kolei, że wskazany w zaświadczenia pracodawcy dochód uzyskany za miesiąc listopad 2018 r. (w wysokości 1418,75 zł ) jest tym dochodem, o który należy, stosownie do postanowień art. 5 ust. 4b ustawy, powiększyć ustalony miesięczny dochód rodziny skarżącej za 2017 r.

W tym zakresie organy muszą dokonać nie budzących wątpliwości ustaleń, czy i w jakiej wysokości skarżąca uzyskała dochód podczas jej zatrudnienia na próbę i czy w świetle regulacji ustawowych jest to dochód, który nadal jest uzyskiwany i z jakich powodów organ w świetle tych regulacji tak uważa. Jeżeli więc, jest on uzyskiwany, to rzeczywiście wówczas dochód z miesiąca listopada 2018 r. byłby tym dochodem za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, o którym mowa w art. 5 ust. 4b ustawy. (por. WSA w Białymstoku z 11 października 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 451/18; LEX nr 2571109). Z treści tego przepisu wynika więc, że członek rodziny musi uzyskać dochód w jednym miesiącu i dopiero uzyskany przez niego dochód w drugim kolejnym miesiącu będzie brany do wyliczeń dochodu członka jego rodziny (por. m. in. wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 100/18). Dochód uzyskany w jednym miesiącu w ogóle nie wpłynie na prawo do świadczenia (por. wyrok WSA w Łodzi z 16 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 902/16). Zwrócić też należy uwagę, że z treści wskazanego art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika wprost, że nie chodzi tu o dochód uzyskiwany tylko przez jeden miesiąc, albowiem doliczeniu podlega dochód z miesiąca następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty (por. m. in. wyrok WSA w Gdańsku z 20 października 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 712/16).

W sytuacji, gdy po roku poprzedzającym okres świadczeniowy skarżąca uzyskiwała zmienne i nieregularne dochody, art. 5 ust. 4b ustawy powinien być interpretowany w ten sposób, że ustalenie uzyskanego dochodu powinno polegać na wyliczeniu średniego dochodu z okresu obliczeniowego, a nie przyjmowaniu jedynie dochodu z następnego miesiąca po miesiącu uzyskania przez nią dochodu (por. m. in. wyrok WSA w Łodzi z 12 października 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 435/18; LEX nr 2573521).

Ustalenia w tym względzie mogą mieć istotne znaczenie dla treści rozstrzygnięcia, bowiem w wyniku doliczenia do miesięcznego dochodu rodziny skarżącej z listopada 2018 r. organy ustaliły, że doszło do przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego warunkującego przyznanie żądanego świadczenia.

Sąd w tym zakresie nie może dokonywać własnych ustaleń i zastępować w tym względzie organy orzekające. To te organy winne, stosownie do postanowień art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a., to uczynić, a następnie w myśl art. 107 § 3 k.p.a. przedstawić je w uzasadnieniu podjętych decyzji, w sposób zrozumiały dla strony ze wskazaniem motywów podjętego rozstrzygnięcia.

Zawarte w tym zakresie ustalenia organów okazały się niewystarczające dla zastosowania tego przepisu.

Błędne rozumienie przepisów prawa materialnego, art. 3 pkt 2 i 2a oraz art. 5 ust. 4b oraz art. 32 ust. 1 ustawy, doprowadziły zatem w konsekwencji do naruszenia przepisów postępowania – artykułów: 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy.

W ponownym rozpatrzeniu sprawy organy uwzględnią powyższe rozważania, stosownie do postanowień art. 153 P.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.