Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 23/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1202
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2020 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 października 2018 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.


UZASADNIENIE

M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 października 2018 r., nr [..], uchylającą w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 czerwca 2018 r., nr [..], i nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego.

Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Pismem z dnia 2 października 2007 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zawiadomił D. O. i J. O. – właścicieli działki nr [..] położonej w K., gmina K. – o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zabudowy przedmiotowej działki. W toku postępowania ustalono, że D. O. i J. O. wybudowali na tej działce po 2004 r. obiekty budowlane bez wymaganego pozwolenia na budowę, tj.: obiekt budowlany nietrwale związany z gruntem o konstrukcji drewnianej pełniący funkcję gospodarczą (objęty odrębnym postępowaniem), obiekt budowlany nietrwale związany z gruntem o konstrukcji drewnianej pełniący funkcje sanitariatu (wc; objęty odrębnym postępowaniem) oraz stanowiący przedmiot niniejszego postępowania obiekt budowlany nietrwale związany z gruntem o konstrukcji drewnianej pełniący funkcję rekreacji indywidualnej dwukondygnacyjny wraz z tarasem o wymiarach 7,84m x 6,35m + 1,47m x 1,52m + taras 2,08m x 7,84m + 3,60m x 1,47m.

Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2008 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wstrzymał roboty budowlane i nałożył na właścicieli obowiązek przedłożenia odpowiednich dokumentów do dnia 30 listopada 2008 r. Wobec nieprzedłożenia stosownych dokumentów decyzją z dnia 30 grudnia 2008 r. organ nadzoru budowlanego I instancji nakazał ówczesnym właścicielom rozbiórkę przedmiotowego obiektu. Decyzją z dnia 22 grudnia 2010 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Postanowieniem z dnia 12 lipca 2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wstrzymał roboty budowlane i nałożył na właścicieli – Państwa O. obowiązek przedłożenia odpowiednich dokumentów do dnia 31 grudnia 2012 r.

W toku postępowania w 2014 r. doszło do zmiany właścicieli nieruchomości. Powołując się na art. 30 § 4 k.p.a. organ objął prawnymi skutkami aktu samowoli budowlanej aktualnych właścicieli przedmiotowego obiektu budowlanego, tj. J. S.-S. oraz M. S.

Decyzją z dnia 18 stycznia 2017 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał właścicielom – J. S. – S. i M. S. rozbiórkę przedmiotowego obiektu. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 24 marca 2017 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji wskazując na potrzebę powtórzenia procedury wezwania aktualnych właścicieli nieruchomości do przedłożenia stosownych dokumentów celem legalizacji samowoli budowlanej.

Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2017 r. wstrzymano prowadzenie robót przy budowie przedmiotowego obiektu budowlanego, jednocześnie nakładając na właścicieli obowiązek przedstawienia odpowiednich dokumentów w terminie do 30 września 2017 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 7 lipca 2017 r. uchylił zaskarżone postanowienie organu I instancji i nałożył na właścicieli obowiązek przedłożenia, w terminie do 30 listopada 2017 r., decyzji Wójta Gminy o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla wskazanego obiektu budowlanego, czterech egzemplarzy projektu budowlanego sporządzonego zgodnie z wymogami prawa oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Pismem z dnia 12 września 2017 r. pełnomocnik M. S. wniósł o przedłużenie terminu do dnia 31 marca 2018 r.

Pismem z dnia 15 maja 2018 r. organ nadzoru budowlanego I instancji zawiadomił strony postępowania o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym. W związku z brakiem wykonania nałożonych na właścicieli obowiązków, na podstawie art. 48 ust. 1 i art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego decyzją z dnia 8 czerwca 2018 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał J. S.-S. i M. S. rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego.

W wyniku rozpatrzenia odwołania M. S. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 30 października 2018 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nakazał J. S.-S. i M. S. rozbiórkę obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem (na bloczkach betonowych) o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej dwukondygnacyjnego o wymiarach po obrysie budynku wraz z tarasem 8,43 m x 7,84 m. W uzasadnieniu Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że przedmiotowy obiekt budowlany po obrysie budynku wraz z tarasem posiada wymiary 8,43 m x 7,84 m = 66,1 m2, zatem powierzchnia jego zabudowy w sposób znaczący przekracza powierzchnię dopuszczoną w art. 29 ust 1 pkt 2a ustawy Prawo budowlane, który stwierdza, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej, rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy do 35m2, przy czym liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać jednego na każde 500 m2 powierzchni działki. Organ odwoławczy zauważył również, że przedmiotowy obiekt budowlany pełniący funkcję rekreacji indywidualnej jest obiektem nietrwale związanym z gruntem, jednakże odwołując się do definicji tymczasowych obiektów budowlanych zawartej w art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane organ odwoławczy wskazał, że obiekt wzniesiony w 2008 r. istnieje dłużej niż wskazane w ww. przepisie 120, a po nowelizacji 180 dni. W konsekwencji przyjęto, że obiekt wymagał uzyskania pozwolenia na budowę, a jako że został wybudowany bez takiego zezwolenia, należało wszcząć i przeprowadzić postępowanie, o którym mowa w art. 48 ustawy Prawo budowlane. Słusznie więc Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wdrożył próbę legalizacji przed wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę. Organ odwoławczy wskazał, że w toku postępowania organ I instancji nałożył na aktualnych właścicieli, tj. J. S.-S. i M. S., obowiązek przedłożenia dokumentów niezbędnych do legalizacji, w tym decyzji Wójta Gminy o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Organ odwoławczy ustalił, że decyzją z dnia 28 lutego 2018 r. Wójt Gminy odmówił wydania decyzji o warunkach zabudowy dla budynku rekreacji indywidulanej na działce nr [..] w obrębie K., a decyzją z dnia 27 czerwca 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy to rozstrzygnięcie. W konsekwencji, wobec nie przedłożenia dokumentów określonych w postanowieniu z dnia 7 lipca 2017 r. organ odwoławczy za słuszny uznał orzeczony w I instancji nakaz rozbiórki. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 52 ustawy Prawo budowlane inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. Skoro zaś inwestor sprzedał nieruchomość, to organ nie ma możliwości nałożenia na niego obowiązku rozbiórki, dlatego też obowiązek ten został nałożony na aktualnych właścicieli. Uchylenie decyzji organu I instancji i ponowne orzeczenie co do istoty organ odwoławczy uzasadnił koniecznością uszczegółowienia przedmiotu rozbiórki, który stanowi obiekt budowlany wraz z tarasem, którego wymiary po obrycie łącznie wynoszą 66,10 m2.

Skargę na powyższą decyzję wniósł M. S. zarzucając niezgodność decyzji z prawem - obrazę przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego mającą wpływ na treść zapadłej decyzji, tj.:

1) art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego poprzez pominięcie w decyzji współwłaściciela, M. S., który w dacie decyzji był już współwłaścicielem nieruchomości, co doprowadziło do niepełnego ustalenia kręgu adresatów decyzji i pozbawieniu współwłaściciela M. S. możliwości obrony swych praw,

2) art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., jak również art. 80 k.p.a. poprzez niepełne i nieścisłe dokonanie ustaleń faktycznych oraz niewłaściwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także nie rozważenie wszystkich okoliczności sprawy,

3) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób kategorycznie podważające zaufanie obywateli do działania organów władzy publicznej.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji oraz o wstrzymanie jej wykonania. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 30 października 2018 r. zmienił się krąg współwłaścicieli nieruchomości, której dotyczy postępowanie, tj. dotychczasowi właściciele darowali 1/5 udziału w prawie własności nieruchomości synowi – M. S. Wskazano, że art. 48 ustawy Prawo budowlane nie definiuje adresata decyzji o nakazie rozbiórki w przypadku zmiany właściciela, jednak w tej kwestii stanowisko NSA jest jasne i spójne a wynika z niego, że następcy prawni inwestorów uzyskując prawo własności nieruchomości wchodzą w prawa i obowiązki wiążące się z tą nieruchomością, zatem do nich powinny być kierowane wszelkie rozstrzygnięcia, w tym decyzja zmierzająca do usunięcia skutków samowoli budowlanej na nieruchomości. Podniesiono, że na skutek wykonania decyzji rozbiórkowej współwłaściciel nieruchomości M. S. zostanie pozbawiony możliwości obrony swych praw, ponieważ nie brał udziału w postępowaniu dotyczącym obiektu, którego jest współwłaścicielem, a w dniu wydawania decyzji znajdował się w kręgu współwłaścicieli nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ odniósł się do argumentów skargi dotyczących zmian w kręgu właścicieli nieruchomości i stwierdził, iż darowizna miała miejsce w dniu wydania zaskarżonej decyzji, zaś organ został o powyższym fakcie poinformowany dopiero pismem z dnia 18 listopada 2018 r. (które wpłynęło do inspektoratu w dniu 23 listopada 2018 r.).

Pismem z dnia 1 czerwca 2020 r. pełnomocnik M. S. i J. S.-S. poinformował, że ani jego mandanci ani M. S. nie są już właścicielami przedmiotowego obiektu budowlanego. Jak wynika z załączonego wydruku elektronicznego księgi wieczystej urządzonej dla nieruchomości stanowiącej działkę nr [..], w dniu 25 marca 2020 r. zawarto umowę przeniesienia własności i obecnym właścicielem wskazanej działki jest A.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, albowiem kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że nie narusza ona prawa w sposób i w stopniu uzasadniającym konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne w myśl art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie ujawnione okoliczności faktyczne i prawne nie uzasadniały podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Kontroli legalności w niniejszej sprawie poddano decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego uchylającą w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem (na bloczkach betonowych) o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej dwukondygnacyjnego o wymiarach po obrysie budynku wraz z tarasem 8,43 m x 7,84 m.

Stwierdzony w toku wyczerpująco przeprowadzonego postępowania dowodowego opis i stan istniejącej zabudowy na działce nr [..] w K., uprawniał rozstrzygające sprawę organy nadzoru budowlanego do zastosowania dyspozycji art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm.), zwanej dalej Prawem budowlanym, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie w dniu 29 czerwca 2015 r. ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane i niektórych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 443). Przepis art. 6 ustawy zmieniającej nakazywał bowiem stosować przepisy dotychczasowe do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie noweli, a kontrolowane postępowanie administracyjne wszczęte zostało w październiku 2007 r.

Jak wynika z akt sprawy sporny obiekt został wybudowany na działce nr [..] w K. po 1 stycznia 2004 r. Z informacji organu I instancji wynika, że w 2003 r. na terenie K. przeprowadzono inwentaryzację działek i wówczas działka ta nie była zabudowana, natomiast w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 12 listopada 2007 r. potwierdzono istnienie na wskazanej działce obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem. Przedmiotowy obiekt budowlany jest dwukondygnacyjny, nietrwale związany z gruntem, o konstrukcji drewnianej, pełni funkcję rekreacji indywidualnej i posiada wymiary po obrysie budynku wraz z tarasem 8,43 m x 7,84 m, jego powierzchnia wynosi 66,10 m2. Z niewątpliwych ustaleń poczynionych przez organy nadzoru budowlanego wynika, że przedmiotowy obiekt został wybudowany przez poprzedników prawnych skarżącego, tj. D. O. i J. O., którzy zbyli działkę nr [..] wraz z zabudową na rzecz skarżącego i J. S. – S. w 2014 r.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd nie miał wątpliwości, że stwierdzony podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 12 listopada 2007 r. i w dniu 20 czerwca 2016 r. obiekt rekreacji indywidulanej stanowi tymczasowy obiekt budowlany, niepołączony trwale z gruntem, którego wybudowanie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę.

Zestawienie dat powstania zabudowy rekreacyjnej na wskazanej działce oraz ustaleń poczynionych w trakcie wspomnianych wyżej oględzin wykluczyło możliwość zaliczenia przedmiotowej zabudowy do obiektów objętych hipotezą art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego, który w dacie jej powstania stanowił, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu.

Niewątpliwie sporny obiekt, wobec stwierdzenia, że istniał zarówno w dniu oględzin w 2007 r., jak i później w dniu kolejnych oględzin w 2016 r. powyższego warunku nie spełniał, co potwierdzało konieczność uzyskania pozwolenia na jego budowę zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, którego inwestorzy – D.O. i J. O.nie posiadali. Okoliczności tej nie kwestionował zresztą sam skarżący, zatem uzasadnione było, jak trafnie uznał organ II instancji, procedowanie w sprawie legalizacji ww. obiektu w trybie art. 48 Prawa budowlanego.

Według Sądu prawidłowo ustalone okoliczności faktyczne uzasadniały zastosowanie w niniejszej sprawie trybu legalizacji określonego w art. 48 Prawa budowlanego. Nie budzi też wątpliwości, że nałożone, w toku prowadzonej procedury legalizacyjnej postanowieniem z dnia 7 lipca 2017 r., obowiązki nie zostały przez skarżącego i jego żonę wykonane ani do dnia wydania rozstrzygnięcia przez organ I instancji, ani do dnia wydania zaskarżonej decyzji.

Z przyjętej przez organy obu instancji podstawy prawnej rozstrzygnięć wynika, że samowola budowlana polegająca na budowie albo wybudowaniu obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę, co do zasady skutkuje nakazem rozbiórki. Wskazać przy tym jednak trzeba, że w obowiązującym stanie prawnym nakaz rozbiórki nie jest orzekany bezwzględnie. Ustawodawca zobowiązał bowiem organy nadzoru budowlanego do badania, czy budowa zrealizowana bez wymaganego pozwolenia na budowę jest zgodna z przepisami, w szczególności o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i czy umożliwia doprowadzenie obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Jeśli tak, to właściwy organ jest zobowiązany przeprowadzić postępowanie zmierzające do legalizacji obiektu budowlanego lub jego części. Dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych warunków do legalizacji samowoli, organ może orzec rozbiórkę.

Stosownie do treści art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez pozwolenia na budowę. Przesłanki legalizacji zostały szczegółowo określone w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, w brzmieniu właściwym dla niniejszej sprawy. Po wszczęciu postępowania w sprawie samowoli budowlanej organ administracji winien zatem ocenić, czy zaistniała samowola jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, oraz czy nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem.

Dalej, kwalifikując stwierdzoną budowę jako samowolę budowlaną organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych i ustala wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego oraz dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2 (art. 48 ust. 3).

Z kolei ustalenie, że strona zobowiązana w wyznaczonym terminie nie spełniła wskazanych w postanowieniu obowiązków, obliguje właściwy organ do orzeczenia rozbiórki (art. 48 ust. 4 ustawy).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, w ocenie Sądu, kwestionowana decyzja została wydana po prawidłowym przeprowadzeniu procedury legalizacyjnej, a orzeczona decyzją organu II instancji rozbiórka jest skutkiem nieprzedłożenia przez właścicieli działki nr [..] dokumentów niezbędnych do legalizacji stwierdzonej samowoli. W tym zakresie wskazać trzeba, że Prawo budowlane jednoznacznie wskazuje w art. 48 ust. 3, jakie dokumenty są niezbędne do zalegalizowania dokonanej samowoli. Nie ulega też wątpliwości, że w toku postępowania, które toczy się od roku 2007 skarżący wraz małżonką już jako następcy prawni inwestorów byli bezpośrednio wzywani do przedłożenia decyzji Wójta Gminy o warunkach zabudowy, 4 egzemplarzy projektu budowlanego oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz, że obowiązki określone ostatecznie postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 lipca 2017 r. nie zostały wykonane, ani w terminie zakreślonym w postanowieniu, ani do dnia wydania zaskarżonej decyzji.

Jak wynika z akt sprawy skarżący podjął starania o uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy dla budynku rekreacji indywidualnej na działce nr [..]. Organy orzekające w sprawie uzyskały informacje, że Wójt Gminy decyzją z dnia 28 lutego 2018 r. odmówił skarżącemu ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 27 czerwca 2018 r., nr [..], utrzymało to rozstrzygnięcie w mocy. Sąd z urzędu posiada wiedzę, że skarga na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 29 maja 2019 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 549/18, została prawomocnie oddalona.

Zdaniem Sądu orzekające organy procedowały w sposób, który umożliwił skarżącemu wypełnienie ww. obowiązków. Obowiązek przedłożenia dokumentacji niezbędnej do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego kierowano bezpośrednio do skarżącego i jego małżonki wyznaczając najpierw termin do dnia 30 września 2017 r., a potem w postanowieniu z dnia 7 lipca 2017 r. przedłużając go do dnia 30 listopada 2017 r. Zaskarżoną decyzję podjęto natomiast po uzyskaniu informacji o ostatecznej odmowie ustalenia warunków zabudowy orzeczonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 czerwca 2018 r.

W tych okolicznościach nie sposób oczekiwać, aby ze względu na konieczność uzyskania decyzji o warunkach zabudowy postępowanie legalizacyjne mogło być prowadzone przez nieokreślony czas, gdyż stanowiłoby to naruszenie zarówno przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego określających terminy rozpoznawania spraw, jak i ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności zaś zasady szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.).

Zgodzić należy się z organem odwoławczym, że w postępowaniu pierwszoinstancyjnym dokonano prawidłowych ustaleń w zakresie przesłanek nałożenia nakazu rozbiórki w stosunku do spornego obiektu nietrwale związanego z gruntem o charakterze rekreacyjnym. Słusznie też stwierdził Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, że w wydanym rozstrzygnięciu organ I instancji odrębnie odniósł się do tarasu, lecz uchybienia w tym zakresie mogły i zostały konwalidowane przez organ odwoławczy. Niewątpliwe jest bowiem, że w trakcie oględzin Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził istnienie na działce nr [..] obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 7,84m x 6,35m + 1,47m x 1,52m z tarasem 2,08m x 7,84m + 3,60m x 1,47m. Nie ulega też wątpliwości, że zadaszony taras jest integralną częścią obiektu budowlanego pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, co potwierdza pozyskana w toku postępowania dokumentacja fotograficzna. Uzasadniało to doprecyzowanie łącznych wymiarów całego obiektu budowlanego podlegającego rozbiórce przez organ II instancji. W związku z tym, zdaniem Sądu dokonana korekta orzeczenia organu I instancji, precyzująca jedynie zakres orzeczonego przez ten organ nakazu rozbiórki, nie powoduje naruszenia art. 139 k.p.a. W świetle powyższego Sąd uznał, że zastosowanie przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. było prawidłowe.

Oceniając prawidłowość obciążenia skarżącego i jego małżonki obowiązkiem rozbiórki Sąd nie dostrzegł żadnych nieprawidłowości.

Zgodnie z art. 52 Prawa budowlanego inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48. Celem art. 52 Prawa budowlanego jest doprowadzenie do wydania wykonalnego nakazu rozbiórki, tj. aby nakaz rozbiórki został skierowany do takiej osoby, która ma realną możliwość jego wykonania (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 stycznia 2020 r., VII SA/Wa 1607/19, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W postępowaniu wszczętym na podstawie art. 48 Prawa budowlanego odpowiedzialnym za jej skutki jest zawsze w pierwszej kolejności inwestor jako sprawca samowoli budowlanej, a następnie właściciel obiektu lub jego zarządca (zob. A. Gliniecki, (red.), Prawo budowlane. Komentarz, LEX/el. 2016). Niemniej nie tylko na inwestora mogą zostać nałożone obowiązki legalizacyjne, ale również na pozostałe podmioty wskazane w art. 52 Prawa budowlanego, tj. na właściciela lub zarządcę obiektu. W przypadku, gdy inwestor utraci tytuł prawny do obiektu, adresatem decyzji winien być właściciel lub działający w jego imieniu zarządca. Wszelkie rozstrzygnięcia wydawane na podstawie art. 48 Prawa budowlanego mogą być więc kierowane również do następców prawnych inwestorów, którzy uzyskując prawo własności nieruchomości, nabyli wszelkie prawa i przejęli na siebie obowiązki wiążące się z tą nieruchomością. W przypadku bowiem zbycia nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania administracyjnego, w tym wypadku przedmiot działań legalizacyjnych organów nadzoru budowlanego, nabywca tej nieruchomości wstępuje w sytuację procesową poprzedniego właściciela w trybie art. 30 § 4 k.p.a., dlatego że doszło do zbycia cywilnego prawa podmiotowego. Tak więc fakt, że obiekt rekreacyjny na działce nr [..] został wybudowany przez poprzednich właścicieli – D.O.i J. O., a skarżący wraz z małżonką kupili nieruchomość z już istniejącym obiektem, nie powoduje braku odpowiedzialności po stronie obecnych właścicieli nieruchomości.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że obowiązek likwidacji skutków samowoli budowlanej nie ulega przedawnieniu ani też nie wygasa w następstwie zbycia obiektu budowlanego (nieruchomości) na rzecz innych osób czy też przekształceń osób prawnych lub innych podmiotów będących stronami postępowania administracyjnego (zob. A. Gliniecki, op. cit. wraz z przytoczonym tam orzecznictwem). Organ nadzoru budowlanego, chcąc skutecznie wydać decyzję w oparciu o przepisy art. 48 Prawa budowlanego, powinien adresatem tej decyzji uczynić ten podmiot, który w chwili wydania decyzji posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W przeciwnym razie decyzja taka będzie niewykonalna (zob. wyroki NSA: z dnia 13 grudnia 2019 r., II OSK 329/18, z dnia 3 grudnia 2019 r., II OSK 3054/18, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W kontekście powyższego za nietrafny należało uznać zarzut nieprawidłowego ustalenia kręgu adresatów zaskarżonej decyzji. Według skarżącego darowizna 1/5 części nieruchomości stanowiącej działkę nr [..] dokonana na rzecz syna skarżącego – M. S., aktem notarialnym z dnia 30 października 2018 r., winna znaleźć odzwierciedlenie w poszerzonym kręgu adresatów decyzji o rozbiórce.

Z kopii aktu notarialnego Rep. A Nr [..] z dnia 30 października 2018 r. dotyczącego umowy darowizny wynika, że M. S. i J. S. – S. darowali swojemu synowi M. S. udział wynoszący 1/5 części w nieruchomości położonej w miejscowości K., składającej się z jednej działki ewidencyjnej o nr [..]. Udział w prawie własności nieruchomości został przeniesiony, jednak nie całe prawo. Oznacza to, że zobowiązani w dalszym ciągu dysponują tytułem prawnym do 4/5 nieruchomości, na której znajduje się obiekt objęty nakazem rozbiórki. Skoro zobowiązani dysponują tytułem prawnym do nieruchomości to mają możliwość wykonania rozbiórki.

Ponadto, zwrócić należy uwagę, że zawarcie umowy darowizny nastąpiło tego samego dnia co wydanie zaskarżonej decyzji przez organ II instancji. Organ ten o dokonaniu darowizny i o zmianie kręgu właścicieli działki nr [..] został powiadomiony dopiero pismem z dnia 18 listopada 2018 r., które wpłynęło do organu w dniu 23 listopada 2018 r. Oznacza to, że w momencie podejmowania rozstrzygnięcia i redagowania jego treści organ nie mógł wiedzieć o zmianie w kręgu właścicieli wskazanej działki i nie popełnił błędu rzutującego na legalność zaskarżonej decyzji kierując obowiązek rozbiórki do skarżącego i jego małżonki jako współwłaściciela. Podkreślić wypada, że ze względu na dynamikę postępowania administracyjnego organ ma obowiązek wydawać akty jurysdykcyjne na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w momencie ich wydawania, czemu w kontrolowanym postępowaniu nie uchybił. Z punktu widzenia czasu, ta cecha jurysdykcji administracyjnej oznacza konieczność uwzględniania wszystkich zmian w stanie faktycznym i prawnym, jakie wystąpiły miedzy punktem zerowym (wszczęciem postępowania) a zredagowanie rozstrzygnięcia (a przynajmniej przed subsumcją) (tak J. Zimmermann, Polska jurysdykcja administracyjna, Warszawa 1996, s. 128).

Poza tym zarzut pomięcia strony w postępowaniu administracyjnym może skutecznie podnieść wyłącznie podmiot twierdzący, że bez swojej winy nie brał udziału w postępowaniu, albowiem tylko on ma uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania. Skoro inne podmioty nie mogą skutecznie powoływać się na przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., to nie mogą również żądać wyeliminowania decyzji administracyjnej z powodu uchybienia niejako w zastępstwie podmiotów uprawnionych (por. wyrok NSA z dnia 25 lipca 2017 r., II OSK 2920/15, LEX nr 2378159). Wobec powyższego zarzut skarżącego sformułowany w odniesieniu do pominięcia M. S. w postępowaniu przed organem II instancji nie mógł odnieść zamierzonego skutku.

Podobnie, bez wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji pozostaje okoliczność wyzbycia się własności przedmiotowej działki przez skarżącego i pozostałych współwłaścicieli na rzecz A., co potwierdzono złożonym w dniu 4 czerwca 2020 r. do akt sprawy wydrukiem elektronicznym księgi wieczystej urządzonej dla nieruchomości stanowiącej działkę nr [..]. Z ujawnionych w Dziale II księgi wieczystej wpisów wynika, że do przeniesienia własności na wskazaną Spółkę doszło w dniu 25 marca 2020 r., czyli po dacie wydania przez organ II instancji zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji. Podkreślić natomiast należy, że przedmiotem działań jurysdykcyjnych sądu administracyjnego jest kontrola zgodności z prawem decyzji administracyjnej według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu jej wydania. Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Podstawą zatem orzekania przez ten sąd jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed wymienionymi organami.

Mając to wszystko na uwadze Sąd uznał zarzuty skargi na niezasadne. W kontrolowanym postępowaniu organy dokonały prawidłowych ustaleń w zakresie przesłanek nałożenia nakazu rozbiórki w stosunku do spornego obiektu nietrwale związanego z gruntem o charakterze rekreacyjnym, zaś organ odwoławczy prawidłowo konwalidował popełnione w postępowaniu pierwszoinstancyjnym uchybienia, orzekając nakaz rozbiórki w stosunku do obiektu, którego integralną część stanowi taras. W ocenie Sądu organ nadzoru budowlanego II instancji nie naruszył przy tym przepisów art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., bowiem prawidłowo oparł się na wyczerpująco zebranym przez organ I instancji materiale dowodowym, zaś jego ocena jest logiczna, niedowolna i w związku z tym zgodna z art. 80 k.p.a. Niespójność uzasadnienia zaskarżonej decyzji w zakresie daty powstania samowoli – 2004 czy 2008, nie stanowi uchybienia mającego wpływ na wynik sprawy, albowiem w toku postępowania nikt nie podważał wynikającej z materiału dowodowego okoliczności wybudowania obiektu na działce nr [..] w 2004. Poza tym, przyjęcie każdej z tych dat rodzi takie same skutki prawne w postępowaniu legalizacyjnym w oparciu o art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego. Natomiast sposób prowadzenia postępowania przez organ odwoławczy czynił w pełni zadość zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.).

W konsekwencji prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego dokonał właściwej subsumpcji ustalonego stanu faktycznego i procedował w trybie art. 48 Prawa budowlanego w odniesieniu do całego przedmiotu postępowania.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.