Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 977/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

| |Sygn. akt IV SA/Po 977/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 09 lutego 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 lutego 2011 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...]września 2010 r. nr [...] w przedmiocie opłaty drogowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Celnej w P. decyzją z dnia [...].09.2010 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...].09.2008 r. nr [...], którą nałożono na A. S. karę pieniężną w wysokości 3000 złotych za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych w dniu [...].09.2006 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu [...].09.2006 r. na drodze krajowej nr [...], w miejscowości S. funkcjonariusze celni zatrzymali do kontroli samochód ciężarowy marki F. D. [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z przyczepą marki SAM o numerze rejestracyjnym [...]. Kierowcą pojazdu był A. S., natomiast jego właścicielem – P. S.. Z kolei przyczepa należała do M. H.. Zgodnie z treścią dowodów rejestracyjnych łączna dopuszczalna masa całkowita ww. zastawu wynosiła 4070 kilogramów. W chwili zatrzymania A. S. przewoził na przyczepce, na trasie P. – K., ładunek w postaci drzewek - iglaków. Pomimo żądania kontrolującego kierowca nie okazał do kontroli karty opłaty za przejazd po drogach krajowych. Ponadto kontrolowany nie posiadał przy sobie wypisu z licencji na wykonywanie transportu drogowego, a w pojeździe nie było zamontowane urządzenie rejestrujące samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju. Jednocześnie wyjaśnił on, iż nie wiedział, że musi posiadać ww. dokumenty oraz urządzenie. Z dokonanych czynności sporządzono protokół kontroli nr [...].

W związku z poczynionymi ustaleniami, Naczelnik Urzędu Celnego w P. postanowieniem nr [...] z dnia [...].10.2006 r. poinformował "P." Przedsiębiorstwo O. A. S. M. H. M.., o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej w związku z wykonywaniem w dniu [...].09.2006 r. przewozu drogowego bez wymaganych dokumentów. Było to związane z faktem, iż na samochodzie marki F. D. były przewożone towary należące do tej firmy, a kierowca podał przy przesłuchaniu, że jest w niej zatrudniony. Z kolei postanowieniem nr jw. z dnia [...].10.2006 r. wszczęto, w tym samym zakresie, postępowania w stosunku do P. S., prowadzącego działalność pod nazwą "B.-T." P. S.. Uznanie tego podmiotu za stronę postępowania wynikało z okoliczności, iż to do niego należał ww. pojazd. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego oraz umożliwieniu stronom skorzystania z prawa do wypowiedzenia się w niniejszej sprawie, decyzją nr [...] z dnia [...].03.2007 r., organ I instancji nałożył na P. S., prowadzącego działalność pod nazwą "B.-T." P. S., karę pieniężną w wysokości 13.000 zł, z tytułu wykonywania transportu drogowego pojazdem niezgłoszonym do licencji, bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz samochodem nie wyposażonym w urządzenie rejestrujące. Jednocześnie postępowanie prowadzone wobec firmy "R." zostało umorzone jako bezprzedmiotowe. Rozstrzygnięcie dotyczące "B.-T." zostało zaskarżone przez stronę, a następnie uchylone decyzją Dyrektora Izby Celnej w P. nr [...] z dnia [...].07.2007 r.. Organ odwoławczy stwierdził bowiem, iż Naczelnik Urzędu Celnego w P. nie podjął wszystkich niezbędnych działań, mających na celu dokładne poznanie wszelkich okoliczności sprawy.

W zaistniałej sytuacji organ I instancji przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające z udziałem zarówno P. S., jak i kierowcy pojazdu A. S.. W jego wyniku ustalono, że A. S. w rzeczywistości był pracownikiem P. S., jednak przyczepkę przyłączył do samochodu i wykonywał przewóz drzewek - iglaków we własnym zakresie i bez wiedzy pracodawcy. W oparciu o taki stan faktyczny, Naczelnik Urzędu Celnego w P. postanowieniem nr [...] z dnia [...].06.2008 r. poinformował A. S., o wszczęciu postępowania w sprawie wykonywania przewozu drogowego z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym. Wcześniej organ uprawniony do orzekania w przedmiotowej sprawie, umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie prowadzone wobec P. S.. Następnie, po umożliwieniu stronie skorzystania z prawa do wypowiedzenia się w niniejszej sprawie, decyzją nr [...] z dnia [...]09.2008 r., organ I instancji nałożył na A. S., karę pieniężną w wysokości 3.000 zł, z tytułu wykonywania przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.

W podstawie prawnej wskazano .art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 2 i ust. 3, art. 92 ust. 1 i ust. 4, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2007 r. nr 125 poz. 874 z późn. zm.) oraz pkt 4.1 – załącznika do powyżej przytoczonej ustawy.

Dyrektor Izby Celnej w P.. nie podzielił zarzutów odwołującego się A.S., który wskazał na rażące naruszenie przepisów prawa materialnego w szczególności art. 42 ustawy o transporcie drogowym, a także na naruszenie przepisów postępowania.

W uzasadnieniu decyzji odwoławczej organ stwierdził, że zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym, do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. Sformułowanie "odpowiednio" oznacza, iż ustawodawca posłużył się w tym miejscu przepisami odsyłającymi. Przez "odpowiednie" stosowanie przepisów należy rozumieć możliwość zastosowania przepisu wprost, bądź z modyfikacjami w zależności od oceny danej sytuacji lub też nie zastosowanie niektórych przepisów w ogóle. Zdaniem organu należy zatem przyjąć, iż termin "odpowiednio" oznacza swego rodzaju selekcyjność przepisów, do których jest odesłanie. Dalej organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że w momencie kontroli A. S. zobowiązany był mieć przy sobie, kartę opłaty drogowej. Przymus ten jest wynikiem treści art. 42 ust. 1 ustawy, na mocy którego podmioty wykonujące na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej przewóz drogowy, zobowiązane są do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie z wyłączeniem:

1) przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką;

2) pojazdów transportu kombinowanego;

3) pojazdów realizujących komunikację miejską;

4) zakładów pracy chronionej lub zakładów aktywności zawodowej, w przypadku wykonywania przewozów na potrzeby własne.

Norma przedstawiona w powyższym przepisie zdaniem organu w sposób jednoznaczny nakłada obowiązek uiszczania opłat drogowych również na osoby fizyczne nieprowadzące jakiejkolwiek działalności gospodarczej. Wyłączenia te bowiem nie obejmują przejazdów drogowych wykonywanych przez ww. podmioty.

Pojęcie "podmioty wykonujące przewóz drogowy" jest terminem szerszym niż "przedsiębiorcy". Racjonalność ustawodawcy pozwala zatem przyjąć, iż celowo użył on tego sformułowania tak, aby rozszerzyć zakres osób zobowiązanych do uiszczania opłaty drogowej również względem osób niebędących przedsiębiorcami.

Organy orzekające w sprawie nie negowały faktu, iż strona dołączyła przyczepkę, w celu prywatnego przewiezienia drzewek - iglaków. Jednak okoliczność ta, zgodnie z obowiązującymi przepisami, mogła zwolnić podmiot dokonujący przewozu jedynie z obowiązku posiadania licencji lub zaświadczenia o przewozach na potrzeby własne oraz tachografu. Inaczej natomiast przedstawia się kwestia karty opłaty za przejazd po drogach krajowych. Tutaj zakres stosowania przepisów obejmuje również podmioty niebędące przedsiębiorcami, w tym także osoby fizyczne.

Organ odwoławczy za nietrafny uznał zarzut odwołującego, że określenie "podmiot wykonujący przewóz drogowy" miałby oznaczać jedynie wyodrębnioną strukturę organizacyjną, która w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, nie jest przedsiębiorcą (np. stowarzyszenie, zrzeszenie, fundację).

Na podstawie art. 87 ust. 1 pkt. 1 ustawy o transporcie drogowym podczas przejazdu drogowego, kierowca pojazdu samochodowego obowiązany jest mieć przy sobie i okazać na żądanie uprawnionego organu kontroli dowód uiszczenia opłaty drogowej. Naruszenie tej dyspozycji określa z kolei art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, w którym sformułowano zasadę, iż kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej. Wysokość kary za poszczególne przewinienia określono w załączniku do przedmiotowej ustawy (art. 92 ust. 4 ww. regulacji). W pozycji 4.1. tego załącznika ustalono bowiem, iż za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych grozi kara w wysokości 3 000 zł.

Bezspornym jest, że odwołujący w momencie kontroli drogowej, nie posiadał przy sobie i nie okazał na żądanie uprawnionego organu, karty opłaty drogowej uprawniającej do poruszania się samochodami o masie całkowitej przekraczającej 3500 kg, naruszając tym samym wymóg ustanowiony wyżej cytowanym art. 87 ust. 1. Powyższe stanowiło podstawę do nałożenia na A. S. (jako osobę wykonującą przedmiotowy przewóz drogowy) kary pieniężnej, w wysokości 3 000 złotych, przy czym wysokość kary nie jest w żadnym stopniu uzależniona od stanowiska organu wydającego decyzję o jej nałożeniu. Nie ma bowiem w tym względzie stawek maksymalnych i minimalnych - należność ta jest zatem wartością stałą zależną jedynie od rodzaju przewinienia. Tym samym jest ona ściśle określona przepisami prawa.

Organ odwoławczy stwierdził również, że wbrew zarzutom odwołującego nie stwierdził w działaniu organu pierwszej instancji uchybień procesowych, które musiałyby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zarzucił Dyrektorowi Izby Celnej naruszenie zasad ogólnych wyrażonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, a także błędną wykładnię art. 42 ustawy o transporcie drogowym.

W konkluzji żądał uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest usprawiedliwiona.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej P.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Stan faktyczny kontrolowanej sprawy jest ostatecznie niesporny, a wynika z niego, że skarżący do pojazdu ciężarowego m-ki F. [...] dołączył przyczepę nr rejestracyjny [...] i na przyczepie przewoził ładunek w postaci drzewek – iglaków. Łączna masa dopuszczalna pojazdu z przyczepą wynosi ła 4070 kg, a przewóz miał charakter prywatny.

Art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2004 r. nr 204, poz. 2088 ze zm.) stanowi, że "do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami – stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego.

Odpowiednie stosowanie przepisów ustawy oznacza obowiązek zastosowania konkretnych uregulowań w zakresie danego zagadnienia, gdy nie jest ono uregulowane wprost.

W art. 42 ust. 1 ustawodawca wprowadził obowiązek uiszczania opłat za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych przez przedsiębiorcę wykonującego transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonującego przewozy na potrzeby własne. A zatem, zgodnie z treścią art. 3 ust. 2pkt 3 ustawy, do przewozów wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami i wykonujących przewóz drogowy, należy stosować uregulowania wynikające z art. 42 ust. 1 ustawy o obowiązku uiszczenia opłaty drogowej.

Z zapisu art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy nie wynika, aby odpowiednie stosowanie wskazanych przepisów ograniczało się do - jak argumentuje skarżący w odwołaniu - do podmiotów, które posiadają inne niż przedsiębiorstwo formy organizacyjne jak np. stowarzyszenia, zrzeszenia, fundacje. Ustawodawca użył w tym przepisie ogólnego pojęcia - "podmioty niebędące przedsiębiorcami", co oznacza że przepis ten ma zastosowanie do wszystkich podmiotów, które nie są przedsiębiorcami, bez względu na to czy jest to osoba fizyczna, czy też osoba prawna, a wykonujących przewóz drogowy.

Wbrew twierdzeniom skarżącego art. 3 ust. 1 ustawy wyraźnie wskazuje, do jakiego przewozu drogowego nie stosuje się przepisów ustawy o transporcie drogowym, stad wywody skargi dotyczące interpretacji pojęcia z ust. 2 art. 3 pkt 3 należy uznać za chybione.

W ocenie Sądu organy administracji rozstrzygające niniejszą sprawę dokonały prawidłowej wykładni art. 3 ust. 2 pkt 3, art. 42 ust. 1, wreszcie art. 87 ust. 1 pkt 1 i wreszcie art. 92 ust. 1 w związku z pozycją 4.1 załącznika do ustawy.

Nie można też organom zarzucić wadliwego ustalenia stanu faktycznego. Uwagi skargi w tym przedmiocie są zupełnie niezrozumiałe, gdyż ostatecznie przyjęty przez organy w rozpoznawanej sprawie stan faktyczny podziela wywody skarżącego.

Nie można również zarzucić organom uchybień proceduralnych. Przytaczanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oraz orzeczeń dotyczących zasad ogólnych czy też art. 77 § 1 czy 80 Kpa, bez wskazania, którym to przepisom organ uchybił wpływa niewątpliwie na obszerność skargi lecz nie jej merytoryczną treść.

W ocenie Sądu organy nie uchybiły zarówno zasadom ogólnym Kpa wyrażonym w art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1, 11, 14, 15 Kpa jak i nie uchybiły przepisom art. 77 § 1 i 80 Kpa.

Nie miało natomiast zastosowania w sprawie uznanie administracyjne, bowiem zastosowane przepisy prawa materialnego z ustawy o transporcie drogowym takie uznanie wykluczają.

Z powyższych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) skargę należało oddalić.

ja