Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 953/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 632  Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Sygn. akt IISA/Kr 953/ 02 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 lutego 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie : AWSA Wojciech Jakimowicz / spr. / WSA Mariusz Kotulski Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2006 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 31 stycznia 2002 r., Nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji dotyczącej przyznania pomocy pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej E. S. kwotę 10 / dziesięć / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. Kierownik Działu Doradztwa i Nadzoru Merytorycznego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. po rozpatrzeniu sprawy rodziny zastępczej: E. S. zam. ul. [...] w K., działając na podstawie uchwały Nr Xlll/107/99 Rady Miasta Krakowa z dnia 17 marca 1999 r. zmieniającej uchwałę Nr XXXIII/228/91 Rady Miasta Krakowa z dnia 14 października 1991 r. w sprawie utworzenia Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Krakowie, art. 10a pkt 11 b, art. 33b, art. 33 c ust. 1, art. 33e, art. 33g, art. 35a, art. 38 ust. 1 oraz art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tj.: Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 z późn. zm.), § 9, § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z 26 września 2000 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz. U. Nr 83, poz. 939 ), § 15, § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz. U. Nr 120, poz. 1284 ) oraz art. 104, art. 107, art. 108 § 1, art. 163 k.p.a.

zmienił decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Krakowie nr [...] z dnia [...] grudnia 2000 r. w ten sposób, że:

1. przyznał rodzinie zastępczej E. S. pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka: J. N. ur. [...].1984 r., w wysokości:

- w okresie od dnia 1 czerwca 2001 r. do dnia 30 czerwca 2001 r. - 1258,40 zł co stanowiło 80% kwoty określonej w art. 33g ustawy o pomocy społecznej, pomniejszonej o połowę dochodów dziecka,

- w okresie od dnia 1 lipca 2001 r. do dnia 27 lipca 2001 r. - 1095,93 zł co stanowiło równowartość pomocy w wysokości 80 % kwoty określonej w art. 33g ustawy o pomocy społecznej, pomniejszonej o połowę dochodów dziecka, obliczanej za 27 dni lipca,

- okresie od dnia 28 lipca 2001 r. do dnia 31 lipca 2001 r. - 133,32 zł co stanowi równowartość pomocy w wysokości 60 % kwoty określonej w art. 33g ustawy o pomocy społecznej, pomniejszonej o połowę dochodów dziecka oraz powiększonej o 10% podstawy, obliczanej za 4 dni lipca,

- w okresie od dnia 1 sierpnia 2001 r. do dnia 29 listopada 2002 r. - 1033,12 zł miesięcznie do uzyskania przez dziecko pełnoletniości, co stanowi równowartość pomocy w wysokości 60% kwoty określonej w art. 33 g ustawy o pomocy społecznej, pomniejszonej o połowę dochodów dziecka oraz powiększonej o 10% podstawy.

2. zobowiązał rodzinę zastępczą do informowania MOPS o okolicznościach mających wpływ na przyznanie i wysokość pomocy pieniężnej

3. nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 33e ust. 1 pkt 1 oraz art. 33g ustawy o pomocy społecznej i rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 26 września 2000 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz. U. Nr 83, poz. 939) pomoc pieniężna udzielana do 27 lipca 2001 r. rodzinie, która na podstawie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie jest zobowiązana do dostarczania środków utrzymania dziecka, z tytułu częściowego pokrycia kosztów utrzymania dziecka, była niezależna od dochodu rodziny, natomiast przy ustalaniu wysokości w/w pomocy uwzględniano dochód, który dziecko osiągało z tytułu renty rodzinnej (bez dodatku dla sieroty zupełnego) oraz z tytułu otrzymywanych alimentów. Ponadto pomoc pieniężna była uzależniona od wieku, stanu zdrowia, stopnia rozwoju i stopnia niedostosowania społecznego dziecka.

Na mocy ustawy o pomocy społecznej w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 8 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych ustaw (Dz. U. Nr 72, poz. 748) zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz. U. Nr 120, poz. 1284), od dnia 28 lipca 2001 r., pomoc pieniężna na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka przysługująca rodzinie zastępczej uzależniona jest od: okoliczności, czy rodzina jest spokrewniona czy niespokrewniona, dochodu dziecka, przez który rozumie się, zgodnie z art. 2a ust. 1 pkt. 2b ustawy, dochód uzyskiwany z tytułu renty rodzinnej wraz z dodatkiem dla sierot zupełnych, zasiłek pielęgnacyjny, dodatek pielęgnacyjny, alimenty oraz kwotę dochodów uzyskiwanych z majątku własnego, a także od wieku, stopnia rozwoju, stanu zdrowia oraz stopnia niedostosowania społecznego dziecka.

Zgodnie z art. 33g ust. 3 ustawy rodzinie zastępczej niespokrewnionej pomoc pieniężną zwiększa się o 10% kwoty, o której mowa w art. 33g ustawy o pomocy społecznej.

W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono że rodzina nie jest spokrewniona z dzieckiem, dziecko ukończyło siódmy rok życia, otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny, oraz nie zostało umieszczenie w rodzinie zastępczej na podstawie ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. Nr 35 poz. 228 z póżn. zm.). Ponadto w toku czynności wyjaśniających ustalono, że dziecko uzyskuje dochód z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 135,96 zł w rozumieniu art. 2a ust. 1 pkt 2b ustawy.

W związku z waloryzacją kwoty podstawy uległa zmianie wysokość przysługującej rodzinie zastępczej pomocy pieniężnej. Na mocy obwieszczenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 sierpnia 2001 r. (Monitor Polski Nr 27, poz. 447) tzw. podstawa, wynosi 1573 zł. Pomoc pieniężna za miesiąc czerwiec 2001 przysługuje w wysokości 1258,40 zł, co stanowi 80 % kwoty, o której mowa w art. 33g ustawy o pomocy społecznej, pomniejszonej o połowę dochodów dziecka.

W związku z tym, że zasady przyznawania pomocy uległy zmianie od 28 lipca 2001 r. w okresie od 1 lipca 2001 r. do 27 lipca 2001 r. rodzina była uprawniona do otrzymywania pomocy pieniężnej w wysokości 1095,93 zł co stanowi 80% kwoty, o której mowa w art. 33g ustawy o pomocy społecznej, pomniejszonej o połowę dochodów dziecka. Zgodnie z art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, świadczenia pieniężne wypłaca się w okresach miesięcznych dzieląc przez liczbę dni kalendarzowych miesiąca i mnoży przez liczbę dni objętych świadczeniem, w tym wypadku za 27 dni lipca 2001 r.

Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych ( Dz. U. Nr 120, poz. 1284), od 28 lipca 2001 r. do 31.07.2001 r. rodzinie zastępczej przysługuje pomoc w wysokości 133,32 zł, co stanowi 60% kwoty, o której mowa w art. 33g ustawy o pomocy społecznej, pomniejszonej o połowę dochodu dziecka, powiększonej o 10% podstawy, wypłaconej za dni objęte świadczeniem. Natomiast od 1 sierpnia 2001 r. rodzina zastępcza jest uprawniona do otrzymywania pomocy pieniężnej w wysokości 1033,12 zł miesięcznie co stanowi 60% kwoty, o Której mowa w art. 33g ustawy o pomocy społecznej, pomniejszonej o połowę dochodów dziecka oraz powiększonej o 10% podstawy.

Pomoc pieniężna udzielana na mocy niniejszej decyzji przysługuje do czasu otrzymywania zasiłku pielęgnacyjnego, nie dłużej niż do czasu uzyskania przez dziecko pełnoletniości.

Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności uzasadniono wyjątkowo ważnym interesem strony, tj. koniecznością niezwłocznego zaspokojenia życiowych potrzeb dziecka.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 31 stycznia 2002 r., sygn. akt: [...] po rozpatrzeniu odwołania E. S. od powyższej decyzji z dnia [...] grudnia 2001 r., nr [...] zmieniającej decyzję z dnia [...] grudnia 2000 r. nr [...] działając na podstawie art. 33g ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t. Jedn.: Dz.U. z 1998 r., nr 64, poz. 414 z późn.) i § 15 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz. U. nr 120 poz. 1284 z dnia 17 października 2001 r.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium wskazało, że podstawą decyzji było wejście w życie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz. U. z dnia 17 października 2001 roku). Rozporządzenie to zmieniło kryteria, w oparciu o które ustalana jest wysokość pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka, przysługującej rodzinie zastępczej.

W odwołaniu od powyższej decyzji E. S. podniosła, że Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 roku w sprawie rodzin zastępczych nie zawiera klauzuli derogacyjnej, na podstawie której przestałoby obowiązywać poprzednio obowiązujące Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 września 2000 roku w sprawie rodzin zastępczych. W związku tym zdaniem odwołującej się decyzja została wydana bez podstawy prawnej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 roku, które weszło w życie 25 października 2001 r. zmieniły się zasady przyznawania pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka. Na podstawie obwieszczenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w z dnia 9 sierpnia 2001 r. zmianie uległa również postawa ustalania wysokości pomocy pieniężnej i wynosi ona 1573 zł.

Kolegium wyraziło pogląd, że w trakcie postępowania odwoławczego badana jest jedynie zgodność decyzji z obowiązującą w chwili wydania podstawą prawną, tj. w niniejszej sprawie z ustawą o pomocy społecznej i rozporządzeniem w sprawie rodzin zastępczych.

Decyzja z dnia [...] grudnia 2001 r. ma charakter uaktualnienia i waloryzuje wysokość przysługującej E. S. pomocy pieniężnej. Na skutek zmiany zasad przyznawania pomocy pieniężnej wysokość ta uległa zmianie, którą strona może odbierać jako mniej korzystną, jednakże nastąpiło to zgodnie z w/w wymienionymi przepisami. W trakcie postępowania odwoławczego Kolegium nie dopatrzyło się, żadnych uchybień, które wpływałyby na ważność decyzji. Kompetencje do jej wydania wynikają z treści przepisu artykułu 43 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że właściwy organ może zmienić lub uchylić decyzję administracyjną na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa lub jeżeli nastąpiły zmiany w sytuacji dochodowej lub osobistej osób otrzymujących świadczenie.

Kolegium podniosło, że jako organ administracji publicznej nie ma kompetencji do badania zgodności aktów prawnych z Konstytucją.

E. S. złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 31 stycznia 2002 r., sygn. akt: [...] utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] grudnia 2001 r. o obniżeniu przyznawanej jej pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka, J. N., umieszczonego w rodzinie zastępczej, z 80% na 60% kwoty określonej w art. 33g ustawy o pomocy społecznej.

Skarżąca podała; że zaskarża w całości opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] i zarzuca naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 2 Konstytucji RP, polegające na wydaniu decyzji stojącej w oczywistej sprzeczności z zasadą ochrony praw nabytych, art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 2 Konstytucji RP, polegające na wydaniu decyzji sprzecznej z pryncypialnymi zasadami równości wobec prawa i sprawiedliwości społecznej oraz art. 20 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 Konwencji o prawach dziecka (Dz. U z 1991 r., Nr 120, poz. 526), polegające na wydaniu decyzji naruszającej zasadę nadrzędności interesów dziecka w działaniach organów państwa i prawo dziecka pozbawionego środowiska rodzinnego do specjalnej ochrony i pomocy ze strony państwa.

Skarżąca wniosła uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w całości.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono szczegółowo historię rodziny zastępczej skarżącej ze wskazaniem, że rodzinę tę ustanowiono dnia [...] grudnia 1993 r. postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w K. (sygn. akt: [...]), na mocy którego powierzono skarżącej i jej mężowi bezpośrednią pieczę nad małoletnim J. N.

W zakresie dotyczącym niniejszej sprawy ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 31 stycznia 2002 r., sygn. akt: [...] wskazano, że na mocy tej decyzji utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2001 r. obniżono przyznawaną skarżącej pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania J. N., z 80 % na 60% kwoty bazowej. Decyzja ta była rezultatem dalszych zmian prawa, a konkretnie wynikała z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych, które w §15 ust. 1 pkt 3 stanowi, że "wysokość pomocy pieniężnej, o której mowa w art. 33g ust. 2 ustawy, na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej, miesięcznie wynosi: w przypadku dziecka w wieku od 7 do 18 lat otrzymującego zasiłek pielęgnacyjny - 60% podstawy". Na mocy obwieszczenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 sierpnia 2001 r. podstawa ta wynosi obecnie 1573 złote.

W dalszej części skargi skarżąca wykazuje, na czym jej zdaniem polega naruszenie wskazanych wyżej przepisów Konstytucji RP stwierdzając w konkluzji, że w związku z naruszeniami Konstytucji RP, tj. najwyższego prawa Rzeczypospolitej Polskiej, mogącego być - na podstawie art. 8 ust. 2 - bezpośrednią podstawą roszczenia, jak również z uwagi na naruszenia konwencji o prawach dziecka, tj. aktu, który w razie sprzeczności z ustawą ma przed nią pierwszeństwo (art. 91 ust. 2 Konstytucji RP), wnosi o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w całości.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wraz z jego argumentacją i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone - czyli również w sytuacji niniejszej sprawy ze skargi E. S. - podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują wyłącznie kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Oznacza to, iż w przedmiotowej sprawie sąd bierze pod uwagę przede wszystkim obowiązujące w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia regulacje ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t. jedn.: Dz. U. z 1998 r., nr 64, poz. 414 z późn. zm.).

Ze względu na powyższą zasadę oraz treść art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, konieczne jest podkreślenie, że przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 31 stycznia 2002 r., sygn. akt: [...].

Powołana ustawa o pomocy społecznej w swojej treści, a szczególnie w art. 43 upoważniającym do zmiany lub uchylenia decyzji na niekorzyść strony bez jej zgody, nie stanowi, od jakiej daty przysługiwać ma świadczenie w zmienionej wysokości. Decyzja wydana na podstawie powołanego przepisu jest jednak - jak każda decyzja zmieniająca lub uchylająca inną decyzję - decyzją konstytutywną, a zatem może orzekać o utracie prawa do pomocy społecznej lub o zmianie wysokości pobieranego dotychczas świadczenia dopiero na przyszłość. Pogląd ten znajduje swój bezpośredni wyraz zarówno w najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych (w wyroku z dnia 18 marca 2004 r., l SA 2337/03, niepubl. WSA w Warszawie stwierdził, że decyzja wydana na podstawie przepisu art. 43 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej jest decyzją konstytutywną, a zatem może orzekać- o utracie prawa do pomocy społecznej lub o zmianie wysokości pobieranego dotychczas świadczenia dopiero na przyszłość), jak i stanowisku doktryny, która podkreśla, że zmiana lub uchylenie decyzji z powodu zmiany przepisu prawa (art. 43 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej) będzie mogła być dokonana jedynie ze skutkiem prawnym na przyszłość, tj. nie będzie mogła działać wstecz (zob. S. Nitecki: Obligatoryjne formy weryfikacji decyzji administracyjnej w sferze pomocy społecznej, Samorząd Terytorialny z 2003 r. nr 5, s. 45)

W rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji ustalił nową wysokość pomocy pieniężnej przysługującej rodzinie zastępczej E. S. na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka J. N. urodzonego dnia [...].1984 r. od dnia 1 czerwca 2001 r. do dnia 29 listopada 2002 r., a decyzja w tym zakresie została wydana w dniu [...] grudnia 2001 r., przy czym decyzja ostateczna Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zapadła w dniu 31 stycznia 2002 r. Oznacza to, że skutki wynikające z niekwestionowanej w sprawie zmiany przepisów prawa nie mogą dotyczyć indywidualnej sytuacji strony przed podjęciem w sprawie decyzji zmieniającej poprzednią decyzję. Obciążenie tymi skutkami strony -w drodze decyzji zmieniającej wcześniejszą decyzję administracyjną - z mocą wsteczną jest niedopuszczalne. W tym zakresie zaskarżona decyzja jest zatem niewątpliwie niezgodna z prawem. Decyzja ta stanowi jednak integralną całość, eliminuje bowiem w całości wcześniejszą decyzję z dnia [...] grudnia 2000 r. zastępując ją nowym rozstrzygnięciem, stąd też stwierdzenie wad tej decyzji obliguje sąd administracyjny do jej uchylenia w całości.

W odniesieniu do stanowiska skarżącej, że z zasady bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej (art. 8 ust. 2 Konstytucji RP) wynika dla sądów administracyjnych prawo do niestosowania aktów normatywnych z nią sprzecznych należy podnieść, że niezgodność aktu normatywnego z konstytucją automatycznie nie oznacza braku mocy obowiązującej tego aktu. Tylko i wyłącznie Trybunał Konstytucyjny wyposażony został przez ustawodawcę w kompetencję do kontroli konstytucyjności prawa i nie istnieje norma prawna przyznająca taką kompetencję innym organom. W literaturze zasadnie podkreśla się, że w szczególności za normę kompetencyjną nie może być uznany art. 178 ust. 1 Konstytucji - gdyż "wskazany przepis wyraża zasadę niezawisłości sędziowskiej, której podstawową gwarancją jest to, że sędzia podlega wyłącznie konstytucji i ustawom. Niezasadne jest na gruncie tego przepisu formułowanie stanowiska głoszącego, że sędzia może w konkretnej sprawie odstąpić od stosowania ustawy, którą uznał za sprzeczną z ustawą zasadniczą. Podstawowego argumentu świadczącego przeciwko tej koncepcji dostarcza treść art. 195 ust. 1 konstytucji (zob.: K. Działocha: Bezpośrednie stosowanie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w: K. Działocha (red.): Podstawowe problemy stosowania Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Raport wstępny, Warszawa 2004, s. 52). Porównanie obu wymienionych przepisów jednoznacznie wskazuje na zróżnicowanie pozycji sędziego sądu powszechnego, sędziego sądu administracyjnego i sędziego Trybunału, gdyż tych pierwszych wiąże także ustawa, drugi natomiast podlega wyłącznie Konstytucji. Przepis art. 178 Konstytucji ma charakter gwarancyjny, a nie kompetencyjny, z treści zaś art. 178 ust. 1 Konstytucji, nawet w powiązaniu z jej art. 8 ust. 2, nie sposób jest wyprowadzać normy kompetencyjnej, która nadawałaby sądom uprawnienie do odmowy zastosowania przepisu ustawy ze względu na jego niezgodność z Konstytucją.

Podnieść należy, że zwłaszcza w sytuacji, gdy sąd administracyjny nie konkretyzuje norm prawnych i nie wyznacza wiążąco ich konsekwencji prawnych, a tylko kontroluje administrację związaną wszystkimi źródłami prawa powszechnie obowiązującego, nie można przyjąć, że jest on upoważniony do wskazywania, które z tych źródeł mają być przez administrację stosowane, a które nie, a tym właśnie skutkowałoby wyrażenie przez sąd na gruncie konkretnej sprawy oceny prawnej co do niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją. Kompetencji takiej ustawodawca nie przewidział dla sądów administracyjnych. Z żadnej normy prawnej, a zwłaszcza z konstytucyjnej zasady niezawisłości sędziowskiej nie wynika dopuszczalność modyfikowania katalogu aktów prawnych, których treść wyznacza kryterium kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny, tj. kryterium zgodności działań administracji z obowiązującym prawem. Również rezultatem procesów interpretacyjnych dokonywanych przez sąd nie może być kreowanie jego kompetencji. Nie jest zatem do zaakceptowania pogląd, że sędzia sądu administracyjnego może w indywidualnej sprawie pominąć (odmówić zastosowania) sprzeczny z Konstytucją akt normatywny będący źródłem prawa powszechnie obowiązującego. Przyjęcie takiego poglądu -uzasadnianego niezawisłością sędziów i ich podległością wyłącznie ustawom -byłoby równoznaczne z zaakceptowaniem sytuacji, w której to sądy - zamiast ustawodawcy - decydowałyby o podstawie prawnej rozstrzygnięć sądowych i rozstrzygnięć organów administracji publicznej, co należy uznać za niedopuszczalne w demokratycznym państwie prawa.

Zgodnie z treścią art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, iż decyzje organów obydwu instancji obarczone są wadami, których wyeliminowanie nie może być konwalidowane w postępowaniu przed organem drugiej instancji bez naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W związku z tym uchylenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym również decyzji organu pierwszej instancji jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

W tym stanie rzeczy - mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270), należało uchylić zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 31 stycznia 2002 r., sygn. akt: [...] oraz poprzedzającą ją decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. Kierownika Działu Doradztwa i Nadzoru Merytorycznego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270).