Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1191/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność uchwały w części
Powołane przepisy: article: art. 147
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 19 ust. 3 i 4
journal: Dz.U. 2020 poz 2028
law: Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.
article: art. 18 ust. 2 pkt 15
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Protokolant specjalista Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2022 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w R. na uchwałę Rady Gminy Pietrowice Wielkie z dnia 28 lutego 2022 r. nr XLI/373/2022 w przedmiocie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków stwierdza nieważność § 5 ust. 6 i 7, § 9, § 10 i § 17 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy Pietrowice Wielkie, stanowiącego załącznik do zaskarżonej uchwały.


UZASADNIENIE

Rada Gminy Pietrowice Wielkie w dniu 28 lutego 2022 r. podjęła uchwałę nr XLI/373/2022 w sprawie Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy Pietrowice Wielkie (zwanego dalej: "Regulaminem"). Materialnoprawną jej podstawę stanowi art. 19 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r. poz. 2028, dalej w skrócie: "u.z.z.w.") w związku z art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 615, w skrócie: "u.s.g.").

Prokurator Prokuratury Rejonowej w R. pismem z dnia 29 czerwca 2022 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą uchwałę w części dotyczącej § 5 ust. 6 i 7, § 9 oraz § 17 Regulaminu, stanowiącego załącznik do tej uchwały. Zaskarżonym postanowieniom Regulaminu zarzucił istotne naruszenie prawa materialnego, tj. art. 40 ust. 1 u.s.g. oraz art. 19 ust. 3 i 5 u.z.z.w., polegającego na:

1) określeniu w § 5 ust. 6 i 7 Regulaminu czasu, na jaki ma być zawarta umowa, podczas gdy tego typu materia powinna być uregulowana w umowie pomiędzy przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą;

2) zamieszczeniu w § 9 Regulaminu zapisów określających, co powinien zawierać wniosek złożony przez osobę ubiegającą się o przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej, a także obowiązku załączenia do wniosku dodatkowej dokumentacji, podczas gdy jest to materia, której regulacja nie spoczywa na organie stanowiącym samorządu terytorialnego;

3) zamieszczeniu w § 17 Regulaminu zapisów określających, iż sposób i formę zgłoszenia odbioru oraz protokół odbioru określa przedsiębiorstwo, podczas gdy z upoważnienia ustawowego zawartego w art. 19 ust. 5 pkt 6 u.z.z.w. wynika konieczność wskazania sposobu dokonywania przez przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne odbioru wykonanego przyłącza.

W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że przedmiotowa uchwała w zaskarżonej części została podjęta z przekroczeniem granic upoważnienia ustawowego, określonego w art. 19 u.z.z.w. oraz z przekroczeniem kompetencji Rady Gminy Pietrowice Wielkie, co stanowi podstawę do uznania Regulaminu w zakwestionowanej części za nieważny.

W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Pietrowice Wielkie, reprezentowana przez Wójta Gminy, w piśmie z dnia 10 sierpnia 2022 r. zajęła stanowisko, iż uznaje skargę za zasadną odnośnie § 5 ust. 6 i 7 Regulaminu, a w pozostałym zakresie domagała się oddalenia skargi (§ 9 i § 17 Regulaminu). Zaznaczyła, że projekt uchwały został przedstawiony do zaopiniowania organowi regulacyjnemu - Państwowemu Gospodarstwu Wodnemu Wody Polskie - Dyrektorowi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G., będącemu ustawowym organem właściwym do badania zgodności z ustawami, który nie stwierdził niezgodności projektu Regulaminu z obowiązującym prawem.

Na rozprawie w dniu 17 listopada 2022 r., skarżący Prokurator poszerzył zakres skargi i wniósł o stwierdzenie nieważności również § 10 Regulaminu, jak też ustosunkował się do treści odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, wynika to z treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021r. poz. 137). Jednocześnie, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej w skrócie: "p.p.s.a."), kontrola ta obejmuje orzekanie między innymi w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Stosownie do treści art. 147 p.p.s.a., uwzględniając skargę na uchwałę stwierdza jej nieważność w całości lub w części albo stwierdza, że została ona wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że termin "sprzeczności z prawem" nie jest zdefiniowany i jest pojęciem nieostrym. Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2003 r., sygn. akt P 9/02, za istotne naruszenie prawa uznać należy uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Sprzeczność uchwały z prawem może polegać na naruszeniu prawa materialnego albo procesowego, o ile naruszenie norm procesowych mogło mieć wpływ na materialne ukształtowanie treści aktu.

Przedmiotem kontroli sądu administracyjnego jest legalność aktu, co oznacza konieczność zbadania, czy akt ten, biorąc pod uwagę jego treść, może zostać pozostawiony w obrocie prawnym. (por. A. Matan [w:] Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, wyd. III, red. B. Dolnicki, Warszawa 2021, LEX/el i powołane tam orzecznictwo). Ponadto, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, że istotne naruszenie prawa, skutkujące stwierdzeniem nieważności uchwały organu gminy, to naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję do jej podjęcia oraz wadliwa wykładnia przepisów prawa ustrojowego i materialnego.

Nie ulega wątpliwości, że zgodnością z prawem aktu prawa miejscowego jest stanowienie aktu w granicach delegacji ustawowej.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest uchwała będąca aktem prawa miejscowego, co wynika wprost z art. 19 ust. 4 u.z.z.w.

Zgodnie z art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, akty prawa miejscowego są źródłami prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Zasada ta znajduje odzwierciedlenie w art. 40 ust. 1 u.s.g., który stanowi, że na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązującego na obszarze gminy.

Mając na uwadze powyższe stanowienie aktów prawa miejscowego należy do kompetencji samorządu terytorialnego, które czynią to wyłącznie na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Regulacje zawarte w akcie prawa miejscowego mają na celu jedynie "uzupełnienie" przepisów powszechnie obowiązujących rangi ustawowej, kształtujących prawa i obowiązki ich adresatów. Materia prawa miejscowego nie może wykraczać poza zakres upoważnienia, które nie podlega ani wykładni rozszerzającej ani też celowościowej (Dorota Dąbek, Prawo miejscowe, Warszawa 2007, s. 72).

Upoważnienie do podjęcia uchwały w sprawie regulaminu zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków zostało zawarte w art. 19 ust. 1 i 3 u.z.z.w. Zgodnie z tymi przepisami rada gminy, na podstawie projektów regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ścieków opracowanych przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne, przygotowuje projekt regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków oraz przekazuje go do zaopiniowania organowi regulacyjnemu, zawiadamiając o tym przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne (ust. 1).

Zgodnie z art. 19 ust. 5 u.z.z.w., regulamin, który uchwalany jest na podstawie upoważnienia ustawowego, powinien określać prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym:

1) minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków;

2) warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług;

3) sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach;

4) warunki przyłączania do sieci;

5) techniczne warunki określające możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych;

6) sposób dokonywania odbioru przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne wykonanego przyłącza;

7) sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków;

8) standardy obsługi odbiorców usług, a w szczególności sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków;

9) warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe.

Wskazany katalog ma charakter wyczerpujący i zamknięty. Określając zakres zagadnień, które mają być objęte regulaminem, ustawodawca posłużył się sformułowaniem "regulamin określa", co oznacza, że treść tego regulaminu musi bezwzględnie odpowiadać zakresowi delegacji ustawowej (por. wyrok WSA w Olsztynie z 16 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 892/21). Jednocześnie, wszelkie odstępstwa od tego katalogu przesądzają o naruszeniu przepisu upoważniającego, jak i konstytucyjnej zasady praworządności w zakresie legalności aktu prawa miejscowego, co stanowi istotne naruszenie prawa, którego skutkiem jest stwierdzenie jego nieważności w całości, bądź w części. Tą samą wadą dotknięte są te przepisy prawa miejscowego, które wprawdzie odnoszą się do materii wskazanej w art. 19 u.z.z.w., ale w zakresie uregulowanym już wyczerpująco w ustawie bądź rozporządzeniu wykonawczym bądź też regulują te same kwestie w sposób odmienny.

Trafny jest zarzut skarżącego Prokuratora, dotyczący sprzeczności § 5 ust. 6 i 7 Regulaminu z art. 19 ust. 5 pkt 2 u.z.z.w. oraz § 9 z art. 19 ust. 5 pkt 4 u.z.z.w., a w konsekwencji również § 10. Jednocześnie § 17 Regulaminu pozbawia Radę Gminy zastrzeżonej wyłącznie dla niej kompetencji zawartej w art. 19 ust. 5 pkt 4 i 6 u.z.z.w. na rzecz innego podmiotu (przedsiębiorstwa), co nie jest dopuszczalne.

Zgodnie z art. 19 ust. 5 pkt 2 u.z.z.w. regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków określa prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym warunki i tryb zawierania umów.

W myśl art. 6 ust. 1 u.z.z.w. dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Szczegółowe regulacje dotyczące umowy pomiędzy przedsiębiorstwem wodociągowo - kanalizacyjnym a odbiorcą, takie jak czas trwania umowy, elementy wniosku dotyczące sposobu i formy zgłoszenia odbioru przyłącza wodociągu oraz protokołu odbioru wykonanego przyłącza, dla osób ubiegających się o przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej, a także nałożeniu obowiązku załączenia do wniosku dodatkowej dokumentacji, powinny być wskazane w treści umowy oraz w załącznikach do niej. Ustalenia uchwały w przedmiocie dostarczania wody i odprowadzania ścieków winny regulować kwestię, o której mowa w art. 19 ust. 5 pkt 1 u.z.z.w., z uwzględnieniem obowiązujących standardów przy określaniu obowiązków przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w zakresie zapewnienia minimalnego poziomu świadczonych usług (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2008 r. sygn. akt II OSK 2033/06 i wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 16 października 2018 r. sygn. II SA/Wr 118/18).

Realizacja tak określonej delegacji powinna uwzględniać cele, jak i rozwiązania systemowe zawarte w u.z.z.w., ale również ogólną specyfikę realizacji powierzonych gminie zadań, wynikających z innych przepisów rangi ustawowej. Oznacza to, że w regulaminie nie można zamieszczać postanowień, które wykraczają poza treść art. 19 ust. 3 i 5 u.z.z.w. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 6 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Gl 150/13 wskazał, że: "skoro ustawodawca w treści art. 6 ust. 3 ustawy określił, jakie w szczególności postanowienia winna zawierać umowa o zaopatrzeniu w wodę lub odprowadzenie ścieków, przewidując jednoznacznie pisemną formę takiej czynności prawnej (art. 6 ust. 1 tej ustawy), brak jest podstawy prawnej do regulowania w drodze aktu prawa miejscowego kwestii, dotyczącej sposobu i terminu wzajemnych rozliczeń stron, a także okresu obowiązywania umowy i warunków jej wypowiedzenia, bądź wygaśnięcia oraz formy zmiany umowy. Tego rodzaju materia nie podpada pod zakres regulaminu (...)".

Tymczasem w § 5 ust. 6 Regulaminu Rada Gminy postanowiła, że umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków może być zawarta na czas określony lub nieokreślony. W tym zakresie zważyć należy, że określenie czasu trwania umowy należy do elementów umowy i nie można go zaliczyć do warunków i trybu zawierania umów. Treść takiej umowy podlega przepisom prawa cywilnego (por. wyrok NSA z 4 listopada 2021 r., sygn. akt III OSK 546/21). Ingerencja organu stanowiącego samorządu terytorialnego w treść umowy pomiędzy odbiorcą, a przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym jest więc niedopuszczalna. Tego rodzaju zapisy winny się znaleźć w umowie zawieranej z odbiorcą usług. Regulamin, jak stanowi art. 19 ust. 2 pkt 2 u.z.z.w. może określać jedynie szczegółowe warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług, a nie określać jakie zapisy w umowach tych powinny bądź mogą się znaleźć, o tym bowiem wprost stanowi art. 6 ust. 3 u.z.z.w. Z tego powodu zasadnym również okazał się zarzut niezgodności z prawem § 5 ust. 7 Regulaminu. Również w § 9 Regulaminu znajdują się postanowienia, w których Rada Gminy w sposób nieuprawniony określa, co powinien zawierać wniosek złożony przez osobę ubiegającą się o przyłączenie do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej. Jak wynika z art. 6 ust. 2 u.z.z.w., przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków z osobą, której nieruchomość została przyłączona do sieci i która wystąpiła z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy, ale ustawodawca nie dał organowi stanowiącemu samorządu terytorialnego kompetencji do określania treści wniosku. Regulowanie tej materii regulaminie wykracza poza delegację ustawową w art. 19 ust. 5 u.z.z.w. Z art. 6 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 i pkt 6 u.z.z.w. wynika, że intencją ustawodawcy było aby to wola stron umowy decydowała o zakresie "praw i obowiązków" zarówno przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, jak i odbiorców jego usług oraz o okresie obowiązywania umowy i odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunkach wypowiedzenia. Intencją ustawodawcy było więc pozostawienie stronom umowy o przyłączenie do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej swobody w ustalaniu treści tej umowy, z uwzględnieniem uregulowań u.z.z.w. Oznacza to, że kwestie dotyczące m.in. określenia szczegółowych obowiązków stron umowy oraz okresu obowiązywania umowy i odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunkach wypowiedzenia, winny być uregulowane w umowie oświadczenie usług, a nie w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków, będącym aktem prawa miejscowego.

W rozpoznawanej sprawie brak jest również właściwej realizacji delegacji zawartej w art. 19 ust. 5 pkt 4 u.z.z.w. Na podstawie tego przepisu rada gminy ma obowiązek określić w regulaminie warunki przyłączenia do sieci. W § 9 i 10 Regulaminu Rada Gminy określiła, co powinien zawierać taki wniosek złożony przez osobę ubiegającą się o przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej. Słusznie wskazał skarżący Prokurator, że taka ingerencja Rady w treść stosunków umownych pomiędzy przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług przekracza delegację wskazaną w art. 19 u.z.z.w., gdyż jest to materia, której regulacja nie spoczywa na Radzie Gminy. Zapisy takie nie wyjaśniają warunków przyłączenia do sieci. W uzasadnieniu wyroku z 22 marca 2007r. sygn. akt II OSK 1776/06 i wyroku z 9 marca 2016 r., sygn. akt II OSK 1731/14, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że (cytat): "warunki przyłączenia do sieci" nie mogą być utożsamiane z "technicznymi warunkami określającymi możliwość dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych", o których stanowi art. 19 ust. 5 pkt 5 u.z.z.w. Przez owe warunki przyłączenia do sieci można rozumieć np. kolejność przyłączania do sieci poszczególnych odbiorców, czy też przybliżony termin, w którym to przyłączenie ma nastąpić. Bezspornie z literalnego brzmienia art. 19 ust. 5 pkt 4 u.z.z.w. wynika, że zakresem regulaminu mogą zostać objęte warunki przyłączenia do sieci, a nie tryb wydawania i treść dokumentu określającego takie warunki" (por. wyrok WSA w Olsztynie z 9 kwietnia 2019 r. sygn. akt II SA/Ol 162/19).

Prawidłowość tego stanowiska potwierdza obowiązujący od dnia 19 września 2020 r. art. 19a ust. 4 u.z.z.w., który wymienia co powinien zawierać wniosek o wydanie warunków przyłączenia do sieci, a w ust. 1 nakłada na przedsiębiorstwo obowiązek wydania warunków przyłączenia do sieci albo uzasadnienia odmowy ich wydania. Rada Gminy ma podstawę prawną jedynie do określenia warunków, które należy spełnić, aby nieruchomość została do sieci przyłączona.

Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków z osobą, której nieruchomość została przyłączona do sieci wystąpiła z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy (art. 6 ust. 2 u.z.z.w.). Zgodnie z art. 6 ust. 4 u.z.z.w. umowa, o której mowa w ust. 1, może być zawarta z osobą, która posiada tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, do której ma być dostarczana woda, lub z której mają być odprowadzane ścieki, albo z osobą, która korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Z przytoczonych regulacji wynika, że ustawodawca nie wymaga od osoby ubiegającej się o zawarcie umowy niczego więcej, jak tylko fizycznego przyłączenia do sieci oraz złożenia pisemnego wniosku o zawarcie umowy. Trafne jest zatem stanowisko uznające za wykraczające poza zakres umocowania ustawowego, te regulacje Regulaminu, w myśl których zawarcie umowy zależy od uznania przedsiębiorstwa. Zgodnie z art. 15 ust. 4 u.z.z.w. przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone w regulaminie, o którym mowa w art. 19 u.z.z.w., oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług. Z powyższej regulacji wynika istniejący po stronie przedsiębiorcy obowiązek przyłączenia do sieci, w sytuacji gdy określone warunki zostały spełnione.

Zaznaczyć należy, że organ stanowiący nie ma uprawnień do formułowania w regulaminie przesłanek stanowiących przeszkodę w przyłączeniu nieruchomości do sieci, lecz do określenia warunków, które należy spełnić aby nieruchomość została do sieci przyłączona (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2020 r. sygn. II OSK 1943/18). Skoro, sam ustawodawca dostrzegł potrzebę unormowania ustawowego wymogów wniosku o przyłączenie, to oznacza, że jednoznacznie wykluczył możliwość unormowania tego w regulaminie, o którym stanowi art. 19 ust. 5 u.z.z.w. Żaden przepis nie upoważniał rady gminy do określania warunków przyłączenia do sieci - innych niż wynikających z przepisów prawa budowlanego i warunków technicznych budowy przyłącza. Jak też nie uprawnia organów gminy do uregulowania w formie aktu prawa miejscowego kwestii budowy i finansowania kosztów budowy urządzeń wodno-kanalizacyjnych. Przepisy prawa budowlanego w art. 29a ust. 2 odsyłają przy budowie przyłączy do u.z.z.w.

Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków nie może przewidywać żadnych opłat dla odbiorców związanych z przyłączeniem do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej. To stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 30 lipca 2019 r. sygn. akt II OSK 1799/18).

Trzeba zauważyć, że art. 19 ust. 2 pkt 4 u.z.z.w. mówi ogólnie o warunkach przyłączenia do sieci i nie zawiera upoważnienia dla rady gminy do stanowienia prawa w zakresie ustalania jakiejkolwiek odpłatności za zamiar przyłączenia poszczególnych nieruchomości do sieci. Jednostronne nakładanie na obywateli jakichkolwiek obowiązków, w tym opłat, nie jest dopuszczalne bez wyraźnego upoważnienia ustawowego.

Za naruszający prawo należało uznać także przepisy § 17 Regulaminu, ponieważ materia ta z braku upoważnienia ustawowego, nie może być jego przedmiotem. Kwestie te powinny być przedmiotem umowy. Zatem to postanowienie Regulaminu stanowi istotne naruszenie prawa, bowiem pozostaje w sprzeczności z art. 15 u.z.z.w., w myśl którego to przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne obowiązane jest zapewnić budowę urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, ale nie sposób i formę zgłoszenia odbioru oraz protokołu.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 u.z.z.w. przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane zapewnić budowę urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, ustalonych przez gminę w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, w zakresie uzgodnionym w wieloletnim planie rozwoju i modernizacji, o którym mowa w art. 21 ust. 1 u.z.z.w. Zatem art. 15 ust. 2 i 3 u.z.z.w. nakłada na osoby ubiegające się o przyłączenie nieruchomości do sieci obowiązek poniesienia wyłącznie kosztów związanych z budową przyłączy do sieci oraz urządzeń pomiarowych.

Mając na względzie opisane powyżej istotne naruszenia prawa, Sąd uznał, że podniesione przez skarżącego Prokuratora zarzuty zasługują w całości na uwzględnienie. Przy czym, należy wskazać, że sankcja nieważności aktu prawa miejscowego może zostać ograniczona do części tego aktu. Ograniczenie zastosowania sankcji nieważności do części aktu prawa miejscowego będzie uzasadnione w przypadku, gdy akt prawa miejscowego może być poprawnie stosowany, pomimo stwierdzenia nieważności tylko części jego przepisów, tak jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie.

W tym stanie rzeczy, przedstawione powyżej rozważania uzasadniają stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części, dlatego Sąd, działając na podstawie art. 147 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl