Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 730/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Dnia 16 grudnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Jan Szuma po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 grudnia 2021 roku sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję w części, w jakiej odmówiono skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do dnia [...] lipca 2021 r., .


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Po [...]

Uzasadnienie

Decyzją z [...] czerwca 2021 r., Nr [...], Prezydent Miasta K. odmówił A. K. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem K. K..

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu [...] czerwca 2021r., Strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem. Zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z [...] marca 2020 r. K. K. legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym od [...] lutego 2020 r. do [...] marca 2023r. natomiast niepełnosprawność istnieje od - 53-go roku życia. Strona opiekuje się niepełnosprawnym mężem, pobierała rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy do dnia [...] lipca 2021 r. Jednakże z uwagi na niespełnienie warunku z art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. niespełnienie warunku dotyczącego momentu powstania niepełnosprawności K. K. odmówiono przyznania przedmiotowego świadczenia.

Od powyższej decyzji odwołanie, w terminie prawem przewidzianym złożyła A. K. zarzucając jej naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niezastosowanie art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 lit.b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Decyzją z [...] lipca 2021 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości. Jednocześnie przyznano A. K., świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem K. K., na okres:

- od dnia [...] sierpnia 2021r. do dnia [...] grudnia 2021 r. w wysokości [...] zł miesięcznie,

- od dnia [...] stycznia 2022r. do dnia [...] marca 2023 r. w miesięcznej kwocie ustalonej na rok 2022 i lata następne w drodze obwieszczenia ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".

W uzasadnieniu swojej decyzji SKO wskazało, że wyrokiem z [...] lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie w jakim uniemożliwiał nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skutkiem tego wyroku przepisem art. 1 pkt 8 lit. a ustawy z 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 223, poz. 1456) znowelizowano przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który obecnie przewiduje, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi-., faktycznemu dziecka - w tym ostatnim przypadku z zastrzeżeniami jak wyżej. Nowelą tą nie uchylono ani nie przeredagowano przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a cyt. ustawy.

Literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a, z uwzględnieniem zmian wprowadzonych ustawą z 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustaw}' o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2011 r. Nr 205, poz. 1212) w związku z art. 17 ust. 1 tej ustawy nie czyni zadość wywodom zawartym w cytowanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a musi zatem być odczytywane - zdaniem Sądu - przez pryzmat przepisu art. 17 ust. 1. Jeżeli bowiem prawo ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne wywodzi się z istnienia obowiązku alimentacyjnego, to literalne odczytywanie normy art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy niweczyłoby skutki wyroku Trybunału w stosunku do osób pozostających w związku małżeńskim. Takie stanowisko prezentuje Naczelny Sąd Administracyjny opowiadając się za koniecznością wykładania tych przepisów zgodnie z Konstytucją: "Świadczenie pielęgnacyjne będzie mogło być przyznawane na rzecz współmałżonka, jeśli zostaną spełnione pozostałe przesłanki, warunkujące - co do zasady - możliwość ubiegania się o ten rodzaj świadczenia" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2010 i\, sygn. akt I OSK 115/10 - opubl. LEX nr 594927).

Zgodnie z pkt 2 wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r.: Art. 17 ust. 1b ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania obowiązkiem organu jest posłużenie się podstawą materialnoprawną z art. 17 ust. 1 u.ś.r bez uwzględniania zastrzeżenia z art. 17 ust. 1 b ustawy.

Zdaniem organu II instancji brak jest podstaw prawnych dla dokonywania przez organ wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzącej do sytuacji, w której pomimo uznania niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy przepis ten nadal, w niezmienionym kształcie, stanowi materialnoprawną podstawę wydawanych rozstrzygnięć. Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji orzeczenia Trybunału wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, o ile Trybunał nie określi innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Stosownie natomiast do art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.

W powołanym wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 Trybunał nie skorzystał z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji możliwości odroczenia utraty mocy obowiązującej art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wyrok ten został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443, zatem wszedł w życie w tym właśnie dniu. Wobec tego uznać należy, że wydanie w sprawie orzeczeń w oparciu o art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją RP tego przepisu w określonym w nim zakresie, nie znajduje uzasadnienia.

Mając więc na uwadze obowiązujące przepisy prawa po wnikliwym rozpatrzeniu przedmiotowej sprawy SKO w K. przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne od dnia [...] sierpnia 2021 r. do [...] marca 2023 r.

Skargę na powyższą decyzję wywiodła do Sądu A. K. zaskarżając ja w części dotyczącej odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mężem w okresie od złożenia wniosku, to jest od [...] czerwca 2021 r. do [...] lipca 2021 r.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego poprzez przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od [...] sierpnia 2021 roku mimo, iż wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami został złożony w dniu [...] czerwca 2021 r.

- art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez zastosowanie w niniejszej sprawie wyżej wskazanego przepisu w brzmieniu nieobowiązującym w dniu wydania rozstrzygnięcia przez organ, jak również pomięcie wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niezgodność art. 17 pkt 5 wyżej wskazanej ustawy z Konstytucją

2) Naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj:

- art. 7a §1 K.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej na korzyść strony

- art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 9 kpa oraz art. 11 K.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji w szczególności niewyjaśnienie dlaczego świadczenie zostało przyznane skarżącej od dnia 1 sierpnia zamiast od miesiąca w którym został złożony wniosek tj. od dnia [...] czerwca 2021 r.

Stawiając powyższe zarzuty autorka skargi wniosła o zobowiązanie organu do wydania decyzji przyznającej skarżącej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego za okres od złożenia wniosku tj. [...] czerwca 2021 r. do [...] lipca 2021 r. oraz o zasądzenie kosztów wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14, art. 15, art. 15a, art. 15b, art. 16, art. 17, art. 17c. Zgodnie z art. 24 ust. 2 w/w ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

Mimo tak sformułowanego przepisu z nieznanych przyczyn organ nie orzekł o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej od miesiąca w którym wpłynął w/niosek.

Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...] czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK [...] skarżąca wskazała, że nie sposób znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne.

Nadto w ocenie skarżącej nie sposób pominąć wyroku wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. SK 2/17 stanowiącego, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie odnosząc się jednakże w żaden sposób do zgłoszonych we skardze zarzutów, przedstawionej argumentacji oraz wniosków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że sąd rozpoznał przedmiotową sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 z późn. zm.).

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja reformatoryjna Kolegium uchylająca decyzję Prezydenta Miasta K. w całości oraz rozstrzygająca sprawę co do istoty przez przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] sierpnia 2021r. do dnia [...] grudnia 2021 r. w wysokości [...] zł miesięcznie oraz od dnia [...] stycznia 2022r. do dnia [...] marca 2023 r.

Przed przystąpieniem do dalszych rozważań sąd pragnie wskazać, iż z zestawienia treści pozytywnego rozstrzygnięcia zawartego w części wstępnej zaskarżonej decyzji z jej przedmiotem jakim była decyzja odmowna organu I instancji rozpoznająca wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony w określonej dacie wyprowadzić należy wniosek, iż Kolegium de facto odmówiło A. K. przyznania przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego za okres przed [...] sierpnia 2021 r.

Kolegium uchyliło bowiem w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego objętego wnioskiem z [...] czerwca 2021 r., a jednocześnie przyznało świadczenie pielęgnacyjne od dnia [...] sierpnia 2021 r., jedynie w części historycznej uzasadnienia decyzji wskazując, iż do dnia [...] lipca 2021 r. wnioskodawczyni pobierała rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Łączne odczytanie zarówno tiret pierwszego, jak i tiret drugiego i trzeciego rozstrzygnięcia, jak i uzasadnienia stanowiącej integralną całość decyzji administracyjnej wydanej przez organ II instancji prowadzi zatem do stwierdzenia, iż orzeczono nią nie tylko o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] sierpnia 2021 r., ale także o odmowie przyznania tego świadczenia za okres od dnia złożenia wniosku do [...] lipca 2021 r.

Z uwagi na to, ze decyzja SKO w K. została zaskarżona jedynie w części dotyczącej odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za wskazany wyżej okres, a Sąd aprobuje orzeczenia oznaczone jako tiret 1., 2. i 3. rozstrzygnięcia decyzji, dalsza analiza będzie się koncentrować jedynie na przedmiocie zaskarżenia, to jest odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za sporny okres pomiędzy miesiącem złożenia wniosku, a dniem [...] lipca 2021 r.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 111, powoływanej dalej jako "u.ś.r."), a w szczególności art. 17 tej ustawy.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r.: "Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji".

Z kolei przepis ust. 5 powołanego przepisu stanowi katalog przesłanek negatywnych w zakresie przyznania przedmiotowego świadczenia. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia [...] stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] sierpnia 2021 r. W ocenie skarżącej świadczenie winno być przyznane od [...] czerwca 2021 r., albowiem wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami został przez Nią złożony w dniu [...] czerwca 2021 r.

Istota sporu sprowadza się zatem do ustalenia od jakiej daty należało przyznać przedmiotowe świadczenie.

Na tle analizowanej sprawy stwierdzić bezspornie należy, że skarżąca jako żona osoby wymagającej opieki jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mężem. W sprawie nie jest kwestionowane, że skarżąca w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem nie podejmuje zatrudnienia oraz że pobierała rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy do dnia [...] lipca 2021 r., aczkolwiek na tą ostatnią okoliczność brak w aktach jakichkolwiek dokumentów. Brak tego rodzaju dowodów w aktach sprawy, w sytuacji gdy organ okoliczność tą uznał za istotną dla subsumcji właściwych przepisów prawa materialnego oceniony być musi jako naruszeni art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Nie ulega także wątpliwości, że mąż skarżącej jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności w myśl art. 3 pkt 21 lit. b u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem przez znaczny stopień niepełnosprawności rozumie się całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Przechodząc natomiast do punktu spornego w sprawie tj. daty od której należało przyznać przedmiotowe świadczenie Sąd w pierwszej kolejności wskazuje, że organ odwoławczy w części zważeniowej uzasadnieniu decyzji w ogóle do tej kwestii się nie odniósł. W szczególności SKO nie uzasadniło dlaczego przyznano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne od dnia 1 sierpnia, a nie od [...] czerwca 2021 r., czyli miesiąca w którym złożono wniosek. A motywacji organu można się w tym zakresie jedynie domyślać w oparciu o zaakcentowanie w części historycznej decyzji faktu pobierania do [...] lipca 2021 r. renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy

Organ przywołał w tym zakresie jedynie treść przepisu art. 24 u.ś.r.. Powyższe powoduje, że decyzja w tym zakresie nie poddaje się kontroli i jest obarczona naruszeniem art. 107 § 3 Kpa, który na podstawie art. 140 K.p.a. znajduje zastosowanie również w stosunku do decyzji organów II instancji. Uzasadnienie prawidłowo wydanej decyzji jest jej istotnym składnikiem. Powinno ono w sposób wyczerpujący informować stronę o motywach, którymi kierował się organ rozstrzygając sprawę i przede wszystkim odpowiadać stanowi faktycznemu sprawy. Strona może, bowiem skutecznie bronić swych interesów tylko w sytuacji, gdy znane są jej przesłanki powziętej decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie decyzji składa się z uzasadnienia faktycznego, zawierającego w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz uzasadnienia prawnego zawierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zadecydowały o treści decyzji. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia wiąże się także z wyrażoną w art. 11 K.p.a. zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć. Motywy decyzji muszą być tak ujęte, aby strona zainteresowana mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy jej wydaniu. Tak sporządzone uzasadnienie daje również rękojmię, iż organ dołożył należytej staranności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że w uzasadnieniu decyzji organ nie wyjaśnił w oparciu jakie dowody ustalił fakt po0bierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy a przede wszystkim nie wyjaśnił jakie znaczenie prawne ma w jego ocenie ta okoliczność, a więc nie dopełnił jednoznacznego wymogu wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Niezależnie od powyższych naruszeń przepisów postępowania samodzielnie uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji wskazać nadto trzeba, iż Kolegium dopuściło się także naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym w szczególności art. 17 ust. 3 i art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. w brzmieniu uwzględniającym treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. SK 2/17, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Wskazany wyżej wyrok Trybunału stanowi w pkt I, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zaś w pkt II, że przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

Wyrok ten opublikowany został Dzienniku Ustaw w dniu 8 lipca 2019 r. (Dz.U.2019.1257) w związku z czym co najmniej od dnia 9 stycznia 2020 r., w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. SK 2/17, norma prawna zakodowana w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi być odczytywana w ten sposób, iż zawarte w niej wyłączenie przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego osobom posiadającym ustalone prawo do wskazanych w tym przepisie świadczeń, nie obejmuje sytuacji gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Przypomnieć bowiem trzeba, iż zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, przy czym w myśl art. 190 ust. 3 Konstytucji skutkiem prawnym stwierdzenia niezgodności aktu normatywnego z konstytucją jest utrata mocy obowiązującej tego aktu. Z powszechnego charakteru wyroków Trybunału Konstytucyjnego, o którym mowa w art. 190 ust. 1 Konstytucji i utraty mocy obowiązującej zaskarżonego przepisu (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP), wynika, że możliwość rozstrzygnięcia sprawy z pominięciem derogowanego przepisu odnosi się zasadniczo do wszystkich spraw, w których niekonstytucyjny przepis był podstawą orzeczenia o prawach osób uprawnionych, bez względu na to, kto i w jakim trybie zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z odpowiednim żądaniem. Na gruncie stanu faktycznego kontrolowanej sprawy nie jest przy tym konieczne czynienie rozważań dotyczących kwestii obowiązywania spornej regulacji w okresie pomiędzy ogłoszenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a upływem wskazanego w nim terminu odroczenia utraty mocy obowiązującej sprzecznej z Konstytucja regulacji.

Wobec braku jakiegokolwiek innego przepisu szczególnego regulującego sytuację prawną osób sprawujących opiekę, które mają ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w zakresie przysługiwania im uprawnienia do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, jak też przepisów uzależniających przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od sytuacji majątkowej osoby uprawnionej, względnie braku osiągania przez nią dochodów ze źródeł innych niż zatrudnienie lub inna praca zarobkowa bądź źródła wskazane w art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r., uznać należy, iż osoby mające ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego uzyskać mogą na zasadach ogólnych, to jest po spełnieniu wymogów wynikających z art. 17 ust. 1 lub ust.1a u.ś.r. i w wysokości wynikającej z jednoznacznego brzmienia art. 17 ust. 3 tej samej ustawy.

Zauważyć nadto trzeba, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. SK 2/17 odroczył utratę mocy obowiązującej uznanego za niekonstytucyjny przepisu o 6 miesięcy uznając, że wydanie orzeczenia stwierdzającego niezgodność zaskarżonego przepisu z Konstytucją będzie skutkowało koniecznością poczynienia przez Skarb Państwa znacznych nakładów, które nie zostały ujęte w obowiązującej ustawie budżetowe. W związku z utratą mocy obowiązującej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. nieodzowna stanie się wypłata świadczenia pielęgnacyjnego nie tylko samej skarżącej, lecz również i pozostałym osobom znajdującym się w tożsamej sytuacji. To zaś wymaga dokładnego oszacowania środków, które muszą być dodatkowo przeznaczone na wypłatę świadczeń pielęgnacyjnych osobom uprawnionym, a następnie ujęcie ich w ustawie budżetowej.

Pomimo upływu wskazanego wyżej terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego prawodawca nie wprowadził zaś w ustawie oświadczeniach rodzinnych jakichkolwiek regulacji ograniczających wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, dla sprawujących opiekę osób mających ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Podsumowując tą część rozważań stwierdzić należy, iż w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. SK 2/17 norma prawna zakodowana w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) musi być odczytywana w ten sposób, iż zawarte w niej wyłączenie przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego osobom posiadającym ustalone prawo do wskazanych w tym przepisie świadczeń, nie obejmuje sytuacji gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Osoby mające ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego uzyskać mogą na zasadach ogólnych, to jest po spełnieniu wymogów wynikających z art. 17 ust. 1 lub ust.1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i w wysokości wynikającej z jednoznacznego brzmienia art. 17 ust. 3 tej samej ustawy (tak wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Po 758/20, LEX nr 3171698).

W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. orzekł jak sentencji.

Zaskarżona decyzja wydana bowiem została z naruszeniem szeregu wskazanych wyżej przepisów tak postępowania, które to naruszenia mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia jak i prawa materialnego, które na treść rozstrzygnięcia niewątpliwie miały wpływ.

Nie zasługiwał natomiast na uwzględnienie podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 7a §1 K.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej na korzyść strony, albowiem w ocenie Sądu jakiekolwiek wątpliwości co do treści normy prawnej wynikającej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. zmodyfikowanego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. SK 2/17 nie zachodzą.

Ponownie rozpatrując sprawę, organ stosując się do ocen prawnych wyrażonych w niniejszym orzeczeniu, uwzględni stanowisko Sądu w kwestii przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca w którym złożono wniosek o przedmiotowe świadczenie.

Realizując wymóg wynikający z art. 153 P.p.s.a. Sąd pragnie nadto podkreślić, iż w aktualnym stanie prawnym brak jest także jakiegokolwiek innego przepisu prawa, który umożliwiałby przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, stanowiącego różnicę między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, a pobieraną emeryturą lub rentą.

Orzekający w niniejszej sprawie Sąd nie podziela przy tym argumentacji przedstawianej orzeczeniach sądów administracyjnych, w tym na przykład w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 kwietnia 2020 r., sygn. I OSK 1546/19 mającej przemawiać za tym, iż to przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. prawidłowo zinterpretowany powinien znaleźć zastosowanie do sytuacji osoby pobierającej emeryturę lub rentę w ten sposób, że pozbawia ją przysługującego z mocy art. 17 ust. 1 u.ś.r. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości otrzymywanej emerytury.

Zauważyć bowiem należy, iż tego rodzaju argumentacja sprowadza się nie tylko do oceny zgodności z normami rangi konstytucyjnej rozwiązań przyjętych w powyższym przepisie rangi ustawowej, ale jednocześnie, pod pozorem dokonywania wykładni przepisów prawa prowadzi do sytuacji kreowania przez sąd zupełnie nowej, nie istniejącej dotąd w systemie prawnym normy przyznającej danej osobie prawo do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w pomniejszonej wysokości.

Zauważyć zaś należy, iż w takich sytuacjach gdy racjonalny ustawodawca chciał wprowadzić tego rodzaju regulacje przewidujące pomniejszanie przysługujących świadczeń, ze względu na zaistnienie okoliczności co do zasady wykluczających ich przyznanie, to czynił to wprost, czego przykładem jest chociażby mechanizm pozwalający na przyznanie zasiłku rodzinnego przy przekroczeniu kryterium dochodowego wprowadzony w art. 5 ust. 3 u.ś.r.

Odnosząc się do podnoszonej w orzecznictwie sądowym argumentacji o charakterze historycznym (sprowadzającej się do wskazania, że wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. winna uwzględniać także, iż w dacie uchwalenia ustawy o świadczeniach rodzinnych wysokość ówczesnego świadczenia pielęgnacyjnego była niższa niż najniższe ówczesne wysokości świadczeń wyłączających prawo do tego świadczenia, Ta relacja ekonomiczna przedmiotowych świadczeń utrzymywała się do [...] maja 2014 r., kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do [...] zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, a następnie było waloryzowane i obecnie jest często znacząco wyższe od otrzymywanej przez daną osobę emerytury), zauważyć natomiast należy, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie albowiem brak wprowadzenia przez okres blisko 7 lat w przepisach dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego mechanizmu "złotówka za złotówkę" nie może być uznane za wynik przeoczenia ustawodawcy, lecz za jego świadome zaniechanie prawodawcze, które nie może być usunięte ze względów słusznościowych, przez orzekający w sprawie sąd bądź poprzez wprowadzenie do systemu prawnego odpowiedniej normy. Nawet bowiem w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności orzekający w sprawie indywidualnej sąd na podstawie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP uprawniony jest do odmowy zastosowania przepisu ustawy pozostającego w sprzeczności z Konstytucją, lecz nie do tworzenia prawa i zastępowania wyeliminowanej normy inną.

W aktualnie obowiązujących przepisach brak jest także regulacji przewidującej zasadę przyznawania wnioskodawcy świadczenia o najwyższej kwotowo wysokości (świadczenia pielęgnacyjnego) z równoczesnym zawieszeniem prawa do niższego kwotowo świadczenia (np. renty), czy też wstrzymaniem wypłaty niższego kwotowo świadczenia. Racjonalny ustawodawca w art. 27 ust. 5 u.ś.r. stanowiącym, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami, wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Nadto uregulował zagadnienie zbiegu uprawnień do świadczeń chociażby w art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 266), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego czy też w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 291), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń – wyższe lub wybrane przez zainteresowanego.

Jednocześnie tego rodzaju regulacji ustawodawca nie wprowadził odnośnie zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz świadczeń wskazanych w art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a u.ś.r., lecz wprost przesądził, iż świadczenie pielęgnacyjne w tej sytuacji nie przysługuje. Powyższe wskazuje na jednoznaczny w tym zakresie zamiar prawodawcy, który nie może być pomijany przez orzekające w tego rodzaju sprawach sądy. Sytuacja ta uległa wprawdzie zmianie w następstwie omówionego wyżej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. SK 2/17, to jednak z orzeczenia tego, jedynie eliminującego treść normy prawnej uznanej przez Trybunał za sprzeczna z regulacjami rangi konstytucyjnej nie można wyprowadzić wniosku, by w następstwie tego wyroku doszło do ustanowienia uprawnienia do prawa wyboru korzystniejszego świadczenia pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym a rentą z tytułu częściowej niezgodności do pracy.

Co za tym idzie ewentualne ustalenie i udokumentowanie, że skarżąca spełnia pozytywne przesłanki przyznania jej świadczenia winno skutkować przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z brzmieniem art. 24 ust. 2 u.ś.r. od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu nie objętego pozytywnym rozstrzygnięciem zawartym w decyzji z [...] lipca 2021 r., niezależnie od otrzymywanej w tym okresie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Sąd nie orzekł w przedmiocie wniosku o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, albowiem działająca osobiście skarżąca nie udokumentowała, by koszty takowe poniosła.