Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 525/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.3 §1, art.145 §1 pkt 1 lit. c, art.152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.121 §1, art.122, art.180 §1, art.181
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: §13 ust.1 pkt 1, §20a
journal: Dz.U. 1997 nr 130 poz 851
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego  pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem  pochodzenia.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska - Szary, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Protokolant - Małgorzata Sieczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2009 r. sprawa ze skargi G. S. F. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w zakresie stawki celnej, kwoty wynikającej z długu celnego i zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług; 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku .


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu decyzją z [...] lutego 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w W. w wyniku złożenia przez G. S. F. odwołania utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z [...] stycznia 2007 r. w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w zakresie zastosowanej stawki celnej, kwoty wynikającej z długu celnego i zobowiązania podatkowego podatku od towarów i usług.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym;

Na podstawie zgłoszenia celnego z [...] stycznia 2004 r., SAD nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. objął procedurą dopuszczenia do obrotu towar w postaci tkaniny poliestrowej. W zgłoszeniu celnym - do którego załączono świadectwo pochodzenia towaru FORM A nr [...] z [...] stycznia 2004 r. - wskazujące na indonezyjskie pochodzenie towaru - zadeklarowano 9% konwencyjną stawkę celną.

W ramach kontroli postimportowej organ celny wystąpił o przeprowadzenie weryfikacji świadectwa pochodzenia. W związku z brakiem odpowiedzi na wniosek weryfikacyjny od organów indonezyjskich, Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. decyzją z [...] stycznia 2007 r. uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki celnej i kwoty długu celnego, zaś kwotę należności celnych obliczył z zastosowaniem autonomicznej stawki celnej. Podstawą zmiany stawki celnej z konwencyjnej na autonomiczną był brak potwierdzenia przez organ wystawiający świadectwo pochodzenia, że dokument ten jest autentyczny i zawiera prawidłowe dane.

Orzekając na skutek odwołania G. S. F., Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z [...] lutego 2009 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił m.in., iż podstawę prawną do wystąpienia z wnioskiem o przeprowadzenie weryfikacji stanowi art. 83 Kodeksu celnego oraz § 20a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. W ramach kontroli przeprowadzanej na podstawie art.83 Kodeksu celnego mieści się możliwość sprawdzenia tak pod względem formalnym, jak i materialnym, dokumentów, na podstawie których importer wnioskował o zastosowanie stawki konwencyjnej. Jak dalej wyjaśnił organ, w ramach takiej kontroli polskie władze celne przekazały świadectwo FORM A nr [...] do zweryfikowania przez indonezyjskie władze celne. Pismo przesłano na adres indonezyjskich władz celnych, wskazany przez te władze polskim organom celnym. Dyrektor Izby wyjaśnił ponadto, iż samo postępowanie weryfikacyjne prowadzone przez zagraniczne władze celne na wniosek polskich władz celnych, jest postępowaniem toczącym się poza granicami Polski i odbywa się ono w ramach stosunku celno-prawnego, jaki łączy władze celne kraju eksportu z eksporterem towaru, który wnioskował o wystawienie dowodu pochodzenia.

W dalszej części uzasadnienia organ powołał się na przepis § 20 a pkt 2 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997r., zgodnie z którym, jeżeli organ, do którego skierowano świadectwo, w celu jego weryfikacji, nie udzieli odpowiedzi w terminie 10 miesięcy od dnia wysłania wniosku o weryfikację lub udzielona odpowiedź nie będzie zawierała informacji pozwalających na stwierdzenie, że weryfikowany dokument jest autentyczny i zawiera prawidłowe dane, dokument uznaje się za nieprawidłowy do potwierdzenia pochodzenia towaru. Zdaniem Dyrektora Izby, z ww. przepisu jednoznacznie wynika, że brak odpowiedzi władz weryfikujących dokument pochodzenia, stanowi obligatoryjną przesłankę do zakwestionowania prawidłowości przedłożonego dowodu pochodzenia, niezależnie od powodów braku takiej odpowiedzi.

Dodatkowo organ odwoławczy zauważył, że świadectwo FORM A nr [...], na podstawie którego zastosowano konwencyjną stawkę celną nie spełniało wymogów formalnych - w polu 8 świadectwa wpisana jest litera "Y" i wartość procentowa, zamiast litery "W", dla produktów poddanych wystarczającej obróbce lub przetworzeniu - §17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.10.1997r. w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania (Dz. U. z 1997r. Nr 134, poz.886). Powyższa okoliczność - zdaniem Dyrektora - stanowi samoistną przesłankę do odmowy zastosowania konwencyjnej stawki celnej, niezależnie od braku odpowiedzi indonezyjskich władz celnych na wniosek weryfikacyjny.

W odniesieniu do należności podatkowych wymierzonych w zaskarżonej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W., organ odwoławczy wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie przepis art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.). W związku ze zmianą stawki celnej nastąpiła zmiana kwoty cła, tym samym wysokości podatku od towarów i usług. Również w tym zakresie organ odwoławczy uznał zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego za prawidłową.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W motywach skargi Skarżąca zakwestionowała okoliczności samego wysłania świadectwa pochodzenia do weryfikacji do właściwej jednostki Handlu Zagranicznego Indonezji. Według Skarżącej organ celny w ogóle nie wystąpił z wnioskiem, na który się powołuje w sprawie weryfikacji świadectwa pochodzenia. Na potwierdzenie tego wskazała, iż indonezyjski dostawca zgłosił się do swoich władz wystawiających zakwestionowane świadectwo pochodzenia i uzyskał informację, iż indonezyjski organ państwowy wystawiający świadectwo w okresie od lipca 2004 do grudnia 2005r. nie otrzymał od polskich władz celnych wniosku o weryfikację świadectwa. Ponadto zdaniem Skarżącej, całkowicie chybiona jest argumentacja Dyrektora Izby Celnej, iż postępowanie weryfikacyjne prowadzone w ramach postępowania celnego nie jest postępowaniem administracyjnym i wobec tego nie stosuje się w jego toku przepisów Ordynacji podatkowej o doręczeniach. Skarżąca podniosła także zarzuty dotyczące uniemożliwienia jej należytej obrony i podjęcia inicjatywy dowodowej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", uprawnienia sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ten wynik, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.).

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd doszedł do przekonania, iż wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] lutego 2009 r. wydana została z naruszeniem przepisów prawa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi wyjaśnić należy, iż myśl § 20a rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia - w celu sprawdzenia autentyczności świadectwa pochodzenia towarów lub prawidłowości danych w nim zawartych organ celny może skierować je do weryfikacji do organu wystawiającego świadectwo. Jeżeli (zaś) organ, do którego skierowano świadectwo w celu jego weryfikacji, nie udzieli odpowiedzi w terminie 10 miesięcy od dnia wysłania wniosku o weryfikację lub udzielona odpowiedź nie będzie zawierała informacji pozwalających na stwierdzenie, że weryfikowany dokument jest autentyczny i zawiera prawidłowe dane, dokument uznaje się za nieprawidłowy do potwierdzenia pochodzenia towaru.

Użycie przez ustawodawcę pojęć "weryfikacja" i "organ" należy - zgodnie z utrwalonym orzecznictwem - rozpatrywać w kontekście § 13 ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia, z którego wynika, że "organ" wystawiający świadectwo pochodzenia nie zawsze jest organem celnym i niekoniecznie organem administracji publicznej państwa obcego, któremu można przypisać kompetencje do prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawach celnych. Z tej też przyczyny dotyczące autentyczności świadectw pochodzenia pochodzące z państwa obcego pisma nie są z założenia wynikiem prowadzonego za granicą w całości lub części postępowania administracyjnego, do którego należałoby odnosić pojęcie "weryfikacja". (v. wyrok NSA z 5 lutego 2009 r., I GSK 254/08, LEX nr 478553).

Sprawdzenie autentyczności świadectwa pochodzenia w drodze przedstawienia odpowiedniego pytania podmiotowi działającemu na terenie państwa eksportera stanowi czynność o charakterze dowodowym, podobnie jak pozyskiwanie różnego rodzaju informacji, przy czym wyniki sprawdzenia danego świadectwa mogą być przedmiotem odrębnej oceny i dodatkowej weryfikacji przez polskie organy celne. Dla uznania przeprowadzonej weryfikacji za odpowiadającą powołanemu przepisowi niezbędne jest zatem skierowanie świadectwa pochodzenia towaru do weryfikacji do organu wystawiającego świadectwo. Natomiast uznanie, że dokument jest nieprawidłowy uzależnione jest od bezskutecznego upływu 10 miesięcy od dnia wysłania wniosku.

Wskazany przepis § 20a powołanego rozporządzenia Rady Ministrów nie zawiera w swej treści literalnie określonego obowiązku posiadania potwierdzenia doręczenia zapytania organowi, który wystawił weryfikowane świadectwo pochodzenia, zawiera jednak wymóg udokumentowania faktu tego wystąpienia dla prawidłowego obliczenia 10-miesięcznego terminu "od dnia wysłania wniosku o weryfikację".

W postępowaniu celnym nie obowiązuje formalna teoria dowodowa, według której daną okoliczność można udowodnić wyłącznie za pomocą takiego, a nie innego środka dowodowego, niemniej jednak rządząca postępowaniem celnym zasada oficjalności (art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1 i 181 Ordynacji podatkowej) wymaga, aby w toku postępowania organy celne podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy, w tym dopuszczały dowód służący ustaleniu prawdy obiektywnej.

Działania organów obu instancji powinny prowadzić importera do przekonania, iż odnoszące się doń działania organów państwa są prawidłowe i odpowiadają prawu. W rozpoznawanej sprawie organy celne obu instancji nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego w sposób budzący zaufanie do organów państwa a rozstrzygnięcie podjęto na podstawie niepełnego materiału dowodowego, nie wykazując faktów, które organ uznał za udowodnione, jak również przyczyn, dla których innym dowodom odmówiono wiarygodności. Przede wszystkim organ winien ustosunkować się do twierdzeń i działań podjętych przez samą Skarżącą wskazujących na to, iż Urząd Celny w ogóle z wnioskiem o weryfikację nie wystąpił a indonezyjskie władze celne takiego wniosku nie otrzymały.

Mając na uwadze potrzebę przeprowadzenia sanacji postępowania wyjaśniającego oraz to, że uchybienia organu celnego mogły mieć wpływ na wynik sprawy należało - stosownie do treści art.145 § 1 pkt 1 lit.c, oraz art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) - orzec jak w sentencji.