Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 434/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 9 ust 1, 5 ust 1 pkt 9
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 24 listopada 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz sędzia del. NSA Jerzy Solarski Protokolant: sekretarz sądowy Agnieszka Chustecka po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 804/14 w sprawie ze skargi W. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 25 listopada 2014 r., sygnatura akt II SA/Łd 804/14, oddalił skargę W. R. na decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2012 r., którą utrzymano w mocy decyzję Starosty S. z [...] listopada 2011 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu A. i H. T. pozwolenia na budowę budynku gospodarczego oraz rozbiórkę drewnianej szopy. Wyrok Sądu pierwszej instancji zapadł w następujących istotnych okolicznościach sprawy.

Starosta S. decyzją z [...] listopada 2011 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił A. i H. T. pozwolenia na budowę budynku gospodarczego na działce nr [...], położonej w miejscowości B., bezpośrednio przy granicy z działką nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ administracji wskazał, że postanowieniem z [...] października 2011 r. udzielił inwestorom zgody na odstępstwo od § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania postanowienia), umożliwiając wykonanie ściany bez otworów okiennych i drzwiowych projektowanego budynku gospodarczego bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną nr [...], stanowiącą własność W. R. Organ administracji ustalił, że na działce inwestorów znajduje się budynek inwentarski (obora), zaś na sąsiedniej działce, należącej do skarżącego, stoi budynek o tej samej funkcji - chlewnia. Oba budynki zlokalizowane są w odległościach po 4,0 m od wspólnej granicy działek, a łączna odległość pomiędzy nimi wynosi 8,0 m. Projektowany budynek gospodarczy będzie przeznaczony do magazynowania płodów rolnych, maszyn i sprzętu rolniczego. Zdaniem organu, zlokalizowanie projektowanego budynku gospodarczego bezpośrednio przy granicy z działką skarżącego nie zmieni sposobu jej użytkowania i nie zakłóci funkcjonowania istniejącego na tej działce budynku inwentarskiego. Podkreślił, że po wybudowaniu obiektu przy granicy działek zostaną spełnione wymogi dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, nie będzie zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia, nie nastąpi pogorszenie warunków sanitarnych i użytkowych oraz ochrony środowiska, ochrony przed hałasem i drganiami oraz poszanowania występujących w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji uzasadnionych interesów osób trzecich. Dodał, że nowopowstały budynek nie spowoduje ograniczeń w sposobie użytkowania sąsiedniej działki, która aktualnie jest użytkowana rolniczo i że nie ograniczy dostępu światła dziennego do budynku inwentarskiego znajdującego się na sąsiedniej działce.

Organ administracji ustalił też, że za odstępstwem od przepisów technicznych przemawia istniejące zagospodarowanie działki inwestorów. W szczególności stwierdził, że usytuowanie projektowanego budynku gospodarczego w odległości 3 m od granicy z sąsiednią działką uniemożliwi wjazd na korytarz paszowy znajdujący się w istniejącej już oborze. Zaznaczył, że przebudowa tego korytarza nie jest możliwa ze względów technicznych, mianowicie z uwagi na istniejące w oborze urządzenia (kanały gnojowe, wyciągi obornika, płytę gnojową, instalację kanalizacyjną).

W odwołaniu skarżący twierdził, że Starosta S. w żaden sposób nie wykazał, że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego, zezwalający na odstępstwo od przepisów techniczno - budowlanych określonych w art. 7 tej ustawy. Zdaniem skarżącego możliwa jest inna lokalizacja inwestycji bowiem do wspomnianej przez organ pierwszej instancji obory można wjeżdżać z dwóch stron - z przodu i z tyłu budynku, przy czym wjazd z tyłu budynku z własnej inicjatywy inwestorów został pozbawiony funkcjonalności, ponieważ zastawiono go płytą obornikową, którą jednakże można bez przeszkód przebudować. Nadto skarżący wskazał, że organ administracji nie odniósł się do regulacji zawartych w § 110 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej, wskazujących, że dla inwentarza żywego należy zapewnić m.in. oświetlenie światłem dziennym. Twierdził w związku z tym, że co najmniej przez 6 godzin każdego dnia w ciągu roku pomieszczenia chlewni będą praktycznie odcięte od dostępu naturalnego światła, co ma istotne znaczenie w szczególności w okresie jesienno-zimowym.

Wojewoda [...] decyzją z [...] lutego 2012 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty S. z [...] listopada 2011 r., podzielając stanowisko organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy przyjął, że inwestorzy nie mieli innej możliwości usytuowania projektowanego budynku gospodarczego niż bezpośrednio przy granicy działki skarżącego, aby zapewnić dostęp do obory. Wskazał, że z pisma inwestorów z 6 czerwca 2011 r. oraz z 27 grudnia 2011 r. wynika, że "budynek obory był przewidziany do hodowli trzody chlewnej oraz bydła z wykorzystaniem korytarzana montaż zgarniacza obornika z wyprowadzeniem przez otwór drzwiowy od strony północnej bezpośrednio na płytę obornikową", to zaś wyklucza możliwość wjazdu do obory od strony północnej nie tylko ze względu na płytę obornikową, ale również na istniejący zgarniacz obornika. Wojewoda zauważył także, że ani skarżący, ani organ administracji publicznej, nie mogą sugerować miejsca lokalizacji projektowanego obiektu oraz przyjętych rozwiązań projektowych. Organ administracji architektoniczno-budowlanej zobowiązany jest jedynie do sprawdzenia przyjętych rozwiązań z przepisami prawa, a nie do sugerowania nowych rozwiązań i miejsca lokalizacji obiektu. W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Wojewody, z treści dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że uzasadniając konieczność wprowadzenia odstępstwa wyjaśniono, iż optymalna lokalizacja planowanego obiektu w granicy działki sąsiedniej wynika z faktu, że taka lokalizacja jest jedynym rozwiązaniem zapewniającym bezkolizyjny dostęp do projektowanego budynku i istniejących budynków w gospodarstwie rolnym inwestorów. Organ podkreślił, że z uzasadnienia decyzji, jak i postanowienia z [...] października 2011 r. wynika, iż usytuowanie projektowanego budynku w granicy z działką skarżącego uwarunkowane jest przede wszystkim racjonalnym zagospodarowaniem działki inwestorów, uwzględniającym parametry i stan zagospodarowania zarówno tej nieruchomości, jak i działki skarżącego. Zdaniem organu, nie doszło też do naruszenia § 4 ust. 2 pkt 1 i 3 i § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej, które to przepisy określają obowiązki właścicieli względem zwierząt inwentarskich.

W skardze skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, w dalszym ciągu sprzeciwiając się lokalizacji obiektu bezpośrednio przy w granicy z własną nieruchomością i powtarzając argumentację zawartą w złożonym odwołaniu. W uzupełnieniu skargi wskazał że wznoszony przez inwestorów obiekt uniemożliwia mu prawidłową wentylację chlewni, bowiem z uwagi na jego wysokość powstaje "tunel powietrzny". Przedstawił zdjęcia, mające potwierdzać zacienienie budynku chlewni.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 12 września 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 340/12, oddalił skargę skarżącego, wskazując, że w jego ocenie nie zostały naruszone przepisy zarówno postępowania, jak i prawa materialnego. Sąd pierwszej instancji uznał, że zostały spełnione wymagania formalne niezbędne do wydania pozwolenia na budowę, zaś projekt budowlany spełnia wymagania określone w decyzji o warunkach zabudowy. Odnosząc się do kwestii oświetlenia światłem dziennym i zacieniania budynku inwentarskiego, Sąd podzielił stanowisko organu, że przepisy Prawa budowlanego nie regulują warunków dotyczących zacieniania działek lub innych budynków niż budynki przeznaczone na pobyt ludzi. Przepisy § 13 oraz § 57 i § 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, określające wymogi zapewnienia oświetlenia dziennego oraz warunki przesłaniania obiektu, dotyczą tylko pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. Wymogi te nie dotyczą natomiast budynków inwentarskich. Kwestii tej nie reguluje również rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie. Stwierdzono, że wymagania dotyczące pomieszczeń inwentarskich określają przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, które w § 110 stanowią, że w pomieszczeniach przeznaczonych dla inwentarza żywego należy zapewnić oświetlenie światłem dziennym lub sztucznym, przystosowanym do gatunku i grupy zwierząt. Wobec tego, w ocenie Sądu, podnoszona okoliczność braku dostępu do światła dziennego budynku inwentarskiego nie mogła skutkować wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

W skardze kasacyjnej skarżący zarzucił naruszenie art. 9 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego, art. 33 Prawa budowlanego, art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, art. 151 p.p.s.a. oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 23 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 3031/12, uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. Stwierdził, że zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. i art. 9 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego. Nie podzielił oceny Sądu pierwszej instancji, że postanowienie, którym udzielono zgody na odstępstwo od § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez umożliwienie wykonania ściany bez otworów okiennych i drzwiowych w projektowanym budynku gospodarczym bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną, jak również uzasadnienie decyzji organu odwoławczego, zawierają wyczerpujące uzasadnienie prawne oraz ocenę, czy w danej sytuacji zachodzą przesłanki do zastosowania art. 9 Prawa budowlanego, tj. czy w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek dopuszczający odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, o których mowa w art. 7 tej ustawy. NSA stwierdził, że zarówno organy administracji, jak i Sąd pierwszej instancji, nie dość wnikliwie rozpoznały zarzuty podniesione odpowiednio w odwołaniu, a następnie w skardze, w szczególności dotyczące konsekwentnie podnoszonego przez skarżącego argumentu, że poprzez wybudowanie budynku przy granicy działek pogorszą się warunki zdrowotno – sanitarne i użytkowe w budynku stanowiącym jego własność i przeznaczonym do hodowli trzody chlewnej oraz że w wyniku budowy zwierzęta znajdujące się w jego budynku nie będą miały dostępu do naturalnego oświetlenia, co oznacza konieczność ponoszenia przez niego dodatkowych kosztów sztucznego oświetlenia. Co do tej ostatniej kwestii, to zdaniem NSA, konieczność wzięcia pod uwagę tej materii przy udzielaniu zgody na odstępstwo wynika wprost z art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego, nie zaś z przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej. NSA stwierdził również, że organy administracji nie rozważyły przed udzieleniem zgody na odstępstwo, a Sąd pierwszej instancji braku tego nie dostrzegł, czy rozwiązania techniczne zastosowane w budynku skarżącego, chociażby wentylacja pomieszczeń, dopuszczają bez uszczerbku dla jego funkcjonowania w dotychczasowym zakresie, możliwość posadowienia ściany w takiej odległości, jaką przewiduje projekt budowlany. Zgoda na odstępstwo nie może bowiem powodować zakłócenia w dotychczasowym sposobie i zakresie użytkowania obiektów na działce sąsiedniej.

Wątpliwości NSA wzbudziła również ocena Sądu pierwszej instancji, czy w rozpoznawanej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 9 Prawa budowlanego.

Podczas ponownego rozpoznania sprawy przez Sąd pierwszej instancji, na rozprawie w dniu 25 listopada 2014 r. uczestnik postępowania H. T. złożył dokumentację fotograficzną obrazującą wzajemne usytuowanie chlewni skarżącego oraz wzniesionego już budynku gospodarczego. Podniósł również, że nie miał możliwości innego usytuowania spornego budynku. Możliwości takiej nie było zarówno w obrębie siedliska, jak również po przeciwnej stronie drogi, bowiem są to tereny uprawne, a nie przeznaczone pod budownictwo, na które nie można uzyskać decyzji o warunkach zabudowy. Wskazał ponadto, iż obiekty istniejące na należącej do niego działce zostały wzniesione ponad 20 lat temu i trudno było wówczas przewidzieć, jakie będą potrzeby gospodarstwa rolnego za kilkadziesiąt lat.

Oddalając skargę zaskarżonym wyrokiem Sąd pierwszej instancji stwierdził, że pomimo niedostatków uzasadnienia zarówno postanowienia wyrażającego zgodę na odstępstwo, jak i zaskarżonej decyzji w kontekście wpływu usytuowania projektowanego obiektu na doświetlenie i wentylację chlewni skarżącego, uchybienie to nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia co oznacza, że zasadnie udzielono inwestorowi zgody na odstępstwo od § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r., co umożliwiało wykonanie w projektowanym budynku gospodarczym (obecnie już zrealizowanym) ściany bez otworów okiennych i drzwiowych bezpośrednio przy granicy z działką nr [...], a następnie prawidłowo udzielono pozwolenia na budowę tegoż budynku. Zarówno bowiem zgromadzona w aktach administracyjnych dokumentacja projektowa, jak i uzupełniające dowody z dokumentów w postaci fotografii złożonych przez skarżącego i uczestnika postępowania H. T., dopuszczone w toku postępowania sądowoadministracyjnego w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., potwierdzają brak wpływu projektowanej inwestycji na warunki hodowli prowadzonej przez skarżącego. Tym samym odstępstwo od warunków technicznych, w zakresie lokalizacji obiektu przy granicy posesji, nie wpłynie na pogorszenie warunków sanitarno – zdrowotnych, czy użytkowych na nieruchomości skarżącego, w rozumieniu art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego.

Dalej Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, odnosząc się do okoliczności, które winny stanowić "szczególnie uzasadniony przypadek" oraz kierując się wykładnią zawartą w wyroku kasacyjnym, że inwestorzy prowadzą gospodarstwo rolne, którego powierzchnia wynosi ok. 29 ha. Siedlisko zlokalizowane jest na działkach nr [...] i [...], które są zabudowane obiektami mieszkalnym i gospodarczymi. Gospodarstwo rolne prowadzone jest od wielu lat, a obiekty wzniesione na terenie obu działek, w tym obora, pochodzą sprzed ponad 20 lat. Okoliczność zatem, że przed dwiema dekadami obora została usytuowana w określony sposób, zaś jej przystosowanie do obecnie obowiązujących standardów (w tym w zakresie wyposażenia w kanały gnojowe, wyciąg obornika, instalację kanalizacyjną czy kanał paszowy), uniemożliwia lokowanie budynku gospodarczego w odległości 3 m od granicy działki, nie stanowi, w ocenie Sądu, przeszkody dla ubiegania się przez inwestorów o zezwolenie na odstępstwo od warunków technicznych w tym zakresie. Zdaniem Sądu, dokumentacja projektowa dowodzi też jednoznacznie, że wymienione powyżej elementy wyposażenia (nie zaś jedynie lokalizacja płyty gnojowej, uniemożliwiającej wjazd do obory od północnej strony), konieczność zapewnienia ich prawidłowej obsługi oraz powierzchni wystarczającej do manewrowania maszynami rolniczymi o znacznych rozmiarach, uniemożliwiają sytuowanie projektowanego obiektu w innym miejscu na terenie siedliska. Ze względu natomiast na konieczność zapewnienia stałego dostępu oraz właściwego dozoru garażowanym maszynom i pojazdom, trudno wymagać budowania dlań budynku na terenie innych, zlokalizowanych poza siedliskiem, działek.

W skardze kasacyjnej skarżący, zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucił naruszenie:

- art. 9 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek dopuszczający odstępstwo od przepisów techniczno - budowlanych, o których mowa w art. 7 Prawa budowlanego,

- art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego poprzez przyjęcie, że obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, został zaprojektowany i będzie budowany (został zbudowany w tej sprawie) w sposób określony w przepisanych, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, z poszanowaniem występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich,

- art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 9 ust. 1 i 2 oraz art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oddalenie skargi wskutek błędnego przyjęcia, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, ze względu na fakt, iż w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek dopuszczający odstępstwo od przepisów techniczno - budowlanych, o których mowa w art. 7 Prawa budowlanego, a także że obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, został zaprojektowany i będzie budowany w sposób określony w przepisanych, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, z poszanowaniem występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący stwierdził, że treść wyroku Sądu pierwszej instancji nie pozwala na uznanie, że w sprawie odstępstwo od przepisów techniczno - budowlanych jest efektem braku możliwości wybudowania projektowanego obiektu bez naruszenia przepisów. W ocenie skarżącego, Sąd zwrócił uwagę na istniejący już stan zagospodarowania działki inwestora, który – zdaniem Sądu – przemawia za zastosowaniem odstępstwa oraz dokonał oceny, czy rozwiązania techniczne zastosowane w budynku skarżącego, m.in. wentylacja pomieszczeń, dopuszczają bez uszczerbku dla jego funkcjonowania w dotychczasowym zakresie możliwość posadowienia ściany w takiej odległości, jaką przewiduje projekt budowlany. Tymczasem, jak wskazał skarżący, by można dopuścić możliwość odstąpienia od przepisów techniczno - budowlanych (art. 9 Prawa budowlanego), muszą być łącznie spełnione trzy warunki. Po pierwsze, przypadek, w którym ma dojść do odstępstwa, musi być szczególnie uzasadniony. Po drugie, w odniesieniu do każdego obiektu budowlanego odstępstwo nie może powodować zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia. Po trzecie, odstępstwa nie powinny powodować pogorszenia warunków zdrowotno - sanitarnych i użytkowych, a także stanu środowiska. Zatem organ administracji architektoniczno-budowlanej musi wskazać na zaistniałe w sprawie względy natury faktycznej, technicznej i użytkowej, które czynią zasadnym odstąpienie od wymagań wynikających z przepisów techniczno - budowlanych. Odstępstwo dopuszczalne jest bowiem jedynie w sytuacji wyjątkowej, uzasadnionej ważnymi względami społecznymi, a nie tylko interesem inwestora. W tej sprawie, zdaniem skarżącego, takich rozważań nie poczynił organ administracji, zaś Sąd pierwszej instancji nie był uprawniony do analizy tego, czy rozwiązania techniczne zastosowane w budynku skarżącego, m.in. odnośnie do wentylacji pomieszczeń, dopuszczają bez uszczerbku dla jego funkcjonowania możliwość posadowienia ściany budynku inwestora w takiej odległości, jaką przewiduje projekt budowlany. Skarżący stwierdził, że Sąd nie posiada fachowej wiedzy z zakresu budownictwa, aby mógł wysuwać tak daleko idące wnioski co do braku przeszkód w funkcjonowaniu należącym do skarżącego budynku. Kwestia dotycząca występowania zakłóceń w jego budynku na skutek zabudowy inwestora w granicy działki powinna być przedmiotem ewentualnej opinii biegłego lub też w tym aspekcie powinien wypowiedzieć się organ administracji. Ponadto, w ocenie skarżącego, Sąd pierwszej instancji nie wypowiedział się w sposób jednoznaczny co do wpływu budynku inwestora na zacienie chlewni skarżącego. Skarżący nie podzielił także argumentacji Sądu co do braku możliwości zlokalizowania przez inwestora nowej zabudowy w inny sposób niż bezpośrednio przy granicy z działką skarżącego. Po pierwsze dlatego, że stwierdzenie to Sąd oparł na konstatacji, że zabudowa na działce inwestora powstała 20 lat temu, co determinuje w sposób bezpośredni umiejscowienie nowej zabudowy, a inwestor nie może ponosić negatywnych skutków braku racjonalności w jej lokalizacji. Tym samym to skarżący, jako właściciel sąsiedniej nieruchomości, ma ponosić konsekwencje takiego stanu. Po drugie, że z uzasadnienia wyroku nie wynika, aby Sąd dokonał analizy sposobu umiejscowienia zabudowy na działce inwestora oraz rozważenia innego miejsca posadowienia spornego obiektu. Sąd bezkrytycznie uznał, że nie ma możliwości przebudowy budynku obory. Reasumując, zdaniem skarżącego, ani z akt sprawy, ani z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby zastosowane odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych było dopuszczalne w świetle art. 9 Prawa budowlanego.

W oparciu o tak przytoczone podstawy kasacyjne wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uczestnik postępowania H. T. na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jednolity tekst ustawy - Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej wniosek (uchylenie zaskarżonego wyroku) i podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa). Rozpoznając zatem w tak określonych granicach sprawę NSA uznał, że skarga kasacyjna nie jest zasadna.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, według którego w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, który uzasadnia odstępstwo od przepisów techniczno – budowlanych. Uczestnicy postępowania A. i H. T. wykazali w postępowaniu administracyjnym oraz przed sądem administracyjnym, że możliwość dalszej zabudowy ich działki siedliskowej, w niezbędny budynek gospodarczy, zależy od usytuowania tego budynku bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną nr [...]. W szczególności przekonujący jest argument, że inne usytuowanie budynku jest niemożliwe z uwagi na umiejscowienie przejazdu przez istniejącą już na działce siedliskowej oborę. Ta okoliczność faktyczna w dostateczny sposób wynika z projektu zagospodarowania działki. Ponadto na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym uczestnik postępowania – H. T. wykazał też, że budowa budynku gospodarczego poza podwórzem, np. na zapleczu obory, na działce nr [...], czy po drugiej stronie drogi, nie była w chwili wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę możliwa, bądź była znacznie utrudniona lub powodowałaby, że budynek przeznaczony na przechowywanie m.in. dużych maszyn rolniczych nie byłby w pełni funkcjonalny. Wyjaśnił bowiem, że wówczas nie był właścicielem działki nr [...], że po drugiej stronie drogi znajdują się podmokłe tereny rolne oraz że dojazd na zaplecze obory dużymi maszynami rolniczymi wymagałby przejeżdżania przez uprawne pola, a więc nie byłby możliwy przez cały rok. Nie można też, w ocenie NSA, odmówić racji zasadniczemu twierdzeniu uczestników postępowania, mianowicie o konieczności wybudowania kolejnego budynku służącego do produkcji rolnej, a więc potrzebnego w prowadzonej przez nich działalności rolniczej.

Zauważyć należy, że wyjaśnienia uczestnika postępowania złożone na rozprawie przed NSA znajdują potwierdzenie w aktach sprawy, w szczególności w takich dokumentach, jak mapy z ewidencji gruntów, z których wynika, że na zapleczu zabudowań uczestnika postępowania znajdują się pola uprawne i nie ma drogi, oraz alternatywnych projektów zagospodarowania działki, załączonych do pisma uczestników postępowania z 6 czerwca 2011 r., które przekonująco przedstawiają trudności w manewrowaniu dużymi maszynami rolniczymi w przypadku usytuowania budynku gospodarczego w odległości 3 m od granicy z działką nr [...].

Dodatkowe wyjaśnienia uczestnika postępowania przedstawione na rozprawie przed NSA potwierdzają trafność ustaleń organów administracji i dokonanej ich prawnej oceny, sprowadzającej się do konstatacji, że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający odstępstwo od przepisów techniczno – budowlanych. Tym samym podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. nr 243 z 2010 r., poz. 1623 ze zm.) nie jest zasadna.

W ocenie NSA, trafne jest też stanowisko Sądu pierwszej instancji, według którego zastosowane w rozpoznawanej sprawie odstępstwo od przepisów techniczno – budowlanych nie spowoduje zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia oraz pogorszenia warunków zdrowotno - sanitarnych i użytkowych na nieruchomości skarżącego. Przede wszystkim zauważyć należy, że z poczynionych przez organy administracji ustaleń, które znajdują potwierdzenie i uzupełnienie w aktach sprawy, wynika, że obie sąsiadujące nieruchomości są użytkowane rolniczo, w tym na hodowlę zwierząt. Obie są też w związku z tym intensywnie zabudowane. Niezasadne jest w związku z tym twierdzenie, że usytuowanie budynku gospodarczego bezpośrednio przy granicy działki spowoduje większe niż dotychczas zagrożenie dla życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia oraz pogorszy warunki zdrowotno – sanitarne i użytkowe na nieruchomości skarżącego. Zauważyć przy tym należy, że twierdzenia skarżącego koncentrują się na oddziaływaniu na zwierzęta hodowane w chlewni znajdującej się na jego nieruchomości. W związku z tym zauważyć należy, że z § 5 ust. 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz.U. nr 56 z 2010 r., poz. 344 ze zm.), na które skarżący się powołuje, wynika, że w przypadku świń uznaje się za wystarczające przetrzymywanie tych zwierząt w pomieszczeniu oświetlanym światłem sztucznym. Jeżeli zaś chodzi o rzekomy wpływ usytuowania budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej na prawidłową wentylację chlewni skarżącego, to zauważyć należy, że Sąd pierwszej instancji nie poczynił w tym zakresie samodzielnych ustaleń, lecz jedynie zaakceptował ustalenia organów administracji, które przecież udzielając pozwolenia na budowę przyjęły, że takie usytuowanie budynku gospodarczego nie będzie negatywnie oddziaływać na nieruchomość sąsiednią.

Zauważyć też należy, że - jak wynika z pisma skarżącego z 11 września 2012 r. - twierdzi on, iż wybudowany już budynek gospodarczy na sąsiedniej nieruchomości zakłóca ponad przeciętną miarę wykonywanie przez niego prawa własności jego nieruchomości. W szczególności podnosi, że wybudowanie tego budynku wręcz uniemożliwia prowadzenie mu hodowli przez co naraża go na straty. Tego rodzaju twierdzenia nie są możliwe do zweryfikowania w postępowaniu administracyjnym i następnie przed sądem administracyjnym. Skarżący ma natomiast skuteczny środek ochrony swych praw w postaci powództwa o naprawienie szkody wywołanej immisjami spowodowanymi wybudowaniem na sąsiedniej nieruchomości obiektu budowlanego, przy czym roszczenie takie - jak przyjmuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego (np. wyrok z 17 grudnia 2008 r., I CSK 191/08) - nie jest wykluczone przez to, że obiekt budowlany został wybudowany na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę.

W związku z tym niezasadne są również podstawy kasacyjne związane z zarzutem naruszenia art. 9 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego.

Niezasadne są zatem także podstawy kasacyjne, które dotyczą naruszenia przepisów postępowania w zw. z powołanymi art. 9 ust. 1 i art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego. Wbrew odmiennym zarzutom skargi kasacyjnej ustalenia organów administracji zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji okazały się wystarczające do stanowczego rozstrzygnięcia sprawy.

Mając powyższe na uwadze NSA na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.