Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 377/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 21 lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego co do pochodzenia towaru, określenia długu celnego oraz cła antydumpingowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego w G. decyzją z dnia 24 czerwca 2016 r. [...] w sprawie kontroli zgłoszeń celnych: nr [...] z dnia 26 lipca 2013 r., nr [...] z dnia 26 lipca 2013 r., nr [...] z dnia 26 lipca 2013 r., nr [...] z dnia 26 lipca 2013 r., nr [...] z dnia 24 września 2013 r., nr [...] z dnia 1 października 2013 r., dokonanych na rzecz A. L. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą A. L. [...] z siedzibą w K., orzekł w następujący sposób:

1. określił dla towarów objętych tymi zgłoszeniami - kraj pochodzenia - Chiny,

2. określił stawkę celną erga omnes w wysokości 6,5 % dla towarów objętych ww. zgłoszeniami celnymi,

3. określił niezaksięgowana kwotę należności celnych (A00) podlegająca retrospektywnemu zaksięgowaniu w wysokości 65.768 zł,

4. określił kod dodatkowy Taric A999 oraz stawkę cła antydumpingowego w wysokości 42,7 % dla towarów objętych ww. zgłoszeniami celnymi,

5. określił niezaksięgowaną kwotę ostatecznego cła antydumpingowego (A30) podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu w wysokości w wysokości 802.360 zł,

6. orzekł o poborze odsetek, wynikających z art. 65 ust. 5 ustawy - Prawo celne.

W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm. – dalej: "o.p."), art. 20 ust. 1 i ust. 3 lit. c) i g), art. 27 lit. b), art. 67, art. 78 ust. 1 i ust. 3, art. 214 ust. 1, art. 220 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L. 302 z 1992 r. ze zm. – dalej: "WKC"), art. 97l, art. 97t rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 253 z 11.10.1993 r. ze zm.), rozporządzenia Komisji (WE) nr 927/2012 z dnia 9 października 2012 r. zmieniającego załącznik I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz. Urz. UE L Nr 304 z 2013 r. ze zm.), art. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1193/2008 z dnia 1 grudnia 2008 r. nakładającego ostateczne cło antydumpingowe i stanowiące o ostatecznym pobraniu ceł tymczasowych nałożonych na przywóz kwasu cytrynowego pochodzącego z Chińskiej Republiki Ludowej (D. Urz. UE L 323 z 2008 r. ze zm.), art. 65 ust. 5 oraz art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r. poz. 858 ze zm.).

W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie zgłoszeń celnych nr [...] z dnia 26 lipca 2013 r., nr [...] z dnia 26 lipca 2013 r., nr [...] z dnia 26 lipca 2013 r., nr [...] z dnia 26 lipca 2013 r., nr [...] z dnia 24 września 2013 r., nr [...] z dnia 1 października 2013 r., objęto procedurą dopuszczenia do obrotu towar opisywany jako "cytrynian sodu'' oraz "kwas cytrynowy" importowany przez A. L. (dalej zwanego: "stroną", "skarżącym").

Przedmiotowe towary klasyfikowany były do kodu Taric 2918 14 00 00 oraz Taric 2918 15 00 00 i jako kraj pochodzenia wskazano Malezję (MY). Towary zakupione zostały od malezyjskiej firmy B. Przedstawienie przez importera świadectw pochodzenia FORM A potwierdzających malezyjskie pochodzenie towarów uprawniało do zastosowania preferencyjnej stawki celnej w wysokości 3%.

W dniu 8 lutego 2016 r. do organu wpłynął Raport z misji nr OF/2014/1009/B1 dotyczący dochodzenia prowadzonego w Malezji przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych OLAF (zwany dalej: "OLAF"). Dochodzenie prowadzone było w celu ujawnienia procederu omijania wprowadzonych wobec Chin środków antydumpingowych nałożonych na kwas cytrynowy, polegający na wysyłaniu do odbiorców w Unii Europejskie towarów uprzednio sprowadzonych z Chin do Malezji. Przekazany przez OLAF materiał dowodowy stanowił podstawę do wszczęcia z urzędu postępowań w sprawie kontroli ww. zgłoszeń celnych w zakresie pochodzenia towarów, zastosowanej stawki celnej oraz określenia należności celnych. Postępowanie doprowadziło do wydanie wydania przedmiotowej decyzji.

Strona odwołała się od decyzji organu pierwszej instancji zarzucając jej naruszenie:

- art. 187 § 1 w zw. z art. 122 o.p. poprzez niewyczerpujące ustalenie stanu faktycznego sprawy, wynikające z braku przeprowadzenia dowodów wskazanych przez stronę, oparcie całości rozstrzygnięcia na raporcie OLAF;

- art. 188 w zw. z art. 121 i art. 123 § 1 o.p. poprzez nieuzasadnioną odmowę dopuszczenia wskazanych dowodów;

- art. 191 o.p. poprzez dowolną ocenę dowodów zebranych w sprawie, w zakresie uznania, że strona była świadoma, iż towar nie pochodzi z Malezji;

- art. 194 § 1 o.p. w zw. z art. 47 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. w zakresie jakim organ zakwestionował pochodzenie towaru stwierdzone dokumentem urzędowym, jakim jest świadectwo pochodzenia wydane w Malezji;

- art. 65 ust. 5 i 6 ustawy – Prawo celne poprzez uznanie, iż strona odpowiada za podanie przy zgłoszeniu celnym nieprawidłowych danych, mimo braku udowodnienia tej okoliczności;

- art. 220 ust. 2 lit. b) WKC, poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że żaden z organów celnych (zarówno kraju eksportu, jak importu) nie popełnił błędu, co jest sprzeczne z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, jeżeliby zaakceptować, że faktycznie towar nie pochodził z Malezji.

Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Celnej w G. decyzją z dnia 21 lutego 2016 r. [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że rozszerzył materiał dowodowy o protokół przesłuchania strony z dnia 15 listopada 2016 r. oraz pismo OLAF nr OCM(2017)0246 z dnia 9 stycznia 2017 r.

Organ zaznaczył, że spór dotyczy kraju pochodzenia przywiezionego z Malezji towaru i nałożenia na niego cła antydumpingowego z uwagi na wyniki postępowania weryfikacyjnego, przeprowadzonego przez OLAF w zakresie "cytrynianu sodu" oraz "kwasu cytrynowego".

W dniu składania zgłoszeń celnych importer dysponował świadectwami pochodzenia FORM A. W wyniku przeprowadzonego przez OLAF dochodzenia, którego wyniki zawarto w Raporcie nr OF/2014/1009/B1 ustalono, że sporne towary w rzeczywistości mają pochodzenie chińskie oraz, że w związku z tym doszło do ominięcia uiszczenia płacenia środków antydumpingowych nakładanych na tego typu towary.

Raport OLAF nr OF/2014/1009/B1 powstał po wcześniej odbytej misji, której celem było ujawnienie procederu omijania wprowadzonych wobec Chińskiej Republiki Ludowej środków antydumpingowych nałożonych na przywóz kwasu cytrynowego polegającego na wysyłaniu towaru uprzednio sprowadzonego z Chin do Malezji, który po przepakowaniu wysyłano do odbiorców w Unii Europejskiej (UE). Misja OLAF ujawniła rozmiar stosowanego przez malezyjskich dostawców procederu omijania ceł antydumpingowych nałożonych na cytrynian sodu oraz kwas cytrynowy pochodzące z Chińskiej Republiki Ludowej. Według informacji przekazanych OLAF przez Państwa Członkowskie UE zidentyfikowano ogółem 351 partii towaru (627 wysyłek) i 18 malezyjskich nadawców. W oparciu o ww. informacje OLAF sporządził wykaz dostaw kwasu cytrynowego wywiezionego do UE. Dochodzenie prowadzone było przy współpracy z Ministerstwem Międzynarodowego Handlu i Przemysłu Malezji (zwany dalej: MITI). Zespół misji był wspierany przez organy malezyjskie: MITI, Zarząd Portu Klang i Królewską Malezyjską Służbę Celną poprzez przeprowadzenie wspólnego dochodzenia. MITI koordynowało wspólne działania w trakcie trwania misji i zapewniało dostęp do stosownych dokumentów. Wszelka komunikacja i przekaz informacji i dokumentacji z Kapitanatem Portu Klang i malezyjskiej służby celnej odbywał się przez MITI.

Zarząd Portu Klang i Malezyjski Urząd Celny udostępnili misji unijnej dane z prowadzonych przez nich elektronicznych rejestrów, wyjaśniając jednocześnie procedury mające zastosowanie do towarów wchodzących i wychodzących zarówno z portu morskiego i Wolnej Strefy Handlowej w Porcie Klang jak i Głównego Obszaru Celnego Malezji tj. malezyjskiego obszaru celnego.

Zgodnie z deklaracjami złożonymi Zarządowi Portu Klang, kwas cytrynowy pochodził głównie z Chin.

W trakcie misji OLAF ustalił, iż na terenie Malezji istniało 18 malezyjskich firm eksportujących kwas cytrynowy do UE i tylko 7 z nich miało prawo ubiegania się w MITI o certyfikaty pochodzenia. Cztery z tych siedmiu podmiotów to m.in. firma B. oraz C. Jednak - w świetle ustaleń OLAF - okazuje się, że firmy wprowadzały w błąd władze MITI deklarując, że eksportowany przez nich towar ma malezyjskie pochodzenie.

Analizując dane z rejestrów ZB1/ZB2 i porównując opis towaru, ilość opakowań i masę brutto, a także numery kontenerów, stwierdzono, że wszystkie towary objęte ww. zgłoszeniami zostały sprowadzone statkiem z Chin do Malezji. Wszystkie opuściły port w Malezji i są w rzeczywistości tymi samymi towarami, a przeładunek miał na celu ukrycie ich faktycznego pochodzenia i uniknięcie zapłaty cła antydumpingowego.

Organ odwoławczy podkreślił, że w przypadku wszystkich zgłoszeń krajem pochodzenia towarów, wskazanym w deklaracjach ZB1/ZB2 są Chiny. Organ wskazał w jaki sposób powiązano konkretne partie towarów wysłane w kontenerach o konkretnych numerach z ich przeładunkiem do innych kontenerów, których numery także wskazano. Dokonano przypisania konkretnych towarów numerom w rejestrze ZB1 i następnie w rejestrze ZB2. W decyzji przypisano też towary, przywiezione w kontenerach o konkretnych numerach, do konkretnych zgłoszeń celnych.

Stwierdzono, że towary objęte przedmiotowymi zgłoszeniami celnymi były poddane w Malezji jedynie czynnościom przeładunkowym, zatem towary zachowały swoje chińskie pochodzenie i w związku z tym podlegają środkom taryfowym obowiązującym dla towarów przywożonych z Chin. Tym samym nieprawidłowo zadeklarowano malezyjskie pochodzenie towarów, które faktycznie pochodziły z Chin, co zostało udokumentowane w raporcie OLAF nr OF/2014/1009/B1.

Organ podkreślił dalej, że raporty OLAF stanowią dopuszczalny dowód w postępowaniu administracyjnym lub sądowym państwa członkowskiego, w którym istnieje potrzeba ich wykorzystania, w taki sam sposób i na takich samych warunkach jak administracyjne raporty sporządzane przez krajowych, administracyjnych kontrolerów. Podlegają one takim samym zasadom oceny, jak te, mające zastosowanie do administracyjnych raportów sporządzonych przez krajowych administracyjnych kontrolerów i mają taką samą wartość jak te raporty. Zatem raport ma charakter dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 o.p. i jako taki, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Oznacza to, że jego treść nie podlega swobodnej ocenie przez organ prowadzący postępowanie dowodowe. Za udowodnione należy przyjąć to, co wynika wprost z dokumentu.

W dniu objęcia przedmiotowych towarów procedurą dopuszczenia do obrotu zaklasyfikowanych do kodów Taric: 2918 15 00 00 oraz 2918 14 00 00, pochodzących z Chin, obowiązywało rozporządzenie nr 1193/2008 z dnia 1 grudnia 2008 r.

Rada (WE) nałożyła ostateczne cło antydumpingowe na przywóz kwasu cytrynowego pochodzącego z Chińskiej Republiki Ludowej objętych kodami Taric: 2918 14 00 00 oraz 2918 15 00 10.

Zasadnie zatem organ pierwszej instancji naliczył ostateczne cło antydumpingowe w wysokości 42,7% ( A30) oraz należności celne ( A00) oraz orzekł o odsetkach z art. 65 ust. 5 ustawy - Prawo celne.

Dalej, organ odwoławczy uznał zarzuty odwołania za chybione. W szczególności wskazał, że organ pierwszej instancji miał prawo nieuwzględnienia żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu, kiedy uzna, iż przedmiotem tego dowodu są okoliczności bez znaczenia dla sprawy, albo dowód ten dotyczy okoliczności już dostatecznie wyjaśnionych i stwierdzonych innym dowodem. To importer winien przedstawić dokumenty potwierdzające, że importowany towar został wyprodukowany przez przedsiębiorstwo wymienione w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1193/2008, w przeciwnym razie zastosowanie ma stawka właściwa dla pozostałych przedsiębiorstw. Dokumenty zgromadzone w trakcie prowadzonego postępowania pozwoliły na ustalenie producenta części towaru, stąd uzasadnionym było zastosowanie obniżonej stawki cła antydumpingowego dla tej części towaru, natomiast nie jest obowiązkiem organu celnego gromadzenie dowodów w celu umożliwienia importerowi skorzystania z obniżonych stawek celnych. Ten ciężar dowodowy leży po stronie importera. Powyższe znajduje potwierdzenie w piśmie OLAF nr OCM(2017)0246 z dnia 9 stycznia 2017 r.

W ocenie organu odwoławczego zebrany materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, a okoliczności mające znaczenie dla sprawy zostały wyjaśnione, zatem nie było potrzeby kontynuowania postępowania dowodowego. Zarzuty naruszenia wymienionych w odwołaniu przepisów ordynacji podatkowej organ uznał za bezzasadne.

Nadto organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z art. 220 ust. 2 lit. b) WKC poza przypadkami, o których mowa w drugim i trzecim akapicie art. 217 ust. 1 retrospektywnego zaksięgowania nie dokonuje się, gdy kwota opłat celnych należnych zgodnie z przepisami prawa nie została wykazana w następstwie błędu samych organów celnych, który to błąd nie mógł zostać w racjonalny sposób wykryty przez osobę zobowiązaną do uiszczenia opłat celnych działającą w dobrej wierze i przestrzegającą przepisów obowiązujących w zakresie zgłoszenia celnego. Jednakże wydanie nieprawidłowego świadectwa nie stanowi błędu jeżeli świadectwo zostało wystawione na podstawie niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera, z wyjątkiem przypadku, gdy w szczególności jest oczywiste, że organy wydające świadectwo wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towary nie spełniają warunków wymaganych do korzystania z preferencji. Należy mieć na uwadze, że w art. 220 ust. 2 lit. b WKC chodzi o "samodzielny" błąd organu, a zatem nie taki, który powstał wskutek wprowadzenia w błąd przez zobowiązanego. W niniejszej sprawie jak wynika z raportu OLAF uzyskanie świadectw pochodzenia spowodowane było przedstawianiem przez eksportera nieprawidłowych danych tj. do wniosku załączono fakturę od firmy, która nie była producentem towaru. W przypadku spornej sprawy nieprawidłowe zaksięgowanie należności celnych wynikało z przedstawienia przez zgłaszającego świadectwa pochodzenia towaru wskazujące na malezyjskie pochodzenie towaru, które zostało podważone w wyniku postępowania przeprowadzonego przez OLAF. Zatem błąd ten nie wynikał z aktywnego działania organu celnego a błędy powstałe poza sferą działania organów obciążają importera, który się nimi posłużył. To zgłaszający powinien podjąć działania zmierzające do zabezpieczenia się przed wszelkimi negatywnymi konsekwencjami posłużenia się nieprawidłowymi (potwierdzającymi nieprawdę) dokumentami.

W okolicznościach sprawy zabrakło podstaw, by odstąpić od naliczania odsetek. Importer mimo posiadania świadectw pochodzenia potwierdzających malezyjskie pochodzenie kwasku cytrynowego miał świadomość jego faktycznego pochodzenia, o czym świadczy chociażby to, iż towar odsprzedawał swoim kontrahentom, jako pochodzenia chińskiego. Nie zmieniły tego faktu także zeznania strony złożone w dniu 15 listopada 2016 r. Nie może być przypadkiem fakt, iż dane zawarte w obu certyfikatach są identyczne tzn. certyfikat analizy wystawiony przez producenta chińskiego i malezyjskiego przywołuje ten sam nr faktury (invoice No:[...] ), datę produkcji, datę wystawienia, nr partii towaru.

A. L. zaskarżył decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

art. 194 § 1 o.p. w zw. z art. 9 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1073/1999 z dnia 25 maja 1999 r. o dochodzeniach Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), poprzez ich błędne zastosowanie skutkujące uznaniem, iż raporty OLAF są dokumentami urzędowymi, mimo iż w rozumieniu ww. przepisów tak nie jest, a raporty stanowią jedynie odpowiednik protokołu kontroli, sporządzany z czynności kontrolnych na podstawie prawa polskiego, podlegający jako dowód swobodnej ocenie przez organy celne;

art. 187 § 1 w zw. z art. 122 o.p., poprzez niewyczerpujące ustalenie stanu faktycznego sprawy, w zakresie faktycznego pochodzenia towaru i jego producenta;

art. 121 § 1 w zw. z art. 124 i 210 § 4 o.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów celnych, przejawiające się zaniechaniem własnych ustaleń faktycznych przez organy celne, w zakresie ustalenia faktycznego producenta towarów w oparciu o pismo OLAF z dnia 9 stycznia 2017 r.;

art. 191 o.p. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego uzyskanego w czasie kontroli celnej w przedsiębiorstwie skarżącego od października do listopada 2014 r., prowadzącą do uznania, iż miał on świadomość ich pochodzenia, dokonując zgłoszeń celnych objętych zaskarżoną decyzją, co jest sprzeczne z ww. materiałem dowodowym, w szczególności świadectwami pochodzenia towaru;

art. 220 ust. 2 lit. b) WKC poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że żaden z organów celnych (zarówno kraju eksportu, jak importu) nie popełnił błędu, co jest sprzeczne faktami, przyjętymi przez organy celne, wynikającymi z raportu OLAF, że w Malezji nie produkuje się towarów objętych decyzją, a towar po jego sprowadzeniu do Malezji, przechodził przez wolny obszar celny, w którym dozwolone było wyłącznie jego konfekcjonowanie.

Uzasadniając zarzuty skarżący wskazał, że przy składaniu zgłoszeń celnych organy nie sygnalizowały jakichkolwiek nieprawidłowości i nie wskazywały na możliwość wadliwości ww. zgłoszeń. Wydane w sprawie decyzje zaś bazowały w całości na materiale zgromadzonym przez OLAF (raport OLAF nr OF/2014/1009/B1).

Skarżący zarzucił organom zaniechanie własnych ustaleń faktycznych w zakresie ustalenia faktycznego producenta towarów i oparcie się jedynie na treści Raportu OLAF, który – w ocenie skarżącego – nie jest dokumentem urzędowym, a jedynie protokołem z kontroli i dlatego nie korzysta z domniemania, że ustalenia w nim wskazane są prawdziwe. Zdaniem skarżącego oparcie się tylko na w/w Raporcie stanowiło o prowadzeniu postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych, bowiem organ nie rozpoznał sprawy skarżącego w sposób samodzielny. Kierował się zapatrywaniami OLAF nie tylko w sferze faktów, ale także interpretacji prawa.

Zaprzeczył, jakoby miał świadomość pochodzenia towarów w chwili dokonania zgłoszeń celnych. Ustalenia organów w tym zakresie były sprzeczne z materiałem dowodowym, w szczególności świadectwami preferencyjnego pochodzenia towaru (FORM A). Jedynymi dowodami mającymi świadczyć, iż skarżący miał świadomość, że towar pochodzi z Chin, były chińskie świadectwa pochodzenia.

Dalej wskazał, że dokonywał importu towaru w dobrej wierze. Wyjaśnił, że nie mógł przypuszczać, iż towar ma inne pochodzenie niż z nich wynikające. Natomiast błąd w zakresie pochodzenia towarów wynikał z błędu organów celnych i był następstwem świadectw pochodzenia wystawianych przez właściwe organy malezyjskie.

Zarzucił, że pominięto istotne okoliczności ustalone przez sam OLAF, a mianowicie fakt, iż w Malezji nie są produkowane ww. towary oraz że były one sprowadzane z Chin na wolny obszar celny i następnie z niego wysyłane do krajów UE. Z uwagi na ww. okoliczności, powinno budzić wątpliwości organu malezyjskiego, że wniosek o wydanie świadectwa dotyczy właśnie takich towarów. W związku z powyższym, organy wystawiające preferencyjne świadectwa pochodzenie (FORM A), nie powinny go wydawać, a ustalenie że świadectwo, nie powinno zostać wydane, należy uznać za oczywiste dla malezyjskich organów. Dlatego niezastosowanie ww. przepisu w okolicznościach przedmiotowej sprawy, a przynajmniej w zakresie importu dokonanego przed czerwcem 2014 r. było niewłaściwe.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 6 grudnia 2017 r. pełnomocnik skarżącego stwierdził, że stawiając zarzut naruszenia art. 194 § 1 o.p. powołał się na przepis nieobowiązującego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 1073/1999, tymczasem obecnie obowiązuje rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 września 2013r. Nr 883/2013. Pełnomocnik postawił zatem zarzut naruszenia art. 11 ust. 2 ww. rozporządzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie są decyzje organów celnych ustalające, że krajem pochodzenia importowanego przez skarżącego towaru nie jest Malezja, a Chiny oraz - na skutek tego ustalenia – nakładające na niego cło antydumpingowe. Bezsporne było, że przedmiotem importu były: "cytrynian sodu" oraz "kwas cytrynowy", dla których w zgłoszeniach celnych (nr [...]) wskazano określone kody Taric (2918 15 00 00 oraz 2918 14 00 00), zaś w stosunku do ww. towarów zastosowano preferencyjną stawkę celną w wysokości 3%.

Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. z 2015 r., poz. 858 ze zm.) postępowanie w sprawie prowadzone było w oparciu o stosowane odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej jako "o.p."), z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego.

Podstawą prawną do dokonania przez organ celny kontroli zgłoszenia celnego jest art. 78 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U. UE.L.92.302.1 ze zm.), zwanego dalej "WKC", zgodnie z którym po zwolnieniu towarów organy celne mogą z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać kontroli zgłoszenia. Zgodnie natomiast z art. 78 ust. 3 WKC, jeżeli z kontroli zgłoszenia lub kontroli po zwolnieniu towarów wynika, że przepisy regulujące właściwą procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe lub niekompletne dane, organy celne podejmują, zgodnie z wydanymi przepisami, niezbędne działania w celu uregulowania sytuacji, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują.

Kluczowym zarzutem, podnoszonym w skardze, jest zarzut błędnego ustalenia przez organy celne stanu faktycznego sprawy. Skarżący zarzuca bowiem, że obciążając go obowiązkiem zapłaty cła antydumpingowego organy celne oparły się wyłącznie na raporcie OLAF, nie czyniąc własnych ustaleń w sprawie. Analiza akt sprawy wykazała, że wbrew zarzutom skarżącego postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, przy zachowaniu zasady prawdy obiektywnej (art.122, art. 187 § 1 o.p.) i zasady swobodnej oceny dowodów (art. 191 o.p.).

Dochodzenie OLAF prowadzone było w celu ujawnienia procederu omijania wprowadzonych wobec Chin środków antydumpingowych nałożonych na "cytrynian sodu" oraz "kwas cytrynowy", polegającego na wysyłaniu do odbiorców w Unii Europejskiej towarów uprzednio sprowadzonych z Chin do Malezji. Przekazany organom celnym przez OLAF materiał dowodowy stanowił podstawę do wszczęcia z urzędu przez Naczelnika Urzędu Celnego w G. postępowań w sprawie kontroli zgłoszeń celnych w zakresie pochodzenia towarów oraz określenia ostatecznego cła antydumpingowego.

W ramach dochodzenia OLAF zażądał od organów celnych Państw Członkowskich zidentyfikowania przywozów kwasu cytrynowego zgłoszonego jako pochodzącego z Malezji. Według informacji przekazanych OLAF przez Państwa Członkowskie UE zidentyfikowano ogółem 351 partii towaru (627 wysyłek) i 18 malezyjskich nadawców. W oparciu o ww. informacje OLAF sporządził wykaz dostaw kwasu cytrynowego wywiezionego do UE. Dochodzenie prowadzone było przy współpracy z Ministerstwem Międzynarodowego Handlu i Przemysłu Malezji (MITI), Zarządem Portu Klang i Królewską Malezyjską Służbę Celną (Urząd Celny Malezji). Wszelka komunikacja i przekaz informacji i dokumentacji z Kapitanatem Portu Klang i malezyjskiej służby celnej odbywał się przez MITI. Zarząd Portu Klang i Malezyjski Urząd Celny udostępnili misji unijnej dane z prowadzonych przez nich elektronicznych rejestrów, wyjaśniając jednocześnie procedury mające zastosowanie do towarów wchodzących i wychodzących zarówno z portu morskiego i Wolnej Strefy Handlowej (FCZ) w Porcie Klang jak i Głównego Obszaru Celnego Malezji tj. malezyjskiego obszaru celnego. W Wolnej Strefie Handlowej (FCZ) Portu Klang obowiązują następujące procedury (zarządzane i nadzorowane wyłącznie przez Zarząd Portu Klang), opisane w decyzjach: ZB1 - wejście towarów do strefy FCZ z zagranicy; ZB2 - wyjście towarów ze strefy FCZ za granicę; ZB4 - wnioski o czynności komercyjne, takie jak: dzielenie, pakowanie, przepakowywanie, sortowanie, klasyfikowanie etykietowanie oraz naprawa towarów magazynowanych lub będących w tranzycie. Deklaracje ZB1 i ZB2 zawierają szereg danych takich jak kraj pochodzenia/wysyłki, nadawcę, odbiorcę, ilość kontenerów, statek, morski list przewozowy itp. W momencie transferu pomiędzy FCZ a Głównym Obszarem Celnym Malezji towary muszą zostać zadeklarowane w Malezyjskim Urzędzie Celnym. W ramach dochodzenia misja ustaliła istnienie następujących procedur celnych: K1 - import towarów na Główny Obszar Celny Malezji; K2 - eksport towarów z Głównego Obszaru Celnego Malezji.

Na podstawie wykazów ZB1 i ZB2 przekazanych przez MITI dokładnie ustalono drogę importowanego cytrynianu sodu oraz kwasu cytrynowego pochodzącego z Chin, poprzez Malezję aż do Polski. Analizując dane z rejestrów ZB1/ZB2 i porównując opis towaru, ilość opakowań i masę brutto, a także numery kontenerów, stwierdzono, że towary które zostały sprowadzone statkiem z Chin do Malezji, a następnie opuściły port w Malezji, są w rzeczywistości tymi samymi towarami, a ich przeładunek miał na celu ukrycie faktycznego pochodzenia i uniknięcie zapłaty cła antydumpingowego.

Mając na uwadze treść przepisów prawa materialnego, uzależniających wysokość cła na wyżej opisany towar od kraju pochodzenia importowanego towaru, Sąd w pełni podziela stanowisko organów celnych, że ustalenie i potwierdzenie faktu, że towar z jednych kontenerów został w Malezji przepakowany do innych kontenerów, było wystarczające dla wydania decyzji nakładającej cło antydumpingowe na importera. Fakt ten jednoznacznie świadczy bowiem o chińskim pochodzeniu przedmiotowego towaru. W sprawie nie było żadnych wątpliwości co do przedmiotu importu - rodzaju towaru, jego ilości i klasyfikacji taryfowej.

Nie budzi przy tym też wątpliwości Sądu, że stan faktyczny został ustalony w oparciu o wiarygodne materiały źródłowe.

Odnosząc się do charakteru i podstaw działania OLAF, wskazać należy, że urząd ten został ustanowiony decyzją Komisji z dnia 28 kwietnia 1999 r. (Dz. Urz. WE. L. 99.136.20). Kwestie dotyczące prowadzonych przezeń dochodzeń normuje obecnie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, EURATOM) nr 883/2013 z dnia 11 września 2013 r., dotyczące dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady i rozporządzenie Rady (Euratom) nr 1074/1999, które weszło w życie w dniu 1 października 2013 r. (Dz.U.UE.L.2013.248.1).

Rozporządzenie nr 883/2013 stanowi w art. 11 ust. 1, że po zakończeniu dochodzenia przez Urząd, sporządza się raport. W myśl art. 11 ust. 2 rozporządzenia raporty stanowią dopuszczalny dowód w postępowaniu administracyjnym lub sądowym państwa członkowskiego, w którym istnieje potrzeba ich wykorzystania, w taki sam sposób i na takich samych warunkach co raporty urzędowe sporządzane przez krajowych kontrolerów administracyjnych.

Z kolei zgodnie z art. 12 ust. 1 w/w rozporządzenia, bez uszczerbku dla art. 10 i 11 niniejszego rozporządzenia i przepisów rozporządzenia (Euratom, WE) nr 2185/96 Urząd może przekazać właściwym organom zainteresowanych państw członkowskich informacje uzyskane w toku dochodzeń zewnętrznych w odpowiednim czasie, aby umożliwić im podjęcie odpowiednich działań zgodnie z ich prawem krajowym.

W ocenie Sądu w świetle powyższych przepisów przedmiotowy raport OLAF, nie będący raportem końcowym, stanowi dopuszczalny dowód w prowadzonym przez odpowiednie organy postępowaniu celnym, ukierunkowanym na przeprowadzenie kontroli zgłoszenia celnego. Podobnie rzecz się ma z informacją uzyskaną przez organ odwoławczy, a dotyczącą braku możliwości ustalenia faktycznych producentów chińskich przedmiotowych towarów. Tak więc zarzuty skarżącego o braku własnych działań organów są nieuprawnione, bowiem oparły one swe ustalenia o zebrany w sprawie materiał dowodowy, w skład którego wchodził też , m.in., w/w raport OLAF.

Sąd, podzielając stanowisko skarżącego, że ustalenia zawarte w raporcie nie wiążą organów w sposób bezwzględny i mogą być obalone stwierdza, że skarżący w niniejszej sprawie ustaleń zawartych w raporcie nie obalił.

W związku z podejrzeniami obchodzenia ceł określonych w Taryfie celnej oraz ceł antydumpingowych nałożonych na "cytrynian sodu" oraz "kwas cytrynowy", OLAF uznał za zasadne przeprowadzenie misji, która miała na celu zweryfikowanie ,w drodze dochodzenia prowadzonego wspólnie z władzami malezyjskimi, czy towary spełniały wymagania preferencyjnego (malezyjskiego) pochodzenia. Raport OLAF opisuje w szczegółowy, jasny i przejrzysty sposób mechanizmu przywozu z Chin i przeładowania "cytrynianu sodu" oraz "kwasu cytrynowego" na terenie Wolnej Strefy Handlu w Port Klang, w celu wywiezienia go do Unii Europejskiej jako towaru już o pochodzeniu malezyjskim. Dane, jakimi na tej podstawie dysponowały organy, pozwalały na prześledzenie drogi towaru z Chin do miejsca przeznaczenia w Unii Europejskiej. Towary, które zostały sprowadzone statkiem z Chin do Malezji, a następnie opuściły port w Malezji są w rzeczywistości tymi samymi towarami, a ich przeładunek w porcie miał na celu ukrycie ich faktycznego chińskiego pochodzenia i uniknięcie zapłaty cła antydumpingowego. Powiązania zgłoszenia przywozowego ze zgłoszeniem wywozowym można było dokonać jedynie w przypadku ponownego wywozu towarów ze składów celnych i stref wolnego handlu. Wówczas towary nie były dopuszczone do obrotu na malezyjskim obszarze celnym i pozostawały pod dozorem celnym, nie podlegając cłom przywozowym ani podatkom. W przypadku przedmiotowych zgłoszeń dokonano powiązania między towarami przypisanymi do deklaracji importowej i eksportowej. Wynika z tego, że towary objęte wskazanymi powyżej zgłoszeniami nie mogły mieć malezyjskiego pochodzenia.

Organ odwoławczy pismem z dnia 4 października 2016 r. zwrócił się ponadto, za pośrednictwem Ministerstwa Finansów, do OLAF z prośbą o rozważenie możliwości uzupełnienia materiału zgromadzonego podczas misji OLAF w Malezji o producentów kwasu cytrynowego oraz cytrynianu sodu. W odpowiedzi z dnia 9 stycznia 2017 r. na zapytanie Dyrektora Izby Celnej w G. OLAF wyjaśnił, iż w trakcie prowadzonej misji w Malezji nie ustalono tożsamości chińskiego producenta towarów. Tak więc , skoro misja OLAF miała na celu wszechstronne zbadanie kwestii pochodzenia kwasu cytrynowego , a nie doszło w jej toku do ustalenia faktycznego producenta tego towaru, nie było podstaw do dalszych czynności poszukiwawczych przez organy celne w tym zakresie. Obowiązek zebrania materiału dowodowego oznacza, iż organ gromadzi w aktach sprawy dowody konieczne do rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić także dowody wskazane przez stronę, o ile mają one znaczenie dla sprawy. Jednak ciążący na organie orzekającym obowiązek gromadzenia dowodów nie ma charakteru nieograniczonego. Skarżący, w którego interesie było nałożenie stawki cła w niższej wysokości, nie przedstawił żadnych dowodów uprawniających organy do nałożenia cła antydumpingowego według innych stawek. Organy w tej sytuacji prawidłowo zastosowały dla przedmiotowych towarów stawkę cła antydumpingowego w wysokości 42,7% ("wszystkie pozostałe firmy") na podstawie art.1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) 1193/2008 z dnia 1 grudnia 2008 r., nakładającego ostateczne cło antydumpingowe i stanowiącego o ostatecznym pobraniu cel tymczasowych nałożonych na przywóz kwasu cytrynowego pochodzącego z Chińskiej Republiki Ludowej ( Dz.U. UE. L. 2008.323.1).

Organy celne uznały zatem słusznie, że przedmiotowy towar pochodzi z Chin i zastosowały w tej sytuacji prawidłową stawkę cła antydumpingowego. Prawidłowo wyliczyły też kwoty koniecznych do uiszczenia należności. Wyliczenia te nie były zresztą kwestionowane przez stronę skarżącą.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego istnienia świadectw pochodzenia towarów objętych przedmiotowymi zgłoszeniami celnymi należy zauważyć, że ustalenia i merytoryczna treść raportu OLAF , którego rzetelność nie budzi wątpliwości Sądu, nie pozwalają na oparcie ustaleń faktycznych na malezyjskich świadectwach pochodzenia towaru FORM A, bowiem zostały one uzyskane na skutek przedstawienia przez eksportera organom celnym Malezji nieprawidłowych informacji

Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 220 ust. 2 lit. b WKC poprzez jego niezastosowanie stwierdzić należy, że przepis ten stanowi:

" z wyjątkiem przypadków określonych w art. 217 ust. 1 akapit drugi i trzeci zaksięgowania retrospektywnego nie dokonuje się, gdy kwota należności prawnie należnych zgodnie z przepisami prawa nie została zaksięgowana w następstwie błędu samych organów celnych, który to błąd nie mógł zostać w racjonalny sposób wykryty przez osobę zobowiązaną do uiszczenia należności działającą w dobrej wierze i przestrzegającą przepisów obowiązujących w zakresie zgłoszenia celnego.

Jeżeli preferencyjny status towaru potwierdzony został w ramach systemu współpracy administracyjnej z udziałem organów państwa trzeciego, wydanie przez te organy świadectwa, o ile stwierdzono jego nieprawidłowość, stanowi błąd, którego w racjonalny sposób nie można było wykryć w rozumieniu pierwszego akapitu.

Jednakże wydanie nieprawidłowego świadectwa nie stanowi błędu, jeżeli świadectwo zostało wystawione na podstawie niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera, z wyjątkiem przypadku, gdy w szczególności jest oczywiste, że organy wydające świadectwo wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towary nie spełniają warunków wymaganych do korzystania z preferencji.

Osoba odpowiedzialna za uiszczenie należności może powołać się na dobrą wiarę, jeżeli może udowodnić, że w okresie przedmiotowych operacji handlowych zachowała należytą staranność, aby upewnić się czy spełnione zostały wszystkie warunki korzystania z preferencji. (...)"

Z powyższego przepisu wynika, że wydanie nieprawidłowego świadectwa nie stanowi błędu samych organów celnych, jeżeli zostało ono wystawione na podstawie niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera z wyjątkiem przypadku, gdy organy wydające świadectwo wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towary nie spełniają warunków wymaganych do korzystania z preferencji. Z raportu OLAF wynika, że organy celne Malezji wystawiając przedmiotowe świadectwo zostały wprowadzone w błąd przez eksportera, który we wniosku o wydanie świadectwa nie ujawnił chińskiego pochodzenia przedmiotowego towaru.

W tej sytuacji wydanie świadectwa FORM A potwierdzającego malezyjskie pochodzenie towaru nie stanowi błędu organu w rozumieniu przepisu art. 220 ust. 2 lit. b WKC. Działanie w dobrej wierze łączy się ściśle z istnieniem błędu organu celnego i możliwością jego wykrycia przez importera (por. Wspólnotowy Kodeks Celny. Komentarz pod red. Wojciecha Morawskiego, Warszawa 2007 str. 941). W niniejszej sprawie wydanie nieprawidłowych świadectw nie stanowiło błędu organów celnych z uwagi na niewłaściwe działanie eksportera. Gdyby jednak nawet przyjąć zaistnienie błędu po stronie organów malezyjskich, to i tak zarzut, dotyczący niezastosowania art. 220 ust. 2 lit. b WKC jest niezasadny z tego względu, że nie dokonanie retrospektywnego zaksięgowania może - w myśl przywołanego przepisu - nastąpić wówczas, gdy osoba zobowiązana do uiszczenia należności działa w dobrej wierze i przestrzega przepisów obowiązujących w zakresie zgłoszenia celnego. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że skarżący świadomie uczestniczył w procederze omijania wprowadzonych wobec Chin środków antydumpingowych nałożonych na kwas cytrynowy. Potwierdzeniem tego jest m.in. włączone do akt sprawy jako dowód zdjęcie prezentujące opakowanie kwasu cytrynowego, dopuszczone do obrotu na podstawie zgłoszenia celnego z dnia 24 września 2013 r., z którego wynika, że na opakowaniu umieszczono etykietę wskazując Chiny jako kraj pochodzenia towaru.

Sąd z tych samych względów nie znalazł podstaw do zakwestionowania zastosowania przez organy art. 65 ust. 5 Prawa celnego , w myśl którego organ celny pobiera odsetki, w przypadku gdy kwota wynikająca z długu celnego została zaksięgowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych, podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym, chyba że dłużnik udowodni, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych było spowodowane okolicznościami niewynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania.

Uznawszy w reasumpcji zarzuty podniesione w skardze za niezasadne jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.