Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 769/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 4 pkt 1, art. 39 ust. 4 pkt 3
journal: Dz.U. 2019 poz 1148
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
article: art. 146 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi A. D. na czynność Burmistrza [...] z dnia 30 września 2019 r. nr [...] w przedmiocie dowozu dziecka niepełnosprawnego do szkoły stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności.


UZASADNIENIE

A. M. D. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na czynność Burmistrza K. z 30 września 2019 r., nr [...], w przedmiocie kosztów dowozu niepełnosprawnego dziecka do szkoły.

Zaskarżona czynność została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wnioskiem z 12 sierpnia 2019 r. A. M. D. zwróciła się do Burmistrza K. o zwrot kosztów przejazdu niepełnosprawnego dziecka – P. J. i jego opiekuna z miejsca zamieszkania do Niepublicznej Szkoły Podstawowej w P.

Z treści wniosku oraz załączonych do niego dokumentów wynikało, że syn wnioskodawczyni będzie realizował we wskazanej placówce w roku szkolnym 2019/2020 roczne obowiązkowe przygotowanie szkolne (etap wczesnoszkolny).

Pismem z 23 sierpnia 2019 r. Burmistrz K., powołując się na treść art. 32 ust. 6 i art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1148), odmówił wnioskodawczyni zapewnienia jej synowi darmowego transportu, jak również zwrotu kosztów dojazdu, gdyż wskazana we wniosku szkoła nie jest placówką najbliższą względem miejsca zamieszania dziecka. Burmistrz wskazał przy tym, że w jego ocenie, najbliższą placówką w rozumieniu przywołanych przepisów, w której syn wnioskodawczyni może realizować obowiązek szkolny i wychowania przedszkolnego jest Szkoła Podstawowa im. J. i C. Z. w B., do której uczęszczają i realizują obowiązek szkolny i wychowania przedszkolnego również inni uczniowie z orzeczeniem o niepełnosprawności. Burmistrz nadmienił ponadto, że posiada on informację, iż Niepubliczna Szkoła Podstawowa w P. zapewnia darmowy dowóz wszystkim swoim uczniom, z którego może skorzystać również syn wnioskodawczyni.

Wnioskodawczyni w piśmie z 15 września 2019 r., powołując się na art. 39 ust. 4 pkt 3 Prawa oświatowego, ponowiła prośbę o zwrot kosztów przejazdu do Niepublicznej Szkoły Podstawowej w P., podnosząc, że syn P. J. jest dzieckiem niepełnosprawnym legitymując się orzeczeniem o niepełnosprawności z 25 listopada 2014 r. oraz orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego z 30 sierpnia 2019 r. z uwagi na niepełnosprawność sprzężoną: niepełnosprawność intelektualna w stopniu umiarkowanym, niepełnosprawność ruchowa. Wnioskodawczyni wskazała, że placówka w P., do której jej syn uczęszcza od pięciu lat jest placówką wskazaną przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną z racji posiadania bogatego zaplecza terapeutyczno-edukacyjnego. Ponadto posiada ona oddziały integracyjne oraz uczęszcza do niej najwięcej dzieci z niepełnosprawnościami w gminie K. Wnioskodawczyni dodała, że z uwagi na potrzebę zapewnienia stałości osób i miejsca realizacji działań edukacyjno-terapeutycznych (P. J. bardzo ciężko adaptuje się do nowych osób i miejsc) niekorzystnie byłoby przeniesienie jej syna do bliżej położonej geograficznie, względem miejsca zamieszkania, placówki – Szkoły w B. Odnosząc się do kwestii bezpłatnego transportu, który zapewnia Szkoła w P., wnioskodawczyni podniosła, że w poprzednim roku szkolnym podjęła próbę przewozu syna busem szkolnym, jednak z uwagi na jego stan zdrowia musiała z niego zrezygnować.

Burmistrz K., odpowiadając na ponowny wniosek, w piśmie z 30 września 2019 r., poinformował wnioskodawczynię, że jego stanowisko w zakresie dowozu jej syna do szkoły w P., wyrażone w piśmie z 23 sierpnia 2019 r., nie uległo zmianie.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się A. M. D., która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zarzucając czynności Burmistrza K. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe i domagając się uznania bezskuteczności zaskarżonej czynności oraz zwrotu kosztów dowozu syna do Niepublicznej Szkoły Podstawowej w P.

W uzasadnieniu skarżąca podtrzymała stanowisko i argumentację przedstawioną we wniosku z 15 września 2019 r. dodając, że korzystając z konstytucyjnie gwarantowanego prawa do nauki i wyboru szkoły (art. 70 ust. 1 i 3 Konstytucji) wybrała dla swojego syna, ucznia pierwszej klasy szkoły podstawowej, Niepubliczną Szkołę Podstawową w P. Szkoła ta zapewnia bezpłatny dowóz wszystkim swoim uczniom, niestety tylko do punku zbiorczego, do którego ma 2 km. Musi zatem dojechać do tego punktu własnym samochodem, gdyż syn nie jest wstanie pokonać tej odległości pieszo. Skarżąca wskazała, że w roku szkolnym 2018/2019 podjęła próbę dowozu syna do placówki w P. darmowym transportem zapewnionym przez szkołę, jednak musiała z niego rezygnować gdyż źle to wpływało na zdrowie psychiczne syna (ataki agresji, niechęć do wsiadania i wysiadania z autobusu), dodatkowo syn ma chorobę lokomocyjną i wydłużony czas przejazdu wiąże się z koniecznością podawania leków.

W odpowiedzi na skargę Burmistrz K. wniósł o jej oddalenie, wnioskując przy tym o dopuszczenie dowodu z zeznań w charakterze świadków J. P. – dyrektora Zespołu Szkół w K. oraz L. M. – dyrektora Szkoły Podstawowej w B., na okoliczność możliwości realizacji obowiązku szkolnego przez P. J. w szkole w K. lub B. zgodnie z orzeczeniem Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej w S.

Burmistrz K. podniósł, że zgodnie z art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe Gmina ma obowiązek zapewnić dowóz niepełnosprawnego syna skarżącej do "najbliższej szkoły", którą będzie szkoła podstawowa w B. lub K. Szkoła w P. znajduje się około 12 km od miejsca zamieszkania dziecka, a szkoła w B. znajduje się w odległości 3 km, zaś w K. 7 km.

Burmistrz K. wskazał, że znane mu jest orzecznictwem sądów administracyjnych, w którym wskazywano, że poprzez określenie "najbliższa szkoła" należy rozumieć szkołę pozwalająca realizować zlecenie zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka, a zatem dostosowane do jego zdolności psychofizycznych. Wskazując, że zarówno szkoła w B., jak i w K., prowadziła (w latach ubiegłych) i prowadzi nauczanie dzieci niepełnosprawnych, w tym dzieci z upośledzeniem o stopniu umiarkowanym i znacznym (dowód: wydruk z systemu informacji oświatowej dołączony do odpowiedzi na skargę). Obie szkoły posiadają zaplecze i kadrę umożliwiająca realizację zaleceń wynikających z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności P. J., jak również wynikających z orzeczenia Poradni Pedagogiczno – Psychologicznej w S.

Na marginesie Burmistrz K. wskazał, że zgodnie z orzeczeniem nr [...] optymalnym rozwiązaniem dla P. J. byłoby kontynuowanie nauki w szkole specjalnej, a Niepubliczna Szkoła w P. nie ma takiego statusu.

W piśmie z dnia 12 lutego 2020 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej wnioskował o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności oraz o zobowiązanie Burmistrza K. do zawarcia umowy w przedmiocie zwrotu kosztów przewozu niepełnosprawnego z miejsca jego zamieszkania do Niepublicznej Szkoły Podstawowej w P. i z powrotem.

W uzasadnieniu pisma wskazano, że wyłącznie Niepubliczna Szkoła Podstawowa w P. jest najbliższą placówką, która spełnia wymogi określone w orzeczeniu Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w S. z 30 sierpnia 2019 r. P. J. uczęszcza do tej placówki od 2014 r., jest to zatem jego szósty rok w tej placówce, zna nauczycieli, dzieci. Miejsce to jest najlepiej przygotowaną placówką w gminie, o czym świadczy między innymi ilość dzieci z niepełnosprawnością (w większości są to dzieci ze sprzężeniami, takie jak P., spoza miejsca, w którym znajduje się placówka). Natomiast do szkoły w B., czyli najbliżej położonej placówki geograficznie, uczęszcza dwoje dzieci z niepełnosprawnością, zaś do szkoły w K. troje (wydruk z systemu informacji oświatowej załączonego do odpowiedzi na skargę). Ponadto, w ocenie skarżącej, zmiana placówki na bliższą geograficznie wpłynie negatywnie na rozwój psychiczny P. J. z uwagi na zaburzenia psychiczne, jakie u niego występują. Bardzo ciężko adaptuje się on do nowych miejsc i osób, jest to dla niego ogromny stres. W obecnej szkole ma on bardzo dobrze dobrany indywidualny program terapeutyczno-edukacyjny, jest w klasie integracyjnej, ma nauczyciela wspomagającego, rodzice obserwują ciągły progres w rozwoju syna, który czuje się pewnie i bardzo lubi do niej chodzić.

W piśmie zakwestionowano stanowisko organu, że Szkoła Podstawowa im. J. i C. Z. w B. jest szkołą, która może realizować zlecenie zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności syna skarżącej. Organ nie uzasadnił swojego stanowiska w tym zakresie, powołał się jedynie na fakt, że do szkoły tej uczęszczają inni uczniowie z orzeczeniem o niepełnosprawności. Nie wykazał natomiast w żaden sposób, że wskazana przez niego szkoła prowadzi zajęcia rewalidacyjne, korekcyjne, wyrównawcze, specjalistyczne odpowiednie ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne uczniów. Nie wyjaśnił, czy zatrudnia ona specjalistów w szczególności pedagoga szkolnego, psychologa, logopedę, nauczycieli wspomagających, fizjoterapeutów, rehabilitantów, czy jest wyposażona w środki dydaktyczne odpowiednie ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne uczniów, nie wiadomo np. ilu jest psychologów, iloma uczniami muszą się zajmować, w jakim rozmiarze mogliby prowadzić zajęcia z uczniem, uwzględniające rodzaj jego niepełnosprawności, pozwalające na jego dalszy rozwój, tym bardziej, że w stosunku do P. J. zalecane jest opracowanie indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego.

W piśmie z 9 czerwca 2020 r. Burmistrz K. wniósł o dopuszczenie dowodu z wykazu kwalifikacji nauczycieli na okoliczność możliwości realizacji obowiązku szkolnego przez P. J. w szkole w B. lub K. zgodnie z zaleceniami Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej w S., załączając przedmiotowy wykaz do pisma.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), powołanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych aktów administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd, uwzględniając skargę na czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio (art. 146 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest czynność – pismo Burmistrza K. z 30 września 2019 r., którym odmówiono wnioskodawczyni A. M. D. zwrotu kosztów dojazdu syna P. J. do Niepublicznej Szkoły Podstawowej w P.

Wskazać należy, że skarżąca mogła złożyć kolejny wniosek o zwrot kosztów przejazdu niepełnosprawnego dziecka i zaskarżyć czynność organu z 30 września 2019 r. Wniosek złożono po zmianie okoliczności faktycznych, jaką było uzyskanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego P. J. z dnia 30 sierpnia 2019 r.

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej czynności Burmistrza K., Sąd orzekający doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona czynność należy do kategorii określonej w przepisie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a więc do innych aktów i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Istota sporu w postępowaniu będącym przedmiotem oceny legalności zaskarżonej czynności sprowadzała się do wykładni przepisu art. 39 ust. 4 pkt 1 i 3 ustawy Prawo oświatowe, w szczególności zaś do użytego w wyżej powołanym przepisie sformułowania "najbliższa szkoła". Bowiem wykładnia ta ma bezpośredni wpływ na istnienie (powstanie) po stronie gminy obowiązku zwrotu kosztów przejazdu niepełnosprawnego dziecka i jego opiekuna do szkoły.

Zgodnie z powołanym wyżej przepisem, obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia (pkt 1) oraz zwrot kosztów przejazdu ucznia, o którym mowa w pkt 1 i 2, oraz jego opiekuna do szkoły lub ośrodka, wymienionych w pkt 1 i 2, na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) a rodzicami, jeżeli dowożenie i opiekę zapewniają rodzice (pkt 3).

Tym samym, w świetle przywołanych przepisów ustawy, obowiązkowi organu odpowiada uprawnienie rodziców domagania się zapewnienia zwrotu kosztów dowozu niepełnosprawnemu dziecku do szkoły "najbliższej". Obowiązek gminy w tym zakresie jest ściśle związany z prawem podmiotowym uprawnionych.

Obowiązek gminy określony w art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy, zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu lub zwrotu kosztów przejazdu istnieje w odniesieniu do szkoły "najbliższej", a nie w stosunku do jakiegokolwiek innej szkoły.

Należy podzielić utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd wyrażany na gruncie uprzednio obowiązującego art. 17 ust. 3a pkt 1 ustawy o systemie oświaty, ale aktualny z uwagi na analogiczny zapis obecnie obowiązującej art. 39 ust. 4 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym na "bliskość" (szkoły, przedszkola, ośrodka) składa się nie tylko element położenia geograficznego (a więc odległość placówki od miejsca zamieszkania niepełnosprawnego dziecka), ale również element posiadania przez daną placówkę warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z konkretnym rodzajem niepełnosprawności. Przy czym, drugi element powinien być oceniany indywidualnie w świetle orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego (lub orzeczenia o niepełnosprawności danego dziecka).

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1961/14 wskazał, że szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie szkołą najbliższą w rozumieniu powyższego przepisu. Szkołą najbliższą "jest tylko szkoła pozwalająca realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka, a zatem dostosowana do zdolności psychofizycznych ucznia. Szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie zatem szkołą najbliższą w rozumieniu cytowanego przepisu".

Powyższy pogląd szeroko aprobowany jest w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki WSA w Gliwicach z dnia 19 lutego 2020 r. sygn. akt III SA/Gl 5/20, WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 27 listopada 2019 r. sygn. akt III SA/Go 585/19, WSA w Bydgoszczy z dnia 12 czerwca 2019 r. sygn. akt III SA/Bd 118/19, WSA w Szczecinie z dnia 11 kwietnia 2019 r. sygn. akt III SA/Sz 1320/18, WSA w Krakowie z dnia 17 stycznia 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 1248/18).

Należy zatem zgodzić się z organem, który w odpowiedzi na skargę podniósł, że pod pojęciem najbliższego ośrodka, o którym mowa w art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy należy rozumieć taki ośrodek, który nie tylko jest położony najbliżej miejsca zamieszkania dziecka pod względem geograficznym, lecz także taki, który będzie w stanie zapewnić realizację wszystkich zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, a nadto będzie miał możliwość zapewnienia dziecku miejsca w placówce.

Warunkiem skuteczności odmowy zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu lub odmowy zwrotu kosztów przejazdu - jest więc nie tylko wskazanie przez organ innej położonej bliżej szkoły, ale także wykazanie, że szkoła ta jest "najbliższa" w powyższym rozumieniu przepisu ustawy.

Zatem wybór szkoły nie należy od uznania organu, bowiem spoczywa na nim obowiązek, o jakim mowa w art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe. Podkreślić przy tym należy, że odbiorcą uprawnień opisanych w omawianej regulacji prawnej są dzieci niepełnosprawne, zarówno w zakresie ruchowym, jak też w zakresie ograniczeń intelektualnych. Ocena potrzeb i możliwości takich osób powinna więc być dokonywana w sposób szczególnie wnikliwy, roztropny i delikatny, a przede wszystkim z wykorzystaniem wiedzy fachowej. Ta zaś znajduje się m.in. w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Jest w nim opisany m.in. rodzaj niepełnosprawności (szczegółowa diagnoza), a także zalecenia dotyczące dalszego sposobu postępowania z dzieckiem (w tym także dotyczące dalszego kształcenia) wraz z uzasadnieniem (zob. wyrok WSA w Szczecinie z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 1320/18).

Obowiązek gminy zwrotu kosztów transportu syna skarżącego do wskazanej we wniosku szkoły (Niepublicznej Szkoły Podstawowej w P.) powstaje w przypadku braku innej "bliższej" szkoły spełniającej omawiane wymogi. Dlatego skuteczna odmowa realizacji obowiązku wymagała od organu wskazania takiej szkoły z uzasadnieniem stanowiska w tym zakresie.

Skoro bowiem we wniosku została określona konkretna szkoła, w ocenie matki dziecka "najbliższa", jako najpełniej realizująca zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, to po stronie organu powstał wymóg wykazania, że wskazana przez niego szkoła, będzie mogła w takim samym stopniu jak szkoła wskazana przez rodziców dziecka realizować zalecenia zawarte w tym orzeczeniu.

W zaskarżonej czynności taka szkoła została wskazana – Szkoła Podstawowa im. J. i C. Z. w B., jednak organ odmawiając skarżącej zwrotu kosztów dowozu dziecka niepełnosprawnego do wybranej przez nią szkoły nie wyjaśnił przesłanek wyboru tej szkoły, powołując się jedynie na kryterium bliskości geograficznej względem miejsca zamieszkania dziecka oraz fakt uczęszczania do niej dzieci z niepełnosprawnością. Organ zaniechał jakiejkolwiek analizy rodzaju niepełnosprawności P. J. oraz zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego i zestawienia ich z możliwościami edukacyjnymi placówki.

Dopiero na etapie postępowania sądowego, a więc po udzieleniu ostatecznej i negatywnej odpowiedzi pismem z 30 września 2019 r. (czynność będąca przedmiotem zaskarżenia) organ podjął kroki zmierzające do ustalenia "najbliższej" szkoły, składając wnioski dowodowe, tj. o dopuszczenie dowodu z zeznań w charakterze świadków J. P. – dyrektora Zespołu Szkół w K. oraz L. M. – dyrektora Szkoły Podstawowej w B. oraz dowodu z wykazu kwalifikacji nauczycieli w wskazanych powyżej placówkach na okoliczność możliwości realizacji obowiązku szkolnego przez P. J. w szkole w K. lub B. zgodnie z orzeczeniem Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej w S.

Sąd nie uwzględnił złożonych przez organ wniosków dowodowych. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. przeprowadzenie przez sąd administracyjny dowodu z zeznań świadków jest niedopuszczalne. Przepis ten stanowi bowiem, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić jedynie dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd nie dopuścił także dowodu z dokumentu - wykazu kwalifikacji nauczycieli, uznając, że postępowanie w tym zakresie winno toczyć się przed organem administracji. Sąd nie może bowiem aprobować sytuacji, w której ustalenia istotne dla prawidłowego rozpoznania wniosku są dokonywane dopiero w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Takie ustalenia organ powinien poczynić przed dokonaniem czynności i dać im wyraz w uzasadnieniu czynności, by umożliwić sądowi kontrolę jej prawidłowości.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że próba uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia w piśmie procesowym, jakim jest odpowiedź na skargę, złożonym po zakończeniu postępowania administracyjnego, nie może zastąpić uzasadnienia ani go uzupełniać. Rozważania i ocena powinny zostać zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, podobnie jak same ustalenia (por. wyrok WSA w Warszawie z 5 kwietnia 2006 r., sygn. akt V SA/Wa 2905/05). Pogląd ten należy odnieść także do działania organu polegającego na dokonaniu czynności. Kognicja sądu administracyjnego nie pozwala na dokonywanie ustaleń w sprawie, gdyż ustaleń tych dokonuje organ i powinny one znajdować odzwierciedlenie w kontrolowanej czynności. Zatem ustalenia faktyczne i argumentacja organu dotyczące istnienia innej "bliższej" placówki zapewniającej realizację potrzeb edukacyjnych niepełnosprawnego dziecka skarżącej nie mogą być przenoszone na etap postępowania sądowo-administracyjnego.

Organ został zapoznany z zaleceniami wynikającymi z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego syna skarżącej, miał zatem możliwości, aby rozpoznać indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne i możliwości psychofizyczne dziecka. Działania organu (przesłuchanie dyrektorów placówek, które są w ocenie organu "najbliższe" oraz analiza kwalifikacji nauczycieli w nich pracujących w kontekście zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego) powinny zostać podjęte po złożeniu wniosku, a efekt poszukiwań "najbliższej" szkoły powinien znaleźć odzwierciedlenie w udzielonej skarżącej odpowiedzi.

Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 1320/18 za "niezgodne z Prawem oświatowym należy uznać nakłanianie rodzica dziecka niepełnosprawnego wymagającego kształcenia specjalnego do edukacji tylko w takich placówkach, które rekomenduje organ i uzależnianie od tego zwrotu kosztów dowozu z pominięciem dogłębnej analizy, czy rekomendowane szkoły - w zestawieniu z niepełnosprawnością dziecka -są dla niego najbardziej odpowiednie. Z akt sprawy nie wynika, czy oprócz zbadania kryterium geograficznego organ wziął pod uwagę potrzeby edukacyjne, fizyczne i psychiczne dziecka a następnie zestawił je z realnymi możliwościami proponowanych placówek oświatowych." Z analogiczną sytuacja mamy do czynienia w niniejszej sprawie .

W sytuacji, w której organ twierdził, że realizacja zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, zostanie zapewniona przez inną placówkę (w B. lub K.), która jest położona bliżej miejsca zamieszkania dziecka, powinien również wykazać, że najbliższa szkoła podstawowa może zapewnić dziecku odpowiednie metody pracy i nauki, dostosowane do stopnia jego niepełnosprawności, dokonując w tym zakresie indywidualnej oceny w świetle orzeczenia o niepełnosprawności i orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka. Należy przy tym zauważyć, że ocena potrzeb i możliwości niepełnosprawnego dziecka powinna być przez organ dokonywana w sposób szczególnie wnikliwy, z uwzględnieniem, że skorzystanie z uprawnienia przewidzianego w art. 39 ust. 4 ustawy musi być realne, zaś uprawnienie to jest ściśle skorelowane z obowiązkiem gminy.

Organ powinien zatem poczynić konkretne ustalenia w tym zakresie i przedstawić je w dokonywanej czynności. Wtedy możliwa będzie pełna i kompleksowa ocena, czy istnieje inna placówka "bliższa", niż wnioskowana przez matkę dziecka.

Brak zachowania przedstawionych powyżej wymogów, przemawiał za koniecznością stwierdzenia bezskuteczności podjętej czynności. Bez poczynienia ustaleń w powyższym zakresie i przedstawienia argumentacji w zaskarżonej czynności, czynność ta została dokonana z naruszeniem art. 39 ust. 4 ustawy Prawo oświatowe.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności.

Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącej o zobowiązanie Burmistrza K. do zawarcia umowy z rodzicami P. J. w przedmiocie zwrotu kosztów przewozu niepełnosprawnego z miejsca jego zamieszkania do Niepublicznej Szkoły Podstawowej w P. i z powrotem, wskazać należy, że zgodnie z art. 146 § 2 p.p.s.a. w sprawach skarg na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sad może wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa. Jednak w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, przedstawiony materiał dowodowy nie dawał możliwości jednoznacznej oceny, czy wskazana przez skarżącą we wniosku z 15 września 2019 r. szkoła spełnia warunek określony w art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy. Ocena w tym zakresie wymaga dokonania ustaleń i poczynienia rozważań przez organ przy ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącej.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).

.