Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 666/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 26s -26e
journal: Dz.U. 2019 poz 1172
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
article: art. 145 par. 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca) Sędzia WSA Renata Nawrot Sędzia WSA Leszek Kobylski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi Polskiego Związku Niewidomych – Okręg [...] w K. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] stycznia 2020 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu środków przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenie społeczne 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz Polskiego Związku Niewidomych - Okręg [...] w K. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z 20.01.2020 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "PFRON") utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2019 r., znak: [...] nakazującą stronie Polskiemu Związkowi Niewidomych Okręg [...] w K. zwrot środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze wrzesień 2017 oraz październik 2017 r.

Zaskarżona przez Stronę decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

Organ I instancji zwrócił się pismami z 1 lutego 2O18 r. i 30 listopada 2018 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zwanego dalej: ,,ZUS" Oddział w K. o udzielenie informacji, czy strona opłaciła terminowo i w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, na FP i FGSP za okresy w ZUS: m. in. wrzesień i październik 2017 r. W odpowiedzi, pismem z 2 marca 2018 r., ZUS I Oddział w P. poinformował, że płatnik za okresy m.in. wrzesień i październik 2017 r. dokonał wpłat na poszczególne fundusze w następujący sposób: za wrzesień 2017 r. - na FUS w dniu 29 września 2O17 r. (w terminie) oraz różnicę w kwocie 667,28 zł w dniu 12 grudnia 2017 r., na FUZ i FPiGŚ w dniu 29 września 2017 r.; za październik 2017 r. na FUS w dniu 31 października 2017 r. (w terminie) oraz różnicę w kwocie 667,29 w dniu 12 grudnia 2017 r., FUZ w dniu 31 października 2017 r. (w terminie) oraz różnicę w kwocie 2,07 zł w dniu 12 grudnia 2017 r. i FPiGŚP w dniu 31 października 2017 r.

Z danych organu I instancji wynika, że Polski Związek Niewidomych Okręg [...] otrzymał dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze w PFRON: wrzesień i październik 2017 r. w łącznej kwocie 37 264,22 zł. W związku z powyższym, pismem z dnia 16 stycznia 2019r., wezwano pracodawcę do zwrotu nienależnie pobranego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych kwocie 37 264,22 zł w terminie 3 miesięcy od otrzymania wezwania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia otrzymania środków do dnia ich zwrotu, pouczając, że niewypełnienie obowiązku zwrotu ww. kwoty we wskazanym terminie, skutkować może wszczęciem postępowania administracyjnego z urzędu, wydaniem decyzji administracyjnej nakazującej zwrot środków Funduszu i skierowaniem sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego.

Pismem z 1 lutego 2019 r. Strona wyjaśniła, iż dopłaty z 12 grudnia 2017 r. wynikały z błędnego wyliczenia programu kadrowo-placowego i załączyła druki ZUS P DRA, ZUS P RSA za wrzesień 2017r., wyciągi z rachunku bankowego i nie zwróciła środków w terminie wskazanym w wezwaniu z 16 stycznia 2019 r.

Pismem z 25 kwietnia 2019 r., Fundusz zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot środków PFRON wypłaconych stronie tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za wrzesień i październik 2017 r.

Pismem z 10 maja 2017 r. strona wyjaśniła, że dopłaty z 12 grudnia 2017 r. nie dotyczyły osób niepełnosprawnych i wystąpiły z powodu błędu programu kadrowo-płacowego, załączając druki ZUS P DRA, ZUS P RSA za wrzesień 2017r. oraz wyciągi z rachunku bankowego.

Pismem z 27 maja 2019 r., ZUS I Oddział w P. poinformował, iż płatnik uregulował opłatę składek w następujący sposób:

1. za wrzesień 2017 r.: składka na FUS wyniosła 11 996,55 zł - zapłacono 11329,26 zł. w dniu 29 września 2017 r. oraz 678,28 zł (w tym 10%) w dniu 12 grudnia 2017 r., 0.01 zł zostało przeniesione z wpłaty na FUZ, składka na FUZ wyniosła 3 485,54 zł -zapłacono 3 485,54 zł w dniu 29 września 2017 r., składka na FP wniosła 266,99 zł - zapłacono 266,99 zł. w dniu 29 września 2017 r.

2. za październik 2017 r. składka na FUS wniosła 10 272,75 zł - zapłacono 9 605,46 zł. w dniu 31 października 2017 r. oraz 667,29 zł w dniu 12 grudnia 2017 r., składka na FUZ wniosła 3 008,48 zł - zapłacono 3 006,41 zł w dniu 31 października 2017 r. oraz 2,07 zł w dniu 12 grudnia 2017 r., składka na FP wniosła 254,71zl - zapłacono 254,71 zł w dniu 31 października 2017 r.

ZUS I Oddział w P. wskazał również, iż różnica składki za wrzesień 2017 r. w kwocie 667,29 zł. wynika z korekty raportu RSA z 24 listopada 2017 r., natomiast za październik 2017r. płatnik złożył korektę w 21 maja 2019 r., z której nie wynika różnica składek. Ponadto, co do października 2017 r. nie ma możliwości stwierdzenia jakich pracowników dotyczyła wpłata, ponieważ nie ma korekty na wyższą kwotę.

Strona pismem, które wpłynęło do Funduszu 13 sierpnia 2019 r. przedstawiła ponownie stanowisko w sprawie, załączając roczną ewidencję czasu pracy, druk INF-D-P, druk ZUS P DRA za wrzesień 2017 r., druki ZUS P RSA za wrzesień 2017r.

Decyzją z [...] września 2019 r. znak: [...], Prezes Zarządu PFRON nakazał stronie zwrot środków Funduszu, przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: wrzesień i październik 2017 r.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy strona podniosła, że należy ustalić indywidualne terminy poniesienia kosztów pracy za pracowników niepełnosprawnych, tj. czy suma kwot należności wchodzących w skład kosztów płacy w/w pracowników nie była wyższa od kwoty należności uiszczonej zbiorczo, a jeżeli nie to zdaniem strony dofinansowanie zostało pobrane należnie. Wskazała, że kwota należnych składek ZUS za wrzesień 2017 r. wyniosła 15081,80 zł, natomiast rzeczywiste koszty płacy pracowników niepełnosprawnych wyniosły 9208,83 zł, a za październik2017 r. wyniosła 12866,58 zł natomiast rzeczywiste koszty płacy pracowników niepełnosprawnych wyniosły 9208,83 zł.

Rozpoznając sprawę w następstwie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zarządu PFRON zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję własną z [...] września 2019 r.

W uzasadnieniu wskazano, że w pismach ZUS z 25 i 26 listopada 2019 r., które dotyczą pracowników niepełnosprawnych ujętych w załącznikach INF-DP do wniosków Wn-D za okresy wrzesień i październik 2017 r., tj. J. W., C. B., M. Z., l. W., J. H., S. R., W. C., M. O., K. K., A. Ś. – G., P. J., M. D., A. C., P. F. ZUS przedstawił zestawienia składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne na każdego ww. ubezpieczonego oraz poinformował, że płatnik dokonywał rozliczenia należnych składek w zbiorczej deklaracji rozliczeniowej - ZUS DRA, zaś kwotę składek za poszczególnych ubezpieczonych płatnik wykazywał w imiennych raportach miesięcznych o należnych składkach i wypłaconych świadczeniach - ZUS RCA sporządzonych dla tych ubezpieczonych. Nadto ZUS poinformował, że nie ma możliwości wskazania, czy za ww. ubezpieczonych były odprowadzane składki na FP i FGSP, ponieważ płatnik wskazuje zbiorczo w deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA wysokości składek na FP i FGŚP za wszystkie osoby, za które ma obowiązek opłacić składki, wobec czego nie wykazuje tych składek w imiennych raportach rozliczeniowych, a na koncie ubezpieczonych nie są ewidencjonowane daty wpłat składek wobec czego organ uznał, ze składki za w/w ubezpieczonych opłacono zgodnie z rozliczeniem należności płatnika przekazanego przez ZUS pismem z 20 listopada 2019 r.

Organ wskazał, że zgodnie z art.26a ust. 1 a pkt 3 ustawy o rehabilitacji, w brzmieniu obowiązującym od 1 grudnia 2012 r., miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni. Koszty płacy wg art. 2 ust. 4a ustawy o rehabilitacji oznaczają wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zgodnie z art. 26a ust. 1a2 w/w ustawy, kwota miesięcznych należnych składek, opłaconych z uchybieniem terminu, o którym mowa w ust. 1a1 pkt 3, nie może przekroczyć wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc. Jeżeli pracodawca ubiegający się o wypłatę środków PFRON tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, dokona częściowej zapłaty składek do ZUS z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni, zaś kwota opłacona po terminie wskazanym w art. 25a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, nie przekroczy 2% składek należnych za dany miesiąc, pracodawca nie traci prawa do uzyskania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za ten okres.

Organ na podstawie danych uzyskanych ZUS, tj. pisma z 20 listopada 2019 r. ustalił że składki ZUS od wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych zostały opłacone za wrzesień 2017 r. na FUS ostatecznie 12 grudnia 2017 r., a za październik 2O17 r. 12 grudnia 2017 r., podczas, gdy stronę obowiązywał termin za wrzesień do 16 października 2017 r., a za październik do 15 listopada 2017 r. W ocenie PFRON skoro na koncie płatnika za okresy rozliczeniowe objęte postępowaniem zaewidencjonowano wpłaty, które zostały dokonane z uchybieniem terminów wynikających z odrębnych przepisów przekraczających 14 dni, informację ta należy utożsamić ze stanem widniejącym na koncie każdego ubezpieczonego zgłoszonego w danym okresie w tym również za stanem widniejącym na koncie ubezpieczonych posiadających orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Nie bez znaczenia jest również fakt, że informacje przekazane przez ZUS stanowią dowód w postaci dokumentu urzędowego , który korzysta z domniemania prawdziwości tj. pochodzenia dokumentu od właściwego organu oraz zgodności ze stanem faktycznym złożonego w ich treści oświadczenia. Organ wskazał też na brak norm prawnych do przyznania pierwszeństwa w rozliczaniu składek na ubezpieczenia społeczne dla osób niepełnosprawnych, a potem na pozostałych zatrudnionych i stwierdził, ze rozliczenia dokonuje się proporcjonalnie i w określonej kolejności.

W skardze na w/w decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący Polski Związek Niewidomych Okręg [...] w K. (dalej: Skarżący, strona) zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. art. 26a ust. 1 a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji poprzez brak ustalenia czy uchybienie terminów opłacenia składek za okres wrzesień 2017 i październik 2017 dotyczyło pracowników niepełnosprawnych na które pobierano dofinansowanie mimo wyjaśnień składanych przez Skarżącego w toku postępowania,

2. art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji poprzez błędną wykładnię definicji kosztów płacy jako kosztów płacy wszystkich zatrudnionych pracowników,

W związku z powyższym, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazał m.in., że w toku postępowania administracyjnego pismem z dnia 10 maja 2019 r. złożył wyjaśnienia stwierdzając, iż składki za okresy wrzesień 2017 i październik 2017 w stosunku do osób z niepełnosprawnością były odprowadzane terminowo i w pełnej wysokości, co znajduje potwierdzenie w imiennych deklaracjach RCA składanych do ZUS, natomiast korekty deklaracji za okresy wrzesień 2017 i październik 2017 wynikały z błędnego potrącenia zasiłku chorobowego w związku z chorobą pracownika niepełnosprawnego, którego wynagrodzenie nie generowało powyższych składek. Zauważył, że na dowód powyższych twierdzeń Skarżący przedstawił stosowne dokumenty - deklaracje DRA, RCA, wydruki z systemu bankowości elektronicznej potwierdzające dokonanie płatności w terminie i w określonej wysokości. Skarżący powtórzył argumenty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, iż kwota zbiorcza składek za wrzesień 2017 i październik 2017 opłaconych w terminie do ZUS była wyższa niż koszty płacy pracowników niepełnosprawnych. Stwierdził, że organ oparł się na dokumentach ZUS wskazujących, iż zaległość w składkach na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za wrzesień 2017 w wysokości 678,28 zł powstała wskutek korekty deklaracji RSA z 24 listopada 2017 i została uregulowana w 12 grudnia 2017, a zaległość w składkach na FUS za październik 2017 w wysokości 678,28 zł powstała wskutek korekty deklaracji RSA z 21 maja 2019 r. z której nie wynikała różnica składek, zatem oparł się wyłącznie na dokumentach otrzymanych z ZUS, a pominął wyjaśnienia składane przez Skarżącego. Co prawda Prezes PFRON zwrócił się do ZUS z wnioskiem o informację o terminach poniesienia kosztów indywidualnych pracowników niepełnosprawnych, lecz otrzymał odpowiedź, iż na koncie ubezpieczonych nie są ewidencjonowane daty wpłat składek. Skarżący podkreślił, że w toku postępowania wskazywał, iż imienne raporty RCA składane do ZUS dotyczące pracowników niepełnosprawnych na których pobierane było dofinansowanie były przekazywane terminowo i nie dokonywano w nich korekt, co wskazuje, że składki w stosunku do tych osób odprowadzane były terminowo i zgodnie z art. 26a ust. 1 a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowa argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, zwana dalej "ppsa"), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 ppsa.

Mając na uwadze ww. kryteria kontroli sądowej stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu.

Zarządzeniem z 17 grudnia 2020 r. sprawa niniejsza została skierowana przez Przewodniczącego Wydziału na posiedzenie niejawne w trybie art. 15zzs (4) ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374)

Przechodząc do analizy sprawy Sąd zauważa, że Unia Europejska w sposób szczególny wspiera osoby niepełnosprawne, co znajduje także odzwierciedlenie w preambule rozporządzenia Komisji (UE) z dnia 17 czerwca 2014 r. nr 651/2014 uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE z 2014 r. nr. 187 str. 1, dalej rozporządzenie 651/2014). Zgodnie bowiem z motywem 52 i 54 tego rozporządzenia wspieranie (...) pracowników niepełnosprawnych to niezwykle istotne cele polityki gospodarczej i społecznej Unii i jej państw członkowskich. Pewne kategorie pracowników (...) niepełnosprawnych wciąż mają trudności z wejściem na rynek pracy i pozostaniu na nim. W związku z tym organy publiczne mogą stosować środki mające na celu zachęcenie przedsiębiorstw do zwiększenia poziomów zatrudnienia tych kategorii pracowników, zwłaszcza osób młodych. Jako że koszty zatrudnienia stanowią część zwykłych kosztów operacyjnych każdego przedsiębiorstwa, pomoc na zatrudnienie (...) pracowników niepełnosprawnych powinna mieć pozytywny wpływ na poziomy zatrudnienia wspomnianych kategorii pracowników i nie powinna zaledwie umożliwiać przedsiębiorstwom ograniczenie kosztów, które musiałyby ponieść w przypadku nieotrzymania pomocy. Pomoc taka powinna być więc wyłączona z obowiązku zgłoszenia, jeśli istnieje prawdopodobieństwo, że przyczyni się ona do wejścia lub ponownego wejścia tych kategorii pracowników na rynek pracy i pozostania na nim.

Miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przysługuje pracodawcy po spełnieniu warunków określonych w art. 26a-26c ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1172 j.t., dalej ustawa o rehabilitacji).

Przypomnieć należy, że przy stosowaniu przepisu art. 26a ustawy o rehabilitacji (stanowiącym przesłanki nabycia uprawnienia przez pracodawcę) oraz przy jego wykładni należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Wykładnia przepisów krajowych powinna być zgodna z wykładnią przepisów unijnych. Zgodnie z art. 48a ust. 2 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu, przyznane pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą na podstawie art. 26, art. 26a, art. 26d i art. 32 ust. 1 pkt 2 stanowią pomoc na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia 651/2014.

Art. 2 pkt 3 rozporządzenia 651/2014 pracownika niepełnosprawnego definiuje jako każdą osobę, która: a) jest uznana za osobę niepełnosprawną na mocy prawa krajowego; lub b) ma długotrwale naruszoną sprawność fizyczną, umysłową, intelektualną lub sensoryczną, co może, w oddziaływaniu z różnymi barierami, utrudniać im pełne i skuteczne uczestnictwo w środowisku pracy na równych zasadach z innymi pracownikami.

Zgodnie z treścią art. 2 pkt 10 ustawy o rehabilitacji niepełnosprawność to trwała lub okresowa niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy. Natomiast osobą niepełnosprawną jest zgodnie z art. 1 ustawy o rehabilitacji jest osoba, której niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem: 1) o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności lub 2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów, lub 3) o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia.

Art. 33 ust. 1 rozporządzenia 651/2014 stanowi, że pomoc na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych jest zgodna z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 3 Traktatu i wyłączona z obowiązku zgłoszenia, o którym mowa w art. 108 ust. 3 Traktatu, jeżeli spełnione są warunki ustanowione w niniejszym artykule i w rozdziale I. Intensywność pomocy nie przekracza 75 % kosztów kwalifikowalnych (art. 33 ust. 5).

Zgodnie z art. 26a ust. 1a (1) pkt 3 ustawy o rehabilitacji miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.

W myśl art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji kwota miesięcznego dofinansowania nie może przekroczyć 90% faktycznie i terminowo poniesionych miesięcznych kosztów płacy, a w przypadku pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą, w rozumieniu przepisów o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, zwanego dalej "pracodawcą wykonującym działalność gospodarczą", 75% tych kosztów. Tym samym art. 26a ust. 4 w zakresie intensywności pomocy dla osób prowadzących działalność gospodarczą jest odzwierciedleniem 33 ust. 5 rozporządzenia 651/2014.

Koszty płacy oznaczają, zgodnie z art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Należy zauważyć, że za terminowo poniesione koszty płacy uznaje się te, które zostały poniesione w terminach wynikających odpowiednio z przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (wynagrodzenie), z ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (należności składkowe) oraz z ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń).

W sprawie sporna jest kwestia związana z opłaceniem należności składkowych.

Zgodnie natomiast z art. 47 ust. 1 usus płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż: 1) do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie; 2) do 5 dnia następnego miesiąca - dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych; 3) do 15 dnia następnego miesiąca - dla pozostałych płatników.

Sąd w tym miejscu ponownie wskazuje, że przy wykładni przepisów krajowych należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Jest to szczególnie istotne przy odkodowaniu normy prawnej wskazanej w powołanym art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji. Zauważyć bowiem należy, że art. 33 ust. 2 rozporządzenia 651/2014 wskazuje, że za koszty kwalifikowalne uznaje się koszty płacy w danym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego. Tym samym przepisy dotyczące dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych jednoznacznie wiążą koszty płacy z zatrudnieniem konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie wszystkich pracowników, w tym pracowników pełnosprawnych.

Nieterminowe pokrywanie przez pracodawców miesięcznych kosztów płacy, o którym mowa w art. 26a ust. 1a (1) pkt 3 ustawy o rehabilitacji i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji odnosi się zatem wyłącznie do kosztów płacy pracownika niepełnosprawnego, a nie pracowników ogółem. Sąd wyjaśnia, że rola Prezesa PFRON jest ograniczona do kontroli działalności pracodawcy w zakresie odnoszącym się tylko do osób niepełnosprawnych, a nie w całej rozciągłości, która nie ma wpływu na wynagrodzenie osób niepełnosprawnych. W wypadku, gdy nie ma żadnych wątpliwości, że koszty płacy osoby niepełnosprawnej zostały pokryte w zgodzie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, to niepokrywania kosztów płacy osób pełnosprawnych w wymaganych terminach organ nie może oceniać w kontekście art. 26a ust. 1a (1) pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji, a jedynie w takim wypadku jest zobowiązany do ustalenia, czy przedsiębiorca nie znajduje się w trudniej sytuacji ekonomicznej wg kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej (art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji).

Podobne do prezentowanego powyżej stanowiska zajął tutejszy Sąd w wyrokach: z dnia 7 czerwca 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 85/19, z dnia 8 marca 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1591/18 i V SA/Wa 1592/18, z dnia 22 stycznia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1511/18 gdzie stwierdza się, że skoro pracodawca uzyskuje dofinansowanie do wynagrodzenia konkretnego pracownika niepełnosprawnego, to w decyzji organ winien odnosić wszelkie nieprawidłowości, które ustalił do tego konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie globalnie w sposób uniemożliwiający kontrolę ze strony sądu.

W tej części Sąd podziela stanowisko, że skoro Skarżący składała deklaracje rozliczeniowe za wielu pracowników, to w toku postępowania organ powinien wyjaśnić czy opóźnienia w opłacaniu składek dotyczyły wszystkich czy tyko pracowników niepełnosprawnych, co miałoby wpływ na kwotę żądanego zwrotu.

Dlatego też w ocenie sądu organ badając, czy wystąpiła przesłanka z art. 26a ust. 1a (1) pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji powinien był ustalić, czy Strona poniosła koszty płacy pracownika niepełnosprawnego z uchybieniem terminów wynikających z odrębnych przepisów. Organ odwoławczy takich ustaleń w sprawie nie dokonał. Dodatkowo trzeba wskazać, że istotnie z przepisów ustawy o rehabilitacji wynika, że funkcjonujący system wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych w formie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych uznaje koszty płacy jako całość i nie ma możliwości wnioskowania o dofinansowanie jedynie do części tych kosztów. Taka konstrukcja systemu wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych (a nie wszystkich pracowników) ma na celu ochronę tych pracowników. Poniesienie przez pracodawcę kosztów płacy związanych z wypłatą wynagrodzenia wiąże się ściśle również z poniesieniem pozostałych kosztów płacy, tj. m.in. kosztów ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego, składek na Fundusz Pracy i FGŚP. W związku z powyższym wystarczającym jest, aby pracodawca nie poniósł któregokolwiek z ww. kosztów płacy np. w zakresie składek na ubezpieczenia zdrowotne pracowników niepełnosprawnych, aby stwierdzić, że dofinansowanie nie przysługuje.

Sąd wskazuje, że należy odróżnić sytuację, gdy pracodawca uchyla się od terminowego opłacania składek od sytuacji, gdy nieuiszczenie składki w odpowiedniej wysokości zostało wykazane po terminie złożenia wniosku i było spowodowane innymi czynnikami np. niezawinionymi przez pracodawcę (patrz tak wyrok WSA w Warszawie z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1679/19). Prezes PFRON tych sytuacji nie odróżnia i co więcej zdaje się nie zauważać stanowiska ZUS, a przynajmniej nie wiązać z tym żadnych konsekwencji, że rozliczenie konta płatnika jest procesem dynamicznym. A więc każda korekta deklaracji, która wymaga np. dopłacenia środków powoduje rozksięgowanie pierwotnej wpłaty i ponowne zaksięgowanie w zmienionej kwocie na koncie płatnika. Organ natomiast winien ustalać wszelkie zmiany nie na koncie płatnika tylko na koncie pracownika. I skoro, to ustalenie jest niemożliwe, tylko na podstawie danych otrzymanych od ZUS, jak wskazuje w decyzji Prezes PFRON, to organ powinien dokonać takiej analizy na podstawie danych ZUS uzupełnionych danymi np. otrzymanymi od strony w postaci deklaracji rozliczeniowych ZUS DRA, RCA, ich korekt i dowodów wpłat, które to dane następnie można i powinno się sprawdzić w ZUS. Natomiast nie do zaakceptowania jest stanowisko organu, który bez własnej analizy sprawy opiera się jedynie na niepełnej informacji pochodzącej od ZUS w zakresie rozliczenia konta płatnika, a nie konkretnego pracownika.

Co więcej w ocenie sądu rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych co do zasady określa konkretny sposób zaliczania wpłat na poszczególne fundusze. Jednakże nie jest to jedyny akt, gdyż ZUS w zakresie rozliczania składek na mocy art. 31 usus ma obowiązek odpowiednio stosować np. art. 62 § 1 O.p. wskazujący na inny odmienny od rozporządzenia sposób rozliczania składek (zobowiązany sam może wskazać konkretny sposób zaliczenia tych składek).

Zdaniem Sądu, także co do zasady jest do zaakceptowania stanowisko organu wskazujące, że koszty płacy stanowią określoną całość. Jednakże stanowią one określoną całość przy pierwotnej wpłacie, rozliczanej zgodnie z powołanym rozporządzeniem, a nie przy kolejnych korektach deklaracji rozliczeniowych. W tym miejscu Sąd chce zobrazować ten stan na określonym przykładzie. Hipotetycznie przyjmując, że określony pracodawca zatrudnia osoby pełnosprawne i niepełnosprawne, w deklaracji rozliczeniowej za dany miesiąc wykazuje łącznie kwotę na wszystkie fundusze ZUS w wysokości 1.000.000 zł, która to kwota zostaje zapłacona i pokrywa wszystkie należności za każdego zatrudnionego pracownika. Następnie w wyniku określonej sytuacji (np. wyrok sądu dotyczący określonego pracownika) powstaje konieczność dokonania korekty tej deklaracji (np. do kwoty 1.000.500 zł), którą to korektę pracodawca składa w wymaganym przez przepisy terminie. Wówczas ZUS dokonuje ponownego księgowania kwoty na określone fundusze zgodnie z korektą deklaracji. To w takim wypadku organ nie może wskazywać, że koszty płacy stanowią pewną całość. Rolą Prezesa PFRON będzie ustalenie: z jakiego tytułu została dokonana korekta; czy korekta ta ma oparcie w zdarzeniu, za które pracodawca odpowiada, tzn. czy nie jest wynikiem zawinionego i świadomego działania; jakiego pracownika ta korekta dotyczy (pełnosprawny, niepełnosprawny). I np. w wypadku ustalenia, że korekta ta dotyczy pracownika pełnosprawnego, to wówczas organ nie ma uprawnień do kwestionowania terminowości zapłaty należności składkowych. Natomiast w wypadku ustalenia, że korekta ta dotyczy pracownika niepełnosprawnego, to tylko wówczas organ będzie mógł, ale tylko co do tej osoby zażądać zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, z uwzględnieniem art. 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji.

Zgodnie z art. 66 ustawy o rehabilitacji, w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego. W myśl art. 7 k.p.a. organy administracji w toku postępowania stoją na straży praworządności i winny dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosowanie do art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkiem organu jest zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, natomiast z art. 11 k.p.a. wynika jednoznaczny obowiązek wyjaśniania stronom zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy. Wyrazem realizacji powyższych zasad winno być zaś uzasadnienie decyzji, zawierające wszystkie elementy wskazane w art. 107 § 3 k.p.a. W doktrynie podnosi się przy tym, iż decyzje administracyjne powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi wynikać zatem, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych oraz dokonał oceny tych materiałów. Nadto, organ działający w trybie odwoławczym ma obowiązek ponownego rozpoznania oraz merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie, przy uwzględnieniu zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. To właśnie decyzja organu odwoławczego jest bowiem źródłem praw jej adresatów albo nałożonych na nich obowiązków, gdyż ostatecznie kształtuje ona treść stosunku administracyjnoprawnego.

Podkreślić należy, że postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Sąd stwierdza, że istotnie dowód przedstawiony przez ZUS ma walor dokumentu urzędowego, jednakże jak każdy dowód podlega ocenie przez gospodarza postępowania, w tym wypadku przez Prezesa PFRON i w wypadku, gdy treść dowodu w sposób niepełny odzwierciedla stan faktyczny, albo też temu dowodowi przeczą inne dowody, także z dokumentów (np. przedstawione przez stronę), to organ winien dokonać ich oceny i ewentualnie wyjaśnić powody rozbieżności oraz je przedstawić w decyzji. Organ powinien także, zgodnie z obowiązującym zasadami prowadzenia postępowania i uzasadniania decyzji, odnieść się do wyjaśnień Skarżącego i przedstawianych przez niego dowodów, które w jej ocenie prowadzą do zupełnie odmiennych ustaleń. Powyższe pozwala na kontrolę przyjętego stanowiska, a także umożliwia stronie polemikę z ustaleniami organu.

Mając powyższe na względzie, w ocenie Sądu, organ naruszył przepisy materialne tj. art. 2 ust. 4a w zw. z art. 26a ust. 1a (1) ust. 3 ustawy o rehabilitacji, a także naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ uwzględni stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym orzeczeniu, w tym ustali i przedstawi w decyzji informację o niedopłacie za sporne miesiące na indywidualnym koncie ZUS każdej z niepełnosprawnych osób, a także wyjaśni skąd pojawiły się niedopłaty na indywidulanych kontach pracownika niepełnosprawnego. Odniesie się także do stawianych przez Stronę zarzutów, twierdzeń i złożonych dokumentów w toku postępowania administracyjnego, w tym m.in. do deklaracji rozliczeniowych ZUS –P DRA z 1.09.2017 r. z 3.09.2017r., ZUS –PRSA z 3.09.2017r., pism Skarżącego z 1.02.2019r., 10.05.2019r., 30.09.2019r.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1 wyroku).

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 209 ppsa (pkt 2). Wskazana kwota stanowi wysokość uiszczonego wpisu od skargi - 200 zł.