Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 768/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2015 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości: oddala skargę.


UZASADNIENIE

Z akt sprawy wynika, że [...] maja 2013 r. R. S. (dalej: Skarżąca) złożyła w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, w którym zadeklarowała w ramach Pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne:

- w wariancie 2.1 - Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) działki rolne o łącznej powierzchni 4,58 ha, w tym:

■ działkę rolną K o powierzchni 1,38 ha,

■ działkę rolną O o powierzchni 3,20 ha;

- w wariancie 2.3 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) działkę rolną B o powierzchni 0,99 ha;

- w wariancie 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) działki rolne o łącznej powierzchni 45,85 ha, w tym:

■ działkę rolną A o powierzchni 7,28 ha,

■ działkę rolną C o powierzchni 1,20 ha,

■ działkę rolną D o powierzchni 5,54 ha,

■ działkę rolną F o powierzchni 0,80 ha,

■ działkę rolną G o powierzchni 15,00 ha,

■ działkę rolną FI o powierzchni 3,86 ha,

■ działkę rolną I o powierzchni 7,67 ha,

■ działkę rolną J o powierzchni 1,24 ha,

■ działkę rolną L o powierzchni 1,00 ha,

■ działkę rolną M o powierzchni 0,33 ha,

■ działkę rolną N o powierzchni 1,67 ha,

■ działkę rolną P o powierzchni 0,26 ha.

W dniach od 10 lipca 2013 r. do 14 sierpnia 2013 r. (z przerwą pomiędzy 17 lipca a 13 sierpnia 2013 r.) w gospodarstwie rolnym Skarżącej została przeprowadzona kontrola na miejscu, w wyniku której inspektorzy terenowi stwierdzili nieprawidłowości oznaczane kodami pokontrolnymi:

- DR 49 - do wyliczenia tolerancji pomiaru zastosowano wartość obwodu zewnętrznego - na działce rolnej B;

- DR 50 - granice upraw wykraczają poza granice działki/ek referencyjnej/yc zadeklarowanej/ych we wniosku - na działkach rolnych A, C, P;

- DR 51 - stwierdzono obszar tymczasowo niekwalifikujący się do płatności - na działkach rolnych B, L, M, N, O, P;

- DR 52 - stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania - na działkach rolnych B, L, M, N, O;

- DR 53 - stwierdzono zmniejszenie zasięgu pola gospodarowania - na działkach rolnych A, O;

- DR 13+ - zadeklarowana powierzchni całkowita działki rolnej jest większa od powierzchni całkowitej stwierdzonej - na działce rolnej A.

Ponadto w ramach przeprowadzonej kontroli inspektorzy terenowi dokonali obliczeń obsady drzew jabłoni domowej, na działkach deklarowanych w wariancie 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania), która wyniosła:

• na działce rolnej A - 583 szt.

• na działce rolnej C - 117 szt.

• na działce rolnej D - 632 szt.

• na działce rolnej F - 71 szt.

• na działce rolnej G - 1006 szt.

• na działce rolnej H - 388 sz.

• na działce rolnej 1 - 882 szt.

• na działce rolnej J - 158 szt.

• na działce rolnej L - 112 szt.

• na działce rolnej M - 37 szt.

• na działce rolnej N - 208 szt.

• na działce rolnej P - 34 szt.

W odniesieniu do wskazanych działek rolnych stwierdzono nieprawidłowości oznaczane kodami pokontrolnymi:

- E2 - materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań (skutkujący nałożeniem sankcji 100 % powierzchni) - na działkach rolnych A, C, D, F, G, H, I, L, M;

- E7 - nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów (skutkujący nałożeniem sankcji 100 % powierzchni) - na działkach rolnych A, C, D, F, G, H, I, L, M.

Zgodnie z raportami z czynności kontrolnych Nr [...] oraz Nr [...] - w dniu 9 lipca 2013 r. Skarżąca została skutecznie powiadomiona o zamiarze przeprowadzenia w jej gospodarstwie inspekcji terenowej. Ponadto Skarżąca była obecna przy przedmiotowej kontroli.

W dniu 5 sierpnia 2013 r., czyli w trakcie trwania w gospodarstwie czynności kontrolnych, Skarżąca skierowała do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. pismo, w którym poinformowała, że "Obecnie na działkach prowadzone są prace pielęgnacyjne polegające na usuwaniu zniszczonych sadzonek i porozrywanych siatek ochronnych, zakładaniu nowych osłon. (...) Pomimo założonych osłonek zwierzęta niszczą sadzonki na bieżąco. Działki są położone z dala od zabudowań i blisko lasu co sprzyja swobodnemu poruszaniu się zwierzyny. Niszczą sadzonki tegoroczne jak i te, 2 - 3 letnie. (...) Braki w obsadzie spowodowane zostały głównie przez zwierzęta leśne i gwałtowny wzrost temperatur. Działania takie uniemożliwiają utrzymanie wymaganej obsady przez cały rok".

W dniu 5 listopada 2013 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. wpłynął protokół oględzin w uprawach rolnych Nr [...], w którym wskazano, że na gruntach należących do Skarżącej stwierdzono w wyniku przeprowadzonych oględzin: "Uszkodzenia drzewek z okresu 3 lat wstecz. Szkody spowodowane przez zwierzynę łowną (sarna, jeleń). Mogą również występować szkody od łosia. (...) występują również drzewka uschnięte (kwestia sadzenia?). Drzewka zabezpieczone przed gryzoniami. W porozumieniu z KŁ [...], KŁ ustawi wokół zagrożonej uprawy ambony".

W dniu 20 grudnia 2013 r. Skarżąca skierowała do Kierownika Biura Powiatowej ARiMR w L. pismo, w którym poinformowała, że: "Zgodnie wcześniejszymi założeniami, po wykonaniu prac pielęgnacyjnych oraz poniesieniu ponownych nakładów czasowych i finansowych zakończyłam kolejny etap uzupełniania obsady nowymi sadzonkami. (...) W celu ochrony przed zwierzętami w porozumieniu z K. zostały zainstalowane ambony dla myśliwych oraz wykonane we własnym zakresu rozmieszczono straszaki w postaci "strachów na wróble" i ogrodzeń z elementami blaszanymi, foliowymi itp. Termin dosadzeń został przesunięty w czasie do maksimum z powodu zawartości wody w glebie ".

W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. wydał w dniu [...] lutego 2014 r. decyzję Nr [...] o przyznaniu Skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 w pomniejszonej wysokości uwzględniając do płatności:

- w wariancie 2.1 - Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) powierzchnię deklarowaną 4,58 ha,

- w wariancie 2.3 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) powierzchnię deklarowaną 0,99 ha,

- w wariancie 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) powierzchnię 3,17 ha, przy powierzchni deklarowanej 45,85 ha.

W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ wskazał, że: "Biorąc pod uwagę cały materiał dowodowy w sprawie Kierownik BP w L. wydał decyzję w sprawie płatności rolnośrodowiskowej w oparciu o protokół z kontroli na miejscu. W związku z powyższym płatność dla wariantu 2.10 została pomniejszona o kwotę 76.824,00 zł. Należy zwrócić uwagę, iż strona nie złożyła wniosku poprawnego pod względem faktycznym, nie wykazała również, że nie jest winna nieprawidłowości oraz nie poinformowała organu na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia. W ocenie Kierownika BP ARiMR w L., w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności do odstąpienia od zastosowania obniżek w myśl art 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009". Ponadto organ wskazał, że: "Kategorie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności określone są w § 45 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. (...) oraz w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r., zgodnie z którymi "przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane: przez beneficjenta (...) na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności". Natomiast z uwagi na fakt. że: "(...) strona nie poinformowała na piśmie Kierownika BP o zaistniałych okolicznościach w uprawach sadowniczych w terminie 10 dni, organ I instancji postanowił nie uznać złożonych przez stronę dowodów w postaci protokołu nr [...] oględzin w uprawach i płodach rolnych (nr dok. [...]) jako wyjątkowe okoliczności".

Wskazana decyzja została doręczona Skarżącej za zwrotnym potwierdzeniem odbioru 4 lutego 2014 r.

Nie wniesiono od niej odwołania i zyskała walor ostateczności.

W dniu 4 czerwca 2014 r. (data nadania w placówce pocztowej) Skarżąca skierowała do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O. wniosek o stwierdzenie - na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - nieważności przedstawionej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L.

W wyniku przeprowadzonego postępowania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O. wydał [...] lipca 2014 r. decyzję Nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z [...] lutego 2014 r. o przyznaniu Skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 w pomniejszonej wysokości.

Od tego rozstrzygnięcia Skarżąca wniosła odwołanie do Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Decyzją z [...] września 2014 r. Prezes ARiMR uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O. z [...] lipca 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania organ ten [...] października 2014 r. wydał decyzję Nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z [...] lutego 2014 r. o przyznaniu Skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 w pomniejszonej wysokości.

Od wskazanej decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O. Skarżąca wniosła odwołanie do Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

W dniu [...] grudnia 2014 r. Prezes ARiMR decyzją nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Od tej ostatniej decyzji Skarżąca wniosła odwołanie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Prezesa ARiMR. W skardze sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika wskazano, jednak że przedmiotem zaskarżenia jest: "decyzja nr [...] z dnia [...].12.2014 r. oraz decyzja nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika BP ARiMR w L. o przyznaniu Skarżącej płatności na rok 2013 w pomniejszonej wysokości". Jednocześnie pełnomocnik Skarżącej stwierdziła, że: zaskarża w całości przedmiotowe decyzje nr [...] i nr [...] i wnosi o ich uchylenie w całości oraz o stwierdzenie nieważności decyzji o nr [...] z dnia [...] lutego 2014 roku wydanej przez Kierownika BP ARiMR w L.". W skardze sformułowano następujące zarzuty odwoławcze (przytoczone in extenso): "

Art. 51 ust. 1 w/w Rozporządzenia zgodnie z którym, jeżeli w jakimkolwiek momencie w ciągu danego roku kalendarzowego nie są przestrzegane podstawowe wymogi w zakresie zarządzania lub zasady dobrej kultury rolnej zgodną z ochroną środowiska i jeżeli jest to wynikiem działania lub zaniechania, które można przypisać bezpośrednio beneficjentowi składającemu w danym roku wniosek o płatność, wtedy na podstawie szczegółowych zasad, o których mowa w ust. 4 redukuje się płatność lub się wyklucza beneficjenta, poprzez jego pominięcie, podczas gdy redukcję lub wykluczenie z płatności można zastosować jedynie po stwierdzeniu winy lub zaniechania Beneficjenta a tego z protokołów kontroli wywnioskować nie można. Ponadto nawet w wyniku zaniedbania redukcja nie może przekroczyć 5% i tylko w przypadku nie podjęcia po wezwaniu działań naprawczych przez Beneficjenta. W niniejszym przypadku organ kontroli nie ustalił, czy brak obsady o ile w ogóle nastąpił wynika z winy Beneficjenta i czy Beneficjent podjął działania naprawcze.

Art. 18 ust. 2 ROZPORZĄDZENIA KOMISJI (UE) NR 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy ubytki w sadzie spowodowane przez zwierzynę łowną było okolicznością krótkotrwałą i usuwalną i niemożliwą do przewidzenia w dniu zakładania sadów oraz niezależną do rolnika, co daje podstawę do przyznania płatności, nie może stanowić podstawy' do zwrotu z lat poprzednich.

Art. 39 ust. 4 Rozporządzenia Rady WE nr 1698/2005 z 20/09/2005 zgodnie z którym płatności rolnośrodowiskowej udziela się corocznie i obejmuje ona dodatkowe koszty i utracone dochody wynikające z podjętego zobowiązania, poprzez jego pominięcie i nie uwzględnienie w toku kontroli specyfiki uprawy i kosztów jej prowadzenia oraz możliwości uzupełniania ubytków jedynie wczesną wiosną i późną jesienią przez Beneficjenta.

Art. 71-73 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30/11/2009 zgodnie z którym zmniejszeń i wykluczeń nie stosuje się, jeżeli niezgodność w uprawie nie była celowym działaniem rolnika oraz jeżeli rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy i poinformował na piśmie właściwy organ o tym fakcie, podczas gdy beneficjent poinformował o czynnikach niezależnych (ubytkach w sadzie spowodowanych przez zwierzynę) w dniu 17 lipca 2013 r. składając oświadczenie do protokołu udowodnił, że dopełnił wszelkich starań by zapobiec szkodom, sad był ogrodzony i każde drzewo miało siatkę ochronną.

Art. 75 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65, z późn. zm.), poprzez jego pominięcie, natomiast jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowalnych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Ponadto właściwych zmniejszeń nie stosuje się, jeżeli niezgodność będąca następstwem siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych dotyczy wzajemnej zgodności. W tym wypadku wystarczy oświadczenie do protokołu z kontroli o zaistnieniu siły wyższej, jeżeli w danym momencie rolnik powziął świadomość o zaistnieniu tej okoliczności.

Art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 zgodnie z którym, przypadki siły wyższej zgłaszane są organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od dnia, w którym rolnik uzyskuje taką możliwość (art. 75 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 roku), a nie od dnia w których one ustąpiły, przy czym znaczenie ma data nadania a za pisemne zgłoszenie uznaje się także oświadczenie do protokołu.

Art. 28c. Ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w związku z art. 51 rozporządzenia nr 1698/2005, poprzez jego pomięcie a zgodnie z którym zmniejszenia i redukcji płatności nie stosuje się, jeżeli nie można przypisać winy Beneficjentowi. Organ w toku kontroli po pierwsze nie ustalił i brak jest dowodów na to które drzewo, w którym rzędzie nie zostało zakwalifikowane, a czas przeprowadzonej kontroli - tzn jej krótkotrwałość wskazuje, że liczenie drzew o jakim mowa w protokole kontroli jest wątpliwe albowiem by dokonać poprawnej weryfikacji każdego drzewa pod względem jego wysokości, szczepienia i jakości potrzeba średnio 1 minuty spędzonej przy każdym drzewie, plus dojście do niego i opisanie każdego i sfotografowanie - 2 lub 3 minuty na każde drzewo - co daje przy tej powierzchni sadów 216 godzin czyli 27 dni (zakładając 8 godzin spędzonych w sadzie) dla jednej osoby nie licząc dojazdu na miejsce. Jak wynika natomiast z protokołu kontroli - została ona wykonana w sadzie w bliżej nie określonym czasie godzinowym w dniach od 17 - 21 lipca 2014 r. przez 2 osoby, co jest fizycznie niemożliwe, tym bardziej, że kontrolujących nikt nie widział w sadzie w sobotę i niedzielę, zatem jest podejrzenie, że w protokołach kontroli poświadczono nieprawdę, że zweryfikowano obsadę.

Art. 54 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1122/2009 w zw. z art. 24 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 poprzez jego nie zastosowanie i uwzględnienia raportów z kontroli dot. pomiarów wykonanych z ich naruszeniem i pomimo przyjęcia, że kontrola powierzchni jest prawidłowa - pomniejszono płatność i pominięto raporty z lat poprzednich.

§ 47 i § 50 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie niewłaściwej podstawy prawnej dla części decyzji w zakresie wariantu 2 - rolnictwo ekologiczne, albowiem do rolnika realizującego zobowiązanie podjęte przed 2013 rokiem zastosowanie ma rozporządzenie z 2009 roku, o którym mowa w § 58 Rozporządzenia z 2013 r.

Naruszenie podstawowych zasad konstytucyjnych po pierwsze zasady nie działania prawa wstecz i zachowania praw nabytych jak też pacta sunt servanda poprzez zastosowanie przez ARiMR art. 50 czy 38 ust. 1 oraz 2 nowego Rozporządzenia z 2013 r. w trakcie realizacji zobowiązania, przez co pozbawiono możliwości zmiany w 2013 r. uprawy, mimo wystąpienia siły wyższej w sadzie, co narusza art. 2 Konstytucji RP i zasadę zakazu działania prawa wstecz, mało tego nie uwzględniono przy wydaniu decyzji § 45 ust. 7a Rozporządzenia z dnia 15/03/2014 poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy w sprawach wszczętych i niezakończonych w zakresie pojęcia siły wyższej zastosowanie ma aktualnie obowiązująca definicja do każdego zobowiązania.

§ 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r., poprzez jego niezastosowanie i odmowę części płatności, pomimo nie wyjaśnienia sprawy w danym roku podczas gdy na większości działek ustalono, iż powierzchnia jest nieweryfikowalna albowiem styka się z działkami innego beneficjenta.

Art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach oraz art. 3 ust. 1 tej ustawy w związku z art. 107 § 3 kpa poprzez niepełne ustalenie stanu faktycznego, co skutkuje brakiem możliwości stwierdzenia prawidłowej podstawy prawnej.

Art. 1 pkt 4 rozporządzenia Rady WE Nr 146/2008 z dnia 14 lutego 2008 r. zmieniające rozporządzenie WE nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia. (Dz. Urz. UEL 2008, 46 str), poprzez jego pominięcie, a zgodnie z którym drobne uchybienia skarżącego zgodne z ochroną środowiska nie mają wpływu na sankcje w płatności.

Art. 78 kpa poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego a w szczególności pominięcie wyjaśnień strony dotyczących przeznaczenia sadów, oraz przedkładanych w toku rozpoznawania sprawy do wglądu dokumentów, potwierdzających stan faktyczny uprawy, co skutkowało nieadekwatnym uzasadnieniem decyzji do stanu rzeczywistego.

Art. 107 kpa poprzez niepełne uzasadnienie decyzji, a w szczególności jej podstawy prawnej, która pozwalałaby na zastosowanie tak drastycznych sankcji, gdzie w Rozporządzeniach w/w nie ma możliwości ukarania Beneficjenta za coś, co zaistniało bez jego winy i to po raz pierwszy.

Brak zawiadomienia strony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji, co uniemożliwiło uzupełnienie tezy dowodowej przez stronę i naruszyło jej prawa do obrony.

Art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez jego naruszenie albowiem w toku sprawy cale postępowanie dowodowe prowadzone było przez niewłaściwy organ o czym mowa wprost w uzasadnieniu decyzji, podczas gdy ocenę materiału pokontrolnego oraz wyjaśniać rozbieżności i zlecać rekontrole w sprawach zawiłych i wymagających dodatkowych czynności ma prowadzić Kierownik Biura Powiatowego ARiMR a nie biuro kontroli BKM albowiem wskazanie, że kontrolujący w dwie osoby byli w stanie policzyć 6500 drzew, każde nich zmierzyć i opisać i sfotografować w trzy dni - wydaje się być absurdem i każdy laik na zarzut tego typu winien zareagować, tym bardziej że Beneficjent żądał ponownej kontroli a tego mu odmówiono bez podania przyczyny.

Art. 20 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, poprzez jego niezastosowanie a zgodnie z którym zmniejszenia i wykluczenia z pomocy określa się jedynie na podstawie przepisów Unii Europejskiej, a te wskazane przez organ nie mają w niniejszym przypadku zastosowania, ponadto wszelkie przepisy Unije nakładają na organ obowiązek wykazania w toku kontroli, iż uchybienia lub niedotrzymanie programu wynika z winy rolnika i nie podjął on po wezwaniu działań naprawczych, czego w niniejszym przypadku pełnomocnik nie znajduje.

Niewyjaśnienie rozbieżności i brak wezwania strony do złożenia wyjaśnienia, w zakresie jej planów na 2013 - które zostały zniweczone ustanowieniem prawa działającego wstecz do stosunków powstałych w 2009 r. i to w drodze Rozporządzenia, co stanowi naruszenie zasady prawidłowej legislacji, albowiem sankcje i nakazy mogą być jedynie stosowane w ustawie, a każdorazowa zmiana programu zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich wymaga uzgodnienia pisemnego z Komisją Europejską oraz wymaga uchwały Rady Ministrów.

Art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, poprzez uznanie, że strona nie udowodniła faktu prowadzenia sadu w gospodarstwie rolnym, oraz spełnienia przez te grunty warunków do uznania je za sady, poprzez nie zawiadomienie jej o możliwości złożenia dodatkowych dowodów w sprawie przed wydaniem decyzji.

Art. 7, 77 § l i art. 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, w zakresie w jakim organ, pomimo dostępnych, a co więcej odnotowanych w treści decyzji pisemnych dokumentów, pominął wynikające z nich okoliczności faktyczne, co miało bezpośredni istotny wpływ na wynik postępowania.

Art. 64 § 2 k.p.a. poprzez nie zastosowanie się przez organ do dyspozycji wymienionego przepisu.

Art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wymaganego normami postępowania uzasadnienia faktycznego decyzji w zakresie, w jakim pominął milczeniem kwestię znaczenia, jakie organ przypisał odnotowanym przez siebie w treści decyzji i zgromadzonym w aktach sprawy dokumentom oraz wskazania ewentualnych przyczyn dla których odmówił im wartości dowodowej w sprawie.

Art. 156 § 1 k.p.a. pkt. 2 i 6 albowiem została oparta na zakwestionowanym przez stronę stanie faktycznym będącym podstawą jej wydania, z rażącym naruszeniem prawa albowiem pomimo wystąpienia sity wyższej w uprawach sadowniczych skarżącej, niezależnych od niej i ich zgłoszenia, skarżąca została ukarana za niespełnienie wymogów, tak jakby to spełnienie wynikało jedynie z winy skarżącej. Ponadto protokoły szacowania zostały zakwestionowane albowiem nikt we wskazanym w nich czasie nie dałby rady wykonać liczenia drzew i pomiarów ich wysokości.

Naruszenie art. 35 i 36 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy bez zbędnej zwłoki, albowiem Kierownik BP ARiMR posiadał raporty z kontroli w czasie możliwym do wydania decyzji w terminie 2 miesięcy od zakończenia kontroli, a wydał ją ze znacznym opóźnieniem."

Na rozprawie pełnomocnik Skarżącej sprecyzowała, że zaskarżonej decyzji Prezesa ARiMR z ... grudnia 2014 r. dotyczą zarzuty: 2, 21, 22, 23, 24 i 25. Zarzuty 1, 3, 4, 5, 6, 7, 12, 13, 16, 17, 18 i 20 sformułowano przeciwko decyzji, której stwierdzenia nieważności dochodzi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Wojewódzkie sądy administracyjne, w granicach określonych przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz jej art. 3 kontrolują działalność organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontrolują zgodność zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd stanął na stanowisku, iż skarga nie jest zasadna, co prowadzi do jej oddalenia.

W pierwszej kolejności wypada zauważyć, że wbrew oczekiwaniom Skarżącej przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowym jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z [...] grudnia 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. nr [...] z [...] października 2014 r., którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z [...] lutego 2014 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości a nie inne rozstrzygnięcie.

Po wtóre brak było przesłanek do zawieszenia niniejszego postępowania sądowego. W szczególności powodu do takiego rozstrzygnięcia nie dostarczyło nadane 2 dni przed rozprawą (12 maja 2015 r.) do Prokuratury Rejonowej w L. zawiadomienie adw. M. S. o podejrzeniu popełnieniu przestępstwa z art. 271 k.k., mającego polegać na poświadczeniu przez pracowników ARiMR i osób działających na zlecenie Agencji nieprawdy w raporcie kontroli z 16 lipca 2013 r. Niezależnie od tego, że Skarżąca z uwagi na przedmiot ochrony przestępstwa poświadczenia nieprawdy (art. 271 k.k.) nie może posiadać statusu nim pokrzywdzonej w rozumieniu procedury karnej, brak jest jakiejkolwiek informacji, że zawiadomienie złożone po blisko dwóch latach o powzięciu przez Skarżącą wiedzy o rzekomym czynie zabronionym istotnie zainicjowało wszczęcie postępowania karnego. Nawet gdyby tak się stało, okoliczność ta nie ma najmniejszego wpływu na obecnie prowadzone postępowanie nieważnościowe. Dopiero prawomocny wyrok skazujący za poświadczenie nieprawdy w protokole kontroli mógłby być podstawą do zainicjowania postępowania wznowieniowego, o którym mowa w art. 145 k.p.a.

Po trzecie zarówno postępowanie zakończone zaskarżoną i obecnie kontrolowaną decyzją jak i zakończone decyzją ją poprzedzającą prowadzone było w trybie nadzwyczajnym, którego podstawą jest art. 156 § 1 k.p.a. Sąd podkreśla, że takie postępowanie stanowi swoisty wyłom od zasady stabilności decyzji wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a., dlatego też ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Celem postępowania prowadzącego do stwierdzenia nieważności decyzji nie jest ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy (do czego ewidentnie dąży Skarżąca i jej pełnomocnik) lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie czy decyzja ta jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa. Organ prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji nie jest więc kompetentny do rozstrzygania sprawy co do meritum. Ma obowiązek rozpatrywać ją wyłącznie w granicach określonych w art. 156 § 1 kpa, to znaczy nie może rozpatrywać jej co do istoty, tak jak w postępowaniu odwoławczym. Organ orzeka tu wyłącznie kasacyjnie stwierdzając nieważność decyzji albo jej niezgodność z prawem, a w przypadku braku przesłanek do wydania takiego orzeczenia odmawia stwierdzenia nieważności decyzji.

W realiach rozpoznawanej sprawy Prezes ARiMR był w pełni uprawniony do utrzymania w mocy decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] października 2014 r.

Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1. wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;

2. wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;

3. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną;

4. została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie;

5. była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;

6. w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą

7. zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Wśród przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. wymieniono m.in. rażące naruszenie prawa (pkt 2 art. 156 § 1 k.p.a.). Na zaistnienie tej właśnie przesłanki wskazuje Skarżąca formułując licznie wcześniej przywołane zarzuty skargi. W kwestii interpretacji pojęcia "rażące naruszenie prawa", którym operuje przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wielokrotnie wypowiadały się zarówno nauka prawa jak i judykatura. Analiza ich dorobku pozwala na stwierdzenie, że rażące naruszenie prawa zachodzi wówczas, gdy treść rozstrzygnięcia pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że rozstrzygnięcie nie może być akceptowane jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Rażące naruszenie prawa jest więc z reguły wyrazem ewidentnego, oczywistego błędu w interpretacji prawa i ma miejsce wtedy, gdy stwierdzone naruszenie ma znacznie większą wagę aniżeli stabilność ostatecznego rozstrzygnięcia organu administracji. Okoliczności takiej w realiach rozpoznawanej sprawy Sąd nie stwierdza.

W niniejszej sprawie wskazać należy na przepisy stanowiące podstawę udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", które zostały określone:

1) w przepisach prawa krajowego, tj. w:

- ustawie z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173), zwaną dalej "ustawą PROW",

- w przepisach wykonawczych do tejże ustawy, w tym w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, ze zm.), zwanym dalej "rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r.",

- a w zakresie dotyczącym wariantów 2.9, 2.10, 2.11, 2.12 pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne także w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy " objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 33, poz. 262, ze zm.), zwanym dalej "rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r."

2) w przepisach wspólnotowych, tj. w:

- rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.), zwanym dalej "rozporządzeniem Rady (WE) Nr 1698/2005";

- rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65, ze zm.), zwanym dalej "rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 1122/2009";

- rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006, str. 15, ze zmianami zwanym dalej "rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 1974/2006";

- rozporządzeniu Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającym rozporządzenia (WE) Nr 1290/2005, (WE) Nr 247/2006, (WE) 378/2007 oraz uchylaj rozporządzenie (WE) Nr 1782 (Dz. Urz. UE Nr L 30, s. 16 z 31.01.2009 ze zm. - zwanym dalej rozporządzeniem Rady (WE) Nr 73/2009.

- rozporządzeniu Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28.1.2011, str. 8, ze zm. - zwanym dalej "rozporządzeniem Komisji (UE) Nr 65/2011".

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia marca 2013 r. - płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 1 rozporządzenia Nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem ", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi" wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.), zwane "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej,

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Stosownie do treści § 50 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju z dnia 13 marca 2013 r. rolnik, który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe na podstawie rozporządzenia, o którym mowa w § 58, tj. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Roz Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33 poz. 262, ze zm.) w zakresie wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego lub dwunastego pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, może kontynuować realizację tego zobowiązania zgodnie z wymogami określonymi dla tych wariantów w przepisach rozporządzenia, o którym mowa w § 58. Do kolejnych płatności rolnośrodowiskowych przyznawanych za realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego w zakresie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się przepisy niniejszego rozporządzenia, z tym że:

1) płatności te są przyznawane, w wysokości ustalonej zgodnie z rozporządzeniem, o którym mowa w § 58, jeżeli są spełnione warunki przyznania tych płatności określone w rozporządzeniu, o którym mowa w § 58;

2) jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów, o których mowa w ust. 1, płatności te przysługują w danym roku w wysokości zmniejszonej zgodnie z przepisami rozporządzenia, o którym mowa w § 58.

Z uwagi na powyższe należy wskazać, że stosownie do dyspozycji zawartej w § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r., w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, tj. pakietu Rolnictwo ekologiczne płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako:

1) grunty orne, na których występują uprawy wymienione w Załączniku Nr 4 do rozporządzenia w przypadku wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego, ósmego, dziewiątego, dziesiątego, jedenastego i dwunastego;

2) trwałe użytki zielone - w przypadku wariantu trzeciego i czwartego;

3) sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w Załączniku Nr 4 do rozporządzenia, jeżeli:

a) wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego,

b) wszystkie uprawiane krzewy są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące średnicy elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla krzewów jagodowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego

- w przypadku wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego i dwunastego,

Powołując się w dalszej kolejności na treść § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r., wyjaśnić należy, że rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe:

1) zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1), zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody;

2) prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego;

3) przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu, które określone w Załączniku Nr 3 do rozporządzenia.

Z kolei załącznik Nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia: lutego 2009 r. w zakresie pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne zawiera m. in. następujące wymogi dla wariantu 2.9. Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania), wariantu 2.10. Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania), wariantu 2.11. Pozostałe uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) oraz wariantu 2.12. Pozostałe uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania):

a) wykonywanie na plantacji zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych oraz przeznaczenie uzyskanego plonu na pasze, do bezpośredniego spożycia przez ludzi lub do przetwórstwa

b) utrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów (...), która w przypadku sadzonek drzew jabłoni domowej stanowi 125 sztuk na 1 ha powierzchni.

Ponadto dla wszystkich wariantów obowiązuje wymóg prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby. Zaznaczyć jednocześnie należy, że zgodnie załącznikiem Nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w przypadku wariantu 2 rolnik zobligowany jest do utrzymania na działce rolnej minimalnej obsady drzew i krzewów spełniających warunki dotyczące wysokości i grubości, z zachowaniem 5 % granicy błędu ramach tej obsady.

Należy w tym miejscu podkreślić, że w myśl § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 13 marca 2013 r. w związku z art. 39 ust. 3 rozporządzenia Rai (WE) Nr 1698/2005, zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest podejmowane na okres 5 lat obejmuje wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania. Właściwa realizacja tego zobowiązania wymaga zatem przestrzegania wskazanych wymogów przez cały okres, na jaki zostało podjęte zobowiązanie rolnośrodowiskowe.

Brak przestrzegania wymogów w ramach określonych wariantów poszczególny pakietów, skutkuje przyznaniem w danym roku płatności rolnośrodowiskowej w zmniejszonej wysokości w części dotyczącej działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono uchybienie (§ 58 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego). Wysokość zmniejszeń określa załącznik Nr 7 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r., zgodnie z którym nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew lub krzewów wariantach 2.9. Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania), 2.10. Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania), 2.11 Pozostałe uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) oraz 2.12. Pozostałe uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) skutkuje 100 % zmniejszeniem płatności w stosunku do działek rolnych, na których stwierdzono uchybienie.

Zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne zostało podjęte przez Skarżącą w dniu 15 marca 2011 r., co oznacza, że stosownie do dyspozycji § 50 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r., do przyznania płatności w ramach wariantów 2.9, 2.10, 2.11 i 2.12 pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne winny być spełnione wymogi określone w Załączniku Nr 3 do rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. Zgodnie z tym załącznikiem wymogi dla wariantu 2.9 - Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) to:

a) wykonywanie na plantacji zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych oraz przeznaczenie uzyskanego plonu na pasze, do bezpośredniego spożycia przez ludzi lub do przetwórstwa,

b) utrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów, (tj. w przypadku sadzonek drzew jabłoni domowej - 125 szt/ha).

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. decyzją z [...] lutego 2014 r. przyznał Skarżącej płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 w pomniejszonej wysokości, z uwagi na wykluczenie z płatności działek rolnych A, C, D, F, G, H, I, L, M deklarowanych w wariancie 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) realizowanego w ramach pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne, ze względu na stwierdzenie na tych działkach, w wyniku kontroli na miejscu, nieprawidłowości skutkujących nałożeniem sankcji 100 % powierzchni, oznaczanych kodami pokontrolnymi E2 - materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań oraz E7 - nie utrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów. Stwierdzono, że działki rolne A, C, D, F, G, H, I, L, M deklarowane przez Skarżącą w wariancie 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) realizowanym w ramach pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne nie spełniały wymogu utrzymywania minimalnej osady drzew, określonego w Załączniku Nr 3, częśc II ust. 1 pkt 2 lit. a) i b) do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 26 lutego 2009 r., do czego zobowiązuje dyspozycja przepisu § 4 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 13 marca 2013 r. Wskazać w tym miejscu należy, że stosownie do treści art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w przypadku których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta:

a) śmierć beneficjenta;

b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania;

d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa;

e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich;

f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego

inwentarza.

Okoliczności takie w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą.

Inne niż wskazane wyżej kategorie siły wyższej lub wyjątkowej okoliczności, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany, zgodnie z § 45 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r., stanowią:

1) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, uniemożliwiające dalszą realizację tego zobowiązania;

2) zmiana zasięgu obszarów objętych programami mającymi na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych na obszarach szczególnie narażonych na zanieczyszcza związkami azotu lub zmiana tych programów;

3) określenie obszaru, na którym dotychczas było realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jako obszaru zagrożonego erozją wodną, o którym mowa przepisach o minimalnych normach - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w ust. 1 pkt 8;

4) utrata posiadania gruntów rolnych, na których powinno być realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, w wyniku scalenia gruntów dokonanego na podstawie przepisów o scalaniu i wymianie gruntów;

5) wystąpienie okoliczności określonych w § 5a - w przypadku pakietu wymienionego w ust. 1 pkt 5;

6) śmierć posiadanego przez rolnika zwierzęcia, za którą rolnik nie ponosi odpowiedzialności - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7;

7) usunięcie posiadanego przez rolnika zwierzęcia z programu ochrony zasobów genetycznych danej rasy z przyczyn niezależnych od rolnika - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7;

8) inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika.

Rzecz w tym, że rozpoznawana sprawa dotyczy odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności w pomniejszonej wysokości a decyzji o zwrocie takiej płatności.

Nie sposób na marginesie nie zauważyć, że podjęcie ryzyka założenia rozległego młodego sadu (chronionego w sposób wynikający także ze zdjęć złożonych przed rozprawą) na terenach położonych w bezpośrednim sąsiedztwie lasów w województwie warmińsko – mazurskim powinno wzbudzić przewidywanie o możliwości wyrządzaniu w takiej uprawie licznych strat przez zwierzynę łowną.

Wskazać ponadto należy, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności powinny być zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwi organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności (art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006, co w rozpoznawanej sprawie także nie miało miejsca.

Stosownie do treści art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 wystąpienie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności zwalnia beneficjenta jedynie z obowiązku zwrotu otrzymanej nienależnie pomocy. Przepis ten nie stanowi jednak podstawy do przyznania pomocy pomimo niespełnienia przez beneficjenta warunków koniecznych do jej przyznania lub niespełnienia wymogów związanych z podjętym zobowiązaniem.

Płatność rolnośrodowiskowa, w sytuacji zaistnienia siły wyższej, może być przyznana rolnikowi wyłącznie w sytuacji spełnienia warunków przyznania tej płatności i wymogów związanych z podjętym zobowiązaniem. Natomiast jak już wyżej wskazano, w realizowanym wariancie 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe okresie przestawiania) Skarżąca nie spełniła wymogu zachowania minimalnej obsady drzew jabłoni domowej wynoszącej 125 szt/ha, co oznacza konieczność zastosowania dyspozycji § 27 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dni lutego 2009 r., a więc zmniejszenia wysokości tej płatności o 100% w odniesieniu do działek rolnych, na których zostało stwierdzone uchybienie tego wymogu.

Zgodnie bowiem z art. 27 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju z dnia 26 lutego 2009 r., jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej:

1) działek rolnych lub

2) zwierząt

3) stref buforowych

- w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku Nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu.

Stosownie natomiast do treści art. 27 ust. 2 cytowanego rozporządzenia, wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej w przypadku, o którym mowa w ust. 1, jest określona w załączniku Nr 7 do rozporządzenia.

Skoro zatem decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. Nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. wydana została z uwzględnieniem wskazanych przepisów prawa oraz w oparciu o cały obecnie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, brak było podstaw do stwierdzenia, iż została wydana z rażącym naruszeniem prawa, które z kolei pociągałoby za sobą konieczność stwierdzenia jej nieważności w oparciu o tryb określony w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Skarżąca podważa przy tym ustalenia faktyczne dokonane na podstawie przeprowadzonej w jej gospodarstwie kontroli na miejscu. Przedstawione sądowi zdjęcia przedstawiające stan uprawy w grudniu 2014 r., zwłaszcza wobec działań podejmowanych w toku kontroli w 2013 r. nie podważają ustaleń poczynionych w 2013 r. Podobnie rzecz ma się z przyznaniem płatności za kolejny – 2014 rok.

Środki dowodowe na obalenie ustaleń zawartych w protokole kontroli z lipca i sierpnia 2013 r. powinny były być zgłaszane w postępowaniu odwoławczym od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z [...] lutego 2014 r., z którego Skarżąca nie skorzystała, a nie dopiero w nadzwyczajnym postępowaniu nieważnościowym. Podobne rzecz się ma z licznie obecnie formułowanymi w postępowaniu nieważnościowym zarzutami dotyczącymi sposobu przeprowadzenia kontroli na miejscu, jej wynikami zawartymi w protokole sporządzonym i zweryfikowanym przez uprawnione osoby czy z zarzutami co do braku uznania informacji o sile wyższej z uwagi na czas i sposób jej zgłoszenia. Znamienne, że w toku przeprowadzanej w lipcu i sierpniu 2013 r. kontroli sama Skarżąca podjęła działania w celu zmierzające do polepszenia stanu sadu (m.in. nowe nasadzenia)

Niezależnie od tych okoliczności Sąd stwierdza, iż organy ARiMR z urzędu badały, czy skarżone decyzje nie są objęte innymi, niż wymienione przez Skarżącą, wadami powodującymi ich nieważność.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości.

Zgodnie z § 23 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r., wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych składa się do kierownika biura powiatowego Agencji, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę rolnika, w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zgodnie zaś z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy PROW, właściwym w sprawach dotyczących przyznawania płatności rolnośrodowiskowej jest w drodze decyzji administracyjnej jest kierownik biura powiatowego Agencji. W związku z tym należy stwierdzić, iż organem właściwym rzeczowo i miejscowo w sprawie rozpatrzenia wniosku Skarżącej o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 był Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 ab initio k.p.a organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej. Brak podstawy prawnej oznacza, że decyzja podstawy takiej nie posiada, nie zaś to, że podstawa ta jest w niej niewymieniona, bądź wymienia niewłaściwy przepis (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 1983 r., sygn. akt: I SA 1294/82, wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2007 r., sygn. akt: II OSK 1396/06). Należy stwierdzić, iż decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z [...] lutego 2014 r. została wydana na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy PROW w związku z art. 104 k.p.a., na podstawie których rozstrzygnięcie w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej następuje w drodze decyzji. Brak jest podstaw do stwierdzenia, że decyzja Biura Powiatowego ARiMR w L. została wydana bez podstawy prawnej.

Kwestia przyznania Skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 nie była uprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną, zatem w przedmiotowej sprawie nie zaistniała przesłanka stwierdzenia nieważności wymieniona w art. 156 § 1 pkt 3 Kpa.

Decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z [...] lutego 2014 r. została skierowana do R. S., która złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, co oznacza, że nie jest obarczona wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.

Decyzja z [...] lutego 2014 r., będąca przedmiotem wniosku strony dotyczącym stwierdzenia nieważności nie była niewykonalna w dniu jej wydania, a jej wykonanie nie wywołałoby czynu zagrożonego karą, jak też nie zawiera wad powodujących jej nieważność z mocy prawa, co z kolei oznacza, że nie jest również obarczona wadami wymienionymi w art. 156 § 1 pkt 5-7 k.p.a.

W konsekwencji należy stwierdzić, że decyzja Kierownika Biura Powiatowej ARiMR w L. nie jest dotknięta kwalifikowanymi wadami prawnymi określonymi w art. 156 § 1 k.p.a. Zasadnie zatem Prezes ARiMR decyzją z [...] grudnia 2014 utrzymał w mocy decyzję decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O. z [...] października 2014 r. o odmowie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji z [...] lutego 2014 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 w pomniejszonej wysokości.

Odnosząc się do kolejnych nie omówionych jeszcze wprost zarzutów skargi, wypada wskazać, że nie zawierają one argumentów mających jakikolwiek wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy.

Mając na uwadze wskazane okoliczności oraz dostrzegając w rozpoznawanej sprawie brak racji przemawiających za uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie mocy art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił