Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 641/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Protokolant Referent Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych na rok 2010 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącego P. M. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga P. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...] lipca 2016 r. o umorzeniu postępowania odwoławczego dotyczącego decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. Nr [...] z [...] kwietnia 2016 r. o umorzeniu postępowania w sprawie płatności

z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2010 rok z wniosku spółki cywilnej [...].

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu 14 maja 2010 r. [...] spółka cywilna (zwana dalej: spółka) złożyła do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (zwany dalej: Kierownik BP) wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2010 rok (zwana także: płatność PRŚ). Następnie 12 sierpnia 2010 r. wspólnicy spółki złożyli korektę wniosku.

Decyzją Nr [...] z [...] grudnia 2010 r., Kierownik BP orzekł

o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na 2010 rok. Na skutek złożonego odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (zwany dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy) decyzją Nr [...] z [...] lutego 2011 r. orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W wyniku złożonej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem

z 15 września 2011 r. sygn. akt VIII SA/Wa 383/11 orzekł o uchyleniu zaskarżonej

i poprzedzającej ją decyzji. Złożona przez organ odwoławczy skarga kasacyjna została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 czerwca 2013 r. sygn. akt II GSK 58/12.

Pismem z 21 kwietnia 2015 r., Kierownik BP w W. (organ I instancji) wezwał spółkę do wskazania wszystkich wspólników spółki w okresie od 2008 - 2015 r. z podaniem daty dotyczącej każdej zmiany wspólników, kolejnym pismem wezwał P. M. - wspólnika spółki (zwany dalej: skarżący, beneficjent) do złożenia wyjaśnień odnośnie posiadania przez spółkę zadeklarowanych do płatności gruntów rolnych.

Decyzją nr [...] z [...] sierpnia 2015 r. Kierownik BP

w W., orzekł o odmowie przyznania spółce płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na 2010 rok z uwagi na niespełnienie przez producenta warunków określonych w § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych oraz poprawy dobrostanu zwierząt (Dz.U. z 2004 r. Nr 174, poz.1809, zwane dalej: rozporządzeniem z 2004 r.) w związku ze stworzeniem sztucznych warunków do przyznania płatności w rozumieniu art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE L 312, s. 1).

Na skutek złożonego odwołania Dyrektor ARiMR decyzją Nr [...]

z [...] października 2015 r. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Decyzją Nr [...] z [...] kwietnia 2016 r. Kierownik BP

w W., działając na podstawie art. 104 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, zwana dalej: k.p.a.), orzekł o umorzeniu postępowania w całości.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji podał, że z załączonej do wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych umowy spółki cywilnej wynika, że spółkę cywilną [...] zawiązali wspólnicy: skarżący (P. M.) oraz R. M.. Sąd Rejonowy w W., [...] Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Naprawczych, postanowieniem z [...] czerwca 2015 r., sygn. akt [...] GU [...] ogłosił upadłość obejmującą likwidację majątku dłużnika R. M. (PESEL: [...]), będącej wspólnikiem spółki ([...] s.c.). Postanowienie niniejsze uprawomocniło się [...] sierpnia 2015 r.

Organ I instancji wywiódł, iż zgodnie z art. 51 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2015 r. poz. 233, zwana dalej: p.u.n.) postanowienie o ogłoszeniu upadłości jest skuteczne i wykonalne z dniem jego wydania, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 30 § 1 k.p.a., zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Natomiast według orzecznictwa sądów administracyjnych w sprawach dotyczących przyznania płatności

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich spółka cywilna może być uznana stroną postępowania administracyjnego (uchwała NSA z 30 maja 2012 r., sygn. akt II GPS 2/12).

Ponadto zgodnie z art 874 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16 poz. 93 ze zm., zwana dalej: k.c.), spółka ulega rozwiązaniu

z dniem ogłoszenia upadłości wspólnika. Ogłoszenie upadłości chociażby jednego wspólnika powoduje automatyczne rozwiązanie spółki cywilnej, niezależnie od tego, czy spółka składa się z dwóch, czy może większej liczby wspólników. W takim przypadku rozwiązanie spółki następuje ex lege i nie wymaga dokonywania w tym celu przez wspólników żadnych czynności.

Z wnioskiem o przyznanie płatności wystąpiła spółka cywilna, zatem zdaniem organu z dniem upadłości jednego z jej wspólników, spółka ta z mocy prawa uległa rozwiązaniu, a tym samym utraciła przymiot strony przedmiotowego postępowania. Powyższe skutkowało wydaniem rozstrzygnięcia na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył skarżący wnioskując o jej uchylenie. Wydanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:

1. art. 105 § 1 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie i umorzenie postępowania pomimo braku podstaw do stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania;

2. art. 107 § 1 w związku z art. 28 k.p.a., poprzez błędne określenie w decyzji strony postępowania – R. M. i błędnego wskazania syndyk, co pozbawia stronę możliwości obrony swoich praw w postępowaniu administracyjnym;

3. art. 30 k.p.a. § 1, 2, 4 w związku z art. 144 p.u.n., poprzez błędne zastosowanie skutkujące całkowicie nieuzasadnionym pozbawieniem strony – R. M. przysługującej jej zdolności do czynności prawnych w toczącym się postępowaniu.

W uzasadnieniu odwołania skarżący podniósł, iż decyzja została błędnie skierowana do Syndyka, gdyż w jego ocenie przedmiot postępowania nie dotyczy masy upadłości. Zaznaczył także, że R. M. wystąpiła w sprawie jako osoba fizyczna, wobec tego przepis art. 874 § k.c. nie ma zastosowania.

Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzją Nr [...] z [...] lipca 2016 r. Dyrektor ARiMR, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., orzekł o umorzeniu postępowania odwoławczego.

W uzasadnieniu decyzji po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy organ odwoławczy podał, że organ I instancji umorzył postępowanie prowadzone z wniosku spółki, ze względu na ustalenie, że wspólnik spółki cywilnej, R. M. ogłosiła upadłość. W aktach sprawy znajduje się postanowienie Sądu Rejonowego w W., [...] Wydział Gospodarczy ds. Upadłości, z [...] czerwca 2015 r. sygn. akt [...] GU [...], na mocy którego ogłoszono upadłość majątku dłużnika R. M. (nr pesel [...]), zam. w W. i wyznaczono Syndyka masy upadłości w osobie I. M. T.. Podał, że należy przyjąć, iż spółka została rozwiązana w dniu [...] czerwca 2015 r. (data ogłoszenia upadłości majątku wspólnika), a zatem podmiot, z wniosku którego wszczęte zostało postępowanie w sprawie przyznania płatności na 2010 rok nie istnieje.

Organ odwoławczy wywiódł, iż płatności rolnośrodowiskowe przyznaje się na wniosek strony. Przejęcie tych płatności od wnioskodawcy może odbyć się jedynie

w przypadkach ściśle określonych w przepisach, w sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r. Nr 229 poz. 2273 ze zm., zwana dalej: ustawą ONW) oraz rozporządzenia z 2004 r.

Podniósł, iż ustawodawca przewidział ewentualne wstąpienie do toczącego się postępowania w dwóch przypadkach – w przypadku śmierci rolnika oraz w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. Przy czym wniosek o wstąpienie do postępowania w przypadku śmierci rolnika składa się w terminie 3 miesięcy od dnia jego śmierci, zaś w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego

w terminie 35 dni od dnia tego przeniesienia. W niniejszej sprawie podmiot ubiegający się o przyznanie płatności - spółka - nie istnieje, a ewentualni następcy prawni rolnika nie złożyli wniosku o wstąpienie do toczącego się postępowania na miejsce wnioskodawcy. W przepisach rozporządzenia z 2004 r. dotyczących przyznania płatności PRŚ ustawodawca nie przewidział jednak możliwości wstąpienia do toczącego się postępowania o przyznanie płatności na miejsce podmiotu, który uległ rozwiązaniu. Możliwość taką wprowadzono przepisami § 22 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009 r. Nr 33 poz. 262 ze zm., zwane dalej rozporządzeniem z 2009 r.).

Według organu przyjęcie, że rozwiązanie spółki cywilnej jest sytuacją podobną do śmierci rolnika i zastosowanie w analogiczny sposób § 13a ust. 1 i 2 rozporządzenia z 2004 r., to wstąpienie do postępowania skarżącego, czy R. M. jako ewentualnych następców prawnych nie może się odbyć ze względu na niezłożenie stosownego wniosku w określonym terminie.

Zdaniem Dyrektora ARiMR w niniejszej sprawie przyjąć należy, że na miejsce spółki do toczącego się postępowania nie wstąpił żaden podmiot. Wskazał w tym zakresie, że wstąpienie następcy prawnego rolnika do postępowania wszczętego na skutek wniosku następcy nie jest czynnością procesową w rozumieniu art. 30 § 4 k.p.a. bowiem oczekiwanie prawne na uzyskanie płatności nie jest dziedziczne. Działanie następcy prawnego stanowi jednocześnie czynność prawa materialnego (wyrażenie woli uzyskania płatności w danym roku przez złożenie wniosku) i czynność procesową (wstąpienie do postępowania administracyjnego, celem jego kontynuacji), zaś termin do podjęcia tego działania ma charakter prawa materialnego. Zatem skoro żaden podmiot nie wstąpił do postępowania na miejsce spółki, to ze względu na fakt jej rozwiązania, postępowanie wywołane wnioskiem spółki na rok 2010 stało się bezprzedmiotowe ze względu na brak strony postępowania.

Stwierdził dalej, iż skarżący nie złożył wniosku o wstąpienie do postępowania w trybie określonym w § 13a ust. 1 i 2 i § 14 ust. 1 rozporządzenia z 2004 r., tym samym nie może być uznany za stronę postępowania w sprawie, co skutkuje umorzeniem postępowania odwoławczego. Ocenił jednocześnie, iż organ I instancji niezasadnie doręczył skarżącemu decyzję o umorzeniu postępowania jednakże czynność ta nie powoduje, że skarżący może być uznany za stronę postępowania, w sytuacji, gdy taki przymiot mu w tym postępowaniu nie przysługuje.

W skardze do sądu administracyjnego złożonej na powołaną wyżej decyzję skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w całości oraz

o zasądzenie kosztów postępowania. Wydanej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania - art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie

i umorzenie postępowania oraz art. 28 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie

i nieprzyznanie skarżącemu przymiotu strony postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że skarżący wskazał, iż jest osobą, do której organ I instancji kierował decyzję i ponad wszelką wątpliwość posiada przymiot strony

w postępowaniu i legitymację do złożenia odwołania.

Podniósł, iż spółka cywilna nie jest jednostką organizacyjną wymienioną w art. 331 k.c., a umową o wspólnym działaniu, którą prawodawca unormował w art. 870 k.c. Organ powołując się na uchwałę 7 sędziów NSA z 30 maja 2012 r., II GPS 2/12 wskazuje fragment uzasadnienia, a nie sentencji uchwały, która w odróżnieniu od uzasadnienia, ma moc wiążącą. Skład siedmiu sędziów w uzasadnieniu uchwały odnosił się zresztą do odmiennego aspektu, o możności występowania spółki cywilnej jako producenta rolnego.

Zdaniem beneficjenta ogłoszenie upadłości wspólnika spółki cywilnej skutkuje

z mocy prawa rozwiązaniem spółki cywilnej, co nie oznacza braku bezprzedmiotowości postępowań administracyjnych prowadzonych dotychczas wobec samej spółki.

W sferze praw majątkowych (wyrok Sądu Apelacyjnego w P. z [...] lutego 1996 r. sygn. akt [...] ACr [...]) "rozwiązanie spółki wywiera ten skutek, że dotychczasowa współwłasność łączna zmienia się we współwłasność w częściach ułamkowych ze wszystkimi konsekwencjami. Tym samym wspólnicy uzyskują prawo rozporządzania swoimi udziałami w rzeczach, które poprzednio stanowiły ich własność do niepodzielnej ręki." Analogicznie w postępowaniu administracyjnym rozwiązanie spółki wywiera ten skutek, że wspólnicy stają się z mocy prawa stronami postępowania, uzyskując prawo działania w postępowaniu, które uprzednio wykonywali jako wspólnicy spółki - ze wszystkimi konsekwencjami.

Podkreślił, że w sferze płatności rolniczych, w rozumieniu legalnej definicji rolnika sama spółka cywilna jest grupą osób fizycznych lub prawnych. Rozwiązanie spółki cywilnej (formy współdziałania grupy osób ją tworzących) nie przynosi ani ustania bytu samej grupy osób, ani nawet zmian jej składu - rolnik jako grupa osób istnieje dalej. Jedynie wspólnicy uzyskują prawo do działania w postępowaniu we własnym imieniu,

a nie w imieniu spółki, w którą - według zasady współdziałania - byli dotychczas zorganizowani, łącznie do tzw. niepodzielnej ręki. Ogłoszenie upadłości wspólnika spółki cywilnej powoduje zmianę relacji pomiędzy wspólnikami w stosunkach wewnętrznych oraz ich praw w stosunkach zewnętrznych. Nieistotne w sferze postępowań rolniczych jest również powołanie syndyka masy upadłości wspólnika. Same prawa do płatności (prawa niezbywalne) do masy upadłości bowiem nie wchodzą. Stąd oczywisty jest błąd kierowania skarżonej decyzji do syndyka.

Finalnie skarżący zaznaczył, że organ wykazał się brakiem wiedzy w zakresie prawa upadłościowego, błędnie kierując korespondencje do syndyka, udostępniając jej akta, podczas gdy postępowania nie dotyczą sfery majątkowej wspólników, stąd też fakt ogłoszenia upadłości jednego ze wspólników nie powoduje, żadnego związania z masą upadłości, a więc syndyk nie ma zdolności procesowej w postępowaniach.

Wspólnicy uzyskują prawo odrębnego występowania w serze wszelkich spraw majątkowych i niemajątkowych, we wszystkich postępowaniach, praw z których dotychczas mogli korzystać na zasadzie łączącej ich wspólności. Zdaniem skarżącego w sprawie nie dochodzi do następstwa prawnego. Rolnik, zdefiniowany jako grupa osób istnieje w dalszym ciągu, stąd też brak jest podstawy do umorzenia postępowania, gdyż ustawodawca nie wymaga w takim przypadku wstąpienia w miejsce. Organ nie zważa, że pojęcia producenta rolnego i rolnika nie są pojęciami tożsamymi.

Ponadto w sprawie niniejszej stosuje się przepisy, które w przypadku hipotetycznym wystąpienia następstwa prawnego nie wymagały od następcy dodatkowego wniosku aplikacyjnego, a zasady sukcesji generalnej stosowane były wprost. Podkreślił także, że w przypadku rozwiązania spółki cywilnej instytucja następstwa prawnego nie występuje.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wystąpił o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna o tyle, że skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 p.p.s.a.

Procesową podstawę podjętej przez organ odwoławczy decyzji stanowił przepis art. 138 § 1 k.p.a., określający rodzaje decyzji wydanych w wyniku postępowania odwoławczego, a konkretnie pkt 3 tego przepisu, przewidujący możliwość wydania decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego. K.p.a. nie określa przesłanek umorzenia postępowania odwoławczego. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że skoro przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. nie określa przyczyn umorzenia postępowania odwoławczego, wobec tego w każdej indywidualnej sprawie administracyjnej należy poszukiwać konkretnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania, mając na uwadze treść art. 105 k.p.a. (por.: A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego, komentarz LEX/el. 2016, stan prawny na 5 grudnia 2016 r.).

Kluczową zatem dla oceny podjętego przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia jest ocena, czy skarżącemu przysługiwała legitymacja procesowa do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji (wydanej w przedmiocie umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość o charakterze podmiotowym).

Zdaniem Sądu, bezsporną w niniejszej sprawie jest okoliczność, że spółka cywilna [...] z dniem [...] czerwca 2015 r. uległa rozwiązaniu z mocy prawa

z uwagi na upadłość jednego z jej wspólników. Ma tu zastosowanie art. 874 § 2 k.c., niezależnie od okoliczności, że ogłoszona upadłość wobec R. M. jest upadłością konsumencką. Przepis ten, wbrew zarzutom skargi, nie eliminuje ze swojej dyspozycji upadłości konsumenckiej, do której stosuje się przepisy p.u.n. Spółka utraciła więc podmiotowość prawną na gruncie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, co powoduje, że utraciła zdolność procesową do bycia stroną

w postępowaniu o płatności unijne.

Sąd podziela stanowisko organów, że wobec tego podmiotu – spółki cywilnej – nie może być od 26 czerwca 2015 r. wydana decyzja administracyjna. Jednak nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że skarżącemu, jako jednemu ze wspólników rozwiązanej spółki, nie przysługuje prawo strony

w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem spółki, po jej rozwiązaniu.

Należy zauważyć, co podkreślił NSA w uchwale składu 7 sędziów z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II GPS 2/12, że spółka cywilna, spełniając definicję rolnika, stanowi niewątpliwie grupę osób w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 r. z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej

i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (...) (Dz.U.UE.L.2003.270,s.1, Polskie Wydanie Specjalne z 2004 r., rozdz. 3, t. 44, s. 486 ze zm.), a tym samym nie sposób jej odmówić statusu jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, o której mowa w art. 3 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U.

z 2004 r. Nr 10, poz. 76, ze zm., zwana dalej: ustawą o systemie ewidencji producentów rolnych). Spółka cywilna, jak wywiódł NSA, może być uznana za producenta rolnego (rolnika) na podstawie jej zakwalifikowania do kategorii: jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej. Utożsamianie spółki cywilnej z jednostką organizacyjną wymaga potraktowania spółki w sposób przedmiotowy jako rezultatu zawarcia umowy spółki, a więc jako prawnego "urządzenia społecznego" działającego na podstawie tej umowy, którego substratem są przede wszystkim osoby realizujące określone, wspólne cele.

Interes prawny wspólnika do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym,

o którym mowa w art. 28 k.p.a., po rozwiązaniu spółki cywilnej wynika chociażby

z odpowiedzialności wspólników za majątek spółki. Dotychczasowa wspólność łączna ulega z chwilą rozwiązania spółki z mocy prawa przekształceniu we wspólność

w częściach ułamkowych (art. 875 § 1 k.p.a.). Każdy ze wspólników może dochodzić samodzielnie przypadającej mu części wierzytelności. Poza tym cytowane przez organ odwoławczy przepisy art. 25 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz § 22 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia PRŚ, dotyczące płatności rolnośrodowiskowej, przewidują następstwo prawne po rozwiązaniu jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, którą w tym przypadku na gruncie prawa krajowego była spółka cywilna.

Niezasadne jest zatem stwierdzenie organu odwoławczego, że nie ma normy powszechnie obowiązującego prawa, z której skarżący, jako wspólnik rozwiązanej

z mocy prawa spółki cywilnej, mógłby wywieść swoje prawo do uzyskania tych płatności. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy pozbawił skarżącego prawa strony, ponieważ w sprawie nie został złożony właściwy wniosek

o wstąpienie do toczącego się postępowania, o którym mowa w § 22 ust. 2 rozporządzenia PRŚ.

Tymczasem, zdaniem Sądu, z samego faktu, że w sprawie nie został złożony wniosek transferowy nie można wnioskować, że skarżącemu, jako wspólnikowi rozwiązanej spółki cywilnej, nie przysługuje prawo strony. Stroną bowiem jest nie tylko ten, kto złożył wniosek o wstąpienie do postępowania jako następca prawny, ale i ten, kto tego nie uczynił, ale miał do tego prawo.

W związku z powyższym Sąd uznał, że organ odwoławczy bezpodstawnie pozbawił skarżącego prawa strony i nie rozpoznał odwołania merytorycznie. Tym samym zasadny okazał się zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. Zaskarżona decyzja jest bowiem rozstrzygnięciem formalnym podjętym na skutek uznania, że skarżącemu nie przysługuje legitymacja procesowa

w niniejszej sprawie.

Organ I instancji prawidłowo uznał skarżącego i syndyka jako strony postępowania. Skarżący, jako jeden z byłych wspólników spółki cywilnej, jest stroną niniejszego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., natomiast syndyk masy upadłości drugiego wspólnika wstępuje do postępowania administracyjnego w miejsce upadłego na podstawie art. 144 w związku z art. 62 i art. 491² p.u.n. Na tej samej podstawie prawnej syndyk masy upadłości R. M. występuje w przedmiotowym postępowaniu sądowym jako uczestnik postępowania w miejsce R. M. (podobnie uczynił NSA w sprawie II GSK 1508/15, zakończonej wyrokiem z dnia

6 marca 2017 r).

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy zobowiązany będzie – zgodnie z regulacją art. 153 p.p.s.a. – do merytorycznego rozpoznania złożonego przez skarżącego odwołania.

Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c) p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

W pkt 2) wyroku na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 i 209 p.p.s.a. Sąd orzekł o kosztach postępowania, na które składają się koszty zastępstwa procesowego (480 zł) i uiszczonej opłaty skarbowej (17 zł) od pełnomocnictwa.