Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1478/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, 77, 50, 107 par. 3, 156
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 7
journal: Dz.U. 1961 nr 18 poz 94
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadzie i trybie wywłaszczania nieruchomości - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Trochym Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska–Jaroszewicz (spr.) WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg M. P., J. K., B. J., J. L., H. S., E. P., K. S., A. S., T. S. i S. S. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii na rzecz M. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii na rzecz M. P., J. K., B. J., J. L., H. S., E. P., K. S., A. S., T. S. i S. S. solidarnie kwotę 833 (osiemset trzydzieści trzy) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] maja 2019 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w [...] z [...] lutego 1962 r. nr [...] w części dotyczącej przyznanego odszkodowania za wywłaszczenie części nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), wpisanej w KW Sądu Powiatowego w [...] wykaz [...], ozn. katastralnie jako parcela nr [...] o łącznej pow. [...], z całkowitej pow. [...], stanowiącej własność [...], sprostowanego postanowieniami Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w [...] z [...] marca 1962 r. oraz z [...] lipca 1962 r.

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w [...] orzeczeniem z [...] lutego 1962 r. orzekło o wywłaszczeniu za odszkodowaniem części ww. nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), stanowiącej własność [...].

Postanowieniem z [...] marca 1962 r. Prezydium sprostowało w orzeczeniu z [...] lutego 1962 r. wysokość przyznanego odszkodowania - zamiast kwoty [...] przyznano [...]. Z kolei postanowieniem z [...] lipca 1962 r. sprostowano ww. orzeczenie poprzez dodanie nr parceli [...], której nie wskazano z numeru natomiast ujęto w wielkości powierzchni wywłaszczonej nieruchomości.

Następnie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w [...] orzeczeniem z [...] marca 1962 r. nr [...], utrzymanym w mocy decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] grudnia 1962 r. nr [...], orzekło o przyznaniu odszkodowania [...] w kwocie [...] za rośliny oraz ogrodzenie znajdujące się na wywłaszczonej nieruchomości.

[...] występujący w imieniu własnym i [...] - udokumentowani następcy prawni dawnej właścicielki nieruchomości, pismem z [...] lipca 2009 r. wystąpili o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] lutego 1962 r. w części dotyczącej przyznanego odszkodowania oraz decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] grudnia 1962 r.

[...] w piśmie z [...] stycznia 2017 r. sprecyzowała, że podtrzymuje wniosek w zakresie dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji z [...] lutego 1962 r. w części dotyczącej przyznanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Natomiast w pozostałym zakresie wskazała, że nie jest spadkobierczynią [...] i wnosi o przekazanie sprawy do odrębnego postępowania.

Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z [...] marca 2017 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] sierpnia 2018 r. nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia w części dotyczącej przyznanego odszkodowania za wywłaszczenie części ww. nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi [...] wyrokiem z 8 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2752/17 uchylił ww. decyzje.

Minister Inwestycji i Rozwoju ponownie rozpoznając sprawę przytoczył zasady, przepisy kpa oraz orzecznictwo sądowoadministracyjne dotyczące stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej i podkreślił, że w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że w przedmiotowej sprawie wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 8 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2752/17.

Organ nadzoru powołał treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i podkreślił, że przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie.

Organ nadzoru przytoczył stanowisko WSA w Warszawie wyrażone w uzasadnieniu powołanego wyroku, stosowne przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94) oraz zasady dotyczące ustalenia odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości podkreślając, że w powołanym wyroku Sąd przesadził, że w sprawie prawidłowo ustalono wysokość odszkodowania za grunt oraz za znajdujące się na gruncie składniki roślinne. Minister podkreślił, że WSA nie dopatrzył się naruszenia przepisów regulujących kwestię przeprowadzenia rozprawy administracyjnej oraz ustalenia odszkodowania za grunt oraz składniki roślinne, wskazując przy tym na prawidłowość przyjętego wzorca materialnoprawnego przy ustaleniu odszkodowania oraz jego ostateczną wysokość. Zdaniem WSA, w realiach niniejszej sprawy kwestia sporna dotyczy wyłącznie odszkodowania za składniki budowlane posadowione na wywłaszczonym gruncie, tj. barak i szopy, za które - jak wynika z akt sprawy - ostatecznie nie przyznano odszkodowania, opierając się przy tym na treści pisma Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z [...] sierpnia 1960 r., zgodnie z którym teren wywłaszczonej działki w planach powojennych stanowił rezerwę pod urządzenie zieleni publicznej i na budynki prowizoryczne wydawane były pozwolenia z klauzulą do rozbiórki na każde żądanie bez prawa odszkodowania. Mając na uwadze powyższe Sąd zobowiązał organ do zajęcia stanowiska, czy norma planu i jakiego planu może modyfikować ogólną regułę zawartą w art. 7 w zw. z art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Natomiast jeśli taki zabieg byłby dopuszczalny, organ nadzoru winien wypowiedzieć się, czy wystąpiły przesłanki zawarte w owych planach, co wymagałoby zindywidualizowana tych planów i wykazania, że znajdujące się na działce budynki powstały w okresie obowiązywania zapisów tych planów.

Minister zaznaczył, że wypełniając zobowiązanie Sądu zawarte w wyroku z 8 lutego 2018 r. organ zwrócił się do Archiwum Państwowego w [...] Oddział w [...] z prośbą o nadesłanie planu zabudowy miasta [...] z 1930 r. lub planów powojennych, które pozwoliłby wyjaśnić, czy znajdujące się na przedmiotowej nieruchomości budynki powstały w okresie obowiązywania zapisów tych planów. Powyższe poszukiwania nie dały jednak pozytywnego rezultatu, o czym Archiwum poinformowało organ pismem z [...] marca 2019 r. W aktach sprawy nie zachowało się również wydane w oparciu o plan rozbudowy miasta [...] pozwolenie na użytkowanie/budowę baraku i szop zawierające klauzulę rozbiórki tymczasowych obiektów budowlanych na każde żądanie władz budowlanych bez prawa żądania odszkodowania.

Organ nadzoru wskazał ponadto, że aby odnieść się wytycznych Sądu, należy przede wszystkim ustalić do jakiej kategorii aktów prawnych należały ówcześnie plany miejscowe, a także w jakiej relacji względem siebie pozostawały regulacje ustawowe oraz normy zawarte w tych planach.

Minister opisał szczegółowo przedmiotowe kwestie i podkreślił, że nie można przyjąć, że w badanej sprawie odstąpienie od przyznania odszkodowania za prowizoryczne obiekty budowlane nastąpiło bez podstawy prawnej, z pogwałceniem obowiązujących wówczas przepisów prawa. Przepisem rangi ustawowej o charakterze lex specialis ustanawiającym wyjątek od ogólnej reguły "wywłaszczenia za odszkodowaniem" wyrażonej w art. 7 ustawy wywłaszczeniowej był (poza wskazanym przez Sąd art. 9 ustawy wywłaszczeniowej, który nie miał zastosowania w niniejszej sprawie) obowiązujący w dacie wydania kwestionowanej decyzji o odszkodowaniu art. 57 ust. 1 w zw. z art. 52 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 - Prawo budowlane (Dz. U. z 1961 r. Nr 7, poz. 46), zgodnie z którym odszkodowanie przewidziane w przepisach o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nie należy się za obiekt budowlany, w stosunku do którego wydano nakaz przymusowej rozbiórki.

Ocena legalności odstąpienia od ustalenia odszkodowania za prowizoryczne obiekty budowlane winna zostać zatem dokonana nie przez pryzmat planu miejscowego i zapisów w nim zawartych oraz ich relacji względem przepisów rangi ustawowej, lecz przez okoliczność objęcia tych obiektów decyzją o pozwoleniu na budowę z klauzulą ich rozbiórki na każde żądanie władz budowlanych bez prawa żądania odszkodowania, której wydanie nastąpiło w zgodności z tym planem (art. 3 ust. 1 ustawy prawo budowlane).

Minister zaznaczył, że w aktach sprawy nie zachowało się ww. pozwolenie na użytkowanie/budowę baraku i szop zawierające klauzulę rozbiórki tymczasowych obiektów budowlanych na każde żądanie władz budowlanych bez prawa żądania odszkodowań. Z treści pisma Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Wydział Architektury i Budownictwa w [...] z [...] sierpnia 1960 r. (tj. komórki specjalistycznej w dziedzinie planowania i zagospodarowania przestrzennego) wynika jednak, że wzniesione przez [...] zabudowania prowizoryczne zostały faktycznie objęte warunkowym nakazem rozbiórki. Powyższe pozostaje w zgodzie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, w którym podnosi się, że niemożność odszukania przez organ nadzorczy określonego dokumentu nie oznacza, że taki dokument nie funkcjonował w obrocie prawnym, w szczególności jeżeli na jego istnienie wskazują inne dokumenty zgromadzone w toku postępowania.

Tym samym organ uznał, że skoro w niniejszej sprawie wydano pozwolenia na prowizoryczne budynki z klauzulą "do rozbiórki na każde żądanie władz budowlanych bez prawa żądania odszkodowań", to należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie doszło do wypełnienia przesłanki art. 57 ust. 1 w zw. z art. 52 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo budowlane i prawidłowo odstąpiono od ustalenia odszkodowania za prowizoryczne obiekty budowlane.

Minister przytoczył ponadto wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn. P 46/13 i zaznaczył, że w dacie rozstrzygania w niniejszej sprawie ustawodawca nie podjął stosownej regulacji, wobec tego koniecznym stało się dalsze stosowanie art. 156 § 1 kpa w jego obecnym brzmieniu, z uwzględnieniem oceny wyrażonej przez Trybunał Konstytucyjny i ze świadomością, że upływ kilkudziesięciu lat powinien wykluczać możliwość stwierdzenia nieważności we wskazanej części kwestionowanego orzeczenia z [...] lutego 1962 r.

Zdaniem organu nadzoru, w świetle powołanego wyroku Trybunału, nie można uznać trafności twierdzeń wnioskodawców o konieczności stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za składniki budowlane.

Tym samym Minister uznał, że orzeczenie z [...] lutego 1962 r. w części dotyczącej przyznanego odszkodowania nie naruszało prawa w takim stopniu, że nie daje się to pogodzić ze społeczno-gospodarczymi skutkami takiego orzeczenia. Nie można tym samym stwierdzić, aby odstąpienie od przyznania odszkodowania za prowizoryczne obiekty budowlane, w sytuacji objęcia ich decyzją o nakazie rozbiórki, stanowiło rażące naruszenie art. 7 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

Mając na uwadze wiążący w niniejszej sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 lutego 2018 r., organ podkreślił, że nie można uznać, iż orzeczenie z [...] lutego 1962 r. w zaskarżonej części zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, a więc takim naruszeniem, które pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa i miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli [...].

[...] zarzucili zaskarżonej decyzji:

1. rażące naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art, 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa polegające na zaniechaniu przez Ministra podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, przy jednoczesnym zaniechaniu w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, oraz przy zaniechaniu dokonania wszechstronnej oceny materiału dowodowego, co skutkowało dokonaniem rażąco błędnego ustalenia, iż w stosunku do budynków znajdujących się na nieruchomości wydano pozwolenie na użytkowanie/budowę baraku i szop zawierające klauzulę rozbiórki tymczasowych obiektów budowlanych na każde żądanie władz budowlanych bez prawa żądania odszkodowań oraz warunkowy nakaz rozbiórki;

a w konsekwencji

2. rażące naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 57 § 1 prawa budowlanego w związku z art. 7 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej, poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, skutkujące wydaniem decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej;

3. rażące naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 52 ust. 1 i 2 prawa budowlanego, poprzez ich zastosowanie w sytuacji, w której nie mają one zastosowania w niniejszej sprawie;

4. rażące naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 156 § 2 kpa poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji nieprawidłowe zastosowanie, polegające na uznaniu przez Ministra, że z uwagi na znaczny upływ czasu nie można stwierdzić nieważności decyzji wywłaszczeniowej w zakresie odszkodowania;

5. rażące naruszenie przepisu postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie 153 P.p.s.a. polegające na odstąpieniu przez Ministra od oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w uzasadnieniu wyroku WSA;

6. rażące naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 28 kpa w związku z art. 40 § 1 kpa, art. 9 kpa oraz art. 73 § 1 kpa polegające na wysyłaniu pism w niniejszej sprawie, w tym decyzji z [...] maja 2019 r. podmiotom niebędącym stronami w sprawie;

7. rażące naruszenie przepisu postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie 107 § 1 pkt 6 kpa w związku z art. 107 § 3 kpa polegające na sporządzeniu uzasadnienia zawierającego wzajemnie sprzeczne wnioski odnośnie do wystąpienia w niniejszej sprawie naruszenia przepisów prawa.

W obszernym uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniesiono uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżących kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Niezależnie od powyższego na podstawie art. 145a § 1 P.p.s.a. skarżący wnieśli o zobowiązanie Ministra Inwestycji i Rozwoju do stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] lutego 1962 r. sprostowanego postanowieniami z [...] marca 1962 r. oraz z [...] lipca 1962 r., w zakresie odszkodowania, w terminie jednego miesiąca od zwrotu akt sprawy Ministrowi Inwestycji i Rozwoju.

[...] w złożonej skardze zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 7 kpa, art. 77 kpa, art. 80 kpa; art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 6, 7 i 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz art. 153 P.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi skarżąca przytoczyła argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów wskazując w szczególności, że pomimo wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, organ nie ustalił, kiedy na przedmiotowej nieruchomości postawiony został budynek mieszkalny, gdzie został usytuowany i czy w tamtym czasie obowiązywał jakikolwiek plan zagospodarowania przestrzennego, a jeżeli tak, to co konkretnie z niego wynikało. Z akt sprawy jasno wynika, że Minister Inwestycji i Rozwoju nie przeprowadził uzupełniającego postępowania dowodowego.

Zdaniem skarżącej wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nie została ustalona na podstawie wyników rozprawy administracyjnej. W postępowaniu wywłaszczeniowym, wobec którego zostało wszczęte postępowanie nadzorcze w kwestii odszkodowawczej, doszło do rażącego naruszenia prawa. Właścicielki nieruchomości otrzymały za grunt najniższe możliwe odszkodowanie i zostały dodatkowo pozbawione odszkodowania za składniki majątkowe znajdujące się na nieruchomości o wartości [...].

Skarżąca podkreśliła, że w uzasadnieniu decyzji Minister Inwestycji i Rozwoju w niedopuszczalny sposób dokonał rozszerzającej interpretacji treści pisma z [...] sierpnia 1960 r., stwierdzając że na budynki prowizoryczne pozwolenia wydawane były z klauzulą "do rozbiórki na każde żądanie władz budowlanych bez prawa żądania odszkodowań".

W ocenie skarżącej bezskuteczne było ponadto wezwanie do dobrowolnego odstąpienia gruntu, gdyż zaproponowana cena nie odpowiadała wartości z wyceny sporządzonej przez biegłych rzeczoznawców majątkowych. Wnioskujący o wywłaszczenie samodzielnie wskazał niższą wartość nieruchomości, powołując się na pismo z [...] sierpnia 1960 r., którego treść nie została zweryfikowana przez biegłych.

W oparciu o powyższe skarżąca wniosła uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zobowiązanie Ministra do wydania decyzji w ustawowym terminie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargi Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o ich oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone z uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 września 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1479/19 postanowił połączyć ww. skargi do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzić je pod sygn. akt I SA/Wa 1478/19.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skargi zasługują na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

W niniejszej sprawie należy mieć na uwadze okoliczność, że kwestia prawidłowości orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] z dnia [...] lutego 1962r., w części dotyczącej przyznania odszkodowania za sporną nieruchomość ,była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który w uzasadnieniu wyroku dnia z 8 lutego 2018r. sygn. akt IV SA/Wa 2752/17 zawarł wytyczne dla organu nadzoru, które to organ powinien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Istota rozważań poczynionych przez sąd sprowadza się do konkluzji, że spór w sprawie niniejszej dotyczy odszkodowania za budynki znajdujące się na wywłaszczonej nieruchomości oraz ogrodzenie, czyli składniki ujęte w opinii sporządzonej przez biegłych. Sąd podkreślił, że ustawa z 1958 r. w art. 7 ukonstytuowała regułę wywłaszczenia za odszkodowaniem a wyjątek od tej zasady musi wynikać z przepisu prawa i niespornych okoliczności faktycznych. Wskazał, że organ nadzoru nie powołał się na wskazany przepis art. 9 ustawy , jako stanowiący podstawę odstąpienia od kompensacji szkody w pełnej wysokości tj. wynikającej z opinii szacunkowej. Przedwcześnie przyjął natomiast , w oparciu o pismo Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z [...] sierpnia 1960 r. , że teren wywłaszczonej działki w planach powojennych stanowił rezerwę pod urządzenie zieleni publicznej i na budynki prowizoryczne wydawane były pozwolenia z klauzulą do rozbiórki na każde żądanie bez prawa odszkodowania. W oparciu o ten dokument organ, bez odniesienia jego rangi i charakteru do normy ustawowej art. 9 ustawy, przyjął że wystąpiła przesłanka do przyjęcia wyjątku od reguły naprawienia w całości szkody wyrządzonej wywłaszczeniem. Zdaniem Sądu natomiast skoro organ przyjął, że obowiązywały plany, które przewidywały możliwość lokalizowania nowych budynków prowizorycznych na wyłączne ryzyko inwestora bez prawa domagania się odszkodowania, to powinien się wypowiedzieć, czy norma planu i jakiego planu może modyfikować ogólną regułę zawartą w art. 7 ustawy w zw. z art. 9 ustawy. A także jeśli taki zabieg byłby dopuszczalny jeśli chodzi o normatywną zawartość ustawy, czy wystąpiły przesłanki zawarte w owych planach. Wymaga to zindywidualizowania tych planów (planu) i wykazania, że znajdujące się na działce budynki powstały w okresie obowiązywania zapisu tych planów.

Analiza treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że Minister Inwestycji i Rozwoju przedstawione wytyczne jedynie częściowo wykonał w sposób prawidłowy. Organ dokonał bowiem ustaleń faktycznych , które dowiodły, że przeprowadzone poszukiwania planu zabudowy miasta [...] z 1930r. lub planów powojennych nie przyniosły pomyślnego rezultatu podobnie jak poszukiwania pozwolenia na użytkowanie/budowę baraku i szop zawierającego klauzulę rozbiórki tymczasowych obiektów budowlanych bez prawa żądania odszkodowania. Minister przeprowadził także wywód w przedmiocie wzajemnej relacji przepisów planistycznych oraz art.7 w zw. z art. 9 ustawy wywłaszczeniowej.

Wobec powyższego – z braku możliwości odniesienia stanu faktycznego niniejszej sprawy do zapisów planu miejscowego zagospodarowania , organ rozpoznał wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] lutego 1962r. kierując się stanowiskiem Sądu przedstawionym powyżej gdzie Sąd wskazał, że skoro ustawa wywłaszczeniowa z 1958 r. w art. 7 ukonstytuowała regułę wywłaszczenia za odszkodowaniem to, że wyjątek od tej zasady musi wynikać wyłącznie z przepisu prawa , jak w przypadku treści art. 9 tej ustawy.

Błędnie jednak, zdaniem Sądu, Minister ocenił, że zasadnie w kontrolowanym orzeczeniu dotyczącym odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość organ nie ustalił odszkodowania za będące przedmiotem sporu obiekty budowlane, kierując się treścią art. 57 ust.1 w zw. z art.52 ust. 1 i 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 31 stycznia 1961r., co oznacza, że nie zapadło ono z rażącym naruszeniem przepisów stanowiących podstawę tego rozstrzygnięcia.

Stosownie do treści przywołanych przepisów nie należy się bowiem odszkodowanie przewidziane w przepisach ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12 marca 1958r. ( art.57 ust.1 ustawy Prawo budowlane z dnia 31 stycznia 1961r ) jedynie za taki obiekt budowlany w stosunku do którego wydano nakaz przymusowej rozbiórki. Przy czym art. 51 ust.4 odnosi się do prac budowlanych prowadzonych bez wymaganego pozwolenia , w przypadku niedopełnienia warunków ustalających wymagania co do zabezpieczenia robót i dokonania zmian lub przeróbek określonych w decyzji o wstrzymaniu budowy, art. 52 ust. 2 reguluje kwestię nakazu przymusowej rozbiórki w odniesieniu do obiektów wzniesionych bez pozwolenia na budowę lub z istotnymi odstępstwami od tego pozwolenia , jeśli wzniesiono je na terenie nieprzeznaczonym pod zabudowę lub przeznaczonym pod innego rodzaju zabudowę bądź sprowadza niebezpieczeństwo dla ludzi lub z innych ważnych przyczyn. Art. 53 ust. 2 nakłada zaś na organ nadzoru budowlanego obowiązek wydania decyzji o nakazaniu przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego tymczasowego jeśli minął okres oznaczony w pozwoleniu na budowę a właściciel go nie rozebrał lub nie uzyskał przedłużenia terminu użytkowania.

Wszystkie wskazane rozwiązania prawne , co wprost wynika z ich treści, przewidują dla swojej skuteczności wcześniejszego, obligatoryjnego wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu, która w sprawie niniejszej nie została wydana ani nie istnieją żadne inne dowody wskazujące na jej wydanie.

Materiał dowodowy zebrany w aktach administracyjnych przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowo – odszkodowawczej nie zawiera żadnych informacji o tym , że wobec przedmiotowych zabudowań prowadzone było jakiekolwiek postępowanie rozbiórkowe. Sugestii prowadzenia takiego postępowania nie zawierają także pisma Dowódcy Marynarki Wojennej PRL z dnia [...] listopada 1961r., Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z [...] sierpnia 1960 r., zapisy protokołu z rozprawy administracyjnej ani żadne inne dokumenty.

Trafny jest zatem zawarty w skargach zarzut dokonania przez Ministra wadliwych ustaleń faktycznych oraz ich dowolnej oceny w zakresie w którym organ ten przyjął , że chociaż nie zachował się dokument w postaci pozwolenia na użytkowanie/budowę baraku i szop zawierające klauzulę rozbiórki tymczasowych obiektów budowlanych na każde żądanie władz budowlanych bez prawa żądania odszkodowania jak również nie ma dowodów na okoliczność wydania decyzji o rozbiórce ani śladów świadczących , że takie postępowanie było prowadzone, to istniały w postępowaniu wywłaszczeniowym podstawy uprawniające organ do zaniechania wypłaty całości odszkodowania z uwagi na przywołane przez organ przepisy prawa budowlanego z 1961r.

Sąd prezentuje pogląd, że specyfika szczególnego postępowania nadzorczego nie pozwala na posługiwanie się w jego przebiegu domniemaniem nieistnienia dokumentów istotnych dla rozpoznania sprawy administracyjnej w trybie zwykłym. Obowiązkiem organu jest opieranie się na domniemaniu legalności badanego orzeczenia w oparciu o zasadę trwałości określoną w art. 16 k.p.a. Niemożność odszukania przez organ nadzoru określonych dokumentów, spowodowana bądź upływem czasu, bądź zaginięciem nie może bowiem stanowić podstawy do twierdzenia, że ich w ogóle nie było, a tym samym do stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji. Taki pogląd jest jednakże uzasadniony tylko w przypadku gdy pozostały materiał dokumentacyjny dowodzi ich istnienia. Tymczasem przywołane przez Ministra, opisane wyżej pisma oryginalne z dnia [...] sierpnia 1960r. oraz z dnia [...] listopada 1961r., ani żadne inne dokumenty w sprawie nie zawierają treści, która - nawet najogólniej - wskazywałaby na okoliczność, że pomniejszenie kwoty należnego za wywłaszczoną nieruchomość odszkodowania nastąpiło w konsekwencji wcześniejszego wydania decyzji o rozbiórce będących przedmiotem sporu obiektów budowlanych. Brak jest zatem podstaw aby domniemywać, że dokument w postaci decyzji rozbiórkowej potwierdzający zasadność uchylenia się przez organ wywłaszczeniowy od obowiązku zapłaty odszkodowania za budynki będące przedmiotem sporu istniał i był analizowany.

Odnośnie zarzutu przesłania zaskarżonej decyzji Prezydentowi Miasta [...] oraz Wojewodzie [...] Sąd w całości powołuje się na rozważania i oceny dokonane przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 23 listopada 2018 r. sygn. I OSK 3888/18. Zauważa jednakże, że decyzja Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] maja 2019 r. została przekazana wymienionym podmiotom "do wiadomości". Powyższe oznacza, że wskazane podmioty nie stały się stroną przedmiotowego postępowania w rozumieniu art. 28 kpa.

Brak jest podstaw do uznania za trafny zarzutu naruszenia przez organ art. 153 P.p.s.a. w następstwie analizy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. sygn.P 46/13. Okoliczność, że Sąd w uzasadnieniu do uprzednio wydanego wyroku nie zawarł wskazania co do dalszego postępowania poprzez nakazanie Ministrowi uwzględnienia treści tego orzeczenia nie może oczywiście stanowić przeszkody do dokonania stosownych ustaleń.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższe oceny oraz wcześniejsze wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku z 8 lutego 2018r. sygn. IV SA/Wa 2752/17 i ewentualnie wskaże przepis prawa w oparciu, o który organ wywłaszczeniowy zaniechał wypłaty odszkodowania za sporne zabudowania oraz ponownie rozważy zastosowanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015r. sygn. P 46/13.

Powyższe oznacza, że Sąd podziela zarzuty skarg naruszenia przepisów procesowych tj. art. 7 kpa, art. 77 kpa, art. 80 kpa i 107 § 3 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, a w konsekwencji art. 57 ust. 1 ustawy prawo budowlane z 31 stycznia 1961r.

Mając to na uwadze, Sąd , na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c oraz art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. i orzekł jak na wstępie.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem rozpoznanie sprawy stało się konieczne z uwagi na datę wpływu skarg do sądu i dotychczasowy okres oczekiwania stron na zakończenie postępowania sądowego. Z uwagi jednak na wzrost wykrytych zakażeń w całym kraju, w tym na Mazowszu oraz objęcia Warszawy strefą zagrożenia oraz z uwagi na liczbę stron postępowania przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można było przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.