Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 511/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2013-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 191, art. 194, art. 197
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 29, art. 31
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
journal: Dz.U.UE.L 1993 nr 253 poz 1 art. 181a
law: Rozporządzenie Komisji EWG) NR 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr  2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca),, WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi U. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie wartości celnej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej w B. P., po rozpatrzeniu odwołania U. G., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. P. z dnia [...] lutego 2012 r., nr [..., wprowadzającą zmiany w zgłoszeniu celnym.

Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

W dniu 22 października 2007 r. na podstawie dokumentu SAD nr [...], objęto procedurą dopuszczenia do obrotu sprowadzony ze Szwajcarii używany samochód osobowy marki Volkswagen Tuareg, rok produkcji 2005. Do zgłoszenia dołączono m.in. dowód zakupu samochodu, określający jego wartość na kwotę 4.000 CHF, ocenę techniczną sporządzoną przez biegłego rzeczoznawcę na zlecenie zgłaszającego oraz protokół oględzin pojazdu przez funkcjonariuszy celnych przyjmujących zgłoszenie Zgłoszenia dokonał W. P., na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez U. G. Zastosowano preferencyjną stawkę celną w wysokości 0% ze względu na udokumentowanie pochodzenia pojazdu świadectwem EUR.1.

Postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. P. wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie ustalenia wartości celnej importowanego pojazdu.

Uzasadniając wszczęcie postępowania organ powołał się na pismo Prokuratury Apelacyjnej w L. z dnia [...] października 2010 r., informujące o dokumentach uzyskanych od władz celnych szwajcarskich w ramach procedury pomocy prawnej. Władze szwajcarskie informowały, że eksportera wskazanego na załączonym do zgłoszenia celnego dowodzie zakupu pojazdu – P. GmbH należy określić jako nieistniejącego. Z informacji wynikało również, że eksporter nie istniał w dniu wystawienia rachunku. Organ powołał się również na istotne różnice pomiędzy wartością pojazdu według cen katalogowych (z uwzględnieniem korekty z tytułu koniecznych napraw), a wartością podaną w zgłoszeniu celnym.

W toku postępowania przeprowadzono dowód z opinii biegłego rzeczoznawcy – M. S. Biegły ustalił w opinii wartość rynkową pojazdu na kwotę 93.500 zł.

Na tej podstawie decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. P. zmienił zapisy w zgłoszeniu celnym z dnia 22 października 2010 r. w zakresie dotyczącym wartości celnej pojazdu i podstawy obliczenia opłat.

Od powyższej decyzji U. G. wniosła odwołania, zarzucając głównie błędne ustalenia faktyczne, w tym bezkrytyczne oparcie się na wadliwej opinii rzeczoznawcy, nie uwzględniającej realnych kosztów naprawy samochodu.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. Dyrektor Izby Celnej w B. P. utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wywiódł, że w świetle postanowień Wspólnotowego Kodeksu Celnego i Porozumienia o stosowaniu artykułu VII Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu GATT (Porozumienia w sprawie wartości celnej) z 1994 r., wartość celna jest ustalana co do zasady na bazie wartości transakcyjnej, to znaczy ceny faktycznie zapłaconej lub należnej za towary wtedy, jeżeli zostały one sprzedane w celu wywozu na obszar celny Wspólnoty (art. 29 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE, seria L, nr 302, s. 1, ze zm.; dalej jako: WKC). Organy celne mogą jednak odstąpić od stosowania metody ceny transakcyjnej, jeżeli mają uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w artykule 29 WKC (art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny; Dz. Urz. WE, seria L, nr 253, ze zm.; dalej jako: RWKC).

W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie zaszły uzasadnione wątpliwości co do tego, czy zadeklarowana wartość celna stanowi cenę faktycznie należną lub zapłaconą za importowany pojazd. Wskazuje na to treść pisma szwajcarskich władz celnych z 30 kwietnia 2010 r., z którego wynika, że przedsiębiorstwo P. GmbH jest firmą nieistniejącą. Pisma szwajcarskich władz celnych należy uznać za dokumenty urzędowe w rozumieniu art. 194 Ordynacji podatkowej.

Wątpliwości organów celnych wzbudziła również rażąca rozbieżność pomiędzy zadeklarowaną wartością celną, a cenami pojazdów używanych podawanymi przez katalogi branżowe. Według szwajcarskiego EurotaxGlass’s za rok 2005 cena samochodu tej samej marki, modelu i rocznika na rynku kraju eksportu wynosiła 47.500 CHF. Biorąc pod uwagę uszkodzenia pojazdu w wysokości 30% wynikające z oceny biegłego, cena porównawcza pojazdu wynosi 33.250 CHF.

Wystąpienie uzasadnionych wątpliwości co do wiarygodności ceny transakcyjnej w rozumieniu art. 181a RWKC wskazywało na konieczność ustalenia wartości celnej inną metodą, niż metoda wartości transakcyjnej określona w art. 29 ust. 1 WKC.

Powołując się na wyjaśnienia Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej organ stwierdził, że jedyną dopuszczalną metodą ustalenia wartości celnej w przedmiotowej sprawie jest tzw. metoda ostatniej szansy (art. 31 ust. 1 WKC). Przy stosowaniu tej metody można oprzeć się na opiniach rzeczoznawców oraz na wyspecjalizowanych katalogach lub czasopismach, podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych.

Światowa Organizacja Celna zaleca zastosowanie w ramach metody ostatniej szansy, metody wartości transakcyjnej towarów identycznych lub podobnych, w oparciu o podobne pojazdy produkowane w innych krajach. Wobec tego, dla sporządzenia odpowiedniej kalkulacji używanego pojazdu samochodowego wyprodukowanego we Wspólnocie za punkt wyjścia należy przyjąć katalogową cenę samochodu "identycznego" lub "podobnego" wyprodukowanego poza Wspólnotą, a więc w kraju trzecim.

Kierując się tymi dyrektywami biegły rzeczoznawca powołany przez organ dokonał ustalenia wartości celnej pojazdu w oparciu o cenę pojazdu podobnego do importowanego, wyprodukowanego poza Wspólnotą. Jako najbardziej zbliżony przyjęto pojazd marki Toyota Land Cruiser 4,2 TD.

Organ odwoławczy nie podzielił zgłaszanych w odwołaniu zarzutów co do nieprawidłowości opinii biegłego. Zdaniem organu opinia jest jasna i logiczna. Przyjęte wartości bazowe oraz zastosowane korekty były prawidłowe. Do korekty za konieczne naprawy uwzględniono wszystkie wskazane i widoczne uszkodzenia oraz wskazania sprawdzeń układów. Biegły wyjaśnił, że przyjęto maksymalną dopuszczalną przez program korektę z tytułu kosztów naprawy w wysokości 30%. Zastosowanie innej metody uwzględniania korekt jest możliwe tylko w sytuacji, gdy istnieje dokładny opis uszkodzeń. W załączonej do zgłoszenia celnego ocenie technicznej sporządzonej przez rzeczoznawcę M. M. nie wyszczególniono procentowego stopnia uszkodzeń, nie ma zatem podstaw do zastosowania wyższej niż maksymalna 30% korekty z tytułu naprawa. Również w protokole oględzin pojazdu dokonanym w dniu zgłoszenia celnego, z udziałem dwóch funkcjonariuszy celnych, zawarta jest informacja o "braku widocznych uszkodzeń, co potwierdza także dokumentacja fotograficzna.

Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutami strony dotyczącymi ustalenia wartości celnej na podstawie cen na rynku polskim a nie szwajcarskim. Zgodnie z art. 31 ust. 2 lit. c) WKC wartość celna ustalana z zastosowaniem art. 31 ust. 1 nie może być określana na podstawie ceny towarów na rynku wewnętrznym kraju wywozu.

Organ nie podzielił też zarzutu dotyczącego nieuwzględnienia wniosku dowodowego strony o zwrócenie się do trzech losowo wybranych serwisów w Szwajcarii, celem sporządzenia przez nie wyceny naprawy przedmiotowego pojazdu. Przyjęcie korekt wartości celnej uwzględniających ceny robocizny i części zamiennych na rynku szwajcarskim byłoby błędne, gdyż wartość rynkową każdego towaru kształtuje wartość elementów składowych w danym kraju. Jednocześnie byłoby to sprzeczne z treścią art. 31 ust. 2 lit. c) WKC.

Zdaniem organu odwoławczego w sprawie miał zastosowanie 5-letni termin powiadomienia dłużnika o kwocie należności celnych, liczony od dnia powstania długu celnego. Otrzymana przez organ celny informacja z Prokuratury Krajowej o toczącym się śledztwie w stosunku do importowanych ze Szwajcarii samochodów w okresie od stycznia 2004 r. do marca 2008 r. uzasadniała zastosowanie w sprawie art. 221 ust. 4 WKC. W związku z tym w sprawie nie nastąpiło przedawnienie powiadomienia dłużnika celnego o kwocie długu celnego podlegającej retrospektywnemu zaksięgowaniu.

W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Dyrektora Izby Celnej U. G. podniosła zarzuty wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy poprzez: niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i bezkrytyczne przyjęcie jako dowodu wyceny sporządzonej przez biegłego M. S.; nie przeprowadzenie wszystkich istotnych dowodów mogących wyjaśnić sprawę; arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego.

Uzasadniając podniesione zarzuty skarżąca podniosła, że w informacji od szwajcarskich władz celnych stwierdzono jedynie, że sprzedawca pojazdu "nie był osiągalny pod wskazanym adresem". Z uwagi na upływ 3 lat pomiędzy datą sprzedaży samochodu a dniem weryfikacji danych i możliwe w tym okresie zmiany adresu, nie można tylko na tej podstawie przyjąć, że sprzedawca pojazdu nie istniał w dacie dokonywania transakcji. Ponadto informacje dotyczące istnienia lub nieistnienia firmy wynikają z załącznika do pism władz szwajcarskich, załącznikom zaś nie można przypisać cechy dokumentu urzędowego.

Skarżąca za wadliwe uznała też wstępne ustalenie wartości samochodu przez organ na podstawie katalogu branżowego w sytuacji, gdy podano w nim cenę tylko jednego pojazdu – bez wskazań co do jego stanu, ostatecznego charakteru ceny, czy charakteru egzemplarza (mógł być to egzemplarz kolekcjonerski). W efekcie zdaniem skarżącej przedwczesne było wszczęcie postępowania celnego, skoro nie zostały należycie uzasadnione wątpliwości co do wartości transakcyjnej podanej w zgłoszeniu celnym.

Skarżąca zakwestionowała również zastosowanie w sprawie metody "ostatniej szansy", z pominięciem zastosowania metody wartości transakcyjnej innych pojazdów podobnych do objętego sporem. Z uwagi na popularność modelu istniały możliwości ustalenia cen transakcyjnych na rynku szwajcarskim oraz kosztów naprawy pojazdu w Szwajcarii, w oparciu o dostępne w internecie informacje.

Zdaniem skarżącej wadliwy był również sposób zastosowania metody "ostatniej szansy". Biegły zastosował metodę charakterystyczną dla wycen szkód ubezpieczeniowych, gdzie instrukcje przewidują górne limity kosztów naprawy. Taka metoda postępowania jest wadliwa w przypadku wyceny samochodów importowanych, których koszty naprawy mogą być znacznie wyższe niż przyjęte sztywno limity.

Skarżąca zakwestionowała przyjęcie jako podstawy do oceny samochodu marki Toyota Land Cruiser. Jej zdaniem jest to samochód o zupełnie innych cechach użytkowych, konstrukcji i parametrach technicznych. Ponadto wartość rynkowa pojazdu w Szwajcarii będzie z reguły dużo niższa, z uwagi na nieopłacalność kosztów naprawy, dużo wyższych za granicą niż w Polsce. Konieczne było zatem uzyskanie informacji od autoryzowanych serwisów w Szwajcarii na temat kosztów naprawy w sposób, który umożliwiałby dopuszczenie pojazdu do ruchu po drogach publicznych w Szwajcarii. Koszty te powinny zostać uwzględnione przy ustaleniu wartości rynkowej pojazdu. Konieczna była również weryfikacja wadliwej opinii biegłego S. poprzez powołanie innego biegłego. Nie uwzględniając stosownych wniosków strony organy dopuściły się naruszenia art. 188 Ordynacji podatkowej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. P. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja dotknięta jest wadami prawnymi, uzasadniającymi jej uchylenie.

Nie wszystkie zarzuty podniesione w skardze są uzasadnione. Tym niemniej sąd administracyjny kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji nie jest związany ani zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.). Niezależnie zatem od zarzutów i wniosków powołanych w skardze, sąd ma obowiązek dokonać kompleksowej oceny legalności zaskarżonej decyzji.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zasadności odstąpienia przez organy celne od oparcia oceny wartości celnej spornego towaru na metodzie wartości transakcyjnej. Metoda ta stanowi wyjściową regułę ustalania wartości celnej towaru, a odstąpienie od niej, jako wyjątek od zasady, musi być należycie uzasadnione (art. 29 rozporządzenia Rady 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny; Dz. Urz. UE, seria L, nr 302, s. 1; dalej jako: WKC).

W ocenie sądu organy celne w badanej sprawie należycie wykazały zasadność odstąpienia od metody wartości transakcyjnej. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że podstawą do tego były dwa zasadnicze argumenty: informacje uzyskane od szwajcarskich władz celnych, podważające fakt istnienia sprzedawcy uwidocznionego na rachunku sprzedaży pojazdu oraz istotna rozbieżność pomiędzy zadeklarowaną wartością celną pojazdu, a cenami wskazywanymi w katalogach branżowych.

Obydwa te argumenty wzajemnie się uzupełniają i stanowią wystarczającą podstawę do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej, opartej na wartości transakcyjnej.

W aktach administracyjnych sprawy znajduje się kopia postanowienia Prokuratury Krajowej z dnia 31 marca 2008 r. o wszczęciu śledztwa w sprawie działalności zorganizowanej grupy przestępczej mającej za cel dokonywanie przestępstw skarbowych polegających na narażaniu na uszczuplenie należności publicznoprawnych z tytułu wprowadzania na obszar celny UE samochodów osobowych z terytorium Szwajcarii, posługiwania się w tym procederze stwierdzającymi nieprawdę dokumentami w postaci faktur i ocen technicznych importowanych pojazdów.

W toku tego postępowania uzyskano informacje ze strony szwajcarskich organów celnych, potwierdzające fakt nieistnienia licznych sprzedawców, których dane widniały na zgłoszeniach celnych składanych przez importerów samochodów. Do pisma szwajcarskich władz celnych z dnia 30 kwietnia 2010 r. dołączono m.in. załącznik nr 2, stanowiący wykaz przedsiębiorstw, które według organów szwajcarskich należy określić jako: "nieistniejące". Jedna z pozycji w tym załączniku dotyczy sprzedaży objętej spornym zgłoszeniem celnym (sprzedawca – P. GmbH, nabywca – U. G., nr VIN pojazdu i data faktury zgodne z dokumentami dołączonymi do zgłoszenia celnego) [k. 15 akt adm.].

Z drugiej strony organy celne dokonując porównania cen pojazdów tej samej marki i rocznika co pojazd importowany według katalogów branżowych (katalog szwajcarski EurotaxGlass’s 2007) z wartością pojazdu zadeklarowaną w zgłoszeniu celnym, słusznie zwróciły uwagę na istotne rozbieżności. Wartość pojazdu, z uwzględnieniem stopnia uszkodzeń, według danych katalogowych była kilkukrotnie wyższa niż zadeklarowana w zgłoszeniu.

Informacje przekazane przez szwajcarską administrację celną a także istotne rozbieżności pomiędzy cenami katalogowymi oraz zadeklarowaną wartością pojazdu, stanowiły wystarczające argumenty dla powstania uzasadnionych wątpliwości co do wiarygodności ceny transakcyjnej w rozumieniu art. 181a rozporządzenia wykonawczego do WKC (rozporządzenie Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny; Dz. Urz UE, seria L, nr 253, s. 1, ze zm.; dalej jako: RWKC).

Uzasadnione wątpliwości, w rozumieniu art. 181a RWKC, nie oznaczają definitywnego i nieodwołalnego zakwestionowania wartości celnej zadeklarowanej przez zgłaszającego. Stanowią jedynie podstawę do przeprowadzenia dalszych czynności, zmierzających do ustalenia wartości celnej w oparciu o inne metody, a więc pośrednio do weryfikacji zadeklarowanej wartości celnej, która może zostać potwierdzona w oparciu o wspomniane inne metody ustalenia wartości celnej.

W ocenie sądu nie zasługują na uwzględnienie argumenty skarżącej dotyczące zasadności odstąpienia od ustalenia wartości celnej pojazdu metodą wartości transakcyjnej.

Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów, które podważałyby prawdziwość informacji podanych przez szwajcarskie władze celne, a świadczących o istnieniu sprzedawcy widniejącego na rachunku sprzedaży dołączonym do zgłoszenia celnego. Całkowicie chybiony jest argument, że informacje dotyczące istnienia lub nieistnienia firmy wynikają z załącznika do pism władz szwajcarskich, załącznikom zaś nie można przypisać cechy dokumentu urzędowego. Oczywistym jest, że w przypadku szczegółowych informacji dokument urzędowy może składać się z pisma głównego (przewodniego) oraz załączników, uszczegóławiających informacje. Nie ma żadnych rozsądnych argumentów, aby załącznikowi odmawiać takiej samej mocy dowodowej jak pismo głównemu. W obydwu przypadkach mamy do czynienia z dokumentem urzędowym, objętym (możliwym do obalenia) domniemaniem zgodności z prawdą (art. 194 Ordynacji podatkowej).

Nie zasługują również na uwzględnienie argumenty dotyczące wstępnego ustalenia wartości pojazdu w oparciu o katalog branżowy. Po pierwsze – odwołanie się do katalogu służyło jedynie wstępnej weryfikacji wiarygodności wartości zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym i nie stanowiło podstawy do ustalenia wartości ostatecznie przyjętej w decyzji. Po drugie – katalogi branżowe są powszechnie uznawanym źródłem informacji o wartości pojazdów. Podważanie ich wiarygodności wymaga zdecydowanie silniejszej argumentacji niż ogólnikowe stwierdzenie, że wskazany w katalogu egzemplarz mógł mieć charakter kolekcjonerski. Po trzecie wreszcie – nie wiadomo, na jakiej podstawie skarżąca wywodzi, że dane w katalogu oparto na cenie transakcyjnej tylko jednego pojazdu. Istota danych zawartych w tego typu katalogach wskazuje na podawanie tam cen uśrednionych, z kilku transakcji, a nie jednostkowych.

Skuteczne podważenie wiarygodności wartości zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym uzasadniało ustalenie wartości celnej towaru w oparciu o inne metody określone w art. 30-31 WKC. Powołując się na wytyczne Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej, organ obszernie i przekonująco uzasadnił, że w przypadku importu używanych pojazdów jedyną możliwą do zastosowania metoda pozostaje metoda ostatniej szansy. Wyjaśnienia Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej nie są wprawdzie źródłem prawa, jednak stanowią podstawową dyrektywę interpretacyjną w zakresie przepisów WKC dotyczących ustalania wartości celnej.

Metoda ostatniej szansy (art. 31 WKC) zakłada ustalanie wartości celnej towaru na podstawie danych dostępnych we Wspólnocie, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., przepisów WKC.

W przypadku importu używanych samochodów, dostępne dane, o których mowa w art. 31 WKC, to według wytycznych wspomnianego Komitetu, m.in. informacje zawarte w branżowych katalogach motoryzacyjnych, a także opinie biegłych rzeczoznawców.

W badanej sprawie podstawą ustalenia przez organy celne ostatecznej wartości celnej pojazdu była opinia rzeczoznawcy samochodowego, biegłego sądowego M. S. Opinia ta zawiera jednak istotną wadę, a bezkrytyczne oparcie się na niej przez organy oznacza wadliwe ustalenie kluczowej dla sprawy okoliczności faktycznej, skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Kluczowy jest następujący fragment opinii biegłego: "Do korekty za konieczne naprawy uwzględniono wszystkie wskazane i widoczne uszkodzenia oraz wskazania sprawdzeń układów. Zgodnie z instrukcją konieczne naprawy pojazdu zawierają zredukowany koszt naprawy, który w zaokrągleniu wynosi ok. 30%, to jest maksymalny, dopuszczalny przez program dla korekty bez wykonywania wyliczeń w systemie Audatex (wyliczenie możliwe jest tylko wówczas, gdy jest dokładny opis uszkodzeń)" [k. 65 akt adm.].

Należy zauważyć, że biegły w sposób sztuczny przyjął górny pułap korekt wartości pojazdu z tytułu koniecznych napraw w wysokości 30%, wyraźnie zaznaczając, że wynika to nie z rzeczywistej oceny zakresu uszkodzeń, lecz ze specyfiki zastosowanego do oceny programu komputerowego, który wprowadza taką barierę.

Należy przypomnieć, że dowód z opinii biegłego (art. 197 Ordynacji podatkowej) jest tylko jednym z dowodów w sprawie i podlega ocenie przez organ, tak jak wszystkie pozostałe. Zasada swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej, stanowi, że organ ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ nie może zatem polegać bezkrytycznie na opinii biegłego, lecz musi dokonać jej wnikliwej oceny. Co prawda organ nie będzie dysponował takim jak biegły poziomem wiedzy technicznej (wiadomości specjalnych), jednak może ocenić opinię pod względem jej zupełności, adekwatności, spójności, logiki i zgodności z zasadami doświadczenia życiowego.

Ocena przez biegłego wartości importowanego pojazdu musi mieć charakter maksymalnie zindywidualizowany – odnosić się do konkretnego pojazdu

i uwzględniać jego indywidualne cechy, w tym i stopień ewentualnych uszkodzeń wymagających naprawy bądź zużycia powstałego w wyniku normalnej eksploatacji. Sztuczne określenie dopuszczalnego progu korekty wartości pojazdu, ze względu na ograniczenia wynikające z zastosowanych metod (programu komputerowego) wymogom tym nie odpowiada. Z tak sporządzonej opinii nie wynika, czy zakres uszkodzeń nie był większy – jak twierdzi skarżąca – i czy stosowna korekta wartości również nie powinna być większa.

Dodatkowo należy wskazać, że do zgłoszenia celnego dołączono prywatną opinię innego biegłego – sporządzoną na zlecenie strony. Biegły powołany z urzędu powinien odnieść się do tego elementu materiału dowodowego sprawy, w szczególności do zawartych tam informacji o uszkodzeniach. Tym bardziej, że na tę opinię w trakcie oględzin przedmiotowego samochodu przez funkcjonariuszy celnych powoływał się przedstawiciel U. G. W protokole tym znajduje się zapis: "Strona stwierdziła, iż faktyczny stan pojazdu ukazuje dołączona do zgłoszenia ocena techniczna pojazdu nr [...] z dnia 22 października 2007 r." Ocena techniczna sporządzona przez M. M. w zakresie zewnętrznych uszkodzeń tego samochodu różni się od opisu dokonanego przez funkcjonariuszy celnych. Biegły w swojej opinii powinien więc ustosunkować się do tej kwestii

i wyraźnie wyartykułować które uszkodzenia obniżają wartość przedmiotowego samochodu. Nie oznacza to, że podane w prywatnej opinii informacje o uszkodzeniach są wiążące dla biegłego "urzędowego", ale wymagają ustosunkowania się w opinii sporządzanej na zlecenie organu.

W tym zakresie zarzuty skargi są uzasadnione. Opierając się na wadliwej opinii biegłego organ nie ustalił w sposób należyty stanu faktycznego sprawy, w zakresie faktów kluczowych dla jej rozstrzygnięcia – wartości pojazdu, stanowiącej podstawę określenia wartości celnej. Stanowi to naruszenie jednej z podstawowych zasad postępowania – zasady prawdy obiektywnej (art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej).

Tego rodzaju uchybienie procesowe należy potraktować jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Pozostałe zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 31 ust. 2 lit. a i c WKC, wartość celna ustalana w oparciu o metodę ostatniej szansy nie może być określana na podstawie ceny sprzedaży na obszarze Wspólnoty towarów wytworzonych we Wspólnocie oraz ceny towarów na rynku wewnętrznym kraju wywozu. Nie można zatem przy ocenie wartości celnej uszkodzonego pojazdu stosować kryterium kosztów naprawy pojazdu na rynku kraju eksportu (w tym przypadku Szwajcarii), jak tego chce skarżąca. Taki sposób postępowania byłby sprzeczny z treścią art. 31 ust. 2 WKC. Nie ma też podstaw do podważania zasadności oparcia się biegłego w wycenie na egzemplarzu samochodu marki Toyota Land Cruiser, jako modelu wyjściowym. Biegły musiał oprzeć wycenę na samochodzinie produkowanym poza obszarem Wspólnoty (art. 31 ust. 2 lit. a WKC). Ogólnikowe stwierdzenia, że jest to samochód o innych cechach użytkowych, konstrukcyjnych i parametrach technicznych nie zasługują na uwzględnienie. Podstawą oceny nie może być pojazd identyczny, lecz podobny, przede wszystkim pod kątem wartości rynkowej.

Uchylenie zaskarżonej decyzji skutkuje koniecznością ponownego rozstrzygnięcia sprawy przez Dyrektora Izby Celnej. Kluczowym elementem w tym ponownym postępowaniu powinna być weryfikacja opinii biegłego, stanowiącej wyjściową podstawę ustalenia wartości celnej. Organ celny powinien usunąć przedstawione wyżej wątpliwości co do ograniczenia korekty wartości pojazdu z tytułu koniecznych napraw – czy to poprzez zobowiązanie biegłego do uzupełnienia opinii, czy też poprzez skorzystanie z opinii innego biegłego.

Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II sentencji wyroku oparto na treści art. 152 p.p.s.a.

Pomimo zgłoszonego w skardze wniosku sąd nie orzekł o zwrocie kosztów od organu na rzecz skarżącej, gdyż postanowieniem referendarza sądowego z dnia 24 stycznia 2013 r. skarżąca uzyskała prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych, nie wykazała zaś aby poniosła inne niezbędne koszty postępowania (art. 205 p.p.s.a.).