Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 2819/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 133 par. 1, art. 134 par. 1, art. 144 par. 4, art 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.) Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [A] Sp. z o.o. w B. (obecnie: [B] Sp. z o.o. w B.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2018 r. sygn. akt VIII SA\Wa 641/17 w sprawie ze skargi [A] Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekor5zystnych warunkach gospodarowania, po wznowieniu postępowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od [B] Sp. z o.o. w B. na rzecz Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 641/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – stosownie do treści art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) – oddalił skargę [A] Sp. z o.o. w B. (dalej: spółka, skarżąca) na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z [...] lipca 2017 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności (po wznowieniu postępowania) z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za 2010 r.

Skargę kasacyjną wywiódł pełnomocnik spółki, który powołując się na treść art. 171 § 1, art. 174 § 2 w zw. z art. 177 § 1 p.p.s.a. zaskarżył wyrok w całości:

I. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.:

1. art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE L 1995.312.1) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i akceptację jego zastosowania przez organy w sprawie;

2. § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ONW objętej rozporządzenia objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2009 r. nr 40, poz. 329 ze zm.; dalej: rozporządzenie ONW) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie;

3. art. 2 list. 2a i 2b rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 grudnia 2009 r. ustanawiającego szczególne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 2009.30.16) poprzez akceptację zastosowania przez organy w sprawie i jego niewłaściwą wykładnię, wobec naruszenia legalnych definicji rolnika i gospodarstwa rolnego;

4. art. 2 rozporządzenia Parlamentu i Rady (WE) nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej (Dz. Urz. UE L 2008/321.14) poprzez akceptację zastosowania przez organy w sprawie i jego niewłaściwą wykładnię, wobec naruszenia legalnych definicji rolnika i gospodarstwa rolnego, gdy w sprawie ma zastosowanie definicja legalna zamieszczona w art. 2 rozporządzenia nr 73/2009

5. art. 153 p.p.s.a. w aspekcie błędnego zastosowanie w niniejszej sprawie ich materialnoprawnych skutków;

6. art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 2006.368.74) w zw. z art. 4 ust. 1 lit. b oraz art. 4 ust. 2 a także art. 39 (art. 37 dla płatności ONW) rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. Urz. UE L 2005.277.1) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące pominięciem przez Sąd obligatoryjnego badania, czy wola ewentualnego obejścia ograniczeń wynikających z wielkości powierzchni gospodarstwa rolnego, uniemożliwiałaby osiągnięcie celów wsparcia, zakładanych wyżej wskazanymi przepisami, a także pominięciem przez Sąd obligatoryjnego badania, czy zamierzona korzyść w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia EFRROW byłaby sprzeczna z celami systemu wsparcia wynikającymi z przepisów art. 4 ust. 1 lit. b, ust. 2 oraz art. 37 dla płatności ONW tego rozporządzenia EFRROW (zarzut do wyroku VIII SA/Wa 811/16);

7. art. 4 ust. 1 lit. b i ust. 2 oraz art. 37 rozporządzenia EFRROW poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, skutkujące nieustaleniem, jakie są cele systemu wsparcia rolnośrodowiskowego w ramach rozwoju obszarów wiejskich, co doprowadziło Sąd do niewłaściwej kontroli zastosowania przez organy administracji art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006. Do uchybienia tego doszło poprzez błędną, rozszerzającą wykładnię, polegającą na przyjęciu w zaskarżonym wyroku, iż definiowanym w przedmiotowej normie wspólnotowej "celem wsparcia" jest pomoc wyłącznie mniejszym gospodarstwom, podczas gdy tego typu cel nie został w tej regulacji przewidziany;

8. art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006 w zw. z art. 4 w zw. z art. 37 dla płatności ONW rozporządzenia EFRROW poprzez ich błędną wykładnię, a następnie błędne zastosowanie, skutkujące pominięciem obligatoryjnego ustalenia, czy w przypadku gdyby spółka starała się tworzyć sztuczne warunki dla uzyskania pomocy z systemu wsparcia, wykluczałoby to osiągnięcie jakiegokolwiek celu tego wsparcia, a spółka uzyskałaby wyłącznie korzyść sprzeczną z celami tego systemu (zarzut do wyroku VIII SA/Wa 811/16);

9. art. 4 ust. 1 lit. c w zw. z ust. 2 rozporządzenia EFRROW poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, skutkujące błędnym nieustaleniem, jakie są cele systemu wsparcia rolnośrodowiskowego w ramach rozwoju obszarów wiejskich, co doprowadziło Sąd do niewłaściwej kontroli zastosowanie przez organ administracji art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006;

10. § 3 pkt 3 rozporządzenia ONW poprzez jego niezastosowanie i brak analizy zastosowania ww. krajowego przepisu modulacyjnego zamiast wyłączenia generalnego beneficjenta z pomocy z art. 5 ust. 3 rozporządzenia 1975/2006

11. art. 153 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w aspekcie błędnego niezastosowania w niniejszej sprawie jego materialnoprawnych skutków.

II. Na podstawie art. 174 ust. 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 153 p.p.s.a poprzez jego niezastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2. art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie zaistnienia przesłanek wznowienia postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

3. art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 150 § 2 k.p.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez brak poprawnej kontroli legalności skarżonych decyzji, wadliwe ustalenie właściwości organów, czyli naruszenie przepisów o właściwości, co stanowi kwalifikowaną wadę nieważności skarżonych decyzji;

4. art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i 2, art. 78 i art. 80 k.p.a., poprzez brak właściwej kontroli legalności ustalenia przez organy stanu faktycznego sprawy oraz błędne przyjęcie Sąd tychże wadliwych ustaleń organu za własne;

5. art. 141 § 4 p.p.s.a. polegający na przedstawieniu sprawy niezgodnie ze stanem faktycznym, w związku z niedostrzeżeniem przez Sąd naruszenia przez organy przepisów o postępowaniu dowodowym, tj. art. 145 § 5, art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i 2, art. 78 i art. 80 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organy administracji przepisów o postępowaniu – art. 145 § 5, art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i 2, art. 78 i art. 80 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

7. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 5, art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i 2, art. 78 k.p.a., poprzez niedostrzeżenie przez Sąd naruszenia przez organy przepisów o postępowaniu dowodowym, tj. art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i 2, art. 78 i art. 80 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

8. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, co w konsekwencji skutkowało oddaleniem skargi oraz przyjęcie, że nastąpił sztuczny podział gospodarstwa w sytuacji gdy spółka rzeczywiście objęła grunty swego gospodarstwa zgłoszone do dopłat w wyłączne posiadanie i użytkowanie rolnicze – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

9. art. 134 § 2 w związku z art. 3 § 1 w związku p.p.s.a. poprzez niespostrzeżenie, że z dowodów w sprawie zebranych wynika, iż spółka rzeczywiście objęła w wyłączne posiadania oraz rolnicze użytkowanie wszystkie grunty swego gospodarstwa zgłaszanego do dopłat, że prowadziła działalność rolniczą w zgłoszonym gospodarstwie na własny rachunek, rzecz i ryzyko. Tym samym chybiona była teza o sztucznym podziale gospodarstwa;

10. art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów polegające na arbitralnej i dowolnej ocenie materiału dowodowego zebranego w sprawie;

11. art. 78 i art. 80 k.p.a. poprzez brak właściwej kontroli legalności ustalenia przez organy stanu faktycznego sprawy oraz błędne przyjęcie przez Sąd wadliwych ustaleń stanu faktycznego dokonanych przez organy za własne – co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

12. art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 i 134 § 1 poprzez brak właściwej kontroli legalności skarżonych decyzji i nierozpoznanie części zarzutów skargi – co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

13. art. 3 § 1 p.p.s.a w związku z art. 145 § 1 pkt 1 i 5, art. 149 § 2 oraz art. 150 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez niespostrzeżenie braku podstaw faktycznych i prawnych do wznowienia postępowania oraz wydania decyzji w trybie nadzwyczajnym;

14. art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej poprzez brak wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w sytuacji gdy odpowiedź na pytania, które pojawiły się w toku sprawy było niezbędne dla jej rozstrzygnięcia, a przyjęta przez Sąd wykładnia art. 5 ust. 3 rozporządzenia 1975/2006 była sprzeczna z wyrokiem TSUE C-434/12;

15. art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 2 i art. 1 ust. 1 pkt 41 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r. poz. 658; dalej: ustawa zmieniająca) poprzez jego błędną wykładnię, a następnie jego niezastosowanie i zastosowanie de facto poprzednio obowiązującego brzmienia wskazanej normy.

Mając na względzie powyższe strona skarżąca wniosła o:

a) uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzających go decyzji organów obu instancji lub przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji,

b) zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych,

c) rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, a także zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 dalej: ustawa COVID) oraz stosownego zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Izby Gospodarczej NSA z 4 czerwca 2021 r., o czym poinformowano strony postępowania.

Sąd w obecnym składzie podzielił stanowisko przedstawione w uzasadnieniu uchwał składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2020r., sygn. II OPS 6/19 i II OPS 1/20, zgodnie z którym powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m. in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy COVID-19 jest m. in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnienie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości.

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 25 listopada 2016 r. sygn. akt I FSK 1376/16; z 17 stycznia 2017 r. sygn. akt. I GSK 1294/16; z 8 lutego 2017 r. sygn. akt I GSK 1371/16; z 5 kwietnia 2017 r. sygn. akt I GSK 91/17; z 27 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 1869/17; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji, mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwiej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej.

Druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy naruszenia przepisów postępowania, ale tylko takiego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W orzecznictwie NSA wielokrotnie zwracano uwagę, że zarzuty oparte na podstawie kasacyjnej, wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. winny wykazać, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Tak więc kasator powinien wykazać i uzasadnić, że wojewódzki sąd administracyjny nieprawidłowo odczytał normę prawną wynikającą z treści przepisu prawa materialnego bądź mylnie zrozumiał treść przepisu prawa materialnego. W każdym więc z tych przypadków chodzi o sytuację, gdy wykładnia dokonana przez sąd jest nie do przyjęcia w kontekście logiczno-językowym, pozostałych przepisów prawa lub celu, w jakim został wprowadzony dany przepis. Natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, że stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany (vide wyrok NSA z 14 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 2735/15; wyrok NSA z 6 czerwca 2017 r. sygn. akt II FSK 1342/15; wyrok NSA z 6 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 2668/15; niepublikowane).

W rozpoznawanej skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty oparte na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a. W pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii naruszenia norm prawa procesowego, gdyż stosowanie norm materialnych może być oceniane wówczas, kiedy prawidłowo został ustalony stan faktyczny w następstwie niewadliwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego.

W dalszej kolejności – stosownie do treści argumentacji zawartej w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 1893/14 – wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej i sformułowanymi w niej zarzutami (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że "gospodarzem" procesu kontrolnego na poziomie sądu kasacyjnego jest autor skargi kasacyjnej; do niego należy wybór podstaw kasacyjnych, wytknięcie stwierdzonych uchybień i określenie ich formy. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest bowiem władny w żaden sposób modyfikować, uzupełniać lub poprawiać skargę kasacyjną, której sporządzenie ustawodawca w p.p.s.a. powierzył specjalistom.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny w niniejszym postępowaniu ocenić kwestii dotyczących sprawy VIII SA/Wa 811/16 (zarzuty zawarte w pkt I.6 i I.8 petitum skargi kasacyjnej).

Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia przepisów postępowania, podnieść w pierwszej kolejności należy, że wskazany w podstawie skargi kasacyjnej art. 3 § 1 p.p.s.a. ma charakter ustrojowy, a wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem skarżącego nie może być utożsamiane z uchybieniem powołanej normie. Przepis ten zakreśla jedynie właściwość sądów administracyjnych, stanowiąc, że sprawują one wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Do naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. mogłoby dojść wyłącznie wówczas, gdyby skarga w ogóle nie została przez sąd rozpoznana lub wbrew ustalonym w tym przepisie wymogom sąd uchylił się od kontroli działalności publicznej bądź też zastosował w ramach tej kontroli środki nieprzewidziane w ustawie. Nawet ewentualne naruszenie przez sąd przy rozstrzyganiu sprawy prawa procesowego, czy materialnego nie oznacza, że sąd ten uchybił wynikającemu z tej regulacji zakresowi kontroli działalności administracji publicznej, jak też że nie zastosował środków określonych w ustawie. Tak więc okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej nie oznacza naruszenia omawianego uregulowania. Powyższe konstatacje należy odnieść do zarzutów ujętych w pkt II.2, II.3, II.4, II.9, II.12 i II.13 petitum skargi kasacyjnej, gdzie przepis art. 3 § 1 p.p.s.a. jest wskazywany w ich podstawie.

Weryfikując zaś naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 § 2 oraz art. 150 § 1 i § 2 k.p.a. wskazać trzeba, że zaskarżone decyzje organów ARiMR wydano w trybie wznowienia postępowania administracyjnego. Sąd I instancji zasadnie zaakceptował stanowisko organów, które prawidłowo wykazały, że w momencie wznowienia i wydania decyzji posiadały już informacje, które wpływały na treść decyzji, tj. że w sprawie zaistniały nowe okoliczności nieznane organowi, a istniejące w momencie wydania pierwotnej decyzji, co do tworzenia sztucznych warunków uzyskania płatności.

W powyższej sprawie organy ARiMR, wydając wcześniejsze decyzje, nie posiadały jeszcze informacji na temat stworzenia sztucznych warunków. Należy bowiem wskazać, że okoliczności stworzenia sztucznych warunków pojawiły się w sprawie dopiero po analizie struktury kilkudziesięciu podmiotów, spółek cywilnych i spółek z o.o., które zostały utworzone przez identyczną grupę osób. Ustalenia te , jak trafnie wskazały organy, wymagały porównania składów osobowych kilkudziesięciu spółek, które składały wnioski na przestrzeni szeregu lat, ich siedziby, sposobu działania, powiązań osobowych, wychwycenia mechanizmów działania, treści składanych wniosków. Ustalenie mechanizmów działania mogło natomiast nastąpić dopiero po pewnym czasie, po analizie wniosków składanych przez te podmioty na przestrzeni szeregu lat, gdy pewien schemat działania nabrał cech powtarzalności. Należy zaznaczyć, że ustalenie stworzenia sztucznych warunków jest zagadnieniem skomplikowanym i czasochłonnym, szczególnie w kontekście działania (jak w niniejszej sprawie) kilkudziesięciu podmiotów powiązanych funkcjonalnie, osobowo, technicznie. W momencie wydawania pierwotnych decyzji w sprawie organy ARiMR takich ustaleń jeszcze nie posiadały, nie dokonały jeszcze szczegółowego porównania wniosku będącego przedmiotem rozstrzygania z wnioskami innych podmiotów, gdzie szczegółowa analiza tych porównań w sensie powiązań osobowych, prawnych, funkcjonalnych, technicznych doprowadziła do ustaleń stworzenia sztucznych warunków. Z samego bowiem wniosku złożonego przez skarżącą takie ustalenie bez porównania z innymi wnioskami składanymi przez inne podmioty nie wynikało. Z treści wydanych poprzednio decyzji wynika, że organy ARiMR nie dokonywały analizy i porównań kilkudziesięciu wniosków i podmiotów powiązanych ze sobą na okoliczność ustalenia sztucznych warunków. Dopiero pełna analiza kilkuset wniosków o przyznanie płatności składanych przez kilkadziesiąt podmiotów na przestrzeni ostatnich lat doprowadziła organy ARiMR do wychwycenia pewnych mechanizmów działania noszących znamiona stworzenia sztucznych warunków i ustalenia, że w sprawie zaistniała przesłanka w postaci nowych okoliczności, nieznanych organowi w momencie wydawania decyzji, a istniejących, tj. stworzenia mechanizmu sztucznych warunków. Tym samym słusznym było w ramach wznowionego postępowania orzekanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., skoro organowi na moment wydawania powyższej decyzji wznowieniowej znany był już mechanizm stworzenia sztucznych warunków, a tym samym i podstawa odmowy przyznania płatności.

W konsekwencji należało przyjąć, że nie naruszono norm wskazanych w zarzutach z pkt II.2 i II.13 petitum skargi kasacyjnej.

Nie ma także podstaw prawnych do uwzględnienia zarzutów z pkt II.4, II.5, II.6, II.7 i II.8 petitum skargi kasacyjnej, w których – co jest wspólnym mianownikiem – wskazuje się na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i 2, art. 78 i art. 80 k.p.a., a także art. 145 § 5 k.p.a. w powiązaniu z art. 3 § 1 p.p.s.a. (zarzut z pkt. II.4 – wskazując na "brak właściwej kontroli legalności ustalenia przez organy stanu faktycznego sprawy oraz błędne przyjęcie przez Sąd tych wadliwych ustaleń organu za własne"), art. 141 § 4 p.p.s.a. (zarzut z pkt. II.5 – wskazując na "przedstawienie sprawy niezgodnie ze stanem faktycznym w związku z niedostrzeżeniem przez Sąd naruszenia przez organy przepisów o postępowaniu dowodowym"), art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. (zarzut z pkt. II.6 – dostrzegając wadliwe "oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organy administracji przepisów o postępowaniu"), art. 151 p.p.s.a. (zarzut z pkt. II.7 – wskazując na "niedostrzeżenie przez Sąd naruszenia przepisów o postępowaniu dowodowym"), art. 151 p.p.s.a. (zarzut z pkt II.8 – wskazując na "niewłaściwe zastosowanie (tych przepisów – przypis NSA), co w konsekwencji skutkowało oddaleniem skargi oraz przyjęcie, że nastąpił sztuczny podział gospodarstwa w sytuacji, gdy, zdaniem skarżącej Spółka rzeczywiście objęła grunty swego gospodarstwa zgłoszone do dopłat w wyłączne posiadanie i użytkowanie rolnicze"). Z kolei w zarzucie ujętym w pkt II.11 wskazano na naruszenie art. 78 i art. 80 k.p.a. poprzez "brak właściwej kontroli legalności ustalenia przez organy stanu faktycznego sprawy oraz błędne przyjęcie przez Sąd wadliwych ustaleń stanu faktycznego dokonanych przez organy za własne".

W zarzutach (których istotę przytoczono w cudzysłowach) brakuje powiązania naruszenia prawa procesowego z wadliwymi czynnościami, albowiem każdy z wskazanych wyżej przepisów k.p.a. zawiera określoną treść, której naruszenie należy wykazać poprzez negację praktyki organów administracyjnych, a także Sądu. Zdecydowanie brakuje spełnienia tego postulatu, także w uzasadnieniu skargi kasacyjnej (str. 10 i nast.), albowiem zawarto tam treści zamieszczone w zarzutach.

Skarżący winien także mieć świadomość tego, że niniejsze postępowanie – toczące się w trybie wznowieniowym – nie oznacza, że na nowo rozpoznaje się wszystkie aspekty złożonego wniosku o dopłaty (tak w postępowaniu administracyjnym, jak też sądowoadministracyjnym). Kwestia zaś oceny poczynionych ustaleń co do skutecznego podziału gospodarstwa – w kontekście spełnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. – została już wyżej przez NSA przedstawiona. Podnoszona natomiast przez autora skargi kasacyjnej (patrz str. 11) kwestia formy posiadania i użytkowania gruntów jest wtórną do zagadnienia sztucznego podziału gospodarstwa i nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia.

W konsekwencji nie doszło do naruszenia treści art. 3 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 151, art. 3 § 1 w zw. z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w powiązaniu z wyżej wskazanymi przepisami k.p.a., co pozwala uznać zarzuty skargi kasacyjnej za bezzasadne.

Konsekwentnie podążając tym tokiem rozumowania również należy uznać za bezzasadny zarzut zawarty w pkt. II.5 petitum skargi kasacyjnej, gdyż negowanie pewnych okoliczności "w odwołaniu i pismach procesowych w sprawie" (a dotyczy to "danych zawartych w tabelarycznych zestawieniach oraz skarżonych decyzjach") nie stanowi podstawy do formułowania zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeśli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania, co do dalszego postępowania. Oznacza to, że sąd administracyjny ma nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia (wypowiedzenia się w przedmiocie zgodności z prawem skarżonego aktu administracyjnego), ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne. Argumentacja uzasadnienia musi umożliwiać stronie zrozumienie racji, jakimi kierował się sąd I instancji badając legalność zaskarżonego działania/zaniechania organu, a w przypadku, gdy strona z wyrokiem się nie zgadza, uzasadnienie wyroku musi umożliwić jej merytoryczną polemikę z argumentacją sądu, a sądowi odwoławczemu kontrolę instancyjną (por. np. wyroki NSA z 15 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 1931/11; z 27 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1771/06; z 20 stycznia 2009 r., sygn. akt I GSK 1185/07; z 17 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 592/08; z 10 października 2007 r., sygn. akt II GSK 204/07; z 7 czerwca 2011 r., sygn. akt II GSK 601/10). Motywy wyroku muszą być przy tym jasne i przekonujące, stanowić konsekwentną i logiczną całość (por. wyrok NSA z 9 marca 2006 r., sygn. akt II OSK 632/05, czy wyrok NSA z 4 lutego 20I5r., sygn. akt II GSK 2304/13). Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawiera ono stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia, lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia, jak również, gdy jest ono sporządzone w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku (wyrok NSA z 19 września 2018 r., sygn. akt II OSK 63/18; LEX nr 2578626). Tej postaci wadliwości zaś w niniejszej sprawie nie stwierdzono.

Przy okazji – w kontekście powyższych konstatacji – należy dostrzec, że nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut z pkt. II.10 petitum skargi kasacyjnej, gdyż Sąd I instancji nie stosował art. 80 k.p.a. i nie mógł zatem "przekroczyć zasadę swobodnej oceny dowodów, która polegała na arbitralnej i dowolnej ocenie materiału dowodowego zebranego w sprawie", albowiem jest to domena organów administracji publicznej.

Nieskuteczny okazał się także zarzut naruszenia art. 134 § 2 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., którego treść ("poprzez niespostrzeżenie, że z dowodów w sprawie zebranych wynika, iż spółka rzeczywiście objęła w wyłączne posiadania oraz rolnicze użytkowanie wszystkie grunty swego gospodarstwa zgłaszanego do dopłat, że prowadziła działalność rolniczą w zgłoszonym gospodarstwie na własny rachunek, rzecz i ryzyko. Tym samym chybiona była teza o sztucznym podziale gospodarstwa") w żaden sposób nie koresponduje z ww. przepisami. Uzasadniając zarzut z pkt II.9 petitum skargi kasacyjnej, jej autor wskazuje na niewłaściwą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zaś kwestionowany przepis art. 134 § 2 p.p.s.a. stanowi, że sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu. Wobec braku jakiegokolwiek powiązania treści przepisu z treścią zarzutu – uchyla się on spod oceny NSA.

Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut z pkt. II.12 petitum skargi kasacyjnej, albowiem przepisy art. 133 § 1 (odnoszący się do kwestii czasu i podstawy wyrokowania) oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. (określający granice orzekania) nie pozwalają – w realiach niniejszej sprawy – podnieść zarzutu "braku właściwej kontroli legalności skarżonych decyzji i nierozpoznanie części zarzutów skargi". W tym kontekście zwrócić uwagę należy, że autor skargi kasacyjnej – w jej uzasadnieniu (str. 6–8) – wskazał aż 8 zarzutów, które – jak twierdził – zarzucał w skardze do Sądu I instancji.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podkreślił, że skarga do WSA oparta była na zarzucie naruszenia art. 153 p.p.s.a., zarzucie błędów w ustaleniach faktycznych, opartych na supozycyjnych przypuszczeniach i gołosłownych twierdzeniach, błędów w ocenie materiału dowodowego, błędnej wykładni i stosowania art. 3 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady ( WE EURRATOM) nr 2988/95 oraz braku przesłanek faktycznych i prawnych do prowadzenia postępowania wznowieniowego i zakończenia go zaskarżoną decyzją. W rzeczywistości – w skardze wskazano na naruszenie art. 145 § 1 pkt 5, art 149 § 2 oraz art 150 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a. Ponadto zarzucono "ewidentny brak obiektywizmu, brak staranności przy zbieraniu dowodów, ustaleniach stanu faktycznego i popełnienie fundamentalnych błędów ustaleń faktycznych w oparciu o źle metodycznie gromadzone dowody. Błędną, arbitralną, dowolną wręcz kuriozalną ocenę materiału dowodowego – nieprzeprowadzenie dowodów żądanych przez stronę oraz nieuzasadnione zastosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia Rady nr 73/2009".

Konfrontując zarzuty skargi – a także te opisane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej – nie sposób dociec, które są przedmiotem stawianego zarzutu. Literalnie interpretując zarzut kasacyjny, należy jednak dojść do przekonania, że odnosi się on do skargi. Wobec tego zauważyć należy, że Sąd I instancji prawidłowo stwierdził brak obrazy art. 153 p.p.s.a., gdyż w sprawie – w obszarze wznowienia postępowania – nie wypowiadał się żaden z sądów administracyjnych. Spółka zaskarżyła wprawdzie decyzję Dyrektora ARiMR z [...] grudnia 2014 r. o umorzeniu postępowania odwoławczego, jednak następnie cofnęła skargę, zaś WSA w Warszawie postanowieniem z 3 grudnia 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 108/15, umorzył postępowania sądowe. Fakt, że w sprawie nie zostało wydane merytoryczne orzeczenie sądu administracyjnego, przesądza też o nieuwzględnieniu przez NSA zarzutu z pkt II.15 petitum skargi kasacyjnej, w którym powiązano art. 153 p.p.s.a. z art. 2 i art. 1 ust. 1 pkt 41 ustawy nowelizującej p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził także naruszenia art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 150 § 2 i w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. (zarzut z pkt. II.3).

Słusznie Sąd I instancji zauważył, że organem właściwym do przeprowadzenia postępowania wznowieniowego był Kierownik ARiMR, a nie Dyrektor ARiMR. Zgodnie bowiem z art. 150 § 1 k.p.a. organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. W związku z umorzeniem postępowania odwoławczego, decyzja organu I isntancji nie była poddana kontroli instancyjnej. Natomiast w art. 150 § 1 k.p.a. mowa jest o organie, który wydał decyzję, rozpoznając sprawę merytorycznie. Postanowienie o umorzeniu postępowania odwoławczego nie jest merytorycznym rozstrzygnięciem, zatem prawidłowo o wznowieniu postępowania orzekał Kierownik BP ARiMR.

Z kolei art. 150 § 2 k.p.a nie miał zastosowania w sprawie, ponieważ przyczyna wznowienia i wydania decyzji po wznowieniu (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) nie dotyczy działalności organu.

W kwestii wystąpienia z pytaniem do TSUE (zarzut 14 petitum skargi kasacyjnej) wyjaśnić należy, że Sąd I instancji nie zajmował się "wykładnią art. 5 ust. 3 rozporządzenia 1975/2006", a zatem postulat i zarzut został oparty na błędnej podstawie, bez uwzględnienia realiów sprawy.

Ponadto zwrócenia uwagi wymaga, że zakwestionowany przez skarżącą przepis art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej nie formułuje dla sądu krajowego I instancji obowiązku zadania pytania, zwłaszcza w sytuacji, co wynika z zaskarżonego wyroku, gdy wykładnia przez organy przepisów prawa wspólnotowego i polskiego nie budziła wątpliwości wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Przechodząc natomiast do oceny zarzutów skargi kasacyjnej w obszarze prawa materialnego, wskazać trzeba, że i one nie okazały się zasadne.

Przede wszystkim nie zasługuje na uwzględnienie zarzut zawarty w pkt I.2 i I.10 petitum skargi kasacyjnej, gdyż Sąd I instancji nie mógł niewłaściwie zastosować wskazanego przepisu albowiem jest to domena właściwych organów. Ponadto, skarżący kasacyjnie niekonsekwentnie zarzuca naruszenie § 3 pkt 3 rozporządzenia ONW poprzez jego niewłaściwe zastosowanie (pkt I.2) oraz niezastosowanie (pkt I.10). Odnośnie niezastosowania § 3 pkt 3 rozporządzenia ONW przewidującego modulacje płatności ONW w zależności od zgłoszonej powierzchni wskazać należy, iż w sytuacji stwierdzenia sztucznych warunków, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006, a w konsekwencji zasadnego wyłączenia generalnego spółki z pomocy, przepisy dotyczące warunków przyznania pomocy finansowej (płatności ONW), określone w.w rozporządzeniem krajowym, nie miały w stosunku do niej zastosowania.

Jak już zostało wspomniane we wcześniejszej części uzasadnienia, Naczelny Sąd Administracyjny – z uwagi na związanie granicami skargi kasacyjnej – nie ma możliwości, by odnieść się merytorycznie do zarzutów ujętych w pkt I.6 i I.8, ponieważ sam skarżący kasacyjnie wskazał, iż zarzuty te dotyczą wyroku o sygn. VIII SA/Wa 811/16, a nie do zaskarżonego wyroku o sygn. VIII SA/Wa 641/17.

Nie okazały się trafne także zarzuty zawarte w pkt I.7 i I.9 petitum skargi kasacyjnej. Zdaniem NSA organy ARiMR zebrały wystarczający materiał dowodowy i na jego podstawie poczyniły prawidłowe, a zarazem niezbędne ustalenia faktyczne dotyczące okoliczności zawiązania spółek (w tym skarżącej), przeanalizowały szczegółowo istniejące powiązania osobowe, rodzinne, pełnione funkcje, ustaliły wykorzystywanie tego samego sprzętu rolniczego, skąd wywiedziono trafną konkluzję, że spółki owe, wraz ze spółką skarżącą, zostały założone w celu maksymalizacji dopłat. Sąd I instancji akceptując stan faktyczny przedstawiony przez organy dokonał prawidłowych ustaleń w tym względzie na podstawie całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i jego ustalenia są logiczne i spójne.

Przedstawiony przez organy mechanizm działania polegający na sztucznym podziale gospodarstwa dla celów wyłącznie ominięcia przepisów dotyczących ograniczeń w przyznaniu płatności ONW nie może być uznany jako spełniający cele wsparcia. Trudno w takiej sytuacji choćby uznać aby powyższe miało służyć celom wsparcia obszarów wiejskich, gdyż powyższe działanie jest zaprzeczeniem takiego rozwoju, gdyż polega na skoncentrowaniu środków w rękach jednego olbrzymiego w istocie gospodarstwa, nie służy zaś poprawie konkurencyjności rolnictwa i nie zapewnia poprawy jakości życia na obszarach wiejskich. Trudno bowiem jest przyjąć, myśląc racjonalnie i logicznie, że działanie skierowane wyłącznie na sztuczny (pozorny) podział jednego gospodarstwa w celu otrzymania wielokrotnie większych płatności niż przewidział to ustawodawca dla jednego rolnika, może być spełnieniem celu wsparcia w postaci zapewnienia odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej.

Natomiast stosowne przepisy (wskazane przez organy w swoich rozstrzygnięciach) nakazują organom bezwzględnie, aby w sytuacji sztucznego podziału gospodarstwa odmawiać przyznania pomocy.

Nie można twierdzić, że służy poprawie jakości życia na obszarach wiejskich oraz popiera różnicowanie działalności gospodarczej przyznawanie płatności z obejściem prawem przewidzianych ograniczeń związanych z areałem przez fakt powiązań w istocie z tym samym podmiotem (por. wyrok NSA z 5 lipca 2016 r, sygn. akt II GSK 14/16). Pomimo że istnieje swoboda układania określonych stosunków gospodarczych, organy są zobowiązane do badania, czy stosunki te nie są układane w sposób sztuczny w celu uzyskania korzyści finansowej i w wypadku stwierdzenia takiego faktu, organ winien odmówić przyznania dofinansowania. Aplikowanie o pomoc przez te same osoby w ramach kilkunastu spółek kapitałowych należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania, przysługującego jednemu beneficjentowi.

Stosownie do art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści, co pozwala uznać za bezzasadny także zarzut zawarty w pkt I.1 petitum skargi kasacyjnej.

Zarówno organy, jak i WSA w sposób logiczny i wystarczający wykazały pewien schemat działania jaki został zastosowany w sprawie, przedstawiono mechanizm działania, przeanalizowano dokładnie stan faktyczny sprawy i dokonano ustaleń w sposób zgodny z art. 80 k.p.a. na podstawie logiki i doświadczenia życiowego, nie przekraczając granic swobodnej oceny dowodów.

Zasadnie w sprawie uznano, że grunty rolne zgłaszane przez stronę postępowania, tj. [A] Sp. z o.o. (oraz przez pozostałe analizowane w sprawie podmioty) były de facto zarządzane przez tą samą osobę – P. M., a grunty zgłaszane do płatności odrębnie przez P. M. oraz spółki, w których jest on wspólnikiem, nie stanowią gospodarstw samodzielnych, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie. Naczelny Sąd Administracyjny za nietrafną uznaje argumentację, że wpływ na zakwestionowanie poprawności wydanych decyzji powinno mieć to, że skarżąca spółka jest samodzielnym gospodarstwem rolnym i producentem, o czym świadczy miedzy innymi uzyskanie numeru producenta rolnego. Także w tej kwestii wskazać należy, że w świetle art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 (tak samo art. 30 rozporządzenia 73/2009) formalna poprawność i zewnętrznie legalny charakter działań jest elementem hipotezy zastosowania tych przepisów. Chodzi w nim bowiem o objęcie sankcjami takich działań, które właśnie poprzez legalne czynności doprowadzają do sytuacji, w której niemożliwe staje się osiągnięcie celu zamierzonego w systemach wsparcia rolników z funduszy europejskich. Stąd też organy nie kwestionowały dopuszczalności utworzenia spółki i legalnego charakteru jej działań, ale jedynie jej prawo do uzyskania płatności.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ustalone przez organy orzekające fakty i okoliczności prowadzenia działalności przez [A] Sp. z o.o. w B. zasadnie wskazują, że skarżąca spółka została zawiązana w celu podzielenia łącznie posiadanego areału ziemi na mniejsze gospodarstwa, celem obejścia przepisów ustanawiających limity pomocy finansowej według kryteriów wielkości gospodarstwa i zasady, że płatność ONW jest uzależniona od wielkości gospodarstwa i maleje wraz z jego wzrostem.

Zasadnie w sprawie przyjęto, że spółka [A] Sp. z o.o. w B. była organizacyjnie, technicznie i osobowo powiązana z innymi podmiotami założonymi i prowadzonymi przez P. M., co pozwala przyjąć, że powyższe stanowiło zorganizowane, celowe działanie zmierzające do obejścia regulacji dotyczących modulacji płatności ONW. Prawidłowa jest zatem konkluzja Sądu I instancji, że na podstawie materiału dowodowego, zebranego w szczególności w oparciu o dane ze Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli, organy słusznie przyjęły brak samodzielności działania spółki jako producenta rolnego. Wzajemne powiązania prowadzą do stwierdzenia, że grunty zgłaszane do płatności przez podmiot [A] Sp. z o.o., stanowią sztucznie wydzieloną część gospodarstwa (jednostkę produkcyjną jednego gospodarstwa) P. M., zatem przyznanie wnioskowanych płatności doprowadziłoby do uzyskania przez [A] Sp. z o.o. nienależnych płatności.

Organy obu instancji przedstawiły na potwierdzenie powyższego szczegółową analizę stanu faktycznego, wskazując na powiązania personalne, techniczne, funkcjonalne i ekonomiczne. Dokonano w sposób szczegółowy analizy przesłanek obiektywnych i subiektywnych dotyczących stworzenia sztucznych warunków. WSA zasadnie uznał powyższe ustalenia organów za słuszne i zgodne z przepisami prawa, nie stwierdzając naruszenia prawa procesowego ani materialnego. Przyznanie zatem wnioskowanej płatności byłoby sprzeczne z ww. przepisami. W szczególności nie doszło błędnego zastosowania art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006.

W tym miejscu zauważyć wypada, że skarżący kasacyjnie w zarzutach z pkt I.8 i I.9 odnosił naruszenie wskazanego przepisu do celów wsparcia rolnośrodowiskowego, podczas gdy w rozpoznawana sprawa dotyczy płatności ONW.

Odnośnie do zarzutu zawartego w pkt I.3 petitum skargi kasacyjnej, wskazać należy, że rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 nie zawiera jednostek redakcyjnych w postaci art. 2 lit. 2a i 2b, co czyni zarzut bezzasadnym. Niezależnie od powyższego, nawet przyjmując, że zarzut ten dotyczy art. 2 lit a i lit b rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 należy stwierdzić, że WSA nie dokonywał wykładni tych przepisów, bowiem istota sporu nie dotyczyła definicji rolnika oraz działalności rolniczej. Z kolei wskazany w pkt I.4 petitum skargi kasacyjnej art. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 zawiera szereg jednostek redakcyjnych, wobec czego brak wyraźnego i precyzyjnego określenia konkretnego przepisu uniemożliwia rzeczową ocenę stawianego zarzutu, powiązanego z poprzednim – również nieprawidłowo sformułowanym zarzutem.

Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając w granicach skargi kasacyjnej uznał postawione w niej zarzuty za nieusprawiedliwione i z tego względu, na podstawie art. 184 p.p.s.a, skargę kasacyjną oddalił.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).