Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 467/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2017-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 1, art. 34 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 7 ust. 1, 3, 4 i ust. 10
journal: Dz.U. 2014 poz 1204
law: Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędzia WSA Anna Wójcik po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 2 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 19 września 2016 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu na rzecz J. B. kwotę 100,00 zł (słownie sto złotych: 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu prowadzi postępowanie egzekucyjne w stosunku do majątku zobowiązanego J. B. na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...], wystawionego przez Pocztę Polską S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej, a obejmującego zaległości w opłacie abonamentowej RTV za okres od stycznia 2010 r. do stycznia 2015 r. Tytuł wykonawczy doręczono zobowiązanemu w dniu 14 listopada 2015 r. wraz z zawiadomieniem z dnia 9 listopada 2015 r. Nr [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w A S.A.

W dniu 18 listopada 2015 r. zobowiązany wniósł - na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 599 ze zm. - zwanej dalej "ustawą egzekucyjną" lub w skrócie "u.p.e.a".- zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym. J. B. wskazał, że nie został powiadomiony o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika, a ponadto, że dokonał wyrejestrowania odbiorników RTV i na tę okoliczność w aktach sprawy powinny się znajdować stosowne dokumenty. Zdaniem strony zaległości w opłatach abonamentu RTV przedawniają się po upływie 3 lat, a nie jak utrzymuje wierzyciel, że dopiero po 5 latach. J. B. wskazał, że jest osobą uprawnioną do skorzystania z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczania abonamentu RTV, z uwagi na kryterium wieku, tj. ukończenie 60 roku życia oraz kryterium dochodowe, tj. dochód poniżej 50 % średniej krajowej emerytury.

Pismem z dnia 25 listopada 2015 r. Nr [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu - działając na podstawie art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej - wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie, gdyż zarzut nieistnienia obowiązku organ egzekucyjny rozpoznaje dopiero po zajęciu w tej sprawie stanowiska przez wierzyciela.

Cała zaległość, objęta tytułem wykonawczym Nr [...] została wyegzekwowana w dniu 19 listopada 2015 r. w związku z realizacją przez Bank zajęcia, stąd nie brak było podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o przepis art. 35 § 1 ustawy egzekucyjnej, tj. do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu.

Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2016 r. Nr [...] Poczta Polska S.A. zajęła stanowisko w sprawie uznając wniesiony przez J. B. zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz uiszczaniem opłat za ich użytkowanie mają swoje źródło w ustawie z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1204 z późn. zm. - zwanej dalej "ustawą "lub" ustawą o opłatach abonamentowych"). Ustawa ta nakłada na posiadaczy odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych jednoznaczny obowiązek rejestrowania używanych odbiorników oraz uiszczania opłaty abonamentowej począwszy od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego. Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Ustosunkowując się do zarzutu braku zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, wierzyciel wyjaśnił, że na podstawie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342 - zwanym dalej "rozporządzeniem wykonawczym") Poczta Polska S.A. została zobowiązana do dnia 13 grudnia 2008 r. do nadania z urzędu posiadaczom imiennych książeczek RTV indywidualnego numeru identyfikacyjnego i zawiadomienia o nadaniu takiego numeru. Poczta Polska S.A. nie anulowała zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, a jedynie zastąpiła imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym.

Wierzyciel wskazał, że J. B. dokonał rejestracji odbiornika RTV w dniu 10 lipca 1989 r. pod adresem: ul. [...],[...][...] i otrzymał książeczkę opłat o Nr [...]. Natomiast zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...] Poczta Polska S.A. skierowała do J. B. w dniu 10 września 2008 r. Wierzyciel podkreślił, że zawiadomienie skierowano w formie listu zwykłego, bo przepisy prawa nie obligowały Poczty Polskiej S.A. do posiadania zwrotnego potwierdzenia odbioru przez adresata zawiadomienia.

Zgodnie z treścią § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676) użytkownik niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego między innymi o zaprzestaniu używania odbiorników przez złożenie, w placówce pocztowej operatora wyznaczonego, zgłoszenia wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych, wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika.

Jeżeli abonent nie dokona skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiornika to nadal jest zobowiązany do uiszczania opłat abonamentowych.

Wierzyciel wskazał, że nie posiada dokumentu potwierdzającego fakt wyrejestrowania przez zobowiązanego odbiorników RTV, jak również zainteresowany go nie okazał. Ponadto nie nastąpiło przedawnienie egzekwowanego obowiązku. Należności z tytułu opłat abonamentu RTV są należnościami publicznoprawnymi, analogicznymi do obciążeń podatkowych i wynikają wprost z ustawy. Na podstawie, art. 7 ustawy o opłatach abonamentowych do opłat tych stosuje się przepisy ustawy egzekucyjnej w zakresie obowiązków o charakterze pieniężnym. Opłata z tytułu abonamentu RTV stanowi opłatę, o której mowa w art. 2 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm. - zwanej dalej "O.p."). Ma do niej zastosowanie art. 70 § 1 O.p. czyli opłata ta przedawnia się po upływie pięciu lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej płatności.

Wierzyciel w swoim postanowieniu z dnia 20 czerwca 2016 r. uznał, że J. B. nie mógł być uznany za zwolnionego z opłat abonamentowych z tej racji, że zaistnienie u osoby uprawnionej ustawowych przesłanek do zwolnienia z opłat abonamentu RTV nie powoduje zmiany stanu prawnego do czasu, kiedy uprawnienia nie zostaną zgłoszone przez uprawnionego w urzędzie pocztowym, na podstawie dokumentu uprawniającego do zwolnienia. Z dniem 1 marca 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 13 czerwca 2008 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych, która poszerzyła krąg osób uprawnionych do korzystania z bezpłatnego abonamentu RTV, m. in. o osoby, które ukończyły 60 lat oraz maja prawo do emerytury, której wysokość nie przekracza kwoty 50 % przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym, ogłaszanego przez Prezesa GUS. Zwolnienie na podstawie tej przesłanki obowiązuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w urzędzie pocztowym oświadczenie o spełnieniu warunków do korzystania ze zwolnienia i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienia do zwolnienia, czyli od stycznia 2016 r. Postanowienie wierzyciela nie zostało zaskarżone przez J. B. i stało się ostateczne w administracyjnym toku instancji.

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu, postanowieniem 19 września 2016 r. Nr [...] uznał zgłoszony zarzut za nieuzasadniony.

Na powyższe postanowienie J. B. złożył zażalenie, domagając się "uchylenia decyzji o egzekucji długu i zwrotu zajętej 19 listopada 2015 r. kwoty 1.588,26 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia zajęcia do dnia zapłaty oraz zwrotu poniesionych innych kosztów".

W ocenie zobowiązanego wierzyciel nie zgromadził w sprawie całego materiału dowodowego, nie posiada bowiem potwierdzenia doręczenia zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, wezwań do zapłaty przed wystawieniem tytułu wykonawczego oraz pomija twierdzenia o wyrejestrowaniu odbiorników RTV. J. B. wskazał, że zamieszkiwał z teściową A. W., której wiek ([...] lata) uprawniał do korzystanie ze zwolnienia od opłat abonamentowych RTV. Ponadto sam korzystał ze zwolnienia z uwagi na pobieranie emerytury w wysokości poniżej 50 % średniej krajowej. Zobowiązany podkreślił, że informował wierzyciela o braku dowodów potwierdzających wyrejestrowanie odbiorników RTV, ponieważ teściowa z racji demencji starczej nieświadomie zniszczyła te dokumenty. Poczta Polska S.A., zignorowała te informacje, jak również przedstawiony "formularz zwolnienia z opłat A. W. z dnia 12 czerwca 2008 r." z powodu braku stempla pocztowego. J. B. wskazał, że podczas porządkowania dokumentów odnalazł druk potwierdzenia zameldowania na pobyt stały A. W. w [...], przy ul. [...] m [...] z dniem 11 czerwca 2008 r., druk oświadczenia A. W., uprawnionej do zwolnienia z opłat abonamentowych RTV, bez stempla pocztowego, ale z dopiskiem o treści "Rozmowa na poczcie 01 września 2009 r. okienko" oraz odręczną adnotacja pracownika Poczty "p. J. 14 II 2006 WYMELD. NR [...]". Dokumenty te zobowiązany dołączył do zażalenia. W ocenie strony dopełnione zostały wszystkie formalności niezbędne do skorzystania ze zwolnienia od opłat abonamentu RTV. Uczyniono to w dniu 12 czerwca 2008 r. " co potwierdziła Poczta Polska S.A. zapiskami na oświadczeniu z dnia 1 września 2009 r. Pomimo śmierci teściowej w dniu [...] uprawnienie do zwolnienia nie wygasło, bo posiadał wyrejestrowane odbiorniki RTV i nie musiał ich ponownie rejestrować, bo korzystał z uprawnienia do zwolnienia z racji pobierania świadczenia emerytalnego.

Zdaniem strony, gdyby Poczta Polska S.A. faktycznie wysłała przesyłką poleconą zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, to byłby zmuszony zgłosić się i potwierdzić swoje uprawnienia do zwolnienia. Ponadto Poczta Polska S.A. nie wezwała go do zapłaty zadłużenia przed wystawieniem tytułu wykonawczego.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 listopada 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 19 września 2016 r.

Organ egzekucyjny ma obowiązek doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanego obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest wystawiony przez wierzyciela tytuł wykonawczy czyli dokument urzędowy, stwierdzający istnienie i wymagalność obowiązku. Zgodnie z art. 33 ustawy egzekucyjnej przedmiotem zarzutów mogą być tylko przesłanki enumeratywnie wymienione w powołanym przepisie.

Zobowiązany J. B. podniósł zarzut wymieniony w art. 33 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, tj. nieistnienie egzekwowanego obowiązku.

Na podstawie art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 tej ustawy, organ egzekucyjny rozpoznaje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 ustawy egzekucyjnej, wypowiedź wierzyciela jest dla organu wiążąca. Ponadto, zgodnie z art. 35 § 1 ustawy egzekucyjnej zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego.

Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu - działający jako organ egzekucyjny - pismem z dnia 25 listopada 2015 r. Nr [...] wystąpił do Poczty Polskiej S.A. o zajęcie stanowiska w sprawie.

Wierzyciel - Poczta Polska S.A. - postanowieniem 20 czerwca 2016 r. Nr [...] zajął stanowisko w sprawie i uznał wniesiony przez J. B. zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku za nieuzasadniony. Rozstrzygnięcie to nie zostało zaskarżone przez Zobowiązanego i stało się ostatecznym w administracyjnym toku instancji.

W zakresie zarzutu zobowiązanego wymienionego w art. 33 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, tj. nieistnienia egzekwowanego obowiązku, organ egzekucyjny był związany stanowiskiem wierzyciela. Oznacza to, że organ egzekucyjny nie był uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia tych zarzutów i do obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela. Rola organu egzekucyjnego sprowadzała się wyłącznie do zbadania formalnej prawidłowości zastosowania trybu rozpoznawania zarzutów bez możliwości odniesienia się do ich merytorycznej zawartości. Organ egzekucyjny nie był władny do oceny, czy i w jakim zakresie podnoszone przez J. B. kwestie związane z istnieniem obowiązku uiszczania opłat abonamentowych RTV są zasadne. Organ egzekucyjny nie był uprawniony do podjęcia samodzielnego rozstrzygnięcia dotyczącego wniesionego zarzutu bez uzyskania stanowiska wierzyciela, jak również nie mógł pominąć takiego stanowiska rozstrzygając sprawę. Ponadto na podstawie art. 34 § 2 ustawy egzekucyjnej na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie. Zobowiązany z tego uprawnienia nie skorzystał.

Organ odwoławczy, przy rozpoznawaniu zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów, również jest związany stanowiskiem wierzyciela. Dyrektor Izby Skarbowej, działając w ramach sprawowanego nadzoru nad egzekucją administracyjną nie ma uprawnienia do kontroli merytorycznej stanowiska wierzyciela. Dopuszczenie do merytorycznej kontroli zarzutów przez Dyrektora Izby Skarbowej, w których wymagane jest stanowisko Wierzyciela, prowadziłoby do konkurencji środków zaskarżenia, trybów postępowania, niejednolitości orzecznictwa w związku z niemożliwością ich skontrolowania.

Przewidziany przez ustawodawcę tryb rozpoznawania zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej został w sprawie zachowany i od strony formalnej nie stwierdzono istotnych naruszeń. W związku z tym Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu nie znalazł podstaw prawnych ani faktycznych do uchylenia bądź zmiany zaskarżonego postanowienia organu egzekucyjnego.

Odnosząc się do zarzutu zaniechania skierowania do zobowiązanego wezwania przedegzekucyjnego do uregulowania zaległości organ odwoławczy podniósł, że okoliczności te nie były podnoszone przez J. B. w zarzutach z dnia 18 listopada 2015 r. Natomiast zgodnie z przepisami ustawy egzekucyjnej złożenie zarzutu jest ograniczone terminem. Na podstawie art. 27 § 1 pkt 9 tej ustawy zgłoszenie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego możliwe jest tylko w terminie siedmiu od daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Stąd zobowiązany nie może po upływie tego terminu ani uzupełniać już zgłoszonych zarzutów, ani wnosić nowych zarzutów, przywołując nowe ich podstawy. Organ odwoławczy nie mógł również ustosunkować się do zarzutów zgłoszonych po raz pierwszy dopiero w postępowaniu zażaleniowym. Stanowiłoby to naruszenie przepisu określającego termin do ich zgłoszenia.

Skargę na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu wniósł J. B. domagając się jego uchylenia, zasądzenia zwrotu wyegzekwowanej kwoty 1588,26 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 19 listopada 2015 r., zwrotu poniesionych kosztów w sprawie oraz "orzeczenia opinii", że rozporządzenie Ministra Transportu z 25 września 2007 r. rodzi obowiązek wysyłania zawiadomienia użytkownika o nadaniu mu indywidualnego numeru indentyfikacyjnego przesyłką poleconą za potwierdzeniem odbioru, a wówczas operator posiadałby dowód skutecznego doręczenia korespondencji. W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył w całości argumentację przedstawioną wcześniej w zażaleniu z dnia 26 września 2016 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie odwołując się do argumentów zawartych w zaskarżonym postanowieniu.

Organ odwoławczy podniósł dodatkowo, że zgodnie z treścią § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676), użytkownik niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników oraz o zaprzestaniu używania odbiorników przez złożenie, w placówce pocztowej operatora wyznaczonego, zgłoszenia wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych, wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika lub przesłanie przesyłką listową z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia. Tego zobowiązany nie uczynił, a przynajmniej tej okoliczności nie wykazał.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć częściowo tylko ze względów w niej podniesionych.

I. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2016 r., poz.1066 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2016 r., poz.718 ze zm.) dalej w skrócie : "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a. - w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r. - sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

II. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu, którym uznano za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym wystawionym przez Pocztę Polską S.A. w dniu 29 czerwca 2015r.

Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.

Na mocy art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

W rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny nie będąc wierzycielem obowiązany był uzyskać stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. W wyniku wystąpienia przez organ egzekucyjny do wierzyciela, zostało wydane postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela, co do zgłoszonego zarzutu, które nie zostało zaskarżone.

III. Biorąc pod uwagę datę rejestracji odbiorników RTV przez J. B. tj. 10 lipca 1989 r. należy wskazać, że pierwsze regulacje ustawowe i opłaty "za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych" zostały wprowadzone w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r., o Komitecie do spraw Radia i Telewizji (Dz. U. 1960, Nr 54, poz. 307) dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez Komitet do spraw Radia i Telewizji w porozumieniu z Ministrem do spraw Cen i ogłoszona w zarządzeniu Przewodniczącego Komitetu do spraw Radia i Telewizji z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.). Przy tym obowiązek rejestracji wynikał z przepisów rozporządzenia Ministra Łączności z 15 września 1985 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. 1985, Nr 46, poz. 236).

W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz.U. z 2004 r, Nr 253, poz. 2531 ze zm.). Przepisy wspomnianej ustawy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie ustawa abonamentowa, której regulację częściowo wyżej powołano przedstawiając czynności podjęte przez organ egzekucyjny i wierzyciela. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą bezpośredniego działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone. Ponieważ w tej ustawie z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji, ustawodawca połączył obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych, pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji obowiązek taki ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie ustawy, ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym.

W tym stanie rzeczy obowiązek ponoszenia opłaty abonamentowej ciążył m.in. na podmiotach, które w dacie wejścia w życie ustawy abonamentowej miały zarejestrowany odbiornik.

Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r., o Komitecie do spraw Radia i Telewizji (podobnie jak ustawy z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji) – tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.

IV. W dacie wydania zaskarżonego postanowienia obowiązywała ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonentowych (Dz.U. 2014 r., poz. 1204 ze zm.), której zapisy poddane były kontroli konstytucyjności.

W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 (LEX nr 564548), wydanym w przedmiocie zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej niektórych przepisów ustawy abonamentowej Trybunał wskazał, że "zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika". Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne, dla celów pobierania abonamentu, podlegają (z pewnymi wyjątkami nie mającymi znaczenia dla rozstrzygnięcia) zarejestrowaniu w placówkach operatora publicznego, którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej i art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz. U. Nr 130, poz. 1188, ze zm.). Szczegóły procesu rejestracji odbiornika normuje rozporządzenie rejestracyjne, zgodnie z którym odbiornik winien zostać zarejestrowany – na wniosek użytkownika złożony w placówce Poczty Polskiej – w terminie 14 dni od jego nabycia (wejścia w posiadanie przez użytkownika – § 2 tego rozporządzenia). Dowodem zarejestrowania odbiornika jest "wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" lub "zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" (§ 3 tego rozporządzenia). Wspomniany numer identyfikuje użytkownika w systemie i stanowi część numeru rachunku bankowego, na który mają być dokonywane wpłaty z tytułu abonamentu. Użytkownik ma obowiązek niezwłocznego powiadamiania (przez złożenie w placówce Poczty Polskiej "Formularza zgłoszenia zmiany danych") o zmianie danych zawartych we wniosku, o zgubieniu lub zniszczeniu obydwu dowodów zarejestrowania odbiorników oraz o zaprzestaniu używania odbiorników. Stosownie do § 5 rozporządzenia rejestracyjnego dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia, tj. od dnia 13 grudnia 2007 r. (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia rejestracyjnego z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Przepis art. 7 ustawy o opłatach abonamentowych zawiera postanowienia, których celem jest umożliwienie kontroli wywiązywania się z obowiązku rejestracji odbiorników i uiszczania abonamentu. Kontrolę tę sprawuje Poczta Polska, a nadzór nad jej działaniami sprawuje minister właściwy do spraw łączności (ust. 1 i 2). Nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz opłaty karne mają być egzekwowane w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 7 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych); ustawodawca przesądził też, że w razie opóźnień w uiszczaniu abonamentu naliczane będą odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu Ordynacji podatkowej (art. 7 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych).

Trybunał Konstytucyjny uznał, że ustalanie wysokości należnego abonamentu – czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej, w skrócie COF za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez kierownika COF jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. W tej sytuacji brak decyzji administracyjnej nie stanowi przeszkody w przeprowadzeniu egzekucji administracyjnej abonamentu. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Innymi słowy, stwierdzenie, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych. Nie nastręcza to obecnie problemów, ponieważ każdy zarejestrowany użytkownik wpłaca należność na konto bankowe, w którego numerze zakodowany jest jego indywidualny numer identyfikacyjny, o którym mowa w rozporządzeniu rejestracyjnym.

V. Skarżący kwestionuje obowiązek zapłaty opłat abonamentowych za cały okres objęty tytułem wykonawczym wystawionym 29 czerwca 2015 r.

W stanie prawnym obowiązującym w 2010 r. z przepisu art. 4 ust. 3 ustawy abonamentowej wynikało, że zwolnienia określone w ust. 1 przysługują od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce operatora publicznego, o którym mowa w art. 5 ust. 1, oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień. Natomiast ust. 4 tego przepisu stanowił: osoby korzystające ze zwolnień od opłat abonamentowych obowiązane są zgłosić placówce operatora publicznego, o której mowa w ust. 3, zmiany stanu prawnego lub faktycznego, które mają wpływ na uzyskane zwolnienia, w terminie 14 dni od dnia, w którym taka zmiana nastąpiła.

Również w stanie prawnym obowiązującym w styczniu 2015 r. przepis nie uległ zasadniczym zmianom. Zgodnie z art. 4 ust. 3 omawianej ustawy: zwolnienia określone w ust. 1 przysługują od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529) oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień. Osoby korzystające ze zwolnień od opłat abonamentowych obowiązane są zgłosić placówce pocztowej operatora wyznaczonego, o której mowa w ust. 3, zmiany stanu prawnego lub faktycznego, które mają wpływ na uzyskane zwolnienia, w terminie 14 dni od dnia, w którym taka zmiana nastąpiła (ust. 4).

Obowiązkiem wierzyciela jest tylko wykazanie, że dany odbiornik RTV został zarejestrowany, co stanowi podstawę do żądania uiszczenia przez jego posiadacza opłaty. Ten fakt w tej sprawie nie budzi jednak sporu.

W tej sytuacji, to na skarżącego przeszedł ciężar wykazania okoliczności znoszących powstały uprzednio obowiązek w zakresie uiszczenia opłat abonamentowych, a rzeczą Sądu była ocena czy obowiązkowi temu podołał. Fakt nabycia uprawnienia do zwolnienia z opłat sam w sobie nie jest wystarczającą podstawą do zaprzestania wnoszenia opłat za używanie odbiorników RTV.

VI. Zwolnienie z opłat abonamentowych, na które powołuje się strona, nie następuje z mocy prawa, lecz stosownie do art. 4 ust. 3 ustawy abonamentowej dla skorzystania z przedmiotowego zwolnienia konieczne jest złożenie w placówce Poczty Polskiej S.A. oświadczenia o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia i przedłożenia dokumentów potwierdzających stosowne uprawnienie. Brzmienie cytowanego wyżej przepisu jednoznacznie wskazuje, że bez złożenia stosownego oświadczenia, o skorzystaniu ze zwolnienia nie może być mowy. Organ nie może działać z urzędu, złożenie określonego w ustawie oświadczenia ma charakter konstytutywny.

Do zwolnień z opłat za używanie odbiorników RTV odnosi się w badanym okresie § 1 pkt 1 rozporządzenia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 16 lutego 2010 r. w sprawie rodzajów dokumentów oraz wzoru oświadczenia potwierdzających uprawnienia do zwolnień od opłat abonamentowych (Dz. U. 2010, Nr 29, poz. 152) określającego jakie dokumenty potwierdzają uprawnienia do zwolnień od opłat abonamentowych. Wcześniej kwestie były uregulowane w § 1 pkt 1a rozporządzenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie rodzajów dokumentów oraz wzoru oświadczenia potwierdzających uprawnienia do zwolnień od opłat abonamentowych (Dz. U. z 2005 r., Nr 104, poz. 879 ze zm.).

Należy zaznaczyć ponadto, że wierzycielowi przysługuje prawo egzekwowania opłat z mocy ustawy. Oznacza to, że podstawę wystawienia tytułu wykonawczego jest przepis prawa a nie akt administracyjny, a to z kolei oznacza, że zobowiązany może bronić swoich racji tylko w drodze zarzutów zgłoszonych na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Zaskarżone postanowienie dotyczy stanowiska wierzyciela wyrażanego w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a., a to przesądza o tym, że zasadność zgłoszonych zarzutów winna – na podstawie odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a. – czynić zadość zasadzie prawdy obiektywnej wyrażonej w przepisach K.p.a. O ile bowiem organ egzekucyjny nie ma uprawnienia do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, to wierzyciel ma nie tylko takie prawo, ale i wynikający z art. 34 § 1 u.p.e.a. obowiązek, bez wypełnienia którego, organ egzekucyjny nie może kontynuować postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu, ustawodawca nałożył na wierzyciela obowiązek badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w przypadku wniesienia przez zobowiązanego zarzutu, ponieważ to wierzyciel ma w tym zakresie niezbędną wiedzę i temu służy instytucja uzyskania stanowiska wierzyciela.

VII. Organ egzekucyjny i organ odwoławczy w wydanych postanowieniach ograniczyły się do stwierdzenia, że były związane stanowiskiem wierzyciela i nie mają uprawnienia do kontroli merytorycznej stanowiska wierzyciela Poczty Polskiej S.A. – Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej. Związanie stanowiskiem wierzyciela odnosi się jednak tylko do organów skarbowych (egzekucyjnych) i nie dotyczy sądu administracyjnego.

Z dniem 15 sierpnia 2015 r. zmieniono brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. wyłączając spod sądowej kontroli działalności administracji publicznej postanowienia, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu (por. ustawę z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2015 poz. 658).

Od tej daty mimo dalszego związania organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a, kontrola sądowa tego stanowiska jest nadal dopuszczalna i odbywa się przy badaniu legalności zaskarżonych postanowień organu egzekucyjnego i organu odwoławczego.

Uzasadniając zmianę treści art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. w projekcie ustawy z 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (druk sejmowy nr 1633/VII Kadencja) stwierdzono, że "wymienione w tym przepisie, jako będące przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, postanowienia wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu (art. 34 ust. 1 a u.p.e.a) oraz postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela (art. 34 § 2 u.p.e.a.) mają charakter incydentalny. W tych przypadkach w pełni skuteczna ochrona praw jednostki jest zapewniania przez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w sprawie głównej, czyli postanowień organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów. Proponowane zmiany nie naruszają praw podmiotowych jednostki i sensu instytucji, których dotyczą."

Powyższy pogląd opiera się na przekonaniu, że postanowienia wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz w sprawie stanowiska wierzyciela wobec zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów jedynie poprzedzają rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego w tej materii. Zgodnie z poglądem wyrażonym przez NSA w wyroku z 29 czerwca 2007 r., sygn. akt I FSK 3/07 (opubl. CBOSA) wydane przez wierzyciela postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów jest jedynie elementem materiału dowodowego w sprawie wniesionych zarzutów. Takie postanowienie nie rozstrzyga o istocie sprawy, ale jest postanowieniem dotyczącym istoty sprawy administracyjnej. Nie ma ono charakteru rozstrzygnięcia o znaczeniu materialnym, zatem nie ma podstaw prawnych, aby na tego rodzaju postanowienia wierzyciela wyrażające jego stanowisko w sprawie zarzutów rozciągnąć zasadą trwałości decyzji ostatecznych, o której mowa w art. 16 K.p.a., a co za tym idzie zapewniać odrębny tryb kontroli takich postanowień w procedurze sądowoadministracyjnej. W konsekwencji w procedurze kontroli sądowoadministracyjnej aktów administracyjnych wydawanych w toku egzekucji administracyjnej z dniem 15 sierpnia 2015 r. możliwe, a nawet konieczne jest badanie postanowień w sprawie stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów, jako orzeczenia incydentalnego w ramach procedury rozpoznawania zarzutu wniesionego na postępowanie egzekucyjne. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W sprawie administracyjnej w przedmiocie wniesionych zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej postanowienie wydane na podstawie art. 34 § 1 zawierające stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów jest orzeczeniem wpadkowym podlegającym kontroli sądowej w granicach sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 P.p.s.a.

VIII. Dlatego badanie legalności zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z 2 listopada 2016 r. i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji z 26 września 2016 r., mimo formalnego związania organów stanowiskiem wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów, obejmuje także okoliczności objęte postanowieniem Poczty Polskiej S.A. z 20 czerwca 2016 r.

Zdaniem Sądu wierzyciel w wydanym postanowieniu, a szerzej w ramach postępowania wpadkowego w sprawie wydania stanowiska co do zgłoszonych zarzutów naruszył zasady procedury administracyjnej w zakresie postępowania dowodowego, a to art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w stopniu mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślenia wymaga, że zobowiązany J. B. przedłożył dokumenty odnoszące się do zamieszkiwania wspólnie z teściową A. W. oraz jej oświadczenie i formularz służący zwolnieniu z opłat za używanie odbiorników RTV. Dokumenty te układają się w logiczną całość, jeżeli połączy się je z zapisami pełnomocnictwa notarialnego jakie A. W. udzieliła zięciowi 14 maja 2008 r. (akt notarialny k. 48 akt administracyjnych). W szczególności w pełnomocnictwie A. W. (urodzona [...]) upoważnia J. B. nie tylko do sprzedaży mieszkania w [...] ale także czyni go pełnomocnikiem do załatwiania wszelkich spraw, w tym przed urzędami pocztowymi (§ 4 aktu notarialnego). Z druku zameldowania A. W. w [...] przy ul. [...] wynika, że zamieszkiwała z zięciem co najmniej od 11 czerwca 2008 r. (k.52 akt administracyjnych). Datę 12 czerwca 2008 r. nosi wypełniony formularz zwolnienia z opłat za używanie odbiorników RTV, z uwagi na ukończenie 75 lat życia, z podpisem A. W., przy czym charakter pisma (podpisu) jednoznacznie wskazuje na zaawansowany wiek lub stan chorobowy (por. formularz k. 54 akt administracyjnych).

Czyni to ze wszechmiar wiarygodnym oświadczenia skarżącego, że towarzyszył zawsze teściowej w sprawach urzędowych. Kolejnym dokumentem przedłożonym przez stronę jest oświadczenie podpisane przez A. W. z dopiskiem J. B. ("rozmowa na poczcie 1 września 2009 r. okienko"), składane w związku z posiadaniem uprawnień z racji wieku do zwolnienia od opłat abonamentowych (k. 52 akt administracyjnych).

Jeżeli do tego dodać, że jednocześnie ze zgłoszeniem zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej z 17 listopada 2015 r., po doręczeniu tytułu wykonawczego wystawionego za okres styczeń 2010 r. – styczeń 2015 r. co do zaległych opłat abonamentowych J. B. domagał się na podstawie art. 73 K.p.a. wydania mu z akt rejestracyjnych Poczty Polskiej S.A. uwierzytelnionych dokumentów twierdząc, że wśród nich jest "wcześniejszy wniosek o wyrejestrowanie odbiorników RTV", i tych dokumentów mu nie wydano, to jest oczywiste, że wierzyciel naruszył nie tylko zasadę pogłębienia zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 K.p.a.) ale także zasadę zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 § 1 K.p.a.). Tę ostatnią naruszył także organ egzekucyjny, który nie tylko nie uznał się formalnie za niewłaściwy na podstawie art. 65 § 1 K.p.a. w sprawie wydania uwierzytelnionych dokumentów w trybie art. 73 K.p.a., ale także przed wydaniem zaskarżonego postanowienia z 19 września 2016 r. nie sprawdził nawet, czy strona uzyskała żądane odpisy dokumentów z akt, a przez to czy mogła podjąć skuteczną obronę swych praw (por. też pismo DIS w Opolu z 27 grudnia 2016 r. k - 38 akt sądowych).

Załatwienie wniosku o wydanie uwierzytelnionych dokumentów z akt nie wynikało też z treści postanowienia Poczty Polskiej S.A. – Centrum Obsługi Finansowej z 20 czerwca 2016 r. w zakresie stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów, więc tymbardziej organ egzekucyjny winien był być ostrożny w ocenie prawidłowości procedowania wierzyciela w incydentalnym postępowaniu z art. 34 § 1 u.p.e.a.

Co więcej do zażalenia z 26 września 2016 r. na postanowienie organu egzekucyjnego z 19 września 2016 r. skarżący J. B. dołączył kopię pisma z 5 sierpnia 2016 r. adresowanego do Poczty Polskiej S.A. potwierdzającego żądanie wydania dokumentów zarejestrowanego abonenta urządzeń RTV.

Organ egzekucyjny dysponował także doręczonym mu do wiadomości odpisem pisma J. B. zatytułowanego ponaglenie Poczty Polskiej S.A. z dnia 2 maja 2016 r. o wydanie stanowiska co do zgłoszonych zarzutów i doręczenia dowodu zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego. Odnośnie tego ostatniego dowodu w rozpatrywanej sprawie zarówno wierzyciel jak i organy skarbowe są niekonsekwentne, albowiem z jednej strony za wykazane (wiarygodne) przyjmują oświadczenie Poczty Polskiej S.A., iż obowiązek wynikający z art. 6 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych i z § 4 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. 2007, Nr 187 poz. 1342) został wykonany, dowodem czego ma być wydrukowane zawiadomienie z 10 maja 2008 r., oraz brak zwrotu przesyłki zwykłej (a przez to nota bene niezarejestrowanej nigdzie w dokumentacji Poczty Polskiej S.A.), a z drugiej negują oświadczenie zobowiązanego, że wyrejestrował odbiorniki wcześniej, a to w czasie wizyty z teściową na poczcie 12 czerwca 2008 r.

Tą negację organy i wierzyciel opierają na braku stempla urzędu pocztowego na wypełnionym formularzu zwolnienia. Datownik (stempel) i podpis pracownika Poczty Polskiej S.A. byłby oczywiście pożądany, ale jego brak nie wyłącza możliwości dowodzenia przez zobowiązanego istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych innymi środkami dowodowymi (np. dokumentem, przesłuchaniem strony), co zresztą jak wyżej opisano skarżący czyni. Ponadto już zasady doświadczenia życiowego wskazują, że pracownicy Poczty Polskiej S.A. nie są urzędnikami o wysokich kwalifikacjach w zakresie procedury administracyjnej. Trzeba też uwzględnić specyficzne warunki załatwiania sprawy w urzędzie pocztowym, gdzie abonent urządzeń RTV nie jest obsługiwany jak w urzędzie administracji publicznej w osobnym pomieszczeniu przez pracownika organu, lecz w tzw. okienku, w kolejce osób załatwiających różne, zazwyczaj pilne sprawy z obrotu pocztowego. W konsekwencji nie zawsze jest tam miejsce na wymianę zdań między petentem a urzędnikiem pocztowym oraz dbałość o procedury. Nie wymaga to jakiegoś szerszego uzasadnienia.

Reasumując i oceniając zaskarżone postanowienia organów skarbowych oparte na stanowisku wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów należy stwierdzić, że postanowienie Poczty Polskiej S.A. z 20 czerwca 2016 r. nie spełnia wymogów prawidłowej procedury administracyjnej, naruszając przede wszystkim przepisy postępowania dowodowego powyżej wskazane. Oznacza to, że w ramach kognicji sądu administracyjnego ukształtowanej od 15 sierpnia 2015 r. zmianą art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. postanowienia organów skarbowych, mimo formalnego związania stanowiskiem wierzyciela, podlegały uchyleniu. Nie do przyjęcia jest bowiem sytuacja, w której wierzyciel zajmując stanowisko w sprawie zgłoszonego zarzutu nie działa zgodnie z przepisami prawa, w szczególności nie wykonuje podstawowego obowiązku z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. tzn. nie zbiera w sposób wyczerpujący i nie rozpatruje całego materiału dowodowego, a przede wszystkim pozbawia stronę prawa do obrony jej praw nie załatwiając wniosku o wydanie uwierzytelnionych odpisów dokumentów zawartych w aktach abonenta zgłoszonego na podstawie art. 73 K.p.a.

Wierzyciel zajmując stanowisko co do zgłoszonego zarzutu powinien działać zgodnie z przepisami prawa przede wszystkim zaś zobowiązany jest do właściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy w kontekście zgłoszonego zarzutu.

W konsekwencji powyższych zważań Sąd nie akceptuje sytuacji, w której organy skarbowe opierają rozstrzygnięcia na stanowisku wierzyciela, które nie odnosi się do zgłoszonego zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku, w tym sensie, że nie roztrząsa argumentacji zobowiązanego i w żaden sposób nie odnosi się do przedłożonych przez stronę dowodów mających wykazać wyrejestrowanie odbiornika w konsekwencji skorzystania ze zwolnienia przysługującego najpierw A. W. z tytułu wieku, a następnie po jej śmierci ([...]) z tytułu świadczenia emerytalnego o wysokości do 50% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym, po ukończeniu przez J. B. w dniu 25 września 2011 r. 60 roku życia. Przy tym zastrzec trzeba oczywiście, że skarżący powołał się na podstawy zwolnienia z abonamentu tylko za okresy od stycznia do marca 2010 r. (związane z A. W.) i od września 2011 r. do stycznia 2015 r. (związane z jego osobą). Ponieważ jednak zaskarżone postanowienia odnoszą się do zarzutu na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie jednego tytułu wykonawczego wystawionego za cały okres od stycznia 2010 r. do stycznia 2015 r. Sąd nie mógł uchylić tych aktów tylko w części.

Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w wyroku, stanowiąc o kosztach po myśli art. 205 § 1 P.p.s.a.

Wskazania do dalszego postępowania wynikając wprost z powyższych zważań.