Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2264/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174 pkt 1, art. 183, art. 184, art. 209, art. 210, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia WSA del. Mirosława Pindelska /spr./ Protokolant: starszy inspektor sądowy Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej R. J. – K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 czerwca 2011 r. sygn. akt III SA/Kr 200/11 w sprawie ze skargi R. J. – K. działającej w imieniu własnym oraz małoletnich dzieci: P. J. i R. K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z dnia 14 czerwca 2011r., sygn. akt III SA/Kr 200/11, oddalił skargę R. J. – K. działającej w imieniu własnym oraz małoletnich dzieci: P. J. i R. K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] sierpnia 2009 r. w przedmiocie wymeldowania i przyznał od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz pełnomocnika skarżącej zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Burmistrz Miasta Gorlice, decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 104 k.p.a. orzekł o wymeldowaniu R. J. – K. wraz z małoletnimi dziećmi P. J. i R. K. z pobytu stałego przy ul. [...] w G. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że niniejsza sprawa jest przedmiotem ponownego rozpoznania przez organ na skutek uchylenia wcześniejszej decyzji Burmistrza Miasta Gorlice z dnia [...] sierpnia 2008 r. orzekającej o odmowie wymeldowania ww. osób z miejsca pobytu stałego pod wskazanym adresem. Wojewoda Małopolski decyzją z dnia [...] października 2008 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Burmistrz wskazał, że stosując się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu ww. decyzji Wojewody przeprowadził stosowne postępowanie, w tym rozprawę administracyjną z udziałem świadków. Z zeznań świadków opisanych w decyzji wynika zgodnie, że R. J.– K. nie przebywa w przedmiotowym lokalu od około 7 roku życia, kiedy przeniosła się do swojej ciotki do K. Na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w dniu 4 grudnia 2008 r. R. J. – K. oświadczyła do protokołu, że miejsce stałego zameldowania w G. przy ul. [...] opuściła w 2006 r. Jednak z jej dalszych wyjaśnień wynika, że opuszczenie stałego zameldowania miało miejsce dużo wcześniej. W wieku 7 lat została umieszczona w rodzinie zastępczej u siostry matki i zamieszkała w K. do uzyskania pełnoletności. W 1993 r. ponownie zamieszkała w G., skąd w 1994 r. wyjechała do pracy do Włoch. W 1998 r. wracając do Polski nie zamieszkała ponownie w przedmiotowym lokalu, lecz w lokalu teściów przy ul. [...] w T. Od 2001 r. wraz ze starszym synem nieprzerwanie zamieszkuje w S., tam też od urodzenia przebywa jej młodszy syn. Dwukrotnie przeprowadzona przez Komendę Powiatową Policji w G. kontrola dyscypliny meldunkowej potwierdziła, że R. J. – K. wraz z małoletnimi dziećmi nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania w G., przy ul. [...].

Organ wskazał, że jedyną przesłanką wydania przez organ gminy decyzji w sprawie wymeldowania, przewidzianej przepisem art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego przez osobę, której dotyczy żądanie wymeldowania. Oceniając cały zebrany materiał dowodowy organ stwierdził, że co prawda R. J. – K. nie z własnej woli opuściła miejsce stałego zameldowania w G. przy ul. [...], jednak po uzyskaniu pełnoletności jej pobyty w miejscu stałego zameldowania były sporadyczne i krótkotrwałe. Do dnia wydania decyzji R. J. – K. nie podejmowała żadnych kroków prawnych mających na celu powrót wraz z dziećmi do miejsca stałego zameldowania. Dla R. J. – K. oraz jej małoletnich dzieci P. J. i R. K. miejscem tym na pewno nie jest mieszkanie przy ul. [...] w G.

R. J. – K. zaskarżyła powyższą decyzję podnosząc, że artykuł, na którym oparł się organ I instancji jest nieadekwatny do istniejącej sytuacji, ponieważ zamieszkiwanie w przedmiotowym lokalu uniemożliwia jej najemczyni oraz jej rodzina. Skarżąca podniosła, że zamki w drzwiach zostały wymienione, jej rzeczy osobiste wyrzucone, a do jej pokoju sprowadził się brat. Wskazała, że organ sam stwierdził w decyzji, że nie opuściła miejsce stałego zameldowania nie z własnej woli.

Wojewoda Małopolski decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. utrzymał w mocy decyzję organu I Instancji w części dotyczącej wymeldowania R. J. – K. z miejsca pobytu stałego przy ul. [...] w G., oraz uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej wymeldowania małoletnich dzieci P. J. i R. K. z miejsca pobytu stałego z powyższego adresu i przekazał w tym zakresie sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji stwierdził, że Burmistrz prawidłowo ustalił, iż opuszczenie przez skarżącą dotychczasowego miejsca pobytu stałego nastąpiło w sposób, o jakim mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Niedochodzenie swoich praw przed właściwymi organami jak i okres, jaki upłynął od opuszczenia przedmiotowego lokalu wskazuje, że R. J. – K. opuściła przedmiotowy lokal trwale i dobrowolnie, koncentrując swoje sprawy życiowe w innym miejscu, gdzie mieszka wraz z rodziną. W tej sytuacji pozostawienie zameldowania na pobyt stały pod dotychczasowym adresem byłoby niezgodne z prawem. Decyzja organu I instancji powinna zostać jednak uchylona w części dotyczącej wymeldowania małoletnich dzieci skarżącej. Organ I instancji rozpoznając ponownie sprawę w tym zakresie winien stosownie do art. 89 § 1 k.p.a. przeprowadzić rozprawę administracyjną przy udziale stron postępowania: J. P. i R. J. – K. lub ich pełnomocników i ustalić, czy w chwili rejestracji pobytu małoletniego P. J. w dniu 25 września 1998 r. oraz małoletniego R. K. w dniu 6 lutego 2006 r. przebywali oni jako niemowlęta w przedmiotowym lokalu, skoro zostało udowodnione, że ich matka w lokalu tym nie przebywała od 1994 r., kiedy to wyjechała do Włoch, a po powrocie z zagranicy już do lokalu tego nie powróciła, lecz mieszkała pod innymi adresami.

Skargą R. J. – K. zaskarżyła powyższą decyzję podnosząc, że wcale nie zrezygnowała z zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, jednakże nie próbowała tam zamieszkać z obawy o bezpieczeństwo swoje i swoich dzieci. Skarżąca zarzuciła naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez uznanie, że przy stosowaniu tej normy bierze się pod uwagę jedynie fakt opuszczenia lokalu i niewymeldowania się, a kwestia dobrowolności lub stanu przymusu opuszczenia lokalu ma znaczenie drugorzędne. Zarzuciła ponadto naruszenie art. 7, art. 10, art. 77, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji obu instancji bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności bez ustalenia, w jakich okolicznościach opuściła lokal i czy rzeczywiście w innym miejscu znajduje się jej centrum życiowe. Powołując się na wyrok NSA wskazała, że jeśli uniemożliwiono osobie dostęp do lokalu, np. poprzez wymianę zamków w drzwiach, tak miało to miejsce w jej przypadku, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Pokreśliła, że do opuszczenia przedmiotowego lokalu zmusiły ją okoliczności od niej niezależne, oddanie jej do rodziny zastępczej, a później niemożność powrotu do domu rodzinnego na skutek działań matki i rodzeństwa.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, iż należy się zgodzić ze stanowiskiem organu odwoławczego, że w niniejszej sprawie zaszły przesłanki do wymeldowania skarżącej z miejsca stałego pobytu. W sytuacji, gdy osoba małoletnia opuściła dotychczasowe miejsce pobytu wskutek umieszczenia jej w rodzinie zastępczej (będące następstwem orzeczenia sądu rodzinnego), należy uznać za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem spornego lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Twierdzenie skarżącej, że nie z własnej woli opuściła miejsce stałego pobytu w młodości nie jest trafne. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, bowiem, że zamiar opuszczenia lokalu przez osoby nieposiadające pełnej zdolności do czynności prawnych należy oceniać głównie poprzez ocenę zachowania ich przedstawicieli ustawowych, ewentualnie osób sprawujących nad nimi faktycznie opiekę. Osoby te są zobowiązane do meldunku za osoby nieposiadające pełnej zdolności do czynności prawnych. W ocenie Sądu bezspornym jest też, że skarżąca do uzyskania pełnoletności przebywała w K., gdzie tam też pracowała, a po uzyskaniu pełnoletności i ponownym zamieszkaniu w spornym lokalu, wyjechała do pracy do Włoch. Po powrocie z tego kraju do Polski, już nie zamieszkała pod tym adresem, lecz po wyjściu za mąż mieszkała u teściów w T., a następnie po uzyskaniu rozwodu i ponownym zamążpójściu zamieszkała pod innym adresem (w S.). Analiza akt administracyjnych nie pozostawia też wątpliwości, że skarżąca nie podejmowała we właściwym czasie środków prawnych zmierzających do powrotu do spornego lokalu. Niepodejmowanie takich środków przez osobę, nawet w sytuacji, gdy została ona usunięta przez dysponenta lokalu wskutek bezprawnych działań, w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego, uznać należy za przejaw woli opuszczenia miejsca stałego pobytu. Podobnie, jak i podejmowanie środków prawnych, lecz nieskutecznie. Niepodejmowanie zatem przez skarżącą po tak długim okresie czasu od opuszczenia miejsca stałego pobytu kroków prawnych musi mieć znaczenie w niniejszej sprawie i świadczy, zdaniem Sądu, o zamiarze wyboru innego niż sporny lokal centrum życiowego, skoro skarżąca przebywała po zamążpójściu w T., a potem w S. Owszem przebywanie w innym niż sporny lokal nie świadczy jeszcze o zamiarze jego trwałego opuszczenia, lecz muszą temu towarzyszyć okoliczności związane z utrudnianiem dostępu do spornego lokalu. Sąd zdaje sobie sprawę z istniejącej wówczas specyficznej relacji pomiędzy skarżącą a mieszkającą w spornym lokalu jej matką i bratem, lecz podjęcie czynności dopiero gdy wydano w 2007 r. wyrok eksmisyjny wobec matki skarżącej nie może nie być zauważone. Nawet, jeżeli by uznać podjęte po tak długim okresie czasu działania skarżącej, aby do eksmisji tej nie doszło, a następnie czynności zmierzające do wstąpienia w stosunek najmu spornego lokalu, będącego lokalem komunalnym, za czynności zmierzające do powrotu skarżącej do tego lokalu, to nie przyniosły one pozytywnego dla skarżącej rezultatu. Trafnie, więc przyjął organ II instancji, że spełniła się przesłanka nie tylko dobrowolnego, ale i trwałego opuszczenia przez skarżącą miejsca stałego pobytu. Bezsprzecznie sporny lokal nie był bowiem centrum życiowym skarżącej, gdyż nocowała, spożywała posiłki, posiadała rzeczy osobiste niezbędne do egzystencji w innym niż sporny lokal miejscu i zerwane zostały z tym lokalem wszelkie więzy. Twierdzenia skarżącej, że doszło do wymiany zamków i przymuszenia jej do upuszczenia, nie znajdują odzwierciedlenia w materiale dowodowym, który w ocenie Sądu, został zgromadzony w sposób wystarczający dla podjęcia wobec skarżącej rozstrzygnięcia.

Za trafne Sąd uznał też stanowisko organu co do konieczności wyjaśnienia w odrębnym postępowaniu kwestii przebywania małoletnich dzieci skarżącej. Istotne jest bowiem, gdzie przebywali: P. w chwili rejestracji – w dniu 25 września 1998 r., a R. - w dniu 6 lutego 2006 r. Zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy zgłoszenie urodzenia dziecka zastępuje zameldowanie. Datą zameldowania dziecka jest zaś data sporządzenia aktu urodzenia. W przypadku więc ustalenia błędnego wpisu, organ administracji zobowiązany będzie do podjęcia działań w oparciu o art. 47 ust. 2 ustawy,

by doprowadzić do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy.

Skargą kasacyjną R. J. – K. zaskarżyła powyższą decyzję w całości, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, a to przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, którego niepełna wykładnia, w której niewłaściwie zinterpretowano znamię dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego, doprowadziła do zastosowania tej regulacji i wydania zaskarżonego orzeczenia oddalającego skargę na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] sierpnia 2009 r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta Gorlice z dnia [...] lipca 2009 r. orzekającej o wymeldowaniu skarżącej w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

W oparciu o powyższy zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi co do istoty w oparciu o przepis art. 188 p.p.s.a., tj. uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] sierpnia 2009 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji i zasądzenie kosztów pomocy udzielonej skarżącej z urzędu, które nie zostały uiszczone w całości ani w części.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka dobrowolności opuszczenia przez skarżącą przedmiotowego mieszkania. Jak wynika z przeprowadzonego postępowania dowodowego skarżąca, owszem nie zamieszkiwała pod powyższym adresem, jednak ten stan rzeczy był spowodowany niemożnością faktyczną przebywania we wskazanym miejscu. Miała ona utrudniany dostęp do lokalu np. przez wymianę zamków, wyrzucenie rzeczy osobistych. Przebywanie jej w tym miejscu również nie mogło się ostać z racji bardzo napiętej sytuacji rodzinnej, wprowadzenia się brata L. P. oraz realnych obaw skarżącej o bezpieczeństwo małoletnich dzieci. Podkreślono, że przyczyny dla których skarżąca nie mogła zamieszkiwać we wskazanym miejscu były od niej niezależne, zaś o zamiarze związania się z mieszkaniem w G. przy ul. [...] świadczą dobitnie nieudane próby zamieszkania tam, odwiedzin, jak i spłata zadłużenia z tytułu opłat czynszowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Zgodnie z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny może badać tylko, czy Sąd I instancji naruszył wskazane w skardze kasacyjnej przepisy i nie może podejmować badań w celu stwierdzenia innych wad zaskarżonego orzeczenia.

W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna R. J. –K. została oparta wyłącznie o podstawę z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj. o zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego. W podstawie skargi kasacyjnej zarzucono Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) przez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie w realiach niniejszej sprawy. Zdaniem skarżącej w niniejszej sprawie nie ziściła się przesłanka dobrowolności opuszczenia przez nią miejsca pobytu stałego przy ul. [...] w G.

Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu w pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ww. ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji) organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W świetle powyższego przepisu jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie danej osoby z miejsca jej dotychczasowego stałego zameldowania jest jednoznaczne ustalenie przez organ administracji publicznej, że osoba ta faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego.

Konsekwentne stanowisko sądów administracyjnych prezentowane w orzecznictwie doprowadziło do wypracowania pewnych standardów dotyczących sposobu wykładni przesłanki opuszczenia miejsca pobytu. Ugruntował się mianowicie pogląd, zgodnie z którym przesłankę dotyczącą opuszczenia lokalu przez osobę, której postępowanie dotyczy, uznaje się za wypełnioną, w sytuacji, gdy osoba opuściła lokal z zamiarem opuszczenia go w sposób trwały, wykazując chęć przeniesienia swojego centrum życiowego w nowe miejsce. O zamiarze opuszczenia lokalu można natomiast mówić wtedy, gdy opuszczenie jest dobrowolne (wyrok NSA z dnia 13 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 757/08).

Podkreślenia również wymaga, że dobrowolność opuszczenia miejsca stałego pobytu nie jest przesłanką ustawową wymeldowania. Z brzmienia omawianego przepisu nie wynika, by w każdym przypadku koniecznym było ustalenie dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtowało się bowiem także stanowisko, że nawet jeżeli przyczyna opuszczenia lokalu nie była dobrowolna, a owe opuszczenie trwa odpowiednio długo i gdy osoba usunięta z lokalu nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, to organ administracji zobowiązany jest do wymeldowania takiej osoby z poprzednio zajmowanego lokalu, skoro osoba ta tej czynności sama nie dopełniła (vide: wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 1973/10; wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 716/09; wyrok NSA z dnia 10 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK 281/09; wyrok NSA z dnia 8 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1908/08).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie słusznie za organami orzekającymi w sprawie stwierdził, iż spełniła się w przypadku skarżącej przesłanka opuszczenia miejsca pobytu stałego w G. przy ul. [...], uzasadniająca jej wymeldowanie w oparciu o ww. przepis art. 15 ust. 2 ww. ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Z ustaleń poczynionych w postępowaniu przed organami administracji i przyjętych przez Sąd pierwszej instancji wynika, że skarżąca opuściła przedmiotowy lokal w wieku 7 lat, kiedy to zamieszkała wraz z rodziną zastępczą w K. Po osiągnięciu pełnoletności (w 1984 r.) nie powróciła ona do tego lokalu ale podjęła pracę w K. Następnie w 1993 r. ponownie zamieszkała w przedmiotowym lokalu skąd w 1994 r. wyjechała do Włoch, gdzie w 1996 r. wyszła za mąż. Po powrocie do Polski w 1998 r. zamieszkała natomiast w lokalu przy ul. [...] w T., gdzie mieszka wraz z rodziną do chwili obecnej. Słusznie również zarówno w zaskarżonej decyzji jak i wyroku Sądu pierwszej instancji zwrócono uwagę na fakt, iż skarżąca nie podejmowała we właściwym czasie środków prawnych zmierzających do powrotu do lokalu przy ul. [...] w G.

Organy dysponując takimi ustaleniami, które - co wymaga podkreślenia - nie były kwestionowane przez stronę skarżącą, zobligowane były do wymeldowania skarżącej z miejsca pobytu stałego w G. przy ul. [...]. Słusznie bowiem doszły do wniosku, iż centrum życiowe skarżącej od dawna nie jest związane z ww. lokalem.

Ponadto, wbrew twierdzeniom skarżącej, zasadne jest stanowisko organów jak i Sądu pierwszej instancji dotyczące dobrowolności opuszczenia przez skarżącą przedmiotowego lokalu. Należy zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym w kontekście umieszczenia małoletniej wówczas skarżącej w rodzinie zastępczej, iż zamiar opuszczenia lokalu przez osoby nieposiadające pełnej zdolności do czynności prawnych należy oceniać głównie poprzez ocenę zachowania ich przedstawicieli ustawowych, ewentualnie osób, które sprawują nad nimi faktyczną opiekę. Osoby te są bowiem zobowiązane do wykonania obowiązku meldunkowego za osoby nieposiadające pełnej zdolności do czynności prawnej (art. 9a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Chodzi tu zwłaszcza o rodziców, którym przysługuje władza rodzicielska, jak również o opiekunów prawnych dziecka. W pewnych sytuacjach decyzja o zmianie miejsca pobytu dziecka może zostać podjęta przez sąd rodzinny, w związku umieszczeniem małoletniego w rodzinie zastępczej albo w placówce opiekuńczo-wychowawczej w przypadku, gdy jego dobro jest zagrożone. Opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę małoletnią, będące następstwem orzeczenia sądu rodzinnego o umieszczeniu tej osoby w rodzinie zastępczej należy uznać za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ww. ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający sprawę w niniejszym składzie podziela zatem stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 13 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 174/08.

Również zachowanie skarżącej po osiągnięciu pełnoletności, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, świadczy, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, o dobrowolnym opuszczeniu przedmiotowego lokalu. Nawet jeżeli bowiem została ona pozbawiona możliwości zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu na skutek działania innych osób, to brak podejmowania przez nią środków prawnych w celu przywrócenia naruszonego posiadania nakazuje przyjąć, że skarżąca opuściła przedmiotowy lokal w sposób dobrowolny i z zamiarem trwałego przebywania pod innym adresem (por. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1800/11; wyrok NSA z dnia 22 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1996/11).

W konsekwencji stwierdzić należało, iż słusznie, wobec braku usprawiedliwionych podstaw, zaskarżonym wyrokiem oddalono skargę R. J. – K. działającej w imieniu własnym oraz małoletnich dzieci: P. J. i R. K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] sierpnia 2009 r. w przedmiocie wymeldowania.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a. Zatem pełnomocnik strony skarżącej ze stosownym oświadczeniem winien wystąpić do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.