Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 216/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 240 par. 1 pkt 4.
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.), Sędziowie WSA Beata Kozicka, Wojciech Organiściak, Protokolant Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2012 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] roku, nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. , działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późniejszymi zmianami; dalej O.p.), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia [...] roku, nr [...] odmawiającą – w trybie wznowienia postępowania podatkowego – na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 O.p. uchylenia ostatecznej decyzji organu podatkowego pierwszej instancji z dnia [...] roku, nr [...], którą organ ten określił M.H. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 rok w wysokości [...]złotych.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że pismem z dnia 14 października 2010 roku strona wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej powołaną wyżej decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia [...] roku. W uzasadnieniu tego wniosku podatniczka wskazała na zaistnienie przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. na podstawie której wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

Postanowieniem z dnia [...]roku, nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną.

Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego organ podatkowy pierwszej instancji stwierdził, że nie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania wskazana przez podatniczkę i powołaną wyżej decyzją z dnia [...] roku odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia [...] roku, którą organ ten określił M.H. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 rok w wysokości [...]złotych.

W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik podatniczki zarzucił naruszenie art. 240 § 1 pkt 4 w związku z art. 121 § 1 i art. 123 § 1 O.p. W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik podniósł, że to organ podatkowy w pierwszej kolejności powinien ustalić miejsce faktycznego zamieszkania podatniczki, a dopiero potem wysyłać pisma na ustalony przez siebie adres. Podkreślił, że zaniedbania w tym zakresie po stronie organu podatkowego nie mogą obciążać podatnika. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem pełnomocnika, spełniona zatem została przesłanka wznowienia postępowania podatkowego.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy podniósł, że instytucja wznowienia postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania i podjęcia ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją podatkową, w sytuacji gdy postępowanie przed organem podatkowym było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowymi, wyliczonymi wyczerpująco w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej.

Wskazał, że wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt dopuszczalne jest, jeżeli łącznie spełnione zostaną następujące dwie okoliczności:

- brak udziału strony w postępowaniu,

- brak zawinienia strony (przyczynienia się) w niewzięciu udziału w tym postępowaniu.

W konkluzji tej części uzasadnienia decyzji organ odwoławczy wskazał, że przesłanka wynikająca z art. 240 § 1 pkt 4 O.p. jest spełniona, jeśli nieuczestniczenie strony w postępowaniu jest wynikiem błędu proceduralnego organu. Podkreślił, iż wszystkie pisma organu podatkowego pierwszej instancji były kierowane na adres : M.H., ul. [...], [...] J. za pośrednictwem Poczty Polskiej za zwrotnym poświadczeniem odbioru. Cała korespondencja była zwracana do Urzędu Skarbowego w J. z adnotacją "nie podjęto w terminie". Zatem pisma te zostały doręczone stronie w trybie art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej.

Fakt, że podatniczka tymczasowo zmieniła adres zamieszkania nie miał żadnego wpływu na toczące się postępowanie, jeżeli nie zostało to zgłoszone organowi prowadzącemu postępowanie podatkowe. Zgodnie bowiem z art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 października1995 roku o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (j.t. w Dz.U. z 2004 roku, Nr 269, poz. 2691 z późniejszymi zmianami), podatnicy mają obowiązek aktualizowania danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym przez dokonanie zgłoszenia aktualizacyjnego do właściwego naczelnika urzędu skarbowego, z zastrzeżeniem ust. 1a, zgodnie z którym podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych, dla których płatnikiem jest organ emerytalny lub rentowy, mogą dokonać zgłoszenia aktualizacyjnego za pośrednictwem tego płatnika. Płatnik jest zobowiązany przekazać zgłoszenie naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu dla podatnika w terminie 7 dni od dnia złożenia przez podatnika tego zgłoszenia. Organ odwoławczy wskazał, że w dniu 2 maja 2006 roku M.H. złożyła w Urzędzie Skarbowym w J. zgłoszenie aktualizacyjne osoby fizycznej nieprowadzącej samodzielnie działalności gospodarczej (NIP – 3), w którym wskazała adres zameldowania tożsamy z adresem zamieszkania, tj. [...] J. , ul. [...]. Od tego czasu podatniczka nie dokonywała żadnych zmian aktualizacyjnych, czego zresztą sama nie kwestionuje w złożonym odwołaniu. Nadmienił także, iż podatniczka pismem z dnia 28 kwietnia 2008 roku, zawiadamiając organ podatkowy pierwszej instancji o otrzymaniu w czerwcu 2007 roku kwoty [...]złotych, tytułem odszkodowania za bezumowne korzystanie przez Skarb Państwa z udziału we współwłasności nieruchomości położonej w K. – również wskazała ww. adres.

Odnosząc się do zarzutu odwołania, iż organ podatkowy pierwszej instancji powinien ustalić faktyczne miejsce zamieszkania podatnika (kierując np. zapytanie do ZUS) i na ten adres wysyłać pisma, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że ZUS przesyłał do organu podatkowego roczne obliczenie podatku (PIT – 40A) za lata 2006 – 2009, w których wskazywał, iż M.H. zamieszkuje w J. przy ul. [...]. Zatem do organu podatkowego pierwszej instancji w trakcie toczącego się postępowania podatkowego w przedmiocie określenia podatniczce zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 rok, zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] roku nie wpłynęła żadna informacja mogąca sygnalizować, że M.H. nie zamieszkuje pod wskazanym adresem, albowiem nie wystąpiły żadne rozbieżności pomiędzy danymi adresowymi jakie posiadał Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. , a tymi jakie wskazał Zakład Ubezpieczeń Społecznych w druku PIT – 40. ZUS pośrednio poinformował organ podatkowy w dniu 10 września 2010 roku (a więc już po zakończeniu postępowania podatkowego), przesyłając zawiadomienie z dnia 30 sierpnia 2010 roku o zajęciu świadczenia M.H., z którego wynikało, że zawiadomienie to do wiadomości podatniczki przesłane zostało na adres "K. ul. [...]".

Skoro zatem podatniczka nie poinformowała organu podatkowego o zmianie swojego adresu zamieszkania zgodnie z art. 146 § 2 O.p., ani nie wskazała adresu do korespondencji, ani też nie ustanowiła pełnomocnika do spraw doręczeń, pisma należało uznać za doręczone pod dotychczasowym adresem.

Reasumując organ odwoławczy podkreślił, że w sytuacji niedopełnienia obowiązku zawiadomienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. o zmianie miejsca zamieszkania, niedopuszczalne jest przerzucenie ujemnych skutków braku takiego powiadomienia na organ podatkowy, który nie może ponosić nieograniczonej odpowiedzialności za działania strony postępowania. Zaakceptowanie praktyki przeciwnej oznaczałoby paraliż organów podatkowych, które przed każdym wysłaniem pisma bądź aktu administracyjnego stronie, musiałyby sprawdzić z urzędu, czy podatnik nie zmienił wskazanego uprzednio adresu.

W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik M.H. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji pełnomocnik zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to uznanie, iż w niniejszej sprawie nie doszło do wypełnienia przesłanki uzasadniającej wznowienie postępowania, podczas gdy stronie nie zapewniono czynnego udziału w postępowaniu, co wypełnia normę art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że skarżąca nigdy nie kwestionowała faktu, iż nie zgłosiła urzędowi skarbowemu zmiany swego miejsca pobytu. Jednakże fakt ten nie może obciążać skarżącej, gdyż zachodzi okoliczność wyłączająca jej zawinienie. Skarżąca, co zostało wykazane licznymi dokumentami dołączonymi do wniosku o wznowienie postępowania, przeszła udar, w wyniku którego wymagała stałej opieki. W bieżących czynnościach życia codziennego pomagała jej córka – B.H.. W obawie o zdrowie i życie swojej matki zaproponowała jej, aby czasowo przeniosła się do jej miejsca zamieszkania. W ocenie pełnomocnika możliwość zastosowania trybu tzw. doręczenia zastępczego (art. 150 O.p.) musi poprzedzać próba doręczenia pisma na adres faktycznego zamieszkania podatnika, które w czasie prowadzenia postępowania podatkowego znajdowało się w K. . Fakt ten potwierdza bogate orzecznictwo sądów administracyjnych.

Zdaniem pełnomocnika organ podatkowy nie podjął żadnej próby ustalenia faktycznego miejsca pobytu skarżącej, mimo iż istniały okoliczności niezbicie świadczące o tym, że podatnik nie zamieszkuje pod wskazanym adresem (cała korespondencja zwrócona została do organu podatkowego z adnotacją o niepodjęciu w terminie). Instytucja art. 150 O.p. ma charakter dyscyplinujący strony postępowania podatkowego, jednak jej celem nie jest karanie podatników. Byłoby to sprzeczne z zasadą wyrażoną w art. 123 § 1 O.p., gdyż organ powinien współpracować ze stroną w postępowaniu podatkowym, a nie wyczekiwać na jej potknięcie, skutkujące dla niej niekorzystnym rozstrzygnięciem. Zasady współżycia społecznego wymagałyby, aby organ zainteresował się sytuacją obywatela w podeszłym wieku i z urzędu wystąpił do odpowiednich organów (np. MOPS czy tez ZUS-u) z wnioskiem o wyjaśnienie, czy jednostki te posiadają wiedzę na tematy zamieszkania skarżącej. Zatem tryb doręczenia zastępczego mógł zostać dopiero zrealizowany po wyczerpaniu wszelkich możliwych sposobów na ustalenie jej faktycznego miejsca pobytu. Tym samym strona uważa, że zostały spełnione wszelkie przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania w jej sprawie.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. , w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu objętej skargą decyzji.

Na rozprawie w dniu 6 listopada 2012 roku pełnomocnik M.H. stwierdził, że "niewątpliwym błędem było nie poinformowanie organu podatkowego o zmianie miejsca pobytu skarżącej, lecz nastąpiło to wyłącznie bez winy podatniczki i jej córki, które ze względu na zaistniałą sytuację losową zapomniały dokonać tej czynności".

Pełnomocnik organu odwoławczego wnosił i wywodził jak w odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje :

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja będąca przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa.

Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy w pierwszej kolejności wskazać, że jedną z naczelnych zasad postępowania podatkowego jest zasada trwałości decyzji podatkowych, wyrażona w art. 128 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Ordynacji podatkowej oraz w ustawach podatkowych. Wskazana zasada pełni ważną funkcję w zakresie ochrony praw nabytych przez stronę, jak również urzeczywistnia potrzebę stabilizacji porządku prawnego, nadając decyzjom ostatecznym walor trwałości i domniemania prawidłowości. W konsekwencji wzruszenie takich decyzji nie jest poddane pełnej swobodzie, lecz ogranicza się do ściśle określonych przypadków. Wyłomem w powyższej zasadzie są między innymi tzw. tryby nadzwyczajne wzruszania decyzji ostatecznych, w tym tryb wznowienia postępowania. W doktrynie i orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym decyzję wydano, było dotknięte przynajmniej jedną z kwalifikowanych wad procesowych (przesłanek wznowienia), wyliczonych wyczerpująco w przepisach prawa procesowego (zob. W. Dawidowicz, Postępowanie administracyjne. Zarys wykładu, Warszawa 1983, str. 242; B. Adamiak, J. Borkowski, Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 1999, str. 275; B. Gruszczyński (w:) S. Babiarz, B. Dauter. B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, str. 611; wyroki NSA z dnia 22 kwietnia 1998 roku, sygn. akt II SA 1747/97, LEX nr 41683 i z dnia 15 listopada 1999 roku, sygn. akt FSA 1/99, ONSA 2000, z. 2, poz. 45). Jako że wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznych, przesłanki wznowienia podlegają wykładni ścieśniającej (zob. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996, str. 626; wyroki: WSA z dnia 9 sierpnia 2004 roku, sygn. akt SA/Rz 1824/03, LEX nr 132974 i NSA z dnia 9 września 2001 roku, sygn. akt I SA 1788/99, LEX nr 75514 oraz z dnia 26 października 1999 roku, sygn. akt IV SA 1739/97, LEX nr 47859).

W uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 2 grudnia 2002 roku, sygn. akt OPS 11/02 (ONSA 2003, z. 3, poz. 86), wskazano, że celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości zakończonego postępowania zwykłego, ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, oraz w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa. Decyzje wydane po wznowieniu postępowania dotyczą zatem w końcowym rezultacie bytu prawnego decyzji ostatecznych wydanych w postępowaniu zwykłym.

W tych rozważaniach ogólnych należy jeszcze uwypuklić zasadnicze różnice postępowania zwykłego i nadzwyczajnego. Postępowanie uruchamiane na skutek wznowienia postępowania nie jest kontynuacją postępowania instancyjnego i w konsekwencji nie daje podstaw do pełnej merytorycznej kontroli decyzji, którą zakończono sprawę w postępowaniu zwykłym. Zakres kompetencji organu odwoławczego w postępowaniu zwykłym jest szerszy niż organów prowadzących weryfikację decyzji ostatecznej w nadzwyczajnym trybie postępowania. O ile w postępowaniu instancyjnym odwołanie daje podstawę do ponownego, całościowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, bez względu na wagę uchybień (naruszeń prawa) związanych z tym postępowaniem, o tyle w postępowaniu wznowionym organ je prowadzący może odnieść się do istoty sprawy tylko i wyłącznie wówczas, gdy postępowanie, w którym wydano decyzję ostateczną, obarczone było taką wadą, która przez ustawodawcę uznana została za wadę kwalifikowaną, enumeratywnie wyliczoną w przepisach prawa procesowego. Instytucja wznowienia postępowania nie jest zatem środkiem, za pomocą którego można wzruszać każdą wadliwą decyzję ostateczną, abstrahując od stopnia tej wadliwości. Powyższe znajduje dobitne potwierdzenie w szeregu orzeczeń sądów administracyjnych (por. wyrok z dnia 26 maja 1999 roku, sygn. akt I SA/Gd 1063/97, LEX nr 38704).

Podstawą uchylenia w całości lub w części decyzji dotychczasowej jest stwierdzenie, przez organ podatkowy, istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 Ordynacji. Jedną z nich jest niezawinione nieuczestniczenie strony w postępowaniu (art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej). Do wznowienia postępowania niewystarczające jest jednak stwierdzenie, że strona nie brała w nim udziału, ale konieczne jest też wykluczenie jej zawinienia.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie było właśnie ustalenie, czy M.H. nie brała udziału w postępowaniu bez własnej winy.

Poza sporem pozostaje, iż postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia [...]roku o wszczęciu postępowania podatkowego w sprawie określenia skarżącej wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 rok, postanowienie organu podatkowego pierwszej instancji z dnia 26 maja 2010 roku o włączeniu do postępowania materiału dowodowego, postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia [...]roku o wyznaczeniu siedmio dniowego terminu do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego, postanowienie organu podatkowego z dnia [...]roku o niezałatwieniu sprawy w ustawowym terminie oraz decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia [...] roku, nr [...], którą organ ten określił M.H. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 rok w wysokości [...]złotych zostały doręczone stronie w trybie zastępczym określonym w art. 150 Ordynacji podatkowej, na adres : ul. [...], [...] J. .

Przesłanką zastosowania doręczenia z art. 150 Ordynacji podatkowej jest brak możliwości bezpośredniego doręczenia przesyłki adresatowi w mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej) albo zastępczego doręczenia przez domownika, sąsiada lub dozorcę (art. 149 Ordynacji podatkowej) oraz pozostawienie powiadomienia o miejscu przechowania pisma w miejscu określonym w art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej, przy czym niemożność doręczenia w sposób określony w art. 148 § 1 i art. 149 Ordynacji podatkowej może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji, gdy jest spowodowana przejściowymi okolicznościami nie zastania adresata przesyłki w miejscu właściwym do doręczeń, nie zaś zmianą miejsca zamieszkania. (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 1763/99).

Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że na podatnikach ciąży obowiązek aktualizacji danych w urzędzie skarbowym. Obowiązek taki wynika z przepisu art. 9 ustawy z dnia 13 października 1995 roku o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2004 r. Nr 269, poz. 2681 z późniejszymi zmianami), oraz z przepisu art. 146 Ordynacji podatkowej, który nakłada obowiązek powiadamiania organu podatkowego o zmianie miejsca zamieszkania, pod rygorem w przypadku zaniechania obowiązku, pozostawienia pisma w aktach ze skutkiem doręczenia. Podnieść należy, że przepis art. 146 Ordynacji podatkowej obliguje stronę do powiadamiania o zmianie adresu w przypadku, gdy zmiana ta ma miejsce w toku postępowania (nie dotyczy sprawy niniejszej).

Prawdziwość danych podatnik potwierdza własnoręcznym podpisem, dlatego też jest powszechną zasadą, że urzędy skarbowe nie dokonują samodzielnie żadnych zmian danych w oparciu o źródła inne niż dokumenty składane przez podatnika (vide: W. Chmielewska, Obowiązek aktualizacji danych, Przegląd Podatkowy" 2004, nr 2, poz. 26; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt II FSK 1151/07).

Tym samym, w sytuacji niedopełnienia obowiązku zawiadomienia organu o zmianie miejsca zamieszkania niedopuszczalne jest przerzucanie ujemnych skutków braku powiadomienia o zmianie miejsca zamieszkania na organy podatkowe, które nie mogą ponosić nieograniczonej odpowiedzialności za działania stron postępowania. W niniejszym przypadku skarżąca nie wypełnił ciążącego na nim obowiązku, nie złożyła bowiem zgłoszenia aktualizacyjnego NIP – 3, w zakresie zmiany adresu zamieszkania na inny adres niż w J. , co pozostaje poza sporem.

Zaakceptowanie praktyki przeciwnej oznaczałoby paraliż organów podatkowych, które przed każdym wysłaniem pisma bądź aktu administracyjnego stronie, musiałyby sprawdzać z urzędu, czy podatnik nie zmienił wskazanego uprzednio adresu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 maja 2010 roku, sygn. akt I SA/Lu 12/10 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 września 2010 roku, sygn. akt I SA/Gd 817/09 – opubl. w Systemie Informacji prawnej LEX, nr 660747 oraz 748081).

Jak wynika z akt sprawy w dniu 2 maja 2006 roku M.H. złożyła w Urzędzie Skarbowym w J. zgłoszenie aktualizacyjne osoby fizycznej nieprowadzącej samodzielnie działalności gospodarczej (NIP – 3), w którym wskazała adres zameldowania tożsamy z adresem zamieszkania, tj. [...] J. , ul. [...]. Od tego czasu podatniczka nie dokonywała żadnych zmian aktualizacyjnych, czego zresztą sama nie kwestionuje zarówno w złożonym odwołaniu jak i w skardze do WSA. Skarżąca pismem z dnia 28 kwietnia 2008 roku, zawiadamiając organ podatkowy pierwszej instancji o otrzymaniu w czerwcu 2007 roku kwoty [...]złotych tytułem odszkodowania za bezumowne korzystanie przez Skarb Państwa z udziału we współwłasności nieruchomości położonej w K. – również wskazała ww. adres.

Podkreślić w tym miejscu należy, iż przesłanki przewidziane w art. 150 Ordynacji podatkowej decydujące o skuteczności doręczenia dokonywanego w tym trybie, zostały spełnione. Pisma (ww. postanowienia oraz decyzja) złożone zostały na okres 14 dni w placówce pocztowej, a o pozostawieniu przesyłki umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata stosowne zawiadomienie.

W świetle powyższych wywodów za bezzasadne i nie oparte na żadnej podstawie prawnej należy uznać twierdzenie pełnomocnika, iż to organ podatkowy winien podjąć czynności w celu ustalenia faktycznego miejsca zamieszkania skarżącej. Organ nie miał żadnych podstaw do kwestionowania adresu w J. , ul. [...] jako adresu zamieszkania strony, a co za tym idzie wyjaśniania przyczyn zwracania korespondencji z adnotacją "nie podjęto w terminie". W tych okolicznościach – wobec braku zgłoszenia aktualizacyjnego oraz wskazania przez podatnika K. (ul. [...]) jako swego adresu zamieszkania – nie można uznać, że strona nie brała udziału w postępowaniu bez własnej winy (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 1 lutego 2007 roku, sygn. akt I SA/Ol 501/06, LEX nr 216045).

Jak już wyżej Sąd wskazał, postępowanie "wznowieniowe" toczy się w bardzo zawężonych ramach i na co należy zwrócić szczególne uwagę, przedmiotem tego postępowania nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Przedmiotem badania w niniejszym postępowaniu nie może być więc tylko badanie, jak tego chce strona skarżąca, czy naruszono prawo strony do udziału w postępowaniu, ale przede wszystkim, czy nastąpiło to z winy strony, czy też nie. Dopiero bowiem niezawiniony przez stronę brak udziału w postępowaniu mógłby uzasadniać wznowienie postępowania, a tego w sprawie nie stwierdzono.

Nie mogła też wywrzeć zamierzonego przez skarżącego skutku informacja przekazana Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w J. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych o wysłaniu zawiadomienia o zajęciu świadczenia M.H. na adres w K. , gdyż informacja ta dotarła do organu pierwszej instancji dopiero w dniu 10 września 2010 roku, a więc już po zakończeniu postępowania podatkowego, zakończonego ostateczną decyzją z dnia[...] roku.

Reasumując, Sąd stwierdza, iż w świetle wskazanej przez pełnomocnika skarżącej przesłanki wznowienia określonej w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej tj. sytuacji, w której strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, zostałaby ona spełniona zarówno wtedy, gdyby strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu, jak i wtedy, gdy nie brała udziału w niektórych czynnościach istotnych dla rozstrzygnięcia, ale bez własnej winy. Trafnie jednak wywiódł organ drugiej instancji, iż dla wznowienia postępowania niewystarczające jest samo stwierdzenie, że strona nie brała w nim udziału, ale konieczne jest wskazanie przez stronę swego braku zawinienia. W świetle przedstawionych argumentów przez pełnomocnika strony we wznowionym postępowaniu podatkowym jawi się okoliczność zgoła przeciwna. To M.H. nie dopełniła obowiązku poinformowania organów podatkowych o zmianie swojego adresu, co przemawia za tym, iż przesłanka braku zawinienia nie została wykazana.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 roku, poz. 270), orzekł jak w sentencji wyroku.