Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 86/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2020-08-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 50 ust. 2 lit. a
law: Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)
article: par. 7 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2015 poz 351
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności  bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędzia WSA Marzena Łozowska (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Iwona Bergiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2020 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 30 grudnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu na rzecz strony skarżącej kwotę 697,00 zł (słownie złotych: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez M. P. (dalej jako: skarżący, strona) jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu (dalej jako: organ, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR) z dnia 30.12.2019 r., którą organ ten działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) [dalej: kpa], art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1505) [dalej: ustawa o ARiMR] oraz na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1312 ze zm.) [dalej: ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego] – utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Nysie z dnia 08.03.2019 r. na mocy której skarżącemu:

– przyznano płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 r. w łącznej wysokości 9697,52 złotych;

– odmówiono naliczenia płatności dla młodych rolników;

– dokonano zwrotu dyscypliny finansowej w kwocie 15,63 zł.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Dnia 19.04.2018 r. skarżący zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Nysie z wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zielenienie, płatności dodatkowej oraz płatności dla młodych rolników. Deklaracja obejmowała działki rolne o łącznym areale 10,84 ha.

Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Nysie decyzją z dnia 08.03.2019 r. przyznał skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018 w łącznej wysokości 9697,52 złotych, odmówił naliczenia płatności dla młodych rolników oraz dokonał zwrotu dyscypliny finansowej w kwocie 15,63 złotych.

W uzasadnieniu decyzji z dnia 8.03.2019 r. wskazano, że przyczyną odmowy płatności dla młodych rolników było niespełnienie przez Producenta warunku rozpoczęcia działalności rolniczej w ciągu pięciu lat przed pierwszym złożeniem wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, zarzucając organowi I instancji niewłaściwą wykładnię pojęcia "młody rolnik", poprzez uznanie, że objęcie w posiadanie zwierząt gospodarskich należy rozpatrywać w kategoriach prowadzenia działalności rolniczej. Podniósł, że dopiero objęcie w posiadanie gruntów rolnych może być uznawane za rozpoczęcie prowadzenia tejże działalności.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu decyzją z dnia 18.04.2019 roku utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy powołując przepisy regulujące tryb składania wniosków i warunki przyznawania płatności wyjaśnił, że skarżący nie spełnił warunków kwalifikujących go do przyznania płatności dla młodych rolników, gdyż nie spełnił warunku rozpoczęcia działalności w gospodarstwie rolnym w ciągu pięciu lat przed pierwszym złożeniem wniosku. Dyrektor podkreślił, że w sprawie bezsporna jest okoliczność, iż skarżący od 11 marca 2005 r. był posiadaczem zwierząt podlegających obowiązkowi zgłoszenia do bazy IRZ (rejestracja siedziby stada). Wobec tego, według organu, zastosowanie w sprawie ma przepis § 7 ust. 1 pkt 4 w/w rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2015 r., w myśl którego za datę rozpoczęcia działalności, o której mowa w art. 50 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, uznaje się datę objęcia przez rolnika w posiadanie zwierząt gospodarskich objętych obowiązkiem zgłoszenia do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.

Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutami odwołania co do błędnej wykładni pojęcia "rozpoczęcie prowadzenia działalności rolniczej". Zdaniem organu przyjęcie, jak tego domaga się strona, że rozpoczęcie działalności rolniczej wiąże się z koniecznością objęcia wpierw gruntów w posiadanie i że dopiero od tego momentu można rozpatrywać okoliczność prowadzenia przez stronę hodowli zwierząt, stoi w oczywistej sprzeczności z treścią § 7 ust. 4 cyt. rozporządzenia. Odwoływanie się więc, jak czyni to strona, do wykładni celowościowej dla uzasadnienia wybiórczego stosowania przepisów prawa powszechnie obowiązującego nie można pogodzić z podstawowymi zasadami demokratycznego państwa prawnego, w szczególności z zasadą legalności oraz praworządności.

W wyniku wniesionej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z dnia 9.10.2019 roku, sygn. akt I SA/Op 219/19 uchylił rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Zdaniem Sądu w postępowaniu administracyjnym nie została wystarczająco dogłębnie przeanalizowana kwestia okoliczności związanych z rozpoczęciem przez stronę działalności rolniczej.

Analizując treść przepisów mających zastosowanie w sprawie Sąd stwierdził, że ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jak i wydane na jej podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. 2015.351 ze zm. - dalej powoływanego jako rozporządzenie z 12 marca 2015 r.), muszą być interpretowane w zgodnie z przepisami Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 608 ze zm. – dalej jako rozporządzenie 1307/2013), a płatność dla młodych rolników może i powinna być udzielana w granicach określonych rozporządzeniem unijnym. Wsparcie to nie może przekraczać granic zakreślonych rozporządzeniem unijnym, ale także nie powinno być udzielane w zakresie wyraźnie węższym, niż to określa art. 50 rozporządzenia nr 1307/2013.

Sąd zauważył, że ustawodawca polski zarówno w w/w ustawie, jak i rozporządzeniu wydanym na jej podstawie definiując pojęcia użyte w tych regulacjach wskazuje wprost na definicje tych pojęć zawarte w rozporządzeniu 1307/2013. Dotyczy to zarówno rozumienia pojęcia "gospodarstwa rolnego", "rolnika", "młodego rolnika". Zatem w ocenie Sądu, aby zdefiniować pojęcie "młodego rolnika" zasadnym jest odwołanie się do definicji wynikającej z art. 50 ust. 2 rozporządzenia 1307/2013 w zw. z art. 4 ust.1 lit. b i c tego rozporządzenia.

Stąd, jak podniósł Sąd w powołanym wyroku z 9.10.2019 r. (sygn. akt I SA/Op 219/19), dla oceny czy mamy do czynienia z "młodym rolnikiem" konieczne jest poczynienie ustaleń odnoszących się do samego "gospodarstwa rolnego" w rozumieniu przepisów rozporządzenia nr 1307/2013, w tym ustalenie jakie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej wchodzą w jego skład, jak realizowane są funkcje zarządcze, jak jest ukształtowana struktura majątkowa i jakie są zasady działania, z uwzględnieniem czy w realiach tej sprawy skarżący rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym, a jeśli tak, to w jakiej dacie.

W toku postępowania skarżący podnosił, że tytuł prawny do gruntów oraz posiadanie gruntów rolnych nabył dopiero w dniu 6.12.2016 roku, a zatem to wówczas stał się kierującym gospodarstwem rolnym w rozumieniu art. 50 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, a 11.03.2005 r. skarżący założył hodowlę [...] w oparciu o infrastrukturę tj. budynki i zaplecze stanowiące własność jego rodziców. Okoliczności tych organ w ogóle nie analizował w kontekście przywołanych wyżej definicji, gdyż uznał, że skarżący był od dnia 11 marca 2005 r. posiadaczem zwierząt podlegających obowiązkowi zgłoszenia do bazy IRZ, zatem stosownie do § 7 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia z 12 marca 2015 r. - rozpoczął działalność, o której mowa w art. 50 ust.2 lit. a rozporządzenia 1307/2013 z tym dniem.

Zdaniem Sądu stanowisko to jest co najmniej przedwczesne, skoro organ nie dokonał stosownych ustaleń co do spełnienia/bądź niespełnienia przez skarżącego przesłanek warunkujących uznanie go za rolnika w rozumieniu w/w definicji już w momencie rejestracji stada.

Sąd we wskazanym wyroku podzielił argumenty skargi, że brzmienie § 7 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. nie może modyfikować zasad płatności dla młodych rolników określonych w art. 50 rozporządzenia nr 1307/2015. Zdaniem Sądu, jak słusznie wskazał pełnomocnik w skardze, po pierwsze powołana przez organ norma prawna ujęta jest w rozporządzeniu, a zatem w akcie prawnym umiejscowionej niżej w hierarchii źródeł prawa od przepisu rozporządzenia wspólnotowego. Po drugie z treści art. 50 ust. 3 rozporządzenia nr 1307/2013 wynika, że Państwa członkowskie mogą określić dalsze obiektywne i niedyskryminujące kryteria dla młodych rolników składających wnioski o płatność dla młodych rolników w zakresie posiadania odpowiednich umiejętności lub spełniania wymogów w zakresie szkolenia, a zatem warunki określone w ust. 1 i 2 tego przepisu mogą być przez prawodawcę krajowego jedynie doprecyzowywane bądź uzupełnianie, a nie określone w odmiennym sposób. Nadto, jak podkreślono wyżej, w § 7 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 12 marca 2015 r. posłużono się pojęciem objęcia zwierząt w posiadanie przez "rolnika", a to wymaga dokonania zabiegów interpretacyjnych w oparciu o definicje zawarte w art. 4 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia nr 1307/2013.

W konsekwencji, Sąd stwierdził, że organ dokonał zawężonej wykładni art. 50 ust. 2a rozporządzenia nr 1307/2013 i § 7 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia z 12 marca 2015 r., pomijając przy ich wykładni definicje zawarte w art.4 ust.1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013.

W ocenie Sądu przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić powyższe wskazania i dokonać niezbędnych ustaleń co do spełnienia bądź niespełnienia przez skarżącego przesłanek warunkujących uznanie go za "młodego rolnika" w rozumieniu w rozumieniu art. 50 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 i § 7 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia z 12 marca 2015 r., z uwzględnieniem definicji zawartych w art.4 ust.1 lit. a, b i c rozporządzenia nr 1307/2013.

W konsekwencji Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu 13.11.2019 r. wezwał skarżącego do złożenia zeznań w charakterze strony.

Dnia 26.11.2019 r. skarżący zeznał, że hodowlę stada zwierząt, w których posiadanie wszedł w roku 2005, prowadził w oparciu o infrastrukturę gospodarską oraz sprzęt należący do jego rodziców. Decyzje związane z losem stada były podejmowane osobiście przez stronę. Dochody, które wynikały ze sprzedaży zwierząt na ubój, zasilały budżet skarżącego. Dodatkowo strona przedłożyła kopię umowy darowizny z dnia 6.12.2016 roku, sporządzonej w formie aktu notarialnego, rep. nr [...], na mocy której skarżący nabył własność gospodarstwa rolnego. Ponadto pracownikom organu prowadzącego przesłuchanie została przedstawiona kopia księgi rejestracji [...]. Widnieje tam informacja, że dnia 1.04.2005 roku w gospodarstwie strony doszło do urodzenia 9 sztuk zwierząt, w dniu 23.05.2005 roku oddano jedno zwierzę do uboju, natomiast dnia 22.11.2005 roku sprzedano jedną [...].

W zaskarżonej obecnie decyzji z dnia 30.12.2019 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, powołał treść przepisów art. 1, art. 3 ust. 1 – 3, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 19 ust. 1, art. 14 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Art. 13 ww. ustawy stanowi, iż do przyznawania płatności dla młodych rolników stosuje się art. 50 ust. 8 rozporządzenia nr 1307/2013, a płatność ta przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym dla tego rolnika do jednolitej płatności obszarowej nie większej niż 50 ha.

Kolejno wskazał na art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013, który zawiera definicje: "gospodarstwa rolnego" i "działalności rolniczej". Odwołał się do pojęcia "młodzi rolnicy" wynikającego z treści art. 50 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz do treści przepisu § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r., który to przepis określa, z jaką datą należy wiązać rozpoczęcie działalności, o której mowa w art. 50 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013.

W dalszej kolejności organ wyjaśnił, że stronie przyznano jednolitą płatność obszarową, płatność na zazielenienie oraz płatność redystrybucyjną - do powierzchni stwierdzonej zgodnie z deklaracją (do areału wnioskowanego przez stronę). Przy czym, kwoty przyznanych stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego objęte zostały zmniejszeniem z tytułu dyscypliny finansowej zgodnie z art. 8 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 oraz zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym, do tego rozporządzenia. Z uwagi na powyższe, po zastosowaniu współczynnika korygującego, stronie przyznana została płatność z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 15,63 zł. Kwestią sporną jest natomiast odmowa przyznania płatności dla młodych rolników.

Rozpatrując okoliczności faktyczne sprawy w świetle powołanych regulacji, organ odwoławczy zaakceptował w pełni stanowisko organu I instancji, że odmowa przyznania stronie płatności dla młodych rolników była uzasadniona, gdyż nie spełniła ona warunku rozpoczęcia działalności w gospodarstwie rolnym w ciągu pięciu lat przed pierwszym złożeniem wniosku.

Wyjaśnił, że w myśl art. 50 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013, za młodego rolnika uznać należy między innymi osobę fizyczną, która rozpoczęła już działalność w gospodarstwie rolnym w ciągu pięciu lat przed pierwszym złożeniem wniosku w ramach systemu płatności podstawowej lub systemu jednolitej płatności obszarowej. Ponadto w myśl § 7 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu, za datę rozpoczęcia działalności, o której mowa w art. 50 ust. 2 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013, uznaje się datę objęcia przez rolnika w posiadanie zwierząt gospodarskich objętych obowiązkiem zgłoszenia do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.

Z akt sprawy wynika, że skarżący od dnia 11.03.2005 roku był posiadaczem zwierząt podlegających obowiązkowi zgłoszenia do bazy IRZ (rejestracja siedziby stada). Istotne jest, że tą okoliczność potwierdzono w piśmie odwoławczym. Tym samym Producent nie spełnił wymogu rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej w ciągu pięciu lat przed pierwszym złożeniem wniosku.

Organ nie podzielił stanowiska strony na temat konieczności stosowania w niniejszej sprawie wykładni celowościowej pojęcia "rozpoczęcie prowadzenia działalności rolniczej", bowiem w obrocie prawnym funkcjonują zapisy przywołanego paragrafu rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu, w którym jednoznacznie określono jaką datę należy przyjąć za dzień rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej. Przyjęcie argumentacji strony wiązałoby się z koniecznością wydania rozstrzygnięcia, które byłoby sprzeczne z treścią § 7 ust. 1 pkt 4 przywołanego wyżej rozporządzenia. Odwoływanie się do wykładni celowościowej dla uzasadnienia wybiórczego stosowania przepisów prawa powszechnie obowiązującego nie można pogodzić z podstawowymi zasadami demokratycznego państwa prawnego, w szczególności z zasadą legalności oraz praworządności.

Organ wyjaśnił, iż istotne znaczenie w kontekście niniejszej sprawy mają zeznania strony złożone w ramach postępowania odwoławczego, z których wynika, że skarżący prowadził gospodarstwo rolne w oparciu o infrastrukturę użyczoną przez osoby trzecie, na własny rachunek, we własnym imieniu, będąc osobą decyzyjną co do losów hodowanych zwierząt. W ocenie organu definicja "gospodarstwa rolnego" sformułowana w art. 4 rozporządzenia nr 1307/2013 nie wymaga, aby budynki, grunty oraz urządzenia gospodarskie były własnością osoby, która je wykorzystuje przy realizowaniu aktywności rolniczej. Zasadniczym wymogiem jest zarządzanie i dysponowanie jednostkami wykorzystywanymi w działalności rolniczej. Co więcej - zakresem przedmiotowym nie obejmuje także wymogu w postaci posiadania pól. Zdaniem organu powyższe wymogi spełnił skarżący już w dniu 1.04.2005 r. (data pierwszego zdarzenia zarejestrowanego w odniesieniu do prowadzonej hodowli). Hodowla zwierząt jest wymieniona jako jeden z przejawów prowadzenia działalności rolniczej, o czym świadczy dowód w postaci kopii księgi rejestracji [...], z której wynika że w gospodarstwie rolnym strony dokonywana była sprzedaż oraz ubój gospodarczy zwierząt.

Tym samym Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR nie podzielił zarzutów odwołania.

Dodatkowo wyjaśnił, że jednolita płatność obszarowa, płatność na zazielenienie oraz płatność redystrybucyjna zostały przyznane zgodnie z deklaracją strony (do areału wnioskowanego przez stronę) - organ zasygnalizował jedynie, że zmniejszenia płatności w odniesieniu do każdej z wymienionych płatności wynikają z obowiązku stosowania współczynnika korygującego. W tym zakresie organ przyjął ustalenia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Nysie jako swoje, przychylając się do argumentacji zawartej w skarżonym akcie administracyjnym.

Ponadto, mając na uwadze, że w dniu 19.04.2018 roku do Biura Powiatowego ARiMR w Nysie złożono wniosek o przyznanie płatności na rok 2018 oraz kwoty przyznanych stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego objęte zostały zmniejszeniem z tytułu dyscypliny finansowej zgodnie z art. 8 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 oraz zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym, do tego rozporządzenia, Beneficjent podlega zwrotowi dyscypliny finansowej za rok obrotowy 2018 na mocy art. 26 ust. 5 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Uwzględniając powyższe przyznana została płatność z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 15,63 złotych.

We wniesionej skardze strona podniosła zarzuty naruszenia:

1. art. 153 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Z 2019, poz. 2325 ze zm.) [dalej: ppsa] i art. 170 ppsa w związku z art. 141 § 4 ppsa, poprzez brak zastosowania się przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu, przy ponownym orzekaniu w sprawie skarżącego, do wskazań zawartych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 09.10.2019 roku, sygn. akt I SA/Op 219/19;

2. art. 50 ust. 2 lit. a w związku z art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1307/2013, poprzez błędną wykładnię użytego w tym przepisie pojęcia "młody rolnik" polegającą na przyjęciu, iż nie jest nim objęta osoba, która przed ponad 5 laty rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej nie związanej z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, a pojęcia gospodarstwa rolnego z art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1307/2013 nie należy wiązać z posiadaniem gruntów rolnych;

3. przepisów postępowania tj. art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z art. 7 i art. 77 § 1 kpa, poprzez brak ustalenia, czy skarżący rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym, a jeśli tak to w jakiej dacie.

Mając na względzie powyższe skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, jednak nie wszystkie zarzuty w niej podniesione zasługiwały na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ppsa, zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Nadto, stosownie do art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a niemającym w tej sprawie zastosowania).

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną decyzję, Sąd stwierdził, że w ustalonym stanie faktycznym skarga zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na naruszenie prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa).

Na wstępie dalszych rozważań niezbędne jest podkreślenie, że zaskarżona decyzja wydana została przez organ w wyniku ponownie prowadzonego postępowania, z uwagi na uchylenie wyrokiem tut. Sądu z 9.10.2019 r., sygn. akt I SA/Op 219/19 decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 18 kwietnia 2019 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018. Z tego względu kluczowe znaczenie dla oceny zgodności z prawem obecnie kontrolowanej decyzji ma treść art. 153 ppsa. Przepis ten stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z powyższego przepisu wynika wprost, że ilekroć dana sprawa jest przedmiotem ponownego rozpoznania przez sąd lub organ, jest on związany oceną prawną wyrażoną we wcześniejszym orzeczeniu sądu. Pojęcie "ocena prawna" w rozumieniu przepisu art. 153 ppsa oznacza wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena ta może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji podatkowej. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Z kolei wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Trzeba przy tym zaznaczyć, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie podatkowym i na sądzie traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, czyniącej pogląd Sądu nieaktualnym, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 20.02.2020 r., sygn. akt II SA/Po 727/19).

Takie jednak przypadki nie miały miejsca na gruncie rozpatrywanej sprawy, co oznacza, że ocena prawna zawarta w wyroku z 9.10.2019 r., sygn. akt I SA/Op 219/19 oraz wskazania dotyczące dalszego sposobu rozpoznania sprawy były wiążące zarówno dla organu, jak i są wiążące dla Sądu rozpoznającego obecnie sprawę.

Stanowisko Sądu wyrażone w prawomocnym wyroku determinuje zarazem zakres sądowej kontroli legalności decyzji wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ. W przypadku bowiem zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji zapadłej w wyniku uprzedniego wydania przez sąd wyroku i wyrażeniu w nim wiążącej oceny prawnej, ponownie rozpoznając sprawę sąd administracyjny obowiązany jest do dokonania kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku. Podporządkowanie się wytycznym sądu i wyrażonej przezeń ocenie prawnej jest zarazem głównym kryterium poprawności nowowydanej decyzji. Innymi słowy, w rozpatrywanej sprawie kontrola legalności zaskarżonej decyzji obecnie ogranicza się do oceny wywiązania się przez organ z zaleceń Sądu co do dalszego rozpoznania sprawy.

Rozpatrując zatem w tym zakresie podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 153 ppsa Sąd nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia.

W pierwszym rzędzie przypomnieć należy, że uchylenie poprzedniej decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 18 kwietnia 2019 r. spowodowane było stwierdzeniem, że organ bez dostatecznego wyjaśnienia dokonał zawężonej wykładni art. 50 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 i § 7 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia z 12 marca 2015 r., pomijając przy ich wykładni definicje zawarte w art. 4 ust.1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013.

Sąd stwierdził, że przedwczesne jest stanowisko organu, że skoro skarżący był od dnia 11 marca 2005 r. posiadaczem zwierząt podlegających obowiązkowi zgłoszenia do bazy IRZ, to stosownie do § 7 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia z 12 marca 2015 r. - rozpoczął działalność, o której mowa w art. 50 ust.2 lit. a rozporządzenia 1307/2013 z tym dniem. Jednocześnie Sąd zobowiązał organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy do dokona niezbędnych ustaleń co do spełnienia bądź niespełnienia przez skarżącego przesłanek warunkujących uznanie go za "młodego rolnika" w rozumieniu w rozumieniu art. 50 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 i § 7 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia z 12 marca 2015 r., z uwzględnieniem definicji zawartych w art. 4 ust.1 lit. a, b i c rozporządzenia nr 1307/2013.

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji dowodzi, że organ zrealizował wskazania zawarte w prawomocnym wyroku z 9.10.2019 r., sygn. akt I SA/Op 219/19.

Organ dokonał wykładni art. 50 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 i § 7 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia z 12 marca 2015 r., uwzględniając przy tym definicje zawarte w art. 4 ust.1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013. Ponadto wbrew zarzutom skargi przeprowadził postępowanie wyjaśniające pod kątem ustalenia, jakie jednostki, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, skarżący wykorzystywał w prowadzonej działalności rolniczej, jak były realizowane funkcje zarządcze, jaka była struktura majątkowa oraz zasady działania, jaka była zdaniem organu data rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej. Wszystkie te elementy uwzględniono w skarżonej decyzji wskazując, że Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu odebrał od strony zeznania, z których wynika, że hodowla zwierząt gospodarskich prowadzona była w oparciu o użyczoną przez rodziców infrastrukturę techniczną. O profilu prowadzonej działalności rolniczej decydował M. P. osobiście. Tym samym zdaniem Dyrektora skarżący nie spełnił wymogu rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej w ciągu pięciu lat przed pierwszym złożeniem wniosku. Dlatego organ nie podzielił stanowiska odwołującego, że w dniu 11.03.2005 roku nie rozpoczął prowadzenia działalności rolniczej.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, że nie doszło do zarzucanego w skardze naruszenia art. 153 ppsa.

Okoliczność, że organ nie naruszył wskazanego przepisu, oceny prawnej zawartej w wyroku z 9.10.2019 r., sygn. akt I SA/Op 219/19 oraz zastosował się do zaleceń Sądu dotyczących dalszego sposobu rozpoznania sprawy nie oznacza jednak, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę trafne okazały się bowiem zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Przypomnieć należało, że kontroli Sądu poddana została decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego w Nysie, którą m.in. odmówiono skarżącemu przyznania płatności dla młodych rolników na rok 2018 i którą zaskarżono w tym zakresie, bowiem pozostałe płatności zostały stronie przyznane i nie są sporne w tej sprawie.

Organy uznały, że stosownie do art. 50 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. i art. § 7 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 12 marca 2015 r., za datę rozpoczęcia działalności w gospodarstwie rolnym uznaje się datę objęcia przez rolnika w posiadanie zwierząt gospodarskich objętych obowiązkiem zgłoszenia do rejestru, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Ponieważ skarżący już od dnia 11.03.2005 roku był posiadaczem zwierząt podlegających obowiązkowi zgłoszenia do bazy IRZ (rejestracja siedziby stada), co potwierdził w złożonym odwołaniu, a także złożonych wyjaśnieniach, zdaniem organów nie spełnił wymogu rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej w ciągu pięciu lat przed pierwszym złożeniem wniosku. W ocenie organu niewątpliwie z zeznań strony wynika, że skarżący prowadził gospodarstwo rolne w oparciu o infrastrukturę użyczoną przez osoby trzecie, na własny rachunek, we własnym imieniu, będąc osobą decyzyjną co do losów hodowanych zwierząt. Organ podkreślił, że definicja "gospodarstwa rolnego" sformułowana w art. 4 rozporządzenia nr 1307/2013 nie wymaga, aby budynki, grunty oraz urządzenia gospodarskie były własnością osoby, która je wykorzystuje przy realizowaniu aktywności rolniczej. Zasadniczym wymogiem jest zarządzanie i dysponowanie jednostkami wykorzystywanymi w działalności rolniczej. Co więcej - zakresem przedmiotowym nie obejmuje także wymogu w postaci posiadania pól. Jak wykazano wyżej, owe wymogi spełnił M. P. już w dniu 1.04.2005 roku (data pierwszego zdarzenia zarejestrowanego w odniesieniu do prowadzonej hodowli). Hodowla zwierząt jest wymieniona jako jeden z przejawów prowadzenia działalności rolniczej, o czym świadczy dowód w postaci kopii księgo rejestracji [...], z której wynika że w gospodarstwie rolnym strony dokonywana była sprzedaż oraz ubój gospodarczy zwierząt. Powyższe doprowadziło organ do przekonania, że skarżący nie spełnił wymogu rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej w ciągu pięciu lat przed pierwszym złożeniem wniosku.

Z kolei pełnomocnik skarżącego wywodził, że w dniu 11.03.2005 r. skarżący założył jedynie hodowlę [...], w oparciu o infrastrukturę tj. budynki i zaplecze stanowiące własność jego rodziców, lecz nie objął w posiadanie gruntów rolnych, zatem nie można uznać, że data rozpoczęcia hodowli zwierzęcej jest datą rozpoczęcia działalności rolniczej, w rozumieniu art. 50 ust. 2a rozporządzenia nr 1307/2013.

W ocenie strony za dowolną, bo nie poprzedzoną jakąkolwiek analizą, należy uznać konstatację, iż definicja ta swoim zakresem nie obejmuje wymogu posiadania pól. Na konieczność odniesienia pojęcia prowadzenia gospodarstwa rolnego do elementu powierzchni, a zatem wymogu objęcia we władanie określonych gruntów rolnych, wskazuje art. 91 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013, który w ramach przepisów stanowiących podstawę do nakładania kar administracyjnych w pkt b posługuje się pojęciem "obszaru gospodarstwa rolnego beneficjenta". Także znana i powszechnie stosowana definicja "gospodarstwa rolnego" na gruncie prawa krajowego tj. w Kodeksie cywilnym (art. 553 k.c.) odnosi się do elementu posiadania gruntów jako kluczowego do uznania, iż mamy do czynienia z gospodarstwem rolnym. Także ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności rozróżnia producenta rolnego (którym jest rolnik w rozumieniu 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013) od posiadacza zwierzęcia.

Skarżący wielokrotnie zwracał uwagę, iż pojęcie "młodego rolnika" art. 50 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 winno być wykładane z uwzględnieniem okoliczności rozpoczęcia działalność rolniczej w ramach prowadzenia gospodarstwa rolnego, jako składającego się z gruntów rolnych będących w zarządzaniu rolnika, czyli przy uwzględnieniu kryterium obszarowego.

Skoro zatem skarżący dopiero w dniu 6.12.2016 roku stał się posiadaczem gruntów rolnych, a w konsekwencji kierującym gospodarstwem rolnym w rozumieniu art. 50 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 to odmowa przyznania mu płatności dla "młodych rolników" nie znajduje uzasadnienia faktycznego i prawnego.

Odnosząc się do tak zarysowanej kwestii spornej, w pierwszej kolejności wskazać należy na przepisy mające zastosowanie w sprawie.

Zadania i właściwość organów oraz zasady i warunki przyznawania płatności do gruntów rolnych reguluje ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j. Dz. U.2018.1312 j.t.).

W ustawie w art. 1 pkt 1 określono zadania oraz właściwość organów i jednostek organizacyjnych w zakresie dotyczącym płatności bezpośrednich w rozumieniu art. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r., w tym płatności dla młodych rolników.

W art.1 pkt.2 tej ustawy określono zasady i tryb: a) przyznawania rolnikom płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu, b) przeprowadzania kontroli w zakresie płatności bezpośrednich oraz płatności niezwiązanej do tytoniu, c) wypłaty rolnikom płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu

- w zakresie nieokreślonym w przepisach, o których mowa w pkt 1, lub przewidzianym w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej.

W art.2 w/w ustawy przywołano definicje poszczególnych pojęć, w tym w pkt 3 gospodarstwa rolnego wskazując, że jest to - gospodarstwo rolne w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1307/2013, znajdujące się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; a w pkt 8) - płatności dla młodych rolników wskazując, że jest to - płatność, o której mowa w tytule III rozdział 5 rozporządzenia nr 1307/2013.

Kwestie dotyczące prowadzenia postępowań w tych sprawach uregulowano z kolei w art. 3 ust.1 pkt 1, zgodnie z którym, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl ust.2, w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Przy czym, stosownie do ust. 3, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 wskazanej ustawy, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz 2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.

Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej (określonych w pkt 1-4). Wysokość poszczególnych płatności określono z kolei w 19 ust. 1 ustawy.

Przy czym zgodnie z art. 13 ustawy, do przyznawania płatności dla młodych rolników stosuje się art. 50 ust. 8 rozporządzenia nr 1307/2013, płatność ta przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym dla tego rolnika do jednolitej płatności obszarowej nie większej niż 50 ha.

Na podstawie art. 34 ust. 1-3 wskazanej ustawy, Minister Rozwoju Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał w dniu 12 marca rozporządzenie w sprawie szczególnych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej tytoniu i w § 7 ust. 1 uregulował kwestię rozpoczęcia działalności, o którym mowa w art. 50 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013. A mianowicie, za datę rozpoczęcia takiej działalności uznaje się najwcześniejszą z dat wskazanych w punktach 1-5, w tym wskazaną w pkt 4 datę objęcia przez rolnika w posiadanie zwierząt gospodarskich objętych obowiązkiem zgłoszenia do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.

Nadto w ustawie z dnia 2 kwietnia 2004 roku o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz.U.2017.546 j.t.) uregulowano w art. 8 ust. 1 zasady gromadzenia danych m.in. posiadaczy zwierząt gospodarskich.

Zasadnicze znaczenie dla odczytania znaczenia pojęć użytych w w/w przepisach ma treść regulacji zawartych w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013. I tak w art. 4 rozporządzenia zawarto definicje pojęć stosowanych do celów rozporządzenia. Zgodnie z art. 4 ust.1 lit.a "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą. Z kolei stosownie do art. 4 ust.1 lit. b, "gospodarstwo rolne" oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. Natomiast zgodnie z lit. c w/w przepisu, "działalność rolnicza" oznacza: (I) produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich; (II) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub (III) prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy.

W rozdziale 5 rozporządzenia 1307/13 uregulowano zagadnienia dotyczące płatności dla młodych rolników i tak, stosownie do art. 50 ust.1, państwa członkowskie przyznają roczną płatność młodym rolnikom, którzy są uprawnieni do płatności w ramach systemu płatności podstawowej lub systemu jednolitej płatności obszarowej, o których mowa w rozdziale 1 ("płatność dla młodych rolników"). Nadto w myśl ust. 2 do celów niniejszego rozdziału "młodzi rolnicy" oznaczają osoby fizyczne:

a) które po raz pierwszy rozpoczynają działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący tym gospodarstwem rolnym lub które rozpoczęły już działalność w gospodarstwie rolnym w ciągu pięciu lat przed pierwszym złożeniem wniosku w ramach systemu płatności podstawowej lub systemu jednolitej płatności obszarowej, o którym mowa w art. 72 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, oraz

b) których wiek w roku składania wniosku, o którym mowa w lit. a), nie przekracza 40 lat.

Przy czym, stosownie do ust. 3 tego przepisu, państwa członkowskie mogą określić dalsze obiektywne i niedyskryminujące kryteria dla młodych rolników składających wnioski o płatność dla młodych rolników w zakresie posiadania odpowiednich umiejętności lub spełniania wymogów w zakresie szkolenia.

M. P. od dnia 11.03.2005 r. był posiadaczem zwierząt podlegających obowiązkowi zgłoszenia do bazy IRZ (rejestracja siedziby stada). Prowadził hodowlę przy użyciu infrastruktury użyczonej od rodziców (pomieszczenia, sprzęt, narzędzia) na własny rachunek, we własnym imieniu, będąc osobą decyzyjną co do losów hodowanych zwierząt. Powyższe nie determinuje jednak przyjęcia, że z okolicznością rejestracji przez skarżącego siedziby stada [...] (w 2005 roku) należy wiązać fakt rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej, który to wymóg w przypadku płatności dla młodych rolników musi być spełniony w okresie 5 lat przed dniem złożenia wniosku o płatność do ARIMR. O ile zgodzić należy się ze stanowiskiem organu, że hodowla zwierząt jest wymieniona jako jeden z przejawów prowadzenia działalności rolniczej a definicja gospodarstwa rolnego wskazana w art. 4 rozporządzenia nr 1307/2013 nie wymaga, aby budynki, grunty oraz urządzenia gospodarskie były własnością osoby, która je wykorzystuje przy realizowaniu aktywności rolniczej to Sąd nie podziela forsowanej w zaskarżonej decyzji tezy, że powyższa definicja swoim zakresem nie obejmuje wymogu posiadania gruntów rolnych.

Zgodnie z definicją gospodarstwa rolnego zawartą w art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1307/2013 "gospodarstwo rolne" to wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. Zestawiając powyższą definicję z istotą płatności dla młodych rolników, która jest powiązana z wykorzystywaniem rolniczym określonej powierzchni gruntów rolnych (warunek konieczny, który musi spełnić "młody rolnik" występując wnioskiem o przyznanie ww. płatności) wskazać należy, jak słusznie wywodził pełnomocnik strony skarżącej, iż nie stanowi rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym jako kierujący rozpoczęcie hodowli [...], przy jednoczesnym nieobjęciu w posiadanie gruntów, które to grunty są niezbędną przesłanką do uznania, iż mamy do czynienia z gospodarstwem rolnym. We wskazanej przez organ dacie tj. 11.03.2005 roku skarżący założył hodowlę [...] w oparciu o infrastrukturę tj. budynki i zaplecze stanowiące własność jego rodziców. Natomiast skarżący objął w posiadanie grunty rolne dopiero w dniu 6 grudnia 2016 roku, a zatem ta data może wskazywać, że stał się kierującym gospodarstwem rolnym w rozumieniu art. 50 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013.

Zaprezentowanej wyżej wykładni art. 50 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 nie zmienia brzmienie § 7 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 12 marca 2015 r. Po pierwsze powołana przez organ norma prawna ujęta jest w rozporządzeniu, a zatem w akcie prawnym umiejscowionej niżej w hierarchii źródeł prawa od przepisu rozporządzenia wspólnotowego. Po drugie z treści art. 50 ust. 3 rozporządzenia nr 1307/2013, wynika, iż Państwa członkowskie mogą określić dalsze obiektywne i niedyskryminujące kryteria dla młodych rolników składających wnioski o płatność dla młodych rolników w zakresie posiadania odpowiednich umiejętności lub spełniania wymogów w zakresie szkolenia. Zatem warunki określone w ust. 1 i 2 tegoż przepisu mogą być przez prawodawcę krajowego jedynie doprecyzowywane bądź uzupełnianie, a nie określone w odmiennym sposób, jak zasadnie wskazał WSA w Opolu w powołanym wyżej wyroku z 9.10.2019 r., sygn. akt I SA/Op 219/19, którą oceną prawną związanym był organ, jak też Sąd rozpoznający niniejszą skargę.

Słusznie podnosił skarżący, że na konieczność odniesienia prowadzenia gospodarstwa rolnego do kryterium powierzchni, a zatem wymóg objęcia we władanie określonych gruntów rolnych, wskazuje art. 91 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013, który w ramach przepisów stanowiących podstawę do nakładania kar administracyjnych w pkt b posługuje się pojęciem "obszaru gospodarstwa rolnego beneficjenta". Organ zdaje się nie rozróżniać, iż działalność rolnicza może być prowadzona zarówno w ramach gospodarstwa rolnego, jak i poza nim. Jedynie pierwsza z opisanych sytuacji może być analizowana pod kątem art. 50 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013. Nadmienić także należy, iż poza pojęciem "gospodarstwa rolnego" występują także pojęcia gospodarstw "hodowlanych", "ogrodniczych", "leśnych" czy "rybackich". Samo rozporządzenie nr 1307/2013 wielokrotnie odnosi się do pojęcia obszaru gospodarstwa rolnego, w tym użytków rolnych wchodzących w jego skład (np. art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 lit. b).

Zdaniem Sądu z "gospodarstwem rolnym" mamy do czynienia wówczas, gdy w jego skład wchodzą grunty rolne (użytki rolne). Jeśli ten warunek nie jest spełniony, to możemy mieć do czynienia z co najwyżej "gospodarstwem hodowlanym", którego prowadzenie przez skarżącego nie mieści się w zakresie art. 50 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013.

Nie może umknąć uwadze, że powyższa wykładania wynika również z zapisów rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 639/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 639/2014", gdzie wskazano (pkt 6), że zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. c) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 "działalność rolnicza" nie wymaga produkcji, chowu ani uprawy produktów rolnych. Zamiast tego rolnicy mogą utrzymywać użytki rolne w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i użycie zwykłego sprzętu rolniczego lub też, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, prowadzić określone działania minimalne, a także, iż zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europekskiej uprawnienia do płatności powinno się przydzielać osobie, która posiada uprawnienia decyzyjne, odnosi korzyści i ponosi ryzyko finansowe w odniesieniu do działalności rolniczej na gruntach, co do których wnioskuje się o taki przydział (pkt 16).

Ponadto nie można pominąć, celu w jakim pomoc dla "młodych rolników" jest udzielana. Jest nim niewątpliwie wymiana pokoleniowa, która w ocenie Parlamentu Europejskiego musi być jednym z kluczowych priorytetów przyszłej WPR. Dodać też należy, że dostęp do gruntów został uznany za jedną z głównych przeszkód stojących przed młodymi rolnikami. Powyższe wynika z Rezolucji Parlamentu Europejskiego z dnia 29 maja 2018 r. w sprawie wdrażania narzędzi WPR dla młodych rolników w UE po reformie z 2013 r. (2017/2088(INI)) (2020/C 76/02) (Dz.U.UE C z dnia 9 marca 2020 r.).

Także intencje rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/2393 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), (UE) nr 1306/2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania, (UE) nr 1307/2013 ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej, (UE) nr 1308/2013 ustanawiające wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz (UE) nr 652/2014 ustanawiające przepisy w zakresie zarządzania wydatkami odnoszącymi się do łańcucha żywnościowego, zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt oraz dotyczącymi zdrowia roślin i materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin, które wprowadziło uproszczenia w zakresie wsparcia dla młodych rolników w zakresie okresu przyznawania płatności dla młodych rolników są jednoznaczne: "Doświadczenie zdobyte w związku ze stosowaniem programu wsparcia dla młodych rolników na podstawie art. 50 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 pokazuje, że w niektórych przypadkach młodzi rolnicy nie mogą skorzystać z pełnych pięciu lat wsparcia. Chociaż wsparcie to nadal jest ukierunkowane głównie na nową działalność gospodarczą podejmowaną przez młodych ludzi rozpoczynających swoją działalność rolniczą, państwa członkowskie powinny jednak ułatwiać młodym rolnikom dostęp do pełnego okresu pięciu lat płatności dla młodych rolników również w przypadkach, gdy młodzi rolnicy nie wystąpili z wnioskiem o wsparcie bezpośrednio po rozpoczęciu działalności." W rozpatrywanym przypadku, przyjmując, że stanowisko organu jest zasadne, skarżący nie skorzystałby z tego ułatwienia, bowiem po rozpoczęciu działalności nie mógłby wystąpić wnioskiem, skoro nie posiadł gruntów rolnych.

Powyższe dobitnie wspiera przyjęte przez Sąd stanowisko, że z "gospodarstwem rolnym", o którym mowa w art. 50 ust. 2 lit. a rozporządzenia 1307/13 (w zw. art. 4 ust.1 lit. b), mamy do czynienia wówczas, gdy w jego skład wchodzą grunty rolne (użytki rolne).

We wskazanej przez organ dacie tj. 11.03.2005 roku skarżący założył hodowlę [...] w oparciu o infrastrukturę tj. budynki i zaplecze stanowiące własność jego rodziców, natomiast nie dysponował gruntami rolnymi (które objął w posiadanie dopiero w dniu 6 grudniu 2016 roku). Zatem nie można przyjąć, że w tej dacie – 11 marca 2005 r. rozpoczął już działalność w gospodarstwie rolnym, o którym mowa w art. 50 ust. 2 lit. a rozporządzenia 1307/13. Stąd niezasadny jest wniosek organu wyrażony w zaskarżonej decyzji, że skoro skarżący już 11.03.2005 r. założył hodowlę [...] w oparciu o infrastrukturę tj. budynki i zaplecze stanowiące własność jego rodziców - nie spełnił wymogu rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej w ciągu pięciu lat przed pierwszym złożeniem wniosku.

Mając to na uwadze Sąd uznał, że organ naruszył przepisy prawa materialnego, tj. art. 50 ust. 2 lit. a w związku z art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1307/2013, poprzez błędną wykładnię użytego w tym przepisie pojęcia "młody rolnik" polegającą na przyjęciu, że nie jest nim objęta osoba, która przed ponad 5 laty rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej nie związanej z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni dokonaną przez Sąd ocenę prawną i dokona niezbędnych ustaleń co do spełnienia bądź niespełnienia przez skarżącego przesłanek warunkujących uznanie go za "młodego rolnika" w rozumieniu w rozumieniu art. 50 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 i § 7 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia z 12 marca 2015 r., z uwzględnieniem definicji zawartych w art.4 ust. 1 lit. a, b i c rozporządzenia nr 1307/2013.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 ppsa zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 697 zł obejmującą uiszczony wpis i koszty zastępstwa procesowego (480 zł) określone w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2018.265 j.t.).