Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1850/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 24 § 3, art. 27 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.), Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska, Sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz, Protokolant st. sekretarz sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2011r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 czerwca 2010r. sygn. akt III SA/Kr 316/09 w sprawie ze skargi W. M. S. na decyzję Komisji [...] Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia [...] stycznia 2009r. nr [...] znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium za wyniki w nauce oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 9 czerwca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę W.S. na decyzję Komisji Ekonomiczno-Socjalnej Towarzystwa Doktorantów Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia [...] stycznia 2009 r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium za wyniki w nauce.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Wydziałowa Komisja Stypendialna Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego, decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., odmówiła skarżącemu, doktorantowi II roku studiów na kierunku prawo, przyznania w roku akademickim 2008/2009 stypendium za wyniki w nauce.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący podnosił naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności niewskazanie w uzasadnieniu decyzji, które z przedłożonych z wnioskiem o przyznanie stypendium dokumentów, były wzięte pod uwagę, a które pominięte przy ustalaniu kolejności na liście rankingowej i niewyjaśnienie na podstawie, których kryteriów została ustalona liczba uzyskanych przez odwołującego się punktów.

Rozpatrując odwołanie Komisja Ekonomiczno Socjalna Towarzystwa Doktorantów Uniwersytetu Jagiellońskiego utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Komisja Odwoławcza ustaliła, że zgodnie z "decyzją" Rektora z dnia 4 listopada 2008 r. stypendium za wyniki w nauce otrzymywać może 10% najlepszych doktorantów lat I-IV na każdym wydziale, uprawnionych do otrzymania stypendium, a następnie przyporządkowanych odpowiednio dla każdego kierunku i roku studiów, według listy rankingowej sporządzonej na podstawie wyników studiów doktoranckich.

Komisja odwoławcza wskazała, że lista rankingowa została sporządzona według zasad określonych § 4 ust. 3-9 regulaminu wprowadzonego na uczelni, a wnioskodawca na tej liście doktorantów II roku na kierunku prawo umieszczony został na 10 pozycji, z łączną punktacją – 3 punktów, która nie kwalifikuje do grona 10% doktorantów na II roku studiów osiągających najlepsze wyniki w nauce. Wskazano, że w skali 1 do 5 punktów, odwołujący się uzyskał po 1 punkcie ocen za: postępy w pracy naukowej; postępy w pracy doktoranckiej; postępy w pracy dydaktycznej.

W skardze do Sądu I instancji skarżący wskazał, że w uzasadnieniu Wydziałowej Komisji Stypendialnej lakonicznie stwierdzono, że nie spełnia warunków formalnych, oraz uznano, że w "roku akademickim 2008/2009 osiągnął 3 punkty, co pozwoliło na uplasowanie się na 10 miejscu listy rankingowej". Zdaniem skarżącego doszło do naruszenia przepisu art. 199 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, bowiem podstawę spełnienia przesłanek uprawniających do umieszczenia na liście uprawnionych są wyniki osiągnięte w roku poprzedzającym przyznanie stypendium, tj. w roku akademickim 2007/2008, a przy wniosku wykazał te wyniki indeksem, oraz opinią promotora pracy i innymi dokumentami.

W piśmie z dnia 21 kwietnia 2009 r. skarżący zarzucił, że w składzie Komisji Odwoławczej zasiadał doktorant II roku studiów, który także ubiegał się o przyznanie w roku akademickim 2008/2009 stypendium za wyniki w nauce, a tym samym był stroną postępowania w tej sprawie, przy czym jego osoba i wyniki w nauce "zostały uwzględnione przez organ pierwszej instancji przy sporządzaniu listy rankingowej doktorantów i ustalaniu ostatecznej kolejności na niej".

Oddalając skargę wymienionym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny szczegółowo przedstawił regulacje prawne związane z przyznawaniem stypendiów doktorantom.

Wyjaśnił, że z przedłożonych akt postępowania wynika, że skarżący uzyskał łączną punktację 3 punktów w skali 1-5 ocen; a) postępów w pracy naukowej, b) postępów w pracy doktorskiej, c) postępów w pracy dydaktycznej, uwidocznioną na wykazie doktorantów II roku kierunku prawo, starających się o przyznanie stypendium za wyniki w nauce na rok akademicki 2008/2009, sporządzonym przez Kierownika Studiów Doktoranckich na Wydziale Prawa i Administracji UJ. Inny doktorant II roku studiów B.S., uzyskał oceny cząstkowe odpowiednio 2 punkty oraz po 1 punkcie, otrzymując na tym wykazie łączną punktację 4 punktów.

Dziekan Wydziału Prawa i Administracji ustaliła listę rankingową doktorantów II roku kierunku prawo na rok akademicki 2008/2009. Na liście tej, wśród 12 doktorantów, którzy spełnili wymóg dobrych – bardzo dobrych wyników w nauce na pozycji 11-tej (a nie 10-tej jak podają organy) umieszczony został skarżący, z punktacją łączną 3 punkty. Pozycję 10 i 12 zajęli doktoranci również o tej samej punktacji łącznej i cząstkowej.

Zgodnie z postanowieniem § 4 ust. 8 regulaminu przyznawania stypendiów, gdy na liście rankingowej znajduje się dwóch lub więcej doktorantów posiadających taką samą liczbę punktów, dziekan wydziału ustalając kolejność na liście rankingowej stosuje kryteria dodatkowe ustalone przez Radę Wydziału. Do Dziekana Wydziału Prawa i Administracji, a nie do Komisji Stypendialnej należała zatem kompetencja ustalenia na liście rankingowej wzajemnej pozycji doktorantów mających tę samą liczbę punktów.

W ocenie Sądu I instancji, żaden przepis ustawy, rozporządzenia ani regulaminu nie przydaje Wydziałowej Komisji Stypendialnej, czy Komisji Ekonomiczno-Socjalnej- Towarzystwa Doktorantów – jako komisji odwoławczej – uprawnienia do weryfikacji ocen dokonanych przez Kierownika studiów doktoranckich lub do weryfikacji kryteriów jakimi kierował się Dziekan Wydziału ustalając pozycję na liście rankingowej doktorantów mających tę sama punktację łączną. Podnoszone w tym zakresie zarzuty niewyjaśnienia podstaw przyjętych przez Kierownika studium doktoranckiego względem skarżącego ocen, czy kryteriów jakimi kierował się Dziekan Wydziału ustalając kolejność na liście rankingowej, nie mają oparcia w przepisach regulujących postępowanie przed komisjami stypendialnymi. Z przepisów regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla doktorantów, w odniesieniu do regulacji dotyczących przyznawania stypendium za wyniki w nauce (§ 1 pkt 11, 12, § 4 ust. 2, 4, 6, 7 i 8) w sposób jednoznaczny wynika, że podstawę decyzji komisji stypendialnych stanowią akty wewnętrzne Rektora UJ oraz dokumenty w postaci oceny dokonywanej przez Kierownika Studiów doktoranckich zgodnie z systemem punktacji ustalonym przez Radę Wydziału oraz w postaci listy rankingowej ustalonej przez dziekana wydziału też przy zastosowaniu kryteriów ustalonych przez Radę Wydziału.

Sąd I instancji wyjaśnił, że z treści zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia 2009 r. Komisji Ekonomiczno-Socjalnej Towarzystwa Doktorantów UJ wynika, że w składzie tej Komisji rozpatrującym odwołanie skarżącego uczestniczył m.in. B.S.. Z protokołu posiedzenia tej Komisji w dniu 15 stycznia 2009 r. wynika, że nie składał wniosku o wyłączenie od udziału w postępowaniu.

W myśl § 8 pkt 14 regulaminu od udziału w pracach Komisji nad przyznawaniem świadczeń pomocy materialnej wyłączone zostają osoby wskazane w przepisach art. 24 i 25 K.p.a. Niewątpliwie B.S. podlegałby wyłączeniu w sprawie, której przedmiotem byłoby przyznanie mu stypendium za wyniki w nauce. Wprawdzie miał taki sam status doktoranta II roku kierunku prawo i sam też ubiegał się o stypendium za wyniki w nauce, jednakże nie pozostawał ze skarżącym w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy (wynik odwołania) mógł mieć wpływu na prawa i obowiązki tego członka Komisji w rozumieniu art. 24 § 1 pkt 1 K.p.a. Przepis ten przewiduje bowiem wyłączenie pracownika od udziału w postępowaniu, którego wynik może rzutować na jego prawa i obowiązki. Zgodnie z art. 27 § 1 zd. 1 K.p.a. członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w wypadkach określonych w art. 24 § 1.

W sytuacji natomiast, w której spod kognicji komisji stypendialnej wyłączona była prawidłowość punktacji wyników ustalanej przez Kierownika studiów doktoranckich, oraz kolejność umieszczania na sporządzonej przez Dziekana Wydziału liście rankingowej, samo umieszczenie członka komisji na wyższej pozycji listy rankingowej nie uprawdopodabnia istnienia okoliczności, które mogłyby wywoływać wątpliwości co do jego bezstronności i uzasadniać wyłącznie na podstawie art. 24 § 3 K.p.a. w trybie określonym art. 27 § 1 zd. 2 K.p.a.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, po pierwsze poprzez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. w związku z art. 24 § 3 K.p.a. w związku z art. 27 § 1 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi mimo uchybienia cytowanym przepisom, jakiego organ dopuścił się w toku postępowania administracyjnego, które to uchybienie polegało na wydaniu zaskarżonej decyzji przez organ kolegialny, w składzie którego zasiadał członek podlegający wyłączeniu. Członek ten jako uczestnik studiów doktoranckich, sam uzyskał prawo do stypendium za dobre wyniki w nauce z wyprzedzeniem skarżącego, a zatem orzekał pomimo zaistnienia okoliczności mogących wywołać wątpliwości co do bezstronności. Po drugie skarżący zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. oraz art. 3 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. oraz § 1 ust. 3 regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla doktorantów Uniwersytetu Jagiellońskiego. Naruszenie to polegało w ocenie skarżącego na wydaniu decyzji w sposób uniemożliwiający kontrolę prawidłowości zastosowania przez organ prawa materialnego – § 1 ust. 3 regulaminu oraz art. 32 Konstytucji RP. Po trzecie zarzucił naruszenie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez oddalenie skargi mimo zaistnienia podstaw do jej uwzględnienia.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania od organu za postępowaniu w obu instancjach.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z przepisem art. 27 § 1 K.p.a. w związku z art. 24 § 3 K.p.a. przewodniczący organu kolegialnego lub organu wyższego stopnia na wniosek strony, członka organu kolegialnego lub z urzędu wyłączy od udziału w postępowaniu członka organu kolegialnego, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w art. 24 § 1 K.p.a., które mogą wywoływać wątpliwości do bezstronności tego członka organu kolegialnego. Naruszenie tych przepisów skarżący dostrzegł w fakcie braku wyłączenia ze składu Komisji Ekonomiczno-Socjalnej Towarzystwa Doktorantów Uniwersytetu Jagiellońskiego, rozpoznającej sprawę jako organ odwoławczy, B.S., który jako doktorant II roku również ubiegał się o stypendium doktoranckie za wyniki w nauce. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie dostrzegł naruszenia tych przepisów ani żadnych innych przepisów regulujących wyłączenie członka organu kolegialnego, gdyż wynik postępowania nie miał wpływu na prawa czy obowiązki tego członka, nie zaistniały powody wymienione w art. 24 § 1 K.p.a. i nie zostało w sprawie uprawdopodobnione istnienie innych okoliczności, które mogły wywoływać wątpliwości co do bezstronności tego członka.

Skarga kasacyjna nie podważyła trafności tych ocen. Przede wszystkim należy wskazać, że w sprawie nie został złożony wniosek o wyłączenie B. S. ze składu organu rozpoznającego sprawę. W szczególności wniosku takiego nie złożył sam skarżący, mający zastrzeżenie co do jego bezstronności. Postanowienie o wyłączeniu nie zostało również wydane z urzędu, bowiem przewodniczący Komisji rozpoznającej sprawę nie dostrzegł istnienia okoliczności mogących wywołać wątpliwości co do bezstronności B. S.. Było to związane z przedmiotem postępowania i zakresem kognicji organów rozpoznających sprawę. Wynik postępowania o przyznanie stypendium za postępy w nauce zależał od ocen przyznanych doktorantom za efekty studiów oraz ich miejsc na liście rankingowej sporządzonej przez Dziekana Wydziału Prawa i Administracji UJ. Zgodnie z obowiązującym w Uniwersytecie Jagiellońskim regulaminem wydanym na podstawie art. 199 ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym, stypendium mogło otrzymać 10% najlepszych doktorantów, za których uważa się zajmujących najwyższe miejsca na liście rankingowej. Listę rankingową sporządza dziekan wydziału, na którym prowadzone są studia doktoranckie, stosownie do ocen dokonywanych przez kierownika studiów doktoranckich zgodnie z systemem punktacji ustalonym przez Radę Wydziału (§ 4 ust. 1, 3 i 7 regulaminu). Komisja przyznająca stypendia za wyniki studiów doktoranckich nie mogła weryfikować ocen doktorantów ani ustaleń listy rankingowej. Będąc tak związana ustaleniami zawartymi w tej liście i dysponując ściśle określoną ilością stypendiów dla najlepszych tylko doktorantów miała minimalny tylko zakres uznania, na którym mogła oprzeć swoje decyzje. W tej sytuacji udział w Komisji Odwoławczej B.S., który uzyskał większą ilość punktów od skarżącego i był umieszczony na wyższej od niego pozycji listy rankingowej nie miał wpływu na treść zaskarżonej decyzji. Skarżący bowiem nie mógł otrzymać żądanego stypendium ze względu na niską ocenę wyniku jego studiów i zbyt niskie miejsce na liście rankingowej.

W świetle powyższych stwierdzeń za nieuzasadnione należy uznać także zarzuty naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 90, 11, 77 § 1 i art. 107 § 1 K.p.a., a także art. 3 § 1 P.p.s.a. Naruszenie tych przepisów polegało – zdaniem skarżącego – na niewyjaśnieniu w jaki sposób wyniki skarżącego w nauce, postępy w pracy naukowej i przygotowaniu pracy doktorskiej przełożyły się na wystawione mu oceny. Skarżący domagał się bowiem wyjaśnienia kryteriów stosowanych podczas przyznawania punktów rankingowych, co organy wydające decyzję pominęły. Stawiając takie zarzuty skarżący pominął jednak procedurę obowiązującą przy przyznawaniu przedmiotowych stypendiów. Wydziałowa Komisja Stypendialna, a następnie Komisja Odwoławcza były związane ustaleniami zawartymi w listach rankingowych sporządzanych przez dziekanów wydziałów i nie mogły zawartych tam informacji kwestionować czy weryfikować. W tej sytuacji nieuzasadnione było też żądanie, by Komisje te wyjaśniały zasadność ocen przyznanych doktorantom, na które nie miały żadnego wpływu.

Skarga kasacyjna nie postawiła więc żadnego uzasadnionego zarzutu. W szczególności nieuzasadnione były zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 P.p.s.a., skoro w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym nie stwierdzono podstaw do uchylenia zaskarżonych decyzji.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.