Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1958/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek (sprawozdawca), Sędziowie Asesor WSA Artur Kot, Asesor WSA Maciej Kurasz, Protokolant Barbara Iwańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2006r. sprawy ze skargi Powiatu G. na decyzję Ministra Finansów z dnia (...)kwietnia 2006 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Finansów z dnia (...)stycznia 2006r. o nr (...), 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...) maja 2005 r., utrzymaną następnie w mocy decyzją z dnia (...) czerwca 2005 r., Minister Finansów zobowiązał Powiat G. zwany dalej Skarżącym do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2003 r. w wysokości 580.057 zł.

W związku z zawartą w piśmie z dnia (...) grudnia 2004 r. prośbą Skarżącego o umorzenie nienależnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2003 r., Minister Finansów decyzją z dnia (...) stycznia 2006 r. umorzył postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe.

W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. - o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. Nr 203, poz. 1966 ze zm.), do nienależnie otrzymanych przez jednostki samorządu terytorialnego kwot części wyrównawczej, równoważącej i regionalnej subwencji ogólnej stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Wydawanie decyzji w sprawach rozkładania na raty, odraczania terminu płatności i umarzania - w całości lub w części - podlegającej zwrotowi nienależnej subwencji ogólnej oraz odsetek, należy do kompetencji ministra właściwego do spraw finansów publicznych (art. 38 ust. 2 ustawy).Cytowany wyżej przepis odnosi się, zdaniem Ministra Finansów, wyłącznie do części wyrównawczej, równoważącej i regionalnej subwencji ogólnej, co oznacza że brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku Skarżącego o umorzenie nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący uznał stanowisko Ministra Finansów za bezzasadne argumentując, iż art. 38 ust. 2 ustawy nie odnosi się do poszczególnych części subwencji ogólnej wymienionych w ust. 1, lecz do nienależnej subwencji ogólnej w ogóle, a tym samym do każdej jej części, w tym oświatowej. Z art. 38 ust. 1 ustawy wynika zaś jedynie to, że do części oświatowej subwencji ogólnej nie będą miały zastosowania przepisy działu III Ordynacji podatkowej. Skarżący podniósł ponadto, iż Minister Finansów nie wykazał w sposób należyty bezprzedmiotowości postępowania w niniejszej sprawie, ograniczając się do ogólnikowego stwierdzenia braku podstaw prawnych.

Skarżący podniósł, iż w sprawie przeprowadzone zostało postępowanie dowodowe. Organ wystąpił do Regionalnej Izby Obrachunkowej w K. z prośbą o przedstawienie opinii na temat sytuacji finansowej Skarżącego ze szczególnym uwzględnieniem oceny możliwości dokonania zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej. Dodatkowo Minister Finansów postanowieniem z dnia (...) października 2005 r. wskazał nowy termin załatwienia sprawy, motywując to koniecznością dalszego prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Wszystkie te działania świadczą, zdaniem Skarżącego, o merytorycznym rozpatrywaniu sprawy oraz o istnieniu podstaw prawnych do wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty.

Decyzją z dnia (...) kwietnia 2006 r. Minister Finansów utrzymał w mocy własną decyzję z dnia (...) stycznia 2006 r. przyznając, iż wprawdzie art. 38 ust. 2 ustawy nie zawiera wyliczenia poszczególnych części subwencji ogólnej, niemniej brak jest podstaw do uznania, że przepis ten dotyczy stosowania ulg w spłacie nienależnie otrzymanych kwot części subwencji ogólnej innych niż te wymienione w ust. 1 tego artykułu. Za takim stanowiskiem przemawia zarówno umiejscowienie powołanego wyżej przepisu w strukturze ustawy, jak i jego treść. Dodatkowo organ podniósł, że kwestie związane ze zwrotem nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej zostały uregulowane w odrębnym przepisie, tj. w art. 37 ustawy, co oznacza, że zamiarem ustawodawcy było odrębne potraktowanie zwrotu nienależnie uzyskanych kwot części oświatowej. Świadczy o tym również odstąpienie od naliczania odsetek od nienależnie uzyskanych kwot części oświatowej. Także przepisy poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2003 (Dz.U. Nr 150, poz. 983 ze zm.) nie przewidywały umarzania nienależnie uzyskanej kwoty tej części subwencji ogólnej.

W skardze na tę decyzję Skarżący ponowił zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał ponadto, iż wbrew stanowisku Ministra Finansów, nie można z faktu umieszczenia w odrębnych przepisach kwestii zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej, wyprowadzać wniosku o braku podstaw do stosowania ulg w jej spłacie. Zasadniczą różnicą między art. 36, a art. 37 ustawy jest bowiem odstąpienie od naliczania odsetek, co wynika z tego iż jednostki samorządu terytorialnego nie mają wpływu na ustalanie wysokości części oświatowej subwencji ogólnej. Nie może być również argumentem w sprawie okoliczność, iż poprzednio obowiązująca ustawa nie przewidywała umarzania nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej. Skarżący nadmienił, iż zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Ministra Finansów z dnia 27 czerwca 2005 r. zobowiązującą go do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2003 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm. ) stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego w stopniu, który miał wpływ na treść rozstrzygnięcia. Na wstępie należy wskazać, że uprawnienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w przypadku skargi na decyzję administracyjną, polegają na kontroli jej legalności a nie na merytorycznym załatwieniu sprawy administracyjnej. Sąd w zależności od okoliczności uwzględniając skargę decyzję uchyla, stwierdza jej nieważność lub stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa ( art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; dalej P.p.s.a. ) , bądź jeżeli decyzja nie narusza prawa, skargę oddala ( art. 151 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu wynikającego z akt sprawy, tj. materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zakres jego rozstrzygnięcia wytyczają granice danej sprawy oraz zakaz reformationis in peius ( art. 133 i 134 § 1 i 2 P.p.s.a.)

Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest wykładnia art. 38 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz. 1966 ze zm.) polegająca na rozstrzygnięciu, czy art. 38 lub inny przepis powołanej wyżej ustawy, zawiera regulacje uprawniające Ministra Finansów do umorzenia, na wniosek Skarżącego, nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej.

Zdaniem Ministra Finansów, pomimo iż przepis art. 38 ust. 2 powołanej wyżej ustawy odnosząc się do " subwencji ogólnej" nie zawiera wyliczenia poszczególnych części subwencji, brak jest podstaw do przyjęcia, że dotyczy on stosowania ulg w spłacie nienależnie otrzymanych kwot części subwencji, innych niż zostały wymienione w ustępie 1 art. 38. Natomiast zdaniem Skarżącego, nie ma podstaw do przyjęcia, że ust. 2 art. 38 powołanej ustawy odnosi się tylko i wyłącznie do części subwencji wymienionych w ust. 1 tego artykułu.

Rozpoznając niniejszą sprawę, w pierwszej kolejności należało zbadać, na podstawie której ustawy należy rozpoznać wniosek Skarżącego o umorzenie nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2003. Stosownie do postanowień art. 96a ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego ( Dz. U. Nr 203, poz. 1966 oraz z 2005 r. Nr 249, poz. 2104), w sprawach umarzania w całości lub w części podlegających zwrotowi nienależnych kwot subwencji ogólnej, przekazanych na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 31 grudnia 2003 r., stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Nie ulega więc wątpliwości, iż wniosek Skarżącego Powiatu G. podlega rozpatrzeniu na podstawie przepisów ustawy z 2003 r.

W drugiej kolejności należy rozstrzygnąć, jaka powinna być prawidłowa interpretacja przepisów powołanej ustawy. Art. 38 ust. 2 mówi ogólnie o rozkładaniu, odraczaniu lub umarzaniu podlegającej zwrotowi nienależnej subwencji ogólnej oraz odsetek. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy, dla każdego szczebla jednostek samorządu terytorialnego subwencja ogólna obejmuje także część oświatową. Z zestawienia tych dwu przepisów wynika, że rozkładanie, odraczanie lub umarzanie podlegającej zwrotowi nienależnej subwencji ogólnej dotyczy także części oświatowej subwencji ogólnej. Pominięcie przez ustawodawcę zwrotu "części oświatowej subwencji ogólnej" w art. 38 ust. 1 wskazuje, zdaniem Sądu, jedynie na to, że nie stosuje się do niej przepisów działu III Ordynacji podatkowej. W praktyce oznacza to, że część oświatowa subwencji ogólnej byłaby rozliczana bez naliczania odsetek wynikających z Ordynacji podatkowej. Art. 36, na który powołuje się Minister Finansów dotyczy, zdaniem Sądu, zwrotu wyrównawczej, równoważnej lub regionalnej subwencji ogólnej, a nie umorzenia subwencji.

Minister Finansów podejmując decyzję o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego, zastosował w sposób nieuzasadniony wykładnię zawężającą art. 38 ust. 1 ustawy , pomijając treść art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy, która do subwencji ogólnej w sposób wyraźny zalicza subwencję oświatową. Prawidłowa wykładnia ustawy nie może też pomijać żadnej jej części.

Tym samym, stanowisko Ministra Finansów, zawarte w zaskarżonej decyzji, iż brak jest podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania Skarżącego, narusza przepis art. 38 ust. 2 ustawy . Sąd przyznaje rację Skarżącemu, iż Minister Finansów nie wykazał w sposób należyty bezprzedmiotowości postępowania, ograniczając się do ogólnikowego stwierdzenia braku podstaw prawnych. Wykładni obowiązujących przepisów nie zmienia fakt, iż poprzednio obowiązująca ustawa nie przewidywała umorzenia nienależnie uzyskanej kwoty oświatowej subwencji ogólnej.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit a), w związku z art. 152 oraz art. 200 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.