Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 806/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1202
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
article: art. 7 art. 10 par. 1 art. 78 par. 1 par. 2 art. 81 art. 107 par. 1 pkt 6 par. 3 art. 136 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c art. 200 art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 października 2021 r. sprawy ze skargi M. S., W. S. na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących kwotę [...](słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 roku (nr [...]), działając na skutek odwołań złożonych przez M. i W. S. oraz przez R. i P. B., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. , z dnia [...] maja 2021 roku (nr [...]), o umorzeniu w całości postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie posadowienia obiektu budowlanego - obiektu handlowego (kiosku) na działce [...] obręb [...] T. przy ul. [...] w T. .

Organ odwoławczy, opierając się na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ I instancji, podzielił ustalenia faktyczne, że kiosk został posadowiony na w/w działce około 1980 roku.

Organ stwierdził, że przedmiotem postępowania jest tymczasowy obiekt budowlany, na który przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 roku wymagały pozwolenia na budowę. Brak pozwolenia na budowę spornego kiosku skutkuje tym, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1994 roku. Jednakże zgodnie z art. 103 ust. 2 tej ustawy przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Procedura sprawdzenia, czy sporny obiekt może zostać zalegalizowany odbywa się na mocy przepisów art. 37, art. 40 oraz art. 42 ustawy Prawo budowlane z 1974 roku.

Organ wskazał, że obiekty budowlany wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy podlega przymusowej rozbiórce, gdy organ administracji stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę,

2) lub powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

W sprawie nie występuje sytuacja opisana w przepisie art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 roku.

Na obszarze, na którym znajduje się kiosk aktualnie nie obowiązuje żaden miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Jednak zatwierdzony uchwałą Rady Miejskiej w T. nr [...] z dnia [...] maja 1994 roku "T. - miejscowy ogólny plan zagospodarowania przestrzennego perspektywa 2005 r." oraz zatwierdzony uchwałą Rady Miejskiej w T. nr [...] z dnia [...] maja 1994 roku "T. - miejscowy szczegółowy plan zagospodarowania przestrzennego, perspektywa 2005r." przewidywały wykorzystanie terenu, na którym znajduje się przedmiotowy kiosk pod teren usług i handlu. Funkcja przedmiotowego kiosku odpowiada przeznaczeniu terenu, na którym się znajduje.

Organ odwoławczy podzielił ocenę PINB, że sporna samowola budowlana nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W konsekwencji przyjmując, że w rozstrzyganej sprawie brak jest podstaw do nakładania obowiązku wykonania przeróbek na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 roku, organ uznał, że dopuszczalnym i prawidłowym działaniem było zakończenie postępowania poprzez jego umorzenie.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, że skutki likwidacji samowoli budowlanej następują w odniesieniu do stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji. W trakcie usuwania skutków samowoli instalacja klimatyzatora nie wymagała już zgody właściwego organu. Stąd nie można stwierdzić, że istnienie klimatyzatora narusza przepisy prawa.

M. i W. S., reprezentowani przez pełnomocnika w osobie adwokata, skorzystali z prawa skargi do sądu administracyjnego.

Skarżący zażądali stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, ewentualnie jej uchylenia w całości, oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Skarżonej decyzji zarzucono:

1) rażące naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez zlekceważenie dowodów zgłaszanych przez strony, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że samowola została wybudowana przed 1 stycznia 1995 roku,

2) naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 11 oraz 81 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak zawiadomienia o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z aktami sprawy przez co skarżący nie mieli wiedzy o zaniechaniu przesłuchania świadka K. M. i zostali pozbawieni możliwości złożenia pisemnego oświadczenia wskazanego świadka, a organ bezpodstawnie uznał za udowodnione, że samowola powstała przed dniem 1 stycznia 1995 roku,

3) naruszenie art. 136 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie realizacji obowiązku przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego,

4) naruszenie art. 107 § 1 pkt 4 i 6, § 3 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak odniesienia się do zarzutów i twierdzeń zawartych w odwołaniu, a dotyczących rozbudowy, nadbudowy i zamiany konstrukcji dachu dokonanych po 1995 roku, a ponadto brak dokonania oceny samowoli pod kątem niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia oraz niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia, w tym brak dokonania oceny zgodności samowoli z przepisami technicznymi oraz zapisami planu zagospodarowania z 24 maja 1994 roku,

5) błędne zastosowanie w sprawie art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 roku,

6) błędne zastosowanie w sprawie art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 roku, a ponadto naruszenie tego przepisu poprzez uznanie, że samowola nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia oraz niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia, a także brak nakazania rozbiórki z uwagi na "inne uzasadnione przyczyny" w sytuacji, gdy samowola znajduje się w obszarze wpisanym na listę zabytków,

7) naruszenia art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 roku poprzez bezzasadne umorzenie postępowania, gdy niespełnione pozostają warunki określone w art. 37 ust. 1 tej ustawy, jak również bez dokonania oceny zgodności samowoli z przepisami technicznymi.

W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi przy zasądzeniu kosztów zastępstwa procesowego wg stawek minimalnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie określonym art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020, poz. 1842 ze zm.). W świetle tego przepisu Przewodniczący może zarządzić rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, jeżeli uzna, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w takich sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgoda strony na rozpoznanie sprawy w tym trybie nie jest konieczna.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021, poz. 137).

Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm. dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 §1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 §1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 §1 pkt 3 P.p.s.a.).

Skarga okazała się uzasadniona.

Sąd doszedł do przekonania, że postępowanie odwoławcze zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Analiza akt sprawy ujawnia, że W. S. oraz P. B. (współwłaściciele nieruchomości obejmującej działkę nr geodezyjny [...] w T. ) pismem z dnia [...] października 2018 roku wezwali Burmistrza Miasta T. do usunięcia obiektu handlowego (kiosku) posadowionego niezgodnie z prawem na działce będącej własności miasta T.. W odpowiedzi, pismem z dnia [...] listopada 2018 roku, wnioskodawcy zostali poinformowani, że sporny obiekt handlowy (obiekt tymczasowy) jest jednym z przedmiotów umowy dzierżawy (najmu) zawartej z osobami korzystającymi z lokali użytkowych i gruntu na terenie "Z. ". Wskazany obiekt znajduje się w granicach nieruchomości zarządzanej przez P. T..

Pismem z dnia [...] stycznia 2019 roku W. S. oraz P. B. wystąpili do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z żądaniem wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie nakazania rozbiórki spornego obiektu budowlanego. W uzasadnieniu pisma wskazano, że obiekt posadowiony jest na bloczkach (fundament punktowy) i został wybudowany bez wymaganych pozwoleń i zgłoszeń. Przesłanką rozstrzygająca o uznaniu obiektu za samowolę budowlaną jest jego posadowienie niezgodnie z przepisem § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, pismem z dnia [...] lutego 2019 roku, zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie posadowienia obiektu budowlanego - obiektu handlowego (kiosku) na działce [...] obręb [...] T. przy ul. [...] w T. .

PINB ustalił, że sporny obiekt handlowy - kiosk "R. " o wymiarach [...] znajduje się w odległości [...] od granicy nieruchomości. Kiosk posiada przyłącze oraz instalację elektryczną z podlicznikiem, a ponadto jest wyposażony w klimatyzację. Organ uznał, że obiekt jest w dobrym stanie technicznym i można go bezpiecznie użytkować.

Starosta T. nie wydał pozwolenia na budowę, ani nie przyjął zgłoszenia wykonania robót budowlanych związanych posadowieniem kiosku. Burmistrz [...] w rejestrach decyzji o warunkach zabudowy prowadzonych od 1995 roku nie odnalazł adnotacji dotyczącej rozstrzygnięcia w sprawie lokalizacji spornego kiosku.

Właścicielem nieruchomości jest miasto T.. Osobą korzystającą z obiektu "K. " jest B. B.; wydzierżawia teren o pow. [...], na którym znajduje się kiosk. Aktualnie działka o nr ewidencyjnym [...] obręb [...] T. nie jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Według wcześniej obowiązujących planów działka znajduje się w obszarze przeznaczonym pod usługi/handel.

G. T. nie posiada informacji o wydaniu zezwolenia na ustawienie kiosku. P. również nie dysponuje żądną dokumentacją związaną z ustawieniem spornego obiektu na działce nr [...] w T. .

G. B. (wcześniejszy właściciel kiosku) nabył sporny obiekt na licytacji komorniczej w 1998 roku i dzierżawił grunt pod tym obiektem od [...] września 1998 roku. Według niego obiekt został posadowiony na wskazanej działce około 1980 roku.

Ostatecznie po wezwaniu stron do złożenia dowodów dotyczących okresu (daty) posadowienia spornego obiektu PINB uznał, że kiosk jest położony w obecnej lokalizacji od 1980 roku. Taki stan rzeczy organ I instancji przyjął w oparciu o pisemne oświadczenia: obecnego dzierżawcy kiosku, klientki dokonującej zakupów w kiosku od 1980 roku oraz pracownicy kiosku (ajenta-sprzedawcy) w okresie od stycznia 1980 roku do października 1986 roku. Organ pozyskał również zdjęcie lotnicze z 1991 roku dla działki nr [...] obręb T. na którym w ocenie organu, mimo słabej jakości, widać zarys/kontury obiektów handlowych w tym przedmiotowego kiosku.

Analiza treści wniesionych odwołań wskazuje jednoznacznie, że istota sporu sądowoadministracyjnego została zakreślona już na etapie postępowania administracyjnego. Odwołujący się kwestionują stanowisko, zgodnie z którym do samowoli budowlanej doszło przed 1995 roku i w związku z tym uznają, że w kontrolowanej sprawie należało stosować przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1202 z późn. zm.).

Skarżący utrzymują, że samowola budowlana powstała w 1996 roku. W odwołaniach strony kwestionowały ustalenia organu I instancji oraz wskazywały na konieczność przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka K. M., który był właścicielem kiosku przed jego komorniczą licytacją. Odwołujący się podnosili, że w świetle treści oświadczeń składanych przez tego świadka kiosk w obecnej formie został posadowiony po 1996 roku.

Analiza akt sprawy potwierdza zasadność zarzutów skargi, że decyzja W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego została wydana z naruszeniem art. 7, art. 10 § 1, art. 78 § 1 i § 2, art. 81, art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 oraz art. 136 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735; dalej w skrócie K.p.a.).

Obowiązkiem organu administracji publicznej, także organu odwoławczego, jest podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Organ odwoławczy nie ma obowiązku ponownego przeprowadzenia dowodów, które zostały przeprowadzone przez organ I instancji. Jednak realizując kompetencję ponownego rozpatrzenia sprawy, organ odwoławczy ma obowiązek dokonania ponownej oceny zabranego w sprawie materiału dowodowego, a w tym zakresie obowiązany jest rozważyć także konieczności przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego (art. 136 § 1 K.p.a.) lub nawet przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie, który ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy (art. 136 § 2 i § 3 K.p.a.).

Kwestia ustalenia daty wykonania spornej samowoli budowlanej (w tym przeprowadzenia zmian konstrukcyjnych oraz ich daty), czy też daty posadowienia kiosku w ujawnionej w aktach sprawy lokalizacji, ma zasadnicze znaczenie w kontrolowanej sprawie. Rozstrzyga odnośnie tego, czy sporny kiosk handlowy stanowi samowolę budowlaną, do której ma zastosowanie regulacja art. 48 Prawa budowlanego z dnia 7 lipca 1994 r., czy też przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.).

Organ I instancji dokonał powyższej oceny w istocie w oparciu o rozbieżne stanowiska stron postępowania o spornych interesach. O pominięciu stanowiska skarżących rozstrzygały dodatkowe pisemne oświadczenia klientki kiosku oraz byłej pracownicy. Nie kwestionując takiego podejścia dostrzegać jednak należy, że w postępowaniu przed organem I instancji, pomimo stworzenia stronom takiej możliwości, nie zostały wskazane żadne inne dowody. Odnotować jednocześnie należy, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie podjął żadnej próby odnalezienia zlicytowanego właściciela spornego kiosku.

Z kolei organ odwoławczy, pomimo zarzutów odwołania kwestionujących ustalenia przyjęte za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia oraz wskazania dodatkowych dowodów, nie wydał postanowienie o odmowie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania właściciela kiosku z okresu sprzed licytacji komorniczej (art. 78 § 1 i § 2 w związku z art. 123 § 1 K.p.a.). Przekazane akta administracyjne nie wskazują także, aby organ odwoławczy przed wydaniem decyzji otworzył stronom możliwość wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 K.p.a.).

W uzasadnieniu decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ograniczył się do akceptacji ustaleń faktycznych organu I instancji oraz w żadnym zakresie nie wyjaśnił, dlaczego przeprowadzenie dowodu z przesłuchania K. M. uznaje za czynność zbędną do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do jej załatwienia. Brak takich wyjaśnień jest tym bardziej niezrozumiały, gdy uwzględni się, że twierdzenia odwołania i wskazane w nim stanowisko koresponduje z oceną materiału dowodowego dokonaną przez organ odwoławczy. Na pierwszej stronie uzasadnienia decyzji WINB stwierdza, że "Pismem z dnia [...] lutego 2019 roku PGKiM poinformowała PINB, że kiosk najprawdopodobniej został zlokalizowany w obecnym miejscu w 1995 roku".

Powyższe doprowadziło Sąd do przekonania, że materiał zgromadzony w aktach sprawy nie pozwala na sformułowanie oceny o niezasadności zarzutów skargi.

Uzasadnienie kwestionowanej decyzji zostało sporządzone w sposób, który nie pozwala przyjąć stanowiska o tym, że ujawnione naruszenia przepisów postępowania nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.).

Ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę faktyczną zaskarżonego rozstrzygnięcia są kwestionowane skargą oraz nie znajdują potwierdzenia w poza osobowych źródłach dowodowych. Trudno przyjąć, aby taką podstawę stanowiło włączone do akt sprawy zdjęcie lotnicze z 1991 roku. Wskazany dowód jest nieczytelny. Dostrzegały to także skarżone organy, a pomimo tego nie podjęły jakiejkolwiek próby opisania tego dowodu w odniesieniu do okoliczności kontrolowanej sprawy. W takim stanie rzeczy wskazany dowód jest całkowicie bezużyteczny dla weryfikacji prawidłowości stanowiska organów tak, co do daty zrealizowania spornej samowoli, jak i daty posadowienia spornego kiosku w aktualnej lokalizacji. Na obecnym etapie, wskazane zdjęcie lotnicze wraz z włączonymi do akt sprawy miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego, stanowić może jedynie potwierdzenie tego, iż działka [...] obręb [...] T. przy ul. [...] w T. już w 1991 roku przeznaczona była pod tereny usług/handlu.

Z powyższych względów Sąd nie znalazł podstaw do sformułowania oceny, że uzasadnione było pominięcie dowodów wskazywanych w odwołaniach oraz w skardze, bo kwestie istotne z punktu widzenia stosowania przepisu art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 roku zostały już rozpoznane z poszanowaniem zasady prawdy materialnej.

Zgodnie z treścią art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 roku przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podzielił stanowisko organu I instancji, że w sprawie mają zastosowanie przepisy Prawa budowlanego z 1974 r., jednakże wniosek ten w ocenie Sądu - w kontekście powyższych uwag - jest przedwczesny i jako taki nieprawidłowy. Dopuszczalność stosowania w przedmiotowej sprawie art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane może budzi wątpliwości i wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, co najmniej w zakresie żądanym przez skarżących.

Prawidłowe jest stanowisko skażonych organów odnośnie zamontowania w spornym obiekcie klimatyzacji. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego jest sprawa "posadowienia obiektu budowlanego - obiektu handlowego (kiosku) na działce [...] obręb [...] [...] przy ul. [...] w T. ". O samowoli budowlanej, co do całości obiektu (kiosku) można by mówić dopiero wtedy, gdyby dokonana bez pozwolenia na budowę modyfikacja dotychczasowego kiosku prowadziła do powstania nowego obiektu. Skarżone organy trafnie przyjmują, że montaż instalacji w postaci klimatyzacji nie prowadzi do powstania nowego obiektu, a przez to nie może mieć istotnego znaczenia dla oceny nakazania rozbiórki kiosku (całego obiektu).

Zgodne z prawem jest stanowisko organów, że we wcześniejszym stanie prawnym instalacja klimatyzatora wymagała zgody właściwego organu. Jednakże usuwaniem skutków samowoli budowlanej rządzi zasada określona w art. 6 K.p.a. W konsekwencji ocenę zaistnienia przesłanek do wydania określonych nakazów dokonuje się według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydawania decyzji.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego trafnie wskazuje, że na dzień wydawania kwestionowanej decyzji istnienie klimatyzatora nie narusza przepisów prawa. Pełne omówienie podstaw prawnych w tym zakresie zawiera decyzja organu I instancji.

Brak jest podstaw do kwestionowania stanowiska organów, co do tego, że odmowa legalizacji obiektu wybudowanego w czasie obowiązywania ustawy Prawo budowlane z 1974 roku może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy obiekt ten znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę lub innego rodzaju zabudowę, lub gdy powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Jednak przypomnieć należy, że obowiązkiem procesowym organu administracji publicznej jest ujawnienie stanowiska/oceny, co do wszystkich kwestii podnoszonych przez strony w toku postępowania administracyjnego.

Obowiązek uzasadnienia decyzji służy objaśnianiu przyczyn określonego załatwienia sprawy. O należytym wykonaniu tego obowiązku nie może być mowy bez ustosunkowania się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez strony w toku postępowania. Uzasadnienie decyzji ma wpływ na korzystanie z praw procesowych przez strony postępowania administracyjnego oraz umożliwia sądowi kontrolę legalności podjętego rozstrzygnięcia. Sąd administracyjny nie może wyręczać organów administracji publicznej w podawaniu motywów uzasadnienia dla rozstrzygnięcia o oznaczonej treści.

Z powyższych względów, w toku ponownego rozpoznania sprawy, poza usunięciem wskazanych powyżej wadliwości postępowania i wydanego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odniesie się także do argumentacji odwołania dotyczącej "ciągłego ulepszania samowoli" poprzez "zamontowanie reklamy powyżej [...]" oraz "furtki po 1995 roku". Uchybieniem procesowym, które wymaga usunięcia jest także brak przedstawienia w uzasadnieniu decyzji oceny dla takich okoliczności sprawy, czy chociażby tylko argumentacji strony, jak: posadowienie spornego kiosku w odległości [...] od granicy z działką skarżących, kwestii ochrony konserwatorskiej, zamiany konstrukcji dachu kiosku, lokalizacji samowoli w pasie drogowym, czy pozbawienie nieruchomość skarżących dostępu do drogi publicznej (głównego ciągu pieszego), co uniemożliwia wjazd straży pożarnej, karetki czy policji, a także wejście, czy wjechanie na nieruchomość od strony tego ciągu.

Na obecnym etapie przedwczesne jest dokonywanie sądowoadministracyjnej oceny zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, czy też niewłaściwe zastosowanie. Taka ocena wymaga uprzedniego jednoznacznego rozstrzygnięcia kwestii według której regulacji prawnej określone mają zostać konsekwencje istnienia spornej samowoli budowlanej.

Z powyższych względów, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego obejmujących uiszczony wpis od skargi ([...] zł), koszty zastępstwa prawnego ([...] zł) oraz opłatę skarbową od udzielonego pełnomocnictwa ([...] zł) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.