Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1505/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.162, art. 163§ 2
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Marek Kraus (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 26 listopada 2019 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia 27 czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 czerwca 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej jako "Dyrektor IAS"), działając na podstawie art. 162, art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 900, dalej "O.p."), po rozpatrzeniu wniosku A Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej jako "Skarżąca", "Spółka") o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. (dalej jako "Naczelnik US") z dnia 18 marca 2019 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od marca do sierpnia 2017 r., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

2.1. Naczelnik US decyzją z dnia 18 marca 2019 r. określił Spółce w podatku do towarów i usług zobowiązanie podatkowe za marzec 2017 r., nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za miesiąca od kwietnia do sierpnia 2017 r. oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe za miesiące od marca do sierpnia 2017 r. W decyzji zawarte zostało prawidłowe pouczenie o przysługującym prawie oraz trybie i terminie do złożenia odwołania. Decyzja ta została przesłana na aktualny adres siedziby Spółki, ujawniony w Krajowym Rejestrze Sądowym i doręczona w dniu 22 marca 2019 r. pani B. U., która podjęła się oddania pisma adresatowi.

2.2. Pismem z dnia 12 kwietnia 2019 r. pełnomocnik Spółki złożył odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika US z dnia 18 marca 2019 r.

W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania potwierdzono, że w dniu 22 marca 2019 r. dostarczona została Stronie decyzja z dnia 18 marca 2019 r. Pełnomocnik zaś otrzymał przedmiotową decyzję w dniu 25 marca 2019 r. Jako przesłankę usprawiedliwiającą brak winy w uchybieniu terminowi przez pełnomocnika wskazane zostały problemy rodzinne, tj. operacja matki oraz komplikacje z niej wynikające, a co za tym idzie stała opieką nad chorą, opieka nad ojcem, operacja teścia, bieżąca opieka nad trojgiem małoletnich dzieci. Całokształt ww. okoliczności skutkowały pogorszeniem stanu zdrowia Pełnomocnika (zaburzenia adaptacyjne), które ustąpiły w dniu 9 kwietnia 2019 r. Mimo złego samopoczucia Pełnomocnik nie przyjął proponowanego zwolnienia lekarskiego oraz silnych leków uspokajających, obawiając się o skutki ich działania i wpływ na pracę, bowiem 28 marca 2019 r. oraz 1 kwietnia 2019 r. brał udział w rozprawach, których terminów nie można było odroczyć. Ponadto pełnomocnik podkreślił, iż prowadzi jednoosobową kancelarię i nie miał możliwości skorzystania z pomocy przy czynnościach zawodowych, w tym zastępstwa w prowadzeniu spraw.

2.3. Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2019 r. Dyrektor IAS odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika US z dnia 18 marca 2019 r.

W uzasadnieniu Dyrektor IAS, przywołując treść art. 151 § 1, art. 152, art. 220, art. 223 O.p., stwierdził, że przedmiotowa decyzja została prawidłowo doręczona w trybie art. 151 O.p. w dniu 22 marca 2019 r., zatem zakreślony przepisem art. 223 § 2 pkt 1 O.p. 14 - dniowy termin do wniesienia odwołania rozpoczął swój bieg od dnia 23 marca 2019 r. i upłynął z dniem 5 kwietnia 2019 r.

W dniu 27 czerwca 2019 r. Dyrektor IAS wydał postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Przytaczając treść art. 162 § 1 i 2, art. 163 § 2 O.p., organ odwoławczy wskazał, że dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie: uchybienie terminowi; złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie; uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi; dokonanie czynności, dla której termin został przewidziany (złożenie odwołania wraz z wnioskiem).

Dyrektor IAS wskazał, że w przepisanym terminie Strona nie wniosła odwołania od decyzji Naczelnika US z dnia 18 marca 2019 r.

Kolejna przesłanka określona art. 162 § 2 O.p. dotyczy ustalenia czy Strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu w przepisanym terminie, tj. w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Pełnomocnik Spółki pismem z dnia 12 kwietnia 2019 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika US z dnia 18 marca 2019 r., wskazując dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi 9 kwietnia 2019 r., tj. dzień, w którym zdaniem Pełnomocnika ustąpiły jego dolegliwości zdrowotne.

Dyrektor IAS zauważył jednak, że w sprawie Strona nie uprawdopodobniła, iż uchybiła terminowi do wniesienia odwołania bez swojej winy.

Organ wskazał, że o braku winy można mówić, gdy nawet przy użyciu przez stronę największego w określonym stanie faktycznym wysiłku, nie była ona w stanie przezwyciężyć przeszkody, która uniemożliwiła jej dokonanie czynności w terminie. Od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw i w tym kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu.

Organ uznał, że wniosek o przywrócenie terminu, któremu uchybił pełnomocnik, musi wskazywać na brak winy w uchybieniu terminu ze strony tego pełnomocnika.

Wskazując, że Spółka była reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, Dyrektor IAS stwierdził, że Strona nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Podniesione we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności wskazujące na chorobę matki pełnomocnika, jej hospitalizację, powikłania po zabiegu, chorobę samego pełnomocnika, nie mogą, w świetle ugruntowanego orzecznictwa świadczyć o braku winy Strony w rozumieniu art. 162 § 1 O.p. w niedochowaniu przez nią terminu do wniesienia odwołania, który upłynął 5 kwietnia 2019 r.

Przytaczając chronologię zdarzeń wpływających na uchybienie terminu do wniesienia odwołania, wskazaną przez pełnomocnika, Dyrektor IAS stwierdził, że data doręczenia decyzji pełnomocnikowi oraz moment zapoznania się pełnomocnika z treścią decyzji pozostaje bez znaczenia w niniejszej sprawie. Strona nie kwestionuje adresu, pod którym doręczono decyzję, ani dat jej doręczenia czy wniesienia odwołania.

Organ podkreślił, iż kwestią sporną w sprawie nie jest stan zdrowia matki czy teścia Pełnomocnika oraz złe samopoczucie Jego samego, bowiem organ nie jest uprawniony do dokonywania oceny stanu zdrowia ww. osób. Jednak w ocenie organu z okoliczności faktycznych sprawy nie wynika aby powoływane przez Pełnomocnika okoliczności (problemy rodzinne i zdrowotne) uniemożliwiały złożenie w zakreślonym terminie odwołania od decyzji Naczelnika US z dnia 18 marca 2019 r. Istotnym – w ocenie Dyrektora IAS – jest, że problemy zdrowotne matki nie były zdarzeniem losowym, trudnym do przewidzenia. Pełnomocnik Strony miał wystarczająco dużo czasu, aby zorganizować sprawne funkcjonowanie swojej kancelarii. Tym bardziej, że mimo forsowanej tezy o problemach zdrowotnych nie zrezygnował całkowicie z czynności zawodowych.

Z przedłożonych przez Pełnomocnika dokumentacji z Poradni Zdrowia Psychicznego wynika, iż zgłosił się on na leczenie w dniu 26 marca 2019 r., tj. w następnym dniu po otrzymaniu od swojego mocodawcy decyzji organu I instancji. W ocenie Dyrektora IAS - na podstawie ww. dokumentów - nieuprawnione jest wnioskowanie o niezdolności pełnomocnika do działania w momencie, kiedy powinien on złożyć odwołanie od decyzji organu I instancji. W treści przedłożonej historii choroby nie zostały bowiem uwidocznione żadne ograniczenia, co do aktywności życiowej, w tym zawodowej pacjenta, mimo nieprzyjęcia przez Pełnomocnika proponowanego zwolnienia lekarskiego oraz silnych leków. Rezygnując ze zwolnienia lekarskiego i przyjęcia odpowiednich leków, zadeklarował wolę uczestnictwa, jako profesjonalista, w prowadzonych sprawach. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że wspomniane "zaburzenia adaptacyjne", na które powołuje się Pełnomocnik nie uniemożliwiały mu podjęcia czynności zawodowych. Jak sam podnosi, w dniu 28 marca i 1 kwietnia 2019 r. uczestniczył w rozprawach sądowych. Z przedłożonego zawiadomienia pełnomocnika strony o posiedzeniu sądu z dnia 1 lutego 2019 r. wynika, iż w dniu 28 marca 2019 r. (czyli w okresie, w którym jak twierdzi nie czuł się najlepiej i nie mógł złożyć odwołania) musiał (a tym samym był zdolny) pokonać ponad 100 km, aby zadbać o interesy procesowe innego mocodawcy.

Dyrektor IAS podkreślił, że przeszkoda wykluczająca dokonanie przez radcę prawnego czynności procesowej samodzielnie nie jest okolicznością oznaczającą brak winy w uchybieniu terminu. Przytaczając treść art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2115 ze zm.) organ stwierdził, że w przypadku choroby pełnomocnika strony będącego radcą prawnym, która faktycznie uniemożliwiałaby wniesienie odwołania w ustawowym terminie, należało uprawdopodobnić, że nie było możliwe udzielenie dalszego pełnomocnictwa lub wyznaczenie z urzędu zastępcy radcy prawnego. W niniejszej sprawie pełnomocnik spółki, będący radcą prawnym, nie uprawdopodobnił, że nie mógł złożyć odwołania w ustawowym terminie, a także nie uprawdopodobnił, że podjął próbę udzielenia dalszego pełnomocnictwa lub zawiadomienia dziekana o konieczności wyznaczenia z urzędu zastępcy radcy prawnego.

Dyrektor IAS wskazał ponadto, że z okoliczności faktycznych sprawy nie wynika, by choroba uniemożliwiała pełnomocnikowi chociażby telefoniczne poinformowanie mocodawcy o swoim stanie zdrowia, o sytuacji rodzinnej, tak by Spółka mogła osobiście złożyć odwołanie, czy ustanowić innego pełnomocnika, który złożyłby odwołanie z zachowaniem terminu.

Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych sprawy Dyrektor IAS stwierdził, że ani przebieg choroby członka rodziny ani pełnomocnika nie był na tyle nagły i gwałtowny oraz nie do przewidzenia, aby uniemożliwić Pełnomocnikowi osobiste sporządzenie w ustawowym (14 dniowym) terminie w imieniu Spółki odwołania i wniesienia go do właściwego organu. Ponadto Strona, mogła wnieść odwołanie od decyzji w terminie, nawet bez uzasadnienia. Nie ma bowiem żadnych przeszkód proceduralnych, aby w toku postępowania odwoławczego uzupełniać zarzuty i wnioski odwołania, co mógł uczynić Pełnomocnik Spółki w późniejszym czasie.

W ocenie Dyrektora IAS ani treść złożonego przez Stronę wniosku o przywrócenie terminu ani też przedłożona dokumentacja nie uprawdopodabniają, że w/w okoliczności (tj. choroba matki, ojca, teścia, Pełnomocnika, opieka nad dziećmi Pełnomocnika) pozbawiły Stronę możliwości sporządzenia i złożenia/ nadania w ustawowo przewidzianym terminie odwołania od decyzji Naczelnika US z dnia 18 marca 2019 r. W rozpoznawanej sprawie niedochowanie przez pełnomocnika terminu do wniesienia odwołania nie było następstwem okoliczności niezależnych, lecz konsekwencją niedostatecznej staranności w prowadzeniu spraw mocodawcy, który decydując się na ustanowienie fachowego pełnomocnika ponosi odpowiedzialność za jego uchybienia, czy zaniedbania wynikające z nieterminowego działania.

Dyrektor IAS uznał, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie jest uzasadniony. Nie wynika z niego bowiem konkretna, niemożliwa do usunięcia i niemożliwa do przewidzenia przeszkoda do wniesienia odwołania w terminie, która uprawdopodobniłaby brak winy Strony w jego uchybieniu. Powody, na które wskazano we wniosku, nie mogą być uznane za niezawinione przez Stronę.

Reasumując, Dyrektor IAS stwierdził, że znamiennym jest, że Spółka w sprawie działała przez pełnomocnika. Natomiast w przypadku kiedy za stronę działa pełnomocnik, o wadach oświadczenia woli, dobrej lub złej wierze, zachowaniu należytej staranności, co do zasady, należy rozstrzygać na podstawie okoliczności zachodzących po stronie pełnomocnika, a nie mocodawcy. Dlatego też w odniesieniu do profesjonalnych pełnomocników (adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych) należy oczekiwać większej staranności w podejmowaniu przez nich czynności procesowych, zwłaszcza surowiej ocenia się przesłanki braku winy w kontekście przywrócenia terminu do dokonania czynności. Działanie pełnomocnika będącego adwokatem, radcą prawnym czy też doradcą podatkowym ma bowiem charakter profesjonalny, rodzący odpowiedzialność za działanie w imieniu swojego mocodawcy, a jednocześnie oparty na zaufaniu mocodawcy wobec pełnomocnika. Nie sposób w związku z tym oceniać stopnia zaniedbań profesjonalisty na równi z takimi samymi zaniedbaniami, które poczyniłaby osoba samodzielnie dochodząca swoich interesów w postępowaniu przed organami podatkowymi. Jednocześnie trzeba zaznaczyć, że skutki działania pełnomocnika ponosi strona. Ona też ponosi odpowiedzialność za dobór osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu swoich spraw.

3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego zgodnie z właściwymi przepisami prawa oraz o przekazanie sprawy do rozpoznania i rozpoznanie jej na rozprawie. W skardze pełnomocnik zarzucił naruszenie:

- art. 162 § 1 O.p. polegające na odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji gdy podatnik uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu;

- art. 122 w zw. z art. 191 O.p. poprzez jego niezastosowanie, między innymi poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w szczególności zaś wpływu zaburzeń adaptacyjnych i stanu zdrowia pełnomocnika na zawinienie w uchybieniu terminu;

- art. 191 O.p. także dokonanie oceny dowodów z przekroczeniem normatywnych zasad ich oceny w szczególności poprzez pominięcie oceny dokumentacji medycznej.

4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

5.1. Skarga nie jest zasadna.

5.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Należy zaznaczyć, że zgodnie z treścią art. 122 p.p.s.a. sąd rozpoznający sprawę w trybie uproszczonym może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie. Sąd mając powyższe regulacje na uwadze, jak i nie dostrzegając zasadności wniosku zawartego w skardze o skierowanie i rozpoznanie sprawy na rozprawie, rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS.

5.3. Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora IAS odmawiające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

W ocenie organu podatkowego podniesione we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności w szczególności wskazujące na chorobę matki pełnomocnika Spółki, jej hospitalizację i powikłania po przeprowadzonym zabiegu operacyjnym, konieczność sprawowania opieki przez pełnomocnika nad członkami jego rodziny, jak i choroba samego pełnomocnika nie mogą świadczyć o braku winy strony w rozumieniu art. 162 § 1 O.p. w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji.

Natomiast zdaniem pełnomocnika strony skarżącej analiza zebranego materiału dowodowego powinna wystarczać do ustalenia, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania ze względu na przytoczone i wykazane załączonymi do wniosku dokumentami okoliczności związane ze stanem chorobowym osób bliskich pełnomocnika jak i jego samego miało charakter niezawiniony.

W ocenie Sądu stanowisko organu odwoławczego wyrażone w zaskarżonym postanowieniu skutkujące przyjęciem, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji nastąpiło bez jej winy jest prawidłowe.

Podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 162 § 1 i § 2 O.p. Zgodnie z art. 162 § 1 i § 2 O.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.

Aby przywrócić termin konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek: 1) uchybienie terminowi; 2) złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie; 3) uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi oraz 4) dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany.

Pierwszą w kolejności przesłanką dopuszczalności podania o przywrócenie terminu wniesionego w trybie art. 162 § 1 O.p. jest obiektywne istnienie uchybienia terminu. Następnie organ ustala, czy strona zachowała termin z art. 162 § 2 O.p. do wnioskowania o przywrócenie terminu oraz czy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona dokonała czynności, dla której termin ten był ustanowiony ( art. 162 § 2 O.p. ). Dalej organ bada, czy strona uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy.

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że decyzja Naczelnika US z dnia 18 marca 2019 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od marca do sierpnia 2017 r. oraz ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego została wysłana przesyłką poleconą na wskazany adres siedziby Spółki i skutecznie doręczona w dniu 22 marca 2019 r. W związku z powyższym termin do wniesienia odwołania określony w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. rozpoczynał swój bieg w dniu 23 marca 2019 r. i upływał z dniem 5 kwietnia 2019 r.

Bezsporne również jest w niniejszej sprawie, że pismo pełnomocnika Skarżącej z dnia 12 kwietnia 2019 r. zawierające odwołanie od decyzji Naczelnika US, zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 12 kwietnia 2019 r., a wiec z uchybieniem terminu do jego wniesienia.

W związku z powyższym Dyrektor IAS postanowieniem z dnia 27 czerwca 2019 r stwierdził, że odwołanie od decyzji, zostało wniesione z uchybieniem terminu określonym w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 26 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Gd 1506/19 oddalił skargę na ww. postanowienie Dyrektora IAS.

W związku z powyższym w zawisłej sprawie nie budzi wątpliwości okoliczność, że doszło do uchybienia terminu do złożenia odwołania od ww. wymienionej decyzji Naczelnika US z dnia 18 marca 2019 r.

Spełniona została również przesłanka złożenia wniosku w określonym ustawowo terminie. Datą początkową biegu terminu do wniesienia podania o przywrócenie terminu jest dzień, w którym ustała przyczyna jego uchybienia. W przedmiotowej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został złożony w dniu 12 kwietnia 2019 r., w sytuacji gdy przyczyną uchybienia terminu były dolegliwości zdrowotne pełnomocnika strony, a zgodnie z jego oświadczeniem popartym dokumentacją medyczną stan zdrowia pełnomocnika uległ poprawie w dniu 9 kwietnia 2019 r. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, pismem z dnia 12 kwietnia 2019 r. zostało złożone odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji.

W związku z powyższym zostały spełnione przesłanki wymienione w art.162 O.p. dotyczące uchybienia terminu wniesienia odwołania od decyzji, terminowego złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania jak i dokonania czynności, dla której określony był termin, poprzez wniesienie odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu.

5.4. Strony postępowania są zgodne co do spełnienia opisanych powyżej przesłanek przywrócenia terminu, natomiast sporne w niniejszej sprawie jest uprawdopodobnienie przez Skarżącą braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania.

Przypomnieć należy, że brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony (jej pełnomocnika) do zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i można mówić o nim tylko wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody niezależnej od strony (pełnomocnika). Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony (pełnomocnika) dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt III CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona (pełnomocnik) dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Nadto zauważyć należy, iż przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GZ 599/17, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt I GSK 1580/12 z dnia 30 kwietnia 2014 r. oraz I GSK 1347/11 z dnia 19 marca 2013 r., dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: http://orzeczenia. nsa.gov.pl, dalej CBOSA).

A contrario zatem, przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Oznacza to, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony (pełnomocnika), okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Przepis art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia, co oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy).

Wymaga również odnotowania, że w sprawach, w których strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, w judykaturze akcentuje się, że to na pełnomocniku będącym profesjonalistą spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy i sprawowania nadzoru nad wykonywanymi czynnościami, aby nie dochodziło do zaniedbywania ciążących na nim obowiązków związanych ze świadczoną obsługą lub pomocą prawną. W sytuacjach, gdy od prawidłowego dokonania danej czynności zależy dalszy bieg powierzonej pełnomocnikowi sprawy, zasadne jest wymaganie od tego pełnomocnika maksimum staranności. Dodatkowo, profesjonalny pełnomocnik podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej (por. postanowienia NSA: z dnia 11 marca 2009 r. sygn. akt I OZ 198/09, LEX nr 564324; z dnia 3 marca 2009 r. sygn. akt I OZ 155/09, LEX nr 564346; z dnia 9 maja 2006 r. sygn. akt II OZ 468/06, LEX nr 927765). W konsekwencji w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych przez tego pełnomocnika.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że profesjonalny pełnomocnik Spółki, będący radcą prawnym we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazał na całokształt okoliczności, które były związane z chorobą jego matki, jej hospitalizacją i powikłaniami pooperacyjnymi, jak również chorobą teścia. Wskazał także na konieczność sprawowania intensywnej opieki nad matką, jak również sprawowania opieki nad ojcem będącym w podeszłym wieku oraz trojgiem małoletnich dzieci. Spowodowane wskazanymi we wniosku okolicznościami pogorszenie stanu zdrowia pełnomocnika ( zaburzenia adaptacyjne potwierdzone zaświadczeniem lekarskim) przy obiektywnym braku możliwości pomocy ze strony rodziny oraz przy braku współpracowników w prowadzonej jednoosobowo kancelarii, spowodowały w ocenie strony skarżącej niezawinione, usprawiedliwione w okolicznościach niniejszej sprawy, nieznaczne przekroczenie terminu do zaskarżenia decyzji.

W ocenie Sądu organ zasadnie uznał, że przytoczone przez pełnomocnika Spółki okoliczności poparte przedłożonymi dokumentami nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania.

Należy podkreślić, że w świetle złożonej dokumentacji Dyrektor IAS nie kwestionował złego stanu zdrowia matki pełnomocnika jak i jego samego, aczkolwiek nie można uznać jako okoliczności nagłej, nieprzewidywalnej wskazanych przez pełnomocnika we wniosku; planowanej wcześniej hospitalizacji matki ze względu na koniczność przeprowadzenia operacji stawu biodrowego, czy konieczność sprawowania opieki nad innymi członkami rodziny.

Zdaniem Sądu organ odwoławczy zasadnie również zwrócił uwagę, na to, że z przedłożonej dokumentacji lekarskiej, w tym historii choroby pełnomocnika nie wynika żadne ograniczenie, co do aktywności życiowej jak i zawodowej pacjenta, pomimo nieprzyjęcia proponowanego zwolnienia lekarskiego oraz przypisanych leków. Również pełnomocnik strony we wniosku o przywrócenie terminu potwierdził wykonywanie obowiązków zawodowych ( udział w wyznaczonych rozprawach ) w okresie biegu terminu do wniesienia odwołania.

Nie negując faktu choroby pełnomocnika Skarżącej, jak i konieczności sprawowania opieki nad członkami jego rodziny, podkreślić raz jeszcze trzeba, że w zakresie czynności przed organami, których postępowanie opiera się na przepisach prawa - na profesjonalnym pełnomocniku jakim jest radca prawny - ciąży specjalny obowiązek dbałości o terminowość i prawidłowość dokonywanych czynności procesowych. Jak już zostało podniesione, przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie NSA z 27 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 221/12). Tylko bowiem właściwa organizacja pracy kancelarii radcy prawnego może być traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu (por. np. postanowienie NSA z dnia 20 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 166/09, CBOSA). Na pełnomocniku będącym profesjonalistą spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy i sprawowania nadzoru nad wykonywanymi czynnościami, aby nie dochodziło do zaniedbywania ciążących na nim obowiązków związanych ze świadczoną obsługą lub pomocą prawną. Chodzi tu przede wszystkim o praktyczną organizację pracy w sposób zapewniający ochronę mandantów w sytuacji niewykonywania obowiązków przez pełnomocnika. Rzetelność wykonania czynności procesowych przekładać się będzie bowiem na prawo strony do obrony jej interesów i ochrony jej praw.

W ocenie Sądu sytuacja, w której pełnomocnik prowadzący jednoosobową kancelarię radcy prawnego, jednocześnie nie zabezpiecza interesów klientów na wypadek swojej niedyspozycji zdrowotnej czy też innych wypadków losowych należy jednoznacznie uznać za przejaw braku należytej staranności z jego strony. Zaznaczyć trzeba, że jak wynika z akt sprawy pełnomocnik prowadzi kancelarię jednoosobowo i nie zatrudnia w kancelarii pracowników. W związku z powyższym w takiej sytuacji pełnomocnik strony tym bardziej powinien zapewnić zastępstwo w przypadku niemożliwości wykonywania ciążących na nim obowiązków. Co istotne, udzielone radcy prawnemu pełnomocnictwo w niniejszej sprawie uprawniało go do udzielania dalszej substytucji.

Jeszcze raz należy podkreślić, że zadaniem profesjonalnego pełnomocnika jest takie zorganizowanie działalności kancelarii, aby w razie jego nieobecności, czy niedyspozycji zdrowotnej mógł udzielić pełnomocnictwa substytucyjnego innemu pełnomocnikowi. Po za tym, jak zasadnie podniósł organ odwoławczy, odwołanie jest środkiem o tyle niesformalizowanym, że nie musi zawierać szczegółowego uzasadnienia. Zgodnie z treścią art. 222 O.p. powinno ono co do zasady zawierać zarzuty przeciw decyzji, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania, ale organ odwoławczy nie ograniczy się tylko do rozpatrzenia literalnej treści odwołania. A zatem - w razie czasowej niedyspozycji pełnomocnika - odwołanie mogło być złożone także przez samą stronę i ewentualnie uzupełnione przez pełnomocnika w terminie późniejszym, o czym profesjonalny pełnomocnik niewątpliwie powinien wiedzieć.

W związku z powyższym Dyrektor IAS zasadnie uznał, że w niniejszej sprawie strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania, a tym samym zarzut naruszenia art. 162 § 1 O.p. nie zasługuje na uwzględnienie.

Niezasadne są również pozostałe zarzuty skargi; naruszenia art. 122 i art. 191 O.p. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie Dyrektora IAS odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania znajdowało oparcie w przepisach prawa, przy jednoczesnym wyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy w związku ze złożonym wnioskiem strony skarżącej, a przesłanki jakimi kierował się organ zostały stronie wyjaśnione w wydanym postanowieniu. Jak już wyżej zostało wskazane organ odwoławczy nie kwestionował problemów zdrowotnych pełnomocnika znajdujące potwierdzenie w przedłożonej dokumentacji medycznej, jak i jego obowiązków związanych z konicznością zapewnienia opieki nad członkami rodziny. Wskazał jedynie w oparciu o przedłożoną dokumentację medyczną, że nie wynikały z niej żadne ograniczenia co do aktywności życiowej, w tym zawodowej pacjenta i przy jednoczesnym wykonywaniu innych czynności zawodowych przez pełnomocnika nie wskazywało na przyczynę niezłożenia odwołania w terminie. Ponadto brak zapewnienia Spółce innego pełnomocnika w zaistniałych okolicznościach faktycznych sprawy organ odwoławczy zasadnie uznał jako okoliczność świadcząca o braku zachowania należytej staranności przez pełnomocnika strony. Zdaniem Sądu organ podatkowy przeprowadził postępowanie w niniejszej sprawie w sposób wyczerpujący, wyjaśniając wszystkie istotne dla sprawy okoliczności. W związku z powyższym niezasadny jest zarzut naruszenia art. 122 O.p. ( zasada prawdy obiektywnej ).

W ocenie Sądu dokonana przez organ ocena dowodów nie wykracza również poza granice wynikające z art. 191 O.p. ( zasada swobodnej oceny dowodów ). W opinii Sądu, argumentacja Skarżącej ogranicza się w głównej mierze do polemiki z dokonaną oceną organu co do niewykazania braku zawinienia w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Tymczasem skuteczność wykazania, że organ podatkowy naruszył zasadę z art. 191 O.p. wymaga wykazania, że uchybił on zasadom logicznego rozumowania, wiedzy lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu organu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie Skarżącej o innej niż przyjął organ wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena organu.

Zdaniem Sądu zawarte w aktach sprawy dowody zostały poddane wnikliwej i poprawnej ocenie, zgodnie z art. 191 O.p.

5.5. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.