Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2114/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-08-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: § 2 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2001 nr 102 poz 1121
law: Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 września 2001 r. w sprawie określenia wysokości uposażenia oraz szczegółowych  warunków ustalania i wypłacania innych należności pieniężnych żołnierzom skierowanym do akademii i szkół lub na kursy za granicę oraz  organów właściwych w tych sprawach.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie sędzia NSA Anna Lech sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Obrony Narodowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1084/11 w sprawie ze skargi J.R. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku o wypłatę należności z tytułu zwrotu kosztów wyżywienia oraz zwrotu kosztów zakwaterowania podczas odbywania studiów za granicą oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1084/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi J.R. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku o wypłatę należności z tytułu zwrotu kosztów wyżywienia oraz zwrotu kosztów zakwaterowania podczas odbywania studiów za granicą, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że zaskarżoną decyzją Minister Obrony Narodowej na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Departamentu Kadr MON z dnia [...]stycznia 2011 r. nr [...]odmawiającą J.R. zwrotu kosztów wyżywienia oraz zwrotu kosztów zakwaterowania podczas odbywanych w trybie stacjonarnym studiów podyplomowych w Ogólnowojskowym Kolegium Obrony (CID) w Paryżu.

Powyższe decyzje zostały podjęte w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Ppłk J.R. odbywał studia w Ogólnowojskowym Kolegium Obrony w Paryżu w okresie od dnia 3 lutego 2003 r. do dnia 30 czerwca 2004 r., skierowany tam decyzją Ministra Obrony Narodowej nr [...]z dnia [...]stycznia 2003 r.

W dniu 24 listopada 2005 r. J.R. wystąpił do Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego z wnioskiem o "wyjaśnienie sprawy pokrycia kosztów transportu, zakwaterowania i wyżywienia" ponoszonych przez oficera, związanych z pobieraniem nauki za granicą.

W dniu 24 lutego 2006 r. wystąpił z kolejnym wnioskiem, w którym podtrzymał swoje roszczenie.

Organy wojskowe każdorazowo udzielały zainteresowanemu odpowiedzi w trybie skargowym, stojąc na stanowisku, że wydawanie decyzji administracyjnej w przedmiotowej sprawie byłoby bezpodstawne.

W dniu 16 stycznia 2007 r. oficer złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę "na działanie urzędników Ministerstwa Obrony Narodowej w sprawie wydania decyzji dotyczącej zwrotu kosztów zakwaterowania i wyżywienia z tytułu skierowania na szkolenie we Francji w terminie od 3 lutego 2003 r. do 30 czerwca 2004 r."

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrzył wymienioną skargę jako skargę na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie wydania decyzji dotyczącej zwrotu kosztów zakwaterowania i wyżywienia z tytułu skierowania na szkolenie i prawomocnym wyrokiem z dnia 31 maja 2007 r. (sygn. akt II SAB/Wa 33/07) zobowiązał Ministra Obrony Narodowej do rozpatrzenia wniosku ppłk [...]z dnia [...]lutego 2006 r. poprzez wydanie decyzji administracyjnej.

W dniu [...]listopada 2007 r. Dyrektor Departamentu Kadr MON decyzją nr [...]odmówił J.R. wypłacenia należności z tytułu zwrotu kosztów wyżywienia oraz zwrotu kosztów zakwaterowanie podczas odbywania przez niego w trybie stacjonarnym studiów podyplomowych w Ogólnowojskowym Kolegium Obrony w Paryżu. Po rozpatrzeniu odwołania J.R., decyzją z dnia [...]sierpnia 2008 r. nr [...]Minister Obrony Narodowej utrzymał w mocy decyzję

Dyrektora Departamentu Kadr MON z dnia [...]listopada 2007 r.

W uzasadnieniu podał, że porozumienie pomiędzy Ministrem Obrony Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej a Ministrem Obrony Republiki Francuskiej z dnia 15 czerwca 1992 r. sprawie ustanowienia współpracy w dziedzinie obronności stanowiło w art. 4, że strona przyjmująca pokrywa koszty kształcenia stażystów i słuchaczy wyższych szkół wojskowych na warunkach, określonych właściwymi prawami danego państwa. Zdaniem organu, z powyższego wynika, że strona polska nie była zobowiązana do wypłaty powyżej określonych świadczeń.

Organ wskazał też, że w dniu 4 kwietnia 2002 r. została podpisana umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Francuskiej o współpracy w dziedzinie obronności, której postanowienia zmieniły zasady finansowania szkoleń i studiów na uczelniach stron umowy. Zgodnie z art. 13 pkt 1 tej umowy, o ile strony nie postanowią inaczej, w dziedzinie szkolenia, Państwo wysyłające pokrywa koszty transportu członków personelu wojskowego i cywilnego w obie strony, do punktu wjazdu na terytorium Państwa przyjmującego i w drodze powrotnej, od punktu wyjazdu z terytorium Państwa przyjmującego oraz pokrywa należne im świadczenia, wynikające z przepisów Państwa wysyłającego. Strony umowy w art. 14 postanowiły, że w celu jej wykonywania mogą być zawierane szczegółowe porozumienia.

Na zasadzie wzajemności strona francuska nadal wypłacała oficerom polskim studiującym w Paryżu, stypendium na pokrycie kosztów zakwaterowania i wyżywienia.

Organ podał, że z pism Attache Obrony przy Ambasadzie Francji w Warszawie z dnia 17 maja 2006 r. oraz z dnia 18 października 2007 r. wynika, że J.R. nie korzystał podczas pobytu we Francji z nieodpłatnego zakwaterowania i posiłków, natomiast w okresie od lutego 2003 r. do czerwca 2004 r. strona francuska wypłaciła mu stypendium w łącznej kwocie 15.746,98 euro oraz "świadczenie rodzinne" w łącznej wysokości 2500,12 euro. Wypłacone świadczenia wynikały z przyjętego przed skierowaniem oficera zobowiązania do pokrycia kosztów jego wyżywienia i zakwaterowania. Z powyższych pism - zdaniem organu wynika, że świadczenia te zostały wypłacone oficerowi z przeznaczeniem "w szczególności na mieszkanie i wyżywienie".

Natomiast wypłacone oficerowi przez stronę polską stypendium przeznaczone było na pokrycie przez niego kosztów utrzymania za granicą, a także na zakup niezbędnych pomocy szkolnych i naukowych, przy czym niemożliwe jest określenie udziału poszczególnych kosztów w kwocie przyznanego stypendium.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi J.R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Który wyrokiem dnia 25 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1523/08 uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję poprzedzającą.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że organ nie ustalił charakteru otrzymanego przez skarżącego od strony francuskiej świadczenia pieniężnego podczas jego pobytu we Francji. Kwestia ta, w ocenie Sądu, nie została przez organ wyjaśniona w sposób nie budzący żadnych wątpliwości i nie poparta wystarczającymi dowodami. W aktach sprawy brak jest dokumentów, z których wynikałoby, że w ramach realizowanej przez strony współpracy, strona francuska zobowiązała się do pokrycia kosztów związanych z wyżywieniem i zakwaterowaniem skarżącego w okresie odbywania przez niego studiów podyplomowych na terytorium Republiki Francuskiej. Podejmowane w tym zakresie działania Ministra Obrony Narodowej RP, a w szczególności przesłuchania świadków, wymiana korespondencji z Attache Obrony przy Ambasadzie Francji w Warszawie nie wyjaśniły tych wątpliwości. Z wyjaśnień pełnomocnika organu złożonych na rozprawie wynika, że strona francuska przekazała dokumenty, które mogą być nowymi dowodami w sprawie. Fakt ten przesądza, o tym, że istnieje możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, zezwalającego na całkowite wyjaśnienie istniejących wątpliwości, dotyczących spornego świadczenia.

Organ powinien również wyjaśnić charakter prawny podpisanych przez Ministra Obrony Narodowej porozumień, tzn. czy zostały np. ratyfikowane, bo tylko takie mogą stanowić źródło powszechnie obowiązującego prawa, o czym przesądza art. 87 ust. 1 Konstytucji RP.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Obrony Narodowej. Zaskarżając orzeczenie w całości wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia sądowi I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1258/09 oddalił skargę kasacyjną.

W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż Sąd I instancji zasadnie wskazał, że organy nie wyjaśniły, czy przed wyjazdem skarżącego, dokonano ustaleń pomiędzy stroną polską, a stroną francuską w kwestii bezpłatnego wyżywienie i bezpłatnego zakwaterowanie dla stypendysty. W tej kwestii brak jest jakichkolwiek dokumentów tak w aktach administracyjnych jak i w aktach osobowych skarżącego. Brak ustaleń w tej materii nie pozwala wyjaśnić jaki był cel przyznanego przez stronę polską stypendium. Ustalenie tych faktów jest tym bardziej trudne, że w aktach sprawy brak jest stosownej decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolenia Wojskowego, która stosownie do § 4 ust. 5 cytowanego rozporządzenia powinna być przez organ podjęta i wskazywać w jakiej wysokości środki strona polska zobowiązała się zabezpieczyć skarżącemu i z jakiego tytułu podczas jego pobytu za granicą. Wskazał też, iż organy nie ustaliły charakteru otrzymanego przez skarżącego od strony francuskiej świadczenia pieniężnego w wysokości 18.246 euro.

Po wydaniu powyższego wyroku Dyrektor Departamentu Kadr MON decyzją z dnia [...]stycznia 2011 r. nr [...]rozpoznał ponownie wniosek J.R. i odmówił uwzględnienia wniosku.

W uzasadnieniu organ podniósł, że zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy, żołnierzom skierowanym do akademii i szkół oraz na kursy za granicę przysługiwało uposażenie i inne należności. Stosownie natomiast do § 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia z dnia 6 września 2001 r. w sprawie określenia wysokości uposażenia oraz szczegółowych warunków ustalania i wypłacania innych należności pieniężnych żołnierzom skierowanym do akademii i szkół lub na kursy za granicę oraz organów właściwych w tych sprawach, żołnierz skierowany na szkolenie za granicę otrzymywał:

1) stypendium miesięczne na pokrycie kosztów utrzymania za granicą oraz kosztów wyżywienia w przypadku nieotrzymania przez żołnierza bezpłatnego wyżywienia, a także na zakup niezbędnych pomocy szkolnych i naukowych,

2) zwrot kosztów zakwaterowania, w razie nieotrzymania bezpłatnego zakwaterowania w okresie szkolenia.

Zdaniem organu z pism Dyrektora Departamentu Administracyjnego nr wych. [...]z dnia 14 grudnia 2006 r. oraz nr wvch. [...]z dnia 8 lutego 2007 r. wynika m.in., że w okresie luty 2003 r. - czerwiec 2004 r. J.R. otrzymywał od strony polskiej miesięczne stypendium, o którym mowa w § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 września 2001 r. w sprawie określenia wysokości uposażenia oraz szczegółowych warunków ustalania i wypłacania innych należności pieniężnych żołnierzom skierowanym do akademii i szkół oraz na kursy za granicę oraz organów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 102, poz. 1121 z późn. zm.), diety dojazdowe i ryczałty za przejazdy. Stypendium wypłacone oficerowi przez stronę polską nie było zwiększane z tytułu nieotrzymywania bezpłatnego wyżywienia przez zainteresowanego. Natomiast nie wypłacano oficerowi świadczeń określonych w § 2 pkt 2 oraz w § 4 ust. 4 tego samego rozporządzenia (tj. zwiększenia stypendium miesięcznego z tytułu nieotrzymywania w czasie skierowania na szkolenie za granicą całodziennego, bezpłatnego wyżywienia), gdyż oba te zobowiązania przejęła na siebie strona francuska, która zapewniła zainteresowanemu wyżywienie i zakwaterowanie, w formie regularnego, comiesięcznego przekazywania środków przeznaczonych na te cele, w wysokości pozwalającej na pełne pokrycie tych kosztów, ustalonych na podstawie właściwych przepisów francuskich, realizując przyjęte na siebie zobowiązania w tym zakresie przed skierowaniem oficera na szkolenie we Francji.

Zachowując termin ustawowy J.R. odwołał się od doręczonej mu decyzji do Ministra Obrony Narodowej podtrzymując zgłaszane roszczenie oraz zarzucając, iż organ nadal nie dysponuje dowodami, które mogłyby uzasadnić odmowę jego uwzględnienia, a w szczególności ofertą strony francuskiej dotyczącą pokrywania kosztów zakwaterowania i wyżywienia, oficerów polskich szkolonych we Francji. Ustalenia i argumentację przedstawioną przez organ, skarżący ocenił jako "wadliwe".

Rozpoznając ponownie sprawę Minister Obrony Narodowej wskazał, iż z pism Dyrekcji ds. Współpracy Bezpieczeństwa i Obrony (DCMD) nr [...]z dnia 12 lipca 1999 r., nr [...]z dnia 3 listopada 2000 r. oraz nr [...]z dnia 15 maja 2001 r., jak również z Not z dnia [...]sierpnia 2002 r., z dnia [...]grudnia 2003. r. oraz z załączonych do nich kart wyjaśniających i siatek finansowania bezspornie wynika, że w myśl regulacji francuskich istniało wyraźne rozdzielenie kosztów dydaktycznych (kosztów kształcenia, nauki, dydaktycznych, itp.) jak również kosztów ubezpieczenia społecznego, od kosztów zakwaterowania i wyżywienia szkolonego, gdyż każde z tych kosztów obejmowała oddzielna taryfa (T11 lub T12). Przy tym objęcie danego państwa taryfą T12 oznaczało, że strona francuska pokrywa koszty wymienione w taryfie T11, tj. koszty kształcenia (nauki, dydaktycznych) i ubezpieczenia społecznego oraz dodatkowo - koszty zakwaterowania i wyżywienia szkolonego. W przypadku objęcia danego państwa taryfa T12, szkolony nie pokrywał kosztów zakwaterowania ani kosztów wyżywienia.

Wymienione dowody jednoznacznie potwierdzają, że w okresie co najmniej od dnia 1 stycznia 2000 r. (a właściwie od początku roku szkolnego 1999) aż do 2005 r., Polska była objęta "stawką z kolumny 12 katalogu staży sporządzonego przez Dyrekcję Spraw Finansowych" (tj. taryfą T12), co oznaczało, że strona francuska pokrywała koszty wymienione w taryfie T11, tj. koszty kształcenia (nauki, dydaktycznych) i ubezpieczenia społecznego oraz dodatkowo - koszty zakwaterowania i wyżywienia szkolonego. Nadto, z Not z dnia [...]sierpnia 2002 r., z dnia [...]grudnia 2003 r., a w szczególności z załączonych do nich kart wyjaśniających wynika, że oficerowie polscy szkoleni w CID otrzymywali od strony francuskiej miesięczne stypendium na pokrycie wydatków związanych z zakwaterowaniem i wyżywieniem w wysokości 930 euro (podwyższane o 229 euro jeśli szkolony uzyskał pozwolenie na przebywanie z rodziną).

Bezspornym i udowodnionym (m.in. pismem strony francuskiej nr [...]z dnia 11 grudnia 2009 r.) faktem jest, iż J.R. otrzymał od strony francuskiej podczas pobytu na szkoleniu we Francji kwotę 18.369,05 euro, w którym zawarte były miesięczne świadczenia w wysokości około 930 euro oraz łączna kwota ok. 2500 euro z tytułu "świadczenia rodzinnego", przyznanego mu przez stronę francuską w związku ze sprowadzeniem do Francji swojej rodziny. Wysokość tych świadczeń odpowiada kwotom stypendium określonym w Nocie z dnia 26 sierpnia 2002 r.

Opisane wyżej dowody w sposób jednoznaczny potwierdzają, że środki finansowe w kwocie 930 euro miesięcznie, wypłacane przez stronę francuską m.in. J.R. podczas szkolenia we Francji, stanowiły stypendium przeznaczone na pokrycie kosztów wyżywienia i zakwaterowania zainteresowanego. Środki te zostały wypłacone na podstawie właściwych regulacji francuskich, na podstawie objęcia Polski tzw. taryfa T12, która obejmowała pokrywanie tego rodzaju kosztów poprzez wypłatę szkolonym w CID oficerom polskim stypendium, przeznaczonego na te cele. Środki te w żadnym razie nie miały charakteru socjalnego, zapomogi itp.

Organ wskazał, iż z zeznań świadka I.C., byłego Attache Rzeczypospolitej Polskiej we Francji wynika, że stypendium wypłacane szkolonym w CID oficerom polskim przez stronę francuską w pełni pokrywało koszty ich zakwaterowania i wyżywienia. Strona francuska zapewniała szkolonym oficerom polskim możliwość odpłatnego zakwaterowania w hotelu wojskowym i w zasobach mieszkaniowych w dzielnicy [...]oraz możliwość korzystania na preferencyjnych zasadach z restauracji na terenie uczelni, a ponadto opiekę medyczną taką samą jak dla oficerów francuskich.

Organ odwołał się również do oświadczenia Sekretarza Generalnego w Ministerstwie Obrony Republiki Francuskiej zawartego w piśmie z dnia 15 października 2010 r. (nr wych. [...]), w którym organ ten powołując się na dołączone pismo strony francuskiej nr [...]z dnia 11 grudnia 2009 r. przyznał, że strona francuska przyjęła wobec strony polskiej tego rodzaju zobowiązanie i je realizowała, a wszelkie uzgodnienia w tym zakresie miały charakter roboczy. Ponadto zdaniem Ministra Obrony Narodowej wyjaśniona została również kwestia sposobu uzgodnienia warunków finansowania szkolenia oficerów polskich we Francji, w tym pokrywania kosztów ich zakwaterowania i wyżywienia przez stronę francuską. W wymienionym piśmie Sekretarza Generalnego w Ministerstwie Obrony Republiki Francuskiej z dnia [...]października 2010 r. stwierdzono, że nie istnieje "dokument urzędowo i oficjalnie potwierdzający uzgodnienia techniczne" w zakresie warunków finansowania szkolenia oficerów polskich we Francji.

Z powyższego wynika zatem, że uzgodnienie ze stroną polską (potwierdzenie stosowania) zasady pokrywania przez stronę francuska kosztów zakwaterowania i wyżywienia oficerów polskich szkolonych m.in. w CID, ujawnionej w wymienionych wyżej i szczegółowo opisanych w uzasadnieniu decyzji pierwszej instancji pismach i notach strony francuskiej, miało charakter czynności niesformalizowanych, roboczych itp. Organ podniósł, że w jakimkolwiek dokumencie strony francuskiej brak jest określenia wymogów co do formy tego rodzaju uzgodnień, porozumień. Porozumienia te nie musiały być zatem zawierane w szczególnej formie, w tym w formie pisemnej. Ponadto, z samego faktu wypłacania zainteresowanemu świadczeń przez stronę francuską wynika, że doszło do realizacji zasad opisanych w ww. pismach i notach, a tym samym oczywiste jest, że musiały być również zawarte stosowne porozumienia (uzgodnienia techniczne, robocze) pomiędzy stroną polską i stroną francuską, w rezultacie których wypłat tych dokonywano. Zdaniem organu w sytuacji gdy strona francuska przyjęte na siebie zobowiązanie potwierdziła w wymienionym piśmie Sekretarza Generalnego w Ministerstwie Obrony Republiki Francuskiej z dnia [...]października 2010 r., brak dokumentu potwierdzającego zawarcie "specyficznego porozumienia", a faktyczne uzgodnienia technicznego (roboczego) nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Organ wskazał na treść przepisu art. 13 pkt 1 "Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Francuskiej o współpracy w dziedzinie obronności" podpisanej w dniu 4 kwietnia 2002 r. (weszła w życie z dniem 1 grudnia 2002 r.), który dopuszcza stosowanie w dziedzinie szkolenia odmiennych niż ogólne uregulowań w zakresie zobowiązania stron do pokrywania kosztów zakwaterowania i wyżywienia szkolonych.

Zdaniem organu również z zeznań świadków: gen. bryg. B. oraz płk N. wynika pełna świadomość oficera w przedmiocie warunków szkolenia i pobytu, w tym wysokości przyznanych mu świadczeń. Z okoliczności, iż skarżący nigdy nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń przed wyjazdem, ani też w okresie przebywania na szkoleniu, jak również z faktu, że sprowadził do Francji swoją rodzinę oznacza, że nigdy nie pozostawał on za granicą w trudnym położeniu finansowym. Organ podkreślił, że wysokości stypendium wypłacanego przez stronę polską oficer nie kwestionował podczas pobytu na szkoleniu, zaś roszczenie o jego zwiększenie, jak również o wypłatę świadczenia z tytułu braku bezpłatnego zakwaterowania wysunął już po powrocie z Francji.

W tej sytuacji zdaniem Ministra Obrony Narodowej prawidłowym jest ustalenie organu I instancji, że strona polska wypłacała J.R. stypendium przewidziane w § 2 pkt 1 wymienionego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 września 2001 r., natomiast nie wypłacała oficerowi świadczeń określonych w § 2 pkt 2 (tj. zwrotu kosztów zakwaterowania, w razie nieotrzymania bezpłatnego zakwaterowania w okresie szkolenia) oraz w § 4 ust. 4 tego samego rozporządzenia (tj. zwiększenia stypendium miesięcznego z tytułu nieotrzymywania w czasie skierowania na szkolenie za granicą całodziennego, bezpłatnego wyżywienia), gdyż oba te zobowiązania przejęła na siebie strona francuska, która zapewniła zainteresowanemu wyżywienie i zakwaterowanie, w formie regularnego, comiesięcznego przekazywania środków przeznaczonych na te cele, w wysokości pozwalającej na pełne pokrycie tych kosztów, ustalonych na podstawie właściwych przepisów francuskich, realizując przyjęte na siebie zobowiązania w tym zakresie przed skierowaniem oficera na szkolenie we Francji.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J.R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...]z dnia [...]marca 2011 r. oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji.

Skarżący zarzucił, że odmowa uwzględnienia jego roszczenia narusza przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 września 2001 r. w sprawie określenia wysokości uposażenia oraz szczegółowych warunków ustalania i wypłacania innych należności pieniężnych żołnierzom skierowanym do akademii i szkół oraz na kursy za granicę oraz organów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 102, poz. 1121 z późn. zm.), jak również, że organ nie zastosował się do zaleceń Sądu zawartych w wyrokach zapadłych w sprawie. Nadto zainteresowany podniósł, że rozstrzygnięcie sprawy narusza przepis art. 87 ust. 1 Konstytucji, gdyż postępowanie dowodowe nie zostało oparte na przepisach prawa powszechnie obowiązującego.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Sąd I instancji uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji podniósł, że istotą sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie charakteru otrzymanego przez skarżącego od strony francuskiej świadczenia pieniężnego w wysokości 18.246 euro, bowiem ta okoliczność ma zasadnicze znaczenie dla sprawy, gdyż od jej wyjaśnienia zależy, czy w sprawie znajdują zastosowanie przepisy § 2 pkt 1 i 2 cytowanego rozporządzenia z dnia 6 września 2001 r.

Wskazał, iż zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693 ze zm.), żołnierzom skierowanym do akademii i szkół oraz na kursy za granicę przysługiwało uposażenie i inne należności. Stosownie do treści § 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 września 2001 r. w sprawie określenia wysokości uposażenia oraz szczegółowych warunków ustalania i wypłacania innych należności pieniężnych żołnierzom skierowanym do akademii i szkół lub na kursy za granicę oraz organów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 102, poz. 1121 ze zm.), żołnierz skierowany na szkolenie za granicę otrzymuje:

1. stypendium miesięczne na pokrycie kosztów utrzymania za granicą oraz kosztów wyżywienia w przypadku nieotrzymania przez żołnierza bezpłatnego wyżywienia, a także na zakup niezbędnych pomocy szkolnych i naukowych,

2. zwrot kosztów zakwaterowania, w razie nieotrzymania bezpłatnego zakwaterowania w okresie szkolenia.

Podał, że w rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, iż skarżący podczas pobytu we Francji nie otrzymywał bezpłatnego wyżywienia ani zakwaterowania w okresie szkolenia.

Sąd I instancji wskazał, iż w dniu 4 kwietnia 2002 r. została podpisana umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Francuskiej o współpracy w dziedzinie obronności, która weszła w życie z dniem 1 grudnia 2002 r. (jak wskazuje Minister Obrony Narodowej), która zmieniła zasady finansowania szkoleń i studiów na uczelniach stron umowy, które to kwestie regulowało poprzednio porozumienie pomiędzy Ministrem Obrony Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej a Ministrem Obrony Republiki Francuskiej z dnia 15 czerwca 1992 r. w sprawie ustanowienia współpracy w dziedzinie obronności.

Zgodnie z art. 13 pkt 1 tej umowy, o ile strony nie postanowią inaczej, w dziedzinie szkolenia, Państwo wysyłające pokrywa koszty transportu członków personelu wojskowego i cywilnego w obie strony, do punktu wjazdu na terytorium Państwa przyjmującego i w drodze powrotnej, od punktu wyjazdu z terytorium Państwa przyjmującego oraz pokrywa należne im świadczenia, wynikające z przepisów Państwa wysyłającego.

Państwo przyjmujące zapewnia nieodpłatnie członkom personelu wojskowego i cywilnego warunki niezbędne do wykonywania powierzonych im funkcji, z zastrzeżeniem następujących postanowień:

a) w odniesieniu do członków personelu wojskowego i cywilnego odbywających krótki pobyt (mniej niż sześć miesięcy, z wyjątkiem wspólnych ćwiczeń i szkoleń, których warunki finansowania są przewidziane w odrębnym porozumieniu) na terytorium Państwa przyjmującego, Państwo przyjmujące pokrywa zgodnie z programem wizyty koszty transportu służbowego na swoim terytorium, koszty zakwaterowania i wyżywienia, koszty imprez kulturalnych oraz koszty służbowych połączeń telefonicznych z Państwem wysyłającym;

b) w odniesieniu do członków personelu wojskowego i cywilnego oraz towarzyszących im członków rodzin, odbywających długie pobyty (powyżej sześciu miesięcy) na terytorium Państwa przyjmującego, Państwo wysyłające pokrywa koszty transportu, zakwaterowania i wyżywienia. Jednakże członkom personelu wojskowego i cywilnego pełniącym funkcje lektorów ministerstwo obrony Państwa przyjmującego zapewnia nieodpłatne zakwaterowanie oraz wyżywienie w miejscu wykonywania funkcji;

c) w przypadku stażystów w szkołach wojskowych i jednostkach sił zbrojnych Państwo przyjmujące rozważy możliwość pokrycia kosztów nauczania, jak również przyznania stypendiów.

Stosownie do art. 17 umowy, w celu wykonania postanowień umowy mogą być zawierane szczegółowe porozumienia.

Natomiast w art. 20 pkt 2 określono, iż umowa może być zmieniona lub uzupełniona w każdym czasie, w formie pisemnej, za zgodą obu stron.

W tej sytuacji, zdaniem Sądu, umowa ta stanowi źródło powszechnie obowiązującego prawa, o czym przesądza art. 87 ust. 1 Konstytucji RP. Należy więc, zdaniem Sądu, przyjąć, iż żaden z przedstawionych obecnie przez organ dokumentów nie potwierdza istnienia dokumentów, z których wynikałoby, że ramach realizowanej przez strony współpracy strona francuska zobowiązała się do pokrycia kosztów związanych z wyżywieniem i zakwaterowaniem skarżącego w okresie odbywania przez niego studiów podyplomowych na terytorium Republiki Francuskiej.

To zobowiązanie miało wynikać z oferty strony francuskiej, jednak poza powołaniem się na powyższą ofertę w notatce służbowej Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego dla Ministra Obrony Narodowej oraz w wyjaśnieniach świadków – osób zaangażowanych w proces kierowania J.R. na szkolenie we Francji, nie można nadal ustalić, ani tym bardziej zweryfikować, treści oferty, ponieważ nie istnieje ona w formie dokumentu. Trudno bowiem zgodzić się z organem, iż potwierdzenie zarówno istnienia jak i treści dokumentu może stanowić karta dziennika korespondencji wychodzącej Departamentu Wojskowych Spraw Zagranicznych z września 2001 r. (nr wych. [...]) dotycząca "materiałów informacyjnych nt. polsko-francuskiej współpracy w dziedzinie szkolenia". Dodać należy, iż żaden ze świadków przesłuchanych na okoliczność istnienia oferty strony francuskiej, w której strona francuska zobowiązałaby się do pokrycia kosztów zakwaterowania i wyżywienia żołnierzy Wojska Polskiego, nie potwierdził, iż ją widział. Bytu owej oferty nie potwierdza żadne z pism Attache Obrony Ambasady Francji. Natomiast z pisma Sekretarza Generalnego ds. Administracji Ministerstwa Obrony Republiki Francuskiej z dnia 15 października 2010 r. wynika, iż nie istnieje dokument urzędowo i oficjalnie potwierdzający uzgodnienia techniczne pomiędzy stroną polską a strona francuską, dotyczących warunków szkolenia.

Z pisma Attache Obrony Ambasady Francji z dnia 26 czerwca 2008 r. wynika, że "świadczenia wypłacone skarżącemu miały na celu pomoc oficerowi w stawieniu czoła wydatkom bieżącym, w szczególności na mieszkanie i wyżywienie, ze względu na wysokie koszty utrzymania w Paryżu". Świadczenia te zostały przekazane na początku nauki, na podstawie decyzji strony francuskiej i bez porozumienia ze stroną polską, zgodnie z art. 15 Instrukcji Ministerialnej [...]z dnia 7 stycznia 1966 r. W piśmie tym wskazano również, iż "ze względu na wejście Polski do Unii Europejskiej i w zastosowaniu reguły dotyczącej krajów sojuszniczych Francji w łonie NATO i w Unii Europejskiej postanowiono, że staże we Francji, o które występuje strona polska, będą odpłatne począwszy od roku 2005. Zasada nieodpłatności została utrzymana dla cyklu 2004 – 2005 w CID". Jednocześnie wskazano, że zasada nieodpłatności została zastosowana przez Francję na podstawie jej własnej decyzji pozostawiającej do uznania kraju wysyłającego stażystów zastosowanie ich własnych uregulowań w tej dziedzinie.

Takie same informacje były zawarte w piśmie Attache Obrony Ambasady Francji z dnia 18 października 2007 r., 17 maja 2006 r.

Określenie "pomoc w sprostaniu wydatkom na życie bieżące" w ocenie Sądu ma wydźwięk socjalny i nie oznacza jakiegokolwiek zobowiązania strony francuskiej, tym bardziej, że przyznane zostało z jej inicjatywy i bez konsultacji ze stroną polską.

Sąd wojewódzki podkreślił, że zarówno z pisma Attache Obrony przy Ambasadzie Francji w Warszawie z dnia 17 maja 2006 r., jak i z pisma z dnia 18 października 2007 r. oraz z 26 czerwca 2008 r. nie wynika jednoznacznie, iż kwota wypłacona J.R. była przeznaczona jedynie na wyżywienie oraz zakwaterowanie. Z analizy tych pism wynika przede wszystkim, iż zgodnie z art. 15 Instrukcji Ministerialnej [...]z dnia 7 stycznia 1966 r. strona francuska może przyznać stypendium niektórym żołnierzom innych krajów, którzy nie dysponują odpowiednimi środkami na utrzymanie. Oczywiście w pojęciu "utrzymanie" mieszczą się również m.in. opłaty na zakwaterowanie i wyżywienie, które zostały przykładowo zacytowane w przedmiotowych pismach. Jednakże nie można jednoznacznie przyjąć, iż stypendium to jest tożsame z zapewnieniem skarżącemu bezpłatnego wyżywienia i zakwaterowania, do którego zobowiązany był organ ze strony polskiej na podstawie § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 września 2001 r. w sprawie określenia wysokości uposażenia oraz szczegółowych warunków ustalania i wypłacania innych należności pieniężnych żołnierzom skierowanym do akademii i szkół lub na kursy za granicę oraz organów właściwych w tych sprawach.

Zdaniem Sądu, stypendium to miało charakter socjalny, przeznaczony dla żołnierzy uboższych, którzy - w przeciwieństwie do słuchaczy dysponujących znacznie wyższymi środkami pieniężnymi - nie mogą sprostać wydatkom związanym z utrzymaniem w Paryżu bez uszczerbku w bieżącym utrzymaniu ich i ich rodzin.

Odnosząc się do dołączonych do akt administracyjnych not z dnia 20 grudnia 2003 r. nr [...]oraz z 6 sierpnia 2002 r. nr [...]Sąd I instancji zgodził się ze skarżącym, iż druga z tych not dotyczy finansowania kosztów kształcenia stażystów zagranicznych we francuskich szkołach wojskowych w roku szkolnym 2002/2003, a więc nie dotyczy okresu w którym przebywał on na szkoleniu we Francji. Natomiast pierwsza z tych not pomimo, iż faktycznie dotyczy okresu kształcenia w roku 2003/2004, stanowi dokument, z którego wynika, iż załączona do niego siatka finansowania została opracowana w porozumieniu z placówkami, a warunki finansowania w niej zawarte stanowić mają przedmiot specyficznych porozumień zawartych pomiędzy Departamentem i krajami partnerskimi. Jest to więc jedynie dokument roboczy, a nie zawarte pomiędzy stronami porozumienie w zakresie warunków finansowania kosztów kształcenia stażystów polskich we francuskich szkołach wojskowych.

Tak więc, zdaniem Sądu, z żadnego z dokumentów przedłożonych do akt sprawy nie wynika, iż strona francuska zobowiązała się do pokrycia kosztów zakwaterowania i wyżywienia poniesionych przez skarżącego w czasie pobytu we Francji. Tym samym przyjąć należy, iż świadczenia wypłacone skarżącemu przez stronę francuską miały mu pomóc w sprostaniu wydatkom na życie bieżące, w szczególności na wyżywienie i zakwaterowanie, ze względu na wysokie koszty utrzymania w Paryżu. Natomiast decyzja o wypłacie świadczeń została podjęta z inicjatywy strony francuskiej, natomiast do uznania kraju wysyłającego pozostawiono zastosowanie jego własnych przepisów w tej dziedzinie. Określenie "pomoc w sprostaniu wydatkom na życie bieżące" świadczy, zdaniem Sądu, iż było to świadczenie socjalne i nie oznacza wykonania jakiegokolwiek zobowiązania strony francuskiej, tym bardziej, że przyznane zostało z jej inicjatywy i bez konsultacji ze stroną polską.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Obrony Narodowej, zaskarżając wyrok w całości zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj.

1) § 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 września 2001 r. w sprawie określenia wysokości uposażenia oraz szczegółowych warunków ustalania i wypłacania innych należności pieniężnych żołnierzom skierowanym do akademii i szkół oraz na kursy za granicę oraz organów właściwych w tych sprawach poprzez ich niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że tylko zapewnienie przez organizatora nauki wyżywienia i zakwaterowania w naturze zwalnia organ wojskowy z wypłaty należności, o których mowa w tych przepisach, gdy tymczasem wykładnia celowościowa prowadzi do wniosku, że organ wojskowy zwolniony jest z wypłaty należności jeżeli zapewni, że organizator nauki przyzna i wypłaci żołnierzowi środki finansowe na pokrycie kosztów wyżywienia i zakwaterowania, tzn. bezpłatność, o której mowa we wskazanych przepisach oznacza, iż żołnierz nie musi ponosić kosztów wyżywienia i zakwaterowania z własnych środków,

2) § 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 września 2001 r. w sprawie określenia wysokości uposażenia oraz szczegółowych warunków ustalania i wypłacania innych należności pieniężnych żołnierzom skierowanym do akademii i szkół oraz na kursy za granicę oraz organów właściwych w tych sprawach poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. wskazanie, że powyższe przepisy stanowią podstawę, do wypłaty skarżącemu należności, w sytuacji gdy strona francuska - wywiązując się ze swoich zobowiązań - zapewniła oficerowi środki na pokrycie kosztów zakwaterowania i wyżywienia czyli skarżący nie musiał kosztów tych ponosić z własnych środków,

3) art. 13 pkt 1 w zw. z art. 17 i art. 18 Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Francuskiej o współpracy w dziedzinie obronności zawartej w Paryżu w dniu 4 kwietnia 2002 r. poprzez jego nie zastosowanie, podczas gdy przepis ten wskazuje na podstawy prawne przyjęcia przez stronę francuską zobowiązania do pokrycia kosztów kształcenia, wyżywienia i zakwaterowania polskich oficerów szkolących się.

Ponadto skarżący kasacyjnie organ zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego tj.

1) art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 3 § 1 i 141 § 4 P.p.s.a w zw. z art. 75 i art. 80 kpa poprzez naruszenie zasady oceny prawidłowości działania administracji publicznej na podstawie akt sprawy i mieszczącej się w niej zasady swobodnej oceny dowodów - w wyniku dowolnej oceny części materiału sprawy i w następstwie tej błędnej oceny przyjęcie, m.in. że :

wypłacone przez stronę francuską stypendium miało charakter socjalny,

strona polska i francuska nie uzgodniły zasad pokrywania kosztów kształcenia

i pobytu polskich żołnierzy we Francji,

- strona francuska nie była zobowiązana do wypłaty oficerowi należności na

pokrycie kosztów zakwaterowania i wyżywienia;

2) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu wyroku :

pisma Dyrektora ds, Współpracy Wojskowej i Obrony Ministerstwa Spraw

Zagranicznych Francji Nr [...]z dnia 12 lipca 1999 r.

skierowanego do Ministra Obrony Francji informującego o zmianach w zasadach

pokrywania kosztów kształcenia i pobytu stypendystów z innych krajów,

pisma Dyrektora ds. Współpracy Wojskowej i Obrony Ministerstwa Sprawa

Zagranicznych Francji nr [...]z dnia 11 grudnia 2009 r. skierowanego

do Attache ds. Obrony przy Ambasadzie Polski we Francji informującego na co

przeznaczone było stypendium wypłacane polskim oficerom szkolącym się we

Francji,

- zeznań świadka kmdr. rez. E.C.;

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej zwane jako P.p.s.a.), zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

W zasadzie skarga kasacyjna zmierza poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 Ppsa w zw. z art. 75 i art. 80 Kpa do zakwestionowania ustaleń Sądu I instancji w zakresie charakteru stypendium wypłacanego przez stronę francuską J.R..

Zdaniem skargi kasacyjnej wbrew ocenie Sądu nie miało ono charakteru socjalnego, lecz wynikało ze zobowiązań przyjętych przez stronę francuską w zakresie zapewnienia słuchaczom Ogólnowojskowego Kolegium Obrony w Paryżu bezpłatnego wyżywienia i zakwaterowania. Na uzasadnienie swoich twierdzeń skarga kasacyjna powołuje się na znajdujące się w aktach sprawy zeznania świadków C., B. i N. oraz pisma z dnia 12 lipca 1999r, z dnia 11 grudnia 2009r., z dnia 15 października 2010r., jak również noty wraz z notatkami wyjaśniającymi z dnia 26 sierpnia 2002r. i z dnia 20 grudnia 2003r.

W tym miejscu należy przypomnieć, że w niniejszej sprawie wypowiadał się już Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2010r. oddalił skargę kasacyjną Ministra Obrony Narodowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2005r. II SA/Wa 1523/08 uchylającego decyzję organów obu instancji i stwierdził, że Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że organy nie ustaliły charakteru otrzymanego przez skarżącego od strony francuskiej świadczenia pieniężnego w wysokości 18246 euro. Okoliczność ta ma zasadnicze znaczenie dla sprawy, gdyż od jej wyjaśnienia zależy czy w sprawie znajdą zastosowanie przepis § 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia z dnia 6 września 2001 r. w sprawie określenia wysokości uposażenia oraz szczegółowych warunków ustalania i wypłacania innych należności pieniężnych żołnierzom skierowanym do akademii i szkół lub na kursy za granicę oraz organów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr. 102, poz. 1121 ze zm. ).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie w dalszym ciągu brak jest dowodów na okoliczność, iż stypendium wypłacane przez stronę francuską wynikało z przyjętego zobowiązania w zakresie zapewnienia słuchaczom bezpłatnego wyżywienia i zakwaterowania i przeznaczone było wyłącznie na ten cel. W sprawie jest poza sporem, że nie istnieje w formie dokumentu oferta strony francuskiej precyzująca warunki współpracy.

Objęcie Polski stawką wskazaną w kolumnie 12 DAF, uwzględniającej koszty zakwaterowania i wyżywienia polskich oficerów wcale nie świadczy o tym, iż faktycznie stawka ta była stosowana. Po pierwsze przyznanie stawki z kolumny 12 DAF uniemożliwiało wypłatę słuchaczom stypendium, podczas gdy skarżący takie stypendium otrzymywał. W piśmie z dnia 12 lipca 1999r., na które powołuje się skarga kasacyjna wyraźnie zostało zapisane, że przyjęcie wyższej stawki utrzymania oznacza regulowanie wszelkich kosztów przez DCMD i nieprzelewanie żadnej kwoty stypendium stażystom ( k. 60 ). W takiej sytuacji skarżący nie mógłby zatem otrzymywać stypendium, podczas gdy jak wynika z tego samego pisma stawka niższa uwzględniała tylko koszty kształcenia, albowiem pozostałe koszty (wyżywienie, zakwaterowanie ) były ponoszone prze stażystów. W tym przypadku w celu zrekompensowania różnicy kosztów życia pomiędzy krajem pochodzenia, a Francją stażystom było wypłacane bezpośrednio stypendium.

Z innego wymienionego w skardze kasacyjnej pisma wynika, że Francja (DCSD ) wypłacało stypendia naukowe polskim stażystom, pozwalające na pokrycie kosztów zakwaterowania, utrzymania i nauki ( pismo z dnia 11 grudnia 2009r. k. 67 ). O przyznaniu J.R. stypendium naukowego dowodzi też decyzja Ministerstwa Spraw Zagranicznych Francji ( k. 27 akt NSA).

Nie potwierdza stanowiska skarżącego kasacyjnie także nota z dnia 26 sierpnia 2002r. i 20 grudnia 2003r. Jak już stwierdzono to wcześniej, objęcie stażystów z Polski stawką utrzymania z kolumny 12 DAF nie oznacza iż faktycznie stawka ta była stosowana , skoro w takim przypadku stażysta nie powinien ponosić żadnych kosztów, a niewątpliwie J.R. koszty takie ponosił.

Również z pisma z dnia 15 października 2010r. (k. 4 ) wynika, że nie istnieje dokument urzędowo potwierdzający uzgodnienia pomiędzy stronami w zakresie podmiotu zobowiązanego do ponoszenia kosztów wyżywienia i zakwaterowania polskich słuchaczy, podczas gdy pismo to potwierdza iż wypłacone im przez stronę francuską stypendia miały charakter naukowy.

Przywołane w skardze kasacyjnej dokumenty potwierdzają zatem prawidłowość ustaleń i oceny Sądu I instancji co do tego, iż organ nie wykazał zobowiązania strony francuskiej w przedmiocie zapewnienia stażystom polskim bezpłatnego wyżywienia i zakwaterowania, podczas gdy z dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż stypendium otrzymywane przez polskich oficerów miało wydźwięk socjalny i służyło sprostaniu wydatkom na życie bieżące. Oceny tej nie są w stanie zmienić zeznania świadków. Już w wyroku z dnia 8 kwietnia 2010r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wobec braku dowodu w postaci dokumentu potwierdzającego warunki odbywania stażu we Francji przez polskich oficerów, zeznania świadków nie są środkiem dowodowym. Takim dowodem z oczywistych względów nie może być wpis w książce korespondencji wpływu informacji w zakresie polsko – francuskiej współpracy.

W aktach sprawy znajdują się pisma strony francuskiej wskazujące na cel w jakim wypłacane było stypendium – pomoc oficerowi w sprostaniu wydatkom. Istotne jest przy tym, że jak wynika z pisma z dnia 26 czerwca 2008r. stypendium zostało przyznane z wyłącznej inicjatywy strony francuskiej, bez porozumienia z Polską.

Z umowy zawartej w dniu 4 kwietnia 2002r. pomiędzy Polską, a Rządem Republiki Francuskiej o współpracy w dziedzinie obronności wynika, że to Państwo wysyłające pokrywa koszty zakwaterowania i wyżywienia. Nie można zgodzić się ze skargą kasacyjną, że stosownie do art. 13 pkt. 1 umowy w tej konkretnej sprawie strony umówiły się inaczej. Brak jest jakichkolwiek dowodów aby strony umowy tj. rządy obu krajów postanowiły odmiennie niż wynika to z zapisów umowy.

Reasumując do chwili obecnej organy nie przedstawiły dowodu, z którego w sposób nie budzący wątpliwości wynikałoby, że nie są zobowiązane do zwrotu J.R. kosztów wyżywienia i zakwaterowania poniesionych w czasie szkolenia we Francji, co czyni niezasadnym zarzut naruszenia przez Sąd I instancji wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania.

Prawidłowość ustaleń i ich oceny dokonanej przez Sąd I instancji oznacza, że także nieuzasadnione są podniesione w skardze kasacyjne zarzuty naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisu § 2 pkt. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 września 2001r. Zgodnie z w/wym. przepisem żołnierz skierowany na szkolenie za granicę otrzymuje m. in. :

1) stypendium miesięczne na pokrycie kosztów utrzymania za granicą oraz kosztów wyżywienia w przypadku nieotrzymania przez żołnierza bezpłatnego wyżywienia, a także na zakup niezbędnych pomocy szkolnych i naukowych,

2) zwrot kosztów zakwaterowania, w razie nieotrzymania bezpłatnego zakwaterowania w okresie szkolenia.

Skoro w rozpoznawanej sprawie nie zostało udowodnione, że organ został zwolniony z obowiązku zwrotu żołnierzowi kosztów wyżywienia i zakwaterowania w czasie szkolenia za granicą, wobec pokrycia tych kosztów przez organizatora szkolenia, to tym samym nie można skutecznie postawić Sądowi I instancji zarzutu błędnej wykładni § 2 pkt. 1 i 2 rozporządzenia.

Niezależnie od powyższego, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd I instancji nie wyraził poglądu, że tylko zapewnienie przez organizatora nauki wyżywienia i zakwaterowania w naturze zwalnia organ wojskowy z obowiązku wypłaty należności, lecz powiedział, że w żadnej formie organizator nauki nie przejął na siebie obowiązku w tym zakresie, a w szczególności że nie służyło temu celowi stypendium wypłacane słuchaczom przez stronę francuską w czasie szkolenia we Francji.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Ppsa orzekł jak w sentencji.