Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2629/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 102  ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5;
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 138 par. 1 pkt 1;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2013 r. sprawy ze skargi Z. z siedzibą w Z. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (zwany dalej organem) decyzją z dnia [...] października 2012 roku nr [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy ze skargi Z. (zwanego dalej skarżącym) od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2012 r. (zwanego dalej organem I instancji) stwierdzającej, że Pani J. L. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia na podstawie umów o charakterze umów o świadczenie usług, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027, ze zm. - zwanej dalej "ustawą o świadczeniach") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", po rozpatrzeniu odwołania, wniesionego przez płatnika: Z., [...] od decyzji z dnia [...] lipca 2012 r., wydanej przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia stwierdzającej, że Pani J. L. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia na podstawie umów o charakterze umów o świadczenie usług, do których mają odpowiednie zastosowanie przepisy o zleceniu, zawartych z Z. w [...].

Organ I instancji ustalił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] pismem z dnia [...] września 2011 r., zwrócił się do Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia o rozpatrzenie sprawy dotyczącej objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym Pani J. L. z tytułu zatrudnienia na podstawie umów cywilnoprawnych o świadczenie usług przez płatnika: Z. w [...]. W ocenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] opisywane umowy są umowami o świadczenie usług, w których przedmiotowe świadczenie znajduje wyraz w działalności odpowiednio tylko ukierunkowanej, bez obowiązku osiągnięcia wskazanego celu i nie pozwala przyjąć, że praca była wykonywana na warunkach umów o dzieło, określonych w art. 627-646 k.c., lecz wskazuje na to, że była to praca na warunkach charakterystycznych dla umów zlecenia, określonych w art. 734-750 k.c.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, po analizie zgromadzonych dokumentów, wydał decyzję stwierdzającą, że Pani J. L. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia na podstawie umów o charakterze umów o świadczenie usług, do których mają odpowiednie zastosowanie przepisy o zleceniu zawartych z Z. w [...], a nazwanych "umowami o dzieło", w okresach:

- od dnia [...] września 2007 r. do dnia [...] września 2007 r. na podstawie umowy nr [...],

- od dnia [...] października 2008 r. do dnia [...] października 2008 r. na podstawie umowy [...],

- od dnia [...] listopada 2008 r. do dnia [...] listopada 2008 r. na podstawie umowy nr [...],

- od dnia [...] grudnia 2008 r. do dnia [...] grudnia 2008 r. na podstawie umowy nr [...].

Odwołanie w ustawowym terminie złożyło Z., w [...] wskazując, że organ I instancji niesłusznie przypisuje cechy charakteryzujące umowy zlecenia do umów będących przedmiotem zaskarżonej decyzji.

Organ wskazał, że Płatnik składek zawarł umowy nazwane "umowami o dzieło" polegające na doborze treści programowych, opracowaniu rozkładu materiału z podziałem na jednostki edukacyjne, przeprowadzeniu zajęć zgodnie z opracowanym materiałem, np. matematyki, biologii, fizyki, języka polskiego, języka niemieckiego. Ponadto uznał, że w umowach nazwanych "umowami o dzieło" nie został określony konkretny rezultat ani efekt jaki miałby powstać. W oparciu o umowy nazwane "umowami o dzieło" działania ubezpieczonych, z którymi płatnik składek zawarł umowy polegały na wykonywaniu pracy w miejscu wyznaczonym przez płatnika składek, nauczaniu młodzieży szkolnej - osób dorosłych, prowadzeniu zajęć lekcyjnych według programu nauczania zatwierdzonego przez Ministerstwo Edukacji Narodowej, prowadzeniu zajęć lekcyjnych zgodnie z ustalonym przez dyrektora szkoły planem lekcji, dokonywaniu wpisów w dziennikach lekcyjnych (temat zajęć, obecność uczniów, ocen oraz dat zajęć), wykonywaniu pracy pod nadzorem dyrektora szkoły.

Wskazał, że podziela stanowisko organu pierwszej instancji i nie znajduje podstaw do jego zmiany.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, wnosząc o jej uchylenie w całości i ustalenie, że Zainteresowaną i Płatnika składek łączyły umowy o dzieło w okresach podanych w zaskarżonej decyzji albo o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji Prezesa [...] Funduszu Zdrowia w [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia z uwagi na nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy w postaci nie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania zawnioskowanego świadka Dyrektora Szkoły Pani R. J. oraz przesłuchania za stronę składającą skargę Płatnika składek Prezesa Zarządu Pana J. S. na okoliczności faktyczne podane w piśmie Płatnika składek z dnia [...].06.2012r., które miały na celu wyjaśnienie okoliczności faktycznych i prawnych związanych z umowami o dzieło zawartymi przez Płatnika składek z Zainteresowaną oraz o zasądzenie kosztów procesu. Jego zdaniem Organ I instancji Dyrektor [...] Oddziału NFZ w [...] pominął dowód zgłoszony przez Płatnika składek w postaci przesłuchania świadka Dyrektora Szkoły Pani R. J. oraz przesłuchanie za Płatnika składek Prezesa Zarządu Pana J. S. uznając arbitralnie, że nie wniosą oni nic nowego do sprawy. Wobec czego wskazał, że postępowanie powyższe jest niezgodne z przepisami kpa nakazującymi umożliwienie wypowiedzenia się stronom w każdym stadium postępowania administracyjnego w celu dowiedzenia swoich racji i organ administracyjny nie powinien pomijać tego wniosku dowodowego Skarżącego.

Wobec powyższego wnosi jak na wstępie.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także: p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania jest skarga Z. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2012 roku utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2012r. stwierdzająca, że Pani J. L. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia na podstawie umów o charakterze umów o świadczenie usług.

Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, którymi są m.in. osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., Nr 16, poz. 93, z późn. zm.), zwanej dalej "k.c.", stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, lub osoby z nimi współpracujące. W związku z powyższym osoba spełniająca przesłanki do podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu umowy zlecenia podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Na podstawie art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający.

Osoba, z którą zakład zawierał umowy cywilnoprawne nazwane "umowami o dzieło" wykonuje pracę w sposób wskazujący, iż jest to typowe świadczenie usług, co w konsekwencji oznacza, że osoba ta podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, jako zleceniobiorca. Płatnik składek zawarł umowy nazwane "umowami o dzieło" polegające na doborze treści programowych, opracowaniu rozkładu materiału z podziałem na jednostki edukacyjne, przeprowadzeniu zajęć zgodnie z opracowanym materiałem, np. matematyki, biologii, fizyki, języka polskiego, języka niemieckiego. Ponadto wskazano, iż w umowach nazwanych "umowami o dzieło" nie został określony konkretny rezultat ani efekt jaki miałby powstać. W oparciu o umowy nazwane "umowami o dzieło" działania ubezpieczonych, z którymi płatnik składek zawarł umowy polegały na wykonywaniu pracy w miejscu wyznaczonym przez płatnika składek, nauczaniu młodzieży szkolnej - osób dorosłych, prowadzeniu zajęć lekcyjnych według programu nauczania zatwierdzonego przez Ministerstwo Edukacji Narodowej, prowadzeniu zajęć lekcyjnych zgodnie z ustalonym przez dyrektora szkoły planem lekcji, dokonywaniu wpisów w dziennikach lekcyjnych (temat zajęć, obecność uczniów, ocen oraz dat zajęć), wykonywaniu pracy pod nadzorem dyrektora szkoły. Jednocześnie należy zauważyć, że zawarte przez płatnika składek umowy nazwane "umowami o dzieło" stanowią tytuł do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, w związku ze świadczeniem przez ubezpieczonych usług, do których zgodnie z k.c. mają zastosowanie przepisy dotyczące zlecenia.

Zgodnie z art. 734 § 1 k.c. przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Natomiast zgodnie z art. 627 k.c. przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Przedmiotem umowy jest zatem zobowiązanie do wykonania określonego dzieła, które może mieć charakter materialny jak i niematerialny, zaś sama umowa jest umową rezultatu. W judykaturze przyjmuje się, że umowa zlecenia to umowa o świadczenie usług, a umowa o dzieło to umowa polegająca na wykonywaniu usług (umowa rezultatu). Kryterium pozwalającym odróżnić umowę o dzieło od umowy zlecenia jest również możliwość poddania umówionego rezultatu dzieła sprawdzeniu na istnienie wad fizycznych. W związku z powyższym wypełnianie zadań w ramach przedmiotowych umów nazwanych "umowami o dzieło", tj. dobór treści programowych, opracowanie rozkładu materiału z podziałem na jednostki edukacyjne, przeprowadzenie zajęć zgodnie z opracowanym rozkładem materiału z języka polskiego, nie może zostać zakwalifikowane jako umowa o dzieło, gdyż polegały one na dokonywaniu czynności z należytą starannością. Umowy te były nakierowane na podjęcie działań i dokonywanie określonych czynności przez Panią J. L.. Natomiast przedmiotem umowy o dzieło może być dzieło materialne (rzecz określona co do tożsamości, powstała jako rezultat indywidualnej działalności twórczej przyjmującego zamówienie) oraz dzieło niematerialne (np. utwór w rozumieniu prawa autorskiego). Umowy zawarte pomiędzy Panią J. L. a Z. w [...] nie noszą znamion umowy o dzieło, gdyż nie zobowiązywały zleceniobiorcy do wykonania ściśle określonego wytworu - dzieła. Ponadto należy zauważyć, że nauczanie w szkole ma zawsze charakter pracy wychowawczo-pedagogicznej, której nie można wykonywać w ramach umowy o dzieło, gdyż nie prowadzi do dającego się sprecyzować dzieła. Nie można określić rezultatu w postaci nauczenia biologii, jako konkretnego, ściśle określonego dzieła, tym samym przedmiotowe umowy, zawarte pomiędzy Panią J. L. a Z. w [...]były umowami starannego działania.

Zarzut, że organ I instancji nie przeprowadził dowodu w postaci przesłuchania w charakterze świadka dyrektora szkoły Pani R. J., jak i przesłuchania w charakterze strony Prezesa Zarządu Pana J. S. w ocenie sądu nie miał wpływu na treść rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do wydania. Umowy zostały sformułowane w sposób pozwalający na zakwalifikowanie ich charakteru prawnego. Zdaniem Sądu dowód z przesłuchania stron może być przeprowadzony posiłkowo jedynie wówczas, gdy po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy a w tej sprawie takich nie było.

W ocenie Sądu Decyzje stwierdzają, że Pani J. L. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia na podstawie umów o charakterze umów o świadczenie usług, do których mają odpowiednie zastosowanie przepisy o zleceniu zawartych z Z. w [...], nazwanych "umowami o dzieło", we wskazanych okresach. To Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest organem zobowiązanym do prawidłowego ustalenia wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne dla Pani J. L..

Zdaniem Sądu należy uznać, iż organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organy administracji - rozstrzygając sprawę - oparły się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach, organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) orzekł jak w sentencji.