Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 588/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33, art.62
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 588/13 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 października 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska (spr.), Sędziowie: WSA Paweł Dąbek, WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant st.sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2013 r., sprawy ze skargi B.F., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 28 lutego 2013 r. Nr [...], w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowejz 28 lutego 2013r. nr (...) po rozpatrzeniu zażalenia B. F., utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z 25 stycznia 2013r. nr (...) odmawiające uznania zasadności zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z 29 listopada 2012r. nr (...)

Powyższe postanowienia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr (...) z 29 listopada 2012r. na zaległość B. F. w podatku od towarów i usług za styczeń 2005r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w Wadowicach dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej wynikającej z zasądzonych od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony kosztów postępowania sądowego (zawiadomienie o zajęciu z 29 listopada 2012r. nr (...) Powyższy tytuł wykonawczy wraz z zajęciem doręczono zobowiązanemu w dniu 14 grudnia 2012r.

W związku z dokonanym zajęciem zobowiązany wniósł zarzuty oparte na art. 33 pkt 1 i pkt 9 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm. dalej- u.p.e.a.), tj. nieistnienie obowiązku podlegającego egzekucji i prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez niewłaściwy organ. Zobowiązany domagając się umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazał, że decyzje określające zobowiązanie w podatku od towarów i usług za 2004r. i 2005r. zostały wydane na zasadzie szacowania. W związku z faktem, że decyzje za 2004r. zostały uchylone (wyrok NSA sygn. akt: I FSK 1451/11), to decyzje dotyczące 2005r. nie mogą się ostać w obiegu prawnym. Podniesiono też, że organem właściwym do prowadzenia egzekucji, na skutek zbiegu egzekucji, jest Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym.

Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił uznania zasadności powyższych zarzutów. Zwrócił uwagę, że Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał decyzje w sprawie wymiaru uzupełniającego poprzez zmianę decyzji wydanych w dniu 3 czerwca 2009r w zakresie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do sierpnia 2005r. o numerach (...) które zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej a następnie zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który skargi oddalił wyrokiem z 1 kwietnia 2011r. sygn. akt: I SA/Kr 742/10).

Pismem z 17 grudnia 2012r. strona złożyła wniosek, domagając się uchylenia powyższych decyzji z 3 czerwca 2009r. i wznowienia postępowania w tej sprawie. Decyzja o nr (...) funkcjonuje jednak w obrocie prawnym i jest ostateczna. Dotyczy ona zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń 2005r., którego termin płatności upłynął 25 lutego 2005r. i które stało się zaległością, na którą wystawiono tytuł wykonawczy celem przymusowego dochodzenia.

W kwestii niewłaściwości organu egzekucyjnego wyjaśniono, że w dniu 29 marca 2012r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym postanowieniem o sygn. akt KM 175/12 umorzył prowadzone postępowanie i zwrócił tytuły wykonawcze wobec bezskutecznej egzekucji.

Na powyższe rozstrzygnięcie zobowiązany złożył zażalenie zarzucając naruszenie art. 773 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego w zw. z art. 62 u.p.e.a. W uzasadnieniu wskazano, że Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym został wskazany przez sąd jako właściwy do prowadzenia pozostających w zbiegu egzekucji. Z przesyłanych informacji o przebiegu egzekucji wynika też, że posiadał on wiedzę o prowadzonej egzekucji administracyjnej.

Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymując zaskarżone postanowienie przedstawił przepisy regulujące zgłaszanie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego i zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie wierzyciel nie wyraził swojego stanowiska w oddzielnym postanowieniu, ponieważ zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2007r. sygn. akt I FPS 4/06, nie było to konieczne.

Odpowiadając na zarzut nieistnienie obowiązku podlegającego egzekucji wyjaśniono ponownie, że decyzja (...), będąca podstawą wystawienia tytułu wykonawczego funkcjonuje w obrocie prawnym i jest ostateczna. Zauważono też, że obszerne uzasadnienie tej kwestii przez organ I instancji pozostało bez odpowiedzi ze strony zobowiązanego.

W odpowiedzi na zarzut prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez niewłaściwy organ wyjaśniono natomiast, że tytuł wykonawczy nr (...) został wystawiony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w dniu 29 listopada 2012r., a więc na długo po umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym które nastąpiło w dniu 29 marca 2012r. A zatem skoro komornik umorzył prowadzone przez siebie postępowanie egzekucyjne, to należy przyjąć, że zbieg egzekucji przestał istnieć, a Naczelnik Urzędu Skarbowego jako właściwy miejscowo, ze względu na miejsce zamieszkania zobowiązanego, mógł wszcząć egzekucję do majątku B. F. Zgodnie bowiem z art. 22§2 u.p.e.a. właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego.

Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej zobowiązany złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, domagając się jego uchylenia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie:

1.art. 26 u.p.e.a. poprzez dopuszczenie się uchybienia polegającego na wydaniu przedmiotowego tytułu wykonawczego na podstawie decyzji ustalających wysokość obowiązku podatkowego metodą oszacowania przy uwzględnieniu uchylonej decyzji podatkowej,

2.art. 29 w zw. z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że obowiązek podatkowy istnieje w przedmiotowej wysokości mimo, że obowiązek podatkowy za okres od kwietnia do grudnia 2004r. wygasł z powodu uchylenia decyzji o nałożeniu podatku prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 listopada 2012r. sygn. akt: I FSK 1451/11, a kwota, na którą tytuł wykonawczy opiewa jest naliczona w oparciu o decyzje uchylone,

3.art. 773§3 Kodeksu postępowania cywilnego w zw. z art. 62 u.p.e.a., poprzez prowadzenie egzekucji do tego samego składnika majątku zobowiązanego przez kilka organów egzekucyjnych.

Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm. dalej-p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145§1 p.p.s.a. W wypadku braku podstaw do uwzględnienia skargi, sąd oddala ją, co wynika z art. 151 p.p.s.a. Stosownie do art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., sąd uchyla zaskarżony akt administracyjny, gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że tytuł wykonawczy nr (...) z 29 listopada 2012r. w oparciu o który prowadzona jest egzekucja administracyjna został wystawiony na podstawie ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z 3 czerwca 2009r. nr (...). Skarżący złożył wniosek (w trybie postępowania wznowieniowego) domagając się wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego, jednakże decyzja ta nadal pozostaje w obrocie. Dopóki w obiegu prawnym pozostaje decyzja ostateczna stanowiąca tytuł wykonawczy, podlega ona egzekucji, a organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania tej decyzji i nie ma możliwości negowania prawidłowości nałożenia obowiązków. Ewentualna wadliwość decyzji nakazującej czynności może być podnoszona w innym, odrębnym postępowaniu, nie zaś w sprawie, której przedmiotem jest wyłącznie ocena legalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Zarzut nieistnienia obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji organu podatkowego nie mógł być zatem uwzględniony.

Za chybiony należało także zarzut dotyczący niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego. Należy zgodzić się z Dyrektorem Izby Skarbowej, że uprzednie umorzenie postępowania egzekucyjnego nie uniemożliwia wszczęcia go ponownie.

Stosownie do treści art. 60§1 u.p.e.a. umorzenie postępowania egzekucyjnego powoduje - co do zasady - uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych. Oznacza to, że w ten sposób zostaje przywrócony stan istniejący przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Z mocy samego prawa zostają bowiem uchylone dokonane czynności egzekucyjne. Nie ma jednak przeszkód, by prowadzić postępowanie egzekucyjne ponownie. Za dopuszczalnością ponownego wszczęcia umorzonego wcześniej postępowania egzekucyjnego dotyczącego określonego obowiązku, jeśli zaistnieje sytuacja, w której egzekucja ta stanie się dopuszczalna wypowiada się również literatura (por. T. Jędrzejewski, M. Masternak, P. Rączka, Administracyjne postępowanie egzekucyjne, Toruń 2003, s. 127-128).

Zaznaczyć trzeba, że instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Ostateczne postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie oznacza wszakże, że na zobowiązanym przestał ciążyć obowiązek, którego wykonanie było przedmiotem umorzonego postępowania. Nie można mu również przypisywać waloru res iudicata (powagi rzeczy osądzonej), ponieważ organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29§1 u.p.e.a.). Zatem przyjęcie poglądu, że umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza niemożność jego ponownego wszczęcia - poza przypadkiem wskazanym w art. 61 u.p.e.a. -jest niedopuszczalne również z tego powodu, że de facto pozbawiałoby ono wierzyciela możliwości egzekwowania obowiązków wynikających z ostatecznych decyzji lub postanowień właściwych organów administracji publicznej albo prawomocnych orzeczeń sądowych.

W niniejszej sprawie nastąpiło ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec Skarżącego przez doręczenie mu odpisu tytułu wykonawczego. Wcześniej wszczęte postępowanie egzekucyjne obejmujące należności alimentacyjne zostało umorzone postanowieniem z 29 marca 2012r. z uwagi na jego bezskuteczność przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym, który był wyznaczony do prowadzenia łącznej egzekucji (sądowej i administracyjnej). Wierzyciel wystawił zatem nowe tytuły wykonawcze, które dotyczą innych należności tj. podatku VAT za styczeń 2005r.

Na skutek umorzenia uprzednio prowadzonej egzekucji przestał istnieć tzw. zbieg egzekucji. Zbieg egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej do tego samego przedmiotu o którym stanowi art. 62 u.p.e.a. oraz art. 773§3 k.p.c., nie następuje w wyniku samego zamiaru zastosowania środków egzekucyjnych, lecz dopiero w wyniku ich zastosowania, skutkiem czego następuje ustalenie tożsamości przedmiotu zastosowanych środków egzekucyjnych i dopiero podejmowanie dalszych czynności egzekucyjnych podlega rygorowi art. 773§3 k.p.c. Nie wynika z jakiegokolwiek przepisu prawa, aby przed zastosowaniem środka egzekucyjnego, administracyjny organ egzekucyjny miał obowiązek ustalać, czy może dojść do zbiegu egzekucji administracyjnej z egzekucją sądową i na tej podstawie uznać, iż do takiego zbiegu doszło, zanim jeszcze organ ten dokonał czynności z art. 26§5 u.p.e.a. skutkującej wszczęciem administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Taka sytuacja nie miała miejsca w sprawie.

W tym stanie rzeczy skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz.270 ze zm.).