Postanowienie WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 995/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-01-19 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej~Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 260 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] r. o sygn. akt I SA/Sz 995/16 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2011 r. utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Skarżący J.K., po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że nie pracuje, nie uzyskuje żadnego dochodu oraz nie posiada żadnego majątku ruchomego oraz nieruchomości. Wnioskodawca podał, że w chwili obecnej korzysta w ograniczonym zakresie z pomocy finansowej rodziny, a pomoc ta obejmuje tylko podstawowe potrzeby (żywność) oraz bieżące zobowiązania (rachunki za prąd, wodę itp.). Wskazano także, że kwota wpisu [...] zł przekracza możliwości finansowe skarżącego.

Pozostałe rubryki formularza PPF (dotyczące stanu rodzinnego, majątku, wysokości dochodów) zostały wykreślone, poza rubryką dotyczącą zobowiązań

i wydatków, w której podano, że skarżący ponosi opłaty za media w kwocie [...] zł, które pokrywa rodzina wnioskodawcy. Do wniosku dołączono kopie odpisu postanowienia Starszego referendarza sądowego Sądu Rejonowego P. – [...], IX Wydziału Gospodarczego KRS z dnia 16 września 2016 r. wydane w postępowaniu o wpis do rejestru Dłużników Niewypłacalnych zobowiązujące dłużnika do wyjawienia majątku w trybie przepisów K.p.c. o postępowaniu egzekucyjnym (sygn. sprawy [...]).

Skarżący, wykonując zobowiązanie referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, obrazujących jego sytuację finansową i rodzinną, nadesłał:

1. oświadczenie z dnia 14.11.2016 r. wskazujące, że nie jest zarejestrowany jako bezrobotny ani też nie jest zarejestrowany jako osoba korzystająca z pomocy społecznej; pozostaje w związku małżeńskim, ma orzeczoną separację

i rozdzielność majątkową; nie posiada żadnego tytułu do zajmowanego lokalu, który jest własnością żony, ma udostępniony jeden pokój o pow. [...] m kw.

z możliwością korzystania z łazienki i kuchni; na dzień dzisiejszy nie zakończył działalności gospodarczej, prowadzi rozliczenie w urzędzie skarbowym

w J.;

2. kopię PIT-36 za 2014 r., w którym zadeklarował przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł, dochód [...] zł, rozliczenie straty z lat ubiegłych w kwocie [...] zł;

3. kopię PIT-36 za 2015 r., w którym zadeklarował przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł, stratę [...] zł;

4. zaświadczenie Sądu Rejonowego w P. z dnia 19.09.2016 r. o dokonaniu wpisu do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych;

5. kopie rejestru zakupów i sprzedaży VAT i za czerwiec 2016, lipiec 2016, sierpień 2016 (wartość zakupów brutto: za 06/2016 [...] zł, za 07/2016 [...] zł, za 08/2016 minus [...] zł; obroty ze sprzedaży brutto: 06/2016 [...] zł, 07/2016 [...] zł, 08/2016 [...] zł);

6. raporty wspomagające wyliczenie zaliczki miesięcznej na podatek dochodowy za miesiące maj 2016, czerwiec 2016, lipiec 2016, sierpień 2016, wrzesień 2016, październik 2016 (suma należnych zaliczek od początku roku [...] zł);

7. wyciąg z rachunku w [...] Banku [...] SA za okres od 01.04.2016 r 01.07.2016 r do 30.09.2016 r., saldo końcowe "[...] zł", suma uznań i obciążeń [...] zł;

8. oświadczenie pełnomocnika skarżącego, że godnie z art. 6 ustawy Prawo

o adwokaturze kwota wynagrodzenia pełnomocnika jak i inne informacje związane z wynagrodzeniem są objęte tajemnicą zawodową.

Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2016r., referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, uznając, że nie wykazał on, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Referendarz sądowy zważył przy tym, że koszty sądowe na obecnym etapie sprawy sprowadzają się do wpisu od skargi ustalonego w kwocie [...] zł. W wyniku analizy informacji i oświadczeń skarżącego, zwartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych w odpowiedzi na wezwanie dokumentach, referendarz sądowy stwierdził, że budzą one wątpliwości co do ich kompletności i wiarygodności. Referendarz sądowy wskazał na znaczne przychody i obroty z prowadzonej wcześniej działalności gospodarczej (przychody za 2014 r. w kwocie [...]zł, za 2015 r. w kwocie [...] zł), stwierdzając, że świadczą one o znacznych możliwościach gromadzenia środków pieniężnych we wcześniejszym czasie jednocześnie podnosząc, iż odnotowywanie straty z działalności gospodarczej nie ma znaczenia dla oceny możliwości płatniczych strony.

Referendarz sądowy, w oparciu o przedłożoną korektę rocznego zeznania podatkowego uznał, że podawane przez skarżącego informacje w zakresie źródeł przychodów budzą wątpliwości, gdyż ze wskazanego dokumentu wynikało, że

w 2015 r. uzyskał dodatkowe przychody z udziałów w spółce komandytowo-akcyjnej.

W kontekście przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w zakresie obowiązku alimentacyjnego (art. 23, art. 27 k.r.i.o.) jako zbyt ogólne i niepotwierdzone dokumentami źródłowymi oceniono informacje dotyczące sytuacji rodzinnej, z której wynikało, że skarżący pozostaje w związku małżeńskim, ma rozdzielność majątkową, pozostaje w separacji, zaś żona udostępnia mu pokój o pow. [...] m kw. Zdaniem referendarza sądowego dla oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych istotne jest, czy skarżący jest zdolny do pracy, czy nadal jest udziałowcem spółki i uzyskuje z tego tytułu przychody, czy był w stanie zgromadzić środki pieniężne z przychodów uzyskiwanych wcześniej, a także istotne są dochody i stan posiadania najbliższej rodziny (żony).

W dniu 4 stycznia 2017 r. pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, zarzucając dokonanie błędnych ustaleń faktycznych dotyczących możliwości finansowych wnioskodawcy w zakresie poniesienia znacznych kosztów sądowych. Zdaniem pełnomocnika referendarz dokonał dowolnej i błędnej oceny przedstawionego materiału dowodowego. W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, że referendarz sądowy ocenę w zakresie możliwości płatniczych skarżącego oparł o informacje dotyczące przychodów oraz obrotów z ewidencji VAT z lat wcześniejszych, pomijając okoliczność, że skarżący wykazywał straty, które wywołują negatywne skutki w prowadzonej działalności, zmniejszając posiadane aktywa.

W ocenie pełnomocnika podane informacje w zakresie braku zatrudnienia, nieposiadania majątku, pokrywania bieżących rachunków przez syna skarżącego są wystarczające do przyznania prawa pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej "p.p.s.a"), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3).

Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja ta ma gwarantować możliwość realizacji, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, konstytucyjnego prawa do sądu. Jednakże, z uwagi na fakt, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z niej powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Stosując prawo pomocy, nie można bowiem chronić, czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia.

Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przy czym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 243 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z powyższego wynika, że przesłanką zwolnienia od kosztów sądowych jest okoliczność, że strona postępowania z uzyskiwanych przychodów i posiadanego majątku nie jest w stanie wygospodarować wolnych środków finansowych na pokrycie tych kosztów, albowiem całość środków zużywana jest na niezbędne (tj. niedające się wyeliminować albo czasowo ograniczyć) wydatki związane z utrzymaniem strony i jej rodziny.

Z przytoczonej regulacji wynika również, że ciężar dowodu spoczywa na osobie fizycznej (skarżącym), albowiem zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że podmiot składający wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zobligowany z mocy ustawy do wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, gdyż nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie kosztów postępowania.

Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego

(vide: postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, niepubl.), stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje, z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Jedynym kryterium, jakim kieruje się referendarz sądowy/sąd, rozpatrując wniosek w przedmiocie prawa pomocy, są bowiem możliwości finansowe wnioskującego.

Z tego powodu strona skarżąca musi nie tylko uprawdopodobnić, ale i udowodnić zaistnienie okoliczności uzasadniających wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z tym podmiot, chcący skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielenia, na wezwanie referendarza sądowego/sądu, wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt I OZ 929/12, to orzeczenie i następne dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Niewywiązanie się z tego obowiązku może mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez referendarza sądowego/sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10,).

Sąd, po ponownym zbadaniu akt sprawy, uznał, że zasadnie referendarz sądowy odmówił stronie prawa pomocy w żądanym zakresie. Ocena sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie jest ani dowolna ani błędna.

Po pierwsze, należy wyjaśnić, że dla oceny zdolności płatniczych osoby prowadzącej działalność gospodarczej istotny jest – wbrew twierdzeniu skarżącego - osiągany przychód, nie zaś dochód czy strata, na co wskazano w zaskarżonym postanowieniu. Kategoria przychodu wskazuje bowiem na to, z jakim efektem prowadzona jest działalność gospodarcza. Zaznaczenia w tym miejscu wymaga - jak podkreśla się w orzecznictwie - że nawet osiągana przez przedsiębiorcę strata nie przesądza o tym, że podmiot utracił płynność finansową, a co za tym idzie, powstanie straty nie świadczy automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy. Trzeba pamiętać, że strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodu nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi sytuacji tożsamej z brakiem środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 27 maja 2014 r., II GZ 172/14, CBOSA). Stąd w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować.

Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów

w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego (por. postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2014 r., II FZ 1843/14, CBOSA). Ponadto wskazać trzeba, że w doktrynie utrwalony został pogląd, zgodnie z którym koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44).

W niniejszej sprawie przedłożona dokumentacja finansowa wskazuje, że skarżący w 2014 r. uzyskał przychód z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł (dochód w wysokości [...] zł), w 2015 r. przychody wyniosły [...] zł (strata [...] zł). O tym, że skarżący obracał środkami pieniężnymi świadczą też obroty wykazywane w rejestrach zakupów i sprzedaży VAT.

Zasadnie stwierdził referendarz sądowy, że skala prowadzonej działalności gospodarczej (o czym świadczą ww. przychody z lat 2014 i 2015 oraz obroty pieniężne odnotowywane jeszcze w 2016 r.) pozwala na przyjęcie, że skarżący był w stanie wygospodarować środki na uiszczenie wpisu sądowego, jeśli nie w całości, to chociażby w części. Skarżący zarówno we wniosku, jak i w sprzeciwie nie podał żadnych wyjątkowych okoliczności, które mogłyby podważyć taką ocenę.

Jak wynika z ugruntowanego orzecznictwa sądowoadministracyjnego, za okoliczność taką nie można uznać wpisania skarżącego do rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Sam wpis do RDN następuje bowiem na wniosek wierzyciela wobec braku zapłaty należności stwierdzonej tytułem wykonawczym, a nie świadczy o sytuacji egzystencji w warunkach ubóstwa. Tym samym wpis do RDN nie świadczy automatycznie o trudnej sytuacji finansowej skarżącego, a wskazuje tylko, że nie uiścił on należności, a wierzyciel wystąpił ze stosownym wnioskiem.

Także podnoszona we wniosku i sprzeciwie okoliczność, że skarżący jest zobowiązany do zapłaty kosztów sądowych rzędu [...] zł i w chwili obecnej takiej kwoty nie posiada, nie może automatycznie uzasadniać przyznania prawa pomocy

w sprawie. Jak wyżej wskazano, skarżący, jako podmiot prowadzący wcześniej działalność gospodarczą na tak szeroką skalę i obracając kwotami rzędu kilkudziesięciu milionów złotych powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia ewentualnych kosztów sądowych i to związanych z tą działalnością, również w znacznych kwotach.

Ponadto, słusznie zauważył też referendarz, że wątpliwości budzą dane dotyczące aktualnych możliwości zarobkowych skarżącego, gdyż poza lakonicznymi oświadczeniami, że zakończył prowadzenie działalności gospodarczej, skarżący nie wykazał żadnych nadzwyczajnych okoliczności, świadczących o niezdolności do pracy. Niejasna również pozostaje kwestia możliwości uzyskiwania przychodów z udziału w spółce prawa handlowego.

Referendarz sądowy, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie pominął powyższej okoliczności co do znacznej wysokości wpisu sądowego. Uwzględnienie na etapie oceny sytuacji majątkowej i rodzinnej strony ciążących na niej kosztów postępowania może bowiem (i powinno) nastąpić dopiero, gdy wspomniana sytuacja majątkowa

i rodzinna została w sposób rzetelny i wiarygodny przedstawiona.

Dla oceny, czy strona jest w stanie ponieść koszty postępowania, istotne znaczenie mają bowiem wszystkie okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej

i majątkowej oraz wysokość dochodów zarówno wnioskodawcy jak i jego rodziny. Strona musi wykazać nie tylko swoją sytuację majątkową, lecz również podać dokładne dane o swoim stanie rodzinnym (art. 252 § 1 p.p.s.a.).

W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom skarżącego, przedstawione przez niego we wniosku informacje również w zakresie sytuacji rodzinnej nie były wystarczające do przyznania prawa pomocy.

Jak ustalono, skarżący pozostaje w związku małżeńskim. Zgodnie z art. 27 zdanie pierwsze ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r., poz. 2082 ze zm.), małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Stosownie zaś do treści art. 23 zdanie drugie tej ustawy - małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. W orzecznictwie, zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych, do obowiązków tych zalicza się nie tylko utrzymanie, ale również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1989 r., sygn. akt II CZ 80/89, opubl. w Lex pod nr 8963 i z dnia 5 maja 1967 r., sygn. akt I CZ 37/67, opubl. w Lex pod nr 6155; postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04; postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2015 r. o sygn. akt I GZ 317/15).

Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu, referendarz sądowy uwzględniając treść art. 252 p.p.s.a. oraz orzecznictwo sądów prawidłowo zatem wezwał skarżącego do udzielenia informacji o sytuacji majątkowej i rodzinnej, w tym o stanie majątkowym i dochodach małżonki, chcąc ocenić możliwości zarobkowe i majątkowe małżonki skarżącego w aspekcie udzielenia przez małżonkę pomocy skarżącemu w poniesieniu kosztów sądowych.

Skarżący w odpowiedzi nadesłał jedynie ogólnikowe oświadczenie, że mieszka w domu należącym do żony i ma orzeczoną separację. W sprzeciwie nie odniósł się w ogóle do tych kwestii ani nie nadesłał orzeczenia o separacji, oświadczając ogólnie, że o zasadności jego wniosku ma świadczyć wyłącznie to, że nie pracuje, nie ma majątku, rachunki bieżące opłaca syn. Uniemożliwił zatem zbadanie sytuacji rodzinnej i stwierdzenie, czy jest realne, aby szukał pomocy u współmałżonki w zakresie poniesienia choćby częściowo kosztów sądowych.

Pamiętać należy, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy z tego przede wszystkim względu, iż wiąże się z przeniesieniem ciężaru ponoszenia wydatków w indywidualnej sprawie sądowej jednego obywatela na współobywateli, bowiem to z ich środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia. Jak to bowiem zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08, w razie nie wykazania omawianego uprawnienia próbę przeniesienia ciężaru dotyczącego wnioskującej strony na Skarb Państwa należy oceniać negatywnie. Zatem brak odpowiedzi na pytania dotyczące stanu rodzinnego wnioskodawcy, również wpływa negatywnie na ocenę czy spełnione zostały ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy. Z kolei w postanowieniu z dnia 9 czerwca 2015 r. o sygn. akt I GZ 317/15, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził stanowisko, zgodnie z którym, strona musi wykazać nie tylko swoją sytuację majątkową, lecz również podać dokładne dane o swoim stanie rodzinnym (art. 252 § 1 p.p.s.a.).

W konsekwencji, należało zgodzić się z referendarzem sądowym, że sytuacja wnioskodawcy co do jego zdolności płatniczych budzi wątpliwości, gdyż powyższe świadczy o wybiórczym udostępnieniu przez stronę danych co do jej sytuacji majątkowej i rodzinnej.

Ponownie wskazać należy, że to strona ma przekonać Sąd, że znajduje się

w sytuacji, o której mowa w powołanym wyżej przepisie, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy (zob. np. orzeczenie w sprawie sygn. akt: II FZ 236/08 LEX nr 493749, czy II FZ 101/09 LEX nr 550317).

W okolicznościach niniejszej sprawy, wobec powyższego nie jest błędna ocena referendarza sądowego, że skarżący temu obowiązkowi nie sprostał. Nie można bowiem nie zauważyć, że powoływanie się z jednej strony na brak zatrudnienia (skarżący wyrejestrował działalność w dniu 13 grudnia 2016 r.), brak majątku i oszczędności, a z drugiej strony wykazywanie stałych miesięcznych wydatków i jedynie pomoc syna, w sytuacji gdy skarżący mieszka z żoną i w dalszym ciągu nie uprawdopodabnia istotnych kwestii związanych ze swoim małżeństwem, to informacje co najmniej niepełne odnośnie do rzeczywistej sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych skarżącego. Powoływane okoliczności nie pozwalają przyjąć w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżący i jego żona nie dysponują środkami pieniężnymi, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania w całości lub w części.

Wobec tego trafnie referendarz sądowy uznał, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Od wyjaśnienia swojej sytuacji rodzinnej skarżący uchylił się także w sprzeciwie, stwierdzając jedynie, że wykazał niemożność poniesienia opłaty w kwocie [...] zł i z tego względu powinien uzyskać prawo pomocy w żądanym zakresie. Składanie ogólnych oświadczeń w zakresie stanu posiadania, rodzinnego, braku oszczędności i dochodów, skonfrontowane z aktami niniejszej sprawy może tylko sugerować, że wnioskodawca, nie przedkładając informacji umożliwiających przeprowadzenie przez Sąd pełnej oceny jego sytuacji majątkowej i rodzinnej - niewykluczone, że przemawiającej za przyznaniem prawa pomocy - nie jest w istocie zainteresowany uzyskaniem tego prawa.

Należy również podkreślić, iż ani referendarz sądowy, ani Sąd rozpoznający sprzeciw nie są zobowiązani do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r. o sygn. akt II GZ 774/13).

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd uznał, że nie było podstaw faktycznych i prawnych do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie, wobec czego zaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego utrzymano w mocy.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.