Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2173/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 102 pkt 4, art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 115 pkt 4
journal: Dz.U. 2008 nr 45 poz 271
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Waldemar Śledzik Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi M. B. i B. P. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości przy prowadzeniu apteki w zakresie jej oznakowania zewnętrznego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] czerwca 2010 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz skarżących M. B. i B. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...], Główny Inspektor Farmaceutyczny (dalej także jako GIF) – działając na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 i art. 115 pkt 4 w zw. z art. 102 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. 2008 r. nr 45, poz. 271 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w B. (dalej także jako WIF) z dnia [...] czerwca 2010 r., którą nakazano M. B. i B. P. - wspólnikom spółki cywilnej "F" s.c. z siedzibą w C. (dalej jako skarżące), doprowadzenie oznakowania zewnętrznego apteki "F" położonej w C. przy ul. [...] do określonego w zezwoleniu na jej prowadzenie poprzez usunięcie z szyldu apteki określenia "A", bądź wystąpienie o stosowną zmianę zezwolenia.

Decyzje powyższe zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] maja 2009 r. [...]Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w B. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie naruszenia przez skarżące obowiązującego prawa, regulującego działalność objętą zezwoleniem na prowadzenie przez nie wskazanej na wstępie apteki.

W toku postępowania skarżące wyjaśniły, iż określenie widoczne w witrynie ich apteki, tj. "A" nie stanowi części składowej nazwy apteki, lecz jest dodatkowym oznaczeniem – informacją dla pacjenta, o przystąpieniu przez nie do wspólnego przedsięwzięcia z innymi podmiotami prowadzącymi apteki. Skarżące podkreśliły, że żaden przepis prawa nie zabrania umieszczenia na lokalu apteki dodatkowych oznaczeń. Nadto prawo do takiego działania wynika z chronionej wolności posługiwania się oznaczeniami handlowymi w prowadzeniu działalności gospodarczej.

W wyniku rozpatrzenia materiału dowodowego, [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w B. w dni [...] listopada 2009 r. wydał decyzję, na podstawie której – działając w oparciu o przepisy art. 120 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 102 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne - nakazał doprowadzenie oznakowania zewnętrznego apteki do określonego w zezwoleniu na jej prowadzenie poprzez usunięcie z szyldu apteki określenia "A", bądź wystąpienie o stosowną zmianę zezwolenia. W uzasadnieniu WIF podniósł, iż zgodnie z treścią przepisu art. 86 ust. 2 ustawy – Prawo farmaceutyczne, nazwa apteka zastrzeżona jest wyłącznie dla miejsca świadczenia usług farmaceutycznych. Natomiast w art. 102 cyt. ustawy, wskazane są dane, które powinno zawierać zezwolenie na prowadzenie apteki, m.in. w pkt 4 nazwa apteki, o ile taka jest nadana. WIF wskazał, że skarżąca uzyskała zezwolenie na prowadzenie apteki o nazwie "F", a zatem umieszczenie w jej szyldzie innych określeń, tj. "A" nastąpiło poza zezwoleniem na prowadzenie apteki. W ocenie WIF fakt umieszczenia tego określenia na szyldzie apteki powoduje, że stanowi ono jej nazwę w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo farmaceutyczne, a to jest niezgodne z zezwoleniem na jej prowadzenie. Stwierdził nadto, iż sformułowanie przepisu art. 86 ust. 2 w zw. z art. 102 pkt 4 cyt. ustawy jest wyraźne i wyklucza możliwość umieszczenia obok słowa "apteka" innych wyrazów, jeżeli nie zostały wymienione w zezwoleniu. Zdaniem organu uprawnienie polegające na możliwości stosowania (poza wyrazem "apteka") innego oznaczenia dla apteki (nazwy apteki) może wynikać wyłącznie z decyzji administracyjnej w formie zezwolenia na prowadzenie apteki wydanej przez właściwy organ, w żadnym razie źródłem takiego uprawnienia nie mogą być decyzje administracyjne Urzędu Patentowego RP. Wspomniana decyzja WIF została skierowana do M. B. i doręczona na adres pełnomocnika ustanowionego jedynie przez jedną ze wspólniczek.

Odwołanie od decyzji - w terminie, wniósł pełnomocnik, ustanowiony przez M. B. Wobec tego oraz wobec braku umocowania pełnomocnika przez drugą wspólniczkę, organ pismami z [...] stycznia 2010 r. i z [...] kwietnia 2010 r. zwrócił się o wyjaśnienie, czy ów pełnomocnik legitymuje się także pełnomocnictwem od B. P. Jak wynika z akt sprawy pisma te pozostały bez odpowiedzi.

Wobec powyższego Główny Inspektor Farmaceutyczny decyzją z dnia [...] maja 2010 r. uchylił decyzję WIF z dnia [...] listopada 2009 r. i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w związku z faktem, iż apteka "F" prowadzona jest przez M. B. i B. P.– wspólników spółki cywilnej "F" s.c. z siedzibą w C., uznać należy, że obie te osoby są stronami w przedmiotowej sprawie. Organ odwoławczy, powołując się na przepis art. 10 § 1 k.p.a. - uznał, że w toku postępowania oraz przed wydaniem decyzji został naruszony interes B. P., gdyż nie zapewniono jej czynnego udziału w tym postępowaniu. Organ odwoławczy wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy WIF winien mieć na uwadze, że w postępowaniu biorą udział dwie strony – wspólnicy spółki cywilnej, natomiast pełnomocnika ustanowiła tylko jedna ze wspólniczek.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w B. decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. – powołując się na przepisy art. 120 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 102 pkt 4 ustawy - Prawo farmaceutyczne - nakazał M. B. i B. P.– wspólnikom spółki cywilnej "F" s.c. doprowadzenie oznakowania zewnętrznego apteki do określonego w zezwoleniu na jej prowadzenie poprzez usunięcie z szyldu apteki określenia "A", bądź wystąpienie o stosowną zmianę zezwolenia. W uzasadnieniu organ podtrzymał argumentację zaprezentowaną w decyzji z dnia [...] listopada 2009 r.

Od powyższej decyzji WIF odwołanie złożyła B. P. Wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji oraz o umorzenie postępowania, skarżąca stwierdziła, iż w jej ocenie norma prawna materialnego dotycząca nazwy apteki jako jednego z elementów stanowiących przedmiot zezwolenia na prowadzenie apteki, wyrażona w powołanych przez organ przepisach art. 86 ust. 2 w zw. z art. 102 pkt 4 ustawy - Prawo farmaceutyczne, jak również żadna inna norma prawna nie zabrania umieszczenia poza nazwą własną apteki dodatkowego oznaczenia, godła wspólnego przedsięwzięcia prowadzonego przez niezależne przez siebie podmioty gospodarcze. Według strony przepisy powołane przez organ w uzasadnieniu decyzji w żaden sposób nie odnoszą się do oznakowania przynależności apteki do programów, akcji, czy przedsięwzięć, a także nie regulują umieszczania na niej reklamy. W uzasadnieniu swoich żądań odwołująca się podkreśliła, że określenie widoczne w witrynie apteki, tj. "A" nie stanowi części składowej nazwy apteki, lecz jest dodatkowym oznaczeniem – informacją dla pacjenta, o przystąpieniu do wspólnego przedsięwzięcia z innymi podmiotami prowadzącymi apteki. Oznaczenie to jest wyrazem przynależności do programu lojalnościowego. Skarżąca wskazała nadto, że sformułowanie "A" nie może być uznane za część nazwy apteki, oraz że sformułowaniem identyfikującym przedmiotową aptekę jest "F", a więc sformułowanie ujęte w zezwoleniu na prowadzenie apteki. Według skarżącej określenie "A" nie stanowi części składowej nazwy apteki, a jedynie informację dla pacjentów o przystąpieniu strony do wspólnego przedsięwzięcia organizowanego z innymi aptekami. Skarżąca oświadczyła jednocześnie, że niezwłocznie wykonała decyzję WIF i zdemontowała część słowną "A".

W wyniku rozparzenia odwołania Główny Inspektor Farmaceutyczny decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] - utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w B. z dnia [...] czerwca 2010 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji odnośnie braku podstaw do posługiwania się przez skarżące w nazwie apteki określeniem "A" celem oznaczenia miejsca wykonywania działalności gospodarczej. GIF wskazał, że mimo, iż sformułowanie "A" stanowi informację o przystąpieniu do danego przedsięwzięcia a nie nazwę apteki, nie powinno być ono umieszczane obok nazwy, gdyż może wprowadzać to w błąd, iż "A" to część nazwy apteki. Główny Inspektor Farmaceutyczny stwierdził, iż zgodnie z art. 102 pkt 4 ustawy – Prawo farmaceutyczne, zezwolenie na prowadzenie apteki powinno zawierać nazwę apteki, o ile taka jest nadana. Organ odwoławczy wskazał, iż nazwą przedmiotowej apteki wymienioną w zezwoleniu jest "F" i tylko taka może być umieszczona obok wyrazu "apteka". Zdaniem GIF bez znaczenia pozostaje tu fakt, iż "A " to oznaczenie udziału w programie, gdyż może ono wprowadzać w błąd co do nazwy apteki. Organ odwoławczy, powołując się na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażone w wyroku z dnia 14 czerwca 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 576/06 - stwierdził, iż sformułowanie przepisu art. 86 ust. 2 w związku z art. 102 pkt 4 ustawy - Prawo farmaceutyczne jest wyraźne i wyklucza możliwość umieszczenia obok słowa "apteka" innych wyrazów, jeżeli nie zostały wymienione w zezwoleniu. GIF podał, że bez znaczenia przy tym pozostawał fakt, iż wskazane powyżej oznaczenie - niebędące nazwą apteki wynikającą z zezwolenia na jej prowadzenie, miało na celu ujednolicenie szaty plastycznej wszystkich aptek prowadzonych w ramach udziału w programie lojalnościowym.

Na powyższą decyzję GIF skarżące wspólnie złożyły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę.

Wnosząc o uchylenie spornych decyzji organów obu instancji, skarżące zarzuciły:

1. rażące naruszenie art. 138 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji WIF, podjętej z naruszeniem przepisów art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 86 ust. 2 ustawy – Prawo farmaceutyczne;

2. naruszenie art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi strona podkreśliła raz jeszcze, że określenie widoczne w witrynie apteki, tj. "A" nie stanowi części składowej nazwy apteki, lecz jest dodatkowym oznaczeniem – informacją dla pacjenta, o przystąpieniu do wspólnego przedsięwzięcia z innymi podmiotami prowadzącymi apteki. Wyjaśniono nadto, że kaseton zewnętrzny umieszczony na budynku nad lokalem przedmiotowej apteki został podzielony w dwóch płaszczyznach. Z jednej strony znajdował się szyld apteki z napisem: A. "F" – nazwą własną wynikającą z zezwolenia na prowadzenie apteki, z drugiej zaś strony – w części reklamowej został umieszczony znak towarowy "A" – zgodny z zawartą umową ze spółką A. Sp. z o.o. Zdaniem skarżących żaden przepis prawa nie zabrania umieszczania na lokalu apteki dodatkowych oznaczeń. Co więcej, dopuszczalność takiego działania wynika wprost z prawnie chronionej wolności posługiwania się oznaczeniami handlowymi w prowadzeniu działalności gospodarczej. Skarżące wskazały, że przyjęcie odmiennego stanowiska doprowadziłoby do sytuacji, w której wszystkie komunikaty prezentowane na witrynie apteki, np. reklamy produktów leczniczych, stanowiłyby część nazwy apteki. Za dopuszczalnością stosowanie przez skarżące spornego oznaczenia ich zdaniem przemawia także fakt, że oznaczenie to jest używane przez wiele aptek, na terenie całego kraju i nie było to dotychczas kwestionowane.

W odpowiedzi na skargę GIF wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W dniu [...] lutego 2011 r. do Sądu wpłynął wniosek spółki A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o dopuszczenie do udziału w niniejszym postępowaniu.

Wydanym na rozprawie w dniu 18 lutego 2011 r. postanowieniem Sąd odmówił dopuszczenia do udziału w sprawie spółki A. Sp. z o.o., uznając, że wnioskodawca ten nie ma interesu prawnego w sprawie, a jedynie interes faktyczny. Postanowienie to nie zostało zaskarżone do Naczelnego Sadu Administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej także p.p.s.a.).

Dokonując oceny zasadności wniesionej przez M. B. i B. P. - wspólników spółki cywilnej "F" s.c. skargi na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] sierpnia 2010 r., Sąd doszedł do przekonania, że skarga ta zasługuje na uwzględnienie, bowiem naruszone zostały przepisy prawa materialnego w stopniu mającym zasadniczy wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. decyzja lub postanowienie podlegają uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Ustawodawca nie precyzuje, co należy rozumieć pod pojęciem naruszenia prawa, które miało wpływ na wynik sprawy. Należy przyjąć, że chodzi o naruszenie nie tylko norm prawa administracyjnego materialnego, ale i innych dziedzin prawa, które organ administracyjny powinien zastosować w procesie wydawania decyzji.

Uchylenie decyzji z powodu naruszenia prawa materialnego doznaje ograniczeń z dwóch stron. Z jednej strony może nastąpić jedynie, gdy naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Należy przez to rozumieć związek przyczynowy między treścią ukształtowanego w decyzji stosunku administracyjno-prawnego materialnego lub procesowego a naruszeniem norm prawa materialnego. Z drugiej strony w pojęciu naruszenie prawa materialnego nie mieszczą się takie naruszenia, które można uznać za "rażące", w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i które dają podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji (vide: T. Woś /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 458).

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 20 marca 2009 r., sygn. akt I FSK 1052/08, LEX nr 593487, "Sąd administracyjny dokonujący kontroli zgodności decyzji z obowiązującym prawem nie może pominąć tak zasadniczej kwestii jak podstawa materialno - prawna wydanego rozstrzygnięcia organu".

Jak już wyżej zauważono, sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu z przepisami powszechnie obowiązującego prawa (materialnego i proceduralnego) i stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ogólnie ujmując, naruszenie prawa materialnego może mieć dwojaką postać. Może polegać na błędnej wykładni prawa. Z taką sytuacją mamy do czynienia wówczas, gdy organ błędnie przyjął, że określony przepis prawny obowiązuje lub nie obowiązuje w danej sprawie, albo niewłaściwie zinterpretował treść lub znaczenie tego przepisu. W konsekwencji wadliwie została ustalona norma prawna znajdująca w sprawie zastosowanie. Po drugie - naruszenie prawa może polegać na niewłaściwym zastosowaniu prawa. Będzie to miało miejsce w sytuacji, gdy organ prawidłowo ustalił treść normy prawnej, ale błędnie ją zastosował do ustalonego stanu faktycznego sprawy.

Przechodząc zatem do merytorycznej kontroli zgodności obu spornych decyzji administracyjnych z przepisami prawa materialnego, tj. ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne, Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie, przy wydawaniu przedmiotowych decyzji zarówno Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny, jak i Główny Inspektor Farmaceutyczny wadliwie przyjęli, iż z przepisów art. 86 ust. 2 w zw. z art. 102 pkt 4 cyt. ustawy wynika, że wykluczona jest możliwość umieszczenia w oznakowaniu apteki obok słowa "apteka" innych wyrazów, jeżeli nie zostały wymienione w zezwoleniu.

Decyzja Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] sierpnia 2010 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] czerwca 2010 r. zostały wydane na podstawie art. 120 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo farmaceutyczne, w myśl którego właściwy organ w razie stwierdzenia naruszenia wymagań dotyczących obrotu produktami leczniczymi lub wyrobami medycznymi nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień.

W świetle tego przepisu należy przyjąć, że aby organ mógł nakazać przedsiębiorcy prowadzącemu aptekę usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień dotyczących obrotu produktami leczniczymi lub wyrobami medycznymi, a w przypadku niniejszej sprawy - sposobu oznakowania apteki, musiałyby istnieć w ustawie - Prawo farmaceutyczne lub innych aktach normatywnych wyraźne normy prawne, które regulowałyby konkretny sposób obrotu (tu: oznakowania apteki), który został naruszony przez dany podmiot.

W niniejszej sprawie, w wyniku przeprowadzonej przez WIF kontroli apteki prowadzonej przez skarżące, organ administracji stwierdził, że na szyldzie tej apteki obok jej nazwy wymienionej w zezwoleniu - "F" znajduje się oznaczenie "A", które nie jest wymienione w zezwoleniu.

W toku postępowania skarżące poinformowały organ, że znak towarowy "A" jest dodatkowym oznaczeniem, którego umieszczenie na zewnątrz lokalu apteki stanowi wykonanie zobowiązania przyjętego we współpracy z innymi podmiotami prowadzącymi apteki, w ramach wspólnego przedsięwzięcia i nie stanowi nazwy nadanej aptece w rozumieniu art. 86 ust. 2 ustawy, gdyż powyższy znak używany jest jako godło wspólnego przedsięwzięcia prowadzonego przez niezależne od siebie podmioty gospodarcze, a nie w celu identyfikacji skonkretyzowanej apteki. Dodatkowo strona stwierdziła, że nazwa apteki "F" jest umieszczana m.in. w treści oficjalnej dokumentacji, w tym dokumentacji fiskalnej oraz treści komunikatów znajdujących się wewnątrz apteki. Strona podniosła również, że kaseton zewnętrzny umieszczony na budynku nad lokalem apteki został podzielony w dwóch płaszczyznach. Z jednej strony znajduje się szyld apteki, zaś z drugiej strony na mniejszej powierzchni znajduje się płaszczyzna reklamowa. Na szyldzie apteki uwidoczniony jest napis A. "F" zgodnie z nazwa własną wynikającą z zezwolenia na prowadzenie apteki, zaś po drugiej stronie - w części reklamowej został umieszczony znak towarowy "A", zgodnie z zawartą umową ze spółką A. sp. z o.o.

Należy zauważyć, iż zgodnie z przepisem art. 86 ust. 2 ustawy – Prawo farmaceutyczne, nazwa apteka zastrzeżona jest wyłącznie dla miejsca świadczenia usług farmaceutycznych.

Z kolei drugi z powołanych przez organy przepisów – art. 102 pkt 4 cyt. ustawy, stanowi, iż zezwolenie na prowadzenie apteki powinno zawierać nazwę apteki, o ile taka jest nadana.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie sposób przyjąć, że strona skarżąca narusza którykolwiek ze wskazanych w decyzji przepisów, gdyż po pierwsze - jako podmiot świadczący usługi farmaceutyczne używa, zgodnie z art. 86 ust. 2, nazwy apteka, a po drugie – jako sformułowania identyfikującego przedmiotową aptekę używa sformułowania "F", a więc sformułowania ujętego w zezwoleniu udzielonym na prowadzenie apteki.

Zdaniem Sądu, wbrew stanowisku organów obu instancji, żaden z powołanych w podstawie prawnej spornych decyzji przepisów ustawy - Prawo farmaceutyczne, jak również żaden z pozostałych przepisów regulujący działalność aptek, czy też wymagania przewidziane dla lokali, w których prowadzone są apteki, nie zabrania umieszczania na lokalu apteki dodatkowych oznaczeń.

W tej sytuacji zgodzić się należy ze stroną skarżącą, że skoro brak jest normy prawnej expressis verbis zabraniającej takiego sposobu oznakowania apteki, jaki stosuje strona, to przyjąć trzeba, że dopuszczalność takiego jej działania wynika wprost z prawnie chronionej wolności posługiwania się oznaczeniami handlowymi w prowadzeniu działalności gospodarczej.

Przedsiębiorca może zatem używać szeregu symboli dla wyróżnienia lokali, w których świadczone są usługi lub oferowane towary i każdy z tych symboli zasługuje na ochronę, o ile oczywiście z przepisów powszechnie obowiązujących regulujących daną działalność (dany obrót handlowy) nie wynika co innego. W ocenie Sądu z przepisów Prawa farmaceutycznego nie wynika, że takie działanie jest zakazane, a więc każda apteka oprócz wyraźnej nazwy ujętej w zezwoleniu udzielonym na jej prowadzenie, może korzystać z dodatkowych wyróżnień, które spełniają funkcje reklamowe bądź też informacyjne, o ile nie wprowadzają one konsumentów w błąd.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, iż organy, wydając sporne decyzje w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy, dopuściły się obrazy przepisów art. 86 ust. 2 w zw. z art. 102 pkt 4 ustawy – Prawo farmaceutyczne poprzez ich wadliwą interpretację, a w konsekwencji tego naruszenia niezasadnie zastosowały przepis art. 120 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy, nakazując skarżącym stosowne działanie polegające na zmianie oznakowania apteki, pomimo braku podstawy prawnej do nałożenia takiego obowiązku na stronę.

W tej sytuacji przyjąć należy, iż organy obu instancji, opierając się na wskazanych przepisach w/w ustawy, dopuściły się ewidentnego naruszenia zasady praworządności wyrażonej w przepisie art. 6 k.p.a. i art. 7 in principio k.p.a. – poprzez niewykazanie w toku postępowania, że w/w przepisy prawa materialnego upoważniają organ do nałożenia obowiązku doprowadzenie oznakowania zewnętrznego apteki "F" położonej w C. przy ul. [...]do określonego w zezwoleniu na jej prowadzenie, poprzez usunięcie z szyldu apteki określenia "A".

Według Sądu przyjęcie takiego sposobu interpretacji przepisów art. 86 ust. 2 w zw. z art. 102 pkt 4 ustawy – Prawo farmaceutyczne, jaki proponują organy obu instancji, zmuszałoby do uznania tych przepisów za unormowania sprzeczne z konstytucyjną zasadą określoności przepisów prawa zawartą w treści zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), zgodnie z którą przepisy muszą być sformułowane w sposób poprawny, precyzyjny i jasny, zwłaszcza, gdy chodzi o ochronę praw i wolności oraz o sytuacje, gdy istnieje możliwość stosowania sankcji wobec obywatela (vide: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 czerwca 2002 r., sygn. akt P. 13/01; patrz także /w:/ Jerzy Oniszczuk, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego na początku XXI w., Zakamycze 2004, s. 237-257 i cyt. tam orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego).

W dniu wydawania decyzji brak było bowiem unormowania regulującego działalność aptek, czy też wymagania przewidziane dla lokali, w których prowadzone są apteki, z którego jednoznacznie wynikałoby, iż zabrania się umieszczania na lokalu apteki dodatkowych oznaczeń w formie i treści, jak w przypadku strony skarżącej.

Z zasady praworządności wynika nakaz, aby organy administracji publicznej opierały swoje decyzje administracyjne na odpowiednich przepisach prawa materialnego, dopuszczających w ogóle wydanie w danej sprawie indywidualnego aktu administracyjnego, a ponadto wyznaczających mniej lub bardziej dokładnie treść nakładanego na obywatela obowiązku lub uprawnienia.

W razie wątpliwości co do rozumienia konkretnego przepisu prawa właściwe jest stosowanie takiej wykładni, jaka najbardziej odpowiada zasadom wyrażonym w Konstytucji RP. Zdaniem Sądu nie jest dopuszczalna taka interpretacja jakiegokolwiek przepisu prawa, która naruszałaby zagwarantowane konstytucyjnie prawa obywatelskie lub była sprzeczna z ratyfikowanymi przez Polskę aktami międzynarodowymi, a także pozostawała w sprzeczności z innymi przepisami obowiązujących ustaw. Jeżeli przepis szczególny wprowadza dla określonych w nim sytuacji i w przewidzianych w nim warunkach możliwość ograniczenia praw obywatela, stosowanie tego przepisu w drodze analogii do sytuacji innych, niż w nim wymienione, choćby nawet były to sytuacje zbliżone, jest niedopuszczalne (tak również R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 38 i powołane tam orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego).

Zdaniem Sądu w prawie administracyjnym obowiązuje zharmonizowana z Konstytucją RP ogólna zasada, w myśl której wszelkie ograniczenia obywateli w zachowaniach zgodnych z ich wolą mogą wynikać wyłącznie z przepisów prawa. Ta podstawowa zasada działania administracji państwowej w praworządnym państwie oznacza, iż organ wydający decyzję nie może nałożyć na obywatela obowiązku, ani odmówić mu przyznania uprawnienia, jeżeli nie wykaże, że upoważniają go do tego konkretne normy materialnego prawa administracyjnego (tak również A. Wróbel /w:/ M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 135 i powołany tam wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 1983 r., SA/Wr 510/83).

Niewątpliwie oczekuje się, że w państwie prawa przepisy prawa będą jasne, jednoznaczne i zrozumiałe. Jeżeli jednak tak nie jest, to niejasności i wątpliwości co do treści przepisu prawa nie mogą być interpretowane na niekorzyść strony (vide: np. wyrok NSA z dnia 6 maja 1999 r., IV SA 27/97; podobnie /w:/ wyrok NSA z dnia 6 marca 1996 r., SA/Bk 95/95).

Zdaniem Sądu w procesie stosowania prawa nierzadko może powstać sprzeczność między zasadą celowego działania organu administracji publicznej (np. w niniejszej sprawie celem działania organów inspekcji farmaceutycznej jest zapewnienie bezpieczeństwa w obrocie środkami farmaceutycznymi poprzez stosowanie nadzoru nad sposobem oznakowania aptek) a obowiązkiem przestrzegania prawa przez ten organ. Nie wolno jednak organom administracji wykonać zadania kosztem naruszenia prawa, należy szukać drogi jego wykonania w inny sposób, bez naruszania prawa lub spowodować zmianę przepisu prawnego. Naruszenie bowiem praworządności wyrządza Państwu większą szkodę niż niewykonanie poszczególnego zadania (tak np. L. Żukowski /w:/ Kodeks postępowania administracyjnego. Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, Wydawnictwa Prawnicze PWN, Warszawa 1999, s. 352).

W tej sytuacji należy przyjąć, iż na podstawie tak nieprecyzyjnie określonej normy zawartej w przepisach art. 86 ust. 2 w zw. z art. 102 pkt 4 ustawy – Prawo farmaceutyczne, nie można było nałożyć na skarżące obowiązku doprowadzenia oznakowania zewnętrznego apteki "F" położonej w C. przy ul. [...]do określonego w zezwoleniu na jej prowadzenie, poprzez usunięcie z szyldu apteki określenia "A".

W konsekwencji - zdaniem Sądu - działanie organów obu instancji naruszało przepis art. 6 k.p.a., albowiem organ byłby uprawniony do nałożenia stosownego obowiązku wyłącznie wtedy, gdy odpowiedni przepis prawa materialnego uprawniałby do jego nałożenia.

W tej sytuacji Sąd uznał, że Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny, pomimo prawidłowo ustalonego w toku postępowania stanu faktycznego niniejszej sprawy, nie mógł nakazać skarżącym zmiany oznakowania zewnętrznego prowadzonej przez nich apteki poprzez usunięcie z jej szyldu określenia "A", powołując się na przepisy art. 86 ust. 2 w zw. z art. 102 pkt 4 ustawy – Prawo farmaceutyczne.

Na marginesie jedynie należy zauważyć, choć w kontekście powyższych uchybień i tak nie ma to jakiegokolwiek istotnego znaczenia dla wyniku sprawy, że Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny swoją decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nakazał skarżącym usunięcie stwierdzonych uchybień, jednakże czyniąc to nie określił, wbrew wyraźnemu ustawowemu wymogowi, terminu na ich usunięcie. W osnowie swojej decyzji organ pierwszej instancji zawarł jedynie alternatywne zobowiązanie skarżących do wystąpienia o stosowną zmianę zezwolenia. W tym zakresie z kolei warto zwrócić uwagę, iż w myśl art. 99 ust. 2 ustawy – Prawo farmaceutyczne - udzielenie, odmowa udzielenia, zmiana zezwolenia należy do wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego. Jednakże w tym zakresie organ nie działa z urzędu, ale na wniosek zainteresowanego. Organ jest związany wnioskiem podmiotów, wymienionych w art. 99 ust. 4 cyt. ustawy. Postępowanie w przedmiocie zmiany zezwolenia jest odrębnym postępowaniem, pozostającym bez związku z postępowaniem zakończonym rozstrzygnięciem wydanym na podstawie art. 120 ust. 1 pkt 2 ustawy. Decyzja o złożeniu wniosku o zmianę zezwolenia należy wyłącznie do prowadzącego aptekę i w tym zakresie podmiot ten jest w swych działaniach suwerenny. Nakaz wystąpienia o zmianę zezwolenia nie jest zatem objęty uprawnieniem organu i jako taki nie podlega jego władczemu działaniu w formie decyzji administracyjnej. W tej sytuacji uznać należy, że alternatywne żądanie w spornej decyzji WIF wystąpienia przez przedsiębiorcę prowadzącego aptekę o stosowną zmianę zezwolenia nie ma oparcia w przywołanych w niej przepisach i dodatkowo świadczy o ewidentnie wadliwym stosowaniu przez ten organ regulacji ustawowych.

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stwierdzając, że uchylone decyzje organów obu instancji nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, Sąd rozstrzygnął w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 152 p.p.s.a.

Zasądzając zwrot uiszczonego wpisu sądowego, Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.