Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 658/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 pkt 2, art. 9a, art. 124 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 108 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2016 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 9 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014, poz. 518, z późn. zm., dalej jako u.g.n.), po rozpatrzeniu odwołania M. D., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] o: 1. zezwoleniu Spółce P. Spółka Akcyjna z siedzibą w K. na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, stanowiącej własność M. D. ( KW Nr [...]), oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,25 ha, położonej w obrębie [...] gmina S., w celu założenia i przeprowadzenia przez ww. działkę napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV [...] – zgodnie z decyzją Starosty [...] z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości; 2. nadaniu w/w decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2015 r. S. Spółka Akcyjna z siedzibą w K. wystąpiła do Starosty [...] o udzielenie zezwolenia niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości wraz z nadaniem tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, po przednim wydaniu decyzji w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Udzielenie tego zezwolenia podyktowane jest zarówno interesem społecznym, jak i ważnym interesem gospodarczy, gdyż budowa linii 400 kV jest przedsięwzięciem realizowanym w ramach projektu pn. "połączenie elektroenergetyczne [...]".

Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], Starosta [...] ograniczył sposób korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka ew. nr [...], obręb [...], gm. S., dla której Sąd Rejonowy w [..] prowadzi KW nr [...], poprzez udzielenie P. SA z siedzibą K. na zakładane i przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej – napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV relacji [...] – w postaci sześciu przewodów roboczych wiązkowych trójprzewodowych i dwóch odgromowych o szerokości pomiędzy skrajnymi przewodami do 36 m w przedziale wysokości ich zawieszenia od 10 m do 95 m nad gruntem, na części przedmiotowej nieruchomości o całkowitej powierzchni zajęcia 1453 m2, wyznaczonej pasem technologicznym o szerokości 70 m ( 2x35 m od osi linii). Następnie wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. Starosta [...] udzielił wnioskodawcy zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości, stanowiącej własność skarżącej, w celu realizacji ww. inwestycji na zasadach określonych w uprzedniej decyzji z dnia [...] listopada 2015 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W odwołaniu M. D. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 124 ust. 1 i 1a u.g.n. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez niezgodną z prawem interpretację ww. przepisu, co w konsekwencji doprowadziło do wydania niezgodnego z prawem zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości celem zakładania i przeprowadzenia przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej. Bezpodstawne i nieznajdujące w oparcia w przepisach prawa nadanie rygoru natychmiastowej skarżonej decyzji. Odwołująca wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji oraz uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności tej decyzji.

W wyniku rozpoznania odwołania Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...], wyjaśniając że art. 124 u.g.n. ma charakter uregulowania szczególnego, które tak jak pozostałe przepisy tej ustawy dotyczące ograniczania bądź pozbawiania praw do nieruchomości dla celów publicznych musi być interpretowane dosłownie. Niedopuszczalne jest więc formułowanie jakichkolwiek innych przesłanek umożliwiających albo wykluczających zastosowanie ograniczenia, o jakim mowa w tym przepisie. Decyzja o zezwoleniu na zajęcie nieruchomości wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. służy temu, by bez konieczności odebrania własności lub użytkowania wieczystego dotychczasowym podmiotom tych praw, uzyskać tytuł prawny do władania nieruchomością na cele budowlane, po to by wybudować określone przewody, ciągi, obiekty lub urządzenia infrastruktury technicznej. Po wydaniu na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. decyzji zezwalającej na wejście na teren nieruchomości i dokonywanie tam określonych prac, może być wydana kolejna decyzja w oparciu o ust. 1a art. 124 u.g.n. zezwalająca inwestorowi na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, i której nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Dla wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w myśl art. 124 ust. 1a u.g.n. muszą być spełnione następujące przesłanki: decyzja może zostać wydana po złożeniu wniosku przez podmiot, który będzie realizował cel publiczny; uprzednio musi zostać wydana decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości; musi wystąpić jeden z przypadków, o których mowa w art. 108 k.p.a. tj. musi istnieć koniczność ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony względnie konieczność tę musi uzasadniać ważny interes gospodarczy.

Wojewoda stwierdził, że w warunki te zostały w przedmiotowej sprawie spełnione. Inwestor wystąpił ze stosownym wnioskiem z dnia [...] czerwca 2015 r. Starosta [...] decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. ograniczył sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości. Wykazał, że realizowane przez wnioskodawcę przedsięwzięcie jest celem publicznym i inwestycją celu publicznego w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a ponadto jest inwestycją o znaczeniu międzynarodowym, państwowym oraz ważnym dla wspólnoty samorządowej. Odnosząc się do powołanych przesłanek organ I instancji ocenił pozytywnie wniosek inwestora z dnia [...] czerwca 2015 r. o niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości i nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, pod względem wystąpienia przesłanek z art 108 k.p.a. oraz pod względem realności ich zaistnienia. W ocenie Wojewody zaskarżona decyzja organu I instancji z dnia [...] listopada 2015 r., nie narusza art. 124 ust. 1a u.g.n., dlatego też należało utrzymać ją w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. D. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności opisanej w pkt 1. odwołania decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] zarzucając jej naruszenie: I. art. 124 ust. 1 i 1a u.g.n. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez niezgodną z prawem interpretację ww. przepisu, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania go w rozpatrywanej sprawie i nie znajdującego oparcia ww. normie prawnej zezwolenia wnioskodawcy P. S.A. z siedzibą w K. na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, stanowiącej jej własność celem zakładana i przeprowadzania przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej (napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV relacji [...]);

II. pominięcie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji szeregu istotnych okoliczności sprawy dotyczących interesu prawnego i faktycznego skarżącej, których właściwa ocena prawna winna skutkować oddaleniem wniosku P. S.A. z siedzibą w K. o zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, stanowiącej własność skarżącej celem zakładana i przeprowadzania przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej (napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV relacji [...]);

III. w konsekwencji powyższych naruszeń za bezpodstawne i nie znajdujące oparcia w przepisach prawa uznać należy nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Starosty [...] z dnia [..] listopada 2015 r., nr [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważyć co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Stosownie do treści art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu – zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Przypadki określone w art. 108 k.p.a. to ochrona zdrowia lub życia ludzkiego, zabezpieczenie gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Wywłaszczanie nieruchomości polegać może także na ograniczaniu prawa własności nieruchomości na stałe lub czasowo. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami przewidują kilka możliwych przyczyn takiego ograniczenia, a jednym z nich jest właśnie przepis art. 124 u.g.n., który reguluje kwestie związane z ograniczaniem praw do nieruchomości w związku z budową przewodów i urządzeń.

Z brzmienia art. 124 ust. 1a u.g.n. wynika, że udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może nastąpić dopiero po uprzednim wydaniu decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości (przy czym decyzja ta nie musi mieć cechy ostateczności). Oznacza to, że uprzednia decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości stanowi warunek konieczny, by możliwe było rozważenie przesłanek uzasadniających udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Ustawodawca określając w ten sposób warunki wydania decyzji o udzieleniu zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości ocenił, że uzyskanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości nie stanowi dostatecznej ochrony dóbr wymienionych zarówno w art. 108 k.p.a., jak też dobra, jakim jest ważny interes gospodarczy, o którym mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n.

Do wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości muszą dodatkowo zostać spełnione następujące przesłanki: decyzja może zostać wydana po złożeniu wniosku przez podmiot, który będzie realizował cel publiczny, musi wystąpić jeden z przypadków o których mowa w art. 108 k.p.a., tj. konieczność ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony, względnie konieczność tę musi uzasadniać ważny interes gospodarczy.

W niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły, że wniosek inwestora o wydanie decyzji na zajęcie nieruchomości skarżącej poprzedziło wydanie decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji, lokalizacja na przedmiotowej nieruchomości ww. odcinka napowietrznej linii elektroenergetycznej przewidziana została miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przyjętym uchwałą nr [...] Rady Gminy S. z dnia [...] stycznia 2015 r. , opublikowanym w Dz. Urz. Woj. [...]. poz. [...] z dnia [...] marca 2015 r. Przepis art. 124 ust. 1a u.g.n. uprawnia do udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym. Przesłanki wymienione w obu tych przepisach są samodzielne. Oznacza to, że wystąpienie którejkolwiek z nich skutkuje wypełnieniem dyspozycji uregulowanej w tym przepisie, a zatem uprawnia do wydania decyzji. Jak wynika z ustaleń organu, zajęcie nieruchomości podyktowane było budową napowietrznej linii elektroenergetycznej. Zatem została spełniona przesłanka zarówno interesu społecznego stanowiącego element normy art. 108 § 1 k.p.a., jak również ważnego interesu gospodarczego zawartego w przywołanej normie u.g.n. Należy także zauważyć, że przesłanki wskazane w art. 108 § 1 k.p.a. nie muszą, choć mogą, występować łącznie. Przepis określa je jako przesłanki samodzielne, co oznacza, że dla wydania decyzji o zezwoleniu na zajęcie nieruchomości wystarczy samo istnienie "innego interesu społecznego".

Zagadnienie zaspokojenia potrzeb energetycznych i gospodarka zasobami energii w orzecznictwie są uznawane za wielce istotne, a judykatura np. na gruncie dostępu do informacji publicznej zalicza tę materię do zadań publicznych (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 102/13, z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt I OSK 831/13, z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1030/13, oraz cytowane tam orzecznictwo). Istnienie w przedmiotowej sprawie interesu społecznego, jak też ważnego interesu gospodarczego, jest oczywiste i zostało wykazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organy obu instancji wskazały, że inwestycja objęta wnioskiem inwestora jest inwestycją celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym i strategicznym. Przedmiotowa inwestycja polegająca na budowie linii 400 kV [...] jest ujęta w decyzji nr [...] parlamentu Europejskiego i Rady z dnia [...] września 23006 r. ustawiającej wytyczne dla transeuropejskich sieci energetycznych międzynarodowego projektu pn. "połączenie elektroenergetyczne [...]". Udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości pozwoli inwestorowi na jak najszybsze uzyskanie pozwolenia na budowę, a dalszej kolejności spowoduje, że środki finansowe na budowę tej sieci energetycznej zostaną wykorzystane w efektywny sposób. Niezrealizowanie inwestycji może spowodować dotkliwe straty oraz zahamować rozwój regionu. Zgodzić się należy z organem, że okoliczności sprawy wskazują zarówno na istnienie ważnego interesu społecznego, ważnego interesu strony, jak też ważnego interesu gospodarczego – budowa sieci ma zapewnić stały dopływ energii do licznych gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw na znacznym obszarze, a więc służyć zaspokajaniu potrzeb społecznych i gospodarczych regionu. Decyzja ta umożliwi przeprowadzenie inwestycji w planowanym terminie oraz zabezpieczy gospodarkę regionu przed ciężkimi stratami w przypadku awarii energetycznej. Przedmiotowa inwestycja w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.gn. jest inwestycją celu publicznego. W ocenie Sądu organ II instancji, uwzględniając wniosek inwestora, prawidłowo przyjął, że wykorzystanie instytucji zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest jedynym racjonalnym rozwiązaniem, gwarantującym możliwość przyspieszenia działań umożliwiających inwestorowi pozyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Zauważyć należy, że planowany okres realizacji tego przedsięwzięcia jest krótki, a dobra zagrożone nieterminową realizacją inwestycji są bardzo ważne, zatem znaczenie dla ich niezbędnej ochrony ma w istocie każdy dzień, który pozwoli na zminimalizowanie zagrożenia. Dla takich właśnie sytuacji, w których realizacja gwarantowanych praw jednostki wyrażająca się w prawie do złożenia odwołania od wydanej decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości albo innej decyzji poprzedzającej zakończenie inwestycji, jak też do złożenia skargi do sądu administracyjnego, może opóźnić lub zagrozić realizacji inwestycji, ustawodawca przewidział instytucję niezwłocznego zajęcia nieruchomości. Skarżąca niezasadnie więc kwestionuje zbędność tego rygorystycznego rozwiązania, ponieważ decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości umożliwia inwestorowi wystąpienie o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę, a w sytuacji możliwości nadania rygoru natychmiastowej wykonalności – także wcześniejsze uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę i faktyczne przystąpienie do prac realizacyjnych. Nie zasługują również na uwzględnienie argumenty skargi dotyczące odszkodowania, gdyż nie mogą one mieć wpływu na postępowanie prowadzone w sprawie czasowego zajęcia nieruchomości.

W ocenie Sądu, organy prowadząc przedmiotowe postępowanie prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego oraz nie naruszyły przepisów procedury administracyjnej. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.