Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 660/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 2 ust 1 lit e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: § 5 ust 1
journal: Dz.U. 1945 nr 10 poz 51
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: art 1
journal: Dz.U. 1944 nr 15 poz 82
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa.
article: art 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Kacprzak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Borowiec sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Politechniki K. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1713/09 w sprawie ze skargi E. U.-T., R. F. i M. F. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Politechniki K. w K. na rzecz E. U.-T., M. F. i T. D. solidarnie kwotę 154 (sto pięćdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1713/09 uchylający decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej.

Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie sprawy:

E. U. – T. wystąpiła z wnioskiem do Wojewody Małopolskiego o wydanie decyzji stwierdzającej, że zespół pałacowo-parkowy położony w W. Z., gm. G., stanowiący w dacie przejęcia własność A. F., E. F., M. F., K. F. i S. F., nie podpadał pod działanie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13).

Wojewoda Małopolski decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] wydaną w trybie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51 ze zm.) stwierdził, że zespół pałacowo-parkowy położony w W. Z., oznaczony jako dawne parcele katastralne pgr nr [...] i pgr nr [...], objęte dawną księgą hipoteczną lwh tab. [...] prowadzoną przez Sąd Okręgowy w K. dla majętności W. Z., w granicach odpowiadających aktualnym działkom ewidencyjnym nr [...],[...] i [...] (objętym KW nr [...], prowadzoną przez Wydział Ksiąg Wieczystych w M.) – nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, iż z uwagi na obszar lasów wchodzących w skład nieruchomości ziemskiej W. Z., który przekraczał pow. 25 ha, o której mowa w dekrecie PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność państwa (Dz.U. Nr 15, poz. 82), nie mogły one zostać przejęte na rzecz Skarbu Państwa dekretem z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wojewoda ocenił, że w stosunku do lasów zastosowanie powinien znaleźć dekret z dnia 12 grudnia 1944 r., pomimo, iż parcele stanowiące lasy, zostały ujęte razem z pozostałymi parcelami katastralnymi (nie będącymi lasami ani gruntami leśnymi) wchodzącymi w skład całości przedmiotowej nieruchomości ziemskiej. Za powyższym przemawia – zdaniem organu I instancji - również informacja zawarta w materiałach archiwalnych uzyskanych z Archiwum Akt Nowych w Warszawie, będących zestawieniem nieruchomości ziemskich dawnego powiatu m. (stan na dzień [...] grudnia 1949 r.), iż w stosunku do nieruchomości ziemskiej W. Z., w rubryce "wyłączenia" stwierdzono, że obszar o powierzchni [...] ha, będący lasami, został wyłączony spod działania dekretu o reformie rolnej, na podstawie dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. Natomiast w wykazie państwowych nieruchomości - stan na dzień [...] stycznia 1951 r. w rubryce: "obszar niestanowiący zapasu ziemi" wykazano, iż lasy o powierzchni [...] ha. należące do przedmiotowej nieruchomości ziemskiej, znajdują się w posiadaniu administracji Lasów Państwowych.

Organ I instancji podkreślił, że co prawda w aktach sprawy brak jest protokołu przejęcia lasów, o którym mowa w § 2 rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 20 stycznia 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, to jednak przejmowanie nieruchomości leśnych na rzecz Skarbu Państwa następowało z mocy samego prawa, a zatem należy uznać, że nabycie własności tych gruntów nie zależało od sporządzenia protokołu.

Wojewoda Małopolski podkreślił, że w dniu wejścia w życie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, normy obszarowe określone w art. 2 ust. 1 lit. e tego dekretu (tj. 50 ha użytków rolnych lub 100 ha powierzchni ogólnej, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego 100 ha powierzchni ogólnej niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni), nie zostały spełnione w żadnym z powyższych przypadków, aby nieruchomość ziemska W. Z. mogła zostać przejęta przez Skarb Państwa na cele reformy rolnej, gdyż powierzchnia użytków rolnych była niższa niż 50 ha, natomiast w stosunku do lasów, których powierzchnia przekraczała znacznie 25 ha (wynosząc ponad [...] ha), zastosowanie winien znaleźć dekret z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa.

Organ I instancji stwierdził więc, iż zespół dworsko – parkowy położony w W. Z., pochodzący z nieruchomości ziemskiej W. Z. – nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej z uwagi na niespełnienie przez nieruchomość ziemską przesłanki obszarowej uzasadniającej przejęcie na rzecz Skarbu Państwa.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu odwołania Politechniki K. im. [...] w K. decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] uchylił, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., zaskarżoną decyzję Wojewody Małopolskiego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organu II instancji, wskazano że doszło do naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego i zasad postępowania dowodowego. Minister zalecił, aby przed podjęciem rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie Wojewoda Małopolski przeprowadził postępowanie dowodowe na okoliczność, czy pomiędzy tą częścią nieruchomości, którą stanowił zespół dworsko-parkowy a majątkiem ziemskim W. Z. istniał bądź nie tzw. związek funkcjonalny, czyli swoista łączność występująca wówczas, gdy nieruchomość rolna nie mogła funkcjonować bez nieruchomości zabudowanej. Organ II instancji uznał, że nie zbadano w sposób dostateczny czy przedmiotowy zespół dworsko-parkowy rzeczywiście swoim zasięgiem obejmuje działki ewidencyjne o nr [...], [...] i [...].

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie podzielił stanowiska zaprezentowanego przez organ I instancji, że do parcel leśnych miał zastosowanie dekret z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa. Minister zaprezentował pogląd, że przepisy dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej miały zastosowanie również do lasów, mimo iż przejmowanie lasów regulował także dekret PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa jako akt prawny o charakterze szczególnym. W ocenie Ministra analiza treści przepisów wskazanych aktów prawnych nie wyklucza możliwości przejścia lasów prywatnych na własność Państwa na podstawie dekretu z dnia 6 września 1944 r.

Organ odwoławczy analizując przepis art. 1 ust. 2 i art. 2 ust. 1 lit e. dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej wskazał, że intencją ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej z tym że przez inne podmioty.

Minister uznał, że Wojewoda Małopolski wydając zaskarżoną decyzję naruszył zasady postępowania dowodowego, bowiem przeprowadził postępowanie w sposób nieprawidłowy, gdyż dotyczyło ono lasów, które nie były przedmiotem wniosku, a zatem organ I instancji wyszedł poza żądanie zawarte we wniosku.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wnieśli E. U.-T., R. F. i M. F.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 grudnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1713/09 uchylił, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2009 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podkreślił, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, dokonując analizy treści uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990 r., błędnie wyinterpretował, że przedstawione w niej pojęcie nieruchomości ziemskiej może mieć odniesienie do gruntów leśnych. Organ odwoławczy dokonując oceny zgodności z prawem decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] listopada 2008 r. bezzasadnie uznał, że narusza ona zasady ogólne postępowania, jak również zasady postępowania dowodowego.

Sąd uznał, że stanowisko organu odwoławczego, co do konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność istnienia pomiędzy częścią nieruchomości stanowiącej zespół dworsko - parkowy, a majątkiem ziemskim W. Z. tzw. związku funkcjonalnego, było bezzasadne. Sąd I instancji przyznał, że skoro organ pierwszej instancji ustalił, iż część nieruchomości jako grunt leśny nie mogła podpadać pod przepisy dekretu PKWN z 1944 r., a co za tym idzie nieruchomość stanowiąca zespół dworsko - parkowy nie spełniała wymogów koniecznych do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu PKWN z 1944 r., to nie było potrzeby ustalania związku funkcjonalnego między zespołem dworsko - parkowym, a majątkiem ziemskim W. Z. Sąd wskazał również, że wbrew twierdzeniu organu odwoławczego, Wojewoda wyczerpująco uzasadnił swoje stanowisko dotyczące kwestii braku protokołu przejęcia lasów.

Sąd I instancji nie zgodził się ponadto ze stanowiskiem organu odwoławczego, wskazującym, że Wojewoda naruszył przepisy postępowania dowodowego, przeprowadzając postępowanie w stosunku do lasów, które nie były przedmiotem wniosku oraz że wyszedł poza żądanie zawarte we wniosku. Zdaniem Sądu rozważenie tych kwestii przez organ I instancji było prawidłowe i konieczne do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na wydanie decyzji zgodnej z prawem.

Konkludując, Sąd I instancji uznał, iż organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 138 § 2 k.p.a., bowiem niesłusznie uznał, iż wskazane przez niego okoliczności wymagają ponownego przeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania dowodowego, a zatem dają podstawę do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2009 r. wniosła Politechnika K. im. [...] w K. domagając się jego uchylenia w całości.

Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.) poprzez przyjęcie, że majątek ziemski W. Z. nie spełniał normy 50 ha powierzchni użytków rolnych, chociaż posiadał powierzchnię [...] ha i zastosowanie powinna mieć norma 100 ha powierzchni ogólnej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że wpis w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości świadczy o tym, że nieruchomość ziemska została przejęta na rzecz Skarbu Państwa jako posiadająca powierzchnię ogólną przekraczającą 100 ha. Zarówno organy I i II instancji jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie badały przejęcia nieruchomości w oparciu o tę normę obszarową. Głównym zainteresowaniem organów i Sądu było spełnienie normy obszarowej 50 ha użytków rolnych. Pominięto dowód w postaci wpisu do księgi wieczystej, z której wynikało, że przejęciu na własność Skarbu Państwa podległa cała nieruchomość.

Zwrócono również uwagę (wskazując na orzecznictwo sądów administracyjnych), że za wyłączeniem lasów nie przemawiały w żaden sposób przepisy wykonawcze do dekretu o reformie rolnej. Na podstawie dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. na własność Skarbu Państwa przechodziły tylko te nieruchomości leśne (lasy, grunty leśne), które miały charakter samodzielny tzn. stanowiły wyodrębnione katastralnie działki gruntu o powierzchni przekraczającej areał wymieniony w art. 1 ust. 1 dekretu tj. 25 ha, ale nie większy niż ten, o którym mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej (100 ha) i nie stanowiły części większej nieruchomości ziemskiej. Jeśli bowiem las stanowił część większej nieruchomości ziemskiej to podstawą do jego przejęcia był wcześniejszy dekret o reformie rolnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną E. U.-T., R. F., M. F. i A. K.-Z. wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie na rzecz skarżących od strony przeciwnej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, zaś z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania sądowego. W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a.

Dokonując oceny zasadności wniesionej przez Politechnikę K. skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1713/09, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga ta nie podlega uwzględnieniu.

Jedyny zarzut skargi kasacyjnej sprowadzający się do naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.) poprzez przyjęcie, że majątek ziemski W. Z. nie spełniał normy 50 ha powierzchni użytków rolnych i zastosowanie mieć powinna norma 100 ha powierzchni ogólnej, nie można uznać za trafny.

Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku zasadnie wskazał, że na podstawie że 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, na własność Skarbu Państwa, bez żadnego odszkodowania, w całości przechodziły bezzwłocznie tylko nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, stanowiące własność lub współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeśli ich łączny rozmiar przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od powierzchni użytków rolnych. Przy czym przepisy ww. dekretu na cele reformy rolnej przeznaczały te nieruchomości lub ich części, które mogły nadawać się do prowadzenia szeroko rozumianej działalności rolniczej. Zasadne jest stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym wyroku, że nieruchomości leśne, nie przeznaczone do produkcji rolnej, stanowiące część nieruchomości ziemskiej, mogły być wyłączone spod działania dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, o ile przekraczały 25 ha, albowiem przechodziły ex lege na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz.U. Nr 15, poz. 82 ze zm.).

Nie zasługuje na uwzględnienie argument zawarty w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że w podobnej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt IV SA/Wa 845/07) zajął odmienne stanowisko, wskazując że kryterium wielkości użytków rolnych de facto nie było istotne, a decydujące znaczenie miała powierzchnia ogólna nieruchomości oraz że dekret o reformie rolnej nie zawiera przepisów, które wyłączałyby z przejęcia lasy lub drogi - gdyż ten pogląd nie został utrzymany przez Sąd II instancji. Podkreślić należy, że ten wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 lipca 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 845/07 został uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2008 r. sygn. akt I OSK 1697/07 (publ. Lex nr 52663). Od tego czasu utrwalony został w orzecznictwie pogląd, że nieruchomości leśne, nieprzeznaczone do produkcji rolnej, stanowiące część nieruchomości ziemskiej mogły być wyłączone spod działania dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2008 r. sygn. akt I OSK 1563/07 – ONSAiWSA z 2010 r. nr 3, poz. 53).

Należy również uznać za zasadne stanowisko Sądu I instancji, że organ odwoławczy przeprowadził analizę uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990 r. sygn. akt W 3/89 (OTK z 1990 r. nr 1, poz. 26), ale błędnie wyinterpretował, że przedstawione w niej pojęcie nieruchomości ziemskiej może mieć odniesienie do gruntów leśnych.

Należy podzielić pogląd Sądu I instancji zawarty w motywach kwestionowanego wyroku, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając zaskarżoną decyzję wadliwie zastosował przepis art. 138 § 2 k.p.a., bowiem nie wykazał konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, a przecież ta przesłanka uzasadnia podjęcie decyzji administracyjnej w tym trybie. Z powołanej wyżej normy wynika bowiem, iż organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Wówczas to przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Chodzi tu o wskazanie okoliczności faktycznych, które mają znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, a więc wówczas gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, bądź gdy postępowanie takie zostało przeprowadzone lecz w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe. Decyzja kasacyjna powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji nie może być podjęta w sytuacjach innych, niż te, które zostały określone w art. 138 § 2 k.p.a. Żadne inne wady postępowania, ani wady decyzji podjętej w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej, o której mowa w omawianym przepisie. Słusznie podkreślono w zaskarżonym wyroku, iż uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi jest instytucją o charakterze wyjątkowym stanowiącym wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygania sprawy przez organ odwoławczy. Jeżeli organ odwoławczy nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego i nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie stosownie do treści przepisu art. 136 k.p.a., to wówczas ma obowiązek zastosowania instytucji reformacji i orzec co do istoty sprawy.

W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trafnie wskazał na wadliwe zastosowanie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi konstrukcji art. 138 § 2 k.p.a., a w konsekwencji niezasadne w tych okolicznościach uchylenie decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] listopada 2008 r. wraz z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji zwłaszcza, gdy uwzględni się motywy, jakimi kierował się organ odwoławczy, podejmując taką decyzję kasacyjną.

Należy zgodzić się z Sądem I instancji, iż organ odwoławczy bezzasadnie uznał, że decyzja Wojewody Małopolskiego narusza zasady ogólne postępowania, jak również zasady postępowania dowodowego. Nie można uznać za prawidłowe – na co zwracał uwagę Sąd I instancji - wskazania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi co do konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność, czy pomiędzy częścią nieruchomości stanowiącej zespół dworsko – parkowy, a majątkiem ziemskim W. Z. istniał tzw. związek funkcjonalny, bowiem organ I instancji ustalił, że część nieruchomości jako grunt leśny nie mogła podpadać pod przepisy dekretu PKWN z 1944 r., a zatem nie było potrzeby ustalania związku funkcjonalnego między zespołem dworsko – parkowym, a majątkiem ziemskim W. Z.

W sytuacji całkowitego zanegowania materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji, organ odwoławczy zobowiązany był dokładnie wskazać jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy uzupełnianiu materiału dowodowego, czego nie uczynił w zaskarżonej decyzji.

Tym samym w okolicznościach tej sprawy niewątpliwie organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 138 § 2 k.p.a., gdyż niesłusznie uznał, że wskazane przez niego okoliczności wymagają ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego, a więc stanowią podstawę do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Z powyższych względów, wbrew stanowisku strony wnoszącej skargę kasacyjną, Wojewódzki Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy nie naruszył wskazanego przepisu prawa materialnego, a zatem skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a. o oddaleniu skargi kasacyjnej.

O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 209 w związku z art. 204 pkt 2 oraz art. 205 § 2 i § 3 p.p.s.a w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września

2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).