Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 706/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: § 21 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 982
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz  zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności  gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej z zastrzeżeniem dopełnienia warunków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem oceny sądu jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej także jako: organ,

Prezes ARiMR) z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] mocą której utrzymano w mocy decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] stwierdzającą wygaśnięcie decyzji o przyznaniu pomocy finansowej M. N. (dalej jako: strona, skarżący) na operację typu "Premia dla młodych rolników w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020 z zastrzeżeniem dopełnienia warunków.

W uzasadnieniu decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] lutego 2019 r. przywołano m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne: na mocy decyzji nr [...], wydanej w dniu [...].12,2017 r. przez Dyrektora [...] OR ARiMR, zawarto m.in. zobowiązanie do przedłożenia dokumentów potwierdzających dopełnienie warunków: nabycia lub wejścia w posiadanie gospodarstwa, którego rozwoju dotyczy biznesplan; podjęcia prowadzenia gospodarstwa, o którym mowa powyżej, jako kierujący tym gospodarstwem, w szczególności prowadzenia gospodarstwa osobiście, na własny rachunek i we własnym imieniu, ponoszenia kosztów w związku z jego prowadzeniem i czerpania korzyści z jego prowadzenia; ubezpieczenia na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik; uzyskania wpisu do ewidencji producentów; rozpoczęcia prowadzenia ewidencji przychodów i rozchodów w gospodarstwie, najpóźniej w dniu rozpoczęcia realizacji biznesplanu - jeżeli nie były spełnione w dniu wydania ww. decyzji, a także rozpoczęcia realizacji biznesplanu. Decyzja została skutecznie doręczona Stronie w dniu [...].12.2017 r., o czym świadczy podpis na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru, a zatem termin na dopełnienie przez Stronę warunków określonych w wydanej w dniu [...].12.2017 r. decyzji nr [...] upływał w dniu [...] września 2018 r.

W dniu [...].08.2018 r. Strona złożyła w [...] OR ARiMR wniosek o płatność pierwszej raty pomocy. W wyniku postępowania wyjaśniającego Strona złożyła oświadczenie, że nie jest ubezpieczona w systemie ubezpieczenia społecznego rolników z mocy ustawy w pełnym zakresie jako rolnik, ponieważ pobierała zasiłek opiekuńczy oraz nie założyła siedziby stada mylnie sądząc, że wystąpienie o nadanie numeru ewidencji producentów jest tożsame z formalnym zarejestrowaniem siedziby stada zwierząt.

Wobec stwierdzenia, że Strona nie dopełniła warunków zawartych w decyzji o przyznaniu pomocy finansowej, tj.: nabycia lub wejścia w posiadanie gospodarstwa, którego rozwoju dotyczy biznesplan oraz ubezpieczenia na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników z mocy ustawy w pełnym zakresie jako rolnik, Dyrektor [...] OR ARiMR był zobowiązany (zgodnie z przepisem § 21 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego) wydać decyzję o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej.

W odniesieniu do treści odwołania z dnia [...].02.2019 r. organ odwoławczy stwierdza, iż Strona nie przedstawiła argumentów zasługujących na uwzględnienie.

Wystąpienie z wnioskiem o przyznanie pomocy jest dobrowolne, a podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy zobowiązany jest do przestrzegania przepisów rozporządzenia wykonawczego, spełnienia kryteriów przyznania pomocy i wymogów przygotowania dokumentacji aplikacyjnej, które są jednolite dla wszystkich podmiotów ubiegających się o przyznanie pomocy. Jednocześnie Strona w postępowaniu administracyjnym dotyczącym przyznania pomocy potwierdziła własnoręcznym podpisem znajomość zasad przyznawania pomocy finansowej.

Ponadto, w decyzji nr [...] z dnia [...].12.2017 r. Strona została jednoznacznie i konkretnie poinformowana o warunkach przyznania pomocy finansowej oraz terminach dopełnienia tych warunków. W odwołaniu Strona stwierdza, że niedopełnienie warunków wynikało z niewiedzy.

Z akt sprawy wynika, że Strona nie podjęła czynności w zakresie uzyskania jakichkolwiek informacji w [...] OR ARiMR o okolicznościach dopełnienia warunków.

Zdaniem organu strona nie zachowała należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw.

Wyżej opisaną decyzję zaskarżył M. N. zarzucając jej:

1. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na treść wydanej decyzji, tj.:

a) art. 9 KPA w zw. z par. 19 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. 2015 poz. 982), poprzez zaniechanie zamieszczenia w pouczeniu o wykładni warunków określonych w par 19 ust 2 ww. rozporządzenia.

b) art. 7 i 77 KPA zw. z par. 19 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r., poprzez zaniechanie rozważenia całokształtu materiału dowodowego i pominięcie, że Skarżący pozostawał w niewiedzy, że fakt pobierania specjalnego zasiłku w okresie od [...].11.2017 do [...].10.2018 r. wykluczy go z możliwości ubezpieczenia z mocy ustawy w pełnym zakresie (na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników),

c) art. 7 i 77 KPA zw. z par. 19 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r., poprzez zaniechanie rozważenia całokształtu materiału dowodowego i pominięcie, że Skarżący pozostawał w niewiedzy, że wystąpienie o nadanie numeru ewidencji producentów nie jest tożsame z formalnym zarejestrowaniem siedziby stada zwierząt,

d) art. 7 i 77 KPA poprzez zaniechanie rozważenia całokształtu materiału dowodowego i pominięcie, że Skarżący w rzeczywistości faktycznie posiadał te nieruchomości i nimi władał;

nadto naruszenia ww. przepisów postępowania skutkowały naruszeniem zaufania Skarżącego do sposobu prowadzenia postępowania przez Organy Administracji.

2. błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę wydania decyzji w niniejszej sprawie polegający m.in. na przyjęciu, że Skarżący nie nabył lub nie wszedł w posiadanie gospodarstwa, którego rozwoju dotyczy biznesplan, pomimo, że w rzeczywistości faktycznie posiadał te nieruchomości i nimi władał;

3. Naruszenie prawa materialnego, tj. par 21 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie zostały spełnione przesłanki do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o:

1. uchylenie decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...].02.2019 r. nr [...] i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...].02.2019 r. nr [...]

2. zasądzenie od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Sąd zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna albowiem kwestionowana nią decyzja nie narusza prawa.

Na wstępie przypomnieć należy, iż zastosowanie w przedmiotowej sprawie mają przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z. 2018r. poz, 759, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem wykonawczym" jak rownież ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego oroz na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich no lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 627), dalej jako "Ustawa".

Jak wynika ze zgromadzonych w sprawie dokumentów Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu [...] grudnia 2016 r. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu Skarżącemu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" z zastrzeżeniem dopełnienia warunków wynikających z § 19 ust 2 rozporządzenia wykonawczego:

Powyższa decyzja została doręczona skarżącemu w dniu [...] grudnia 2017 r., a zatem miesięczny termin na realizację zobowiązań upływał w dniu [...] września 2018 r.

W trakcie weryfikacji zgromadzonych w niniejszej sprawie dokumentów ustalono, iż Skarżący nie spełnił wszystkich z nałożonych na niego warunków w ciągu 9 miesięcy od dnia doręczenia mu decyzji o przyznaniu pomocy. Nie został spełniony warunek podlegania ubezpieczeniu z mocy ustawy na podstawie przepisów o ubezpieczeniu rolników w pełnym zakresie jako rolnik oraz warunek nabycia lub wejścia w posiadanie gospodarstwa, którego rozwoju dotyczy biznesplan – brak było zarejestrowania siedziby stada zadeklarowanego do przejęcia w biznesplanie. Zatem zastosowanie miał § 21 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego, który stanowi, iż: "w przypadku niedopełnienia przez beneficjenta warunków, z zastrzeżeniem dopełnienia których została wydana decyzja o przyznaniu pomocy, dyrektor oddziału regionalnego Agencji, w drodze decyzji stwierdza wygaśnięcie decyzji o przyznaniu pomocy. Nadto podkreślić trzeba, że 9 miesięczny termin wskazany w przepisie rozporządzenia wykonawczego na złożenie wniosku o płatność jest terminem materialnoprawnym, w związku z czym, nie może być przez organ zmieniony ani przywrócony.

Ponieważ Skarżący nie dopełnił warunków, wynikających z decyzji o przyznaniu pomocy Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR zobligowany był na podstawie § 21 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego do wydania decyzji o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej.

Jeśli chodzi o zarzuty skargi to podnieść trzeba, iż kwestia niedopełnienia przez Skarżącego obowiązków w postaci podlegania ubezpieczeniom społecznym w KRUS jako rolnik oraz przejęcia gospodarstwa w rozumieniu przejęcia stada zwierząt jest oczywista.

Zauważyć nadto należy, że wystąpienie z wnioskiem o przyznanie pomocy jest dobrowolne, a podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy zobowiązany jest do przestrzegania przepisów rozporządzenia wykonawczego, spełnienia kryteriów przyznania pomocy i wymogów przygotowania dokumentacji (dokumenty są jednakowe dla wszystkich ubiegających się o przyznanie pomocy). Skarżący we wniosku potwierdził własnoręcznym podpisem znajomość zasad przyznawania pomocy finansowej. O nałożonych na niego obowiązkach związanych z przyznaną pomocą został ponadto poinformowany w decyzji o przyznaniu mu pomocy, tj. decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r.

Jeżeli Skarżący miał wątpliwości co do nałożonych na niego obowiązków mógł, zwrócić się z prośbą o wyjaśnienia do Agencji, która jest zobowiązana do udzielania takich wyjaśnień na mocy przepisu art. 27 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r., który stanowi, że; "w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania". Skarżący nie skorzystał z tego uprawnienia. Z akt sprawy niespornie wynika, że Skarżącemu przyznano zasiłek opiekuńczy [...].01.2017 r. do dnia [...].10.2018r. Przyznanie tego zasiłku wiąże się obowiązkiem zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym przez rolnika lub domownika. W dacie składania wniosku o przyznanie pomocy tj. w dniu [...].05.2017 r. skarżący pobierał już ww. zasiłek. To powinno skłonić go do wyjaśnienia jego sytuacji prawnej w kontekście możliwości ubiegania się o przedmiotową pomoc.

Pobieranie zasiłku o którym mowa skutkowało tym, ze skarżący nie dopełnił obowiązku ubezpieczenia się w KRUS. Poza tym Skarżący do dnia [...].11.2018 r. nie widniał w systemie informatycznym KRUS jako rolnik ubezpieczony w pełnym zakresie z mocy ustawy, (powinien podlegać temu ubezpieczeniu najpóźniej od dnia [...].09.2018 r.) Co istotne skarżący mógł także wystąpić o uchylenie decyzji nr [...] z dnia [...].12.2017 r. przyznającej mu zasiłek opiekuńczy na członka rodziny.

Raz jeszcze podkreślić trzeba, iż osoba pobierająca zasiłek nie spełnia warunków do podlegania ubezpieczeniu w KRUS z mocy ustawy jako rolnik lub domownik i zostaje wyłączona z ubezpieczenia społecznego i ubezpieczenia zdrowotnego. Jednakże zgodnie z art. 3 ust 6 ustawy z dnia z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U.2019.299 ), taka osoba (pobierająca zasiłek opiekuńczy) może w ciągu 30 dni od wydania decyzji przyznającej zasiłek, złożyć w dotychczasowej jednostce organizacyjnej KRUS wniosek o objęcie ubezpieczeniem emerytalno - rentowym w KRUS. Skarżący tego nie uczynił.

Co do braku zarejestrowania stada wskazać należy, że skarżący w decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r. został zobowiązany do wejścia w posiadanie stada zwierząt. Wystąpienie o nadanie numeru ewidencji producentów rolnych nie jest tożsame z zarejestrowaniem siedziby stada.

Także i w tej kwestii skarżący winien mieć niezbędną wiedzę.

Co do zarzutów skarżącego odnoszących się do naruszenia wskazanych w skardze przepisów kpa zwrócić trzeba uwagę, iż w postępowaniu dotyczącym przyznania pomocy o którą wnioskował skarżący znajdują zastosowanie przepisy artykułu 4 i 27 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego oraz na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Jej art. 4 stanowi: "Z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego".

Natomiast według art. 27 ust 1, w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Z kolei, w myśl ust. 2 tego przepisu: " Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa no osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne". Zatem w świetle powyższych przepisów na organach ARiMR nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, poprzez aktywne poszukiwanie dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy.

Powyższe oznacza, że to nie organy powinny w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnić, czy podmiot wnioskujący o przyznanie płatności spełnia warunki jej przyznania. Te obowiązki spoczywają na stronie ubiegającej się o przedmiotową pomoc.

Mając powyższe na względzie sąd skargę oddalił na podstawie art. 151p.p.s.a.