Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 345/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 182 par 2 i 3, 184
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 22 listopad 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.) Sędziowie sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2017 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 października 2016 r. sygn. akt II SA/Gd 280/16 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. z dnia 16 marca 2016 r. nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 października 2016r., sygn. akt II SA/Gd 280/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M. P. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. z dnia 16 marca 2016r., nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie pozwolenia wodnoprawnego.

W motywach rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. umarzająca postępowanie odwoławcze wszczęte odwołaniami skarżącego – M. P., J.L., L. S.A. oraz D. i J. J. od decyzji Starosty L. udzielającej M. S.A. w S. pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków zawierających substancje niebezpieczne dla środowiska wodnego z Zakładu Produkcyjnego w M. L. do kanalizacji sanitarnej Gminy C. na określonych w tej decyzji warunkach.

Organ odwoławczy analizując legitymację procesową skarżącego M. P. w przedmiotowym postępowaniu uznał, że nie posiada on interesu prawnego, wynikającego z norm prawa materialnego – ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne, uzasadniającego jego udział w sprawie jako strony. Sąd analizując materiał dowodowy zgromadzony w sprawie podzielił stanowisko organu odwoławczego w tym zakresie, uznając je za słuszne.

Zdaniem Sądu I instancji, analizę uprawnień materialnoprawnych skarżącego do występowania w sprawie w charakterze strony prawidłowo przeprowadzono w świetle przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015r., poz. 469 ze zm.), zw. dalej Prawem wodnym, w brzmieniu obowiązującym dla procedowania sprawy przedmiotowego wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska, na podstawie art. 5 noweli z dnia 16 grudnia 2015r. (Dz. U. z 2015r., poz. 2295). Sąd wskazał, że zgodnie z przepisem art. 122 ust. 1 pkt 10 Prawa wodnego pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych, będących własnością innych podmiotów, ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego określone w przepisach wydanych na podstawie art. 45a ust. 1.

O uzyskanie takiego pozwolenia ubiegała się M. S.A. w S. i uzyskała je decyzją Starosty L. z dnia 29 maja 2015r. Pozwolenie wodnoprawne obejmowało wprowadzanie ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, pochodzących z produkcji drożdży prowadzonej przez Zakład Produkcyjny Spółki zlokalizowany w M. L., do kanalizacji sanitarnej Gminy C.. Miejscem wprowadzania ścieków z Zakładu Spółki M. S.A. miała być studzienka nr 1, zlokalizowana na działce nr ... stanowiącej własność Gminy C..

Sąd wywiódł, że przepis art. 127 ust. 7 Prawa wodnego określa zamknięty krąg stron postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego. Ponieważ katalog stron ma charakter zamknięty, inne podmioty nie mają w tym postępowaniu przymiotu strony, nawet jeżeli wykażą interes prawny w tym postępowaniu.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy analizując okoliczności przedmiotowej sprawy, w tym charakter wprowadzanych ścieków przemysłowych oraz własność nieruchomości, na której znajduje się kolektor ściekowy nr 1, do którego, zgodnie z pozwoleniem miało następować wprowadzanie ścieków prawidłowo uznał, że przymiot strony w postępowaniu mającym za przedmiot udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków przysługuje wyłącznie wnioskodawcy – M. S.A., zgodnie z art. 127 ust. 7 pkt 1 Prawa wodnego oraz Gminie C. jako właścicielowi urządzenia kanalizacyjnego, do którego będą wprowadzane ścieki przemysłowe zawierające substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, zgodnie z treścią art. 127 ust. 7 pkt 3 Prawa wodnego. Sąd argumentował, że według stanu na dzień orzekania przez organy administracji w niniejszej sprawie, wynikającego z wpisów w księdze wieczystej prowadzonej dla działki nr 58/40, na której zlokalizowana jest studzienka kanalizacyjna nr 1, działka ta stanowi własność Gminy C.. Status ten dzieli również studzienka kanalizacyjna nr 1 (kolektor ściekowy), włączony do gminnej sieci kanalizacyjnej. Zgodnie bowiem z art. 48 Kodeksu cywilnego, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych. Zdaniem Sądu, w tej sytuacji takie urządzenia kanalizacyjne jak kolektor ściekowy przebiegający przez działkę stanowi jej część składową, chyba że zastosowanie znajdzie wyjątek określony w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, odnoszący się do części składowych przedsiębiorstwa przesyłowego, który w niniejszej sprawie nie miał miejsca.

Sąd argumentował, że sieć kanalizacji sanitarnej stanowi powiązany wzajemnie system rur, koryt, kolektorów służący do odprowadzania ścieków sanitarnych, przebiegający przez nieruchomości stanowiące własność różnych podmiotów: bądź właścicieli nieruchomości, których częściami składowymi są urządzenia kanalizacyjne, bądź przedsiębiorstw przesyłowych, w skład których mogą wchodzić takie urządzenia.

W rozpoznawanej sprawie przewidywanym w pozwoleniu wodnoprawnym miejscem wprowadzania ścieków przemysłowych jest kolektor ściekowy nr 1, położony na nieruchomości stanowiącej działkę nr ..., będącej własnością Gminy C.. Kanalizacja ściekowa na dalszym odcinku przebiega również przez nieruchomości należące do innych podmiotów niż Gmina C., co jednak nie ma wpływu na zasięg oddziaływania zamierzonego korzystania z wód. Sąd wywiódł, że z definicji sformułowanej w art. 9 pkt 17 Prawa wodnego wynika, że pod pojęciem ścieków przemysłowych rozumie się ścieki, niebędące ściekami bytowymi albo wodami opadowymi lub roztopowymi, powstałe w związku z prowadzoną przez zakład działalnością handlową, przemysłową, składową, transportową lub usługową, a także będące ich mieszaniną ze ściekami innego podmiotu, odprowadzane urządzeniami kanalizacyjnymi tego zakładu. Natomiast z przepisu art. 9 pkt 16 Prawa wodnego wynika, że ściekami komunalnymi są ścieki bytowe lub mieszanina ścieków bytowych ze ściekami przemysłowymi albo wodami opadowymi lub roztopowymi, odprowadzane urządzeniami służącymi do realizacji zadań własnych gminy w zakresie kanalizacji i oczyszczania ścieków komunalnych.

W świetle przedstawionych legalnych definicji, zdaniem Sądu I instancji, w niniejszej sprawie mamy do czynienia z dwoma rodzajami ścieków. Na etapie wprowadzania ścieków do kolektora ściekowego położonego na działce gminnej są to ścieki przemysłowe pochodzące z produkcji zakładu M. S.A., natomiast po wprowadzeniu tych ścieków przemysłowych do systemu kanalizacji sanitarnej Gminy C. ścieki te po przemieszaniu ze ściekami bytowymi oraz wodami opadowymi lub roztopowymi tworzą ścieki komunalne. Zdaniem Sądu, okoliczność, że na dalszych etapach kanalizacja sanitarna przebiega przez nieruchomości innych podmiotów niż gmina, nie ma wpływu na ocenę charakteru ścieków wprowadzonych i przemieszanych z pozostałymi. Kolektor w swojej dalszej części, której właścicielem nie jest Gmina C., nie prowadzi już ścieków przemysłowych, a tylko ścieki komunalne. Prawidłowość wykładni pojęcia ścieków przemysłowych i ścieków komunalnych potwierdza regulacja art. 122 ust. 1 pkt 10 (w aktualnym stanie prawnym pkt 11) Prawa wodnego, który jedynie na wprowadzanie ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych wymaga pozwolenia wodnoprawnego. Świadczy to według sądu o zamierzonym działaniu ustawodawcy, który przewidział takie ograniczenie wyłącznie dla wprowadzania ścieków przemysłowych. Uzależniono możliwość wprowadzania ścieków przemysłowych od ustalenia warunków tego korzystania z wód. Przed uzyskaniem pozwolenia na wprowadzanie właściwy organ zobowiązany jest do określenia szczegółowych zasad wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych, w tym parametrów zanieczyszczeń oraz ilości wprowadzanych substancji, w celu określenia warunków optymalnych z punktu widzenia ochrony środowiska wodnego i zachowania prawidłowej gospodarki wodnej. Na tym etapie postępowania organ bada również wydajność urządzenia kanalizacyjnego w kontekście potrzeb wnioskującego o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego.

Przepisy Prawa wodnego nie reglamentują natomiast wprowadzania do kanalizacji ścieków komunalnych nie wymagając na ich wprowadzenie uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Przepis art. 122 ust. 1 pkt 10 Prawa wodnego nakłada jedynie obowiązek uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych będących własnością innych podmiotów ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, a nie ścieków komunalnych. Skoro ustawodawca ograniczenia wprowadził wyłącznie w odniesieniu do wprowadzania ścieków przemysłowych, poza zakresem reglamentacji pozostawiając ścieki komunalne, to również z dyspozycji art. 127 ust. 7 pkt 6 Prawa wodnego skarżący jako uprawniony do rybołówstwa nie może wywodzić swojego interesu do uczestnictwa w niniejszym postępowaniu w charakterze strony. Nieruchomość skarżącego w ogóle nie znajduje się w sąsiedztwie przyłącza – studzienki kanalizacyjnej nr 1, bo jak sam przyznaje w skardze a wcześniej w odwołaniu - w odległości 2700 m, natomiast nawet sąsiedztwo z przebiegającym na dalszym etapie, za studzienką kanalizacyjną nr 1, kolektorem ściekowym nie daje skarżącemu przymiotu strony na podstawie art. 127 ust. 7 pkt 6 Prawa wodnego. Ścieki wprowadzane przez wnioskodawcę nie będą już bowiem oddziaływały na nieruchomości skarżącego w sposób zamierzony w pozwoleniu wodnoprawnym i charakterystyczny dla ścieków przemysłowych, gdyż z chwilą wprowadzenia do kolektora (studzienką nr 1) i przemieszania z pozostałymi ściekami bytowymi stracą charakter przemysłowy stając się ściekami komunalnymi, które nie mogą oddziaływać w sposób określony w art. 127 ust. 7 pkt 6 Prawa wodnego, a tym samym kształtować obszaru oddziaływania, o którym mówi skarżący.

Tym samym, w ocenie Sądu I instancji, argumenty skarżącego, który wywodzi swoje uprawnienie do bycia stroną w niniejszym postępowaniu z faktu korzystania z wód pobliskiej rzeki dla celów rybołówstwa i obawy o poziom jej zanieczyszczenia w związku z uzyskaniem przez M. S.A. pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków, nie mogły zostać uwzględnione. W tej sytuacji organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzenie ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych stanowiących własność innych podmiotów. Powyższe ustalenia wypełniały hipotezę art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. uprawniając organ odwoławczy do umorzenia postępowania odwoławczego w stosunku do M. P. z przyczyn podmiotowych. Sąd uznał stanowisko organu odwoławczego za prawidłowe.

Sąd nie zgodził się również z argumentacją skargi dotyczącą wystąpienia zagadnienia prawnego, o którym mowa w art. 97 pkt 4 k.p.a. Kwestia własności kolektora ściekowego na dalszych odcinkach, nienależącego do gminy C., jest obojętna prawnie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Zagadnienie prawne, o którym mowa w tym przepisie, musi mieć bezpośredni wpływ na wydanie rozstrzygnięcia w postępowaniu głównym, co w tej sprawie nie zachodzi. Skarżący wywodzi swoje uprawnienie do części kolektora ściekowego przebiegającego przez jego działki (nr ..., nr ..., nr ...) z umowy sprzedaży zawartej z M. Sp. z o.o., niemniej niezależnie od tego, czy jest to sporne, czy nie - nie ma jednak wpływu na przymiot strony niniejszego postępowania administracyjnego. Właścicielem urządzenia kanalizacyjnego, do którego wprowadzone mają być ścieki zawierające substancje niebezpieczne jest według prawidłowych ustaleń Gmina C.. Tego skarżący nie kwestionuje. Rozważania sądu o skutkach wprowadzenia ścieków zawierających substancje szkodliwe (co wymaga pozwolenia wodnoprawnego) do gminnej kanalizacji zostały już przedstawione, natomiast argumentacja skarżącego sprowadza się do z góry założonego wadliwego działania kolektora ściekowego na dalszych odcinkach, czego skutkiem ma być pobór dla celów prowadzonej przez niego hodowli ryb wody zanieczyszczonej. Takie twierdzenie nie kreuje przymiotu strony w tej sprawie na podstawie art. 127 ust. 7 pkt 6 Prawa wodnego w sprawie dotyczącej pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków, ponieważ skarżący jako uprawniony do rybactwa nie pozostaje w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód, skoro nie pobiera wody z kolektora ściekowego. Nietrafne jest zdaniem Sądu wywodzenie uprawnień strony wyłącznie opartego na potencjalnie niewłaściwym funkcjonowaniu kolektora ściekowego w znacznej odległości poza siecią kanalizacji gminnej.

Sąd nie podzielił również zarzutów skargi dotyczących nierozpoznania przez organ odwoławczy zarzutów odwołania kwestionujących prawidłowość decyzji starosty z dnia 29 maja 2015r. Dyrektor RZGW był zwolniony od merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie decyzji zaskarżonej odwołaniem, w tym rozpatrywania składanych wniosków, skoro ustalił brak u skarżącego przymiotu strony postępowania administracyjnego, zakończonego wskazaną decyzją organu pierwszej instancji.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że kwestionowane rozstrzygnięcie nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718), dalej zw.p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.

W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. P. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o (1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, ewentualnie w przypadku uznania przez Sąd, że istota sprawy jest wystarczająco wyjaśniona o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, a następnie uchylenie decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. z dnia 16 marca 2016r. nr ... w całości; (2) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się rozpoznania niniejszej sprawy na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

I) prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj.:

1) art. 9 ust. 1 pkt 16 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (tekst jednolity z dnia 10 stycznia 2012r., Dz.U. z 2012 r. poz. 145 z późn. zm.) poprzez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, iż definicja ścieków komunalnych obejmuje również zmieszanie ścieków bytowych ze ściekami przemysłowymi zawierającymi substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, mimo że ustawodawca odrębnie traktuje ścieki przemysłowe nie zawierające substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego i takie, które te substancje zawierają, a więc Sąd również powinien te kategorie ścieków rozpatrywać odrębnie i nie przyjmować, że ścieki komunalne powstają w wyniku zmieszania ścieków bytowych ze ściekami przemysłowymi zawierającymi substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, gdyż ustawodawca w tym przypadku przyjął jedynie "zwykłe" ścieki przemysłowe bez substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, a ponadto ścieki, których dotyczy przedmiotowe postępowanie tylko na krótkim odcinku będą odprowadzane urządzeniami służącymi do realizacji zadań własnych gminy w zakresie kanalizacji i oczyszczania ścieków komunalnych (ok. 350m), a potem będą wpływać do urządzeń kanalizacyjnych, których właściciel nie został ustalony i w tym momencie z całą pewnością nie są to już ścieki komunalne (bo nie płyną kanalizacją Gminy), a ścieki przemysłowe zawierające substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego;

2) art. 9 ust. 1 pkt 17 w zw. z pkt 13 k Prawa wodnego, poprzez ich błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że ścieki przemysłowe stanowią jednolitą kategorię bez względu na to, czy zawierają substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego czy też nie, mimo że ustawodawca wyodrębnił te dwie kategorie ścieków i nie można tak samo traktować ścieków przemysłowych nie zawierających substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego i ścieków takie substancje zawierających, a ponadto Sąd błędnie uznał, że zmieszanie ścieków przemysłowych ze ściekami bytowymi w ramach urządzenia kanalizacyjnego powoduje, iż ścieki przemysłowe tracą swój byt i stają się ściekami komunalnymi, podczas gdy prawidłowa wykładnia pojęcia ścieków przemysłowych wskazuje na to, iż bez względu na to, z jakimi ściekami zmieszamy ścieki przemysłowe w ramach jednego urządzenia kanalizacyjnego, to wciąż będziemy mieli ścieki przemysłowe;

3) naruszenie art. 122 ust. 1 pkt 10 (aktualnie pkt 11) Prawa wodnego poprzez błędną wykładnię pojęcia "wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych" skutkujące ograniczeniem tego pojęcia do połączenia jednej sieci z drugą bez uwzględnienia dalszego przebiegu urządzeń kanalizacyjnych stanowiących zorganizowaną całość, mimo że Sąd powinien rozpatrywać problem z uwzględnieniem wszystkich urządzeń kanalizacyjnych stanowiących sieć (ok. 10 km), przez którą będą przepływać ścieki przemysłowe zawierające substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego;

4) naruszenie art. 2 pkt 14 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tj. z dnia 16 stycznia 2015 r., Dz.U. z 2015 r. Poz. 139 z późn. zm.), poprzez błędną wykładnię pojęcia urządzenia kanalizacyjne skutkującą ograniczeniem tego pojęcia do przyłącza wodnokanalizacyjnego, mimo że zgodnie z definicją ustawową urządzenia kanalizacyjne to sieci kanalizacyjne, wyloty urządzeń kanalizacyjnych służących do wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi oraz urządzenia podczyszczające i oczyszczające ścieki oraz przepompownie ścieków, a więc w zakres tej definicji wchodzi nie tylko przyłącze wodnokanalizacyjne, ale także kolektor ściekowy w całości.

II) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c tej ustawy, przez nie uchylenie decyzji Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G., mimo naruszenia przez organ przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynika postępowania, tj.:

1) naruszenie art. 122 ust. 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne (tekst jednolity z dnia 10 stycznia 2012 r., Dz.U. z 2012 r. poz. 145 z późn. zm.) poprzez wydanie pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi albo do urządzeń kanalizacyjnych bez uwzględnienia postanowień rozdziałów 1-4 w dziale IV tytułu III ustawy - Prawo ochrony środowiska, a co za tym idzie utrzymanie w mocy pozwolenia wodnoprawnego niespełniającego wymogów ustawowych;

2) naruszenie art. 126 pkt 1 w zw. art. 125 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne (tekst jednolity z dnia 10 stycznia 2012 r., Dz.U. z 2012 r. poz. 145 z późn. zm.) poprzez wydanie pozwolenia wodnoprawnego, mimo że narusza ono wymagania ochrony zdrowia ludzi i środowiska oraz wynikających z odrębnych przepisów, albowiem planowany sposób korzystania z wód w żaden sposób nie będzie chronić wód przed zanieczyszczeniem, a co za tym idzie poprzez utrzymanie w mocy pozwolenia wodnoprawnego niespełniającego wymogów ustawowych;

3) naruszenie art. 127 ust. 7 pkt 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne (tekst jednolity z dnia 10 stycznia 2012 r., Dz.U. z 2012 r. poz. 145 z późn. zm.) poprzez uznanie, iż skarżący nie ma statusu strony postępowania, mimo że kolektor ściekowy, do którego będą wpływać ścieki przemysłowe szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego przebiega przez działki należące do skarżącego, a więc przyjmując stanowisko Sądu, że kolektor jest częścią składową gruntu, należało uznać, że skarżący jest stroną postępowania na podstawie powyższego artykułu. Ponadto skarżący wielokrotnie powoływał się również na inne dokumenty potwierdzające jego prawo własności kolektora ściekowego na odcinku M. - R. W związku z powyższym skarżącemu uniemożliwiono udział w postępowaniu i składanie wniosków dowodowych;

4) naruszenie art. 127 ust. 7 pkt 6 Prawa wodnego poprzez uznanie, iż skarżący nie ma statusu strony postępowania, mimo iż w rozumieniu tego przepisu stroną postępowania jest uprawniony do rybactwa w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych, a przedmiotowe pozwolenie będzie miało wpływ na działalność skarżącego, gdyż:

- pozwolenie wodnoprawne narusza wymagania ochrony środowiska;

- pozwolenie wodnoprawne nie spełnia warunków wskazanych w art. 128 ust. 1-2 i art. 132 ust. 1-6 Prawa wodnego, a więc skarżący winien być stroną postępowania albowiem jest uprawnionym do rybactwa w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych, gdyż pobiera wody z cieków mogących ulec zanieczyszczeniu w wyniku wycieku z kolektora ściekowego transportującego ścieki przemysłowe zawierające substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, a co za tym idzie jest zainteresowany tym, aby pozwolenie wodnoprawne spełniało wymogi wynikające z przepisów odnośnie ochrony środowiska oraz wymogi uregulowane w Prawie wodnym. W związku z powyższym skarżącemu uniemożliwiono udział w postępowaniu i składanie wniosków dowodowych;

5) naruszenie art. 131 ust. 3 Prawa wodnego poprzez wydanie pozwolenia wodnoprawnego mimo braku wymaganej zgody właściciela urządzeń kanalizacyjnych na wprowadzanie do nich ścieków przemysłowych szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, co było efektem naruszenia prawa materialnego skutkującego błędną wykładnią pojęcia ścieki komunalne i "wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych", a prawidłowa wykładnia tych pojęć doprowadziłaby do konkluzji, że wnioskodawca winien przedłożyć zgodę właścicieli wszystkich działek, przez które przebieg kolektor ściekowy, jeżeli za prawidłową przyjmiemy wykładnię Sądu, iż w tym przypadku kolektor ściekowy stanowi część składową gruntu. Organ nie miał podstaw do wydania pozwolenia wodnoprawnego bez takiej zgody;

6) naruszenie art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity z dnia 30 stycznia 2013 r., Dz.U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) poprzez:

- nie zebranie wyczerpującego materiału dowodowego w sprawie, tj. m.in. nie dokonanie ustaleń, czy kolektor ściekowy jest w stanie przyjąć taką ilość ścieków, jak ta wskazana w pozwoleniu wodnoprawnym, jak również, kto jest jego właścicielem, a co miałoby wpływ na ustalenie kręgu stron postępowania, m.in. poprzez określenie zakresu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych, jak również poprzez ustalenie, jakiego podmiotu zgoda jest niezbędna do wydania pozwolenia wodnoprawnego;

- nie sprawdzenie czy umowa pomiędzy wnioskodawcą a Gminą spełnia wymogi wynikające z Rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 14 lipca 2006 r. w sprawie sposobu realizacji obowiązków dostawców ścieków przemysłowych oraz warunków wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych (Dz.U z 2006 r. Nr 136 poz. 964), jak również wymogi wynikające z ochrony środowiska;

- nie sprawdzenie czy wnioskodawca w rzeczywistości nie będzie rozcieńczać ścieków w celu spełnienia norm wynikających z przepisów.

W związku z nieprzeprowadzeniem postępowania dowodowego w tym zakresie organy obu instancji nie zastosowały art. 42 ust. 1-4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne (tekst jednolity z dnia 10 stycznia 2012 r., Dz.U. z 2012 r. poz. 145 z późn. zm.) w zw. z art. 76 ust. 1-2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity z dnia 26 sierpnia 2013 r., Dz.U. z 2013 r. poz. 1232 z późn. zm.), co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji o wydaniu pozwolenia wodnoprawnego, mimo że wprowadzający ścieki do urządzeń kanalizacyjnych, a w konsekwencji do ziemi i wód podziemnych, nie zapewnił ochrony wód przed zanieczyszczeniem i nie zminimalizował negatywnego oddziaływania sposobu korzystania z wód na środowisko;

7) naruszenie art. 78 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity z dnia 30 stycznia 2013 r., Dz.U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) poprzez nie uwzględnienie żądań skarżącego, mimo iż dotyczyły one okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. wniosku o ustalenie możliwości hydraulicznych kolektora, a co miałoby wpływ na ustalenie kręgu stron postępowania, m.in. poprzez określenie zakresu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych;

8) naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity z dnia 30 stycznia 2013 r., Dz.U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) poprzez wydanie decyzji, mimo iż w niniejszej sprawie występuje zagadnienie prawne wymagające rozstrzygnięcia przez sąd powszechny (ustalenie, kto jest właścicielem kolektora ściekowego, a więc czyja zgoda jest wymagana na wprowadzanie do niego ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego), a więc, mimo że zachodziła konieczność zawieszenia postępowania;

9) naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania mimo jego bezprzedmiotowości w całości, co skutkowało wydaniem pozwolenia wodnoprawnego jedynie sankcjonującego i legalizującego istniejący stan rzeczy, a nie tworzącego nowy stan prawny.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną spółka M. S.A. w S. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W dniu 27 lutego 2017r. wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego nadesłana przez Starostę L. decyzja z dnia 22 lutego 2017r. stwierdzająca "wygaszenie decyzji Starosty L. nr 488a/13/15, z dnia 29 maja 2015r. o pozwoleniu wodnoprawnym na wprowadzanie ścieków zawierających substancje niebezpieczne dla środowiska wodnego, z zakładu produkcyjnego w M. L. do kanalizacji sanitarnej Gminy C., ponieważ inwestor zrzekł się uprawnień ustalonych w tym pozwoleniu". Z uzasadnienia jej wynika, że wydana została na wniosek Spółki M. S.A. w S. z dnia 30 stycznia 2017r., która z dniem 31 grudnia 2016r. zakończyła produkcję w zakładzie w M. L.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie zatem z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a taka sytuacja ma miejsce w sprawie niniejszej, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 182 § 2 i § 3 p.p.s.a., gdyż strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.

Istotą niniejszej sprawy jest rozstrzygnięcie, czy M. P. posiada interes prawny, uzasadniający jego udział w niniejszej sprawie. Przepis art. 127 ust. 7 Prawa wodnego określa zamknięty krąg stron postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego wskazując, że stroną postępowania w sprawie o wydanie pozwolenia wodnoprawnego jest: (1) wnioskodawca ubiegający się o wydanie pozwolenia wodnoprawnego; (2) właściciel wody; (3) właściciel urządzeń kanalizacyjnych, do których wprowadzane będą ścieki przemysłowe zawierające substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego; (4) właściciel istniejącego urządzenia wodnego znajdującego się w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych; (5) władający powierzchnią ziemi położoną w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych; (6) uprawniony do rybactwa w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych.

Skarżący wywodzi uprawnienie do występowania w niniejszej sprawie w charakterze strony z art. 127 ust. 7 pkt 3 Prawa wodnego wskazując, że kolektor ściekowy, do którego będą wpływać ścieki przemysłowe przebiega przez działki należące do skarżącego oraz art. 127 ust. 7 pkt 6 Prawa wodnego, tj. uprawnienia do rybactwa w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych, jako że skarżący pobiera wody z cieków mogących ulec zanieczyszczeniu w wyniku wycieku z kolektora ściekowego transportującego ścieki przemysłowe. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że obawy skarżącego dotyczą głównie możliwości skażenia wody pobieranej przez skarżącego do obsługi stawów, znajdujących się ok. 2700 m od planowanego przyłącza kolektora ściekowego, a co za tym idzie narażenia stawów na zanieczyszczenie.

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji Starosty L. udzielającej spółce M. S.A. w S. pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków zawierających substancje niebezpieczne dla środowiska wodnego z Zakładu Produkcyjnego w M. L. do kanalizacji sanitarnej Gminy C. uznając, że skarżącemu taki przymiot strony w tym postępowaniu nie przysługuje. Miejscem wprowadzania ścieków z Zakładu Spółki M. S.A. miała być studzienka nr 1 zlokalizowana na działce nr ... stanowiącej własność Gminy C. Sąd I instancji ten pogląd podzielił.

Słuszne jest stanowisko Sądu I instancji, że przepis art. 127 ust. 7 Prawa wodnego wyraźnie określa krąg stron postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się również z Sądem I instancji, że przymiotu strony skarżącego nie można wywieść z art. 127 ust. 7 pkt 3 Prawa wodnego. Przepis ten stanowi, że przymiot strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia wodnoprawnego posiada właściciel urządzeń kanalizacyjnych, do których wprowadzane będą ścieki przemysłowe zawierające substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego. Przepis art. 9 pkt 17 Prawa wodnego wskazuje, że pod pojęciem ścieków przemysłowych rozumie się ścieki, niebędące ściekami bytowymi albo wodami opadowymi lub roztopowymi, powstałe w związku z prowadzoną przez zakład działalnością handlową, przemysłową, składową, transportową lub usługową, a także będące ich mieszaniną ze ściekami innego podmiotu, odprowadzane urządzeniami kanalizacyjnymi tego zakładu. Natomiast z przepisu art. 9 pkt 16 Prawa wodnego wynika, że ściekami komunalnymi są ścieki bytowe lub mieszanina ścieków bytowych ze ściekami przemysłowymi albo wodami opadowymi lub roztopowymi, odprowadzane urządzeniami służącymi do realizacji zadań własnych gminy w zakresie kanalizacji i oczyszczania ścieków komunalnych. Zasadnie zatem Sąd I instancji stwierdził, że w kontekście ww. przepisów nie jest istotna kwestia własności kolektora w częściach, przez które prowadzone są ścieki komunalne, gdyż norma ta wyraźnie dotyczy urządzeń kanalizacyjnych do których wprowadzane będą ścieki przemysłowe. Dlatego też interesu prawnego M. P. nie można wywieść z art. 127 ust. 7 pkt 3 Prawa wodnego.

W kontekście przepisu art. 127 ust. 7 pkt 6 Prawa wodnego odnoszącego się do zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych wskazać należy, że celem ustanowienia art. 127 ust. 7 pkt 6 Prawa wodnego było umożliwienie udziału w postępowaniu uprawnionemu do rybactwa w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych, tj. podmiotom narażonym na oddziaływanie inwestycji, niezależnie od tego czy ścieki ulegają przekształceniom. Jednak w niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, w tym zakresie skarżący nie przedstawił wystarczającej argumentacji przemawiającej za uznaniem go za podmiot wskazany w art. 127 ust. 7 pkt 6 Prawa wodnego. Organ brał pod uwagę zasięg oddziaływania inwestycji, uwzględniając indywidualną sytuację skarżącego oraz rodzaj i rozmiar zamierzonego przedsięwzięcia i uznał, że zakres oddziaływania inwestycji nie obejmie stawów M. P. Skarżący skutecznie nie podważył konkluzji organu. Wobec powyższego nie można było uznać go za stronę postępowania w zakresie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego Spółce M. S.A.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z powyższych względów przedwczesna byłaby analiza pozostałych zarzutów skargi odnoszących się do merytorycznej strony sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

-----------------------

14