Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 437/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6174 Sędziowie i asesorzy sądowi
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 15 zzs indeks 4 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 133 par 1 zd. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 34; art. 33;
journal: Dz.U. 2020 poz 121
law: Ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych - t.j.
article: art. 7; art. 77 par 1; art. 80; art. 107 par 3; art. 8;
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Nowecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 lipca 2021 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec zamiaru kontynuowania przez asesora komorniczego działalności polegającej na prowadzeniu indywidualnego gospodarstwa rolnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezesa Sądu Rejonowego [...] i [...] w [...]; 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz L. K. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Minister Sprawiedliwości (dalej "Minister") działając w oparciu o art. 127 § 1 k.p.a. oraz art. 34 ust. 5 w zw. z ust. 6 i art. 33 ust. 2 w zw. z ust. 5 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 121 ze zm.) - dalej "u.k.s.e.", po rozpoznaniu odwołania asesora komorniczego L. K. (dalej "Skarżący") od decyzji Prezesa Sądu Rejonowego [...] w [...] ( dalej "Prezes") z dnia [...] stycznia 2020 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z 3 stycznia 2020 r. asesor komorniczy L. K. zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego [...] w [...] o wyrażenie zgody na kontynuowanie działalności rolniczej oraz czerpania z niej dochodu.

W uzasadnieniu wskazał, że gospodarstwo, którego jest właścicielem znajduje się w województwie łódzkim i ma charakter gospodarstwa rodzinnego. Podał, że w 2015 r. ukończył studia podyplomowe na Uniwersytecie Przyrodniczym w [...] na kierunku rolnictwo. W chwili obecnej spełnia wszelkie przesłanki ustawowe określającego rolnika indywidualnego przez co daje rękojmię właściwego prowadzenia odziedziczonego po ojcu gospodarstwa rolnego. Podniósł, że prowadzenie gospodarstwa stanowi jego największą pasję. W gospodarstwie prowadzi jedynie produkcję roślinną zbóż oraz łubinów, nie posiada zwierząt. Wyjaśnił, że praca w gospodarstwie charakteryzuje się sezonowością. Pracę tę wykonuje głównie w weekendy oraz w okresie urlopowym, a niekiedy w pracach rolnych pomagają mu znajomi. Dodał, że podczas powoływania na stanowisko asesora komorniczego został przeprowadzony wywiad środowiskowy, a Izba Komornicza w [...] pozytywnie zaopiniowała wniosek o powołanie na stanowisko asesora komorniczego.

Prezes Sądu Rejonowego [...] w [...], decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. na podstawie art. 34 ust. 4 i 6 i art. 33 ust. 2 i 5 u.k.s. sprzeciwił się zamiarowi kontynuowania przez asesora komorniczego L. K. działalności polegającej na prowadzeniu indywidualnego gospodarstwa rolnego.

Prezes uznał, że prowadzenie wnioskowanej działalności przez komornika, a także przez asesora komorniczego, jest z mocy prawa niedopuszczalne.

Zdaniem Prezesa przepisy u.k.s. nie zawierają legalnej definicji działalności gospodarczej, a więc miarodajnej definicji poszukiwać należy w ustawie z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 t.j.) - dalej "Pr.p.". W ocenie Prezesa działalność rolnicza spełnia wszystkie ustawowe kryteria prowadzenia działalności gospodarczej a wymienione w treści art. 3 Pr.p.

Zdaniem Prezesa zarówno wykładnia językowa jak i celowościowa przemawia za twierdzeniem, że asesor komorniczy nie może prowadzić działalności rolniczej. Powołując się na stanowisko doktryny wskazał, że u podstaw zakazu prowadzenia przez komornika (a także asesora) działalności gospodarczej legło założenie, że komornik, powinien mieć ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej celem ochrony zaufania do jego bezstronności i uniknięcia ewentualnego uwikłania komornika w sytuacje i związki wątpliwe z punktu widzenia pełnionej przez niego służby publicznej. Takie związki gospodarcze mogą wytwarzać się równie dobrze przy prowadzeniu działalności rolniczej jak i przy prowadzeniu innej kwalifikowanej jako gospodarcza. Nadmienił, że prowadzenie gospodarstwa poza granicami rewiru komorniczego i apelacji poznańskiej jest bez znaczenia - kontrahentów można bowiem poszukiwać w różnych miejscach. Także sezonowy czy weekendowy charakter prac nie przekreśla podanej argumentacji, w szczególności w zakresie ciągłego charakteru działalności.

Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, wnosząc o jej zmianę poprzez uchylenie sprzeciwu wobec zamiaru kontynuowania przez niego działalności polegającej na prowadzeniu indywidualnego gospodarstwa rolnego, ewentualnie zmianę decyzji poprzez wyrażenie zgody na pracę w indywidualnym gospodarstwie rolnym.

W obszernym uzasadnieniu przybliżył okoliczności związane z nabyciem gospodarstwa rolnego. Podał, że gospodarstwo rolne należące do niego jest o powierzchni ok. 20 ha. W skład gospodarstwa wchodzą pola uprawne, łąki, pastwiska, lasy, a także torfowiska oraz nieużytki. Gospodarstwo to nabył na długo przed powołaniem na stanowisko asesora komorniczego, kiedy jeszcze nie obowiązywała u.k.s.e., która restrykcyjnie podchodzi do obowiązków asesora komorniczego. Wskazał, że prowadzenie gospodarstwa rolnego jest jego hobby. Prace w tym gospodarstwie wykonuje jedynie sezonowo, w okresie wiosny oraz lata i praca ta nie ma charakteru stałego lecz zmienny. Podał, że z tytułu prowadzonej działalności rolniczej nie jest ukierunkowany na osiąganie zysku, lecz na aktywne spędzanie czasu, kultywowanie rodzinnej tradycji oraz lokalnych obyczajów.

Przytaczając treść art. 32 Konstytucji i art. 33 i 34 u.k.s.e. oraz treść przepisów odnoszących się do sędziów (art. 86 § 3 pkt 5 ustawy prawo o ustroju sądów powszechnych) podał, że działalność rolnicza nie jest działalnością gospodarczą, a samo prowadzenie działalności rolniczej jest dopuszczalne. Powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2003 r., SNO 38/03, w którym Sąd Najwyższy uznał, że prowadzenie przez sędziego działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym jest "innym zajęciem", które wymagało od sędziego jedynie pisemnego zawiadomienia o tym fakcie prezesa, wskazał, że sąd dyscyplinarny nie znalazł przesłanek zabraniających sędziemu prowadzenia tego gospodarstwa. Ponadto odwołujący powołał się na oświadczenia majątkowe sędziów czy też komorników sądowych, z których wynika, że są właścicielami gospodarstw rolnych, z których czerpią dochody.

W ocenie Skarżącego wykonywana działalność rolnicza nie ma charakteru zorganizowanego, ponieważ wykonuje ją sezonowo oraz hobbystycznie. Ponadto argumentował, że skoro sędziowie, komornicy i prokuratorzy mogą posiadać gospodarstwo rolne, to niezrozumiałym jest przyjęcie przez organ pierwszej instancji, że asesor komorniczy, do którego stosuje się przepisy o komornikach sądowych odpowiednio w zakresie art. 33 i 34 u.k.s., posiadający gospodarstwo rolne nie może go prowadzić. Stwierdził, że w apelacji poznańskiej jest dość znaczny odsetek sędziów, komorników czy prokuratorów, którzy posiadają gospodarstwa rolne i czerpią z nich pożytki. Działalność sędziów oraz komorników nie jest utożsamiana z działalnością gospodarczą lecz z "innymi zajęciami".

Pismem z dnia 26 maja 2020 r. Minister wezwał Skarżącego, na podstawie art. 77 § 1 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., do wykazania:

- powierzchni prowadzonego gospodarstwa rolnego z podziałem na grunty orne, lasy, torfowiska czy nieużytki,

- jakiego rodzaju płody rolne są uprawiane w gospodarstwie i na jakim areale,

- osiąganego z prowadzonego gospodarstwa rolnego dochodu, oraz podania czy z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego korzysta z programów współfinansowanych z unijnych funduszy.

W przypadku pozytywnej odpowiedzi Skarżący został zobowiązany do wskazania, z jakich konkretnie programów korzysta oraz załączenia decyzji przyznających pomoc w zakresie dopłat unijnych, w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego wezwania.

Odpowiadając na to wezwanie Skarżący wyjaśnił, że jest właścicielem gruntów rolnych o pow. 12,6968 ha i lasów o powierzchni 1,4925. Ponadto jest posiadaczem zależnym gruntów rolnych o łącznej pow. 10,61 ha. Wskazał, że grunty rolne dzielą się na grunty orne o pow. ok. 16,83 ha, łąki i pastwiska ok. 2,59 ha, pozostałe tereny z kolei stanowią nieużytki, grunty pod rowami lub tereny nienadające się do produkcji rolnej. Na gruntach ornych w 2020 r. uprawiane były zboża oraz łubin słodki i chrzan pospolity. Z gospodarstwa rolnego w 2019 r. Skarżący otrzymał dopłaty bezpośrednie w kwocie 22.051,31 zł, jak również pomoc ONW - w kwocie ok. 3.400 zł, jak również wsparcie z tytułu suszy w wysokości ok. 2.500 zł. Za płody rolne wymieniony w zeszłym roku otrzymał kwoty (dane z faktur): 15.211,39 zł. Skarżący do pisma załączył m. in. decyzję z Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2020 r. Ponadto wniósł o przesłuchanie go w charakterze strony, gdyby jego wyjaśnienia okazały się niewystarczające.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. Minister Sprawiedliwości oddalił wniosek dowodowy asesora L. K. o przesłuchanie go w charakterze strony postępowania.

Rozpoznając odwołanie Minister uznał, że jest ono niezasadne.

Zdaniem Ministra organ pierwszej instancji dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i wywiódł na ich podstawie trafne wnioski, znajdujące należyte oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, powołując prawidłową podstawę prawną rozstrzygnięcia.

Wydając zaskarżoną decyzję Prezes powołał się na treść art. 34 ust. 4 i 6 i art. 33 ust. 2 i 5 u.k.s.

Zgodnie z art. 33 ust. 2 w zw. z ust. 5 u.k.s. asesor komorniczy nie może prowadzić działalności gospodarczej.

W myśl art. 34 u.k.s.e. komornik nie może podejmować dodatkowego zatrudnienia, z wyjątkiem zatrudnienia na stanowisku dydaktycznym, naukowo-dydaktycznym lub naukowym w szkole wyższej w łącznym wymiarze nieprzekraczającym pełnego wymiaru czasu pracy pracowników zatrudnionych na tych stanowiskach, o ile wykonywanie tego zatrudnienia nie przeszkadza w pełnieniu obowiązków komornika (ust. 1). Ponadto komornik nie może podejmować innego zajęcia ani sposobu zarobkowania, które przeszkadzałoby w pełnieniu obowiązków komornika, mogło osłabiać zaufanie do jego bezstronności lub przynieść ujmę godności urzędu komornika (ust. 2). Przepisy te stosuje się również do asesora komorniczego (ust. 5).

W ocenie Ministra decyzja organu pierwszej instancji uznająca za działalność gospodarczą prowadzenie przez asesora indywidualnego gospodarstwa rolnego jest zgodna z prawem. Prezes prawidłowo ustalił stan faktyczny i dostosował do obowiązujących przepisów prawnych należycie je interpretując.

Minister wskazał, że zgodnie z treścią art. 3 Pr.p. działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły.

Definicja pojęcia działalności gospodarczej, posiadając uniwersalny charakter, stanowi tym samym definicję legalną pojęcia "działalność gospodarcza". Jest to definicja przedmiotowa, wskazująca na konkretne cechy (atrybuty, wyznaczniki), które powinna spełnić działalność, aktywność danego podmiotu, aby mogła być uznana za działalność gospodarczą. Tymi pozytywnymi cechami są:

1) cel działalności - zarobkowa;

2) zorganizowanie - zorganizowana działalność;

3) sposób wykonywania działalności - wykonywana "w sposób ciągły";

4) wykonywanie działalności we własnym imieniu.

Cechy te muszą być spełnione łącznie, aby uznać określoną działalność za działalność gospodarczą w rozumieniu Pr.p.

Zdaniem Ministra w niniejszej sprawie zostało wykazane, że prowadzona przez Skarżącego działalność rolnicza jest de facto prowadzeniem działalności gospodarczej bowiem ma charakter zarobkowy. Skarżący sam stwierdził w odwołaniu i w piśmie z dnia 2 czerwca 2020 r., że prowadząc indywidualne gospodarstwo rolne, sprzedaje wytworzone plony rolne i z tego tytułu osiąga dochód. Wbrew zarzutom podnoszonym przez Skarżącego, który wskazuje, że nie prowadzi gospodarstwa dla zysku ale traktuje pracę na roli jako hobby - w ocenie Ministra nie ma znaczenia czy prowadzona działalność gospodarcza przynosi jakikolwiek zysk, bowiem nieosiąganie zysku nie pozbawia danej działalności charakteru działalności gospodarczej (tak uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 1992 r. III CZP 134/92).

Po drugie prowadzona przez Skarżącego działalność jest także działalnością zorganizowaną, ponieważ działa w oparciu o określoną strukturę organizacyjną, w szczególności przez pewien zasób środków (w tym przypadku m. in. przez np. maszyny rolnicze potrzebne do wykonywania prac polowych) oraz charakteryzuje się ciągłością. Zdaniem organu wykonywanie prac polowych wiąże się z powtarzalnością i regularnością wykonywanych czynności (np. zasiew, zbiór plonów czy przygotowanie pól do uprawy).Bez znaczenia jest wysuwany argument, że prace wykonywane przez Skarżącego mają charakter sezonowy, gdyż wiążą się one zawsze z pewną ciągłością, regularnością i powtarzalnością.

Niewątpliwie też Skarżący prowadzi gospodarstwo rolne we własnym imieniu, gdyż zarządza nim i podejmowane w ramach prowadzonego gospodarstwa czynności wykonuje na własny rachunek, czego sam nie kwestionuje.

Odnosząc się do zarzutów wysuwanych przez Skarżącego a dotyczących oświadczeń majątkowych innych komorników, sędziów czy też prokuratorów Minister stwierdził, że w żaden sposób nie wynika z tych oświadczeń, że osoby te prowadzą działalność gospodarczą rozumieniu treści art. 3 Pr.p. a mianowicie prowadzą gospodarstwa rolne, a jedynie, że posiadają tytuł prawny (własność, współwłasność, użytkowanie wieczyste itp.) do gospodarstwa rolnego i że z tego tytułu w danym roku uzyskali dochód wskazany w oświadczeniu. Ponadto z podanych oświadczeń nie wynika, że osoby je składające prowadzą działalność rolniczą osobiście i we własnym imieniu. Minister nie podzielił zarzutu Skarżącego, że decyzja Prezesa narusza art. 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.

Minister zaznaczył też, że ustawodawca przewidział dla osób pełniących funkcje publiczne pewne wyjątki w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej.

Asesor komorniczy - w przeciwieństwie do sędziów, prokuratorów czy komorników lub innych przedstawicieli zawodów prawniczych (por. art. 115 § 13 pkt 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1444 t.j.) - nie jest osobą pełniącą funkcję publiczną w rozumieniu ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (Dz. U. z 2019 r. poz. 2399 t.j.). Asesor - wykonując czynności z upoważnienia komornika - nie jest także funkcjonariuszem publicznym. Sam status funkcjonariusza publicznego jest bowiem kategorią normatywną i może wynikać wyłącznie z ustawy.

Minister stwierdził, że w/w regulacja prawna, choć w art. 4 pkt 6 zakazuje prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami, a także zarządzania taką działalnością lub bycia przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności, to przewiduje wyjątki dotyczące działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, w formie i zakresie gospodarstwa rodzinnego, a także pełnienia funkcji członka zarządu na podstawie umowy o świadczenie usług zarządzania, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2016 r. o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami (Dz. U. z 2019 r. poz. 1885).

Ponadto asesura komornicza ma za zadanie przygotować do samodzielnego wykonywania zadań komornika i prowadzenia kancelarii komorniczej w przyszłości. Przemawia za tym także wyraźne brzmienie przepisu art. 131 ust. 2 u.k.s.e., zgodnie z którym asesura komornicza trwa nie dłużej niż 6 lat od dnia pierwszego powołania na stanowisko asesora. Jednocześnie założeniem u.k.s.e. jest wykonywanie czynności egzekucyjnych przez komornika osobiście, korzystającego ze swojej szczególnej pozycji ustrojowej - osoby pełniącej funkcję publiczną. Asesor komorniczy jest niejako pomocnikiem komornika, a nie osobą prowadzącą za niego postępowanie egzekucyjne. Określenie zatem kompetencji asesora było podyktowane w szczególności zdobywaniem przez niego praktycznych umiejętności niezbędnych do przyszłej samodzielnej służby komorniczej (vide: R. Reiwer (red.), Ustawa o komornikach sądowych. Ustawa o kosztach komorniczych. Komentarz, Warszawa 2019, teza 1 i 3 do art. 138).

Powyższe oznacza to, że osobom pełniącym funkcje publiczne, a należącym do grupy zawodów prawniczych ustawodawca przyznał możliwość m. in. prowadzenia gospodarstwa rolnego w formie i zakresie gospodarstwa rodzimego, w przeciwieństwie do np. asesorów komorniczych, którzy nie są zaliczani do grupy osób pełniących funkcje publiczne i w zasadzie nie są też "tradycyjnym" zawodem prawniczym takim jak m.in. sędziowie, adwokaci czy komornicy sądowi.

Minister uznał, że wbrew twierdzeniom Skarżącego, decyzja Prezesa nie zobowiązuje Skarżącego do wyzbycia się gospodarstwa rolnego, które w jego rodzinie znajduje się od pokoleń, a jedynie zakazuje jemu jako asesorowi komorniczemu prowadzenia go we własnym imieniu w sposób zorganizowany i ciągły, i w tym kontekście, czerpania z tego tytułu dochodów (art. 3 Pr.p.). Jednocześnie Minister podkreślił, że w przypadku powołania Skarżącego na stanowisko komornika sądowego i tym samym uzyskania statusu funkcjonariusza publicznego, nie będzie przeszkód, aby wymieniony mógł powrócić do prowadzenia gospodarstwa rolnego w takim zakresie, w jakim prowadził je do chwili obecnej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:

- obrazy art. 2b ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1655. ) oraz

- art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2016 r. o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami (Dz. U. z 2019r. Poz. 1885) oraz art. 33 ust. 1 w zw. z art. 33 ust. 5 o ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz. U z 2018r. Poz. 771 z póź zm.)

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości i przekazanie do ponownego rozpatrzenia decyzji organowi pierwszej instancji. Ponadto wniósł o przesłuchanie go w charakterze strony postępowania,

W uzasadnieniu skargi Skarżący, zarzucając organom obu instancji błędną wykładnię ww. przepisów wyjaśnia, że stał się właścicielem gospodarstwa w 2014 r. Następnie w 2015 r. ukończył studia podyplomowe na Uniwersytecie [...] w [...], zaś w 2017 r. przystąpił do aplikacji komorniczej. Po zdaniu egzaminu komorniczego w 2019 r. wystąpił do Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] o wpis na listę asesorów komorniczych. Nabywając gospodarstwo rolne i równocześnie zdając na aplikację komorniczą przed pojawieniem się projektu nowej ustawy, która zdaniem Ministerstwa zakazuje asesorowi prowadzenia gospodarstwa rolnego nie był w stanie przewidzieć problemów oraz konsekwencji z tym związanych.

Ponadto Skarżący zwrócił uwagę na sprzeczności występujące w interpretacji przepisów prawa zawartej w zaskarżonej decyzji, a mianowicie, że co prawda aktualnie asesor nie może prowadzić gospodarstwa rolnego, ale "(...) w przypadku powołania Skarżącego na stanowisko komornika sądowego i tym samym uzyskania statusu funkcjonariusza publicznego, nie będzie przeszkód, aby wymieniony mógł powrócić do prowadzenia gospodarstwa rolnego w takim zakresie, w jakim prowadził je do chwili obecnej".

Minister wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, że wyrok w niniejszej sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 133 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. w zw. z art. 15 zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.). Aktualna sytuacja związana z pandemią COVID-19 uzasadnia bowiem przyjęcie, że przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można przeprowadzić jej na odległość, z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2012 r., poz. 269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym - w świetle § 2 tego przepisu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, w grę wchodzi kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wydając zaskarżone decyzje organy powołały się łącznie na treść art. 34 ust. 4 i 6 u.k.s.e. i art. 33 ust. 2 i 5 u.k.s.e.

W myśl art. 33 ust. 1 u.k.s.e. komornik nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów regulujących podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 33 ust. 2 u.k.s.e. komornik nie może prowadzić działalności gospodarczej. Stosownie do art. 33 ust. 5 u.k.s.e. przepisy ust. 2-4 stosuje się do asesorów.

Z kolei art. 34 ust. 1 u.k.s.e. mówi, że komornik nie może podejmować dodatkowego zatrudnienia, z wyjątkiem zatrudnienia na stanowisku dydaktycznym, naukowo-dydaktycznym lub naukowym w szkole wyższej w łącznym wymiarze nieprzekraczającym pełnego wymiaru czasu pracy pracowników zatrudnionych na tych stanowiskach, o ile wykonywanie tego zatrudnienia nie przeszkadza w pełnieniu obowiązków komornika" ( ust.1). Zaś według ust. 2 art. 34 u.k.s.e. komornik nie może podejmować innego zajęcia ani sposobu zarobkowania, które przeszkadzałoby w pełnieniu obowiązków komornika, mogło osłabiać zaufanie do jego bezstronności lub przynieść ujmę godności urzędu komornika. Stosownie do art. 34 ust. 6 u.k.s.e. przepisy ust. 1-5 stosuje się do asesorów.

W myśl art. 34 ust. 3 u.k.s.e. o zamiarze podjęcia lub kontynuowania dodatkowego zatrudnienia na stanowisku dydaktycznym, naukowo - dydaktycznym lub naukowym w szkole wyższej oraz zamiarze podjęcia lub kontynuowania innego zajęcia lub sposobu zarobkowania komornik zawiadamia prezesa właściwego sądu rejonowego. Prezes właściwego sądu rejonowego, w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia, wydaje decyzję o sprzeciwie wobec zamiaru podjęcia lub kontynuowania przez komornika zatrudnienia na stanowisku dydaktycznym, naukowo-dydaktycznym lub naukowym w szkole wyższej, jeżeli uzna, że będzie ono przeszkadzało w pełnieniu obowiązków komornika, oraz decyzję o sprzeciwie wobec zamiaru podjęcia lub kontynuowania przez komornika innego zajęcia lub sposobu zarobkowania, które przeszkadzałoby w pełnieniu obowiązków komornika, mogło osłabiać zaufanie do jego bezstronności lub przynieść ujmę godności urzędu komornika.(art. 34 ust. 4 u.k.s.e.). Od decyzji, o której mowa w ust. 4, służy komornikowi odwołanie do Ministra Sprawiedliwości w terminie 14 dni od dnia jej otrzymania.( art. 34 ust. 5 u.k.s.e.)

Analizując zatem zarzuty skargi w kontekście stanowiska organów Sąd doszedł do przekonania, że sprawa niniejsza nie została rozpoznana w sposób wyczerpujący jej istotę.

Przede wszystkim Sąd zauważa, że cytowane wyżej przepisy dotyczą różnych sytuacji prawnych. Norma wynikająca z art. 33 u.k.s.e. co do zasady dotyczy zakazu wykonywania przez komornika/asesora działalności gospodarczej. Natomiast w art. 34 u.k.s.e. wprowadzono przepisy dotyczące ograniczenia możliwości podejmowania dodatkowego zatrudnienia przez komornika/asesora.

Tymczasem Skarżący w swoim wniosku z 3 stycznia 2020 r. zwrócił się do Prezesa o wyrażenie zgody na kontynuowanie działalności rolniczej oraz czerpania z niej dochodu. Jak sam Skarżący wskazuje jego wniosek został oparty o art. 34 u.k.s.e. Natomiast organy poddały analizie fakt prowadzenia przez Skarżącego gospodarstwa rolnego w oparciu o art. 33 ust. 2 u.k.s.e. traktując ten fakt jako prowadzenie zakazanej działalności gospodarczej.

Po drugie, w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji Sąd nie dostrzegł rozważań w zakresie analizy przesłanek dotyczących: "(...) innego zajęcia ani sposobu zarobkowania, które przeszkadzałoby w pełnieniu obowiązków komornika, mogło osłabiać zaufanie do jego bezstronności lub przynieść ujmę godności urzędu komornika", o czym mowa w art. 34 ust. 2 u.k.s.e.

W literaturze podkreśla się, że podejmowanie "innego zajęcia lub sposobu zarobkowego", o jakim stanowi art. 34 ust. 2, u.k.s.e. dotyczy wszelkich czynności niestanowiących nawiązania stosunku pracy, o którym mowa w art. 34 ust. 1 u.k.s.e. Ustawa o komornikach sądowych nie zawiera jednak katalogu zajęć lub sposobów zarobkowania, które wymagają zgłoszenia prezesowi właściwego sądu rejonowego. Niemniej przez to pojęcie należy rozumieć każdą działalność zarówno o charakterze powtarzalnym, jak i jednorazowym, która może kolidować z obowiązkami komornika, osłabić zaufanie do jego bezstronności lub przynieść ujmę godności urzędu komornika – przykładowo prowadzenie szkoleń dla osób, które są stronami postępowań egzekucyjnych. Artykuł 34 ust. 2 nie dotyczy jednak wszystkich czynności, które wiązałyby się z uzyskaniem korzyści majątkowych. Nie dotyczy on również wyliczenia zawartego w art. 33 ust. 4 u.k.s.e. (Świeczkowska-Wójcikowska Marzena (red.), Świeczkowski Jarosław (red.), Komentarz do ustawy o komornikach sądowych, [w:] Ustawa o komornikach sądowych. Ustawa o kosztach komorniczych. Kodeks Etyki Zawodowej Komornika Sądowego. Komentarz, WKP 2020 - komentarz ,stan prawny: 7 listopada 2019 r.) Ponadto (przy interpretacji analogicznych przepisów dotyczących sędziów), że chodzi o czynności o pewnym stałym (powtarzalnym) charakterze, a nie czynności jednorazowe. (Simbierowicz Maciej (red.), Świtkowski Marcin (red.), Komentarz do ustawy o komornikach sądowych, [w:] Ustawa o komornikach sądowych. Ustawa o kosztach komorniczych. Komentarz, wyd. I zaktualizowane, Opublikowano: LEX/el. 2019).

Zdaniem Sądu zarówno Prezes, jak i Minister wydając zaskarżone decyzje błędnie uznali, że w sprawie zachodzi konieczność oceny czy fakt prowadzenia od wielu lat przez Skarżącego gospodarstwa rolnego stanowi de facto działalność gospodarczą w rozumieniu art. 33 u.k.s.e. w związku z art. art. 3 Pr.p., całkowicie pomijając, że złożony wniosek dotyczył kwestii związanych z oceną czy fakt posiadania przez Skarżącego jako asesora komorniczego gospodarstwa rolnego będzie przeszkadzał w pełnieniu obowiązków asesora komorniczego oraz będzie osłabiać zaufanie do jego bezstronności lub przynosić ujmę godności sprawowanej funkcji asesora komornika w rozumieniu art. 34 ust. 2 u.k.s.e.

Sąd zauważa, że z art. 33 u.k.s.e. wynika, że prowadzenie działalności gospodarczej jest zakazane z mocy prawa dla asesora/komornika, zatem wniosek o wyrażenie zgody na taką działalność co do zasady należałoby uznać za bezprzedmiotowy. Regulacje zawarte w art. 33 u.k.s.e. nie przewidują bowiem w ogóle procedury składania takiego wniosku w przeciwieństwie do art. 34 u.k.s.e.

Sąd podzielił co do zasady stanowisko Ministra, że w świetle art. 115 § 13 pkt 3 kodeksu karnego funkcjonariuszem publicznym jest sędzia, ławnik, prokurator, funkcjonariusz finansowego organu postępowania przygotowawczego lub organu nadrzędnego nad finansowym organem postępowania przygotowawczego, notariusz, komornik, kurator sądowy, syndyk, nadzorca sądowy i zarządca, osoba orzekająca w organach dyscyplinarnych działających na podstawie ustawy, zaś nie jest nim asesor komorniczy.

Ponadto Sąd uważa, że w niniejszej sprawie ponownej analizy prawnej wymaga stanowisko Ministra, że co prawda zakazuje się Skarżącemu jako asesorowi komorniczemu prowadzenia gospodarstwa rolnego we własnym imieniu w sposób zorganizowany i ciągły, i w tym kontekście, czerpania z tego tytułu dochodów (art. 3 Pr.p.)". Ale z drugiej strony Minister podkreśla, że w przypadku powołania Skarżącego na stanowisko komornika sądowego i tym samym uzyskania statusu funkcjonariusza publicznego, nie będzie przeszkód, aby wymieniony mógł powrócić do prowadzenia gospodarstwa rolnego w takim zakresie, w jakim prowadził je do chwili obecnej. W ocenie Sądu taka interpretacja dopuszczająca zróżnicowanie sytuacji prawnej osoby komornika i asesora komorniczego nie jest trafna w świetle brzmienia przepisów art. 33 i 34 u.k.s.e.

Idąc tym tokiem rozumowania Sąd doszedł do przekonania, że wydając zaskarżoną decyzję organy dopuściły się - mogącego mieć wpływ na wynik sprawy - naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. – polegającego na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz na dokonaniu dowolnej oceny dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów strony skarżącej. Według Sądu, organy w konsekwencji powyższych uchybień proceduralnych nie ustaliły w sposób jednoznaczny, czy prowadzenie gospodarstwa rolnego przez Skarżącego będzie stało w kolizji z wykonywaniem obowiązków asesora, w sytuacji określonej normą wynikającą z art. 34 ust. 2 u.k.s.e.

W sprawie doszło tez do naruszenia art. 8 k.p.a. i wyrażonej w nim zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Naruszenie wspomnianych przepisów procedury administracyjnej mogło mieć - w ocenie Sądu - istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, a więc stanowi dostateczną podstawę prawną do uchylenia przez sąd administracyjny spornych decyzji.

Ponadto z art. 7 k.p.a. wynika obowiązek organu administracji państwowej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych ze sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania konkretnego przepisu prawa. Zgodnie z tym przepisem organ zobowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W tym celu organ winien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.).

W konsekwencji Sąd uznał, że w sprawie doszło też naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 34 ust. 2 i 6 u.k.s.e.

Ponownie rozpatrując sprawę w oparciu o przesłanki z art. 34 ust. 2 i 6 u.k.s.e. organy dokonają oceny czy prowadzenie przez Skarżącego jako asesora komorniczego indywidualnego gospodarstwa rolnego sprzeciwia się pełnieniu obowiązków służbowych, podważa zaufanie do jego bezstronności albo przynosi ujmę godności urzędu.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa.

O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200, art. 205 § 1 oraz art. 209 p.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz Skarżącego kwotę 200 zł stanowiącą wartość uiszczonego wpisu od skargi.