Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 316/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 188 w zw. z art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 28 par.1, art. 58 par.1, art. 59, art. 61a § 1, art. 105 § 1,
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del. WSA Marek Leszczyński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 października 2021 r. sygn. akt I SA/Ol 494/21 w sprawie ze skargi T. C. na postanowienie Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 14 października 2021 r., sygn. akt I SA/Ol 494/21, po rozpoznaniu skargi T. C. (skarżący, strona), uchylił postanowienie Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie (dalej: Dyrektor OR ARiMR, organ) z 26 kwietnia 2021 r., nr 31/OR14/2021, w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.

H. C. jako producent rolny złożył 9 maja 2019 r. wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2019 r., ale przed jego rozpoznaniem, w dniu 19 listopada 2019 r. zmarł. Spadek po nim w całości nabył na podstawie ustawy T. C., w tym wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne położone w miejscowości Jelonek.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Olecku (dalej: Kierownik BP ARiMR) 10 stycznia 2020 r. wydał decyzję w sprawie przyznania H. C. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, ale została ona unieważniona.

H. K. będący pełnomocnikiem T. C. (pełnomocnictwo z 17 kwietnia 2020 r.) wystąpił 3 lutego 2021 r. do Kierownika BP ARiMR o podanie powodów i podstawy prawnej "wstrzymania dotacji za rok 2019".

Ponadto pismem z 11 lutego 2021 r. do Kierownika BP ARiMR wystąpiła pełnomocnik T. C. r. pr. B. J., żądając udzielenia informacji w sprawie złożonych przez H. C. wniosków o płatności.

W odpowiedzi (doręczono 4 marca 2021 r.) poinformowano ją, że 30 czerwca 2020 r. Kierownik BP ARiMR wydał decyzję umarzającą postępowanie w sprawie z wniosku H. C. oraz, że decyzja ta nie została nikomu doręczona (w zw. ze śmiercią wnioskodawcy) i pozostawiono ją w aktach sprawy.

Pełnomocnik T. C. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 30 czerwca 2020 r. wraz z odwołaniem od tej decyzji. Wniosek uzasadniła tym, że dopiero z pisma organu odebranego 4 marca 2021 r., dowiedziała się, że decyzja taka w ogóle została wydana. Podkreśliła też, że decyzja nie została doręczona H. K. - pełnomocnikowi T. C., mimo, że organ wiedział o tym pełnomocnictwie. Na skutek zatem błędnego postępowania organu T. C. bez swojej winy uchybił terminowi do złożenia odwołania od decyzji z 30 czerwca 2020 r.

Postanowieniem z 26 kwietnia 2021 r. Dyrektor OR ARiMR umorzył postępowanie w sprawie z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania przyjmując, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Organ podkreślił, że T. C. nie wstąpił jako spadkobierca do postępowania toczącego się z wniosku H. C., nie stał się więc w tym postępowaniu stroną i nie może złożyć odwołania od decyzji z 30 czerwca 2020 r.

W skardze na powyższe postanowienie, do WSA w Olsztynie, skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności: (-) art. 28 § 1 k.p.a., przez niewłaściwą jego interpretację i przyznanie statusu strony w postępowaniu odwoławczym oraz w postępowaniu z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wyłącznie podmiotowi, który został formalnie dopuszczony do działania w charakterze strony postępowania, co prowadzi do nieuprawnionej zawężającej interpretacji pojęcia strony postępowania; (-) art. 105 § 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym umorzeniu postępowania na skutek błędnego ustalenia stanu faktycznego i uznania, że T. C. nie wstąpił jako spadkobierca do postępowania w miejsce zmarłego H. C.; (-) art. 58 § 1 k.p.a. przez nierozpoznanie istoty sprawy i nie rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania; (-) art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. przez uchybienia w sporządzeniu uzasadnienia postanowienia polegające na braku odniesienia się do okoliczności faktycznych sprawy i dowodów przywołanych przez stronę oraz nie odniesienie się w żadnej mierze do kwestii dotyczących uchybienia terminu i przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i skupieniu się wyłącznie na kwestiach umorzenia postępowania w sprawie; (-) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1 i 2 k.p.a. polegające na braku wszechstronnego rozważenia całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie w jakim konieczne było ustalenie okoliczności wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu, co z kolei skutkowało pozbawieniem skarżącego statusu strony i pozbawienie go przysługujących mu praw.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi jako wniesionej po terminie ewentualnie oddalenie skargi argumentując, że skarżący nie mógł być uznany za stronę w aspekcie wniesienia odwołania od decyzji umarzającej postępowanie w sprawie przyznania płatności za 2019 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przywołanym na wstępie wyrokiem uwzględnił skargę i uchylił zaskarżone postanowienie.

Sąd ten wyjaśnił, że żądanie odrzucenia skargi jako wniesionej po upływie wymaganego terminu należy uznać za nieskuteczne, gdyż wniosek ten został złożony w ustawowym terminie.

W ocenie Sądu zasadny jest zarzut skargi, iż organ nie rozpoznał powyższego wniosku, a co za tym idzie nie rozpoznał istoty sprawy. Unormowania art. 58 i 59 k.p.a. dotyczą procesowej instytucji przywracania terminu i stwarzają możliwość skutecznego dokonania czynności przez stronę w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. Postanowienie o odmowie przywrócenia terminu nie rozstrzyga o prawach i obowiązkach normowanych przepisami prawa materialnego, ma wyłącznie charakter aktu procesowego, wywiera skutki dla dalszego postępowania, a zatem nie należy do kategorii rozstrzygających sprawę co do istoty. Uprawnionym do złożenia tego wniosku jest "zainteresowany". Pojęcie to nie oznacza osoby mającej (tylko) interes faktyczny w załatwieniu sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, lecz osobę uczestniczącą w postępowaniu administracyjnym, uprawnioną względnie zobowiązaną do dokonania czynności procesowej. Zainteresowanym w rozumieniu tego przepisu będą zatem uczestnicy postępowania (strony, uczestnicy na prawach strony i inni uczestnicy), którzy są "zainteresowani" przywróceniem im prawa do podjęcia pewnych czynności procesowych.

W ocenie Sądu organ co prawda uznał, że skarżący nie ma statusu strony w postępowaniu, jednak w żaden sposób tego nie wykazał. Samo gołosłowne stwierdzenie, że skarżący nie zgłosił się do sprawy nie może zostać uznane za skuteczne. Organ bowiem nie odniósł się w żaden sposób i nie dokonał analizy dokumentów sporządzanych przez pełnomocnika skarżącego (już po śmierci H. C.) i składanych w postępowaniu przed organem w imieniu skarżącego. Pominął zupełnie okoliczności, że H. K. jako pełnomocnik skarżącego podpisywał dokumenty używając stwierdzenia "pełnomocnik spadkobiercy". Nie dokonał w tym kontekście analizy biegu terminów. Organ nie odniósł się również do okoliczności wydania decyzji z 30 czerwca 2020 r., w szczególności do kwestii doręczenia jej, czy też pominięcia jej doręczenia osobie działającej w sprawie jako pełnomocnik spadkobiercy.

Dalej Sąd wyjaśnił, że "bycie stroną" należy oceniać przez pryzmat posiadanego interesu prawnego w danej sprawie i dotyczy również osób, które zostały pozbawione, przez niewłaściwe postępowanie organu, uczestnictwa w postępowaniu. W niniejszej sprawie organ winien więc ocenić i rozstrzygać nie w zakresie zdolności bycia stroną przez skarżącego w ogóle, ale w postępowaniu o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji z 30 czerwca 2020 r. Zatem organ winien rozpoznać sprawę co do jej istoty.

Sąd I instancji wskazał też, że rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni poczynione wywody i oceny prawne w zakresie interpretacji i stosowania wskazanych przepisów prawa, dokona ponownej analizy okoliczności sprawy i wyda rozstrzygnięcie dokonując odpowiednich ustaleń w zakresie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji z 30 czerwca 2020 r.

Od przedmiotowego wyroku Dyrektor OR ARiMR złożył skargę kasacyjną, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi oraz oświadczył, że zrzeka się rozprawy. Nie wniósł przy tym o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Skargę kasacyjną oparto na podstawie kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: p.p.s.a.), zarzucając wyrokowi naruszenie przepisów prawa procesowego mającego wpływ na wynik sprawy, w postaci:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., poprzez uchylenie wzmiankowanego wyżej postanowienia poprzedzone ustaleniem, iż organ administracji dopuścił się naruszenia art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.), które to naruszenie miało polegać na nieuprawnionym zaniechaniu merytorycznego rozpatrzenia wniosku w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2019 Panu H. C. w sytuacji, gdy wnioskodawca nie mógł być uznany za zainteresowanego w rozumieniu powołanego wyżej przepisu k.p.a. z uwagi na fakt, iż decyzji wydanej przez Kierownika BP ARiMR w Olecku w dniu 30 czerwca 2020 r. nr 0261-2020-002195 o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2019 nie można uznać za skutecznie doręczonej spadkobiercy w/w, tj. Panu T. C..

W odpowiedzi na skargę kasacyjną T. C. wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zarzutów kasacyjnych, chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09; www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże).

Zarzut kasacyjny oparto na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., czyli na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez NSA jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. NSA nie może również modyfikować zgłoszonych zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną.

Z art. 176 p.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna poza tym, że ma czynić zadość wymaganiom przypisanym dla każdego pisma procesowego, powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie takiej podstawy oraz określenie tych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zaś zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny. Żadna ze stron nie kwestionuje, że H. C. zmarł w dniu 19 listopada 2019 r., czyli przed rozpoznaniem jego wniosku z 9 maja 2019 r. o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2019 r. oraz, że spadkobiercą po nim został T. C.. Poza sporem jest także, że Kierownik BP ARiMR decyzją z 30 czerwca 2020 r. umorzył postępowanie w zakresie wniosku H. C. z 9 maja 2019 r. i decyzji tej nie doręczył T. C. ani jego pełnomocnikowi H. K. (pełnomocnik od 17 kwietnia 2020 r.).

Spór w sprawie dotyczy zaś kwestii, czy w tak zarysowanym stanie faktycznym, Dyrektor OR ARiMR uprawniony był do umorzenia postępowania z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia przez T. C. odwołania od decyzji z 30 czerwca 2020 r. z uwagi na jego bezprzedmiotowość (jak twierdzi organ), czy też organ winien rozpoznać ten wniosek "co do istoty", czyli winien ocenić i rozstrzygnąć nie w zakresie zdolności bycia stroną przez skarżącego w ogóle, ale w postępowaniu o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji z 30 czerwca 2020 r. (jak twierdzi Sąd I instancji).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zauważenia wymaga, że u podstawy wydania postanowienia Dyrektora OR ARiMR z 26 kwietnia 2021 r. umarzającego postępowanie w sprawie z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 30 czerwca 2020 r. legło stwierdzenie, że postępowanie to stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość ta w ocenie organu wynikała zaś z analizy stanu faktycznego w sprawie i przepisów ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1341).

Zgodnie z art. 27 ust. 1 tej ustawy, w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do dnia doręczenia decyzji w sprawie o przyznanie tych płatności, płatności bezpośrednie przysługują jego spadkobiercy, jeżeli spełni określone warunki (enumeratywnie wymienione). Z kolei z ust. 2 tego przepisu wynika, że w przypadku, o którym mowa w ust. 1, spadkobierca rolnika wstępuje do toczącego się postępowania na jego miejsce na wniosek złożony w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku. Natomiast ust. 10 przepisu stanowi, że termin, o którym mowa w ust. 2, nie podlega przywróceniu.

W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że termin z art. 27 ust. 10 wskazanej ustawy ma charakter materialny, co oznacza niemożność orzekania o jego przywróceniu (por. m.in. wyrok WSA w Kielcach z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 379/19). Jak trafnie wskazano w wyroku NSA z dnia 26 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 2050/19, upływ materialnego terminu art. 27 ust. 10 w zw. z ust. 2 ustawy o płatnościach do zgłoszenia żądania przyznania uprawnienia, stanowi okoliczność uniemożliwiającą wszczęcie postępowania administracyjnego i wypowiadanie się przez organ o prawach wnioskodawcy. Należy bowiem odróżnić przesłanki skutecznego złożenia żądania, w tym zachowanie ustawowego terminu do jego zgłoszenia, od przesłanek materialnych przyznania płatności, które nie są przedmiotem oceny organów w sytuacji złożenia wniosku po terminie. W sytuacji złożenia wniosku po terminie, przedmiotem oceny organów są wyłącznie przesłanki formalne, obejmujące wstąpienie spadkobiercy do już toczącego się postępowania, w tym zachowania terminu do zgłoszenia żądania. Natomiast dopiero spełnienie wszystkich warunków określonych w art. 27 ustawy o płatnościach, w tym zachowanie tego terminu, skutkować może tym, iż skarżący jako spadkobierca wnioskodawcy wstępowałby w miejsce spadkodawcy i postępowanie z wniosku spadkodawcy byłoby kontynuowane z jego udziałem i na jego rzecz rozstrzygany byłby wniosek o płatność. Uchybienie zaś materialnemu terminowi do złożenia wniosku o przejęcie płatności, nie podlegającemu przywróceniu z mocy prawa, skutkuje utratą uprawnienia do wstąpienia do postępowania i żądania przyznania uprawnienia, o które wnioskował spadkodawca. Złożenie wniosku po upływie terminu oznacza zatem, że została spełniona przesłanka "innej uzasadnionej przyczyny", określona w art. 61a § 1 k.p.a. Uprawnia to organy do odmowy wszczęcia postępowania z wniosku spadkobiercy złożonego po upływie 7 miesięcy od dnia zgonu wnioskodawcy.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy mamy do czynienia z sytuacją nieco inną niż w cytowanym wyroku NSA w sprawie I GSK 2050/19. Tutaj skarżący nie wniósł o przywrócenie terminu prawa materialnego (do wstąpienia w miejsce zmarłego H. C.), ale wniósł o przywrócenie terminu procesowego (do wniesienia odwołania od decyzji umarzającej postępowanie z 30 czerwca 2020 r.). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zmienia to jednak zasadniczo oceny prawnej tego wniosku dokonanej przez organ. Pamiętać bowiem trzeba, że wbrew stanowisku Sądu I instancji, organ dokładnie przeanalizował kwestię braku złożenia wniosku przez skarżącego w trybie art. 27 ust. 2 ustawy, w okresie 7 miesięcy od otwarcia spadku (skarżący nigdy takiego wniosku nie złożył), co oznacza, że skarżący nie wstąpił do sprawy po swoim ojcu (wniosek mógł być złożony tylko na specjalnym formularzu wraz ze stosownymi dokumentami – art. 27 ust. 3 i 4 ustawy). Przyznał to nawet skarżący w skardze kasacyjnej: "Z powodu zaniechania udzielenia nieprofesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącego Panu H. K. prawidłowych pouczeń w czasie jego komunikowania się z Biurem Powiatowym ARiMR w Olecku w sprawie jego Mocodawcy Pana T. C., nieprofesjonalny pełnomocnik skarżącego nie złożył formalnie pisma w przedmiocie wstąpienia do postępowania dotyczącego płatności z systemów wsparcia bezpośredniego za 2019 r. Pana T. C. jako spadkobiercy H. C.". Jak z powyższego zatem widać, inny jest stan faktyczny w sprawie niniejszej niż przyjął Sąd I instancji, który uchylając rozstrzygnięcie organu nakazał m.in. badać, czy czasami skarżący nie wstąpił do sprawy po zmarłym ojcu.

Skoro więc bezprzedmiotowe jest postępowanie w sytuacji złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku w trybie art. 27 ust. 10 w zw. z ust. 2 ustawy o płatnościach ze względu na złożenie tego wniosku po upływie 7 miesięcy od otwarcia spadku, to także bezprzedmiotowe jest postępowanie w sprawie niniejszej, tzn. w sytuacji, gdy wniosek w trybie art. 27 ust. 10 w zw. z ust. 2 ustawy o płatnościach nie został w ogóle przez spadkobiercę złożony, wydana została decyzja o umorzeniu postępowania z wniosku spadkodawcy o przyznanie płatności, której nikomu nie doręczono, zaś spadkobierca złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji umarzającej postępowanie. Skoro organ wykazał, że w okolicznościach sprawy skarżący (spadkobierca) nie był, nie jest i nie będzie już mógł stać się stroną postępowania zakończonego decyzją z 30 czerwca 2020 r., a zatem nie ma interesu prawnego w jej zaskarżeniu, to także nie ma interesu prawnego w złożeniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia od niej odwołania. Interes prawny w obu tych przypadkach jest bowiem jednakowy. Zainteresowanym w rozumieniu art. 58 § 1 k.p.a. są bowiem uczestnicy postępowania (strony, uczestnicy na prawach strony i inni uczestnicy), którzy są "zainteresowani" przywróceniem im prawa do podjęcia pewnych czynności procesowych. W sprawie niniejszej skarżący za takiego zainteresowanego uznany być nie mógł.

Ponadto zauważenia wymaga, że trafnie organ podniósł, iż kolejnym argumentem za brakiem możliwości przywrócenia przedmiotowego terminu jest fakt, że możliwość skorzystania z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania służy jedynie stronie, której organ doręczył decyzję, co w sprawie niniejszej nie miało miejsca (por. wyrok NSA z 24 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1762/09). W takiej zaś sytuacji podmiot, który uważa się za stronę, winien skorzystać z możliwości skargi o wznowienie postępowania w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w powyższym stanie faktycznym i prawnym, wniosek skarżącego należało uznać za bezprzedmiotowy. Podobnie bowiem jak w sprawach o przywrócenie terminu prawa materialnego (por. m.in. wyrok NSA z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 1766/19), za bezpodstawne i pozbawione racji jest prowadzenie postępowania w tym trybie i snucie rozważań co do uprawdopodobnienia przez skarżącego przyczyn niedochowania terminu do złożenia odwołania, skoro skarżący nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji. Przedmiotowy wniosek powinien być raczej rozpoznany w trybie art. 61a § 1 k.p.a. przez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Z racji jednak na fakt, że organ wszczął postępowanie wywołane wnioskiem o przywrócenie terminu i prowadził wyjaśnienia w kierunku badania interesu prawnego nie tylko w zakresie złożonego wniosku ale i w zakresie zaskarżonej decyzji, której wniosek dotyczył, zachodziła podstawa do umorzenia postępowania. Całe to bowiem postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Z racji zaś na fakt, że postępowanie w trybie przepisów art. 58-59 k.p.a. kończy się wydaniem postanowienia, to również jego umorzenie winno przybrać formę postanowienia. Przepis art. 105 § 1 k.p.a. zgodnie z art. 126 k.p.a. stosuje się bowiem odpowiednio (por. m.in. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Go 1034/16).

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela także stanowiska skarżącego T. C. wyrażonego w odpowiedzi na skargę kasacyjną, że umorzenie przedmiotowego postępowania pozbawiło go możliwości wykazania posiadania statusu strony w postępowaniu z wniosku o płatności bezpośrednie za 2019 r. złożonego przez spadkodawcę H. C.. Po pierwsze okoliczność tę skarżący winien wykazywać w innym trybie (skarga o wznowienie postępowania), a po drugie kwestia ta była jednak przedmiotem badania przez organ i przez Sąd I instancji. Przy czym organ wykazał, że skarżący nie złożył wniosku w trybie art. 27 ust. 2 ustawy o płatnościach i dlatego nie stał się stroną tamtego postępowania, stąd zachodziła podstawa do umorzenia niniejszego postępowanie.

Uznając zasadność skargi kasacyjnej w zakresie błędnego zastosowania przepisów prawa przy prawidłowej ich wykładni, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że istota sprawy sądowoadministracyjnej została dostatecznie wyjaśniona, co pozwala na podstawie art. 188 p.p.s.a. na uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie oraz rozpoznanie skargi na podstawie art. 151 w zw. z art. 193 p.p.s.a. i uznanie jej za niezasadną. W sprawie niniejszej okoliczności braku złożenia przez skarżącego wniosku o przejęcie płatności w ustawowym terminem nie budzą bowiem wątpliwości, nie stał się on więc stroną postępowania zakończonego decyzją o umorzeniu postępowania z dnia 30 czerwca 2020 r., nie ma więc interesu prawnego w zaskarżeniu tej decyzji, a to powoduje, że bezprzedmiotowy jest wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie 188 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok oraz, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.