Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 678/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 364
law: Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
article: art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1341
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
article: art. 5 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 14 ust. 1, art. 19a, art. 24 ust. 1, art. 30a
journal: Dz.U. 2016 poz 703
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych - tekst jedn.
article: art. 338
journal: Dz.U. 2020 poz 1740
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2021 r. spraw ze skarg Wspólnoty "A." na decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia[...] lipca 2021 r. – nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 rok, – nr [...] w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2019 rok 1) uchyla zaskarżone decyzje, 2) zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w na rzecz skarżącej Wspólnoty "A." kwotę 1394 (jeden tysiąc trzysta dziewięćdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skarg "A." (dalej: "A."/Skarżąca) są decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. (dalej: DOR Agencji) obie z dnia [...] lipca 2021 r.:

1. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji w L. z dnia [...] marca 2021 roku nr [...] w sprawie przyznania "A." płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 rok, i

2. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji w L. z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2019.

Jak wynika z akt sprawy, "A." we wniosku złożonym do BP Agencji w L. w dniu [...] maja 2019 r. zadeklarowała do przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego oraz płatności ONW sześć działek rolnych o łącznej powierzchni 42,01 ha:

- działkę rolną A o powierzchni 3,80 ha położoną na działce ewidencyjnej [...],

- działkę rolną B o powierzchni 6,01 ha położoną na działce ewidencyjnej [...],

- działkę rolną C o powierzchni 7,54 ha położoną na działce ewidencyjnej [...],

- działkę rolną D o powierzchni 3,82 ha położoną na działce ewidencyjnej [...],

- działkę rolną E o powierzchni 19,33 ha położoną na działce ewidencyjnej [...],,

- działkę rolną F o powierzchni 1,51 ha położoną na działce ewidencyjnej [...],

W trakcie przeprowadzania kontroli przedmiotowego wniosku stwierdzono konflikt kontroli krzyżowej odnośnie działki ewidencyjnej o nr [...], (dla działek rolnych C oraz E). Na spornej działce ewidencyjnej działki do płatności o łącznej powierzchni 4,01 ha zadeklarowali inni producenci: A.Z. (trwałe użytki zielone na pow. 1,81 ha) oraz R.S. (pszenżyto ozime na pow. 1,20 ha oraz trwałe użytki zielone na pow. 1,00 ha).

"A." złożyła wyjaśnienia, w których podała, że wszystkie grunty "A.", w tym działka [...] były i nadal są wyłącznie w posiadaniu i użytkowaniu

przez "A.", nigdy nie przekazała części tych gruntów innym producentom do ich prywatnego posiadania i użytkowania i nie zawarła żadnej urnowy najmu czy dzierżawy z innymi producentami. Do wyjaśnień dołączyła szereg dokumentów.

W dniu 5 czerwca 2020 roku w charakterze strony zostali przesłuchani członkowie zarządu Spółki; W.K., L.H. oraz M.S.

Ponadto do akt sprawy dołączony został protokół nr [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. z przesłuchania A.Z., która zeznała m.in., że kontynuuje prowadzenie działalności rolniczej na części działki, która to część została jej wskazana w 2016 r., użytkowała tylko i wyłącznie część pastwiskową na powierzchni 1,81 ha, w celu zaspokojenie potrzeb własnego gospodarstwa, a nie "A.". Dołączony został także protokół nr [...]. przesłuchania R.S., w którym zeznał m.in., że na działce [...],miałem pszenżyto i użytki zielone, użytkował część działki [...],w celu wyłącznie zaspokojenia potrzeb własnego gospodarstwa.

Na podstawie zgromadzonych dowodów organ I instancji stwierdził, że w odniesieniu do spornych części działki [...] na łącznej powierzchni 4,01 ha osobami uprawnionymi do płatności są A.Z. i R.S.. W związku z tym z działki rolnej C położonej na działce ewidencyjnej [...] o zadeklarowanej powierzchni 7,54 ha wykluczył powierzchnię 1,20 ha, z działki rolnej E położonej na działce ewidencyjnej [...] o zadeklarowanej powierzchni 19,33 ha wykluczył powierzchnię 2,81 ha (1,81 ha + 1,00 ha).

Ponadto na podstawie przeprowadzonych pomiarów maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (MKO) organ I instancji z działki rolnej E położonej na działce ewidencyjnej [...] o zadeklarowanej powierzchni 19,33 ha wykluczył powierzchnię 0,07 ha, z działki rolnej A położonej na działce ewidencyjnej [...] o zadeklarowanej powierzchni 3,80 ha wykluczył powierzchnię 0,02 ha.

Po wykluczeniu niekwalifikującej się powierzchni 4,10 ha (1,20 ha + 2,81 ha + 0,07 ha + 0,02 ha) powierzchnia działek rolnych stwierdzona do płatności bezpośrednich i ONW wyniosła 37,91 ha (42,01 ha pow. deklarowana kwalifikowana - 4,10 ha powierzchnia wykluczona).

Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2020 roku, nr [...] organ I instancji przyznał "A." na 2019 rok:

- jednolitą płatność obszarową w wysokości 14 823,46 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 3 056,42 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowanie z tego tytułu zmniejszenia i na zastosowanie współczynnika korygującego,

- płatność za zazielenienie w wysokości 11 875,19 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 124,84 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

- płatność redystrybucyjną w wysokości 4 942,50 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 51,96 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

oraz przyznał kwotę zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 319,99 zł.

Z kolei decyzją z dnia [...] czerwca 2020 roku, nr [...] organ I instancji przyznał "A." na 2019 rok płatności ONW typ specyficzny strefa I w wysokości 4 534,09 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 877,98 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowanie z tego tytułu zmniejszenia.

Po rozpatrzeniu odwołań wniesionych od powyższych decyzji Dyrektor OR Agencji w R. decyzjami z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] i nr [...] uchylił w całości decyzje organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, stwierdzając błędne ustalenie powierzchni MKO na działkach ew. nr [...] (działka rolna E) oraz nr [...] (działka rolna A).

W ramach ponownego rozpoznania sprawy organ I instancji włączył do sprawy raport z kontroli na miejscu nr [...] przeprowadzonej w dniach 22-24.08.2020 r. dla producenta rolnego A.Z. oraz protokół z oględzin działki referencyjnej w zakresie weryfikacji powierzchni MKO przeprowadzonej w dniu 30 października 2020 r., dla działki ewidencyjnej nr [...].

Po weryfikacji całości dokumentacji w przedmiotowej sprawie Kierownik BP Agencji w L. stwierdził, iż doszło do zerwania przez strony konfliktu krzyżowego A.Z. i R.S. więzi korporacyjnych ze "A.".

Mając to na uwadze organ I instancji decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] przyznał "A." płatności bezpośrednie na rok 2019 do powierzchni 38,00 ha (pomniejszoną o powierzchnię 4,01 ha deklarowaną przez drugą stronę konfliktu krzyżowego) , w tym:

- jednolitą płatność obszarową w wysokości 14 928,23 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 2 994,09 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia oraz zastosowanie współczynnika korygującego,

- płatność za zazielenienie w wysokości 11 903,19 wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 125,33 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

- płatność redystrybucyjną w wysokości 4 942,42 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 52,04 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

oraz kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości [...] ,84 zł.

Z kolei decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2021 r. organ I instancji przyznał "A." płatności ONW typ specyficzny strefa I (niekorzystne warunki o walorach przyrodniczo-turystycznych) na rok 2019 do powierzchni 38,00 ha w wysokości 4 566,21 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 858,71 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia.

We wniesionych odwołaniach "A." zarzuciła naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego, skutkiem czego sprzecznie ze zgromadzonym w sprawie materiałem i zasadami logicznego rozumowania organ I instancji błędnie rozstrzygnął konflikt krzyżowy, błędnie ustalił powierzchnie na której osoby z konfliktu krzyżowego wykonywały prace na rzecz i w imieniu "A." oraz, że zerwali więzi korporacyjne ze "A.".

Dyrektor OR Agencji w R., po ponownym rozpatrzeniu spraw w wyniku wniesionych przez "A." odwołań, opisanymi na wstępie decyzjami z dnia [...] lipca 2021 r. utrzymał w mocy skarżone decyzje organu I instancji.

Na wstępie organ przytoczył mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa krajowego oraz unijnego, w tym w szczególności wynikające z ustawy z dnia 5 marca 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1341 ze zm, dalej: ustawa o płatnościach bezpośrednich) w zakresie płatności bezpośrednich oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 364 ze zm., dalej: rozporządzenie ONW) i ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t,j, Dz.U. z 2021 r. poz. 182, dalej u.w.r.o.w.) w zakresie płatności ONW.

W świetle tych regulacji, w zakresie uprawnień do uzyskania w/w płatności decydujące znaczenie ma wyłącznie okoliczność faktycznego posiadania i użytkowania (uprawy) deklarowanych działek. W zakresie płatności bezpośrednich kluczowe znaczenie ma treść przepisu art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, formułującego podstawowe przesłanki przyznania tej formy pomocy finansowej dla rolników. Z treści tych przepisów wynika, że podstawowymi przesłankami przyznania płatności bezpośrednich są: posiadanie działek rolnych położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami (o powierzchni co najmniej 1 ha w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; nadanie rolnikowi numeru identyfikacyjnego w systemie ewidencji producentów rolnych. Z kolei w zakresie płatności ONW znaczenie ma treść przepisu § 2 ust. 3 rozporządzenia ONW, formułującego podstawowe przesłanki przyznania tej formy pomocy finansowej dla rolników. Z treści tego przepisu wynika, że płatność ONW przysługuje do powierzchni użytków rolnych, o których mowa w ust. 2, będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności.

Organ odwoławczy podkreślił, że w przypadku stwierdzenia konfliktu kontroli krzyżowej, Agencja zobowiązana jest do wyjaśnienia w postępowaniu, kto użytkował jako posiadacz sporną działkę rolną objętą dwoma lub większą ilością wniosków i tym samym, któremu z wnioskodawców należy się na nią płatność. W niniejszej sprawie istota rozstrzygnięcia było ustalenie komu należy się prawna legitymacja do otrzymania płatności, biorąc uwagę uwzględnienie wewnętrznych relacji, które tworzyły się między "A.", a jej członkami tj. drugą stroną konfliktu krzyżowego - A.Z. i R.S.) oraz ustalenie kto faktycznie użytkuje sporną część działki ewidencyjnej o nr [...] o powierzchni 4,01 ha wykluczonej z płatności w niniejszej sprawie.

Rozstrzygając tę kwestie organ odwoławczy odwołując się m.in. do poglądu wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. z dnia 3 grudnia 2019 r., sygn. akt. I SA/Rz 656/19, że prawna legitymacja do otrzymania płatności powinna być oceniana przy uwzględnieniu wewnętrznych relacji, które tworzą miedzy "A.", a jej członkami tzw. więzi korporacyjne przyznał słuszność stanowisku organu I instancji, że doszło do zerwania przez strony konfliktu krzyżowego A.Z. oraz R.S. więzi korporacyjnych ze "A.". Zdaniem organu odwoławczego wynika to z treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. z dnia 3 grudnia 2019 r., w sprawie sygn. akt. I SA/Rz 656/19 w części dotyczącej zerwania więzi korporacyjnych oraz zeznań, złożonych w protokole nr [...], (odpowiedź na pytanie nr 9,10 str. 3 i 4) oraz samego aktu zaskarżenia decyzji Wojewody z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] i poprzedzającej ją decyzji Starosty z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], i to pomimo ugody, jaką zawarto [...] października 2018 r., przed Sądem Rejonowym w L..

Ponadto organ odwoławczy zauważył, że ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (t.j. Dz.U. z 2016, poz. 703, dalej: u.z.w.g.) nie dopuszcza prawnej możliwości zrzeczenia się danego członka prawa do udziału we "A.", dlatego, pomimo tego, że nie wynika to wprost, na podstawie zebranych dowodów w niniejszej sprawie uznał, że R.S. odstąpił od członkostwa we "A.", a jego działania jednoznacznie to potwierdzają. Z ustalonego stanu faktycznego wynika, iż w/w zaskarżył decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2019 r., oraz decyzję Starosty z dnia [...] stycznia 2019 r., co jednoznacznie wskazuje, że nie zgadza się on z działaniami zarządu "A." i tym samym ma prawo złożyć wniosek o przyznanie płatności na rok 2019 do części działki ewidencyjnej nr [...] , którą użytkuje rolniczo.

Organ odwoławczy wyjaśnił nadto, że wziął także pod uwagę wywód Najwyższego Sądu Administracyjnego z wyroków sygn. akt. 1199/13, IIGSK 1200/13, II GSK 4160/16, II GSK4159/16 i II GSK 4158/16, który wskazuje, iż ustawodawca w treści ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych odjął prawo zarządu udziałowcom i przekazał je Spółce, jednakże w przypadku bezprawnego wejścia przez inne osoby, podmioty czy też samych udziałowców w posiadanie gruntów "A." (niezgodnej z podjętymi uchwałami) prawo ubiegania się o przyznanie płatności zachowują te osoby czy też podmioty, bowiem ustawowa przesłanka posiadania nie jest związana z tytułem prawnym wnioskodawcy do nieruchomości.

Dlatego też zdaniem organu odwoławczego deklaracja A.Z. działającej wbrew założeniom "A." we wniosku złożonym w swoim imieniu do części działki [...] o powierzchni 1,81 ha dowodzi również zerwania więzi korporacyjnej ze "A.".

Wobec powyższego organ odwoławczy potwierdził słuszność wykluczenia z dochodzonych płatności powierzchni 4,01 ha stanowiącej część działki ewidencyjnej nr [...] deklarowana do płatności przez A.Z. - 1,81 ha i R.S. - 2,20 ha.).

Tak więc wskazał organ, że we wniosku "A." zadeklarowała 42,01 ha ha, powierzchnia uwzględniona do płatności wynosi 38,00 ha, czyli o 4,01 ha więcej niż obszar stwierdzony na podstawie kontroli administracyjnej, w związku z tym procent przedeklarowania powierzchni wyniósł 10,55 %. W oparciu o te wartości dokonano wyliczenia poszczególnych płatności, prawidłowość których także potwierdził organ odwoławczy.

Nawiązując do zarzutów odwołania tyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, a w szczególności przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych organ odwoławczy zauważył, że zasady i tryb przyznawania rolnikom przedmiotowych płatności reguluje ustawa o płatnościach bezpośrednich oraz rozporządzenie ONW. Natomiast instytucja wspólnot gruntowych została uregulowana w ustawie jako jedyna forma grupowego gospodarowania gruntami, w tym także rolnymi, uprawniająca do korzystania wspólnego gruntu, które to uprawnienie przysługuje mieszkańcom danego regionu tylko dlatego, że są właśnie mieszkańcami tego regionu. Zatem "A." stanowi zespół określonych praw rzeczowych powstałych na nieruchomościach wymienionych w ustawie o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, na które to prawa składają się pewne obciążenia gruntowe m.in. możliwość korzystania z tego gruntu oraz czerpania pożytków. Wskazał, że w dotychczasowym orzecznictwie jakie zostało wydane na gruncie toczącego się sporu pomiędzy poszczególnymi członkami "A." a Zarządem Spółki powołanej dla zagospodarowania tejże "A.", wielokrotnie zostało podniesione przez Sądy, że prawna legitymacja do otrzymania płatności powinna być oceniana przy uwzględnieniu wewnętrznych relacji, które tworzą miedzy "A." a jej członkami tzw. więzi korporacyjne. W niniejszej sprawie zdaniem organu odwoławczego zebrane w sprawie dowody wskazują, że zarówno A.Z. jak i R.S. negując strukturę działania "A.", zerwali więzi korporacyjne i tym samym mogli w swoim imieniu składać wniosek o przyznanie płatności na rok 2019 na tej części działki ewidencyjnej nr [...] , która jak wynika ze złożonych dowodów, przesłuchania świadków, użytkują rolniczo.

Co do sygnalizowanego w skardze zakresu użytkowania przez A.Z. gruntów "A." organ odwoławczy wskazał, że podstawą ustaleń w obu sprawach powierzchni działek rolnych oraz ich użytkowania faktycznego były pomiary wykonane w trakcie wizytacji terenowej w dniu 30 października 2020 r., w wyniku której ustalono, iż maksymalny kwalifikowalny obszar działki wynosi 34,06 ha, a także dołączona w dniu [...] grudnia 2020 r., postanowieniem nr [...] kopia raportu z kontroli na miejscu nr dok. [...] przeprowadzonej w dniach 22-24 sierpnia 2020 r., dla A.Z. w ramach złożonego przez nią wniosku w celu potwierdzenia, że w/w użytkowała powierzchnię 1,81 ha na działce ewidencyjnej nr [...] . Natomiast kwestię użytkowania rolniczego działki ewidencyjnej o nr [...] o powierzchni 2,20 ha przez R.S. potwierdzają według organu odwoławczego z przesłuchania w/w do protokołu nr [...].

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego organ odwoławczy odwołał się do przepisów art. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich oraz art. 27 u.w.r.o.w., z których wynikają istotne modyfikacje zasad postępowania w stosunku do reguł przewidzianych w przepisach ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Mianowicie strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zauważył organ odwoławczy, że organ I instancji wzywał stronę do uzupełnienia dokumentacji objętej zarzutem strony, na co strona odmówiła przedłożenia dokumentów, stąd też należało przyjąć, iż strona nie wykazała, aby A.Z. i R.S. nie zerwali więzi korporacyjnych ze "A.".

Skargi na opisane wyżej decyzje Dyrektora OR Agencji w R. z dnia [...] lipca 2021 r. wniosła "A.", działająca przez fachowego pełnomocnika. W jednobrzmiących skargach zarzuciła ona:

1. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 8 k.p.a., poprzez działanie organu II Instancji powodujące podważenie zaufania skarżącej do organów administracji, poprzez nieprawidłową oceną materiału zgromadzonego w toku postępowania wyjaśniającego i bezzasadne uznanie (nie oparte na konkretnych dowodach i dokumentach), że A.Z. i R.S. użytkowali części działki nr [...] jako podmioty niezależne od "A.", w sytuacji gdy grunt ten pozostaje we wspólnym użytkowaniu w ramach powołanej Spółki, natomiast taka okoliczność wynika wyłącznie z jednostronnych zeznań A.Z.

b) art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez brak podjęcia wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, co skutkowało brakiem zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a mianowicie poprzez:

- uznanie, że sporna część działki nr [...] znajduje się w posiadaniu A.Z. i R.S., podczas gdy z protokołu oględzin z dnia [...] r. wynika, że rolnikiem posiadającym działkę jest "A.",

- przyjęcie, że z powierzchni działki [...] zadeklarowanej we wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 należy wykluczyć obszar 4,01 ha, w sytuacji gdy R.S. w 2019 r. wykonał prace na obszarze 2,16 ha, natomiast A.Z. na obszarze 1.07 ha, a zmiana w stosunku do 2016 r. nastąpiła w związku z otrzymaniem Postanowienia Sądu sygn. akt INS 79/16 z dnia 20.09.2016 r. w wykazie osób uprawnionych do udziału we "A." z nr. 37(81) - załącznik do decyzji starosty [...] o czym zostało powiadomione Starostwo, A.Z., G.M. i C.Z.; w w/w pismach zostali poinformowani o obowiązku wykonywania prac na działce [...] o powierzchni: C.Z - 0,10 ha, G.M. - 0,19 ha i A.Z. - 1,07 ha

- uznanie, że A.Z. jest posiadaczem działki nr [...] , podczas gdy z raportu kontroli nr G.M. rolnika A.Z. przeprowadzonego w dniach od [...] r. wynika że w/w na dzień [...] nie była rolnikiem - zgodnie z art. 7 u.w.r.o.w., gdyż nie posiadała 1 ha powierzchni gruntów, a posiadała jedynie udział we "A." we wszystkich działkach tj. [...] ,[...].

- uznanie, że A.Z. w roku 2019 władała sporną częścią nieruchomości o

pow. 1,81 ha, podczas gdy z akt sprawy, w szczególności z protokołu kontroli z dnia

[...] r. wynika, iż A.Z. nie posiadała statusu rolnika i nie posiadała żadnego tytułu prawnego do działki nr [...] , gdyż wyłącznym właścicielem działek jest "A.",

- uznanie, że A.Z. władała we własnym imieniu sporną częścią działki nr [...] ,.biorąc pod uwagę fakt, że A.Z. w zeznaniach w dniu [...] r. wskazała, że "spółka działa nielegalnie", podczas gdy okoliczność taka nie została stwierdzona przez jakikolwiek uprawniony do tego organ, natomiast powoływanie się w tym zakresie na wyłącznie jednostronne twierdzenie samej zainteresowanej wydaje się być bezzasadne,

- uznanie, że A.Z. zerwała więzi korporacyjne ze "A.", pomimo że A.Z. pismem z dnia 05.04.2019 r. skierowanym do Biura Powiatowego Agencji w L. oświadcza, że jest nadal członkiem "A.", udziałów nie zbyła, a zasady zbycia udziałów określa ustawa o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych,

- uznanie, że A.Z. zerwała więzi korporacyjne ze "A.", pomimo tego, że w protokole [...] z dnia 4.06.2020 r. w pkt. 13 zeznała, że stara się uczestniczyć w zebraniach, o ile pozwala stan zdrowia i jest skutecznie informowana o zebraniach,

- przyjęcie, że poprzez metodę fotograficzną można dokonać analizy i wyodrębnienia działki nr [...] pomiędzy poszczególnych członków, w szczególności wyodrębnienia działki dla A.Z. i R.S., w sytuacji, gdy działka nr [...] stanowi jednolity obszarowo grunt i za pomocą metody fotograficznej (dokonanej przez organ I Instancji) nie sposób jest przeanalizować, który obszar był uprawiany przez w/w osoby

- uznanie, że A.Z. i R.S. zerwali więzi korporacyjne ze "A.", podczas gdy samo zaskarżenie decyzji Wojewody z dnia [...]r. i decyzji Starosty z [...]r. przez A.Z. i R.S. wskazuje na to , że nie zerwali więzi ze "A.", a wręcz przeciwnie uczestniczą w sprawach "A." i interesują się jej sprawami,

- uznanie, że "A." nie była w roku 2019 posiadaczem działki nr [...] , podczas gdy wszystkie prace na gruncie były wykonywane zgodnie z zakresem prac przez wszystkich członków, natomiast brak jest jakiejkolwiek podstawy, aby uznać, iż każdy ze wspólników wykonywał te czynności we własnym zakresie, a "A." nie spełniła wymogów określonych w rozporządzeniu przez cały rok kalendarzowy (brak argumentów i dokumentacji przytoczone przez organ II Instancji na podstawie, której można byłoby wywieść taki wniosek)

- uznanie, że A.Z. jest posiadaczem części działki nr [...] na pow. 1,81 ha, podczas gdy takowa okoliczność nie wynika z żadnej dokumentacji zalegającej w sprawie, a także z protokołu kontroli,

- uznanie, że istnieje kilka osób niezależnych od siebie, pozostających w konflikcie krzyżowym, użytkujących część działki objętych wnioskiem o przyznanie płatności, w sytuacji, w której cały grunt objęty rzeczonym wnioskiem pozostaje we wspólnym użytkowaniu określonej umownie grupy mieszkańców wsi T., tj. "A.", natomiast sami "zainteresowani" - A.Z. i R.S. nie potwierdzają istnienia konfliktu, wykonywania prac rolnych na własny rachunek, w oderwaniu od "A.",

- posiadaczem spornej części gruntów była A.Z. i R.S., podczas gdy nie byli oni posiadaczami rzeczonej powierzchni (4,01 ha), gdyż ze wszystkich dokumentów wynika, iż prace zaakceptowane przez nich były wykonywane zgodnie z zakresem prac, który został sporządzony przez "A.", natomiast takowe posiadanie nie miało charakteru ciągłego,

- istnieją niezależne od skarżącej podmioty posiadające i użytkujące część działek objętych wnioskiem "A." o przyznanie płatności ON W, w sytuacji, w której cały grunt objęty rzeczonym wnioskiem pozostaje we wspólnym użytkowaniu określonej umownie grupy mieszkańców wsi T.,

- przyjęcie, że A.Z. i R.S. zerwali więzi korporacyjnej ze "A." , podczas gdy zgodnie z art. 27 pkt. 1 i 2 u.z.w.g., wspólnicy mogą to uczynić przez zbycie udziału we "A.", niemniej jednak nigdy tego nie zrobili, a co więcej, R.S. i A.Z. stosowali się do wszystkich uchwał "A.", pracowali na gruntach "A." w miejscach wyznaczonych przez spółkę (potwierdzają to zeznaniami w protokołach w dniu [...] r.) a jedyna uchwała do jakiej się nie stosowali jest decyzja o złożeniu wniosku o dopłaty przez "A.", a nie przez jej członków, ponadto o nie zerwaniu więzi korporacyjnej świadczy też zaskarżanie uchwał "A." (istotny jest krąg podmiotów uprawnionych do zaskarżania uchwał),

- uznanie, iż grunty należące do "A.", tj. na działce oznaczonej nr ewidencyjnym [...] były użytkowane przez innych producentów rolnych, tj. m.in. przez R.S. czy A.Z., podczas gdy z żadnej dokumentacji ani zapisów nie wynikałoby, iż część gruntów była użytkowana przez innych producentów rolnych w sposób samodzielny czy to przez osoby należące do "A.",

- uznanie, iż pomiędzy R.S., A.Z. a "A." istnieje konflikt krzyżowy, podczas gdy wspólnicy, tj. R.S. i A.Z. wykonywali na terenie działki nr [...] wchodzącej w skład "A." prace na rzecz "A.", zgodnie z sporządzonym zakresem prac, co potwierdzają zeznania w protokołach z dnia [...]r.

- na dzień 31 maja 2019 r. skarżąca nie była posiadaczem części działki ewidencyjnej nr [...] , podczas gdy z dowodów, przede wszystkim zeznań świadków, wynika, że cała działka była w tym okresie w dyspozycji i posiadaniu "A.", a A.Z. i R.S. mieli jedynie świadczyć pracę na rzeczonym gruncie zgodnie z dokonanym przez spółkę podziałem pracy,

- brak ustalenia jakie dowody jednoznacznie przesądzają o posiadaniu i samodzielnym użytkowaniu przez R.S. i A.Z. spornej części działki nr [...] , tj. o łącznej powierzchni 4,01 ha,

- uznanie, iż R.S. i A.Z. wykonywali swoje prace we własnym imieniu, podczas gdy wszyscy zobowiązali się przed Sądem Rejonowym w L. w dniu 18 października 2018 r. do przestrzegania uchwały "A." z dnia [...]r., która to uchwała nie została zaskarżona, jest prawomocna i ostateczna,

- uznanie, że organ II Instancji może wskazywać "wytyczne" dla skarżącej w zakresie niezbędności zawarcia ugody między "A." a A.Z. i R.S., w sytuacji gdy ugoda taka została zawarta przed Sądem Rejonowym w L. Wydział I Cywilny, natomiast organ II Instancji nie jest władny do oceny wewnętrznych relacji "A.",

- uznanie, że A.Z. i R.S. znajdowali się w posiadaniu spornej części działki nr [...] , podczas gdy działka ta nie była użytkowana przez w/w osoby we własnym imieniu i na własny rachunek, nie posiadali umowy dzierżawy, natomiast posiadaczem i użytkownikiem całości nieruchomości w roku 2019 (w tym części 4,01 ha) pozostawała "A.", która również opłacała w całości podatek rolny od nieruchomości

- uznanie, iż sporna część gruntów działki nr [...] nie znajduje się w posiadaniu "A.", podczas gdy "A." była i nadal jest jedynym posiadaczem i użytkownikiem, a także ona faktycznie włada wszystkimi należącymi do niej gruntami (w tym działką nr [...] ), natomiast wbrew twierdzeniu organu poszczególni członkowie wykonują wyłącznie prace w oparciu o zakres przydzielonych prac w imieniu i na rzecz "A.",

- uznanie, iż poszczególni członkowie posiadają udział we własności działki nr [...] , podczas gdy jak wynika z wypisu rejestru gruntów dołączonego do akt sprawy, jedynym właścicielem działki nr [...] jest "A." , natomiast R.S. i A.Z. posiadają wyłącznie udział we "A.", lecz nie udział w nieruchomości,

- uznanie, że A.Z. ma udział we własności działki nr [...] , podczas gdy twierdzenie takie kłóci się z treścią ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, zgodnie z którą "A." gruntowe mają służyć zaspokojeniu wspólnych potrzeb uprawnionych do udziału we "A.",

- uznanie, że A.Z. zerwała więzi korporacyjne ze "A.", podczas gdy w protokole przesłuchania nr [...] z dnia [...] r. w pkt 2,3 i 5 A.Z. wskazuje, że nie zerwała więzi korporacyjnych ze "A." i zaakceptowała podział prac na gruncie , co przesadza o fakcie, iż wszelkie czynności wykonywane przez A.Z. były wykonywane na rzecz "A.",

- uznanie, że R.S. zerwał więzi korporacyjne ze "A.", podczas gdy R.S. w protokole z dnia [...] r. nr [...] wskazał, iż nie doszło do zerwania jego więzi korporacyjnych i regularnie uczestniczy on w zebraniach, a także zaakceptował dokonane uchwałą prace na nieruchomości przez poszczególnych członków,

- uznanie, iż A.Z. i R.S. przysługują dopłaty do spornej części nieruchomości nr [...] stanowiącej własność "A.", podczas gdy z żadnego dokumentu nie wynika, aby zerwali oni więzi korporacyjne ze "A.", nie posiadają tytułu prawnego do spornej części działki nr [...] , a także nie zostali zobowiązani do zapłaty podatku z tego tytułu,

c) art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ za udowodnione, a także dowodów, którym odmówił nadania waloru wiarygodności, a ponadto:

- brak wskazania w treści decyzji dokumentów, na podstawie których organ oparł twierdzenie, że część działki [...] w wymiarze 1,81 ha jest w posiadaniu A.Z., w sytuacji gdy przywołany fakt wynika wyłącznie z jednostronnych zeznań A.Z.,

- brak uzasadnienia w jaki sposób spółka powołana do zarządzania gruntami należącymi do "A." zarządza tymi gruntami, tj. czy poszczególnym udziałowcom przyznawane jest prawo uprawiania konkretnych gruntów oraz czy każdy członek "A." może sobie uprawiać wybraną przez siebie działkę nie uzyskując na to zgody "A." oraz do kogo w takiej sytuacji należy walor posiadania gruntu oraz czy A.Z. i R.S. zerwali więzi korporacyjne ze "A." i w jakiej formie to uczynili.

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego,

a) art. 5 w zw. z art. 14 ust. 1 i art. 22 u.z.w.g., poprzez ich niezastosowanie i pominięcie okoliczności prawnej, że jedynym podmiotem uprawnionym do występowania na zewnątrz w imieniu "A." gruntowej, w tym do składania wniosków o przyznanie płatności, pozostaje spółka do sprawowania zarządu nad "A.", a w konsekwencji przyjęcie i rozpoznanie przez organ wniosku indywidualnego członka "A." skutkujące pomniejszeniem płatności przyznanej "A." gruntowej, w sytuacji, w której organ winien był odrzucić wniosek A.Z. oraz R.S. jako osób niemających legitymacji do ubiegania się o płatności na grunt pozostający we "A." gruntowej;

P) art. 19 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 poprzez jego błędne zastosowanie, skutkującego błędnym przyjęciem, że różnica między powierzchnią zadeklarowaną do płatności a powierzchnią stwierdzoną przekracza określoną przepisami wysokość, w związku z czym skarżącej nie przysługuje pomoc i zasadnym jest zmniejszenie przyznanej płatności, w sytuacji gdy z żadnych dowodów (w tym dokumentacja, protokoły, oświadczenia) nie wynika, aby którykolwiek z udziałowców władał częścią sporną nieruchomości we własnym imieniu, był jej posiadaczem i użytkownikiem (twierdzenie takie stanowi wyłącznie bezpodstawne przyjęcie przez organ II Instancji takiej tezy);

Wywodząc powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargi Dyrektor OR Agencji w R. wniósł o ich oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. zważył, co następuje:

Na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a..

W myśl natomiast art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany argumentacją skargi, jej wnioskami i wskazaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli sądowej zaskarżonej decyzji w przedstawionych wyżej granicach Sąd doszedł do wniosku, że skarga jest uzasadniona, albowiem przy jej wydawaniu organ uchybił wskazanym w skardze przepisom prawa procesowego w zakresie oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, co przełożyło się na błędne ustalenia faktyczne, stanowiące podstawę skarżonych rozstrzygnięć.

Przedmiotem sporu w obu połączonych sprawach jest prawidłowość rozstrzygnięcia przez organy Agencji konfliktu krzyżowego jaki pojawił się przy ubieganiu się o przedmiotowe płatności do części działki ewidencyjnej nr [...] w kampanii na 2019 r., które to grunty stanowią własność "A.". Zdaniem organów prawo do przyznania płatności dowiedli użytkujący je rolnicy A.Z. i R.S., którzy choć są członkami "A." dostatecznie zademonstrowali zerwanie więzi korporacyjnej łączącej je ze "A.". Zdaniem skarżącej osoby te nie spełniają warunków przyznania płatności bowiem na spornych gruntach użytkowali sporne grunty wyznaczone przez "A.", wykonywali na nich prace zgodnie z zakresem prac, który został sporządzony przez "A." i stosowali się do wszystkich uchwał "A.", a ponadto zdaniem skarżącej o zerwaniu więzi korporacyjnej nie świadczy też zaskarżanie uchwał "A.".

Kwestia uprawnień do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie płatności do gruntów będących własnością "A." gruntowej, to jest, czy przysługuje ona "A." czy też poszczególnym członkom tej korporacji, była już przedmiotem tutejszego Sadu oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego w odniesieniu do wcześniejszych kampanii przyznawania płatności.

W prawomocnych wyrokach tut. Sądu z dnia 9 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Rz 541/17, z dnia 19 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Rz 367/18, z dnia 28 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Rz 291/18 oraz w wyrokach NSA z dnia 19 lipca 2016 r. sygn. akt II GSK 1800/16, z dnia 30 lipca 2020 r. sygn. akt I GSK 672/20 oraz z dnia 30 czerwca 2020 r. sygn. akt I GSK 543/20 wyrażony został pogląd, że w razie wejścia przez inne osoby czy podmioty w posiadanie gruntów "A." gruntowej, także wskutek bezprawnego wejścia w ich posiadanie przez udziałowców, a więc niezgodnie z uchwałami spółki, osoby te czy też podmioty mogą się ubiegać o dofinasowanie gruntów przez Agencję, jako wchodzących w skład ich gospodarstwa rolnego, bowiem ustawowa przesłanka posiadania gospodarstwa nie jest związana z tytułem prawnym wnioskodawcy do nieruchomości, ale z faktycznym rolniczym użytkowaniem działek. Rudymentarną przesłanką obu dochodzonych płatności w świetle art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, jak również § 2 pkt 2 rozporządzenia ONW jest posiadania działki rolnej przez producenta rolnego. Podkreślano, że inne podmioty aniżeli "A.", także jej udziałowcy, mogą być beneficjentami pomocy obszarowych do gruntów będących własnością "A.", ale w sytuacji gdy nastąpi zerwanie więzi korporacyjnych, które demonstruje na zewnątrz wolę władania gruntami dla siebie i we własnym imieniu (tzw. animus).

Zerwanie więzi korporacyjnych nie oznacza rzecz jasna wyłącznie zrzeczenia się uczestnictwa we "A.", to nawet nie jest możliwe bez zbycia gospodarstwa rolnego, ale także działanie wbrew wyraźnej woli "A.", w zakresie przyjętych przez nią (wolą większości) zasad gospodarowania gruntami należącymi do "A.". Punktem wyjścia do analizy i oceny odnośnie stosowania się czy też nie przez członków "A." (udziałowców Spółki przynusowej) do zasad nakreślonych przez "A." w zakresie gospodarowania gruntami "A." winno być tożsamość użytkowanych gruntów z gruntami przyznanymi danemu udziałowcowi oraz zasady zagospodarowania tych gruntów uchwalone na zebraniu udziałowców spółki przymusowej.

Nie można w niniejszej sprawie, także przy ocenie relacji osób z konfliktu krzyżowego ze "A.", pomijać istoty i charakteru "A." gruntowej na tle przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Jak zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu skarżonych decyzji, nad czym jednak przeszedł bez należytej refleksji, że instytucja wspólnot gruntowych jest specyficzna, bowiem stanowi jedyną uregulowaną w ustawie, formę grupowego gospodarowania gruntami (art. 13 ust. 1 u.z.w.g.). Uprawnienie do działania na zewnątrz w imieniu i na rzecz członków "A." należy do spółki działającej za pośrednictwem statutowych organów. W świetle komentowanej ustawy co do zasady to spółka jest posiadaczem gruntów rolnych wchodzących w skład "A.", uprawnionym, a zarazem zobowiązanym do zarządzania tymi gruntami i należytego ich zagospodarowania (art. 14 ust. 1 u.z.w.g.). Zagospodarowanie to wiąże się w sposób naturalny z fatycznym władztwem spółki nad rzeczą (gruntami wspólnotowymi), które z istoty rzeczy nie może oznaczać wykonywania czynności przez samą "A." (spółkę przymusową), lecz przez poszczególnych jej członków, zobowiązanych do tego na podstawie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych oraz na podstawie statutu. Zgodnie ze statutem skarżącej, wspólnicy mają obowiązek wykonywać prace, ponosić koszty i mają prawo czerpać pożytki. Wspólnicy "A." są jednocześnie automatycznie wspólnikami "A." i podejmują oni w drodze uchwał decyzje o sposobach zagospodarowania gruntów "A." i składanych wnioskach o dopłaty. Do tychże uchwał wspólnicy mają obowiązek się stosować, co oczywiście nie oznacza, że musza się z nimi zgadzać i nie mogą podejmować środków prawnych w celu ich wzruszenia; w szczególności w ustawie jest przewidziany tryb zaskarżania uchwał spółki do sprawowania zarządu nad "A." gruntową w drodze powództwa o uchylenie uchwały, które może wytoczyć udziałowiec, który głosował przeciwko uchwale, a po jej powzięciu zażądał zaprotokołowania sprzeciwu (vide art. 19a u.z.w.g.).

Nie powinno budzić już wątpliwości w świetle dotychczasowego orzecznictwa na tle badania kompetencji "A." do płatności obszarowych, że do wystąpienia ze stosownym wnioskiem nie jest uprawniona wyłącznie "A.". Jak już wzmiankowano, w razie wejścia przez inne osoby czy podmioty w posiadanie gruntów "A." gruntowej, a nawet wskutek bezprawnego wejście w posiadanie gruntów "A." gruntowej przez udziałowców, a więc niezgodnie z uchwałami zarządzającej nią spółki, osoby te czy też podmioty mogą się ubiegać o dofinasowanie gruntów przez Agencję, jako wchodzących w skład ich gospodarstwa rolnego, bowiem ustawowa przesłanka posiadania gospodarstwa nie jest związana z tytułem prawnym wnioskodawcy do nieruchomości, ale z faktycznym rolniczym użytkowaniem działek.

Zerwanie więzi korporacyjnych, na co, jak się okazuje przedwcześnie powołał się organ w niniejszej sprawie, demonstruje na zewnątrz wolę władania gruntami dla siebie i we własnym imieniu (tzw. animus). Oznacza działanie wbrew wyraźnej woli "A.", w zakresie przyjętych przez nią (wolą większości) zasad gospodarowania gruntami należącymi do "A.", w tym sprzecznie ze sposobem podziału gruntów do użytkowania przez poszczególnych członków, zgodnie z wielkością posiadanego udziału. Stwierdzenie tego faktu nie może nastąpić bez uwzględnienia specyfiki instytucji "A." gruntowej i charakteru relacji między "A." a jej udziałowcami.

Pierwszorzędną kwestią jest więc ustalenie w jakiej relacji ze "A." znajdowali się A.Z. i R.S., to jest strony konfliktu krzyżowego w niniejszych sprawach, a które to osoby bezspornie są członkami "A.", ubiegając się o płatności w kampanii na 2019 r. Stwierdzić jednak przychodzi, że ustalenia i stwierdzenia organu w tej mającej kapitalne znaczenie dla oceny niniejszych spraw kwestii, nie są wynikiem oceny swobodnej oceny dowodów.

W niniejszych sprawach racje należy przyznać skarżącej, że organ bezrefleksyjnie, bez należytego rozważenia całokształtu okoliczności sprawy, a więc dowolnie, stwierdził, że A.Z. i R.S. zerwali więzi korporacyjne ze "A.", w zasadzie bazując przede wszystkim na oświadczeniach wyżej wymienionych, żywo zainteresowanych uzyskaniem dofinasowania do użytkowanych gruntów, bo złożyli przecież stosowne wnioski. Sama ta okoliczność oraz deklaracje z ich strony nie są w ocenie Sądu wystarczające do uznania, że nastąpiło zerwanie więzi korporacyjnych ze "A.", jest to bowiem stan obiektywny, wynikający z obiektywnie postrzegalnych faktów, a nie subiektywnej oceny osób zainteresowanych. Nie jest też przejawem takiego stanu podejmowanie różnorakich środków prawnych kwestionujących uchwały podejmowane przez organy "A.", bo jest to prawem członków owej korporacji, korzystaniem z przysługujących im uprawnień jako udziałowców spółki przymusowej. Poza tym organy Agencji oceniając czy określone akty bądź deklaracje ze strony udziałowców wskazują na zerwanie więzi korporacyjnych, w ogóle nie odnoszą się do praw i obowiązków udziałowców przewidzianych w Statucie Spółki przymusowej (obecnie jest to załącznik nr 2 do uchwały nr 6 z 15 lipca 2020 r.). Ze stosownych jego postanowień wynika, że uchwały zapadają zwykłą większością głosów, a protokół obrad ogólnego zebrania podpisuje przewodnicząca zebrania. Okoliczność więc, czy i jak dany udziałowiec głosował nie może mieć w sprawie znaczenia dla oceny, czy nastąpiło zerwanie owych więzi.

Nie budzi wątpliwości, że zarówno R.S. jak i A.Z. są udziałowcami "A.", która jest właścicielem działek ewidencyjnych nr [...] , [...], co wynika zapisów z rejestru gruntów prowadzonego przez Starostę . Dla oceny czy w niniejszych sprawach doszło do zerwania więzi korporacyjnych tych udziałowców "A.", którzy złożyli indywidualne wnioski o przyznanie płatnośc,i będzie miał znaczenie całokształt okoliczności sprawy, wynikających z szeregu dowodów zgromadzonych w sprawie, które zostały pominięte lub zbagatelizowane przez organy Agencji.

W aktach spawy znajduje się w szczególności protokół rozprawy z dnia 18 października 2018 r. toczącej się przed Sądem Rejonowym w L. w sprawie o ochronę naruszonego posiadania z powództwa "A." (spółki przymusowej) przeciwko m.in. R.S. i A.Z. sygn. akt I C 255/18. Wynika z niego, że przed Sądem doszło między stronami do ugody wskutek czego powód wycofał powództwo, a A.Z. i R.S. oświadczyli, że będą się stosować do uchwał "A." podjętych zgodnie z prawem. Wyprzedzając nieco dalsze rozważania wskazać należy, że w/w nie kwestionowali przydziału im gruntów "A." do użytkowania w stosunku do posiadanych udziałów, choć ich wielkość jak chodzi o A.Z. nie została jednoznacznie ustalona.

Spółka przymusowa na zebraniu w dniu [...] listopada 2018 r. przyjęła jednogłośnie Regulamin użytkowania gruntów "A." na lata 2019-2022, zatwierdzony następnie zarządzaniem Wójta Gminy z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w trybie przewidzianym ustawą (art. 24 ust 1 u.z.w.g.). W regulaminie przyjęto, zasady gospodarowania do wszystkich gruntów "A." w tym do działki ew. nr [...] , podkreślając, co wynika wprost z ustawy (art. 5 ust. 1 u.z.w.g.), niepodzielny charakter gruntów "A.". Na tym zebraniu uchwalono także szczegółowy plan zagospodarowania gruntów "A.", w tym planowane działania (prace) na gruncie m.in. co do działki [...] w kolejnych latach 2019-2022, z zastrzeżeniem jednorocznych planów gospodarczych. Z kolei na zebraniu członków Spółki przymusowej w dniu [...] marca 2019 r. podjęto uchwałę (stosunkiem 15 za, 2 przeciw), że to Zarząd Spółki jest uprawniony do składania wniosków do organów Agencji o przyznanie płatności bezpośrednich i ONW.

Pominął także organ, wybiórczo dobierając te wypowiedzi przesłuchanych w charakterze świadków A. Z i R. S., które wpisywały się w tezę o zerwaniu więzi korporacyjnych. Przechodząc do porządku nad kwestią, że organ odwoławczy błędnie pojmuje sytuacje świadczące o rzekomym zerwaniu tych więzi, nie dostrzega organ, że w/w deklarowali postawę świadczącą o przeciwstawnej tezie. Mianowicie, jak trafnie akcentuje skarżąca w skargach, w protokole przesłuchania nr [...]z dnia [...] czerwca 2020 r. A.Z. potwierdza, że użytkuje grunty "A." w części, która została jej wskazana w 2016 r., a którą to cześć w pełni zaaprobowała, i nie wnosiła żadnego sprzeciwu. Z jej depozycji wynika zatem, że zaaprobowała podział, jaki został przeprowadzony w 2016 r.. Z kolei R.S. w protokole przesłuchania nr [...] z dnia [...]czerwca 2020 r. stwierdził że jest wspólnikiem "A.", że uczestniczy w zebraniach, i użytkuje części działki należącej do "A.", która została mu przydzielona w czerwcu 2016 r.. Akcentowana przez organ okoliczność, jak głosuje w/w i czy podpisuje się na liście uczestniczących w zebraniach, stanowi jedynie wyraz korzystania przez niego lub nie z uprawnień korporacyjnych, ale nie o zerwaniu tych więzi, jak dowodzi organ. Warto zaznaczyć, że ten ostatni świadek nie tyle odcina się od "A.", co uważa, że "A." nie przysługuje uprawnienie do wystąpienia do organów Agencji o przyznanie płatności do gruntów będących jej własnością, ponieważ jego zdaniem mogą o nie wystąpić wyłącznie członkowie "A.", w odniesieniu do tych części gruntów, które użytkują na podstawie uchwały o podziale gruntu. Sam natomiast deklaruje, że będzie się stosował do użytkowania obszaru wytyczonego mu przez "A.".

Sąd raz jeszcze podkreśla, że użytkowanie przez członków "A." części należących do niej gruntów, zgodnie z podziałem gruntów na podstawie planu zagospodarowania na dany rok, powoduje, że członek tej "A." nie może skutecznie ubiegać się o przyznanie płatności, jeżeli o takie płatności, zgodnie z przyjętą na zebraniu członków uchwałą, występuje "A.". Wynika to choćby ze specyfiki "A." gruntowej, która nie jest jedną z form współwłasności określonej w kodeksie cywilnym tj. współwłasności łącznej lub współwłasności ułamkowej, o czym świadczy chociażby to, że ustawodawca ustanawia zakaz podziału wspólnot gruntowych pomiędzy uprawnionych do udziału w tych "A.". Przyznanie poszczególnym członkom "A." gruntowej poszczególnych gruntów należących do tej "A." nie jest więc umową quoad usum, czyli umową o podziale nieruchomości do korzystania, prowadzącą do wyłącznego posiadania gruntu przez członka "A." ale ustawową formą wykonywania władztwa przez "A.". Zgodnie ze statutem Spółki przymusowej istnieje możliwość przekształcenia "A." Gruntowej we współwłasność w częściach ułamkowych, co wynika z zapisów ustawy (art. 30a u.z.w.g.) ale to wymaga podjęcia stosownej, jednogłośnej uchwały przez zebranie ogólne członków spółki przymusowej. Gdyby do takiego przekształcenia doszło inna byłaby sytuacja faktyczno-prawna podmiotów użytkujących przydzielone im grunty. Dopóki istnieje "A." gruntowa, sposób i charakter użytkowania przydzielonych gruntów kształtują Statut oraz uchwały udziałowców, zastrzegając kontrolę zarządu lub wskazanych przez nich osób ze sposobu wywiązywania się z obowiązków udziałowca. Także prawa i obowiązki udziałowca wynikają z ustawy oraz aktów wewnętrznych spółki przymusowej (statutu).

Organ jako jeden z przejawów zerwania przez osoby z konfliktu krzyżowego więzi korporacyjnych ze "A." powołuje się na zaskarżanie przez nie decyzji Starosty z dnia [...]stycznia 2019 r. nr [...] oraz Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia Statutu "A.". Jak wskazano wyżej taka okoliczność, sama w sobie, nie może prowadzić do tego rodzaju wniosków, które przyjmują organ Agencji. Warto przy tym zawrzeć spostrzeżenie, że w tej kwestii wypowiadał się tut. Sąd, który wyrokiem z dnia 28 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 1078/19 wskutek skargi kasacyjnej A.Z. uchylił w/w decyzje, ale bynajmniej nie ze względu na podniesione zarzuty, te dotyczyły kwestionowania przez A.Z. legalności powołania władz spółki przymusowej, lecz ze względów formalnych, dotyczących niejasności treści zatwierdzonego Statutu. Notabene został powołany zgodnie z zaleceniami Sądu nowy Statut, który został zatwierdzony przez organ nadzorczy na podstawie art. 23 u.z.g.w..

W oparciu o podnoszone w w/w sprawach zarzuty można pokusić się o stwierdzenie, że pomiędzy A.Z. i R.S. a władzami spółki przymusowej istnieje pewien konflikt, czego przejawem jest także spór toczący się przed Sądem Rejonowym w L. sygn. akt I C 255/18, choć w tej akurat sprawie zawarta została ugoda między stronami. Istnienie takiego sporu, nierzadkie przecież w tworach o charakterze korporacyjnym, nie może świadczyć o tym, że dana osoba stawia się poza zbiorowością.

W razie zaakceptowania sytuacji, że to członkowie "A.", wbrew ustaleniom ogółu decydują sobie sami, że to oni będą ubiegać się o dopłaty do użytkowanych gruntów przyznanych im w ramach zagospodarowania gruntów należących do "A.", to ta ostatnia byłaby pozbawiona możliwości jakichkolwiek środków ochrony. Występując z wnioskiem o płatności pozostawałaby w niepewności jaką część gruntów zgłosiliby do płatności jej członkowie, gdyby nie stosowali się woli większości wyrażonej stosowna uchwałą, co skutkowałoby przedeklarowaniem zgłoszonych do płatności gruntów i narażaniem się na sankcje finansowe. Przeciwko takim członkom, którzy postąpiliby w ten sposób, "A." nie mogłaby skutecznie nawet wnieść pozwu do sądu o udzielenie jej ochrony posesoryjnej. Co innego, jeżeli dany członek deklaruje grunty, które nie zostały mu przydzielone w ramach planu podziału i zagospodarowania przyjętego przez "A.", ale faktycznie, wbrew woli większości wyrażonej stosowną uchwałą, je użytkuje. "A." ma wówczas środki ochrony prawnej, bo po pierwsze może kontrolować i kontroluje, czy grunty są użytkowane zgodnie z przyjętymi zasadami podziału i zagospodarowania gruntów, a po drugie, w razie dobrowolnego nie odstąpienia od naruszeń, może wnieść o ochronę posiadania.

Jeszcze raz mocno należy zaakcentować, że aby zostać beneficjentem pomocy w ramach przedmiotowej płatności nie wystarczy być we władaniu działek rolnych (corpus), na których prowadzona jest działalność rolnicza czy też zabiegi rolnicze, lecz trzeba ją jeszcze prowadzić czy je wykonywać we własnym imieniu (animus), a nie za kogo innego. Dzierżenie w rozumieniu art. 338 k.c., które ustawodawca wyraźnie odróżnia od posiadania, jest także formą władania rzeczą. Podobny do posiadania jest element fizyczny (corpus), który wyraża się właśnie w faktycznym władaniu rzeczą, ale inny jest element psychiczny dzierżenia, gdyż dzierżyciel ma wolę władania rzeczą za kogo innego (animus possidendi pro alieno). Samo złożenie wniosku do Agencji o przyznanie dofinasowania nie może przesądzać per se, że wnioskodawca spełnia warunki ich przyznania wynikające z art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich i § 2 pkt 2 rozporządzenia ONW, bo świadczy tylko o tym, że chce takie dopłaty otrzymać.

Jak podkreśla się w orzecznictwie, płatność jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, na których producent ten prowadzi faktyczną działalność rolniczą, a więc decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie jest wystarczająca do przyznania płatności, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne samodzielne i trwałe ich użytkowanie. Takiego atrybutu, zdaniem Sądu, nie można przypisać udziałowcom "A.", którzy użytkują przydzielone im grunty na zasadach ustalonych przez "A.".

Tym samym Sąd w niespornych okolicznościach sprawy, wskazujących, że A.Z. i R.S., użytkowali sporne części działki nr [...] , przyznane im przez "A." w ramach posiadanego udziału (przynajmniej z znaczącej części) w celu realizacji przyjętego sposobu zagospodarowania gruntów należących do "A.", co więcej, akceptując taki sposób podziału, de facto sprawowali władztwo nad przyznanymi im gruntami, lecz nie w imieniu własnym, lecz w imieniu zbiorowości ("A."). Zauważyć bowiem należy, że w/w osoby, podobnie jak i inni udziałowcy nie mają swobody w sposobie gospodarowania na użytkowanych gruntach, realizują ustalone przez "A." zasady gospodarowania, a co więcej "A." zastrzega sobie kontrolę wywiązania się z przyjętych na siebie przez udziałowców zobowiązań oraz środki realizacji tej kontroli. Nie można się zgodzić ze stanowiskiem organów Agencji zajętym w skarżonych decyzjach, że w tej sytuacji w/w członkowie "A." zerwali więzi korporacyjne ze "A.", a tym samym, że władali nimi we własnym imieniu.

Organy przeszły także bez żadnego wyjaśnienia czy nawet nawiązania w skarżonych decyzjach nad podnoszą w skardze (także w odwołaniu) kwestią wielkości udziału A.Z. we "A.", a właściwie wielkości obszaru gruntów przydzielonych jej do użytkowania w imieniu "A.". Powierzchnia, którą wykluczyły organy z płatności dochodzonych przez "A." (1,81 ha), jest według skarżącej większa, aniżeli powierzchnia gruntów przydzielonych przez "A." zgodnie planem z 2016 r., który co warte podkreślenia, A.Z. zdaje się honorować, a wynosi według skarżącej 1,07 ha. Organ co do powierzchni użytkowanej przez A.Z. odwołuje się do wyników kontroli na miejscu w jej gospodarstwie. Sąd jednak zauważa, że choć kontrola taka jest w stanie stwierdzić, czy i jak dany grunt jest użytkowany, ale już nie przesądza o tym, kto faktycznie go użytkuje. Jest to konsekwencją tego, że ewentualne oświadczenia składa sama kontrolowana, ale już nie inne zainteresowane osoby. Jeżeli okazałoby się, co powinien zweryfikować organ, że A.Z., zadeklarowała do płatności w pewnej części grunty przenoszące jej udział we "A.", a więc poza przydzielonymi jej do użytkowania, koniecznym staje się ustalenie, komu tę część gruntów "A." przyznała do użytkowania. W aktach sprawy znajduje się protokół z podziału zakresu prac, do którego odwołują się także R.S. i A.Z., z którego ma wynikać wielkości wielkość przysługującego udziału we "A.", do czego organ nie odniósł się. W celu ustalenia kto faktycznie te grunty użytkuje należy przesłuchać tę osobę, a w razie konieczności przeprowadzić konfrontację z A.Z.. W razie gdyby wyniki postepowania dowodowego wykazałyby, że A.Z. użytkuje faktycznie grunty przyznane przez "A." innemu udziałowcowi, dopiero wtedy otwiera się możliwość badania, czy A.Z. użytkuje tę część gruntów nie w imieniu "A.", lecz w imieniu własnym, co może prowadzić do uznania, że spełniła przesłankę posiadania gruntów uprawniającą do ubiegania się o płatności. Jednakowoż w takiej sytuacji "A." uzyskuje możliwość podjęcia skutecznego środka prawnego w postaci ochrony posiadania czy też dochodzenia odszkodowania.

Rozpatrując ponownie sprawę organ uwzględni przedstawione wyżej rozważania oraz oceny Sądu i dokona niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń dotyczących faktycznego posiadania spornych części działki ewidencyjnej [...] w 2015 r. poddając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wnikliwej i wszechstronnej analizie i ocenie. Na podstawie całego materiału dowodowego, w szczególności przywoływanych w niniejszym uzasadnieniu dowodów, i całokształtu wynikających z niego okoliczności, organ rozważy po czyjej stronie konfliktu krzyżowego zostały spełnione przesłanki przyznania płatności w świetle art. 7 ust.1 ustawy o płatnościach bezpośrednich i § 2 pkt 2 rozporządzenia ONW. Ocenę dowodów oraz wysnute z niej wnioski w zakresie istotnych elementów stanu faktycznego sprawy, a także ocenę prawną, organ szczegółowo przedstawi w uzasadnieniu decyzji, a to stosownie do art. 107 § 3 k.p.a.

Z tych względów, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł zaś na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzone od organu na rzecz Skarżącej koszty składają się wpisy sądowe w wysokości 200 zł oraz wynagrodzenia pełnomocnika Skarżącej – adwokata w kwocie 480 zł - w obu połączonych sprawach.