Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 11/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2003 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu


UZASADNIENIE

M. C., zwany dalej "skarżącym", w dniu [...] grudnia 1994 r. zgłosił do Urzędu Patentowego RP celem opatentowania wynalazek pn. Gwóźdź kostny. W świetle opisu wynalazku jego przedmiotem jest gwóźdź kostny, śródszpikowy, mający zastosowanie w ortopedii, szczególnie przy składaniu i zespalaniu pęknięć krętarzowych i podkrętarzowych. Istotą wynalazku jest gwóźdź, posiadający na swojej powierzchni krawędzie zaczepowe, ułożone prostopadle lub pod kątem względem osi gwoździa. Krawędzie zaczepowe w zależności od potrzeb umieszczone są na początku, w części środkowej lub na końcu gwoździa. Gwóźdź według wynalazku, po wbiciu, na odcinku styku z powierzchnią otworu kostnego, swoimi ostrymi krawędziami wciska się w powierzchnię otworu, co zapobiega cofaniu się gwoździa w czasie pracy narządów ruchu podczas rehabilitacji. Jak wskazano, znany jest z polskiego opisu patentowego nr 93410 gwóźdź kostny, który na części swej długości w pobliżu końca jest zagięty oraz na tym łuku ma część prostą, przy czym na końcu tylnym zaopatrzony jest w część sprzęgającą, która umożliwia bezobrotowe połączenie z przyrządem do wbijania.

Według zastrzeżeń patentowych:

1. Gwóźdź kostny śródszpikowy w postaci pręta prostego lub zakrzywionego, zakończonego z jednej strony ostrzem, a z drugiej spłaszczeniem z poprzecznym otworem, umożliwiającym połączenie z narzędziem do wprowadzania i wyjmowania gwoździa, znamienny tym, że gwóźdź (1) posiada na swojej powierzchni krawędzie zaczepowe (D).

2. Gwóźdź kostny według zastrz. 1, znamienny tym, że krawędzie zaczepowe (D) ułożone są prostopadle do osi gwoździa (1).

3. Gwóźdź kostny według zastrz.1, znamienny tym, że krawędzie zaczepowe (D) ułożone są pod kątem względem osi gwoździa (1).

4. Gwóźdź kostny według zastrz. 1 znamienny tym, że krawędzie zaczepowe (D) znajdują się na odcinku (C) środkowym gwoździa (1).

5. Gwóźdź kostny według zastrz. 1 znamienny tym, że krawędzie zaczepowe (D) znajdują się na odcinku (E) w pobliżu ostrza gwoździa (1).

6. Gwóźdź kostny według zastrz. 1 znamienny tym, że krawędzie zaczepowe (D) znajdują się na odcinku (F) przy końcu gwoździa (1).

Decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] października 1997 r. nr [...] udzielono na rzecz skarżącego patentu na wynalazek Gwóźdź kostny (patent nr 173443).

W dniu [...] stycznia 2001 r. J. B., zwany "uczestnikiem postępowania", złożył do Urzędu Patentowego wniosek o unieważnienie wyżej wymienionego patentu, zarzucając wynalazkowi oczywistość rozwiązania w świetle wcześniejszego stanu techniki, a w szczególności patentu PL nr 93410 Gwóźdź kostny oraz przyrząd do jego wbijania. Jednakże wobec nieusunięcia braków formalnych tego wniosku decyzją Urzędu Patentowego z dnia [...] czerwca 2001 r. [...] umorzono postępowanie administracyjne. Wobec niezaskarżenia tej decyzji stała się ona ostateczną.

Uczestnik postępowania w dniu [...] września 2002 r. złożył kolejny wniosek o unieważnienie patentu nr 173443. Swój interes prawny w domaganiu się unieważnienia przedmiotowego patentu uzasadnił produkcją gwoździ śródszpikowych oraz wezwaniem go przez skarżącego do zaniechania tej działalności, jako naruszającej prawo wyłączne skarżącego. Według uczestnika postępowania sporny patent narusza przepisy art. 10 i 11 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm.). Stosownie do art. 10 cytowanej ustawy wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania. Natomiast w myśl art. 11 rozwiązanie uważa się za nowe, jeśli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, nie zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jego stosowania, w szczególności przez publikację, jawne stosowanie lub wystawienie na wystawie publicznej.

Jako dowody braku nowości (ewentualnie braku nieoczywistości) spornego rozwiązania uczestnik postępowania (wnioskodawca) wskazał polski patent PL 93410 (opublikowany [...] października 1977 r.) oraz niemiecki opis zgłoszenia patentowego DE 2609723 (opublikowany [...] lipca 1977 r.), dotyczące gwoździ kostnych. Przedstawił tabelę porównawczą, wskazując tożsamość wszystkich zastrzeganych

cech przedmiotowego patentu z cechami ujawnionymi we wcześniejszych publikacjach.

Na rozprawie przed Urzędem Patentowym RP pełnomocnik uczestnika postępowania rozszerzył zakres zarzutów, podnosząc niedostateczne ujawnienie rozwiązania zgłoszonego do ochrony, co narusza przepisy art. 16 ust. 3 i art. 26 ust.1 ustawy o wynalazczości oraz zarządzenie Prezesa Urzędu Patentowego z dnia 23 marca 1993 r. w sprawie ochrony wynalazków i wzorów użytkowych (Monitor Polski Nr 18, poz.179). Zgodnie z art. 16 ust. 3 ustawy o wynalazczości zakres przedmiotowy patentu określają zastrzeżenia patentowe zawarte w opisie patentowym. W myśl art. 26 ust. 1 cytowanej ustawy zgłoszenia wynalazku w celu uzyskania patentu dokonuje się przez wniesienie do Urzędu Patentowego podania wraz z opisem wynalazku ujawniającym jego istotę, zastrzeżeniami patentowymi, skrótem opisu i w razie potrzeby rysunkami. Natomiast w świetle przepisów powołanego wyżej zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego opis wynalazku powinien przedstawiać wynalazek na tyle jasno i wyczerpująco, aby znawca mógł wynalazek zrealizować (§ 5 ust. 1), zaś zastrzeżenia patentowe powinny określać zastrzegany wynalazek przez podanie, w sposób wyczerpujący i odpowiedni dla przedmiotu żądanej ochrony, wszystkich koniecznych cech technicznych rozwiązania (§ 6 ust. 1). Ponadto według zarzutów uczestnika postępowania, powołującego się na fragment referatu współtwórcy przedmiotowego rozwiązania wygłoszonego w K. na [...] Sympozjum Sekcji Osteosyntezy (dnia [...].05.1997), w świetle którego sporny gwóźdź kostny został użyty w październiku 1994 r., omawiany wynalazek był powszechnie ujawniony na 3 miesiące przed jego zgłoszeniem do Urzędu Patentowego RP.

Skarżący oraz współtwórca spornego wynalazku, wnosząc o oddalenie wniosku o unieważnienia patentu, kwestionowali stanowisko uczestnika postępowania, podważające zdolność patentową spornego wynalazku. Wskazywali na odmienne właściwości cech zastrzeganych w wynalazku w porównaniu do przeciwstawionych rozwiązań. Dotyczy to w szczególności krawędzi zaczepowych, ułożonych prostopadle (poprzecznie) lub pod kątem względem osi gwoździa, podczas gdy w przeciwstawionych rozwiązaniach zastosowano zaczepy wzdłuż gwoździa. Wbrew stanowisku uczestnika postępowania gwint U na figurze 9 patentu nr 93410, jako służący jedynie do mocowania gwoździa w przyrządzie, nie pełni funkcji zaczepowych. Powołując się na ustalenia wspomnianego wyżej referatu podkreślali, iż zastosowanie w gwoź-dziach kostnych poprzecznie ułożonych krawędzi cofających pozwoliło na uzyskanie nieoczywistego efektu wynalazku w postaci zapobiegania się cofania gwoździa. Była to istotna wada dotychczas znanych gwoździ kostnych, powodująca konieczność częstego stosowania reoperacji. Zaprzeczyli, aby wynalazek objęty patentem był jawnie stosowany przed zgłoszeniem go do ochrony patentowej. Zastosowanie wynalazku dotyczyło wykonania zabiegów na kilku pacjentach pod narkozą, dokonanych w jednym oddziale szpitalnym przez kilku lekarzy (współpracowników twórców), w ramach prac nad rozwojem przedmiotowego wynalazku. Argumentowano także, że wynalazek objęty spornym patentem jest dla znawcy przedmiotu dostatecznie ujawniony.

Rozpoznając wniosek o unieważnienie spornego patentu Urząd Patentowy RP uznał, iż uczestnik postępowania dysponuje interesem prawnym dla wystąpienia z takim wnioskiem. Produkuje on bowiem gwoździe śródszpikowe i przeciwko niemu skarżący wytoczył powództwo sądowe w sprawie o zaniechanie naruszania spornego patentu.

Ustosunkowując się do zarzutu uczestnika postępowania w kwestii niedostatecznego ujawnienia wynalazku Urząd Patentowy nie uwzględnił tego zarzutu w odniesieniu do zastrzeżenia niezależnego. Wobec braku technicznej definicji zastrzeganych "krawędzi zaczepowych" i ujawnienia ich budowy, zastrzeżenie to należy interpretować jako obecność jakichkolwiek krawędzi spełniających funkcję zaczepienia w gwoździu określonym z zespołem cech z części nieznamiennej tego zastrzeżenia, niezależnie od ich ukształtowania i usytuowania. Stąd, zastrzeżenie niezależne dostatecznie ujawnia przedstawiony w nim zakres ochrony. Natomiast wymogu dostatecznego ujawnienia wynalazku nie spełniają zastrzeżenia zależne, dotyczące nieujawnionego ułożenia i usytuowania "krawędzi zaczepowych" o nieokreślonym ukształtowaniu.

Urząd Patentowy nie podzielił stanowiska uczestnika postępowania, aby wykonanie kilku zabiegów na kilku pacjentach pod narkozą w jednym oddziale szpitalnym przez kilku lekarzy - współpracowników twórców, w ramach prac nad rozwojem przedmiotowego wynalazku, stanowiło udostępnienie wynalazku do wiadomości powszechnej w rozumieniu art. 11 ustawy o wynalazczości. Wzięto tutaj pod uwagę poufny charakter stosowania wynalazku, ograniczony do wąskiego kręgu zaufanych osób pracującym nad tym rozwiązanie.

Również w ocenie wspomnianego organu brak jest podstaw dla kwestionowania nowości rozwiązania. Jak ustalił organ, żadna z przeciwstawionych publikacji nie ujawnia jednocześnie wszystkich cech zastrzeganych w spornym patencie, tj. zarówno cech znamiennych jak i cech nieznamiennych. Żaden więc z tych dokumentów pojedynczo nie może stanowić dowodu na brak nowości przedmiotowego rozwiązania.

Natomiast w ocenie Urzędu Patentowego sporne rozwiązanie nie spełniało kryterium nieoczywistości wymaganego od wynalazku podlegającego opatentowaniu. Przeciwstawione materiały zawierają bowiem dowody w oparciu o które przeciętny fachowiec z danej dziedziny techniki mógł bez wkładu myśli twórczej, tj. tylko w oparciu o posiadaną wiedzę i za pomocą rutynowego działania, otrzymać rozwiązanie objęte spornym patentem.

Z powołanych względów decyzją z dnia [...] września 2003 r. nr [...] Urząd Patentowy RP unieważnił patent nr 173443.

W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący zarzuca naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mających wpływ na wydanie decyzji unieważniającej omawiany patent. W szczególności, wydając zaskarżoną decyzję Urząd Patentowy RP pominął treść opisu patentowego przedmiotowego wynalazku, dotyczącego istoty wynalazku, a oparł się jedynie na zastrzeżeniach niezależnych oraz rysunku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Zarówno zgłoszenie spornego wynalazku gwóźdź kostny do ochrony patentowej, jak i decyzja z dnia [...] października 1997 r. nr [...], udzielająca na rzecz skarżącego sporny patent, miało miejsce pod rządem ustawy o wynalazczości. Stąd ocena zdolności patentowej tego wynalazku na potrzeby toczącego się postępowania o unieważnienie patentu podlega przepisom ustawy o wynalazczości. W świetle bowiem art. 315 ust. 3 ustawy z dnia z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), zwanej p.w.p., ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku, wzoru użytkowego, znaku towarowego albo topografii układów scalonych w Urzędzie Patentowym RP.

W myśl art. 68 ust. 1 ustawy o wynalazczości patent może być na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, unieważniony przez Urząd Patentowy w całości lub w części, jeżeli nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu. Jak już wspomniano, stosownie zaś do art. 10 ustawy o wynalazczości wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania. Unieważniając sporny patent Urząd Patentowy dopatrzył się braku poziomu wynalazczego zgłoszonego do ochrony rozwiązania, a ponadto nienależyte ujawnienie wynalazku w części odnoszącej się do zastrzeżeń zależnych, co uniemożliwia w tym zakresie stosowanie wynalazku przez znawcę przedmiotu.

Przechodząc do rozpatrzenia skargi wymaga rozważenia kwestia, jakie skutki wynikają z faktu uprzedniego złożenia przez uczestnika postępowania w dniu [...] stycznia 2001 r. do Urzędu Patentowego RP wniosku o unieważnienie wyżej wymienionego patentu i umorzenia tego postępowania ostateczną decyzją z dnia [...] czerwca 2001 r. [...], a to w związku z nieusunięciem braków formalnych wniosku. W szczególności może nasuwać się pytanie, czy ponowne rozpoznanie przez Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji wniosku o unieważnienia spornego patentu uzasadnia zarzut nieważności tej decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., który stanowi podstawę stwierdzenia nieważności decyzji, gdy dotyczy ona sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. W świetle orzecznictwa przyjęta w procedurze administracyjna konstrukcja umorzenia postępowań w drodze decyzji (art. 105 k.p.a.) powoduje, iż stabilność decyzji ostatecznej o umorzeniu postępowania korzysta z tej samej ochrony jak

każda inna decyzja. Dlatego wzruszenie takiej decyzji może nastąpić jedynie w jednym z nadzwyczajnych trybów przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, a nowa decyzja w tej samej sprawie wydana w zwyczajnym trybie zawsze musi spotkać się ze skutecznym zarzutem nieważności, stosownie do art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 1998 r., I SA/Gd 1279/96; LEX nr 35931). Jednakże, tę zasadę należy odnieść tylko do tych decyzji umarzających postępowanie, gdzie takie rozstrzygnięcie zapadło po merytorycznym rozpoznaniu sprawy co do jej istoty. Z takim rozstrzygnięciem można się przykładowo spotkać w sytuacji wszczęcia przez organ postępowania z urzędu, a następnie jego umorzenie z powodu ustalenia, iż nie zostało naruszone prawo, a tym samym nie istniały podstawy do wszczęcia postępowania, które tym samym powinno być umorzone. Natomiast w sytuacji, gdy umorzenie postępowania miało charakter wyłącznie procesowy, a więc bez orzekania co do istoty sprawy, tak jak to miało miejsce w odniesieniu do decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] czerwca 2001 r. [...] umarzającej postępowanie sporne, wydanej na podstawie przepisu § 2 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 kwietnia 1993 r. w sprawie postępowania spornego i odwoławczego oraz opłat związanych z ochroną wynalazków i wzorów użytkowych (Dz. U. Nr 36, poz. 160 ze zm.), nie ma przeszkód dla ponownego złożenia wniosku w takiej samej sprawie. Analogiczne rozwiązanie przewiduje zresztą art. 2551 ust. 6 p.w.p., w myśl którego, jeżeli wniosek o wszczęcie postępowania spornego nie spełnia wymogów formalnych, Urząd Patentowy wzywa wnioskodawcę do usunięcia usterek lub braków w terminie 30 dni pod rygorem umorzenia postępowania. Reasumując, umorzenie decyzją Urzędu Patentowego RP postępowania spornego, a to z uwagi na nieusunięcie przez wnioskodawcę usterek lub braków wniosku w wyznaczonym terminie, nie stanowi przeszkody dla złożenia przez tegoż wnioskodawcę kolejnego wniosku w postępowaniu spornym i merytorycznego rozpoznania wniosku przez Urząd Patentowy RP.

Unieważniając patent nr 173443 Urząd Patentowy RP, jak to już wyżej wskazano, uznał niespełnienie przez wynalazek ustawowych warunków wymaganych do uzyskania wspomnianego patentu. W pierwszej kolejności zachodzi potrzeba ustosunkowania do stanowiska odmawiającego spornemu rozwiązaniu braku poziomu wynalazczego. Stanowisko Urzędu Patentowego RP w tym zakresie nie zostało dostatecznie uzasadnione, czym naruszono mający w sprawie zastosowanie przepis art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Trudno uznać za dopełnienie przez organ wymogu, o którym mowa w art. 107 § 3 k.p.a., jeżeli istotnej dla sprawy kwestii braku nieoczywistości wynalazku w świetle istniejącego stanu techniki, co było jednym z powodów unieważnienia patentu na wynalazek, poświęcono w uzasadnieniu decyzji tylko jedno zdanie, zresztą nader ogólne. I tak, Urząd Patentowy RP ograniczył się do stwierdzenia, w świetle którego..."przedstawione przez wnioskodawcę materiały zawierają dowody (wskazany opis niemiecki DE 2609723 i polski patent PL 934100), że wynalazek objęty przedmiotowym patentem w dacie zgłoszenia nie spełniał wymogu nieoczywistości, gdyż przed datą jego zgłoszenia do Urzędu Patentowego RP znane były powszechne rozwiązania, w oparciu o które przeciętny fachowiec z danej dziedziny mógł bez wkładu myśli twórczej, tj. tylko w oparciu o posiadaną wiedzę i za pomocą rutynowego działania, otrzymać rozwiązanie objęte spornym patentem". Natomiast wspomniany organ w ogóle nie odniósł się do dowodów przedstawionych przez skarżącego, wskazujących na spełnienie przez wynalazek kryterium nieoczywistości w świetle znanego stanu techniki.

W szczególności Urząd Patentowy RP nie zbadał i nie ustosunkował się do pisma procesowego z dnia [...] listopada 2002 r. (karta [...]-[...] akt sprawy), sporządzonego przez J. S. (współtwórcę wynalazku). W piśmie tym przedstawiono analizę spornego wynalazku na tle rozwiązań objętych przeciwstawionymi patentami. W świetle tego pisma w przeciwstawionym patencie DE 2609723 zastosowano znane również z patentu PL 93410 równoległe do osi gwoździa ułożone krawędzie uwidocznione na fig. 13 opisu patentowego PL 93410, przy czym krawędzie (żeberka 15 według patentu DE 2609723), są zakończone ostrzami tnącymi 16, które przebiegają na tej części Ostrza 16 przy wkładaniu gwoździa, żłobią rowki wewnątrz rury rdzeniowej kości, w których układają się żeberka 15. Rozwiązanie według wynalazku DE 2609723 nie ma żadnych elementów zapobiegających cofaniu się gwoździa w czasie rehabilitacji, ponadto składa się on z dwóch łączonych części o różnej średnicy wypełniających całk-

owicie rurę rdzeniową kości. Duże trudności techniczne związane z wprowadzeniem sztywnego gwoździa w obręb jamy szpikowej były przyczyną, że metoda ta nie została szerzej rozpowszechniona. Wzmiankowane rozwiązanie nie może być porównywane do gwoździa według omawianego patentu PL 173443, posiadającego elementy zapobiegające cofaniu (w postaci poprzecznie ułożonych krawędzi, nie zaś wzdłuż gwoździa kostnego). Stosowanie gwoździ do łączenia kości znanych z wcześniejszego stanu techniki powoduje konieczność częstego stosowania reoperacji. Odsetek takich zabiegów może wynosić nawet 56%. Natomiast tym istotnym niedogodnościom zapobiega sporny wynalazek, poprzez zastosowanie na gwoździu poprzecznie ułożonych krawędzi. I tak, jak wskazał współtwórca wynalazku, gwoździe stanowiące przedmiot spornego wynalazku zostały zastosowane u 19 chorych z niestabilnymi złamaniami, a więc takimi gdzie liczba powikłań jest największa. Wysuwanie prętów o klinicznym znaczeniu wystąpiło u jednej chorej, a u 6 chorych nie przekraczało ono 10 mm. Żaden z operowanych nie wymagał dodatkowego zabiegu przed uzyskaniem zrostu kostnego.

Jeżeli, czego Urząd Patentowy nie wyjaśnił, zastosowanie spornego wynalazku - gwóźdź kostny prowadziło do uzyskania efektów polegających na znacznym ograniczeniu lub wyeliminowaniu przypadków wysuwania się gwoździ kostnych z organizmu operowanych pacjentów, co było przyczyną licznych powikłań pooperacyjnych związanych z analogicznymi operacjami wykonywanymi przy zastosowaniu gwoździ kostnych znanych z poprzedniego stanu techniki, trudno byłoby wówczas zasadnie zarzucić spornemu wynalazkowi niespełnienie wymogu braku nieoczywistości tego rozwiązania w świetle znanego stanu techniki, w rozumieniu przepisu art. 10 ustawy o wynalazczości. Co więcej, nawet gdyby zastosowane środki techniczne, prowadzące do wspomnianego efektu wynalazku, oznaczały się prostotą konstrukcji i nie wymagały większego wysiłku twórczego (przykładowo użyto by na omawianym gwoździu kostnym karbowanych poprzecznych linii stosowanych powszechnie w zwykłych gwoździach dla przeciwdziałania ich wysuwaniu się), to i tak nie powinno to prowadzić do zakwestionowania poziomu wynalazczego omawianego rozwiązania. W szczególności poziomowi wynalazczemu zgłoszonego do ochrony wynalazku nie może szkodzić odpowiednie zastosowanie rozwiązania znanego już w innej dziedzinie techniki, jeżeli te dziedziny techniki są dostatecznie odległe. Nie powinno zaś ulegać większych

wątpliwości, że rozwiązania techniczne i produkcja gwoździ na potrzeby operacji chirurgicznych stanowią zupełnie inną dziedzinę techniki w porównaniu do rozwiązań stosowanych w produkcji tradycyjnych gwoździ, przykładowo przeznaczonych do łączenia drewna. Przeciwstawione gwoździe przeznaczone są zresztą dla zupełnie innego kręgu nabywców. Toteż przenoszenie niektórych rozwiązań stosowanych przy produkcji zwykłych gwoździ do wynalazków z zakresu zupełnie innej dziedziny techniki, jaką jest produkcja gwoździ przeznaczonych do łączenia kości w operacjach chirurgicznych, nie może być samo przez się argumentem dla podważenia poziomu wynalazczego takiego rozwiązania w świetle przepisu art. 10 ustawy o wynalazczości, jeżeli tym sposobem uzyskuje się nieoczywisty efekt wynalazku w stosunku do znanych już rozwiązań z tej samej dziedziny techniki, a w szczególności zapobieganie wysuwaniu się gwoździ kostnych i wynikającym stąd komplikacjom pooperacyjnym. Tym samym omawiany wynalazek rozwiązuje ważną potrzebę społeczną i ma także znaczenie gospodarcze. W tym zakresie można powołać się również na orzecznictwo Europejskiego Urzędu Patentowego, które Sąd podziela.[1] Ponadto należy dodać, iż w świetle poglądów doktryny (zob. Stanisław Sołtysiński [w:] Stanisław Sołtysiński, Andrzej Szajkowski, Tadeusz Szymanek, Komentarz do prawa wynalazczego; Instytut Prawa Przedsiębiorstw S.A. Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1990, s. 36-39), które również Sąd podziela, wśród pozytywnych poszlak “nieoczywistości" wymienia się m.in.:

zaskoczenie dla świata techniki,

rozwiązanie zagadnienia było od dawna bezskutecznie podejmow- ane przez fachowców,

projekt zaspokaja od dawna uświadamianą potrzebę społeczną, suk-

ces komercyjny rozwiązania.

Gdyby wskazywane przez skarżącego efekty spornego wynalazku rzeczywiście miały miejsce, do czego się Urząd Patentowy w ogóle nie odniósł, wynalazek ten niewątpliwie spełniałby wymóg nieoczywistości w świetle przedstawionych wyżej kryteriów.

Przechodząc z kolei do kwestii niedostatecznego ujawnienia wynalazku należy podkreślić, iż Urząd Patentowy RP jedynie w części podzielił w tym zakresie zarzuty uczestnika postępowania, a mianowicie w odniesieniu do zastrzeżeń zależnych. Natomiast w ocenie tego organu dostateczne było ujawnienie wynalazku w odniesieniu do zastrzeżenia niezależnego. Zatem, w każdym więc razie brak byłoby uzasadnienia dla unieważnienia z tego powodu patentu w całości. Wymaga podkreślenia, że zarówno na gruncie art. 68 ust. 1 ustawy o wynalazczości jak i art. 89 ust. 1 p.w.p. patent może być unieważniony również w części.

I ile nie budzi zastrzeżeń Sądu stanowisko wspomnianego organu, uznające za dostateczne ujawnienie istoty wynalazku opisane w zastrzeżeniu niezależnym, o tyle zgodzić się należy z zarzutami skargi, że podważenie przez Urząd Patentowy RP zdolności patentowej omawianego wynalazku w zakresie objętym zastrzeżeniami zależnymi, zapadło bez dostatecznego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a więc z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Rację ma skarżący, że przy wykładni zastrzeżeń patentowych należy sięgać do opisu wynalazku i załączonych doń rysunków. Zasada ta nie budzi wątpliwości i znajduje już jednoznaczne uregulowanie w art. 63 ust. 2 zdanie drugie p.w.p. W myśl tego przepisu opis wynalazku i rysunki mogą służyć do wykładni zastrzeżeń patentowych. Zdaniem Sądu przepis ten, jako mający walor regulacji o charakterze proceduralnym, powinien był być odpowiednio zastosowany przez Urząd Patentowy RP, a to stosownie do przepisu art. 317 p.w.p. W świetle powołanego wyżej przepisu postępowanie sporne przed Urzędem Patentowym i postępowanie przed Komisją Odwoławczą przy Urzędzie Patentowym, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, toczy się od dnia wejścia w życie ustawy według jej przepisów.

Ponadto stanowisko Urzędu Patentowego, zarzucające spornemu rozwiązaniu niedostateczne ujawnienie istoty wynalazku, a to na potrzeby jego realizacji przez znawcę przedmiotu, zdaje się pozostawać w sprzeczności z zaistniałymi faktami dotyczącymi stosowania tego wynalazku. I tak, niesporna jest od wielu już lat produkcja gwoździ kostnych według wynalazku skarżącego, aczkolwiek nie zostało wyjaśnione przy zastosowaniu których zastrzeżeń patentowych spośród kilku enumeratywnie wymienionych w patencie. Toteż, bez wyjaśnienia również i tej okoliczności, unieważnienie patentu w całości z powodu niedostatecznego ujawnienia istoty wynalazku zapadło z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego.

W tym stanie sprawy zaskarżona decyzja podlega uchyleniu (art. 145 § 1 pkt 1 litera c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej p.p.s.a.).

Na podstawie art. 152 p.p.s.a. stwierdzono, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu.

-----------------------

[1] I tak w sprawie objętej patentem w T 767/89 przedmiotem był dywan z wplecionymi kablami światłowodowymi, który pod wpływem działania źródła światła wytwarzał dekoracyjne efekty świetlne. Za istotny uprzedni stan techniki uznano amerykańskie zgłoszenie patentowe dotyczące peruki ze światłowodami wytwarzającymi efekty świetlne. Niemniej, Komisja uznała, iż dziedzina peruk nie jest w stosunku do dywanów dziedziną pokrewną ani też szerszą (ogólną). Zatem, z punktu widzenia pokrewnych dziedzin techniki, specjalista nie miałby żadnych powodów do tego, aby badać rozwiązania ujawnione w dziedzinie peruk. W związku z powyższym uznano, iż problemy rozwiązane przez dwa wynalazki, jak i popyt na oba produkty, są różne. W sprawie T 675/92 uznano, że ze względu na ryzyko związane z bezpieczeństwem nie należało oczekiwać, iż specjalista sięgnie do zbiorczych opakowań towarów w celu znalezienia pomysłu na zamknięcie urządzeń do przenoszenia pieniędzy (zob. Orzecznictwo Europejskiego Urzędu Patentowego Komisji Odwoławczych Europejskiego Urzędu Patentowego, Polska Izba Rzeczników Patentowych, Część I, Zdolność patentowa, materiały i studia, Warszawa 1998 Nr 7, str. 111).