Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 715/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: *Stwierdzono nieważność aktu prawa miejscowego w całości
Powołane przepisy: article: art. 90 d ust. 1, art. 90 n ust. 4 i ust. 5, art. 90 o ust. 4 i ust. 7, art. 90 f ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 27 lutego 2013 r. sprawy ze skargi Wojewody Dolnośląskiego na uchwałę Rady Gminy Sulików z dnia 28 czerwca 2012 r. nr XXIII/182/12 w przedmiocie ustalenia regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy Sulików I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; II. orzeka, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Gminy Sulików na rzecz Wojewody Dolnośląskiego kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 9 września 2012 r. Wojewoda Dolnośląski, na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz.1591 z późn. zm.) oraz art. 50 § 2, art. 52 § 2, art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) wniósł skargę na uchwałę nr XXIII/182/12 Rady Gminy Sulików z dnia 28 czerwca 2012 r. w sprawie ustalenia regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy Sulików zarzucając jej naruszenie art. 90f pkt 1 w związku z art. 90d ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., nr 256, poz. 2572 z późn. zm.), a ponadto:

1) art. 90n ust. 4 i 5 ustawy o systemie oświaty oraz art. 63 § 1 i art. 75 § 1 - ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) przez § 6 ust. 1 we fragmencie: "stanowiący załącznik nr 2 do niniejszego Regulaminu" i ust. 3, § 11 ust. 3 we fragmencie: "stanowiący załącznik nr 3 do niniejszego Regulaminu" oraz § 1 (powinno być: § 12), zawarty w rozdziale 7, we fragmencie: ,,wniosek o przyznanie stypendium szkolnego stanowiący załącznik nr 2 do niniejszego Regulaminu oraz wniosek o przyznanie zasiłku szkolnego stanowiący załącznik nr 3 do niniejszego Regulaminu są" załącznika nr 1 do uchwały nr XXIII/182/12 oraz przez załącznik nr 2 i nr 3 do Regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym (stanowiącym załącznik nr 1 do uchwały),

2) art. 90o ust. 4 ustawy o systemie oświaty przez § 9 ust. 2 załącznika nr 1 do uchwały nr XXIII/182/12,

3) art. 90o ust. 7 ustawy o systemie oświaty przez § 9 ust. 4 we fragmencie:

"w szczególności w przypadku: 1) wypadków losowych (np. śmierć rodzica/opiekuna prawnego), 2) utraty zatrudnienia, 3) klęski żywiołowej" załącznika nr 1 do uchwały nr XXIII/182/12, wniosło o stwierdzenie nieważności uchwały nr XXIII/182/12 Rady Gminy Sulików z dnia 28 czerwca 2012 r. w sprawie ustalenia regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy Sulików.

W motywach uzasadnienia powyższej skargi stwierdzono, że mocą uchwały nr XXIII/182/12 Rada Gminy Sulików ustaliła regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy Sulików.

Zgodnie z art. 90f ustawy o systemie oświaty: "Rada gminy uchwala regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy, kierując się celami pomocy materialnej o charakterze socjalnym, w którym określa w szczególności:

1) sposób ustalania wysokości stypendium szkolnego w zależności od sytuacji materialnej uczniów i ich rodzin oraz innych okoliczności, o których mowa w art. 90d ust. 1;

2) formy, w jakich udziela się stypendium szkolnego w zależności od potrzeb uczniów

zamieszkałych na terenie gminy;

3) tryb i sposób udzielania stypendium szkolnego;

4) tryb i sposób udzielania zasiłku szkolnego w zależności od zdarzenia losowego".

Poprawnie sporządzony regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów danej gminy powinien regulować przynajmniej kwestie wskazane przez ustawodawcę w powołanym wyżej przepisie, mając dodatkowo na uwadze przepisy szczególne odnoszące się do kwestii pomocy materialnej dla uczniów oraz przepisy procedury administracyjnej.

Jednym z takich przepisów szczególnych jest art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty, do którego odsyła norma kompetencyjna z art. 90f ust. 1 tej ustawy. Według art. 90d ust. 1: "Stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe, z zastrzeżeniem ust. 12". Przepis ten zawiera otwarty katalog okoliczności, których wystąpienie uprawnia do ubiegania się o przyznanie stypendium szkolnego. Ponadto ustawodawca przekazując radzie gminy kompetencję do określenia sposobu ustalania wysokości stypendium szkolnego, wskazał że rada przy określaniu tego sposobu powinna brać pod uwagę trudną sytuację materialną ucznia wraz z okolicznościami wymienionymi w art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Trudna sytuacja materialna ucznia wraz z okolicznościami z niej wynikającymi, wskazanymi w art. 90d ust. 1 cytowanej ustawy stanowią materialne kryteria, których spełnienie uprawnia do ubiegania się o przyznanie stypendium szkolnego.

Według § 3 ust. 2 załącznika nr 1 do uchwały nr XXIII/182/12: "Wysokość stypendium szkolnego w zależności od dochodu w rodzinie ustala się w następujący sposób: 1) dochód na osobę w rodzinie do 50% "kwoty bazowej"- stypendium szkolne do 200% kwoty świadczenia, o którym mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia

28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (...), 2) dochód na osobę w rodzinie powyżej 50% do 100% kwoty bazowej - stypendium szkolne do 190% kwoty świadczenia, o którym mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (...), 3) w przypadku korzystania przez rodzinę ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - stypendium szkolne do 200% kwoty świadczenia, o którym mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (...).".

W § 3 ust. 4 załącznika nr 1 do uchwały nr XXIII/182/12 postanowiono:

"W przypadku, gdy środki otrzymane z budżetu państwa i zabezpieczone w budżecie Gminy Sulików na wypłatę stypendiów nie zapewnią wypłaty tych świadczeń wszystkim uprawnionym, najważniejszym kryterium decydującym o przyznaniu stypendium będzie dochód netto na jednego członka rodziny, a w dalszej kolejności decydować będą następujące kryteria: 1) wielodzietność (troje dzieci i więcej), 2) niepełnosprawność, 3) alkoholizm i narkomania". Mocą powyższych przepisów uchwały Rada ustanowiła zasadę polegającą na możliwości ubiegania się o stypendium jedynie w przypadku uzyskiwania określonego pułapu dochodów na osobę w rodzinie, powodującego trudną sytuację materialną ucznia i jego rodziny. Wyraźnie bowiem postanowiono że na wysokość stypendium szkolnego ma wpływ dochód na osobę w rodzinie. Jedynie wyjątkowo postanowiono, że organ przyznający stypendium będzie w toku postępowania o jego przyznanie uwzględniał wystąpienie okoliczności wymienionych w art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty, w sytuacji gdy środki otrzymane i zabezpieczone w budżecie gminy nie wystarczą na przyznanie stypendium szkolnego wszystkim uprawnionym legitymującym się dochodem określonym w § 3 ust. 2 załącznika nr 1 do uchwały. Okoliczności, które organ przyznający stypendium zobowiązany jest brać pod uwagę jedynie w sytuacji niewystarczającej ilości środków otrzymanych i zabezpieczonych w budżecie na wypłaty stypendium szkolnego, zostały z kolei określone enumeratywnie i wybiórczo w stosunku to postanowień art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty.

Norma kompetencyjna z art. 90f ust. 1 ustawy o systemie oświaty, odsyłając do art. 90d ust. 1 tej ustawy, uprawnia do ubiegania się i otrzymania stypendium szkolnego w okolicznościach wskazanych wyraźnie również w cytowanym art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty, łączących się z niskim dochodem na osobę w rodzinie. Użyty przez ustawodawcę zwrot: "w szczególności" oznacza, że wskazany w art. 90d ust. 1 katalog okoliczności, których wystąpienie uprawnia do ubiegania się i otrzymania stypendium szkolnego, nie jest katalogiem zamkniętym do otrzymania stypendium będzie uprawniało również wystąpienie okoliczności niewymienionych w art. 90d ust. 1 cytowanej ustawy, powodujących trudną sytuację materialną ucznia i jego rodziny. Ograniczenie przesłanek otrzymania stypendium szkolnego jedynie do niskich dochodów na osobę w rodzinie ubiegającego się o stypendium ucznia stanowi poważne naruszenie art. 90d ust. 1 w związku z art. 90f ustawy o systemie oświaty. Działanie Rady mające swój wyraz w postanowieniach § 3 ust. 2 w powiązaniu z ust. 4 załącznika nr 1 do uchwały nr XXIII/182/12, polegające na ograniczeniu wymienionych w ustawie okoliczności uprawniających do otrzymania stypendium szkolnego czy uwzględniania ich jedynie w wypadku ziszczenia się określonego stanu faktycznego nie znajduje uzasadnienia we wskazanych przepisach ustawy o systemie oświaty. Norma wyrażona w pkt 1 art. 90f tej ustawy nakazuje określenie w uchwale rady gminy stanowiącej regulamin udzielania pomocy materialnej dla uczniów sposobu ustalania wysokości stypendium szkolnego. Określając ten element regulaminu rada gminy powinna mieć na uwadze sytuację materialną uczniów i ich rodzin oraz okoliczności wymienione na zasadzie katalogu otwartego właśnie w art. 90d ust. 1 przedmiotowej ustawy. Ograniczając w regulaminie zakres okoliczności, których wystąpienie po stronie rodziny ucznia uprawnia go do ubiegania się i otrzymania stypendium szkolnego Rada Gminy dokonała istotnej modyfikacji przepisu ustawy i wymagań ustanowionych już przez samego ustawodawcę. Działanie takie jest prawnie niedopuszczalne i czyni zasadnym stwierdzenie nieważności § 3 ust. 2 i 4 załącznika nr 1 do uchwały nr XXIII/182/12.

Zapisy § 3 ust. 2 w związku z ust. 4 załącznika nr 1 do uchwały nr XXIII/182/12 mogą spowodować, że stypendium szkolne nie zostanie przyznane osobom spełniającym wymogi ustawowe, określone w art. 90f pkt 1 i art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Podmiot spełniający określone w ustawie o systemie oświaty przesłanki do otrzymania pomocy posiada roszczenie o przyznanie świadczenia materialnego. Temu roszczeniu odpowiada obowiązek wypłaty tego świadczenia przez gminę. Rada gminy nie może zatem zawężać określonego w ustawie kręgu osób uprawnionych do otrzymania stypendium szkolnego do uczniów o najniższych dochodach w rodzinie (rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Lubelskiego z dnia

6 marca 2007 r., sygn. NK.0911/90/07).

W świetle art. 2 Konstytucji RP Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Pochodną zasady demokratycznego państwa prawnego jest art. 7 ustawy zasadniczej, zgodnie z którym organy władzy publicznej działają w granicach i na podstawie prawa. Oznacza to, iż każde działanie organu władzy, w tym także rady gminy, musi mieć oparcie w obowiązującym prawie. W świetle art. 94 Konstytucji RP akty prawa miejscowego podejmowane są w oparciu o wyraźne upoważnienie ustawowe. Realizując kompetencję prawodawczą organ stanowiący musi ściśle uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu. Naczelną zasadą prawa administracyjnego jest zakaz domniemania kompetencji. Ponadto należy podkreślić, iż normy kompetencyjne powinny być interpretowane w sposób ścisły, literalny. Jednocześnie zakazuje się dokonywania wykładni rozszerzającej przepisów kompetencyjnych oraz wyprowadzania kompetencji w drodze analogii. Na uwagę zasługuje tu wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2000 r., w uzasadnieniu którego stwierdzono, iż do źródeł polskiego prawa stosuje się takie zasady przyjęte w polskim systemie prawnym jak: zakaz domniemania kompetencji prawodawczych, zakaz wykładni rozszerzającej kompetencje prawodawcze (...)" (K25/99 OTK 2000/5/141).

Artykuł 94 ustawy zasadniczej stanowi, że organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa. Przepis ten oraz cytowany wyżej art. 7 Konstytucji RP oznaczają iż podstawą aktu prawa miejscowego musi być wyraźne upoważnienie ustawowe wynikające z ustawy szczególnej lub ustawy o samorządzie gminnym. W niniejszej sprawie umocowanie ustawowe dla uchwały zawiera przepis art. 90f w związku z art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Jak już wspomniano, przepis art. 7 Konstytucji RP ustanawia wyraźną granicę dla aktywności organów władzy publicznej - a mianowicie nie mogą one podejmować działań poza prawem. Niewątpliwie norma powyższa dotyczy również przepisów upoważniających organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego do wydawania aktów prawa miejscowego. Każda przewidziana przez ustawodawcę norma kompetencyjna musi być tak realizowana, aby nie naruszała innych przepisów ustawy, a także przepisów innych ustaw regulujących daną dziedzinę.

Powyższe uwagi należy również odnieść do postanowień § 9 ust. 2 i 4 załącznika nr do przedmiotowej uchwały. Przepis § 7 ust. 2 stanowi, że w przypadku ustania przyczyn, które stanowiły podstawę przyznania stypendium szkolnego - stypendium szkolne nie przysługuje, a należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia w formie stypendium szkolnego podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z § 9 ust. 4, w przypadkach szczególnych, zwłaszcza, jeżeli zwrot wydatków na udzielone stypendium szkolne w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, w szczególności w przypadku: 1) wypadków losowych (np. śmierć rodzica/opiekuna prawnego), 2) utraty zatrudnienia, 3) klęski żywiołowej właściwy organ może odstąpić od żądania takiego zwrotu".

Kwestia konsekwencji ustania przyczyn przyznania stypendium szkolnego jest uregulowana w art. 90o ust. 4 i 5 ustawy o systemie oświaty: "Stypendium szkolne wstrzymuje się albo cofa w przypadku ustania przyczyn, które stanowiły podstawę przyznania stypendium szkolnego (ust. 4). Należności z tytułu nienależnie pobranego stypendium szkolnego podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (ust. 5). Z kolei normę uprawniającą do odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranego stypendium szkolnego ustanawia art. 90o ust. 7 tej ustawy: "W przypadkach szczególnych, zwłaszcza jeżeli zwrot wydatków na udzielone stypendium szkolne w całości lub w części stanowiłby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ może odstąpić od żądania takiego zwrotu".

Normy prawne z art. 90o ust. 4 i 5 ustawy o pomocy społecznej ściśle określają konsekwencje związane z ustaniem przyczyn, dla których przyznano stypendium szkolne oprócz możliwości ściągnięcia nienależnie pobranego stypendium w trybie egzekucji przepisy te przewidują wstrzymanie albo cofnięcie stypendium szkolnego. Natomiast ust. 7 art. 90o przedmiotowej ustawy dopuszcza odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranego stypendium w przypadkach szczególnych, nie upoważniając jednak organu stanowiącego gminy do konkretyzacji i stworzenia katalogu tych przypadków.

Regulacje zawarte w § 9 ust. 2 i w kwestionowanym fragmencie ust. 4 tego paragrafu załącznika nr 1 uchwały nr XXIII/182/12 stanowią nieuprawnioną modyfikację przytoczonych wyżej przepisów ustawy o systemie oświaty, co stanowi istotne naruszenie prawa. Rada Gminy Sulików, stanowiąc, iż w przypadku ustania przyczyn przyznania stypendium szkolnego stypendium to nie przysługuje, zmodyfikowała treść art. 90o ust. 4 ustawy o systemie oświaty. Prawodawca nie upoważnił rady gminy do określenia konsekwencji prawnych związanych z ustaniem przyczyn stanowiących podstawę przyznania stypendium szkolnego. Podobna sytuacja ma miejsce w sytuacji nieuprawnionego określenia katalogu przypadków szczególnych, których wystąpienie uprawniałoby do odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranego stypendium szkolnego - ustawodawca nie upoważnił rady gminy do konkretyzacji tych przypadków w akcie prawa miejscowego jakim jest regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów.

Narusza powszechnie obowiązujący porządek prawny w stopniu istotnym nie tylko regulowanie przez gminę raz jeszcze tego co zostało już pomieszczone w źródle powszechnie obowiązującego prawa lecz także modyfikowanie przepisu ustawowego przez akt wykonawczy niższego rzędu, co możliwe jest tylko w granicach wyraźnie przewidzianego upoważnienia ustawowego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ we Wrocławiu z dnia 25 marca 2003 r., II SA/Wr 2572/02).

Należy dodać, iż stwierdzenie nieważności § 3 ust. 2 i 4 załącznika nr 1 uchwały nr XXIII/182/2012 spowoduje, iż w obrocie prawnym będzie funkcjonować regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów, który nie będzie zawierał obligatoryjnego elementu wymaganego przez art. 90f pkt 1 ustawy o systemie oświaty, tj. przepisów pozwalających określić sposób ustalenia wysokości stypendium szkolnego. Ustawa o systemie oświaty wprowadza otwarty katalog zagadnień, które powinny znaleźć się w uchwale rady gminy, podjętej na podstawie art. 90f tej ustawy. Oznacza to, że mogą znaleźć się w niej regulacje nie wymienione w przytoczonych wyżej punktach. Należy jednak mieć na uwadze, że jednocześnie ustawodawca zastrzegł, co w szczególności uchwała taka powinna zawierać, czyli elementy niezbędne do wprowadzenia regulacji, na podstawie której wójt (burmistrz, prezydent miasta) bądź kierownik ośrodka pomocy społecznej (art. 90m ust. 2 ustawy o systemie oświaty) będzie przyznawał świadczenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym. Zdaniem Organu Nadzoru, żaden z elementów wymienionych w art. 90f cytowanej ustawy nie może zostać pominięty w akcie prawa miejscowego, stanowionego na podstawie tego przepisu. Aby prawidłowo wypełnić wspomnianą delegację ustawową organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego przy uchwalaniu powyższego regulaminu powinien w pierwszej kolejności mieć na uwadze elementy wskazane przez ustawodawcę w 90f powołanej ustawy i ich pełną realizację. Pominięcie któregoś z wymienionych elementów regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów skutkuje brakiem pełnej realizacji upoważnienia ustawowego i ma istotny wpływ na ocenę zgodności z prawem podjętego aktu. Z uwagi na powyższe oraz na okoliczność, że po stwierdzeniu nieważności § 3 ust. 2 i 4 załącznika nr 1 do omawianej uchwały zostałaby ona pozbawiona zapisów pozwalających na określenie sposobu ustalenia wysokości stypendium szkolnego uzasadniony jest wniosek o stwierdzenie nieważności uchwały nr XXIII/182/2012 w całości.

Ponadto zwrócono uwagę na następujące postanowienia i elementy kwestionowanej uchwały.

Według § 6 ust. 1 załącznika nr 1 do uchwały nr XXIII/182/12: "Wniosek o przyznanie stypendium szkolnego stanowiący załącznik nr 2 do niniejszego Regulaminu składa się w terminie określonym w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Sulikowie przy ul. Pocztowej 7a". W § 6 ust. 3 pkt 2-6 załącznika nr 1 do uchwały nr XXIII/182/12 postanowiono:

"Do wniosku o przyznanie stypendium należy dołączyć: 1) zaświadczenia o uzyskanych dochodach netto (wynagrodzenie za pracę, emerytura, renta) przez poszczególnych członków gospodarstwa domowego, zgodnie z wykazem znajdującym się we wniosku; 2) w przypadku osób bezrobotnych:

a) zarejestrowanych w Powiatowym Urzędzie Pracy - zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej i wysokości otrzymywanego zasiłku dla bezrobotnych (w przypadku jego otrzymywania),

b) niezarejestrowanych w Powiatowym Urzędzie Pracy - pisemne oświadczenie o niewykonywaniu zatrudnienia;

3) informacja o wysokości otrzymywanych alimentów:

a) wyrok sądu lub ugoda zawarta przed sądem powszechnym,

b) w przypadku alimentów zasądzonych, lecz nie otrzymywanych - zaświadczenie komornika sądowego o bezskuteczności egzekucji,

c) w przypadku braku wyroku w sprawie alimentów-pisemne oświadczenie stron o przekazaniu i otrzymaniu (lub nie) alimentów;

4) potwierdzenie otrzymywania dodatku mieszkaniowego; 5) w przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą:

a) zaświadczenie z właściwego urzędu skarbowego dokumentujące dochody za rok poprzedni,

b) potwierdzenie dochodów netto z prowadzenia działalności gospodarczej,

c) w przypadku zawieszenia działalności gospodarczej-dokument potwierdzający ten fakt;

6) urzędowe potwierdzenie wielkości gospodarstwa rolnego wyrażonej w hektarach przeliczeniowych; 7) pisemne oświadczenie o uzyskanych innych dochodach netto".

Według § 11 ust. 3 załącznika nr 1 do uchwały nr XXIII/182/12: "Wniosek o przyznanie zasiłku szkolnego stanowiący załącznik nr 3 do niniejszego regulaminu składa się w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej". W § 1 zawartym w rozdziale 7 (powinno być: § 12) załącznika nr 1 do przedmiotowej uchwały czytamy: "Katalog wydatków zakwalifikowanych w ramach udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy Sulików stanowiący załącznik nr 1 do Regulaminu, wniosek o przyznanie stypendium szkolnego stanowiący załącznik nr 2 do niniejszego Regulaminu oraz wniosek o przyznanie zasiłku szkolnego stanowiący załącznik nr 3 do niniejszego Regulaminu (...)".

W załączniku nr 2 do Regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym (będącym załącznikiem nr 1 do uchwały nr XXIII/182/12) ustalono wzór wniosku o przyznanie stypendium szkolnego, natomiast załącznik nr 3 do wymienionego Regulaminu ustala wzór wniosku o przyznanie zasiłku szkolnego.

Według powyższych przepisów warunkiem ubiegania się o stypendium szkolne i zasiłek szkolny jest złożenie stosownych wniosków, a w przypadku stypendium szkolnego dodatkowo złożenie szeregu dokumentów potwierdzających trudną sytuację materialną ucznia i jego rodziny.

Zgodnie z art. 90n ust. 1, 4, 5, 5a, 6 i 7 ustawy o systemie oświaty, w sprawach świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym wydaje się decyzje administracyjne. Wniosek o przyznanie świadczenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym zawiera w szczególności: 1) imię i nazwisko ucznia i jego rodziców; 2) miejsce zamieszkania ucznia; 3) dane uzasadniające przyznanie świadczenia pomocy materialnej, w tym zaświadczenie albo oświadczenie o wysokości dochodów, z zastrzeżeniem ust. 5; 4) pożądaną formę świadczenia pomocy materialnej inną niż forma pieniężna. W przypadku ubiegania się o stypendium szkolne dla ucznia, którego rodzina korzysta ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, zamiast zaświadczenia albo oświadczenia o wysokości dochodów przedkłada się zaświadczenie albo oświadczenie o korzystaniu ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Oświadczenia, o których mowa w ust. 4 pkt 3 i ust. 5, składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: ,,Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Wniosek o przyznanie stypendium szkolnego składa się do dnia 15 września danego roku szkolnego, a w przypadku słuchaczy kolegiów nauczycielskich, nauczycielskich kolegiów języków obcych i kolegiów pracowników służb społecznych - do dnia 15 października danego roku szkolnego. W uzasadnionych przypadkach, wniosek o przyznanie stypendium szkolnego może być złożony po upływie terminu, o którym mowa w ust. 6".

Przede wszystkim należy zauważyć, że wymagany przepisem art. 90n ust. 4 ustawy o systemie oświaty wniosek, należy traktować jako podanie w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego - jest to bowiem wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie przyznania stypendium szkolnego lub zasiłku szkolnego w drodze decyzji administracyjnej. Rada nie może zatem ograniczać prawa osób uprawnionych do złożenia wniosku w wybranej przez te osoby formie, spośród dopuszczalnych na podstawie art. 63 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym: "1. Podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu, a także za pomocą innych środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne". W Kodeksie postępowania administracyjnego brak jest przepisu, który zezwalałby na uzależnienie wszczęcia postępowania administracyjnego od złożenia wniosku na urzędowym formularzu. Tym bardziej Rada Gminy nie może wprowadzać takiego obowiązku w drodze aktu prawa miejscowego. Wobec tego, za bezpodstawne i sprzeczne z powołanymi przepisami należy uznać postanowienia uchwały obligujące wnioskodawców do złożenia podania według wzorów, które stanowią załącznik nr 1 i nr 2 do Regulaminu jak i same załączniki. Takie postanowienia ograniczają możliwość wyboru formy złożenia wniosku, przewidzianą w art. 63 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem Organu Nadzoru wprowadzenie takiego wzoru wniosku może nastąpić tylko wtedy, jeśli Rada nie uzależnia przyznania stypendium szkolnego (zasiłku szkolnego) od złożenia wniosku według tego wzoru.

W art. 90n ust. 4 ustawy o systemie oświaty określono, co powinien zawierać wniosek o przyznanie świadczenia pomocy materialnej. A zatem ustalenie wzoru stanowiącego załącznik do regulaminu jest przekroczeniem przez radę gminy kompetencji wynikającej z art. 90f tej ustawy. Organ wykonawczy gminy może opracować wzór wniosku jedynie jako pomoc dla chcących skorzystać z gotowego wzoru. Nie można jednak narzucać takiego wzoru wniosku jako jedynie dopuszczalnego (rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Kujawsko - Pomorskiego z dnia 24 maja 2012 r., sygn. 38/2012).

Przepis § 1 (powinno być: § 12), zawarty w rozdziale 7, we fragmencie:

,,wniosek o przyznanie stypendium szkolnego stanowiący załącznik nr 2 do niniejszego Regulaminu oraz wniosek o przyznanie zasiłku szkolnego stanowiący załącznik nr 3 do niniejszego Regulaminu są" załącznika nr 1 do uchwały nr XXIII/182/12 pozostaje w nierozerwalnym związku funkcjonalnym z przepisami § 6 ust. 1 we fragmencie: "stanowiący załącznik nr 2 do niniejszego Regulaminu", § 11 ust. 3 we fragmencie: "stanowiący załącznik nr 3 do niniejszego Regulaminu" oraz załącznikami nr 2 i 3 do Regulaminu (stanowiącym załącznik nr 1 do uchwały nr XXIII/182/12) w wyniku czego rozciąga się na niego wniosek o stwierdzenie nieważności.

W § 6 ust. 3 załącznika nr 1 do uchwały nr XXIII/182/12 jako warunek ubiegania się o przyznanie stypendium szkolnego wskazano załączenie do wniosku o jego przyznanie m.in. różnego rodzaju zaświadczeń i oświadczeń o uzyskiwanych dochodach, zaświadczenia z Urzędu Pracy, oświadczenia o niewykonywaniu zatrudnienia, wyroku sądu lub ugody zasądzających alimenty, zaświadczenia komornika o bezskuteczności egzekucji, oświadczenia o otrzymywaniu alimentów, potwierdzenia otrzymywania dodatku mieszkaniowego, zaświadczeń z urzędu skarbowego o dochodach, urzędowego potwierdzenia wielkości gospodarstwa rolnego i pisemnego oświadczenia o innych dochodach. Zgodnie z powołanym wyżej art. 90n ust. 4 i 5 ustawy o systemie oświaty wniosek o przyznanie świadczenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym, czyli m.in. stypendium szkolnego, zawiera w szczególności dane uzasadniające przyznanie świadczenia pomocy materialnej, w tym zaświadczenie albo oświadczenie o wysokości dochodów, a w przypadku ubiegania się o stypendium szkolne dla ucznia, którego rodzina korzysta ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, zamiast zaświadczenia o wysokości dochodów przedkłada się zaświadczenie o korzystaniu ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Z powyższego wynika, że obligatoryjne elementy wniosku oraz załączniki wskazuje ustawa o systemie oświaty (a także art. 63 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego określający minimalne wymogi formalne wobec podania: "Podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych)".

W art. 90n ust. 4 pkt 3 ustawa o systemie oświaty nakazuje uzasadnić przesłanki przyznania stypendium i potwierdzić to zaświadczeniem albo oświadczeniem o dochodach. Żądanie jakichkolwiek innych dokumentów jako elementów wniosku nie znajduje potwierdzenia w ustawie. Ponadto zgodnie z art. 75 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego: "Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny". System środków dowodowych jest otwarty, a jako dowód należy dopuścić wszystko, czego prawo nie zabrania. Przez pojęcie środka dowodowego należy rozumieć wszelkie źródła prawdziwych informacji umożliwiających

dowodzenie (B. Adamiak, J. Borkowski Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 1998, str. 165 i 166). Ograniczenie wykazania okoliczności mającej wpływ na możliwość uzyskania stypendium szkolnego jedynie do środków dowodowych wskazanych w § 6 ust. 3 pkt 2-6 załącznika nr 1 do uchwały nr XXIII/182/2012 jest niedopuszczalne. Zaznaczyć należy, że to organ (wójt) bądź upoważniony z mocy art. 90m ust. 2 ustawy o systemie oświaty kierownik ośrodka pomocy społecznej prowadzi postępowanie i na nim ciąży, stosownie do brzmienia

art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Przerzucanie ciężaru postępowania dowodowego godzi w podstawową zasadę postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego - zasadę prawdy obiektywnej.

Podsumowując, wprowadzony w akcie prawa miejscowego wymóg złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym jedynie w formie formularza przewidzianego w tym akcie oraz wymóg załączenia do wniosku o przyznanie stypendium albo zasiłku szkolnego zaświadczenia z Urzędu Pracy, oświadczenia o niewykonywaniu zatrudnienia, wyroku sądu lub ugody zasądzających alimenty, zaświadczenia komornika o bezskuteczności egzekucji, oświadczenia o otrzymywaniu alimentów, potwierdzenia otrzymywania dodatku mieszkaniowego, zaświadczeń z urzędu skarbowego o dochodach, urzędowego potwierdzenia wielkości gospodarstwa rolnego i pisemnego oświadczenia o innych dochodach, stanowi istotne naruszenie art. 90n ust. 4 i 5 ustawy o systemie oświaty oraz art. 63 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Uprawniony ma bowiem swobodę wyboru sposobu złożenia takiego wniosku zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, uwzględniając niezbędne elementy przewidziane w cytowanym przepisie ustawy o systemie oświaty.

Elementy, jakie powinien zawierać wniosek o przyznanie stypendium

szkolnego, są wyraźnie określone w art. 90n ustawy o systemie oświaty. Wobec

tego bezprzedmiotowym jest określanie przez radę gminy wzoru wniosku

(rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Lubelskiego z dnia 4 października 2010 r.,

sygn. NK.II.0911/277/10).

W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Sulików wniosła o uwzględnienie jej w całości. Podniesiono, że wyeliminowanie z porządku prawnego wadliwie podjętej uchwały Nr XXIII/182/2012 przywróci moc obowiązującą uchwale nr XXIV/192/08 Rady Gminy Sulików z dnia 26 listopada 2008 r. w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy Sulików. Skonstatowano, że w związku z wymogami ustanowionymi przez prawodawcę w art. 90f ustawy o systemie oświaty zapisy przedmiotowego Regulaminu wymagać będą uzupełnienia Rada Gminy Sulików podejmie zatem nową uchwałę, w ten sposób, aby nie naruszała ona prawa. Podjęta uchwała określi w prawidłowy sposób, zgodnie z wymogami art. 90f cyt. wyżej ustawy, regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy, kierując się celami pomocy materialnej o charakterze socjalnym. Poprawnie sporządzony regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym regulować będzie wszystkie kwestie wskazane przez ustawodawcę w powołanym wyżej przepisie, mając dodatkowo na uwadze przepisy szczególne odnoszące się do kwestii pomocy materialnej dla uczniów oraz przepisy procedury administracyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Zgodnie zaś z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie. Kontrola ta obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego - art. 3 § 2 pkt 5 i 6 tej ustawy.

Z kolei przepis art. 147 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę na uchwałę lub na akt, o których mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tego aktu lub uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

Przede wszystkim trzeba podnieść, że zarzuty podniesione w skardze przez organ nadzoru w stosunku do określonych zapisów kwestionowanej uchwały oraz zaprezentowana w tym kontekście przez niego argumentacja prawna zasługują na pełną aprobatę. Uznał je również organ, który wydał przedmiotowa uchwałę.

Zgodnie z art. 90f ustawy o systemie oświaty: "Rada gminy uchwala regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy, kierując się celami pomocy materialnej o charakterze socjalnym, w którym określa w szczególności:

1) sposób ustalania wysokości stypendium szkolnego w zależności od sytuacji materialnej uczniów i ich rodzin oraz innych okoliczności, o których mowa w art. 90d ust. 1;

2) formy, w jakich udziela się stypendium szkolnego w zależności od potrzeb uczniów zamieszkałych na terenie gminy;

3) tryb i sposób udzielania stypendium szkolnego;

4) tryb i sposób udzielania zasiłku szkolnego w zależności od zdarzenia losowego".

Organ nadzoru trafnie skonstatował, że poprawnie sporządzony regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze "socjalnym dla uczniów danej gminy powinien regulować przynajmniej kwestie wskazane przez ustawodawcę w powołanym wyżej przepisie, mając dodatkowo na uwadze przepisy szczególne odnoszące się do kwestii pomocy materialnej dla uczniów oraz przepisy procedury administracyjnej. Jednym z takich przepisów szczególnych jest art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty, do którego odsyła norma kompetencyjna z art. 90f ust. 1 tej ustawy. Według art. 90d ust. 1 stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe, z zastrzeżeniem ust. 12. Przepis ten zawiera otwarty katalog okoliczności, których wystąpienie uprawnia do ubiegania się o przyznanie stypendium szkolnego. Ponadto ustawodawca przekazując radzie gminy kompetencję do określenia sposobu ustalania wysokości stypendium szkolnego, wskazał że rada przy określaniu tego sposobu powinna brać pod uwagę trudną sytuację materialną ucznia wraz z okolicznościami wymienionymi w art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Trudna sytuacja materialna ucznia wraz z okolicznościami z niej wynikającymi, wskazanymi w art. 90d ust. 1 cytowanej ustawy stanowią materialne kryteria, których spełnienie uprawnia do ubiegania się o przyznanie stypendium szkolnego.

Tymczasem, wypełniając wskazaną normę kompetencyjną Rada Gminy ustanowiła w § 3 ust. 2 załącznika nr 1 do przedmiotowej uchwały zasadę polegającą na możliwości ubiegania się o stypendium jedynie w przypadku uzyskiwania określonego pułapu dochodów na osobę w rodzinie, powodującego trudną sytuację materialną ucznia i jego rodziny. Wyraźnie bowiem postanowiono, że na wysokość stypendium szkolnego ma wpływ dochód na osobę w rodzinie. Jedynie wyjątkowo postanowiono, że organ przyznający stypendium będzie w toku postępowania o jego przyznanie uwzględniał wystąpienie okoliczności wymienionych w art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty, w sytuacji gdy środki otrzymane i zabezpieczone w budżecie gminy nie wystarczą na przyznanie stypendium szkolnego wszystkim uprawnionym legitymującym się dochodem określonym w § 3 ust. 2 załącznika nr 1 do uchwały. Okoliczności, które organ przyznający stypendium zobowiązany jest brać pod uwagę jedynie w sytuacji niewystarczającej ilości środków otrzymanych i zabezpieczonych w budżecie na wypłaty stypendium szkolnego, zostały z kolei określone enumeratywnie i wybiórczo w stosunku to postanowień art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Organ nadzoru trafnie podniósł, że ograniczenie przesłanek otrzymania stypendium szkolnego jedynie do niskich dochodów na osobę w rodzinie ubiegającego się o stypendium ucznia stanowi poważne naruszenie art. 90d ust. 1 w związku z

art. 90f ustawy o systemie oświaty. Działanie Rady mające swój wyraz w postanowieniach § 3 ust. 2 w powiązaniu z ust. 4 załącznika nr 1 do uchwały nr XXIII/182/12, polegające na ograniczeniu wymienionych w ustawie okoliczności uprawniających do otrzymania stypendium szkolnego czy uwzględniania ich jedynie w wypadku ziszczenia się określonego stanu faktycznego nie znajduje uzasadnienia we wskazanych przepisach ustawy o systemie oświaty. Norma wyrażona w pkt 1 art. 90f tej ustawy nakazuje określenie w uchwale rady gminy stanowiącej regulamin udzielania pomocy materialnej dla uczniów sposobu ustalania wysokości stypendium szkolnego. Określając ten element regulaminu rada gminy powinna mieć na uwadze sytuację materialną uczniów i ich rodzin oraz okoliczności wymienione na zasadzie katalogu otwartego właśnie w art. 90d ust. 1 przedmiotowej ustawy. Ograniczając w regulaminie zakres okoliczności, których wystąpienie po stronie rodziny ucznia uprawnia go do ubiegania się i otrzymania stypendium szkolnego Rada Gminy dokonała istotnej modyfikacji przepisu ustawy i wymagań ustanowionych już przez samego ustawodawcę. Działanie takie jest prawnie niedopuszczalne i czyni zasadnym stwierdzenie nieważności § 3 ust. 2 i 4 załącznika nr 1 do uchwały nr XXIII/182/12. Powoduje to, że normy § 3 ust. 2 w związku z ust. 4 załącznika nr 1 do uchwały

nr XXIII/182/12 mogą spowodować, iż stypendium szkolne nie zostanie przyznane osobom spełniającym wymogi ustawowe, określone w art 90f pkt 1 i art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty.

Trafny jest także zarzut organu nadzoru, w myśl którego normy prawne z

art. 90o ust. 4 i 5 ustawy o pomocy społecznej ściśle określają konsekwencje związane z ustaniem przyczyn, dla których przyznano stypendium szkolne. Oprócz możliwości ściągnięcia nienależnie pobranego stypendium w trybie egzekucji przepisy te przewidują wstrzymanie albo cofnięcie stypendium szkolnego. Natomiast ust. 7 art. 90o przedmiotowej ustawy dopuszcza odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranego stypendium w przypadkach szczególnych, nie upoważniając jednak organu stanowiącego gminy do konkretyzacji i stworzenia katalogu tych przypadków.

Tymczasem, regulacje zawarte w § 9 ust. 2 i w kwestionowanym fragmencie

ust. 4 tego paragrafu załącznika nr 1 uchwały nr XXIII/182/12 stanowią nieuprawnioną modyfikację przytoczonych wyżej przepisów ustawy o systemie oświaty, co stanowi istotne naruszenie prawa. Rada Gminy Sulików, stanowiąc, iż w przypadku ustania przyczyn przyznania stypendium szkolnego stypendium to nie przysługuje, zmodyfikowała treść art. 90o ust. 4 ustawy o systemie oświaty. Prawodawca nie upoważnił rady gminy do określenia konsekwencji prawnych związanych z ustaniem przyczyn stanowiących podstawę przyznania stypendium szkolnego. Podobna sytuacja ma miejsce w sytuacji nieuprawnionego określenia katalogu przypadków szczególnych, których wystąpienie uprawniałoby do odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranego stypendium szkolnego - ustawodawca nie upoważnił rady gminy do konkretyzacji tych przypadków w akcie prawa miejscowego jakim jest regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów.

Należy zgodzić się z rozumowaniem organu nadzoru, gdy konstatuje, że stwierdzenie nieważności § 3 ust. 2 i 4 załącznika nr 1 uchwały nr XXIII/182/2012 spowoduje, iż w obrocie prawnym będzie funkcjonować regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów, który nie będzie zawierał obligatoryjnego elementu wymaganego przez art. 90f pkt 1 ustawy o systemie oświaty, tj. przepisów pozwalających określić sposób ustalenia wysokości stypendium, szkolnego. Ustawa o systemie oświaty wprowadza otwarty katalog zagadnień, które powinny znaleźć się w uchwale rady gminy, podjętej na podstawie art. 90f tej ustawy. Oznacza to, że mogą znaleźć się w niej regulacje nie wymienione w przytoczonych wyżej punktach. Jednak, aby prawidłowo wypełnić wspomnianą delegację ustawową organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego przy uchwalaniu powyższego regulaminu powinien w pierwszej kolejności mieć na uwadze elementy wskazane przez ustawodawcę w 90f powołanej ustawy i ich pełną realizację. Pominięcie któregoś z wymienionych elementów regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów skutkuje brakiem pełnej realizacji upoważnienia ustawowego i ma istotny wpływ na ocenę zgodności z prawem podjętego aktu. Zarówno powyższe oraz okoliczność, że stwierdzenie nieważności § 3 ust. 2 i 4 załącznika nr 1 do omawianej uchwały pozbawia, ją zapisów pozwalających na określenie sposobu ustalenia wysokości stypendium szkolnego musi skutkować stwierdzeniem nieważności uchwały nr XXIII/182/2012 w całości. Wynika to z akceptowanego poglądu, że jeśli ustawodawca zastrzegł, że w akcie prawa miejscowego powinny znaleźć się określone regulacje, to ich brak skutkuje nieważnością całej uchwały, jako niewypełniającej przyznanej kompetencji.

Zgodnie z art. 90n ustawy o systemie oświaty: "1 W sprawach świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym wydaje się decyzje administracyjne

(ust. 1). Wniosek o przyznanie świadczenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym zawiera w szczególności: 1) imię i nazwisko ucznia i jego rodziców;

2) miejsce zamieszkania ucznia; 3) dane uzasadniające przyznanie świadczenia pomocy materialnej, w tym zaświadczenie albo oświadczenie o wysokości dochodów, z zastrzeżeniem ust. 5; 4) pożądaną formę świadczenia pomocy materialnej inną niż forma pieniężna (ust. 4). W przypadku ubiegania się o stypendium szkolne dla ucznia, którego rodzina korzysta ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, zamiast zaświadczenia albo oświadczenia o wysokości dochodów przedkłada się zaświadczenie albo oświadczenie o korzystaniu ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej

(ust. 5). Oświadczenia, o których mowa w ust. 4 pkt 3 i ust. 5, składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (ust. 5a). Wniosek o przyznanie stypendium szkolnego składa się do dnia 15 września danego roku szkolnego, a w przypadku słuchaczy kolegiów nauczycielskich, nauczycielskich kolegiów języków obcych i kolegiów pracowników służb społecznych – do dnia

15 października danego roku szkolonego (ust. 6). W uzasadnionych przypadkach, wniosek o przyznanie stypendium szkolnego może być złożony po upływie terminu, o którym mowa w ust. 6" (ust. 7).

Sąd podzielił szeroko przedstawioną i uzasadnioną argumentację organu, zgodnie z którą w art. 90n ust. 4 ustawy o systemie oświaty określono, co powinien zawierać wniosek o przyznanie świadczenia pomocy materialnej. A zatem ustalenie wzoru stanowiącego załącznik do regulaminu jest przekroczeniem przez radę gminy kompetencji wynikającej z art. 90f tej ustawy. Organ wykonawczy gminy może opracować wzór wniosku jedynie jako pomoc dla chcących skorzystać z gotowego wzoru. Nie można jednak narzucać takiego wzoru wniosku jako jedynie dopuszczalnego.

Zasadny jest także wniosek Wojewody Dolnośląskiego, że przepis § 1 (powinno być: § 12), zawarty w rozdziale 7, we fragmencie: ,,wniosek o przyznanie stypendium szkolnego stanowiący załącznik nr 2 do niniejszego Regulaminu oraz wniosek o przyznanie zasiłku szkolnego stanowiący załącznik nr 3 do niniejszego Regulaminu są" pozostaje w nierozerwalnym związku funkcjonalnym z przepisami § 6 ust. 1 we fragmencie: ,,stanowiący załącznik nr 2 do niniejszego Regulaminu", § 11 ust. 3 we fragmencie: ,,stanowiący załącznik nr 3 do niniejszego Regulaminu" oraz załącznikami nr 2 i 3 do Regulaminu (stanowiącym załącznik nr 1 do uchwały nr XXIII/182/12) w wyniku czego rozciąga się na niego wniosek o stwierdzenie nieważności.

Trafna jest zatem konstatacja organu nadzoru, że wprowadzony w akcie prawa miejscowego wymóg złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym jedynie w formie formularza przewidzianego w tym akcie oraz wymóg załączenia do wniosku o przyznanie stypendium albo zasiłku szkolnego zaświadczenia z Urzędu Pracy, oświadczenia o niewykonywaniu zatrudnienia, wyroku sądu lub ugody zasądzających alimenty, zaświadczenia komornika o bezskuteczności egzekucji, oświadczenia o otrzymywaniu alimentów, potwierdzenia otrzymywania dodatku mieszkaniowego, zaświadczeń z urzędu skarbowego o dochodach, urzędowego potwierdzenia wielkości gospodarstwa rolnego i pisemnego oświadczenia o innych dochodach, stanowi istotne naruszenie art. 90n ust. 4 i 5 ustawy o systemie oświaty oraz art. 63 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Uprawniony ma bowiem swobodę wyboru sposobu złożenia takiego wniosku zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, uwzględniając niezbędne elementy przewidziane w cytowanym przepisie ustawy o systemie oświaty. Elementy, jakie powinien zawierać wniosek o przyznanie stypendium szkolnego, są wyraźnie określone w art. 90n ustawy o systemie oświaty. Wobec tego bezprzedmiotowym jest określanie przez radę gminy wzoru wniosku.

Mając na uwadze stwierdzone istotne naruszenie prawa, Sąd działając w oparciu o przepis art. 147 § 1 i art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt I i II sentencji.

Orzeczenie o kosztach znajduje swoje uzasadnienie w treści art. 200 w/w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.