Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1511/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5,  art. 49  ust. 1,  art. 4  pkt 2
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Lenart Protokolant Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2009 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie nakazu z zakresu ochrony zabytków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania P. B. od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] września 2007 r. nr [...] nakazującej J. W. i P. B. wykonanie prac konserwatorskich i robót budowlanych przy budynku nr [...] w D., wpisanym do rejestru zabytków pod numerem [...], uchylił zaskarżoną decyzję w części określającej terminy wykonania nakazanych prac i w tym zakresie wyznaczył nowe terminy dla niżej wymienionych prac:

- wzmocnienie fundamentów budynku oraz naprawa elementów konstrukcyjnych, tj. związanie ścian zewnętrznych z resztą budynku, zabezpieczenie uszkodzonych stropów i sklepień - do dnia 30.09.2009 r.

- naprawa stropów i sklepień - do dnia 31.12.2009 r.

- naprawa więźby dachowej: spięcie przeciętych belek stropowych, wymiana uszkodzonych elementów więźby dachowej, uzupełnienie elementów brakujących, wzmocnienie szczytu ścian zewnętrznych - do dnia 30.04.2010 r.

- udrożnienie rynien - do dnia 31.12. 2008 r.

- wykonanie tynków zewnętrznych - do dnia 30.06.2010 r.

- naprawa i oczyszczenie przewodów kominowych - do dnia 31.12.2008 r.

- naprawa pokrycia dachu, tj. zabezpieczenie miejsc przecieków - do dnia 31.12.2008 r.

- wymiana pokrycia dachowego - do dnia 30.06.2010 r.,

a w pozostałej części utrzymał ww. decyzję w mocy.

Z ustaleń organu wynika, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzją z dnia [...] września 2007 r., nakazał J. W. i P. B., współwłaścicielom budynku nr [...] w D., wykonanie prac konserwatorskich i robót budowlanych przy ww. budynku, wpisanym do rejestru zabytków pod numerem [...], decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w J. z dnia [...] marca 1980 r.

Od powyższej decyzji odwołał się P. B.. W odwołaniu wskazał, że trudna sytuacja materialna uniemożliwia mu wykonanie nałożonego obowiązku wynikającego z tej decyzji.

Rozpatrując to odwołanie Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we W. z dnia [...] września 2007 r. w części określającej terminy wykonania nakazanych prac i wyznaczył nowy termin, a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z przepisem art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.), wojewódzki konserwator zabytków może wydać decyzję nakazującą osobie fizycznej posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku, przeprowadzenie robót budowlanych przy tym zabytku, jeżeli ich wykonanie jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku. Minister uznał, że w rozpoznawanej sprawie taka okoliczność niewątpliwie ma miejsce, a w związku z tym [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków miał obowiązek wydania ww. nakazu.

Minister odnosząc się do argumentów odwołania wyjaśnił, że zgodnie z przepisem art. 5 pkt 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, opieka, którą sprawuje właściciel nad zabytkiem, polega m. in. na zapewnieniu warunków do korzystania z tego zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowania jego wartości. W związku z tym, w myśl art. 5 pkt 2 i 3 powołanej wyżej ustawy, na właściciela zabytku został nałożony obowiązek prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku, a także zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie.

Organ odwoławczy dodał, że nakazane prace przy zabytkowym budynku nr [...] w D., niosą znaczne koszty, jednakże wskaźniki ekonomiczne nie mogą być przesłanką do uchylenia zaskarżonej decyzji i rezygnacji z działań dążących do zachowania substancji i wartości zabytkowej przedmiotowego budynku, w momencie ich realnego zagrożenia postępującą degradacją.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła J. W., wnosząc o jej uchylenie. Skarżąca podniosła, że jako właścicielka połowy budynku nr [...] w D. wykonała prace konserwatorskie i roboty budowlane w zakresie i terminie wynikającym z decyzji nakazu [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Ponadto skarżąca wyjaśniła, że P. B. (współwłaściciel niniejszego budynku) skarżący się na trudną sytuację materialną, która nie pozwala mu remontować swojej części budynku w chwili obecnej posiada pozwolenie na budowę domu, którą kontynuuje. Skarżąca dodała, że P. B. użytkując ten budynek doprowadził go do dewastacji, ignorując tym samym obowiązki określone w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Odpowiadając na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Postępowanie administracyjne przeprowadzone przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, wykazało, że niezbędne jest wykonanie określonych prac i robót w celu zapobieżenia zniszczeniu zabytkowego budynku położonego w D. W związku z powyższym [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków wydał decyzję, którą nakazał J. W. i P. B. jako właścicielom zabytku niezwłoczne wykonanie prac zabezpieczających. Decyzję tę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uchylił zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. w zakresie terminu wykonania robót zabezpieczających, określając nowe terminy ich wykonania, w pozostałym zakresie decyzję organu pierwszej instancji utrzymał w mocy.

Wskazać należy, że wpisanie budynku do rejestru zabytków nakłada na właścicieli lub użytkowników obowiązek przestrzegania rygorów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Obowiązek sprawowania przez właściciela opieki nad zabytkiem został przez ustawodawcę określony w art. 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.).

W niniejszej sprawie materialną podstawą prawną decyzji stanowił przepis art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, z którego wynika, że wojewódzki konserwator zabytków może decyzją nakazującą osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku wynikający z tytułu własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu albo ograniczonego prawa rzeczowego lub stosunku zobowiązaniowego, przeprowadzenie prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy tym zabytku, jeżeli ich wykonanie jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem zabytku. Z brzmienia tego przepisu wynika, że decyzja podejmowana w tym zakresie przez organ administracyjny ma charakter uznaniowy i zależy od tak zwanego uznania administracyjnego. Zatem jeżeli decyzja w tej materii została wydana prawidłowo w ramach uznania administracyjnego, Sąd nie ma podstaw prawnych do kwestionowania jej legalności.

Główny zarzut skargi sprowadzał się do kwestii terminu na przeprowadzenie nakazanych prac konserwatorskich i robót budowlanych określonego przez organ. Zważyć jednakże należy, że wydanie decyzji, mającej na celu wyegzekwowanie od właścicieli zabytku działań zapobiegających niszczeniu zabytku, jest zgodne z powinnością organów ochrony zabytków, bowiem stosownie do art. 4 pkt 2 powołanej wyżej ustawy, ochrona zabytków polega w szczególności na zapobieganiu przez organy administracji publicznej zagrożeniom, mogącym spowodować uszczerbek dla ich wartości. Wojewódzki konserwator zabytków dysponuje wykształconą w zakresie historii sztuki i architektury kadrą pracowników i jest w stanie obiektywnie ocenić – w oparciu o zebrany materiał dowodowy – jaki termin jest potrzebny na usunięcie stanu zagrożenia zniszczenia zabytku lub istotnego uszkodzenia zabytku.

Nie ulega wątpliwości, że nakazane prace przy zabytkowym przedmiotowym budynku stanowią znaczne obciążenie finansowe dla właścicieli, jednakże argumenty natury ekonomicznej, a nie prawnej nie mogą być przesłanką do rezygnacji z działań dążących do zachowania substancji i wartości zabytkowej przedmiotowego budynku, w momencie ich realnego zagrożenia postępującą degradacją. Rozumiejąc skalę obciążeń finansowych związanych z remontem obiektu, organ obowiązany był jednak kierować się przepisami prawa.

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącą zarzutów Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym zarzutu dowolności i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji, bowiem oba wydane rozstrzygnięcia nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.