Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 115/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6165 Nasiennictwo i ochrona roślin uprawnych
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Protokolant ref. staż. Renata Puchalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2012 r. sprawy ze skargi R. L. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie ochrony roślin - oddala skargę -


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 115/12

UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...].11.2009 r. Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 6, 8 i 89 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o ochronie roślin (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 133, poz. 849 ze zm.) w związku z § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 lutego 2008 r. w sprawie zapobiegania wprowadzaniu i rozprzestrzenianiu się organizmów kwarantannowych (Dz. U. Nr 46, poz. 272 ze zm.) oraz § 7, 8, 12 i 15 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych sposobów postępowania przy zwalczaniu i zapobieganiu rozprzestrzenianiu się bakterii Clavibacter michiganensis ssp. sepedonicus (Dz. U. Nr 70, poz. 472), po rozpatrzeniu odwołania R. L. od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w B. Nr [...] (znak: [...]) z dnia [...].09.2009 roku, orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9.11.2011 r., sygn. akt II OSK 1592/10 uchylił uprzednio wydany w tej sprawie wyrok WSA w Warszawie z dnia 20.04.2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 110/10, uchylający decyzje obu instancji i przekazał temu Sądowi sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy przedstawia się następująco.

Wskazaną decyzją z dnia [..].09.2009 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa w B. określił szczegółowe sposoby postępowania przy zwalczaniu i zapobieganiu rozprzestrzenianiu się bakterii Clavibacter michiganensis ssp. sepedonicus (sprawcy bakteriozy pierścieniowej ziemniaka), w związku wysadzeniem na polu o powierzchni 2,50 ha położonym na działce o numerze geodezyjnym [...] w miejscowości O., gmina M., sadzeniaków ziemniaka odmiany Inwestor, w stopniu kwalifikacji Bil, pochodzących z partii [...], uznanych za prawdopodobnie porażone przez bakterię Clavibacter michiganensis ssp. sepedonicus - bakteriozę pierścieniową ziemniaka,

należących do R. L.. Orzekł także o uznaniu całego gospodarstwa o powierzchni ogólnej 40,80 ha za prawdopodobnie porażone.

Pismem z dnia [...].09.2009 r. R. L. złożył odwołanie, w którym zarzucił, iż Wojewódzki Inspektor w K. nie dopełnił koniecznych formalności w kwestii zawiadomienia nabywców ziemniaków o planowanym wydaniu decyzji administracyjnych w związku z uznaniem partii sadzeniaków ziemniaka, za prawdopodobnie porażone. Pozyskanie takich informacji ograniczyłoby w dużym stopniu straty poniesione przez rolników w związku z wysadzeniem takich ziemniaków. Nadto stwierdził, iż Wojewódzki Inspektor nie miał podstaw do tego, by uznać ziemniaki odmiany Inwestor, posadzone w jego gospodarstwie, za prawdopodobnie porażone, skoro porażenie bulw nie zostało stwierdzone w Polsce, natomiast prioprowadzone jesienią 2008 r. badanie bulw wyprodukowanych przez spółkę P. z siedzibą w S. (dalej jako PMHZ) na obecność bakterii Clavibacter michiganensis ssp. sepedonicus dało wynik negatywny. Zdaniem odwołującego się, porażenie ziemniaków mogło nastąpić na terenie N., czego organ pierwszej instancji nie wyjaśnił. W związku z tym, R. L. zakwestionował wiarygodność badań oraz podniósł, że z winy Wojewódzkiego Inspektora w K. nie brał udziału jako strona w toczącym się postępowaniu między PMHZ a Wojewódzkim Inspektoratem w K.. Rozpatrując odwołanie organ odwoławczy stwierdził, iż Wojewódzki Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa w B. wydał zaskarżoną decyzję administracyjną Nr [..] w związku z faktem wykrycia przez niemiecką służbę ochrony roślin - Landesamt fur Landwirtschaft Lebensmittelsicherheit und Fischerem M-V, Thierfelcer Str. 18 18059 Rostock (wynik badania laboratoryjnego nr [...]z dnia [..].06.2009 r.) organizmu kwarantannowego - bakterii Clavibacter michiganensii; ssp. sepedonicus w bulwach sadzeniaków ziemniaka odmiany Inwestor w stopniu kwalifikacji CA, w wyniku przemieszczenia tych bulw z P. do N. W następstwie wykrycia bakterii, Wojewódzki Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K. w dniu [...] czerwca 2009 r. wydał decyzję administracyjną Nr [...] w sprawie postępowania z roślinami, produktami roślinnymi, przedmiotami, glebą, podłożami porażonymi organizmem szkodliwym podlegającym obowiązkowi zwalczania. W przedmiotowej decyzji uznano miejsce produkcji, z którego pochodziły przedmiotowe bulwy sadzeniaków ziemniaka odmiany Inwestor

za porażone miejsce produkcji, wyznaczono strefę zagrożenia oraz ustalono zasięg prawdopodobnego porażenia i uznano jako prawdopodobnie porażone inne bulwy sadzeniaków ziemniaka uprawianych w tym samym miejscu produkcji, tj. również sadzeniaki ziemniaka odmiany Inwestor, w stopniu kwalifikacji Bll, o numerze partii [...] należące do odwołującego się.

W związku z wysadzeniem w gospodarstwie na polu o powierzchni 2,50 ha, położonym na części działki o numerze geodezyjnym [...] w miejscowości O., gmina M., sadzeniaków ziemniaka odmiany Inwestor, uznanych decyzją Wojewódzkiego Inspektora w K., zgodnie z § 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych sposobów postępowania przy zwalczaniu i zapobieganiu rozprzestrzeniania się bakterii Clavibacter michiganensis ssp. sepedonicus, za prawdopodobnie porażone bakteriozą pierścieniową ziemniaka, gospodarstwo odwołującego się znalazło się w strefie prawdopodobnego rozprzestrzeniania się choroby i obowiązują w nim wymagania wskazane w § 15 tego rozporządzenia. Organ wyjaśnił, iż w oparciu o zapis § 7 rozporządzenia, bulwy te zostały uznane za prawdopodobnie porażone, ponieważ były uprzednio uprawiane w gospodarstwie, w którym w praktyce miały styczność ze sprzętem lub urządzeniami wykorzystywanymi przy produkcji bulw uznanych za porażone. Jednocześnie wskazał, że w przypadku przeprowadzenia obecnie badań laboratoryjnych na obecność bakterii Clavibacter michiganensis ssp. sepedonicus, nawet negatywne wyniki analiz laboratoryjnych prób tych bulw nie dają podstaw do stwierdzenia niewystępowania bakterii w badanej partii i odstąpienia od przewidzianych przepisami środków kwarantannowych. Bulwy te miały kontakt z porażonymi bulwami poprzez wspólnie użytkowany sprzęt, dlatego też, nie można wykluczyć występowania tego organizmu szkodliwego w przedmiotowej partii. W ocenie organu odwoławczego, stosownie do art. 5 Dyrektywy 93/85/EWG, na podstawie pozytywnego wyniku służby ochrony roślin w N. strona P. była zobligowana do podjęcia stosownych działać kwarantannowych.

Z faktów tych, zdaniem organu wynika, że porażenie nastąpiło w gospodarstwie, w którym wyprodukowano przedmiotowe sadzeniaki ziemniaka. Tak więc, zgodnie z Dyrektywą Rady 93/85/EWG, podjęto w tym gospodarstwie stosowne działania, odpowiadające przewidzianym dla porażonego miejsca produkcji. Przepisy tej Dyrektywy ściśle określają sposoby postępowania w przypadku wykrycia bakterii, we wszystkich aspektach związanych z określeniem zasięgu i wyznaczenia stref, w których podejmuje się odpowiednie działania wyjaśniające. Działania te, mają na ceiu określenie wielkości tych stref, sposobu postępowania z porażonym materiałem ziemniaka (stwierdzona bakterioza pierścieniowa ziemniaka), z podejrzanym o porażenie (na podstawie objawów lub wyników wstępnych testów laboratoryjnych) oraz z materiałem prawdopodobnie porażonym (pochodzenie z tego samego miejsca produkcji, kontakt z materiałem roślinnym lub sprzętem porażonym). Mając powyższe na uwadze, organ stwierdził, że działania podjęte przez Inspekcję ściśle wypełniają przepisy Dyrektywy Rady 93/85/EWG.

Organ odwoławczy wyjaśnił również, iż stosowane dotychczas metody próbobrania i analiz laboratoryjnych pozwalają na wykrycie zaledwie 1 % porażenia partii ziemniaków przez bakterię Clavibacter michiganensis ssp. sepedonicus, z prawdopodobieństwem 86%, jeżeli koncentracja bakterii jest na poziomie 10 3-104 komórek bakterii w 1 ml ekstraktu użytego do badań. Bakteria może przez kilka lat występować w bulwach ziemniaka i wraz z nimi się rozprzestrzeniać, nie powodując przy tym widocznych objawów chorobowych. Jednocześnie, nasilenie bakterii może być tak niskie, że dostępne aktualnie metodyki analiz laboratoryjnych również nie pozwalają na jej wykrycie. Dlatego też, pierwotne badania laboratoryjne bulw ziemniaków odmiany Inwestor, wykonane w Laboratorium Wojewódzkim w K. w 2008 roku zakończone zostały wynikiem negatywnym, mimo przestrzegania w trakcie badań obowiązujących procedur fitosanitarnych. Natomiast badanie próby bulw pobrane z tychże samych ziemniaków, wykonane przez niemiecką służbę ochrony roślin identyczną metodą badawczą, dało wynik pozytywny.

Ustosunkowując się do zarzutu strony co do zaniechania pobrania prób ziemniaków do badań laboratoryjnych z odmiany Inwestor na obecność bakterii Clavibacter michiganensis ssp. sepedonicus przed wydaniem zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy stwierdził, iż nie było uzasadnienia dla przeprowadzenia badań przedmiotowych bulw pochodzących z partii [...], ponieważ status tych ziemniaków wynikał jednoznacznie z decyzji administracyjnej nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., wydanej przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K. w oparciu o wyniki badań służby niemieckiej. Postępowanie takie wynikało bezpośrednio z przepisów prawa - rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych sposobów postępowania przy zwalczaniu i zapobieganiu rozprzestrzeniania się bakterii Clavibacter michiganensis ssp. sepedonicus (odpowiednio Dyrektywa Rady 93/85/EWG w sprawie zwalczania tej choroby). Przepisy tego rozporządzenia w § 7 stanowią, iż w tej sytuacji nie ma potrzeby przeprowadzenia badań tych ziemniaków, ponieważ wynik badań nie ma wpływu na rozstrzygnięcie tej kwestii i zmiany decyzji. Organ nie ma możliwości przyjęcia innego rozwiązania.

Odnosząc się do zarzutu strony w kwestii nieuczestniczenia w postępowaniu przed Wojewódzkim Inspektorem w K., organ odwoławczy uznał, że jest on niezasadny, albowiem działania Wojewódzkiego Inspektora w K. dotyczyły konkretnego przypadku wykrycia porażonych ziemniaków przez bakterię Clavibacter michiganensis ssp. sepedonics u podmiotu mającego siedzibę na terenie działania Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K. Zgodnie z właściwością miejscową, Wojewódzki Inspektor w K. wydał stosowną decyzję, określającą postępowanie zwalczające w stosunku do tego podmiotu. W tej sprawie odwołujący się nie był stroną postępowania i dlatego w nim nie uczestniczył.

W odniesieniu do zarzutu odwołującego się dotyczącego zaniedbania ze strony Wojewódzkiego Inspektora w B. w kwestii udostępnienia zbyt późno nabywcom określonych partii ziemniaków informacji o stwierdzonym zagrożeniu, organ odwoławczy przyznał, iż działania Wojewódzkiego Inspektora w B. należy uznać za nieprawidłowe, jednakże nie dają one podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Decyzja ta jest bowiem prawidłowa pod względem merytorycznym i właściwie określa postępowanie kwarantannowe.

Rozpatrując odwołanie, organ odwoławczy ustosunkował się także do stwierdzenia strony, iż w przypadku zastosowania się do orzeczeń zawartych w decyzji gospodarstwo poniesie znaczne straty finansowe podkreślając, iż stosownie do treści art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o ochronie roślin, działania zwalczające organizmy kwarantannowe prowadzone są na koszt posiadacza. Ustawodawca nie uzależnił zatem możliwości zwalczania organizmów szkodliwych, podlegających obowiązkowi zwalczania od sytuacji materialnej posiadacza i dlatego też, nie może mieć ona wpływu na zmianę decyzji w tym zakresie.

Niemniej jednak, organ odwoławczy wyjaśnił, że odwołujący się, może ubiegać się o przyznanie dotacji na pokrycie szkody poniesionej w związku z wykonaniem decyzji Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa. Ponadto w przypadku konieczności zakupu sadzeniaków ziemniaka, organ odwoławczy wyjaśnił, że istnieje możliwość uzyskania przez posiadacza dopłat do każdego hektara powierzchni gruntów ornych obsadzonych , materiałem kwalifikowanym, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 12 października 2007 r. w sprawie stawek dopłat do 1 ha powierzchni gruntów ornych obsianych lub obsadzonych materiałem siewnym kategorii elitarny lub kwalifikowany (Dz. U. Nr 201, poz. 1447).

Pismem z dnia [...] grudnia 2009r. R. L., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając:

niewłaściwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz naruszenie, poprzez błędną wykładnię, co miało istotny wpływ na niekorzystny dla skarżącego wynik sprawy, przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 5.3 Dyrektywy Rady 93/85/EWG oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 kwietnia 2004 w sprawie szczegółowych sposobów postępowania przy zwalczaniu i zapobieganiu rozprzestrzenianiu się bakterii Clavibacter michiganensis ss. Depedonicus, poprzez bezpodstawne zastosowanie sankcji wynikających z jego przepisów, w szczególności § 7 oraz §11 - § 15 rozporządzenia, mimo że przeprowadzone na podstawie § 17 rozporządzenia badanie ziemniaków nie wykazało porażenia bakterią clavibacter michiganensis, oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 6 - art. 10 Kpa, ze względu na pozbawienie skarżącego jakiegokolwiek wpływu na wydane w sprawie decyzje wywołujące znaczące negatywne konsekwencje dla możliwości i warunków prowadzenia przez skarżącego jego gospodarstwa rolnego.

Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa oraz decyzji Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w B., zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, a ponadto o dopuszczenie dowodu ze sprawozdania z badań ziemniaków skarżącego, przeprowadzonego już w dniu wydania decyzji Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa, jako dokumentu wydanego już po zakończeniu postępowania przed Głównym Inspektorem Ochrony Roślin i Nasiennictwa.

W uzasadnieniu skargi R. L. podniósł, iż Wojewódzki Inspektor w K., wydając decyzję z dnia [...] czerwca 2009r., w ogóle nie wziął pod uwagę tego, że ziemniaki wyprodukowane przez PMHZ były zbadane jesienią 2008 r., a zakwestionowana przez służby niemieckie partia także wiosną 2009 r., bezpośrednio przed wysłaniem jej do Niemiec. Z decyzji wynika zaś, że porażenie ziemniaków bakterią clavibacter stwierdzono wyłącznie w Niemczech. Wojewódzki Inspektor w K. zaniedbał zbadania ziemniaków PMHZ pozostałych w Polsce, skoro w okazanych skarżącemu aktach sprawy prowadzonej przez Wojewódzkiego Inspektora w B. nie ma wzmianki o jakichkolwiek badaniach, a z treści uzasadnienia decyzji z dnia [...].06.2009 r. wynika, że badań takich nie przeprowadzono. Tak więc, zdaniem skarżącego, uznanie wyłącznie na podstawie decyzji Wojewódzkiego Inspektora w K., że plantacja R. L. i posadzone na niej sadzeniaki są (prawdopodobnie) porażone bakterią clavibacter michiganensis jest zupełnie bezpodstawne i narusza zarówno obowiązujące przepisy, jak i interes skarżącego jako strony. W ocenie skarżącego, automatyczne wydanie przez Wojewódzkiego Inspektora w K. decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r., bez przeprowadzenia dodatkowych badań ziemniaków i upewnienia się, czy zachodzą rzeczywiste przesłanki wydania tej decyzji, stanowiło naruszenie art. 5.3 Dyrektywy Rady 93/85/EWG oraz przepisów § 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych sposobów postępowania przy zwalczaniu i zapobieganiu rozprzestrzenianiu się bakterii Clavibacter michiganensis ss. depedonicus, gdyż nie było ani potrzeby, ani podstaw do wydania decyzji tak niekorzystnej (ze względu na konsekwencje wynikające z § 11 - § 15 rozporządzenia) dla skarżącego, jak i innych polskich nabywców sadzeniaków nabytych od PMHZ w Strzekęcinie.

Skarżący podkreślił, iż nie brał udziału w postępowaniu przed Wojewódzkim Inspektorem w K. zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r., więc został pozbawiony możliwości przedstawienia argumentów przemawiających za bezpodstawnością możliwego uznania, że ziemniaki wyprodukowane w PMHZ w S. zostały porażone bakterią clavibacter michiganensis w Polsce, a mimo to został automatycznie objęty jej skutkami. Z kolei w postępowaniu przed Wojewódzkim Inspektorem w B. argumenty skarżącego, podważające zasadność decyzji Wojewódzkiego Inspektora w K. z dnia [...] czerwca 2009 r., nie zostały wzięte pod uwagę, paradoksalnie właśnie ze względu na wcześniejsze jej wydanie przez Wojewódzkiego Inspektora w K..

Wobec powyższego, zdaniem strony skarżącej, doszło do naruszenia przepisu art. 6 Kpa, gdyż żaden z tych organów nie działał na podstawie przepisów oraz art. 7 Kpa, nie podjął też wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli - w szczególności plantatorów, którzy posadzili sadzeniaki, w tym słuszny interes skarżącego. Skarżący wskazał na niewłaściwe, w jego ocenie, postępowanie Państwowej Inspekcji Nasiennej jako organu państwowego, gdyż już na początku kwietnia 2009 r. wiedziano o możliwości porażenia ziemniaków pochodzących z hodowli P. sp. z o. o. w S., ale nie poinfomowano żadnego z nabywców sadzeniaków o stwierdzonym porażeniu, co było bezpośrednią przyczyną poniesienia przez nich bardzo wysokich szkód.

W ocenie skarżącego, doszło również - w toku prowadzonego postępowania - do naruszenia art.10 § 1 Kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jakkolwiek formalnie Wojewódzki Inspektor w B. umożliwił skarżącemu złożenie swoich uwag przed wydaniem przez siebie decyzji, to jednak nie ma to żadnego znaczenia, skoro jednocześnie zupełnie bezkrytycznie i bezpodstawnie uznał, że jest związany wcześniejszą decyzją Wojewódzkiego Inspektora w K.. A przecież decyzja ta nie mogła automatycznie stanowić podstawy wydania decyzji przez Wojewódzkiego Inspektora w B., skoro, co podkreśla Główny Inspektor, skarżący nie był stroną w postępowaniu przed Wojewódzkim Inspektorem w K. (art. 10 § 1 Kpa).

Na zakończenie skarżący podkreślił, iż ziemniaki z jego plantacji zostały poddane badaniu po wykopaniu ich jesienią 2009 r. i nie stwierdzono, by były porażone bakterią.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Dodatkowo skarżący zaprezentował swoje stanowisko w sprawie w piśmie procesowym z dnia [...] marca 2010r., podkreślając iż orzekające w sprawie organy bezkrytycznie oparły swoje rozstrzygnięcia na wynikach badań przeprowadzonych w Niemczech, nie przeprowadzając powtórnych badań w Polsce, a ponadto nie wyjaśniły czy do zakażenia bakterią doszło na terenie Polski, czy też może podczas transportu bądź na terenie Niemiec. Ponadto strona skarżąca złożyła załącznik do protokołu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za trafne zarzuty skargi. Naczelny Sąd Administracyjny - ze skargi kasacyjnej organu - wyrok ten uchylił. W uzasadnieniu wskazał, że powodem, dla którego uchylone zostały decyzje zaskarżone przez R. L., było uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że w postępowaniu zostały naruszone prawa skarżącego jako strony postępowania, gwarantowane art. 10 § 1 Kpa. Jednak w świetle akt sprawy nie można zgodzić się z takim stanowiskiem. Jednocześnie NSA wskazał, iż uzasadnienia zaskarżonego wyroku zdaje się wynikać, że w istocie przyczyną uchylenia zaskarżonych decyzji były uchybienia procesowe, ale polegające na niezebraniu wszystkich dowodów dotyczących badań ziemniaka na wystąpienie bakterii lub nieprzeprowadzenie tych badań we własnym zakresie przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w B.. Jednak nie stanowi to o naruszeniu zasady ustanowionej art. 10 § 1 Kpa. Inną kwestią bowiem jest naruszenie praw strony w postępowaniu, a inną niezgromadzenie materiału dowodowego, uzasadniającego rozstrzygnięcie. Rolą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, oceniającego działania Inspektora w B. była ocena czy w stanie faktycznym i prawnym jaki obowiązywał w dacie orzekania przez organy, Inspektor ten mógł oprzeć swoje rozstrzygnięcie tylko na materiale dowodowym, dot. badań niemieckich, powołanym przez Inspektora w K., a jeżeli tak to z jakich przepisów to wynikało, czy też przepisy nakazywały mu przeprowadzenie własnych badań, lub umożliwiały żądanie wyników badań od strony niemieckiej. Takiej analizy Wojewódzki Sąd nie dokonał, natomiast uznał, iż prawa strony zostały naruszone, co z akt sprawy nie wynika, a bez takiej analizy jest przedwczesne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając tę sprawę zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji w oparciu o wskazane kryteria stwierdzić należy, iż skarga nie została oparta na uzasadnionych podstawach.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była decyzja Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa, utrzymująca w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w B. z dnia [...].09.2009 r., wydaną w związku wysadzeniem na polu o powierzchni 2,50 ha położonym na działce o numerze geodezyjnym [...] w miejscowości O., gmina M., sadzeniaków ziemniaka odmiany Inwestor, w stopniu kwalifikacji Bil, pochodzących z partii [...], uznanych za prawdopodobnie porażone przez bakterię Clavibacter michiganensis ssp. sepedonicus - wywołującą bakteriozę pierścieniową ziemniaka - należących do R. L., a także uznaniem całego gospodarstwa o powierzchni ogólnej 40,80 ha za prawdopodobnie porażone miejsce produkcji. Jak wynika z akt sprawy, a także z treści zaskarżonych decyzji, Wojewódzki Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa w B. wydał decyzję administracyjną Nr [...] w związku z faktem wykrycia przez [...] służbę ochrony roślin - [...] [...] (wynik badania laboratoryjnego nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r.) organizmu kwarantannowego – bakterii Clavibacter michiganensis ssp. sepedonicus w bulwach sadzeniaków ziemniaka odmiany Inwestor w stopniu kwalifikacji CA, w wyniku przemieszczenia tych bulw z P. do N.

W aktach sprawy znajduje się zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego prowadzącego do wydania decyzji oraz o jego zakończeniu i możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, a zatem jak wskazał NSA w niniejszym postępowaniu nie można mówić o niezagwarantowaniu stronie czynnego udziału w sprawie.

Podkreślenia wymaga, iż jakkolwiek w aktach sprawy brak jest dokumentacji stanowiącej podstawę faktyczną wydanych decyzji tj. szczegółowej dokumentacji związanej z pobraniem, zabezpieczeniem próbek, wykonaniem badań, to wbrew twierdzeniom strony skarżącej, po stronie organu nie zachodził taki obowiązek w rozpatrywanej sprawie, co wynika z przepisów wspólnotowych znajdujących w niej zastosowanie, włączonych do polskiego porządku prawnego. Do wydania kwestionowanej decyzji wystarczał zatem fakt, iż do akt sprawy załączone zostały wyniki badań przeprowadzonych przez służby niemieckie wraz ze sprawozdaniem ze spotkania polskich urzędników ze służbą ochrony roślin N., z którego wynika, iż pracownicy Głównego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa oraz Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K. zostali zapoznani z przebiegiem procesu badania bulw sadzeniaków ziemniaka odmiany Inwestor, pochodzących z przedmiotowej partii. Pracownicy zapoznani zostali również z pełną dokumentacją dotyczącą wykonanych analiz przedmiotowej próbki. Umożliwiono im także zapoznanie się z metodami badawczymi.

Jak trafnie dostrzegł NSA we wskazanym wyroku, wiążącym Sąd obecnie orzekający w tej sprawie, postępowanie prowadzone przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w B. zostało wszczęte na skutek decyzji Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K. i dokumentacji, na podstawie której tę decyzje wydano. W ocenie Sądu obecnie rozpoznającego tę sprawę, jest to w niej kwestia zasadnicza. Decyzje te pozostają bowiem ze sobą w bardzo ścisłym związku. Wydanie decyzji przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K. determinowało niejako konieczność wydania zaskarżonej decyzji z dnia [...].09.2009 r. Decyzja Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w B. nr [...], w związku z faktem wykrycia przez niemiecką służbę ochrony roślin - [...] (wynik badania laboratoryjnego nr [..] z dnia [...].06.2009 r.) organizmu kwarantannowego - bakterii Clavibacter michiganensis ssp. sepedonicus w bulwach sadzeniaków ziemniaka odmiany Inwestor w stopniu kwalifikacji CA, w wyniku przemieszczenia tych bulw z P. do N. – pociągnęła za sobą konieczność wydania przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w B. zakwestionowanej decyzji nr [...] (znak: [...]) z dnia [...].09.2009 roku. Wejście jej do obrotu prawnego czyniło więc koniecznym wydanie decyzji organu I instancji podjętej w niniejszej sprawie. W następstwie wykrycia wskazanej bakterii, Wojewódzki Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K. w dniu [...] czerwca 2009 r. wydał decyzję administracyjną nr [..] w sprawie postępowania z roślinami, produktami roślinnymi, przedmiotami, glebą, podłożami porażonymi organizmem szkodliwym podlegającym obowiązkowi zwalczania. W decyzji tej uznano miejsce produkcji, z którego pochodziły przedmiotowe bulwy sadzeniaków ziemniaka m. in. odmiany Inwestor - za porażone miejsce produkcji, wyznaczono strefę zagrożenia oraz ustalono zasięg prawdopodobnego porażenia, a także uznano za prawdopodobnie porażone inne bulwy sadzeniaków ziemniaka uprawianych w tym samym miejscu produkcji, tj. Również sadzeniaki ziemniaka odmiany Inwestor, w stopniu kwalifikacji Bil, o numerze partii [...], w której zawierała się partia [...], obejmująca sadzeniaki ziemniaka odmiany Inwestor, nabyte przez skarżącego i wysadzone na owej pow. 2,5 ha, w należącym do niego gospodarstwie. Podkreślenia przy tym wymaga, że skarżący nie zakwestionował faktu nabycia tej partii sadzeniaków wyprodukowanych przez spółkę P. .z siedzibą w S. oraz faktu wysadzenia ich na wskazanej powierzchni, w swym gospodarstwie. W ocenie Sądu, postępowanie prowadzone w tej sprawie przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w B. w płaszczyźnie dowodowej dotknięte byłoby wadą nieprzeprowadzenia w koniecznym zakresie postępowania dowodowego, gdyby wskazane okoliczności były przez skarżącego kwestionowane, istniałyby co do nich wątpliwości, a organ odstąpiłby od ich wyjaśnienia. Sytuacja taka nie zachodziła jednakże w tym postępowaniu administracyjnym. Skarżący nie zakwestionował bowiem faktu zakupu sadzeniaków ziemniaka tej odmiany od PMHZ w S. oraz wysadzenia ich w swym gospodarstwie. Uchybień organu upatrywał zaś w niezwłocznym niepoinformowaniu go o uznaniu gospodarstwa ich zbywcy, będącego miejscem ich produkcji - za porażone i wyznaczenia strefy zagrożenia. W następstwie tego, w wyniku wprowadzenia ich do obrotu przez PMHZ w S., a następnie zakupu przez niego zostały posadzone, a jego gospodarstwo znalazło się w zasięgu prawdopodobnego porażenia. Gdyby zaś wcześniej dowiedział się o prawdopodobnym porażeniu zakupionych przez niego ziemniaków, nie posadziłby ich, przez co jego straty byłyby nieporównywalnie mniejsze. W tym kontekście decyzja Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w B. tylko konkretyzowała ustaloną - decyzją Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Ko. z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] strefę zagrożenia, obejmującą zasięg prawdopodobnego porażenia, wynikający z faktu zakupu i posadzenia bulw ziemniaka, pochodzących z porażonego miejsca produkcji. Jakkolwiek rację ma skarżący, iż w zaistniałej sytuacji winien zostać jak najszybciej poinformowany o owym porażeniu, co pozwoliłoby mu zminimalizować powstałe straty, to okoliczność ta nie przemawia jednak za wadliwością kwestionowanej decyzji. Podkreślenia wymaga, iż Wojewódzki Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa w B. nie był w tej sprawie zobowiązany do przeprowadzania kontroli urzędowej w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych sposobów postępowania przy zwalczaniu i zapobieganiu rozprzestrzeniania się bakterii Clavibacter michiganensis ssp. Sepedonicus. W postępowaniu tym nie zostały pobrane próbki do badań laboratoryjnych, o których mowa w § 3 ust. 2 pkt 1 i 3 tego rozporządzenia, miało ono charakter następczy w stosunku do ustaleń poczynionych w decyzji Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K. z dnia [...].06.2009 r. Bakteria Clavibacter michiganensis ssp. sepedonicus w bulwach sadzeniaków ziemniaka odmiany Inwestor w stopniu kwalifikacji CA, w wyniku przemieszczenia tych bulw z Polski do Niemiec wykryta została przez organy niemieckie na terenie Niemiec. To Wojewódzki Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K. przed wydaniem w dniu [...] czerwca 2009 r. decyzji administracyjnej nr [...] w sprawie postępowania z roślinami, produktami roślinnymi, przedmiotami, glebą, podłożami porażonymi organizmem szkodliwym podlegającym obowiązkowi zwalczania uznał za prawidłowe i miarodajne wyniki badań laboratoriów niemieckich, uznając iż dyrektywa 93/85 i dyrektywa 2006/56, z uwagi na te same metodyki badawcze czyni badania laboratoryjne porównywalnymi we wszystkich państwach członkowskich UE i pozwala na wprowadzenie obowiązku wzajemnego uznawania wyników tych badań, a wyprowadzając to z art. 5 ust. 1 dyrektywy 93/85. W polskim prawodawstwie odzwierciedleniem tej regulacji jest zapis § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych sposobów postępowania przy zwalczaniu i zapobieganiu rozprzestrzeniania się bakterii Clavibacter michiganensis ssp. Sepedonicus. Przepis ten zobowiązuje wojewódzkiego inspektora do podjęcia szeregu działań zapobiegawczych, gdy tylko otrzyma z innego państwa członkowskiego UE informację o stwierdzeniu występowania tej bakterii, potwierdzonego w wyniku badań laboratoryjnych przeprowadzonych przez służbę ochrony roślin tego państwa. Nadto w niniejszym postępowaniu dla przeprowadzenia badań przedmiotowych bulw pochodzących z partii [...] nie było uzasadnienia również z tej przyczyny, że status tych ziemniaków wynikał z decyzji administracyjnej nr [..] z dnia [...] czerwca 2009 r., wydanej przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K., wydanej w oparciu o wyniki badań służby niemieckiej. Trafność tych ustaleń mogła być oceniana w postępowaniu prowadzonym przed Wojewódzkim Inspektorem Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K., przez podmioty mające interes prawny w tamtym postępowaniu, a więc te, których sytuacja prawna wynikała z poczynionych tam ustaleń, m. in. co do zasięgu prawdopodobnego porażenia przez wprowadzenie bulw sadzeniaków ziemniaka określonych odmian i partii do obrotu. W tamtym postępowaniu należałoby zatem oceniać jakie znaczenie mają dokumenty przedstawione przez stronę skarżącą na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, mające świadczyć o tym, iż niemieckie służby ochrony roślin ostatecznie uznały, że w przedmiotowej partii sadzeniaka ziemniaka przedmiotowej bakterii nie stwierdzono oraz pismo spółki PMHZ w S. zawierające informacje dotyczące przedmiotowej partii sadzeniaków odmiany Inwestor. Wyraźnego podkreślenia wymaga, iż skarżona decyzja Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w B. jest jedynie konsekwencją wydania decyzji przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K., na skutek ustalenia zasięgu prawdopodobnego porażenia przez przemieszczenie i wysadzenie, prawdopodobnie porażonych bulw sadzeniaków ziemniaka. To właśnie wydanie decyzji Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K. skutkowało ustawowym obowiązkiem kontynuowania działań zapobiegających rozprzestrzenianiu się bakterii Clavibacter michiganensis ssp. Sepedonicus.

Wówczas to właśnie gospodarstwo skarżącego uznane zostało za będące w strefie prawdopodobnego porażenia, w którym muszą być podjęte działania w celu zwalczania i zapobiegania rozprzestrzenianiu się tej bakterii. Zwalczanie organizmów kwarantannowych stanowi wszak obowiązek ustawowy, ciążący w myśl art. 7 ust. 1 i 2, art. 8 ust. 4 ustawy o ochronie roślin, na wszystkich posiadaczach roślin, produktów roślinnych i przedmiotów. Należy nadto zauważyć, iż bakteria ta trudna jest do wykrycia. Świadczy o tym stwierdzenie organu odwoławczego, posiadającego wiedzę specjalistyczna z tej dziedziny. Główny Inspektor wskazał, że stosowane dotychczas metody próbobrania i analiz laboratoryjnych pozwalają na wykrycie zaledwie 1 % porażenia partii ziemniaków przez bakterię Ciavibacter michiganensis ssp. sepedonicus, z prawdopodobieństwem 86%, jeżeli koncentracja bakterii jest na poziomie 10 3 -10 4 komórek bakterii w 1 ml ekstraktu użytego do badań. Bakteria może przez kilka lat występować w bulwach ziemniaka i wraz z nimi się rozprzestrzeniać, nie powodując przy tym widocznych objawów chorobowych. Jednocześnie, nasilenie bakterii może być tak niskie, że dostępne aktualnie metodyki analiz laboratoryjnych również nie pozwalają na jej wykrycie. Dlatego też, jak podkreślił Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa, pierwotne badania laboratoryjne bulw ziemniaków odmiany inwestor, wykonane w Laboratorium Wojewódzkim w K. w 2008 roku zakończone zostały wynikiem negatywnym, mimo przestrzegania w trakcie badań obowiązujących procedur fitosanitarnych. Natomiast badanie próby bulw pobrane z tychże samych ziemniaków, wykonane przez niemiecką służbę ochrony roślin identyczną metodą badawczą, dało wynik pozytywny. Mając na względzie tę cechę stwierdzonej bakterii, należy na marginesie stwierdzić, że prawodawca w cyt. rozporządzeniu w sprawie szczegółowych sposobów postępowania przy zwalczaniu i zapobieganiu rozprzestrzeniania się bakterii Clavibacter michiganensis ssp. Sepedonicus w § 7 pkt 1 nie uzależnił ustalania zasięgu prawdopodobnego porażenia od uzyskania pozytywnych wyników badań laboratoryjnych na obecność tej bakterii. Podobna regulacja zawarta została w § 8 tego rozporządzenia. W tym stanie rzeczy wniesiona skarga nie mogła zostać uwzględniona.

Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postepowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – orzekl jak w sentencji.