Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1173/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 9a
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie : WSA Krystyna Daniel WSA Jacek Bursa (spr.) Protokolant : Katarzyna Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi M. Ś. na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 20 stycznia 2017 r. znak [...] Starosta Krakowski orzekł w pkt.1 o odmowie zwrotu udziałów w nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...], położonej w obr. [...] jedn. ewid. Nowa Huta m. Kraków, w granicach parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...], na rzecz: G. C. w 108/5760 części, J.S. w 108/5760 części, Z.S. w 288/5760 części, W.S. w 108/5760 części, A.S. w 108/5760 części, H. S. w 720/5760 części, M.S. w 480/5760 części, J. N. w 240/5760 części, I. K. w 720/5760 części, S. S. w 720/5760 części, W. P. w 60/5760 części, P. P. w 60/5760 części, Pana W. P. w 60/5760 części. K. W. w 45/5760 części Pani T. Z. w 45/5760 części, L. P. w 180/5760 części, A. W. w 60/5760 części, L. W. w 20/5760 części, A. W. w 20/5760 części, J. W. w 20/5760 części, B. W. w 60/5760 części, G. S. w 240/5760 części, R. S. w 240/5760 części, oraz T. R. w 240/5760 części; pkt. 2 o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...], poł. w obr. [...]. jedn. ewid. Nowa Huta m. Kraków, w granicach parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...] na rzecz: Z. W., M. K. i T. S..

Orzekając w sposób określony w ww. pkt. 1 decyzji organ I instancji oparł się na poczynionych przez siebie ustaleniach, z których wynika, iż przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana na cel wywłaszczenia, w związku z tym nie zachodzą w stosunku do niej przesłanki zbędności, określone w art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, co uzasadniało odmowę jej zwrot na rzecz wnioskodawców. Z kolei w stosunku do osób wskazanych w pkt. 2 ww. decyzji Starosty Krakowskiego z dnia 20 stycznia 2017 r.: wskazano, że organ I instancji nie był w stanie potwierdzić ich legitymacji w przedmiotowym postępowaniu, gdyż jak ustalono w obrocie prawnym pozostają w tym zakresie dwa sprzeczne ze sobą postanowienia spadkowe, co uniemożliwia jednoznaczne wskazanie osób, które nabyły spadek po jednym ze spadkobierców poprzedniej właścicielki przedmiotowej nieruchomości.

Odwołanie od ww. decyzji Starosty Krakowskiego złożył M.S., podnosząc, iż : wniosek o zwrot działek: nr [...] i nr [...] poł. w obr. [...], jedn. ewid. Nowa Huta m. Kraków, w granicach parcel l. kat. [...] i ł. kat. [...], b. gm. kat. [...] od początku nie został należycie rozpatrzony ponieważ nie zbadano właścicieli lub następców prawnych, którzy maja prawo ubiegać się o zwrot ww. nieruchomości. Z uzasadnienia decyzji z dnia 20 stycznia 2017 r. dowiaduje się, że toczy się postępowanie administracyjne stwierdzające nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Krakowie z dnia 7 lipca 1997 r. znak [...] Wniesiono o rozpatrywanie sprawy kompleksowo a nie dzielenie etapami rozpatrując jedynie zwrot działki nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. Nowa Huta m. Kraków, w granicach parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...]. Odwołujący wskazał także, iż Prezydent Miasta Krakowa oddał przedmiotową nieruchomość w dzierżawę na czas nieokreślony MPWiK S.A. w Krakowie w dniu 30 listopada 2015 r., czego zdaniem odwołującego nie powinien uczynić z uwagi na toczące się postępowanie zwrotowe. W odwołaniu wskazano ponadto, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji opiera się na opracowaniach historycznych oraz planach, co w rzeczywistości nie miało miejsca, a były wyrazem myśli podobającej się byłemu ustrojowi i panującej władzy. Była to wizja "Szklanych Domów ", gdzie pamiątką jest zbudowane osiedle w Nowej Hucie. Przytacza się pobór wody z lat 1967 wynoszący 6500 m3/dobę a nie stwierdza się jaki jest aktualny i czy w dobie rozwoju potrzebne są takie studnie i czy przewidywany jest czas śmierci technicznej lub zaprzestanie eksploatacji. Jest to zasadne ponieważ studnia nie pracowała w latach 1973-1980. Studnie głębinowe stały się obecnie zbyteczne dla potrzeb aglomeracji miejskiej. Ponadto do czasu powstania inwestycji handlowo-usługowej działki nr [...] i nr [...] nie były zagospodarowane na całej ich powierzchni, znajdował się tam sad, dzikie działki i był ogólnie dostępny.

Wojewoda decyzją z dnia 30 czerwca 2017r. znak: [...], na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015, poz. 1774 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...], położonej w obr[...], jedn. ewid. Nowa Huta m. Kraków, w granicach parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...] na rzecz: G. C., J.S., Z.S., W.S., A.S., H. S., M.S., J. N., I. K., S. S., W. P., P. P., W. P., K. W., Z. W., D. S., L. W., A. W., J. W., B. W., G. S., R. S., T. R., Z. W., M. K. i T. S..

W uzasadnieniu wskazano, iż istnieją dwa dokumenty orzekające o stwierdzeniu nabycia spadku po J. S.: postanowienia Sądu Rejonowego [...] w K. z dnia [...] grudnia 1994 r. sygn. akt [...]/ oraz postanowienie Sądu Rejonowego [...] w K. z dnia [...] września 1979 r. sygn. akt [...] W obu ww. dokumentach spadkowych po J. S. dziedziczy Z. W.. Natomiast po zmarłej A. S. dziedziczą: M. K., T. S. i Z. W. - po 1/3 części (vide: akt poświadczenia dziedziczenia Rep. [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r.), a zatem nawet jeżeliby pierwszeństwo przyznać pierwszemu z orzeczeń (z 1979 r.), to i tak M. K., T. S. i Z. W. winni zostać uznani za uprawnionych do ubiegania się o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Z powyższego wynika, iż biorąc pod uwagę całość dokumentacji, w dniu wydania decyzji wszystkie ww. osoby były uprawnione do ubiegania się o zwrot przedmiotowej nieruchomości, tzn. wszystkie ww. osoby były stronami niniejszego postępowania, przy czym z uwagi na fakt, że w świetle akt sprawy zasadnym było orzeczenie o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości, określanie dokładnych udziałów przypadających konkretnym wnioskodawcom nie ma istotniejszego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

W zakresie odmowy zwrotu wskazano zaś, iż orzeczeniem Wydziału Społeczno-Administracyjnego Wojewódzkiego Zarządu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 23 stycznia 1956 r. znak: [...] parcela l. kat. [...], b. gm. kat. [...] została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 1, art. 10 i art. 21 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. R.P. Nr 27, poz. 197 i Nr 55, poz. 438). Na podstawie komplikacji mapy katastralnej z mapą sytuacyjno-wysokościową, sporządzonej w dniu 15 października 2013 r., ustalono, iż parcela l. kat. [...], b. gm. kat. [...] obecnie odpowiada części działki nr [...], pół. w obr. [...], jedn. ewid. Nowa Huta m. Kraków. Ww. parcela w chwili wywłaszczenia stanowiła własność K. S. z [...].

Wywłaszczenie w trybie dekretu z 26 kwietnia 1949 r. następowało w sposób bardzo specyficzny i odmienny niż w przypadku późniejszych ustaw wywłaszczeniowych. Art. 39 ust. 1 tego aktu prawnego stanowił, iż: orzeczenie o wywłaszczeniu przenosi prawo własności nieruchomości na rzecz wywłaszczającego z dniem zgłoszenia wniosku o wywłaszczenie Orzeczenie to stanowi podstawę do ujawnienia praw w księdze wieczystej. Nadto skala inwestycji określanej jako budowa Miasta Nowa Huta, która stanowiła przedsięwzięcie o niespotykanej w tamtym okresie skali oraz unikatowe nawet w kontekście unormowań powołanego dekretu z 26 kwietnia 1949 r. właśnie z uwagi na rozmiar tego przedsięwzięcia (obszar wywłaszczeń obejmował 1096 ha) przeważnie o charakterze rolniczym o niskim stopniu zurbanizowania, na budowę miasta od podstaw poczynając od całej infrastruktury, budynków mieszkalnych oraz usługowych, szkół, a kończąc na terenach przeznaczonych na rekreację. Przedsięwzięcie to z uwagi na rozmiar było realizowane etapami. Zarówno na etapie projektowania jak i realizacji wprowadzano modyfikacje i uszczegółowienia, nie mniej dokonywano tego w ramach realizowanego celu jaki było budowa miasta Nowa Huta, zaś w licznych publikacjach historycznych niejednokrotnie znaleźć można informacje o tym, że prace w terenie prowadzone były początkowo na podstawie ogólnych założeń, zaś konkretne plany wykonawcze powstawały "na bieżąco", tj. w toku prowadzonych robót budowlanych. Przy ocenie realizacji celu publicznego za jaki uznano budowę miasta Nowa Huta należy uwzględnić nie tylko budowę typowych obiektów charakterystycznych dla miasta, ale również budowę całej infrastruktury niezbędnej do jego prawidłowego funkcjonowania (ciągi komunikacyjne, sieci wodociągowe, kanalizacyjne, ciepłownicze, elektryczne obiekty usługowe, przedszkola, szkoły, obiekty przeznaczone do rekreacji jak również tereny zieleni, parkingów itp.).

Celem precyzyjnego ustalenia celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości pozyskano kopię orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej

w Krakowie z dnia 23 stycznia 1956 r. znak [...], z której wynika, iż przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na cele realizacji narodowych planów gospodarczych. Z kolei z pozyskanego dokumentu pt. "Założenia projektowe budowy Miasta Nowa Huta, aktualizacja na dzień l maja 1955 r.", - opracowanego przez Dyrekcję Budowy Miasta Nowa Huta 30.04.1955 r.. - wynika, iż budowę miasta podzielono na 2 etapy I - realizacja do ul. K. , II - realizacja na terenach za ulicą K. (...). Podział na dwie części uwarunkowany jest istnieniem szczegółowo opracowanego planu generalnego MNH do ul. K. . Zezwala to na dużą dokładność w precyzowaniu wytycznych .dla tej partii Miasta. Dla terenów za ul. K. ustala się jedynie globalne wskaźniki bez lokalizacji a osiedla. Na podstawie załączonej do powyższego dokumentu schematycznej mapki ustalono, iż działka będąca przedmiotem niniejszego postępowania znajduje się na terenach od ul. K. w stronę centrum Krakowa, a więc na terenie II etapu realizacji miasta Nowa Huta, na którym planowano m.in. dalszą rozbudowę miasta w postaci bloków mieszkalnych wraz z infrastrukturą pomocniczo-techniczną - np. szkoły, przedszkola, parkingi itp. W 1960 r. Miejskie Biuro Studiów i Projektów Budownictwa opracowało plan "Nowa Huta-Bieńczyce sieć wodociągowa dla osiedli: Mistrzejowice, Bieńczyce i Lotnisko. Powyższy plan został sporządzony na podstawie pomiarów wykonanych przez G. w roku 1959". Na powyższym planie przedstawiono: wodociągi, istniejące i projektowane, kanalizację, gazociągi istniejące i projektowane, c.o. o wysokich i niskich parametrach, sieci elektryczne, zbiorniki wody p. poż., awaryjne studnie wody pitnej, stacje wymienników ciepła oraz stacje trafo, jak również obiekty: przepompowni, chlorowni, zbiornika oraz istniejącego budynku zakładu wodociągów, stanowiące zwarty kompleks o szer. 38 m oraz dł. 149 m, od którego odchodzi sieć wodociągów. Powyższy plan porównano z rys. 3/2.67 -"Zestawienie lokalizacji otworów studziennych na terenie Mistrzejowice-Czyżyny", znajdującym się w opracowaniu "Geneza i rozwój wodociągów i kanalizacji Miasta Krakowa 1882-1982". Na tej podstawie na planie z 1960 r. opisano dotąd niewyraźne oznaczenia otworów studziennych znajdujących się w pobliżu przedmiotowej nieruchomości (Ml, M2, M3, M4, M8, M9, M 10, M 11 i M12).

Na podstawie informacji pozyskanych ze strony internetowej Miejskiego Biura Planowania Przestrzennego Urzędu Miasta Krakowa ustalono, iż przedmiotowa nieruchomość znajdowała się na terenie oznaczonym jako "E 109 UHGKZ- teren upraw rolnych i rozproszonej zabudowy zagrodowej w złym stanie technicznym przeznaczonym pod ogólnomiejski ośrodek usług. Realizacja po 1970. Zabudowa przeznaczona do śmierci technicznej ".

Wobec powyższego pod pojęciem zawartym w orzeczeniu o wywłaszczeniu, a sformułowanym jako "realizacja narodowych planów gospodarczych", należy rozumieć kompleksową inwestycję dalszej rozbudowy Nowej Huty w kierunku centrum Krakowa. W szczególności na podstawie ww. planu z 1960 r. oraz ww. mapy ewidencyjnej, ustalono, iż przedmiotowa parcela l. kat. [...], b. gm. kat. [...], znajdowała się na terenie położonym w pobliżu torów kolejowych i niewielkiej drogi pomiędzy parcelami, rezerwowanymi pod projektowany wodociąg i jego bezpośrednie otoczenie. Przedmiotowy wodociąg stanowił część rozległej sieci zapewniającej wodę pitną dla nowo powstającego miasta. W skład tej inwestycji wchodził cały szereg budowli poczynając od studni głębinowych, stacji uzdatniania wody, wodociągów, zbiorników wodnych itd. oraz strefy ochronnej tych budowli i urządzeń.

W celu ustalenia, czy ww. cel wywłaszczenia został zrealizowany na przedmiotowej nieruchomości, organ I instancji pozyskał z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Warszawie zdjęcia lotnicze twego terenu wykonane w 1962 r. i 1970 r. oraz - ze strony internetowej Biura Planowania Przestrzennego Urzędu Miasta Krakowa zdjęcie satelitarne wykonane w 1965 r. Na zdjęciu pochodzącym z 1962 r. wyraźnie widoczny jest ogrodzony teren kolejowy (tory, trakcje, perony). Natomiast po jego zachodniej stronie znajduje się sad oraz pola uprawne. Na ww. zdjęciu satelitarnym z 1965 r. przedmiotowa nieruchomość jak i sąsiednie nieruchomości zagospodarowane są rolniczo. Natomiast na zdjęciu pochodzącym z 1970 r. wyraźnie widoczna jest przedmiotowa nieruchomość jako wydzielony od pozostałych, ogrodzony fragment terenu o kształcie zbliżonym do kwadratu. Od strony zachodniej, tj. od polnej drogi do centralnego miejsca na przedmiotowej działce biegnie wydeptana bądź rozjeżdżona ścieżka.

W toku prowadzonego postępowania organ I instancji przesłuchał świadka, Pana J. M., oraz stronę niniejszego postępowania, Pana L. P., na okoliczność posiadanej wiedzy na temat sposobu zagospodarowania przedmiotowej działki, na terenie której znajduje się studnia głębinowa, w latach 1956-1966.

Wg ustaleń organu w tym zeznań świadków i zdjęcia lotniczego pochodzącego z 1982 roku, tylko nieznaczna część wywłaszczonej parceli l. kat. [...] b. gm. kat. [...] rzeczywiście przez wiele lat po wywłaszczeniu mogła być użytkowana przez dotychczasowych właścicieli. Ogródki i sad utworzono na części działki nr [...] pozostającej poza zakresem przedmiotowej sprawy. Na przedmiotowej części działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. Nowa Huta m. Kraków znajdowała się studnia głębinowa. Z istnieniem studni głębinowej bezpośrednio związane jest istnienie wodociągów rozprowadzających wodę, które jednakże nie mogły być z natury rzeczy widoczne na zdjęciach lotniczych, jako wbudowane pod powierzchnię ziemi. Z archiwum Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Krakowie pozyskano raster mapy archiwalnej - stan na październik 1986 r. Na przedmiotowym dokumencie wyraźnie widoczny jest teren działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. Nowa Huta m. Kraków, oznaczony symbolem "Ba". Na podstawie pomiarów oraz obliczeń dokonanych z uwzględnieniem skali powyższej mapy (l :2000), ustalono, iż przedmiotowa działka miała wówczas powierzchnię około 16 arów. W bezpośrednim sąsiedztwie po stronie południowej znajdował się nieogrodzony teren oznaczony symbolem "S - sad", wzdłuż drogi polnej opisanej jako "j.zu - droga żużlowa". Na podstawie pisma MPWiK w Krakowie z dnia 8 lutego 2002 r. znak [...], ustalono, iż na przedmiotowej działce w roku 1968 została wybudowana studnia głębinowa M-I9a, która z przerwą w latach 1973-1980 pracuje do dnia dzisiejszego. Jak wynika z kolejnego pisma MPWiK w Krakowie z dnia 30 września 2009 r. znak [...]: studnia wykonana była na wniosek MP-WiK w Krakowie, decyzją Prezydium. Wojewódzkie} Rady Narodowej w Krakowie z dnia 3 kwietnia 1967 r. znak [...] MPWiK uzyskało pozwolenie wodno-kanalizacyjne na eksploatowanie tej studni. W punkcie 2 ww. decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie ustanowiono strefę ochronną dla ujęcia wód podziemnych: teren ochrony bezpośredniej - obejmujący teren w promieniu 50 m od studni (na tym terenie należy: zapewnić odprowadzanie wód odpadowych w taki sposób aby nie mogły one przedostać się do urządzeń służących do ujęcia i poboru wody, zapewnić zazielenienie terenu w sposób nie powodujący zmniejszenia użyteczności wody, ograniczyć do niezbędnych potrzeb przebywanie osób niezatrudnionych stale przy urządzeniach ujęcia i poboru wody. Teren ochronny powinien być ogrodzony), teren ochrony pośredniej - obejmuje strefę ochrony sanitarnej bakteriologicznej - oznaczonej na sytuacji w promieniu 110 m. od studni oraz strefę ochrony sanitarnej chemicznej - sięgającą granic leja depresyjnego tzn. 280 m. od studni, z wyjątkiem północy, gdzie strefa ta sięga do granicy zlewni, gdyż stąd odpływają wody podziemne.

Działka nr [...], obr. [...] jedn. ewid. Nowa Huta m. Kraków, będąca w części przedmiotem niniejszej decyzji ma kształt zbliżony do kwadratu o boku ok. 40 m, a jej powierzchnia wynosi 16 a 33 m2, w centralnym miejscu przedmiotowej działki znajduje się studnia głębinowa. Wobec powyższego zabezpieczona ogrodzeniem i zagospodarowana zadbanym trawnikiem strefa ochrony bezpośredniej tej studni obejmuje teren w promieniu ok. 20m od niej. Tym samym jest to strefa znacznie mniejsza niż wskazana w ww. decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 3 kwietnia 1967 r., gdzie strefa ochrony bezpośredniej była w promieniu 50 m od studni.

Obecnie przedmiotowa cześć działki stanowi zagospodarowany i urządzony teren wokół studni głębinowej, wraz z dojazdem do niej z kostki brukowej. Na terenie przedmiotowej działki znajduje się studnia głębinowa, niewielka skarpa wokół niej oraz skoszony trawnik. Teren jest w całości ogrodzony - ogrodzenie trwałe metalowe, urządzony i zadbany. Obecne zagospodarowanie terenu nie ma znaczenia dla stwierdzenia, czy na danej nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia, gdyż zgodnie z przepisami u.g.n. i orzecznictwem sądów administracyjnych przesłanką wystarczającą do uznania, realizacji celu wywłaszczenia na danej nieruchomości jest fakt jego osiągnięcia w przeszłości (choć jak ustalono jest ona wykorzystywana zgodnie z tym celem również obecnie). W tym zakresie wypowiedział się również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt P 12/11 (OTK-A 2012/11/135, Dz.U.2012/1472), w którym to orzekł, że art. 137 ust. 1 u.g.n. w zakresie, w jakim nie uznaje za zbędną nieruchomość, na której w terminach wskazanych w tym przepisie zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a następnie nieruchomość tę przeznaczono na realizację innego celu, nie jest niezgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W świetle powyższego ocena, czy w dobie aktualnego stanu rozwoju technicznego infrastruktury wodno-kanalizacyjnej istnieje potrzeba utrzymywania studni głębinowych, czy też nie, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Nadto przedmiotowa sprawa prowadzona jest z wniosku H. S. i Z. S., którzy wystąpili wyłącznie o zwrot dziatki ewidencyjnej [...] z wyłączeniem obszaru zajętego przez ujście wody i niezbędną strefę ochrony bezpośredniejponadto pismem Wojewody z dnia 4 stycznia 2017 r. znak [...] wyjaśniono tę kwestię M.S..

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożył M.S., wskazując na bezpodstawne rozdzielenie spraw toczących się od 1997r. w zakresie spornych nieruchomości, w tym rozdzielanie ich na osobne postępowania administracyjne, zarzucając naruszenie:

- art. 61 § 1 k.p.a. przez częściowe nierozpoznanie wniosku strony wszczynającej przedmiotowe postępowanie administracyjne, tj. w części dotyczącej żądania zwrotu działki ewidencyjnej [...] obr. [...] wchodzącej w skład dawnej parceli katastralnej o nr [...];

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez uznanie, iż ustanowienie terenu ochrony stanowi realizację celu wywłaszczenia, podczas gdy ustanowienie formalnych ograniczeń w gospodarowaniu nieruchomością nie stanowi o jego realizacji;

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez uznanie, iż ustanowienie na nieruchomości terenu ochrony uniemożliwia dokonanie zwrotu nieruchomości, podczas gdy w myśl decyzji Urzędu Rejonowego w Krakowie z 30 grudnia 1992 r. w przedmiocie zwrotu działki nr [...] obj. KW [...], w dacie wydania decyzji znajdował się na obszarze ww. nieruchomości teren ochrony studni o którym mowa w decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 3 kwietnia 1967 r., jednak nie stanowił on przesłanki odmowy zwrotu;

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez uznanie, iż nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, podczas gdy cel wywłaszczenia nie został wskazany w decyzji wywłaszczeniowej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 23 stycznia 1956 r.;

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez uznanie, iż na nieruchomości skarżącego zrealizowany został cel wywłaszczenia określony w decyzji, podczas gdy decyzja wywłaszczeniowa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 23 stycznia 1956 r. jedynie pośrednio - przez odwołanie do podstawy ustawowej - wskazuje na cel wywłaszczenia w postaci "niezbędności realizacji narodowych planów gospodarczych".

W uzasadnieniu podkreślono, iż wniosek dotyczył dawnych parcel katastralnych nr [...] oraz [...], a działka ewidencyjna [...] wchodziła w skład także dawnej parceli katastralnej [...], lecz organy w odniesieniu do części działki [...] wchodzącej w skład ww. parceli [...] nie wypowiedziały się.

W zakresie realizacji celu wywłaszczenia wskazano, iż w decyzji w przedmiocie wydania pozwolenia wodno-kanalizacyjnego z 1967 r. wskazano jedynie na obszar nieruchomości, który powinien być eksploatowany w sposób zgodny z decyzją. Tym samym na tym obszarze nie zostały podjęte jakiekolwiek rzeczywiste, konkretne działania mające za cel realizację celu wywłaszczenia, a realizacja celu wywłaszczenia musi wiązać się z konkretnymi nakładami i zagospodarowaniem terenu. W tym przypadku na działce ewidencyjnej [...] obr. [...] wchodzącej w skład dawnych parcel katastralnych [...] oraz [...] - prócz wybudowania w roku 1968 r. studni głębinowej - nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, gdyż na przedmiotowej nieruchomości nie zostały poczynione jakiekolwiek nakłady. W konsekwencji ustanowienie strefy ochronnej nie stanowi przeszkody dla zwrotu nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n.. gdyż strefa ochronna w świetle ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, może znajdować się również na nieruchomości stanowiącej własność osób prywatnych. Zasadnym jest żądanie zwrotu nieruchomości przynajmniej w części znajdującej się poza wybudowaną studnią głębinową.

Orzeczenie o wywłaszczeniu nieruchomości z 23 stycznia 1956 r. powołuje się wyłącznie na podstawę prawna - art. 1. 10 i 21 dekretu o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych. W rezultacie organ nie mógł dojść do konkluzji, iż na nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia w przypadku, gdy cel wywłaszczenia nie został określony w przedmiotowej decyzji. W sprawie nie jest kwestią dyskusyjną możliwość "doprecyzowania" określonego w decyzji celu za pomocą innych dokumentów, lecz sposób jego pierwotnego (nie)określenia. W analogicznej decyzji z 23 stycznia 1955 r. (k. 82) o wywłaszczeniu nieruchomości - części działek [...] oraz [...], Organ wskazał, iż wywłaszczenie miało miejsce na rzecz Państwa - na cele Budowy Miasta Nowa Huta. W rezultacie, ze względu na brak oznaczenia w decyzji celu wywłaszczenia nieruchomości zasadnym jest orzeczenie o jej zwrocie, gdyż nigdy nie mogła nastąpić realizacja rzeczonego celu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych.

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Na wstępnie wskazać należy, że w 1997r. jedynie H. S. i Z. S. złożyli wniosek o zwrot na ich rzecz części działek nr [...] i [...] odpowiadających części wywłaszczonych parcel l. kat [...] i [...], który został rozpoznany w innym postępowaniu, w którym wydano decyzję z dnia 7 lipca 1997r. znak: [...] o odmowie zwrotu względem H. S. i Z. S.. Z kolei w kontrolowanym w niniejszej sprawie postępowaniu wniosek złożono w 2002r. i nie dotyczył on działki nr [...], lecz tylko działki ewidencyjnej nr [...]. Nadto względem działki nr [...], w skład której wchodziły dawne parcele katastralne nr [...] i nr [...], rozdzielono wniosek na dwie sprawy. Niniejsza sprawa dotyczy parceli nr [...], natomiast co do parceli nr [...] toczy się osobne postępowanie do sygn. [...] (postanowieniem z dnia 26 czerwca 2009r. nr [...] Wojewoda w związku z nabyciem działki przez Gminę Kraków, wyznaczył Starostę Krakowskiego do załatwienia sprawy zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. Nowa Huta m. Kraków, w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...] b. gm. kat. [...]). Zatem wbrew zarzutom rozdzielenie wniosku było zasadne i prawidłowe, nadto oznacza, iż w zakresie parceli l. kat. [...] sprawa się toczy i wniosek nie został, jak argumentowano w skardze, pominięty, co w efekcie ani nie umożliwia, ani nie utrudnia rozstrzygnięcie wniosku, ponieważ w każdym z tych postępowań badane są przesłanki do zwrotu względem poszczególnych dawnych parcel katastralnych.

Niezasadne są również zarzuty odnośnie ustalonego w decyzji celu wywłaszczenia i jego realizacji. W tym względzie wskazać należy, iż zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zwrot nieruchomości jest możliwy, gdy spełnione są równocześnie dwie przesłanki: 1. nieruchomość okazała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej 2. aktualny w chwili orzekania stan prawny nieruchomości nie stanowi przeszkody do jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi. Zgodnie zaś z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

W niniejszej sprawie sporne było czy zachodzą podstawy do zwrotu nieruchomości z powodu jej zbędności na cel wywłaszczenia. Podstawowym zarzutem skargi było zakwestionowanie ustalonego przez organy celu wywłaszczenia, jak i jego realizacji. W ocenie Sądu, skarżone organy w świetle prawidłowo i wyczerpującego zgromadzenia dowodów, zasadnie przyjęły, iż cel wywłaszczenia został określony jako realizacja narodowych planów gospodarczych z uwagi na orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 23 stycznia 1956 r. znak [...], z którego wprost wynika, iż przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 1, art. 10 i art. 21 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. R.P. Nr 27, poz. 197 i Nr 55, poz. 438). Istotne w tym względzie są zatem ustalenia odnoszące się do przyjęcia, iż pod pojęciem zawartym w orzeczeniu o wywłaszczeniu, a sformułowanym jako "realizacja narodowych planów gospodarczych", należy rozumieć kompleksową inwestycję dalszej rozbudowy Nowej Huty w kierunku centrum Krakowa. Z pozyskanego dokumentu pt. "Założenia projektowe budowy Miasta Nowa Huta, aktualizacja na dzień l maja 1955 r.", - opracowanego przez Dyrekcję Budowy Miasta Nowa Huta 30.04.1955 r.. - wynika, iż budowę miasta podzielono na 2 etapy I - realizacja do ul. K. , II - realizacja na terenach za ulicą K. (...). Podział ten uwarunkowany był istnieniem szczegółowo opracowanego planu generalnego MNH do ul. K. . Dla terenów za ul. K. ustalono się jedynie globalne wskaźniki bez lokalizacji a osiedla. Na podstawie załączonej do powyższego dokumentu schematycznej mapki ustalono, iż działka będąca przedmiotem niniejszego postępowania znajduje się na terenach od ul. K. w stronę centrum Krakowa, a więc na terenie II etapu realizacji miasta Nowa Huta, na którym planowano m.in. dalszą rozbudowę miasta w postaci bloków mieszkalnych wraz z infrastrukturą pomocniczo-techniczną - np. szkoły, przedszkola, parkingi itp. W szczególności na podstawie ww. planu z 1960 r. oraz ww. mapy ewidencyjnej, ustalono, iż przedmiotowa parcela l. kat. [...], znajdowała się na terenie rezerwowanym pod projektowany wodociąg i jego bezpośrednie otoczenie. Przedmiotowy wodociąg stanowił część rozległej sieci zapewniającej wodę pitną dla nowo powstającego miasta. W skład tej inwestycji wchodził cały szereg budowli poczynając od studni głębinowych, stacji uzdatniania wody, wodociągów, zbiorników wodnych itd. oraz strefy ochronnej tych budowli i urządzeń. Istotne jest także, iż w 1960 r. Miejskie Biuro Studiów i Projektów Budownictwa opracowało plan "Nowa Huta-Bieńczyce sieć wodociągowa dla osiedli: Mistrzejowice, Bieńczyce i Lotnisko - plan został sporządzony na podstawie pomiarów wykonanych przez [...] w roku 1959. Na powyższym planie przedstawiono: wodociągi, istniejące i projektowane, kanalizację, gazociągi istniejące i projektowane, c.o. o wysokich i niskich parametrach, sieci elektryczne, zbiorniki wody p. poż., awaryjne studnie wody pitnej, stacje wymienników ciepła oraz stacje trafo, jak również obiekty: przepompowni, chlorowni, zbiornika oraz istniejącego budynku zakładu wodociągów, stanowiące zwarty kompleks o szer. 38 m oraz dł. 149 m, od którego odchodzi sieć wodociągów. Z uwagi na to cel wywłaszczenia o ile sformułowany został dość ogólnie, został przyjęty prawidłowo i nie sposób uznać, iż nie został określony w decyzji wywłaszczeniowej. Cel ten uwzględnia realia prawne i historyczne związane ze skalą inwestycji jaką była budowa Miasta Nowa Huta, która stanowiła przedsięwzięcie o niespotykanej w tamtym okresie skali oraz unikatowe nawet w kontekście unormowań powołanego dekretu z 26 kwietnia 1949 r. właśnie z uwagi na rozmiar tego przedsięwzięcia (obszar wywłaszczeń obejmował 1096 ha) przeważnie o charakterze rolniczym o niskim stopniu zurbanizowania, na budowę miasta od podstaw poczynając od całej infrastruktury, budynków mieszkalnych oraz usługowych, szkół, a kończąc na terenach przeznaczonych na rekreację. Przedsięwzięcie to z uwagi na rozmiar było realizowane etapami. Zarówno na etapie projektowania jak i realizacji wprowadzano modyfikacje i uszczegółowienia, nie mniej dokonywano tego w ramach realizowanego celu jakim była budowa miasta Nowa Huta, zaś w licznych publikacjach historycznych niejednokrotnie znaleźć można informacje o tym, że prace w terenie prowadzone były początkowo na podstawie ogólnych założeń, zaś konkretne plany wykonawcze powstawały "na bieżąco", tj. w toku prowadzonych robót budowlanych.

W zakresie zaś przyjętej realizacji tego celu istotne było, co organy prawidłowo oceniły, iż mieściła się ona w zakresie budowy infrastruktury niezbędnej do jego prawidłowego funkcjonowania, konkretnie sieci wodociągowej - przedmiotowa parcela l. kat. [...], obejmowała część obszaru pod ciąg budowli poczynając od studni głębinowych, stacji uzdatniania wody, wodociągów, zbiorników wodnych itd. oraz strefy ochronnej tych budowli i urządzeń - na przedmiotowej części działki nr [...] znajdowała i zresztą nadal znajduje się czynna studnia głębinowa, co nie było kwestionowane przez skarżącego, a z istnieniem studni, bezpośrednio związane jest umiejscowienie wodociągów rozprowadzających wodę, które jednakże nie mogły być z natury rzeczy widoczne na zdjęciach lotniczych, jako wbudowane pod powierzchnię ziemi. Na podstawie pisma MPWiK w Krakowie z dnia 8 lutego 2002 r. znak [...], ustalono, iż na przedmiotowej działce w roku 1968 została wybudowana studnia głębinowa M-I9a, umiejscowiona centralnie. Jak wynika z kolejnego pisma MPWiK w Krakowie z dnia 30 września 2009 r. znak [...]: studnia wykonana była na wniosek MP-WiK w Krakowie, decyzją Prezydium. Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 3 kwietnia 1967 r. znak [...] MPWiK uzyskało pozwolenie wodno-kanalizacyjne na eksploatowanie tej studni. Jak wyżej wskazano w tak określonym celu wywłaszczenia nie jest konieczne, aby na danej nieruchomości szczegółowo ustalić powstanie konkretnego obiektu związanego z daną infrastrukturą miasta. Niezbędne jest, aby wchodziła ona w większą zorganizowaną całość i była z nią funkcjonalnie związana. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że sporna nieruchomość wchodziła w skład takiego terenu, a funkcjonalne połączenie zostało prawidłowo ustalone (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. I OSK 1928/16). Wykonanie na przedmiotowej nieruchomości studni głębinowej z którą związana była określona infrastruktura wodociągowa, stanowiło realizację celu wywłaszczenia opisanego wyżej, które jak wynika z materiału dowodowego powstało w terminach określonych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Okoliczność, iż w późniejszym okresie studnia wraz z infrastrukturą wodociągową nie funkcjonowała, lub występowało inne zagospodarowanie terenu nie ma znaczenia dla stwierdzenia, czy na danej nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia, gdyż zgodnie z przepisami u.g.n. i orzecznictwem sądów administracyjnych przesłanką wystarczającą do uznania, realizacji celu wywłaszczenia na danej nieruchomości jest fakt jego osiągnięcia w przeszłości. W tym zakresie wypowiedział się również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt P 12/11 (OTK-A 2012/11/135, Dz.U.2012/1472), w którym to orzekł, że art. 137 ust. 1 u.g.n. w zakresie, w jakim nie uznaje za zbędną nieruchomość, na której w terminach wskazanych w tym przepisie zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a następnie nieruchomość tę przeznaczono na realizację innego celu, nie jest niezgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W świetle powyższego ocena, czy w dobie aktualnego stanu rozwoju technicznego infrastruktury wodno-kanalizacyjnej istnieje potrzeba utrzymywania studni głębinowych, czy też nie, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Powyższe dotyczy również podnoszonej w skardze kwestii braku konieczności zapewnienia strefy ochronnej, czy jej zorganizowania na działce prywatnej.

Nadto okoliczność, iż w zakresie innej nieruchomości sąsiedniej orzeczono zwrot, nie jest w ocenie Sądu wiążąca, gdyż jak wynika z tej decyzji, na przedmiotowej nieruchomości znajdowały się jedynie ogródki działkowe.

Brak jest więc podstaw do przyjęcia zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia, co prowadzi do oddalenia skargi w oparciu o art. 151 p.p.s.a.