Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 833/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-10-07 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 245  par. 3,  art. 246  par. 2  pkt 2,  art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryka Łysikowska po rozpoznaniu w dniu 7 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. z/s w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od gier za sierpień 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.


UZASADNIENIE

Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą m.in. w branży gier losowych i zakładów wzajemnych. Wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wniosła o zwolnienie od kosztów jego poniesienia. W uzasadnieniu wywodziła, że ubiegły rok zamknęła stratą 2.494.682,97 zł, zaś nowe regulacje dotyczące gier na automatach o niskich wygranych zwiększyły obciążenia fiskalne o 277,8% w stosunku do ponoszonych uprzednio na zasadach sprzed nowelizacji przepisów. Skarżąca podjęła próby zrównoważenia obciążeń podatkowych, poprzez obniżenie kosztów funkcjonowania firmy, redukując je z kwoty 42.548.449,58 zł w 2009 r. do 29.590.804,36 zł w 2010 r. Trudności finansowe potęguje wstrzymanie wydawania nowych zezwoleń na prowadzenie działalności w branży gier oraz wygasanie i nieprzedłużanie już posiadanych, w 2010 r. wygasły i nie zostały przedłużone zezwolenia w [...] punktach gier, w bieżącym roku wygasną zezwolenia na kolejne [...] punktów. Pogarszającą się kondycje spółki obrazuje fakt, że wg danych na 31 grudnia 2009 r. w 2009 r. strona prowadziła działalność w [...] punktach gier, w 2010 r. już tylko w [...], zaś na koniec maja 2011 r. liczba ta wynosiła [...].

Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wysokość kapitału zakładowego lub środków finansowych spółki wynosiła 2.366.820 zł, wartość środków trwałych – 4.167.575,15 zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy (2012) – 2.494.682,97 zł. Stan na rachunku bankowym, prowadzonym przez Bank A w B., na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 5.913,17 zł. Do wniosku o prawo pomocy strona załączyła bilans oraz rachunek zysków i strat za 2012 r., wykazujący przychód netto 16.451.170,26 zł, kapitał własny 7.444.397,81 zł, wartość należności krótkoterminowych – 1.259.608,71 zł, a zobowiązań krótkoterminowych – 2.294.143,82 zł. Załączono też wydruk z ww. rachunku bankowego z historią operacji z [...] maja 2013 r.

Z dokumentów nadesłanych na żądanie Referendarza sądowego wynikało, że do końca czerwca 2013 r. strona odnotowała przychód netto w kwocie 7.049.323,22 zł i poniosła stratę w wysokości 93.829,69 zł Przedłożone zostały wydruki historii trzech rachunków bankowych: dwóch prowadzonych w C i jednego w D, z których tylko na ostatnim rachunku brak operacji bankowych. Pozostałe dwa rachunki są wykorzystywane do bieżącej działalności gospodarczej. Wynika z nich, że strona uzyskuje przychody m.in. z najmu lokali. Jako fakt znany z urzędu przyjęto, że

strona wniosła skargi w dwudziestu sześciu sprawach o sygn. I SA/Wr 833-858/13 od których łączny wpis wynosi 15.552 zł.

Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2013 r. Referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu podał, że przedstawione przez stronę fakty i dokumenty wskazują, że ma ona możliwość zgromadzenia środków na opłacenie kosztów sądowych, zawracając uwagę na stale odnotowywane przychody, znaczącą wysokość kapitału zakładowego (7.000.000. zł) oraz prowadzenie działalności w innym zakresie – wynajmu lokali. Dostrzegł też, że strona we wniosku nie podała wszystkich danych dotyczących jej sytuacji finansowej, nie przedstawiając wydruku rachunku bankowego w Banku A w B.

W sprzeciwie od ww. postanowienia strona zarzuciła naruszenie prawa materialnego – art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), poprzez uznanie, że nie zostały spełnione powołane w tym przepisie przesłanki zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych w części. Domagała się uwzględnienia sprzeciwu poprzez przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. W uzasadnieniu wywodziła, że jej sytuacja finansowa jest trudna, majątek nie może zostać spieniężony – stanowią go głównie automaty do gier eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia licencji, które nie będą podlegały przedłużeniu, w rezultacie nie ma popytu na ww. urządzenia. Ewentualne wyzbycie się ww. majątku miałoby natomiast charakter nieodwracalny, co uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Tezy te strona poparła orzecznictwem sądowym. Końcowo podkreślała, że prowadzi analogiczne spory przed innymi sądami administracyjnymi i nie jest w stanie uiścić wpisu w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem intencją wnioskodawcy w niniejszej sprawie było uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu okoliczności uzasadniających wniosek spoczywa na stronie zwracającej się o takie prawo, zaś rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, rozpoznający wniosek nie musi się przychylić do zgłoszonego żądania, a jedynie może przyznać to prawo jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba. Ponadto osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (zob. postanowienie NSA z 15 kwietnia 2008 r. , sygn. II OZ 318/08, LEX nr 479111).

Istotne jest również zastrzeżenie, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. (postanowienie NSA z dnia 29 maja 2013 r. sygn. akt II OZ 419/13 LEX 1319097). Nie bez przyczyny instytucja przyznania prawa pomocy w literaturze prawa określana jest prawem ubogich i ma zapewnić dostęp do sądu tym podmiotom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (co odnosi się do osób fizycznych) bądź gdy wykażą, że nie mają żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub nie mają dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (co odnosi się do osób prawnych).

W ocenie Sądu, strona nie przedstawiła okoliczności pozwalających na przyjęcie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Podkreślenia wymaga, że na dzień rozpoznawania sprzeciwu obciążenia wynikające ze wszystkich spraw, które wniosła ona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wynosiły 15.552 zł. i taką też wartość brał pod uwagę Sąd rozpoznając niniejszą sprawę.

Przedstawiony przez stronę materiał dowodowy oraz argumentacja wskazuje, że spółka ma możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. Nie niweluje tego fakt zamknięcia ostatniego roku podatkowego stratą, bowiem na uwagę zasługuje wysokość osiągniętych przychodów (netto 16.451.170,26 zł). Pokaźna jest także wartość kapitału własnego - 7.444.397,81 zł. Warto także odnotować, że po stronie kosztów uzyskania przychodów znajdują się wartości w postaci odpisów amortyzacyjnych (w kwocie 2.027.607,58 zł) a zatem są to jedynie pozycje księgowe, które wpływają na ostateczny wynik finansowy. Znajdujące się w ww. zapisach wartości nie przekonują o niewypłacalności strony czy utracie zdolności kredytowej, co przesądza, że jest ona w stanie ponieść koszty postępowania sądowego. Ważne jest także, iż wpis od skargi w postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwykle stanowi najwyższą kwotę, a pozostałe to opłata kancelaryjna i wpis od skargi kasacyjnej. Nie są to zatem wieloletnie obciążenia finansowe, które mogłyby mieć wpływ na pogarszającą się sytuację Spółki. Również w jej aktualnej kondycji finansowej opłacenie kosztów sądowych nie spowoduje paraliżu jej działalności. Przedstawiony materiał dowodowy wskazuje też, że działalność strony nie ogranicza się jedynie do branży gier, ale jak wynika z wydruków rachunków bankowych strony uzyskuje ona także wpływy z najmu licznych lokali.

Wszystko to przekonuje, że skarżąca jest w stanie opłacić koszty sądowe w niniejszej sprawie, nawet przy jednoczesnym obowiązku ich ponoszenia w pozostałych dwudziestu sześciu sprawach.

Twierdzenia tego nie mogą zmienić argumenty strony wskazujące na brak możliwości pozyskania środków ze sprzedaży posiadanego majątku. Zabieg taki nie jest w ocenie Sądu konieczny, wobec możliwości pozyskania ww. środków w inny sposób, np. poprzez pożyczkę lub kredyt, po drugie, jak wskazano, strona posiada także inny majątek, np. lokale będące przedmiotem najmu. Wybór sposobu zaspokojenia należności w postaci kosztów wpisu sądowego należy do strony i musi być postrzegany jak każda inna decyzja gospodarcza.

Także fakt ograniczania prowadzonej działalności gospodarczej nie jest elementem ważącym w tej sprawie, gdyż badana jest aktualna, a nie przyszła sytuacja strony, która zawsze może okazać się inna od przewidywanej. Ograniczając zatem zakres oceny do ujawnionych i istniejących okoliczności stwierdzić trzeba, że żądanie spółki nie znajduje uzasadnienia. W istocie rzeczy prawo pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązków ponoszenia kosztów postępowania sądowego powinno się sprowadzać wyłącznie do przypadków, w którym zdobycie przez stronę środków do sfinansowania udziału w tym postępowaniu jest niemożliwe (zob. postanowienie z 9 marca 2009 r. WSA we Wrocławiu sygn. akt II SAB/Wr 32/08, LEX nr 603148).

W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie strona ma możliwość zgromadzenia odpowiednich środków. Zatem ocena sytuacji skarżącej w powiązaniu z przedłożoną dokumentacją daje uprawnienie do oceny, że spółka nie spełnia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.