Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 662/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Wasilewska, Sędzia WSA Jolanta Bożek, Asesor WSA Joanna Gierak (spr.), Protokolant Anna Lew-Starowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2007 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne; uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 22 grudnia 2006 r., wniesionej przez J. G. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

J. G. pismem z 13 lipca 2006 r., powołując się na przepis art. 28 ust. 3a, w tym również w zw. z art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), oraz na § 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z prośbą o umorzenie zaległości z tytułu składek, w stosunku do których był płatnikiem, na własne ubezpieczenie społeczne za okres od maja 1999 r. do września 2000 r. wraz z odsetkami za zwłokę, i na własne ubezpieczenie zdrowotne za okres od czerwca do listopada 1999 r. oraz od stycznia do września 2000 r. również wraz z odsetkami za zwłokę. W uzasadnieniu wniosku podał, iż od stycznia 1999 r. do listopada 2000 r. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą. Uzyskiwane z działalności dochody były nie wystarczające na pokrycie wszystkich składek. Taki stan rzeczy spowodowany był chorobą [...] żony, która w tym czasie posiadała orzeczenie lekarskie o całkowitej niezdolności do pracy. Niski dochód z działalności gospodarczej stanowił główne źródło utrzymania rodziny. W listopadzie 2000 r. zaawansowanie choroby żony wnioskodawcy stało się podstawową przyczyną likwidacji przez niego działalności gospodarczej. Po śmierci żony w maju 2001 r., zainteresowany utrzymuje się z renty rodzinnej przyznanej mu decyzją ZUS z [...] Oprócz tej renty, jak oświadczył, nie uzyskuje żadnych innych dochodów. W konsekwencji nie jest w stanie uregulować ciążących na nim zaległości wobec ZUS przy jednoczesnym zapewnieniu zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Dodał także, że nie posiada majątku trwałego, którego ewentualna sprzedaż zmieniłaby zaistniały stan rzeczy. Do wniosku J. G. załączył szereg dokumentów celem jego potwierdzenia, m.in. dotyczących choroby żony oraz zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z [...] o wysokości uzyskiwanych przez niego dochodów w latach 1999 - 2005.

Na wezwanie organu wnioskodawca w dniu 27 lipca 2006 r. złożył dodatkowe dokumenty, tj. załącznik do wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, w którym wskazał, iż jego dochód z renty rodzinnej wynosi [...] netto, natomiast miesięczne wydatki z tytułu czynszu, energii elektrycznej i dostawy gazu - 520,08 zł, tym samym dochód netto po uwzględnieniu wszystkich stałych wydatków wynosi [...] miesięcznie. Na potwierdzenie ww. stanu faktycznego przedłożył dowód opłaty czynszu i faktury za energię elektryczną oraz dostawę gazu.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu [...] wydał decyzję, którą odmówił umorzenia należności z tytułu określonych składek wraz z odsetkami oraz kosztami, w łącznej kwocie 15.337,18 zł. W sentencji decyzji organ powołał przepis art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 2 i art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. W uzasadnieniu na wstępie wyjaśnił, iż w myśl art. 28 ust. 3a wymienionej powyżej ustawy, należności z tytułu składek, w tym odsetki za zwłokę, koszty upomnienia i opłata dodatkowa, mogą być umorzone tylko za osoby ubezpieczone będące jednocześnie płatnikami składek oraz w uzasadnionych przypadkach, które określa rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W niniejszej sprawie, jak stwierdził organ, uzasadniony przypadek, o którym mowa w wymienionym rozporządzeniu, nie wystąpił. "Gospodarstwo domowe J. G. składa się z jednej osoby. Uzyskiwany dochód po potrąceniu egzekucyjnym w wys. [...] wynosi [...], z tego dokonuje stałe wydatki w postaci: czynszu w wys. 409,75 zł; opłaty za energię elektryczną w wys. 54,78 zł oraz gazu w wys. 55,55 zł". Dłużnik nie wykazał też, aby przechodził jakąkolwiek chorobę, a egzekucja jest skuteczna. W dniu 21 lipca 2006 r. zostało zajęte świadczenie emerytalno-rentowe, z którego to tytułu są dokonywane co miesiąc wpłaty na poczet zadłużenia w kwocie około 179,68 zł. Podsumowując organ stwierdził, iż w niniejszym przypadku wnioskodawca, zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie wykazał w pełni swojego ważnego interesu w tym aby umorzyć mu należności w części przypadającej od osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek, w szczególności nie wykazał, że dalsze regulowanie ww. należności w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego lub w ramach układu ratalnego stanowiłoby niemożliwe do udźwignięcia obciążenie finansowe i wiązało się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych rodziny.

Pismem z 17 października 2006 r. J. G.zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz wniósł o uchylenie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] i umorzenie zaległości z tytułu podanych składek. W uzasadnieniu wniosku zainteresowany podniósł, iż fakt, że w wyniku dokonanego zajęcia Zakład pozyskuje miesięcznie środki w kwocie 179,68 zł, pozostaje dla sprawy o tyle bez znaczenia, że zgodnie z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych umorzenie należności może nastąpić pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Z treści tego przepisu wynika jednocześnie, że przy ocenie istnienia przesłanek do umorzenia zaległości z tytułu składek brać należy pod uwagę, czy zobowiązany jest w stanie przy swojej sytuacji finansowej i rodzinnej uregulować ciążące na nim zaległości. Cóż bowiem z tego, jak zauważyła strona, że tak jak w rozpatrywanej sprawie, w wyniku zastosowania środka egzekucyjnego pozyskiwane są środki, skoro równocześnie dochód jaki uzyskuje zainteresowany po potrąceniu jest niewystarczający do pokrycia nawet tak podstawowych wydatków jak czynsz oraz opłaty za dostawę energii i gazu. Trudno w tej sytuacji uznać, aby organ miał rację uważając, że regulowanie należności w ramach postępowania egzekucyjnego nie pozostaje w kolizji z możliwością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Następnie J. G. zauważył, iż ZUS nie wziął pod uwagę w ogóle okoliczności, ze względu na które powstały zaległości w opłacaniu składek. Tymczasem, jak stwierdził, miały one niewątpliwie istotne znaczenie w rozpatrywanej sprawie. W tym miejscu zwrócił uwagę na przepis § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Na koniec zainteresowany podniósł, iż organ zaskarżoną decyzją z [...] odmówił umorzenia również kosztów egzekucyjnych, o których to umorzenie nie występował, i do których przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie mają zastosowania. W tym zakresie właściwy też jest inny organ.

Decyzją z [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż przy ponownym rozpatrywaniu sprawy umorzenia przede wszystkim wzięto pod uwagę ewentualny ważny interes wnioskodawcy. Wyjaśnił, iż ważny interes dłużnika wystąpi w szczególności wówczas, gdy po uiszczeniu raty na poczet spłaty zadłużenia lub po dokonanym potrąceniu egzekucyjnym osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi dla zachowania podstawowych potrzeb życiowych (wyżywienie, utrzymanie mieszkania, ubranie oraz inne, np. związane z koniecznością wykupu leków). W niniejszym przypadku, zdaniem organu, taka okoliczność nie występuje, gdyż dłużnik jest w stanie zaspokoić podstawowe potrzeby życiowe swojej jednoosobowej rodziny. Stwierdzając powyższe organ miał na uwadze dochody strony w kwocie [...] miesięcznie, oraz potrącenie egzekucyjne wynoszące około 180 zł miesięcznie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa ZUS, J. G. wniósł o jej uchylenie w całości ze względu na naruszenie art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż stanowisko organów administracyjnych w sprawie bezsprzecznie rozmija się z zebranym materiałem dowodowym. Zauważył, iż twierdzenia Prezesa ZUS nie były poparte żadną merytoryczną argumentacją. W szczególności trudno się zgodzić ze stanowiskiem, jakby osiągany dochód po potrąceniu egzekucyjnym wystarczał na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych, w sytuacji gdy z prostego rachunku matematycznego wynika, że jest on niższy niż wydatki ponoszone tytułem czynszu, energii elektrycznej i dostaw gazu. Podobna sytuacja w ocenie skarżącego miała miejsce w przypadku wywodów dotyczących faktycznych możliwości ratalnej spłaty zaległości. Opieranie zatem decyzji na tak ustalonym stanie faktycznym rodzi uzasadnione zastrzeżenia co do rzetelności przeprowadzonego postępowania. Skarżący zaznaczył też, iż część podnoszonej przez niego argumentacji, została przez organ przemilczana. W szczególności Prezes ZUS nie odniósł się w żaden sposób do okoliczności choroby żony zainteresowanego. Na koniec zauważył, iż organy orzekające w sprawie poszerzyły zakres postępowania o koszty egzekucyjne. Podniósł przy tym, iż z tego powodu orzeczenie Prezesa ZUS narusza przepisy regulujące zasady umarzania kosztów egzekucyjnych, zwłaszcza art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jednocześnie zaznaczył, iż do wydawania rozstrzygnięć w tej kwestii nie jest uprawniony Prezes ZUS a dyrektor izby skarbowej.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie. W treści tego pisma procesowego organ przyznał, że w części dotyczącej kosztów postępowania egzekucyjnego decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, wobec czego wniósł o utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odmowy umorzenia składek wraz z odsetkami za zwłokę i oddalenia w tej części wniesionej skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269).

Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione.

Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), dalej: u.s.u.s., doszedł do przekonania o konieczności uchylenia skarżonej decyzji jako wydanej z istotnym naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., a w konsekwencji również z naruszeniem art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co czyniło zasadnym uwzględnienie skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Przed wskazaniem przyczyn uchylenia zaskarżonego orzeczenia zważyć należy, iż zgodnie z art. 28 ust. 1 i ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziano natomiast możliwość umorzenia należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Z kolei w myśl art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29 tej ustawy. Natomiast przepisy o umarzaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się odpowiednio do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także do składek na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 u.s.u.s.).

Postępowanie poprzedzające wydanie przez Zakład decyzji w przedmiocie umorzenia należności prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, o czym stanowi art. 180 § 1 tegoż kodeksu. Dotyczy to również postępowania odwoławczego od tych decyzji, prowadzonego przez Prezesa Zakładu. Zgodnie bowiem z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnoszonego od decyzji Zakładu do Prezesa Zakładu, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w k.p.a.

W niniejszej sprawie, skarżący inicjując postępowanie pismem z 13 lipca 2006 r. wniósł o umorzenie należności z tytułu składek ze względu na swoją trudną sytuację materialną i rodzinną, powołując się przy tym wyraźnie na przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. Zgodnie z § 3 ust. 1 wymienionego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Przytoczona regulacja prawna, posługująca się sformułowaniem: "może umorzyć", należy do sfery uznania administracyjnego, a to oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Podkreślić jednak trzeba, że uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia organu od obowiązku przeprowadzenia prawidłowego postępowania oraz wydania decyzji spełniającej wymogi określone w przepisach art. 107 k.p.a. Wręcz przeciwnie, organ prowadząc postępowanie w wyniku, którego ma zostać wydana decyzja uznaniowa ma obowiązek wypełnić zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Dokonana w postępowaniu ocena dowodów w oparciu o art. 80 k.p.a. nie może nosić cech dowolności. Wszelkie zaś istotne dla sprawy ustalenia i wnioski winny zostać zawarte w motywach podjętego rozstrzygnięcia.

Niezbędny zakres postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie określał w znacznej mierze (z uwagi na treść wniosku wszczynającego to postępowanie), przepis § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Skoro przepis ten jako przesłankę umorzenia składek wskazuje okoliczność negatywnego wpływu zapłaty zaległych składek na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych ubezpieczonego i jego rodziny, to organ orzekający miał obowiązek szczególnie wnikliwego wyjaśnienia sytuacji majątkowej skarżącego i ustalenia, czy zapłata składek wraz z odsetkami za zwłokę rzeczywiście może zagrozić jego egzystencji.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Prezes ZUS stwierdził, iż dłużnik, którego dochód miesięczny wynosi [...] miesięcznie przed potrąceniem egzekucyjnym w wys. około 180 zł, jest w stanie zaspokoić podstawowe potrzeby życiowe swojej jednoosobowej rodziny. Stwierdzając powyższe organ nie wyjaśnił jednak, na jakim materiale dowodowym oparł dokonaną w sprawie ocenę stanu faktycznego. Nie przedstawił ani w sposób pełny poczynionych ustaleń faktycznych, ani też nie odniósł się do zgromadzonych w toku postępowania dowodów oraz argumentacji strony prezentowanej chociażby we wniosku inicjującym postępowanie o umorzenie zaległości wobec ZUS, czy też we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w tym przedmiocie.

W tym miejscu Sąd dostrzega, iż w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji Zakładu z [...] skarżący we wniosku z 13 lipca 2006 r., w załączniku do tego wniosku z 27 lipca 2006 r. oraz w piśmie procesowym z 9 sierpnia 2006 r. wskazywał na swoją trudną sytuację materialną. Podał, iż jego jedynym źródłem dochodu jest renta rodzinna wynosząca [...]netto. Oświadczył, iż nie ma żadnego majątku, który mógłby zbyć i spłacić powstałe zadłużenie. Podał też, że jego wydatki z tytułu czynszu, opłaty za dostawę energii elektrycznej oraz gazu wynoszą 520,08 zł miesięcznie. Na potwierdzenie tego złożył dowód opłaty czynszu i faktury za energię elektryczną oraz gaz. W ten sposób wykazał, iż ponosząc jedynie te wymienione opłaty, na miesięczne utrzymanie pozostaje mu kwota 98,74 zł. Należy też zaznaczyć, iż przy piśmie z 13 lipca 2006 r. zainteresowany złożył także inne dokumenty, w tym zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. celem potwierdzenia swoich dochodów uzyskiwanych począwszy od 1999 r.

Dokumenty złożone przez stronę jak i jej wyjaśnienia zawarte w składanych pismach procesowych stanowią materiał dowodowy w sprawie, którego organ orzekający nie mógł pominąć, wręcz przeciwnie obowiązany był się do niego odnieść i dokonać jego oceny pod względem wiarygodności, mocy dowodowej a w efekcie i wpływu na wynik sprawy, dając temu wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Natomiast z uzasadnienia skarżonego orzeczenia zupełnie nie wynika, aby dowody te oraz okoliczności z nich wynikające zostały przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez organ uwzględnione. Dlatego też za słuszne Sąd uznał stanowisko skarżącego, iż podnoszone przez Prezesa ZUS twierdzenia nie były poparte żadną merytoryczną argumentacją, oraz że pozostawały w sprzeczności z materiałem dowodowym. Trudno bowiem na podstawie powyżej przytoczonych okoliczności przyjąć, iż środki finansowe, które pozostają skarżącemu po potrąceniu egzekucyjnym na miesięczne utrzymanie, są wystarczające do zaspokojenia jego podstawowych potrzeb, skoro nie wystarczają one nawet na pokrycie ww. opłat.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podnosiła ten argument, zauważając, iż "dochód jaki uzyskuje po przedmiotowym potrąceniu jest niewystarczający do pokrycia nawet tak podstawowych wydatków jak czynsz oraz opłaty za dostawę energii elektrycznej i gazu." Zaznaczyła przy tym, iż dochód po potrąceniu egzekucyjnym wynosi 439,14 zł, a wydatki 520,08 zł. Prezes ZUS w swojej decyzji nie odniósł się do zarzutów strony zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zupełnie pominął powyższą argumentację zainteresowanego, jak również nie uznał za konieczne ustosunkować się do pozostałych zarzutów w tym piśmie przedstawionych. Nie odniósł się do okoliczności związanych z chorobą [...] żony skarżącego i braku ich rozważenia -co zarzucił skarżący- w kontekście § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Nie wyjaśnił też zakresu niniejszego postępowania, które strona kwestionowała i które -zgodnie z jej żądaniem- miało dotyczyć tylko zaległych składek wraz z odsetkami za zwłokę, bez kosztów egzekucyjnych.

Nadto Sąd zaznacza, iż wydatki, które strona udokumentowała w postępowaniu administracyjnym, nie są jedynymi kosztami związanymi z jej utrzymaniem. Oczywistym bowiem jest, że strona musi ponosić także choćby koszty wyżywienia i ubrania. Brak należytych ustaleń również i w tym względzie stoi w oczywistej sprzeczności z określonym w art. 7 k.p.a. obowiązkiem prowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego w zakresie stanu faktycznego mającego znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Konkludując, w ocenie Sądu, z uzasadnienia skarżonej decyzji nie wynika aby organ w sposób kompleksowy rozważył wszystkie okoliczności związane z sytuacją majątkową i rodzinną skarżącego, a więc związane z przesłanką umorzenia zawartą -w szczególności- w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Nie można bowiem uznać za spełniający ten wymóg wskazania tylko części istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, a następnie sformułowanie wniosków w istocie oderwanych od tych okoliczności i zgromadzonego materiału dowodowego, bądź niemających dostatecznego w nich potwierdzenia. Uzasadnienie musi być pełne, spójne i logiczne, a takowych cech uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera. Zdaniem Sądu naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia faktycznego decyzji, jakiego w rozpoznanej sprawie dopuścił się Prezes ZUS, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Właściwe uzasadnienie prawne i faktyczne stanowi ważny element każdej decyzji administracyjnej. Uzasadnienie decyzji stanowi integralną jej część i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym określonej w art.11 k.p.a. zasady przekonywania. W uzasadnieniu faktycznym organ powinien wskazać te fakty, które przemawiają za podjętym przez organ rozstrzygnięciem. Uzasadnienie prawne decyzji winno zawierać wskazanie przepisów prawa z przytoczeniem ich treści i chodzi tutaj o przepisy prawa, które regulują skutki prawne faktów wymienionych w uzasadnieniu faktycznym (por. Cz. Martysz /w:/ G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Postępowanie Administracyjne ogólne, Warszawa 2003, s. 663 i nast., a także wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1983 r., sygn. akt I S.A. 178/83, ONSA 1983, Nr 1, poz. 51). W przypadku decyzji uznaniowych, a do takich zaliczają się decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, uzasadnienie decyzji stanowi tę jej część, która ma szczególne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przy działaniu w ramach uznania administracyjnego przepis prawa materialnego przyznaje organowi prawo wyboru rozstrzygnięcia sprawy spośród przynajmniej dwóch możliwych rozstrzygnięć. W przypadku wniosków o umorzenie składek będą to umorzenie składek bądź odmowa ich umorzenia, a zatem rozstrzygnięcia o treści diametralnie różnej. Ze względu na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, przy niewłaściwym uzasadnieniu decyzji uznaniowej, z samego przepisu prawa oraz istniejącego w sprawie stanu faktycznego nie można wywieść jednoznacznej oceny, czy decyzja organu jest prawidłowa w zakresie samego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony, a zatem czy jest prawidłowa w aspekcie materialnym. Wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej nie pozwala na stwierdzenie, czy przy jej wydaniu organ nie dopuścił się dowolności oraz zaniechania przy dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. Z tych względów wady uzasadnienia decyzji uznaniowych należy uznać za naruszenia przepisów prawa procesowego, które mają istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej, które nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że rozstrzygnięcie organu jest rozstrzygnięciem opartym na obowiązujący przepisach oraz stwierdzonym w oparciu o rzetelne dowody, stanie faktycznym zaistniałym w danej sprawie, który odpowiada stanowi faktycznemu określonemu w przepisach prawa mających zastosowanie w sprawie, nosi wszelkie cechy rozstrzygnięcia dowolnego nieopartego na przepisach prawa. Takie uzasadnienie decyzji jest w sposób oczywisty sprzeczne z określoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji.

Z tych wszystkich względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7 - 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd wskazuje, iż w ponownie prowadzonym postępowaniu, poza koniecznością wyeliminowania powyższych wadliwości w rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy, ocena zebranych w sprawie dowodów powinna odbyć się stosownie do dyspozycji art. 80 k.p.a. Uzasadnienie decyzji winno natomiast odpowiadać rygorom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., dając jasny obraz motywów rozstrzygnięcia.

Podkreślić przy tym należy, iż ustawodawca przewidział również częściowe umarzanie należności, zarówno co do poszczególnych składek, jak i samych odsetek. Zatem ponownie podejmując decyzję w sprawie należy także i taką ewentualność rozważyć, szczegółowo ją uzasadniając.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzekł jak w sentencji.