Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SAB/Sz 109/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1764
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Woźniak po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 października 2018 r. sprawy ze skargi K. B. na bezczynność Inspektor Sanitarny w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. w rozpoznaniu wniosku K. B. z dnia [...] r. o udostępnienie informacji publicznej, II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. w pozostałym zakresie oddala skargę, IV. zasądza Inspektor Sanitarny na rzecz skarżącej K. B. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 14.09.2017 r. wpłynął do Inspektor Sanitarny (dalej "Organ") wniosek K. B. (dalej: "Strona", "Skarżąca") – na podstawie art. 2 w związku z art. 14 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112, poz. 1198 ze zm. – dale w skrócie "u.d.i.p.") - o udostępnienie informacji publicznej przez udzielenie odpowiedzi na 17 pytań, tj.:

1. ile zostało odnotowanych niepożądanych odczynów poszczepiennych – dalej: "NOP" dotyczących szczepień przeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus Influenze, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince i różyczce ?;

2. jaki charakter miały odnotowane NOP ? (z prośbą o odpowiedź z podziałem na ilości i rodzaje – w zakresie pytania 1 oraz 2) ?;

3. czy zostały odnotowane przypadki śmiertelne ?;

4. brak pytania;

5. proszę o podanie składu ww. szczepionek (m.in. tiomersal, aluminium, możliwe zanieczyszczenia wirusowe i inne) i wyjaśnienie wpływu tych składników na organizm dziecka oraz możliwych reakcji alergicznych osobno dla każdej szczepionki;

6. proszę o informację, które ze szczepionek zostały wyprodukowane w oparciu o linie komórkowe z aborcji;

7. w jaki sposób i przez kogo jest ustalana aktualna sytuacja epidemiologiczna na terytorium Polski, w oparciu o którą jest opracowywany Program Szczepień Ochronnych na dany rok ?;

8. czy w Polsce przeprowadza się badania nowonarodzonych dzieci w celu stwierdzenia czy dziecko narodziło się z wrodzoną obniżoną odpornością? (Stwierdzenie wrodzonego lub nabytego niedoboru odporności stanowi przeciwwskazanie do szczepienia) ?;

9. czy rejestr NOP prowadzony przez Państwa instytucję podlega kontroli sądowej? Jeśli tak to jaki sąd jest władny, jeśli nie, to proszę o wyjaśnienie z jakiego powodu nie podlega kontroli ?;

10. czy stwierdzenie ciężkiego NOP powoduje skutki prawne (np. konieczność wycofania partii szczepionki) ?;

11. z jakiej statystyki wynikają dane, którymi Państwo dysponują ?;

12. od którego roku dane te są gromadzone ?;

13. czy w innych krajach Unii Europejskiej szczepienia, do których Państwo wzywacie, mają charakter obowiązkowy ? Jeśli nie, to w których są dobrowolne ?;

14. czy w związku z przystąpieniem Polski do UE w roku 2004 i obowiązującą w ramach UE zasadą swobody przepływu osób ogłoszono epidemie chorób, co do których w krajach UE szczepienia są dobrowolne ?;

15. wedle Światowej Organizacji Zdrowia wyszczepialność na [...] nie przekracza 50%, zaś od 11.06.2017 r. obywatele [...] poruszają się swobodnie w ramach strefy S. (bez wiz) i obecnie przebywa ich na terytorium naszego państwa blisko 1 milion - Czy w związku z powyższym odnotowaliście Państwo epidemie chorób, których przymus dotyczy wśród tych obywateli lub obywateli naszego kraju ?;

16. czy wystosowując pismo przymuszające do szczepienia jesteście Państwo świadomi ilości powikłań poszczepiennych nieodnotowanych, a który to problem z odnotowywaniem zauważa prof. A. Z. (strona [...]), prof. J. W., dr H. C. (N. i N. Polska 2004; 38, 1 (supl. 1): [...] 24) oraz dr P. G. (wywiad z dnia 05.12.2016 r., telewizja WP, program Tu i teraz)?

17. czy jest Państwu znane orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w kwestii obowiązku szczepień wskazujące, że przymus stanowi naruszenie art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, zgodnie z którym "Trybunał przypomina, że życie prywatne obejmuje integralność fizyczną i psychiczną osoby (nr [...], decyzja [...], s. 91-93 ). W związku z tym Trybunał zbadał wniosek na podstawie artykułu 8 Konwencji, który stanowi co następuje: Każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji. Władza publiczna nie może ingerować w korzystanie z tego prawa, z wyjątkiem przypadków, zgodnie z prawem koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, na ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób. Trybunał uważa, że obowiązkowe szczepienia jako przymusowe zabiegi medyczne oznaczają ingerencję w prawo do poszanowania życia prywatnego, gwarantowanego przez art. 8 ust. 1." (orzeczenie M. vs [...] wyrok z dnia 5 lipca 1999 r., niepublikowany, tak też orzeczenie [...] vs [...] z 2002 r., [...] ?;

18. czy jest Państwu wiadomo, czy w związku z działalnością Inspektor Sanitarny została skierowana już skarga do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka ?

We wniosku tym Strona wyjaśniła, że dane w powyższym zakresie są niezbędne w związku z treścią pisma organu z dnia 05.09.2017 r. (mającego na celu przymuszenie do szczepień), aby podjąć odpowiedzialną decyzję co do szczepienia dziecka.

Pismem z dnia 18.10.2017 r. Organ udzielił Stronie odpowiedzi na powyższy wniosek, które Jej doręczono w dniu 20.10.2017 r.

Organ w przedmiotowym piśmie zamieścił odpowiedź, bez odnoszenia się do poszczególnych pytań (tj. numerycznie oznaczonych pytań). Organ wskazał, że część pytań obejmuje zakres działania lekarzy przeprowadzających szczepienia, Państwowego Zakładu Higieny, jak również Narodowego Instytutu Leków Państwowego Zakładu Higieny. Wyjaśnił także, że Narodowy Instytut Leków, Państwowy Zakład Higieny, pion epidemiologiczny oraz utworzona przez Unię Europejską Agencja ds. Rejestracji Produktów Leczniczych, a także Światowa Organizacja Zdrowia, ściśle współpracują z pozostałymi instytucjami nadzorującymi stan sanitarny kraju, między innymi z Narodowym Instytutem Zdrowia Publicznego -Państwowym Zakładem Higieny i posiadają one dane dotyczące szczepionek, ich produkcji oraz ewentualnych powikłań.

Organ wskazał przy tym, że szczegółowe informacje na temat każdego preparatu szczepionkowego znajdują się w charakterystyce produktu leczniczego. Karty charakterystyki produktu leczniczego dostępne są na stronie Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych. Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych - www.urnl.uov.pl/produktv-lecznicze.

Wskazał także Organ, że nie gromadzi informacji w zakresie szczepionek wyprodukowanych ewentualnie w oparciu o linie komórkowe z aborcji, nie prowadzi rejestru epidemii chorób, co do których w krajach Unii Europejskiej szczepienia są dobrowolne, ani żadnego rejestru dotyczącego obywateli innych państw.

Dalej, w kwestii pytania dotyczącego ilości odnotowanych odczynów poszczepiennych, Organ wyjaśnił, że w 2016 roku nie odnotowano Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych, a w I półroczu 2017 roku odnotowano 1 łagodny Niepożądany Odczyn Poszczepienny (dalej także "NOP") dotyczący szczepienia przeciwko takim chorobom jak: błonica, tężec, krztusiec, poliomelitis. Wskazał przy tym, że o wystąpieniu ciężkiego Niepożądanego Odczynu Poszczepiennego informowane są jednostki nadrzędne, tj. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w S., P. Z. H., I. L., Główny Inspektor Sanitarny w W. i to one podejmują ewentualne decyzje w zakresie dalszego postępowania ze szczepionką.

Organ także wskazał, że nie odnotował przypadku śmiertelnego po wystąpieniu Niepożądanego Odczynu Poszczepiennego. Zwrócił uwagę, że dane dotyczące Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych, którymi dysponuje, wynikają z prowadzonego rejestru zgłoszeń Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych, dokonywanych przez lekarzy z placówek medycznych działających na terenie powiatu kołobrzeskiego. Dokumentacja medyczna (rejestry-NOP) przechowywana jest w archiwum i najstarsze dane pochodzą sprzed 10 lat. Rejestry te nie podlegają kontroli sądowej z uwagi na brak przepisów prawa regulujących te kwestie.

Następnie Organ wskazał, że zalecenia do realizacji szczepień w Polsce przygotowuje Pediatryczny Zespół Ekspertów ds. Programu Szczepień Ochronnych przy Ministrze Zdrowia oraz Rada Sanitarno-Epidemiologiczna przy Głównym Inspektorze Sanitarnym w W.. Rekomendacje do zaleceń realizacji szczepień wynikają z analizy krajowych danych o zachorowaniach na poszczególne choroby zakaźne. Rekomendacje te uwzględniają również zalecenia i raporty Komitetu Doradczego ds. Szczepień Europejskiego Centrum Zapobiegania i Kontroli Chorób oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia.

Organ wyjaśnił także, że nie zajmuje się szczepieniami, które obowiązują w innych krajach Unii Europejskiej. Nie otrzymał także żadnej informacji o skierowaniu skargi na jego działalność do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w zakresie obowiązujących przepisów dotyczących szczepień ochronnych.

Strona złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Organu przez nieudzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem, zarzucając naruszenie art. 13 ust.1, art. 13 ust.2, art. 16 ust.1 u.d.i.p., i wniosła o:

1. zobowiązanie organu do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi (kompletne dane i odpowiedź

na wszystkie pytania i kwestie),

2. na podstawie art. 6 ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa

(Dz. U z 2016 r., poz. 1169) w związku z art 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r.,

poz. 1302 ze zm. – dalej "P.p.s.a") - orzeczenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

3. wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 P.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.,

5. zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że do dnia sporządzenia skargi nie dostała odpowiedzi Organu na wniosek o udostępnienie informacji publicznej (potwierdzenie odbioru w dniu 14.09.2017 r.). Jak wskazała Skarżąca, Organ "udostępnił bardzo mgliste informacje, nie wydał decyzji odmownej, zgodnie z art. 16 pkt ustawy o dostępie do informacji publicznej, czym naruszył 14 dniowy termin zapisany art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej".

W dalszej części skargi Skarżąca przytoczyła orzeczenia sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, ewentualnie o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego z uwagi na brak podstaw do uznania, że Organ pozostawał w bezczynności, skoro udzielił odpowiedzi na wniosek Skarżącej.

Po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. rozpatrywanie skarg na bezczynność organów. W takich przypadkach, kontroli sądowej poddany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu.

Stan bezczynności organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2003 r., IV SAB/Wa 109/07).

Co do zasady, warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, stosownie do art. 52 § 1 p.p.s.a., nie jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.

Wskazać przy tym należy, że w ugruntowanym orzecznictwie sądowym przyjmowano, że w przypadku skargi na bezczynność organu, której przedmiotem jest dostęp do informacji publicznej należy przyjąć, iż skarga nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. Brak jest bowiem podstaw do występowania z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa oraz wykazywania, że złożone zostało zażalenie na bezczynność organu w trybie, o którym mowa w art. 37 § 1 K.p.a.

Z "bezczynnością organu administracji publicznej" mamy do czynienia, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (zob. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2005, s. 86; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt IV SAB/Wr 66/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 37).

Zatem, aby można było mówić o bezczynności organu, należy przede wszystkim stwierdzić, że ciąży na tymże organie wynikający z przepisów prawa obowiązek wszczęcia postępowania i podjęcia w nim stosownego rozstrzygnięcia (stosownej czynności), a dopiero później, że obowiązku tego - w nakazanym terminie - organ nie wypełnia.

Sąd wyjaśnia, że prawo dostępu do informacji publicznej wynika wprost z art. 61 Konstytucji RP, zgodnie z którym obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji

o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne

(ust. 1). Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3). Tryb udzielania informacji, o których mowa w ust. 1 i 2, określają ustawy,

a w odniesieniu do Sejmu i Senatu ich regulaminy.

Taką ustawą określającą tryb udostępnienia informacji, o jakiej mowa

w ww. art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, jest przede wszystkim ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 1764 z późn. zm. - w brzmieniu obowiązującym w dacie udzielenia odpowiedzi na wniosek Skarżącej – zwanej w skrócie "u.d.i.p."), która służy wykonywaniu konstytucyjnego prawa obywateli do uzyskania informacji o działaniach władzy i sprawach publicznych.

Co istotne, dla powstania obowiązku udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p. muszą zostać łącznie spełnione, zawarte w tej ustawie, zarówno przesłanki podmiotowe jak i przedmiotowe. Innymi słowy, przedmiot wniosku (żądana informacja) musi mieścić się w kategorii "informacja publiczna", a więc stanowić informację publiczną, zaś podmiot żądający udostępnienia informacji publicznej musi być podmiotem (adresatem), do którego odnosi się norma prawna zawarta w art. 2 ust. 1 u.d.i.p., z kolei podmiot zobowiązany do jej udostępnienia musi spełniać cechy wskazane w art. 4 u.d.i.p. Są to przesłanki konieczne dla właściwego stosowania tej ustawy (u.d.i.p.).

Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia spornej materii co do bezczynności Organu ma przepis art. 13 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno - techniczną. Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej może odmówić udzielenia tej informacji z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych. Odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w formie decyzji administracyjnej. Natomiast w sytuacji, gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje, jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę. Podkreślić przy tym należy, że w sytuacji gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są jednak "informacjami publicznymi" w rozumieniu u.d.i.p., lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na innych zasadach, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, a jedynie zawiadamia wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2002 r., sygn. akt II SA/Lu 507/02 – orzeczenie dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ze skargi na bezczynność Organu w udostępnieniu informacji publicznej niezbędne jest uprzednie przesądzenie, czy żądana informacja wchodzi w zakres informacji publicznej, a więc, czy w ogóle stanowi "informację publiczną", a adresat wniosku, czy należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udzielania takich informacji, a zatem, czy wystąpiły wszystkie przesłanki konieczne dla udzielenia żądanej informacji na zasadach u.d.i.p.

Podkreślić ponownie zatem należy, że w myśl art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a ponadto o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.

W doktrynie zasadnie wskazuje się, że "informacją publiczną" jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (zob. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa NSA, T. 2002, s. 28–29).

Stosownie do art. 5 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1261 ze zm.), do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegania i zwalczania chorób, o których mowa w art. 2 (obejmuje to "prowadzenie działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska"), należy między innymi "ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie".

W ocenie Sądu, na tle tego unormowania, żądane przez Skarżącą informacje dotyczące szczepień ochronnych – jako informacje odnoszące się do realizacji zadań ustawowo przypisanych Inspekcji Sanitarnej – należało uznać za informację publiczną w rozumieniu ustawy (u.d.i.p.). Nie budzi wątpliwości, że Inspektor Sanitarny, jako organ administracji rządowej, powołany do wykonywana zadań publicznych z zakresu zdrowia publicznego (art. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej), jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznych – art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Mając na uwadze ustawowy zakres działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej, jak również okoliczności faktyczne występujące w badanej sprawie, nie budzi wątpliwości Sądu, że Organ udzielając Skarżącej pismem z dnia 18.10.2017 r. żądanej informacji, w tym informacji, która wchodziła w zakres "informacji publicznej", nie dochował 14-dniowemu terminowi przewidzianemu w art. 13 ust. 1 u.d.i.p.

Wniosek Skarżącej wpłynął do Organu w dniu 14.09.2017 r., podczas gdy odpowiedzi Organ udzielił w dniu 18.10.2017 r. (jak wynika z akt sprawy, Skarżącej doręczono w dniu 20.10.2017 r.) – mimo, że w tej odpowiedzi organ nie wskazał wprost do którego pytania się odnosi - a zatem po upływie 14-dniowego terminu przewidzianego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., co oznacza, że Organ popadł w stan bezczynności, jak już bowiem wyżej wskazano, stan bezczynności organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności.

Mimo stwierdzenia bezczynności, należy jednak ustalić, czy zwłoka organu w udzieleniu odpowiedzi miała charakter rażący, uwzględniając przy tym okres zwłoki oraz, czy zakres żądania mieścił się w zakresie ustawowego działania Organu.

W ocenie Sądu, zadane przez Skarżącą we wniosku pytania dotyczące danych w zakresie liczby odnotowanych niepożądanych odczynów poszczepiennych dotyczących szczepień przeciwko chorobom wymienionym we wniosku, charakteru niepożądanych odczynów poszczepiennych, czy zostały odnotowane przypadki śmiertelne, w jaki sposób ustalana jest aktualna sytuacja epidemiologiczna,

czy w Polsce przeprowadza się badania nowonarodzonych dzieci w celu stwierdzenia czy dziecko narodziło się z wrodzoną obniżoną odpornością, czy rejestr niepożądanych odczynów poszczepiennych podlega kontroli sądowej, z jakiej statystyki wynikają dane którymi organ dysponuje oraz, od którego roku dane te są gromadzone, obejmują informacje publiczne w rozumieniu art. 1 i art. 6 u.d.i.p.

Co do zasady, informację publiczną stanowią informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w związku z art. 5 pkt 1, 2 3, 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2017, poz. 1261) w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie. Przede wszystkim informację publiczną stanowią informacje zbierane przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, które gromadzone są w powiatowym rejestrze zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, prowadzonym na podstawie art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2016 r., poz. 1866 ze zm.) oraz § 8 i nast. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz. U z 2010 r. nr 254, poz. 1711) - por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 września 2017 r., II SAB/Po 96/17 – orzeczenie dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wprawdzie w § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. określono sposób udostępnienia informacji zawartych w tym rejestrze, tj. poprzez okazanie rejestru do wglądu, sporządzenie wyciągów, odpisów lub kopii, wydanie oryginału, jednakże ze względu, iż regulacja ta nie ma wyczerpującego charakteru - w pozostałym zakresie nie wyklucza to stosowania przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Z treści odpowiedzi Organu z dnia 18.10.2017 r. wynika natomiast, że Organ ten odniósł się do powyższych kwestii. W swojej odpowiedzi Organ omówił bowiem: ilości odnotowanych odczynów poszczepiennych, charakter odnotowanych Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych (NOP), brak odnotowania przypadku śmiertelnego NOP, jednostki informowane o wystąpieniu ciężkiego NOP, źródła danych o NOP, kwestię archiwizowania danych o NOP, kontrolę sądową rejestrów NOP. Nadto, Organ wskazał, że nie otrzymał żadnej informacji o skierowaniu skargi na jego działalność do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w zakresie obowiązujących przepisów dotyczących szczepień ochronnych.

Nadto, Organ odniósł się do kwestii formułowania zaleceń w zakresie realizacji szczepień w Polsce, a także wskazał, że część zapytań obejmuje zakres działania lekarzy przeprowadzających szczepienia, Państwowego Zakładu Higieny, jak również Narodowego Instytutu Leków Państwowego Zakładu Higieny, który czuwa nad bezpieczeństwem szczepionek, wskazując przy tym jakie zadania pełnią ww. instytucje.

Wobec powyższego Sąd stwierdził, że na pytania o numerach: 1, 2, 3, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 14, 15 i 18 Organ wprawdzie udzielił odpowiedzi po upływie 14 - dniowego terminu, to jednakże zwłoka w jej oddzieleniu nie miała charakteru rażącego, gdyż okres tej zwłoki był nieznaczny, przy uwzględnieniu dużej ilości pytań, których zakres był szeroki, a poza tym wychodził poza zagadnienia leżące w kompetencjach Organu (Państwowej Inspekcji Sanitarnej).

W tej sytuacji nie wystąpiła podstawa do zobowiązywania Organu do udzielania informacji publicznej, tej bowiem Organ, chociaż po upływie ustawowego terminu, to jednak udzielił pismem z dnia 18.10.2017 r. (dotyczy odpowiedzi na informacje publiczne w rozumieniu u.d.i.p.), jak również brak było podstaw do wydania decyzji odmownej w trybie art. 16 u.d.i.p., skoro w pozostałym zakresie żądane informacje nie wchodziły w zakres "informacji publicznej".

Ponadto, Sąd dostrzegł w związku z odpowiedzią Organu na pytanie nr [...], że treść regulacji prawnych dotyczących szczepień obowiązujących w innych krajach, w ramach ich prawa wewnętrznego, nie została wytworzona przez polskie władze publiczne i nie odnosi się do polskich władz publicznych, czy też wykonywania władzy publicznej i gospodarowania mieniem publicznym, w związku z tym Organ nie był zobowiązany do wskazywania, czy stwierdzono epidemie chorób, co do których obowiązek szczepień istnieje na [...]. Organ nie musiał zatem w tym zakresie posiadać jakichkolwiek danych.

Zwrócić natomiast należy uwagę, że część żądanych we wniosku informacji (pytanie o nr [...] i [...]) dotyczy wiedzy organu w zakresie orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, faktu kierowania do tego Trybunału skarg w związku z działalnością innego organu, czy też prawa krajowego obowiązującego w innych niż Polska krajach Unii Europejskiej bądź świadomości organu czy znajomości konkretnych publikacji dotyczących problemu powikłań. Pytania te wykraczają jednak poza pojęcie informacji publicznej. Treść regulacji prawnych dotyczących obowiązku szczepień obowiązujących w innych krajach Unii Europejskiej w ramach ich prawa krajowego nie została wytworzona przez polskie władze publiczne i nie odnosi się do polskich władz publicznych, czy też wykonywania na terenie Polski zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem publicznym. Ponadto, z przepisów u.d.i.p. nie wynika, że w trybie i na zasadach przewidzianych w tej ustawie organ jest obowiązany dokonywać ocen dotyczących zgodności prawa krajowego z prawem międzynarodowym, czy też racjonalności i celowości regulacji prawnych stanowiących podstawę działania tegoż organu. Pytania Skarżącej, zawarte w pkt 13, 16 i 17 wniosku, nie dotyczyły informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. Podkreślenia wymaga, że aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, to musi się ona odnosić do sfery faktów (czyli do istniejącego już stanu rzeczy oraz do czynności dokonanych już przez organ władzy publicznej), a nie do sfery przypuszczeń, bądź podejrzeń podmiotu domagającego się udostępnienia informacji, względnie przekonań tegoż podmiotu co do potencjalnej szkodliwości szczepień i niezgodności regulacji dotyczących szczepień obowiązkowych z innymi przepisami (por. wyrok WSA w Poznaniu z 14 września 2017 r., sygn. akt II SAB/Po 99/17 - orzeczenie dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie może ona też odnosić się do subiektywnej świadomości osób pełniących funkcje organu czy ich wiedzy na temat orzecznictwa sądów czy trybunałów czy też fachowej literatury bądź publikacji.

Natomiast odnośnie do pytań nr [...] i nr [...] dotyczących podania przez Organ składu szczepionek wskazanych we wniosku (m.in. tiomersal, aluminium, możliwe zanieczyszczenia wirusowe i inne) i wyjaśnienia wpływu tych składników na organizm dziecka oraz możliwych reakcji alergicznych osobno dla każdej szczepionki, a także informacji, które ze szczepionek zostały wyprodukowane w oparciu o linie komórkowe z aborcji, stwierdzić należało, że wskazane kwestie dotyczyły w istocie wiedzy organu na tematy wykraczające poza zakres art. 6 u.d.i.p., a zatem nie stanowiły zapytań o informację publiczną w ramach przepisów u.d.i.p. Wskazanie przez organ, że nie ma wiedzy w danym zakresie lub też, że nie gromadzi informacji w tym zakresie, a jednocześnie odesłanie w tym zakresie Skarżącej do innych właściwych jednostek lub stron internetowych, należało ocenić jako prawidłowe.

Wobec tego, w związku z udzieleniem odpowiedzi po upływie terminu przewidzianego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. (wpływ wniosku do Organu – w dniu 14.09.2017 r., zatem upływ terminu nastąpił w dniu 28.09.2017 r.) odnośnie pytań o nr: 1,2,3,7,8,9,10,11,12,14,15 i 18, należało w tym zakresie stwierdzić bezczynność organu.

Mając jednak na uwadze, że w art. 13 u.d.i.p., ustawodawca wymaga by udostępnianie informacji publicznej na wniosek nastąpiło "bez zbędnej zwłoki", to w ocenie Sądu, w okolicznościach faktycznych występujących w badanej sprawie stwierdzona bezczynność Organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, jak już bowiem wskazano wcześniej, Organ udzielił informacji z nieznacznym przekroczeniem terminu, przy czym - co istotne – ilość sformułowanych pytań była duża, zaś zakres zagadnień z nich wynikjący obszerny, przy czym część pytań nie wchodziła w zakres działania Organu, co Organ należycie wyjaśnił.

Sąd wyjaśnia, że kwalifikacja naruszenia prawa jako "naruszenie rażące" musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie. "Rażące naruszenie prawa" oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, a zachodzi w razie oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach w danej sprawie ma być też oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Zdaniem Sądu, w badanej sprawie Organowi w tym zakresie nie można było przypisać złej woli, zwłaszcza, że z zestawienia dat wynika, iż załatwienie wniosku Skarżącej nastąpiło po 20 dniach od upływu ustawowego 14 - dniowego terminu od otrzymania wniosku przez organ właściwy. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie okres bezczynności organu nie był podyktowany ani celowym działaniem ani też uporczywym zaniechaniem organu, ale dużą ilością pytań i szerokim ich zakresem, w tym spoza zakresu działania Organu. W konsekwencji tego Sąd uznał, że nie było podstawy do przyjęcia, iż rozpoznanie wniosku Skarżącego o udzielenie informacji publicznej nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa.

Natomiast w zakresie odpowiedzi na pytania nr [...] i 17, zdaniem Sądu wystarczające było wskazanie przez Organ, że nie posiada takich danych.

W tej sytuacji Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku w części dotyczącej wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. Zważyć należy, że z treści tego przepisu wynika, iż orzeczenie o wymierzeniu grzywny w kwocie określonej w art. 154 § 2 P.p.s.a., ma charakter fakultatywny. Nadto, zdaniem Sądu, wymierzenie grzywny na tej podstawie służy realizacji funkcji dyscyplinującej, jak też represyjnej oraz prewencyjnej i ma na celu zapobieganie ewentualnym przyszłym działaniom organu narażającym strony na negatywne skutki bezczynności. Wniosek o wymierzenie organowi grzywny byłby zatem uzasadniony w razie stwierdzenia rażącego naruszenia przez organ prawa, co w niniejszej sprawie jednakże nie miało miejsca. Dlatego, w tym zakresie skarga została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.

O zwrocie kosztów postępowania na rzecz Skarżącej w postaci uiszczonego wpisu od skargi, orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym, działając na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.