Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1601/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 18, art. 22 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant: specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2013 r. sprawy ze skargi B. K. na rozstrzygnięcie zawarte w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... marca 2013 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Rozstrzygnięciem zawartym w piśmie z dnia ... marca 2013 r., nr ... Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Łódzki Oddział Regionalny poinformowała B. K., iż odmawia jej przyznania pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" z uwagi na niespełnienie warunków określonych w § 10 ust. 2 pkt 1 Rozporządzneia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w zw. z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji UE nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. i art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady WE nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r.

W uzasadnieniu w/w rozstrzygnięcia podkreślono, że zgodnie z § 10 ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia Ministra i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 139, poz. 883, z późn. zm.) "pomoc przyznaje się: jeżeli zostały spełnione inne warunki określone w rozporządzeniu oraz innych przepisach prawa związanych z realizacją operacji". Następnie wskazano, że wnioskodawca w ramach podejmowanej działalności gospodarczej objętej kodem PKD: 01.61.Z Działalność usługowa wspomagająca produkcję roślinną planuje inwestycję polegającą na zakupie ... o mocy 466 KM i szerokości hederu 4,5 m w celu świadczenia usług polegających na zbiorze kukurydzy i traw oraz że małżonek wnioskodawcy Ł. K. w ramach działania "Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej" podpisał w dniu ...10.2012 r. umowę nr ..., w ramach której otrzymał pomoc na zakup ciągnika rolniczego o mocy 112-122 KM w ramach działalności gospodarczej sklasyfikowanej również pod kodem PKD 01.61.Z Działalność usługowa wspomagająca produkcję roślinną w celu świadczenia usług polegających na uprawie przedsiewnej pól.

W trakcie weryfikacji wniosku o przyznanie pomocy Wnioskodawca został poproszony o złożenie wyjaśnień w zakresie planowanych powiązań pomiędzy własną działalnością oraz działalnością małżonka. Wnioskodawcę poproszono o szczegółowe wyjaśnienie i uzasadnienie m. in. kwestii:

• powiązań kapitałowych;

• powiązań zaplecza wszystkich działalności;

• udowodnienia, że Wnioskodawca będzie działał samodzielnie w ramach podejmowanej działalności;

• prowadzenia tych samych typów działalności gospodarczej przez Wnioskodawcę oraz małżonka;

• zasadności ekonomicznej planowanych do zrealizowania dwóch operacji;

• aktualnych i planowanych powiązań biznesowych pomiędzy w/w podmiotami zamierzającymi działać w tej samej branży;

• aspektów majątkowych np. wspólność lub rozdzielność majątkowa małżonków, określenia i analizy rynków, na których będą działać przedsiębiorcy, zarówno w zakresie lokalizacyjnym jak i w zakresie działań.

Zdaniem organu analiza zgromadzonych w trakcie weryfikacji dokumentów (m.in. wyjaśnień Wnioskodawcy) pozwoliła uznać planowaną do realizacji operację za naruszającą art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. oraz art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r.

Zgodnie z art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 "nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia".

Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 "działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nie przyznania lub wycofania korzyści".

W ocenie organu dostarczone w ramach uzupełnień wyjaśnienia Wnioskodawcy w zakresie powiązań z działalnością gospodarczą prowadzoną przez małżonka są bardzo ogólne i nie poparte żadnymi dodatkowymi dokumentami przez co dają podstawy do uznania działań Wnioskodawcy jako tworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania pomocy. Następnie przytoczono treść art. 21 ust. 3 w związku z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obsarów Wiejskich (Dz. U. 2007 nr 64, poz. 427 z późn. zm.). Organ stanął na stanowisku, że wnioskodawca nie wyjaśnił przyczyn i zasadności ekonomicznej prowadzenia przez małżonków tych samych działalności. Biorąc pod uwagę fakt, iż małżonek wnioskodawcy prowadzi już działalność objętą kodem PKD 01.61.Z mógłby świadczyć usługi wykazane przez Wnioskodawcę w Ekonomicznym Planie Operacji i tym samym nieracjonalnym jest zakładanie tej samej działalności przez Barbarę K.. Zamiar podjęcia działalności gospodarczej przez Wnioskodawcę świadczy o próbie uzyskania dodatkowej pomocy ze środków publicznych co potwierdza fakt wykorzystania przez małżonka Wnioskodawcy przysługującego mu limitu w ramach działania "Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej". W celu wyjaśnienia aktualnych i planowanych powiązań biznesowych pomiędzy podmiotami będącymi Wnioskodawcami w ramach w/w działań oraz samodzielnego prowadzenia działalności, złożono oświadczenie, że obie działalności nie będą ze sobą powiązane biznesowo oraz ze względu na charakter oraz zawartą przez małżonków rozdzielczość majątkową będą odrębne i niezależne od siebie. Jednak w treści tego samego oświadczenia Wnioskodawca oznajmił, że do świadczenia usług będzie wykorzystywał maszyny i nieruchomość (garaż) męża. Niniejszy fakt potwierdza załączona umowa użyczenia z dnia 23 października 2012 r. W związku z powyższym obie działalności będą ze sobą powiązane zapleczem wykorzystywanym do świadczenia usług. Ponadto działalności będą prowadzone pod tym samym adresem i będą skierowane do tej samej grupy odbiorców. Zdaniem organu te argumenty przemawiają za tym, że czynności podjęte przez Wnioskodawcę noszą znamiona tworzenia sztucznych warunków oraz obejścia kryteriów programu w celu otrzymania pomocy oraz, że działalności obojga małżonków będą prowadzone odrębnie jedynie pod względem formalnym.

Rozstrzygnięcie zawarte w piśmie z dnia ... marca 2013 r. zaskarżyła B. K. zarzucając mu naruszenie:

1. art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione warunki przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw", podczas gdy ze złożonego wniosku z dnia 7 października 2011 r. wraz z załączonymi dokumentami, które następnie były uzupełniane zgodnie z żądaniem Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wynika, że spełnia ona warunki niezbędne do przyznania pomocy w ramach przedmiotowego działania;

2. § 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez uznanie, że skarżąca nie spełnia warunków określonych w powołanym rozporządzeniu oraz innych przepisach prawa związanych z realizacją operacji;

3. art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. oraz art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. poprzez ich błędną interpretację i uznanie, że w niniejszym przypadku nastąpiło sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o przyznanie pomocy we wnioskowanej formie, bądź o uchylenie zaskarżonej czynności/aktu/ i przekazanie sprawy organowi administracji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi, jej autorka podniosła, że w chwili składania wniosku nie pozostawała w związku małżeńskim z Łukaszem Kosonogiem (związek został zawarty w dniu 2 czerwca 2012). W toku postępowania została wezwana do złożenia szczegółowych wyjaśnień dotyczących m.in. powiązań kapitałowych pomiędzy działalnością jej oraz małżonka, zaplecza tych działalności, aktualnych i planowanych powiązań biznesowych oraz aspektów majątkowych zawartego związku małżeńskiego. Żądane wyjaśnienia i dokumenty złożyła w termie; stosowne oświadczenie złożył również Ł.. Skarżąca nadmieniła, iż w dniu ... lipca 2012 r. aktem notarialnym Repertorium A nr ... została zawarta rozdzielność majątkowa między małżonkami, a nadto że jej zdaniem spełnia wymagania konieczne do przyznania pomocy we wnioskowanej formie.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi przez kontrolę działalności administracyjnej publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracyjnej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, na co wskazuje treść art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.").

Kryterium legalności przewidziane a art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowane z obrotu prawnego zarówno akty, jak i czynności z zakresu administracji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniający skargę na akt lub czynność o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd stwierdza czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Sąd zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie zaznaczenia wymaga, że kwestie przyznawania pomocy finansowej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w zakresie działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" mają swoje źródło w stosownych regulacjach podjętych przez Unię Europejską (Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 roku w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, nr 1320/2006 z dnia 5 września 2006 roku ustanawiające zasady przejścia do systemu wsparcia obszarów wiejskich określonego w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005, nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 roku ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów wiejskich (EFRROW), nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 roku ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich). Natomiast w zakresie przepisów krajowych kwestie te określa ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. nr 64, poz. 427 ze. zm., zwana w dalszej części uzasadnienia w skrócie "ustawą o wspieraniu") oraz wydane na jej podstawie, przywoływane już wyżej rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 -2013 (Dz. U. z 2008 r., nr 139, poz. 883 ze zm.).

W rozstrzyganej sprawie przedmiotem skargi jest akt z zakresu administracji publicznej, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przedmiotowy akt dotyczy odmowy przyznania pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw", o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 18 ustawy o wspieraniu, zgodnie z którym program (Program Rozwoju Obszarów Wiejskich) jest realizowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i obejmuje, miedzy innymi tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw.

W myśl art. 22 ust. 2 powołanej ustawy, do postępowań w sprawach przyznania pomocy na podstawie umowy (czyli m.in. na mocy art. 5 ust. 1 pkt 18 ustawy o wspieraniu) – w ramach programu tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw prowadzonych przez podmioty wdrażające nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników, organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, a także skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast ust. 3 art. 22 ustawy o wspieraniu określa sposób załatwienia sprawy. Mianowicie w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania prawa pomocy, podmiot wdrażający informuje wnioskodawcę w formie pisemnej o odmowie jej przyznania. Na negatywne rozstrzygnięcie zgodnie z art. 22 ust. 4 wnioskodawcy przysługuje prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonym dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W rozstrzyganej sprawie strona skarżąca prawidłowo złożyła skargę do sądu administracyjnego po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, zauważyć należy, że Agencja odmówiła przyznania pomocy powołując się na zaistnienie okoliczności, o których mowa w art. 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w zw. z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji UE nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. oraz art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady WE nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r.

Wyżej przywołane przepisy stanowią, że:

1. pomoc jest przyznawana jeżeli zostały spełnione warunki określone w rozporządzeniu oraz przepisach odrębnych których regulacje dotyczą realizacji operacji (§ 10 ust. 2 pkt 1 w/w rozporządzenia);

2. nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia (art. 4 ust. 8 w/w rozporządzenia Komisji UE);

3. działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści prowadzą do nie przyznania lub wycofania korzyści (art. 4 ust. 3 w/w rozporządzenia Rady WE).

Z akt sprawy wynika, że organ porównując wniosek skarżącej oraz wniosek jej męża (który został już pozytywnie załatwiony ) powziął wątpliwość co do tego czy działalność skarżącej może być uznana za samodzielną czy też będzie ona stanowiła w istocie rozwinięcie, czy wręcz swoistego rodzaju uzupełnienia działalności jej mężą.

W ocenie sądu wątpliwości organu były uzasadnione tym bardziej, że oboje małżonkowie zamierzali świadczyć usługi na tym samym terenie z wykorzystaniem jedynie różnych maszyn rolniczych. W obu przypadkach była to działalność określona pod kodem PKD 01.61.2 i polegająca na świadczeniu usług na rzecz gospodarstw rolnych.

Zdaniem sądu dowody zgromadzone w sprawie w tym oświadczenia skarżącej pozwalały organowi na uznanie, że obie działalności o których mowa tzn. zarówno skarżącej jak i jej męża będą się na tyle uzupełniać że de facto będą stanowić jedną całość, zwłaszcza, że skarżąca stwierdziła, iż do świadczenia usług będzie wykorzystywała także maszyny i nieruchomość męża. Trzeba przecież pamiętać że mąż skarżącej uzyskał pomoc na zakup ciągnika rolniczego, natomiast skarżąca ubiega się o dofinansowanie zakupu sieczkarni samojezdnej w celu świadczenia usług polegających na zbiorze kukurydzy i traw. W związku z tym działalność obojga małżonków jest tego rodzaju że ich potencjalni klienci mogą uzyskać kompleksowe usługi związane z uprawą ziemi (wykorzystanie ciągnika) oraz ze zbiorem zasiewów (kukurydzy i traw).

Sąd stoi zatem na stanowisku, że zakup sieczkarni uzupełniał posiadany sprzęt męża skarżącej ale co najważniejsze jej zamiarem było umożliwienie zrefundowania z udziałem środków publicznych (unijnych) zakupów inwestycyjnych, bez konieczności angażowania środków finansowych własnych, bądź ponoszenia dodatkowych niedogodności w postaci konieczności zatrudnienia dodatkowego pracownika przez jej męża w wypadku uzyskania pomocy w wysokości 300 tyś. złotych (§ 10 ust. 1 pkt 3 lit. c) rozporządzenia z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 139, poz. 883, ze zm.).

Powyższe działania Skarżącej skierowane są na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z celami prawa wspólnotowego poprzez sztuczne stworzenie warunków celem uzyskania tej korzyści. Dlatego też mimo że istnieje swoboda układania określonych stosunków gospodarczych i wykonywania działalności gospodarczej to jednak organ jest zobowiązany do badania, czy stosunki te nie są układane w sposób sztuczny i w wypadku stwierdzenia takiego faktu, winien odmówić przyznania dofinansowania, co też uczynił w przedmiotowej sprawie na podstawie prawidłowej podstawy prawnej. Sąd jest również zdania że umowa dotycząca rozdzielności majątkowej została zawarta wyłącznie na użytek niniejszej sprawy. Mając powyższe na względzie wniosek Skarżącej jest próbą stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania wsparcia finansowego. W wypadku stwierdzenia powyższego, organ miał obowiązek odmówić przyznania pomocy finansowej. Dlatego też Sąd uznał, że zaskarżone orzeczenie jest zgodne z prawem. Zarówno argumentacja skargi jak i analiza akt sprawy nie ujawniły bowiem wad tego rodzaju, które mogłyby mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Sąd nie stwierdził naruszenia powołanych w skardze przepisów, a uzasadnienie skargi nie zawiera rzeczowej argumentacji. Ponadto Agencja nie uchybiła obowiązującym ją zasadom proceduralnym, w szczególności rozpatrzyła cały zgromadzony materiał dowodowy i prawidłowo przeprowadziła postępowanie w niniejszej sprawie.

Z powyższych powodów sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.