Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1675/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c. art. 132
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 157 par. 1, art. 156
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Danuta Kania Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA – Janusz Walawski Protokolant starszy specjalista – Bogumiła Kobierska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie świadczenia w drodze wyjątku –uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzji z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] –


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2016 r. skarżący P. K. zwrócił się o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...].

Organ z kolei wezwał skarżącego do doprecyzowania wniosku poprzez jednoznaczne wskazanie, czy wniosek ten dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w dniu [...] grudnia 2015 r. przez Ministra Obrony Narodowej nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] października 2015 r., odmawiającą zmiany decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. oraz decyzji nr [...] z dnia [...] września 2014 r., odmawiających przyznania wojskowego świadczenia w drodze wyjątku.

Skarżący wskazał, że jego wniosek odnosi się do decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...].

W tej sytuacji Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] marca 2016 r. działając na podstawie art. 157 § 1 oraz art. 158 § 1 w zw. z art. 156 k.p.a., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania P. K. wojskowego świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu podał, że skarżący nie wskazał, w oparciu o którą z przesłanek art. 156 § 1 k.p.a. wnosi o stwierdzenie nieważności decyzji, nie wynikało to także z treści jego uzasadnienia. Wobec powyższego organ zobowiązany był do zbadania, czy nie zaistniała którakolwiek przesłanka skutkująca koniecznością stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Dalej organ podał, że nie każdy zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą wzruszenia decyzji w tym trybie. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej stanowi nadzwyczajny tryb postępowania, w którym nie ma możliwości ponownego rozstrzygania co do istoty sprawy, lecz prowadzi do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji dotkniętej kwalifikowanymi wadami prawnymi, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie w tym przedmiocie ma na celu ustalenie, czy w sprawie zaistniały przesłanki zastosowania tej instytucji. Na końcu zaś wskazał, że ponownie zbadał kwestie legalności i prawidłowości przedmiotowej decyzji i nie stwierdził zaistnienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.

Po rozpoznaniu wniosku z dnia [...] kwietnia 2016 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] maja 2016 r. wydaną na podstawie art. 127 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 154 k.p.a., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2016 r. Zdaniem organu, w treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący nie przywołał żadnych argumentów mających stanowić o nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia grudnia 2015 r. nr [...]. Biorąc powyższe pod uwagę, organ administracji ponownie dokonał analizy przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji, w wyniku której uznał, iż nie zaistniały okoliczności uzasadniające zmianę decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2016 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący P. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zarzucając naruszenie:

‒ art. 154 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że nie zachodzą przesłanki do jego zastosowania,

‒ art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego przed zakończeniem postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Wojewódzkie Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia [...] marca 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 1176/16, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2016 r. W uzasadnieniu wskazał m.in., że: "Celem postępowania nadzorczego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest bowiem merytoryczne, ponowne rozstrzygnięcie sprawy w jej całokształcie, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1 – 7 k.p.a. Postępowanie to jest zatem ograniczone do weryfikacji samej decyzji administracyjnej z wyłączeniem możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, której dotyczy weryfikowane rozstrzygnięcie. Stąd, w ramach postępowania nieważnościowego organ nie może dokonywać nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych ani przeprowadzać nowych dowodów, które miałyby na celu podważanie, czy też kwestionowanie stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją ostateczną. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ zasadniczo dokonuje ocen przez pryzmat akt postępowania zwykłego, mając na względzie, iż ewentualne wady prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji muszą tkwić w samej decyzji (...) Postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego z [...] stycznia 2016 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] października 2015 r. odmawiającą zmiany decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. oraz decyzji nr [...] z dnia [...] września 2014 r. odmawiających przyznania skarżącemu wojskowego świadczenia w drodze wyjątku. Jak zatem wynika z powyższego wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczył decyzji wydanej w trybie art. 154 k.p.a., odmawiającej zmiany decyzji wydanej w trybie zwykłym. W tym miejscu wyjaśnić należy, iż postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. stanowi jeden z elementów systemu kilku nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego obejmujących przypadki weryfikacji decyzji dotkniętych wadliwościami kwalifikowanymi lub niekwalifikowanymi oraz decyzji prawidłowych pod względem prawnym. System ten oparty jest na niekonkurencyjności, tzn. że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości i nie mogą być stosowane zamiennie. Uchylenie lub zmiana decyzji w trybie art. 154 k.p.a. może mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy brak jest podstaw prawnych do jej uchylenia lub zmiany w trybie wznowienia postępowania lub do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Podkreślenia przy tym wymaga, że nie jest to dalsze postępowanie w sprawie rozstrzygniętej decyzją. Dla wzruszenia decyzji w trybie art. 154 k.p.a. wymagane jest spełnienie łącznie trzech przesłanek: 1) musi być to decyzja ostateczna, 2) decyzja ta nie może tworzyć praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania oraz to, że 3) za jej uchyleniem lub zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Jak się podkreśla w orzecznictwie sądowym postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem – w przeciwieństwie do postępowania głównego (rozpoznawczego) - nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Ponadto musi być spełniony jeszcze jeden warunek, by organ administracyjny mógł skutecznie zastosować tryb z art. 154 § 1 k.p.a., a mianowicie zaskarżona decyzja winna być ostateczna, przy czym na jej mocy żadna ze stron nie nabyła prawa (...) Zwrócić należy uwagę, że zarówno we wniosku z dnia [...] stycznia 2016 r., jak i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] kwietnia 2016 r. skarżący nie wskazał na czym miałaby polegać wada kwalifikowana decyzji odmawiającej zmiany decyzji, tj. decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2015 r. i [...] października 2015 r. W takiej sytuacji obowiązkiem organu było zbadanie z urzędu, czy nie występuje którakolwiek z kwalifikowanych wad prawnych, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Organ z tego zadania nie wywiązał się należycie. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w tym zakresie ograniczone zostało do enigmatycznego stwierdzenia, że "organ zbadał, czy nie zaistniała którakolwiek przesłanka skutkująca koniecznością stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. W wyniku dokonanej analizy organ nie stwierdził zaistnienia przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji". Przytoczony fragment uzasadnienia nie odzwierciedla ani tego, co było przedmiotem kontroli organu, ani też nie pozwala na poznanie toku rozumowania organu co do braku istnienia kwalifikowanych wad prawnych. Z tego też powodu nie poddaje się kontroli sądowoadministracyjnej pod kątem prawidłowości oceny braku istnienia owych wad prawnych. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji sporządzone zostało zatem z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien odnieść ocenę występowania kwalifikowanych wad prawnych określonych w art. 156 § 1 k.p.a. do przesłanek wydania kontrolowanej w trybie nadzorczym decyzji, tj. do uregulowania zawartego w art. 154 k.p.a. Na zakończenie dodać należy, iż organ całkowicie błędnie wskazał jako podstawę swego rozstrzygnięcia przepis art. 154 k.p.a, podczas gdy prawną podstawą decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności jest art. 158 § 1 oraz art. 156 § 1 k.p.a. Artykuł 154 k.p.a. może co najwyżej, w opisanej sytuacji, pozostawać w związku z przywołanymi przepisami, jako że sprawa dotyczy kontrolowanej w trybie nadzorczym decyzji odmawiającej zmiany innej decyzji."

Wobec powyższego Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...], działając na podstawie art. 158 § 1 oraz art. 156 § 1 k.p.a., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...]. W uzasadnieniu podał, że wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy decyzji nr [...] wydanej w trybie art. 154 k.p.a., odmawiającej zmiany decyzji wydanej w trybie zwykłym. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. stanowi jeden z elementów systemu kilku nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego obejmujących przypadki weryfikacji decyzji dotkniętych wadliwościami kwalifikowanymi lub niekwalifikowanymi oraz decyzji prawidłowych pod względem prawnym. System ten oparty jest na niekonkurencyjności, tzn. że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości i nie mogą być stosowane zamiennie. Uchylenie lub zmiana decyzji w trybie art. 154 k.p.a. może mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy brak jest podstaw prawnych do jej uchylenia lub zmiany w trybie wznowienia postępowania lub do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Podkreślono, że nie jest to dalsze postępowanie w sprawie rozstrzygniętej decyzją. Dla wzruszenia decyzji w trybie art. 154 k.p.a. wymagane jest spełnienie łącznie trzech przesłanek: 1) musi być to decyzja ostateczna, 2) decyzja ta nie może tworzyć praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania oraz to, że 3) za jej uchyleniem lub zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem, w przeciwieństwie do postępowania głównego (rozpoznawczego), nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Ponadto musi być spełniony jeszcze jeden warunek, by organ administracyjny mógł skutecznie zastosować tryb z art. 154 § 1 k.p.a., a mianowicie zaskarżona decyzja winna być ostateczna, przy czym na jej mocy żadna ze stron nie nabyła prawa. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie definiują pojęcia "słuszny interes strony". Tenże słuszny interes strony nie może jednak prowadzić do obchodzenia innych przepisów prawa, tj. w niniejszej sprawie art. 8 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. W interesie strony leżałoby naruszenie wskazanych wyżej przepisów, jednakże organy administracji państwowej zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.) i w sytuacji stwierdzenia braku podstawy do przyznania uprawnień rentowych zobowiązane były do podjęcia decyzji o odmowie jego przyznania. Z tych względów organ nie mógł uznać za słuszny interes strony w świetle art. 154 k.p.a., jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego, który był już przedmiotem rozpoznania w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją administracyjną. W rozpoznawanej sprawie w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 154 k.p.a., wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2015 r. P. K. wystąpił o zmianę decyzji Nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Nr [...] z dnia [...] września 2014 r., odmawiających przyznania mu wojskowego świadczenia emerytalnego w drodze wyjątku. Natomiast Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...], odmówił zmiany powyższej decyzji. Rozpatrując wniosek z dnia [...] listopada 2015 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, po zapoznaniu się z przesłanymi dokumentami medycznymi, uwzględniając przepisy art. 7 k.p.a., organ nadal nie dopatrzył się jakiegokolwiek dokumentu, który potwierdziłby, że schorzenia P. K. mają jakikolwiek związek ze służbą wojskową albo, że zostały one wywołane na wskutek działania jakichkolwiek organów wojskowych lub w związku z ich działalnością. Przytoczenie argumentu jakoby w postępowaniu prowadzonym przez Dyrektora [...] o rentę rodzinną, zaginęły dokumenty medyczne P. K. i nie mogły być przez organ wykorzystane w niniejszym postępowaniu, nie miało zdaniem organu znaczenia dla rozstrzygnięcia, gdyż w tamtej sprawie potrzebne one były do ustalenia, czy zainteresowanemu można przyznać rentę rodzinną, która jest świadczeniem przyznawanym na podstawie przepisów art. 24 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. W postępowaniu na podstawie art. 8 ww. ustawy organ nie ma obowiązku badania takich dokumentów, jeżeli schorzenia zainteresowanego nie wystąpiły w związku ze służbą wojskową albo z innymi działaniami na rzecz obronności lub Sił Zbrojnych. Skarżący P. K. takich działań nie wykonywał, ani żadnej służby wojskowej nie pełnił. Wskazano, że świadczenie przyznawane na podstawie art. 24 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin nie wyklucza możliwości przyznania innej osobie z rodziny świadczenia emerytalnego z art. 8 tej ustawy. Niemniej inne są kryteria do przyznania świadczenia z art. 8 ustawy. Skarżący próbował uzyskać to świadczenie w trybie zasad obowiązujących dla przyznawania rent rodzinnych, ze względu na stan zdrowia, a przepis art. 8 ww. ustawy nie ustała takich zasad. Tak więc organ nie miał podstaw żeby uwzględniać tylko dowody dotyczące stanu zdrowia zainteresowanego przy wydawaniu przedmiotowej decyzji. Organ wyjaśniał zainteresowanemu niejednokrotnie w decyzjach wcześniej wydanych, że akcentowana przez niego trudna sytuacja zdrowotna oraz rodzinna nie jest wystarczająca do przyznania świadczenia typu ubezpieczeniowego, że świadczenie przewidziane w art. 8 wojskowej ustawy emerytalnej, nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym z tytułu trudnej sytuacji zdrowotnej lub materialnej. Organ podkreślał również w swoich wcześniejszych decyzjach, iż zainteresowany nie jest osobą całkowicie niezdolną do pracy i niezdolną do samodzielnej egzystencji. Sam fakt bycia dzieckiem żołnierza zawodowego absolutnie nie uprawnia do otrzymania świadczenia emerytalnego w drodze wyjątku na podstawie wyżej wymienionego art. 8 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Uprawnienie to zainteresowany może uzyskać jedynie po spełnieniu kryteriów ustalonych w wyżej wymienionym przepisie, którego treść jest następująca: "żołnierzom oraz członkom rodzin pozostałym po zmarłych żołnierzach, jeżeli osoby te wskutek szczególnych okoliczności nie nabyły prawa do zaopatrzenia emerytalnego przewidzianego w ustawie, Minister Obrony Narodowej może przyznać, w drodze wyjątku zaopatrzenie emerytalne w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie". Przepis nie wymienia jakie to są szczególne okoliczności, decyduje o tym organ wydający decyzję, jednakże z dotychczasowego orzecznictwa nie wynika, że okolicznościami tymi są tylko względy zdrowotne. Skarżący wcześniej korzystał z wojskowej renty rodzinnej, jednakże z chwilą osiągnięcia wieku 25 łat, gdy przestał spełniać kryteria do przyznania mu tej renty, inne świadczenia z tej ustawy mu nie przysługiwały. Stał się on osobą nie mającą żadnego związku z wojskiem. Zainteresowany próbował wówczas przedłużyć swoje prawo do renty rodzinnej z powodów zdrowotnych jednakże sądy odrzuciły jego wnioski w tej sprawie. Zainteresowany nie spełnia też kryteriów do przyznania mu świadczenia emerytalnego na podstawie art. 8 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. bowiem w tym przypadku obowiązują odmienne kryteria. Kryteria takie kształtują wyroki sądowe, np. wyrok WSA w Warszawie z 19.10.2009 r. sygn. II SA/Wa 514/09. Sprawa ta została dokładnie wyjaśniona zainteresowanemu w decyzjach Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] września 2014 r. odmawiających zainteresowanemu przyznania przedmiotowego świadczenia oraz w decyzjach o odmowie zmiany lub unieważnienia powyższych decyzji. Organ administracji podtrzymał swoje wcześniejsze wyjaśnienia w wydanej decyzji nr [...]. Jak wskazano wyżej, przepis art. 154 kpa uzależnia możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej od łącznego spełnienia dwóch przesłanek. Po pierwsze, musi być to decyzja, która nie tworzy praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania i po drugie, za wzruszeniem decyzji przemawia interes społeczny łub słuszny interes strony. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest spełnienie pierwszej z wymienionych wyżej przesłanek, natomiast oceniając, czy w danej sprawie występuje słuszny interes strony, przemawiający za uchyleniem decyzji, należy wziąć pod uwagę nie subiektywne przekonanie strony o doznanej przez nią krzywdzie, lecz rozważyć okoliczności, które pozwalają ustalić, że żądanie strony (zmiany decyzji) jest słuszne i zasługuje na społeczną akceptację. Oczywistym jest również to, że zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 k.p.a. nie może prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem. Tenże słuszny interes strony nie może prowadzić do obchodzenia innych przepisów prawa, tj. w niniejszej sprawie art. art. 8 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. W interesie strony leżałoby naruszenie wskazanych wyżej przepisów, jednakże organy administracji państwowej zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.) i w sytuacji stwierdzenia braku podstawy do przyznania uprawnień rentowych zobowiązane były do podjęcia decyzji o odmowie jego przyznania. Z tych względów organ nie mógł uznać za słuszny interes strony w świetle art. 154 k.p.a., jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego, który był już przedmiotem rozpoznania w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją administracyjną. Organ administracyjny obowiązany jest załatwiać sprawę administracyjną zgodnie ze słusznym interesem obywateli. Winien mieć przy tym na względzie nie tylko interes wnioskodawcy, ale także interes wszystkich beneficjentów systemu zaopatrzenia emerytalnego. W niniejszej sprawie za wzruszeniem decyzji nie przemawiał interes społeczny. Przechodząc do analizy wniosku z dnia [...] stycznia 2016 r. o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] wydanej w trybie art. 154 k.p.a. zauważono, że wnioskodawca nie wskazał, w oparciu o którą z przesłanek art. 156 k.p.a. wnosi o stwierdzenie nieważności decyzji, nie wynika to także z treści jego uzasadnienia. Wobec powyższego organ zobowiązany jest do zbadania, czy nie zaistniała którakolwiek przesłanka z art. 156 k.p.a. Wskazano, że w judykaturze podnosi się, iż "Z uwagi na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych, może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający. Instytucję stwierdzenia nieważności zalicza się do nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji i stanowi ona odstępstwo od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w przepisach k.p.a." (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2015 r., sygn. I SA/Wa 1747/14). W doktrynie i judykaturze wskazuje się, że warunkiem koniecznym do uznania naruszenia prawa za rażące jest oczywisty charakter tego naruszenia. Należy zgodzić się z poglądem, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść rozstrzygnięcia pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu, tzn. istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie. Wada ta występuje więc, gdy rozstrzygnięcie zostało wydane wbrew nakazowi lub zdarzeniu ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa lub ich odmówiono albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem lub uchylono obowiązek. Nie można natomiast jako rażącego naruszenia prawa traktować błędów w wykładni prawa, w ustaleniach faktycznych czy celowości zastosowania określonych środków procesowych w sytuacji, gdy ich zastosowanie jest obiektywnie dopuszczalne. Rażące naruszenie prawa będzie miało miejsce w sytuacji, gdy w stanie prawnym niebudzącym wątpliwości co do jego zrozumienia zostaje wydane postanowienie, które treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości łub części obowiązujących przepisów. Równocześnie, zgodnie z utrwalonym w judykaturze podglądem, podstawą stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa jest stwierdzenie, że decyzja ta pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu niebudzącego wątpliwości interpretacyjnych (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 363/11,LEX nr 1145109). W ocenie organu, decyzja Nr [...] nie jest obarczona wadą, o której mowa w art 156 k.p.a. w szczególności nie została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W świetle powyższego, w ocenie organu, zaskarżona decyzja odpowiada prawu, gdyż zarówno argumentacja uzasadnienia decyzji, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła okoliczności umożliwiających wzruszenie zaskarżonej decyzji, bowiem organ nie dopuścił się ani błędnej wykładni obowiązujących przepisów prawa, ani też błędnej subsumcji przepisu art. 154 k.p.a. Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a. nie może prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem. Interes społeczny i słuszny interes strony musi być interesem znajdującym oparcie w przepisach prawa. Organy administracyjne pozostają związane bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa, czyli w niniejszej sprawie ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym, żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin i nie mogą rozstrzygać sprawy w oparciu o osobiste odczucia wnioskodawcy. Wobec niezaistnienia żadnej z przesłanek z art. 156 kpa oraz mając na uwadze wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] marca 2017 r., należało orzec jak w sentencji.

W "odwołaniu" od powyższej decyzji, skarżący stwierdził, że organ nie dokonał indywidualnej analizy sytuacji skarżącego oraz wpływu działania systemu organów ochrony prawnej na jego sytuację. Jego zdaniem nie przeprowadzono postępowania dowodowego na okoliczności wskazane jako istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a co za tym idzie brak było dokonania indywidualnej oceny jego sytuacji i dokonania jej subsumcji do przepisów prawa.

Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżona decyzję z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...]. W uzasadnieniu – powołując się na argumenty w niej zawarte i na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że przytoczenie argumentu jakoby w postępowaniu prowadzonym przez Dyrektora [...] o rentę rodzinną, zaginęły dokumenty medyczne P. K. i nie mogły być przez organ wykorzystane w niniejszym postępowaniu, nie miało zdaniem organu znaczenia dla rozstrzygnięcia, gdyż w tamtej sprawie potrzebne one były do ustalenia czy zainteresowanemu można przyznać rentę rodzinną, która jest świadczeniem przyznawanym na podstawie przepisów art. 24 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. W postępowaniu na podstawie art. 8 ww. ustawy organ nie ma obowiązku badania takich dokumentów, jeżeli schorzenia zainteresowanego nie wystąpiły w związku ze służbą wojskową albo z innymi działaniami na rzecz obronności lub Sił Zbrojnych. P. K. i takich działań nie wykonywał, ani żadnej służby wojskowej nie pełnił.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący P. K. nie zgodził się z zaskarżoną decyzją i podał, że w wyniku aktualnych konsultacji lekarskich i badań diagnostycznych wskazano, iż występuje u niego odmiana anatomiczna w budowie tętnic mózgowych, która jest przyczyną jego dolegliwości. Taką odmianę anatomiczną posiada ok. 1/3 populacji i jest ona co do zasady bezobjawowa. Konsultacje wysoko wykwalifikowanych specjalistów wskazują, że najprawdopodobniej doszło do zapalenia wielkich naczyń a następnie rozwarstwienia tętnicy kręgowej w wyniku niewydolności układu krążenia. Związek przyczynowy pomiędzy odmianą anatomiczną, a zaburzeniami w krążeniu mózgowym został ostatecznie wykazany przez badanie SPECT. Co jest znamienne, od dziecka leczony był w poradniach dla pracowników wojska i ich rodzin. Pomimo, iż już na etapie dziecięcym występowały objawy wskazujące na [...] nie poczyniono w tym kierunku żadnych kroków prewencyjnych czy też zaradczych. Od wystąpienia pierwszych ostrych objawów przez przeszło 11 lat stawiano diagnozy pod kątem nerwicy, zaburzeń psychosomatycznych czy też innych zaburzeń psychicznych. Przez 11 lat badań i konsultacji lekarskich nikt nie był w stanie postawić diagnozy czy też podjąć skutecznego leczenia. Przypomniał, że również był konsultowany przez biegłych sądowych z różnych dziedzin, którzy nie potrafili postawić prawidłowo diagnozy. Tym samym przez 11 lat pogłębiły się określone deficyty poznawcze. W ocenie skarżącego organ w dalszym ciągu nie wykazał od spełnienia jakich przesłanek uzależnia przyznanie świadczenia i w dalszym ciągu stanowisko organu jest niejasne i rozmyte. Pomimo, iż ustawodawca nakazuje organowi działanie na podstawie źródeł prawa, to organ tw dalszym ciągu powołuje się na orzeczenia zapadłe w innych sprawach. Ponadto pomimo iż Kodeks postępowania administracyjnego wskazuje jaki czynności powinno poprzedzać wydanie decyzji, organ w dalszym ciągu nie przeprowadził jakiekolwiek postępowania wyjaśniającego czy też nie podjął samodzielnie próby ustalenia, czy nie znajduje się on w sytuacji wyjątkowej.

W odpowiedzi na skargę, Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne podał, że zaskarżona decyzja została wydana z uwzględnieniem wskazań zawartych w wyroku Sądu.

W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 4 czerwca 2018 r. zwrócono się z wezwaniem z dnia 4 czerwca 2018 r. do pełnomocnika organu, o uzupełnienie w terminie 3 dni od doręczenia wezwania, akt administracyjnych skarżącego w sprawie skargi na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, poprzez nadesłanie akt administracyjnych, zwróconych do organu przy piśmie z dnia 29 czerwca 2017 r. o sygn. akt sądowych II SA/Wa 1176.

Zastępca Dyrektora Departamentu [...] Ministerstwa Obrony Narodowej pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] poinformował, że pełnomocnik organu radca prawny J. S. jest aktualnie nieobecna w pracy i po jej powrocie do pracy w dniu 29 czerwca 2018 r. podjęte zostaną niezwłocznie czynności mające na celu wykonanie wezwania Sądu, bowiem kwerenda dokumentów w zasobach Departamentu [...] nie pozwoliła miejsca, gdzie znajdują się wnioskowane dokumenty. Zasugerowano też, że przedmiotowa dokumentacja może się znajdować w posiadaniu Sądu na skutek dołączenia do sprawy o sygn. II SA/Wa 1537/16.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z powodów innych, aniżeli wskazane w skardze. Zezwala na to treść art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) w myśl którego Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Z kolei według treści art. 54 § 2 ustawy, organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.

Jednakże Minister Obrony Narodowej nie przesłał w aktach administracyjnych sprawy, wniosku skarżącego P. K. z dnia stycznia 2016 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], jak również samej decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] października 2015 r., odmawiającą zmiany decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. oraz decyzji nr [...] z dnia [...] września 2014 r., odmawiających przyznania wojskowego świadczenia w drodze wyjątku. Dodać w tym miejscu należy, że powyższe dokumenty znajdowały się w aktach sprawy o sygn. II SA/Wa 1176 i zostały – co już wyżej zasygnalizowano w stanie faktycznym – przekazane do organu przy piśmie z dnia 29 czerwca 2017 r.

Skoro zatem, co już wyżej zasygnalizowano, kontrola sprawowana przez sąd administracyjny sprowadza się do badania, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawo, to rzeczą oczywistą jest i bezsporną, że w rozpoznawanej sprawie, Sąd nie mógł oprzeć się jedynie na materiałach przesłanych przez organ, lecz był zobowiązany do skonfrontowania ich z materiałem źródłowym, jakim były wniosek skarżącego z dnia [...] stycznia 2016 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] oraz decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2015 r. nr [...] z dnia [...] października 2015 r.

Innymi słowy, argumentacja organu w tym zakresie winna podlegać weryfikacji przez Sąd w ramach prowadzonej przez niego kontroli wszystkich niezbędnych dowodów zgromadzonych w postepowaniu przed organem. W przeciwnym bądź razie bowiem, tj. zaniechanie przeprowadzenia dowodu z tego dokumentu powoduje, że ewentualne rozstrzygnięcie nieuznające, bądź nawet uznające racje organu, czyniłoby ewentualne ustalenia Sądu całkowicie dowolnymi, ponieważ byłyby one oparte na absolutnie niezweryfikowanym stanie faktycznym. To zaś w konsekwencji prowadziłoby się do iluzoryczności kontroli sprawowanej przez Sąd. Tym bardziej, że – jeśli chodzi o część merytoryczną – nie zbadanie tych dokumentów nie pozwala na rozwianie chociażby podstawowych wątpliwości podnoszonych przez skarżącego, nie wspominając już o innych kwestiach wymagających kontroli sądowej.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie nie dość, że organ nie załączył do akt sprawy wspomnianego już wyżej dokumentów zawartych we wspomnianych już wyżej aktach administracyjnych i do czego był zobowiązany z mocy prawa, to jeszcze nie wykonał zarządzenia Sądu wzywającego do ich nadesłania i na dzień wyrokowania oraz narady nad rozstrzygnięciem, Sąd nie dysponował powyższymi dokuemntami. Zatem już chociażby sam ten fakt świadczy niewątpliwie o niekompletności materiału dowodowego, a to w konsekwencji wskazuje na uchybienia w gromadzeniu materiału dowodowego. Tym bardziej, że w tym zakresie organ winien stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i tym samym naruszył on art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co samo w sobie obliguje organ do rozpatrzenia raz jeszcze wniosku skarżącego z dnia z dnia 9 stycznia 2016 r.

Dodać ponadto organowi należy, że zasugerowana przez organ w piśmie z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] kwerenda akt sądowych o sygn. II SA/Wa 1537/16, nie przyniosła oczekiwanych rezultatów.

Wobec powyższych ustaleń zbędne staje się odnoszenie do zarzutów ze skargi.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) w zw. z art. 132 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.