Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1421/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 209
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 4, art. 5 ust. 1, art. 10
journal: Dz.U. 1984 nr 21 poz 97
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach.
article: art. 38, art. 58 § 1, art. 83 § 1,
journal: Dz.U. 2018 poz 1025
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Marek Krawczak, Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2018 r. sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia (...) czerwca 2017 r. nr (...) w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz E. Z. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi E.Z. (dalej: "skarżąca" lub "strona") jest decyzja Ministra Rozwoju i Finansów (dalej: "Minister", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji"), z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] (dalej: "Marszałek Województwa", "Instytucja Pośrednicząca", "IP" lub "organ I instancji") z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] o odpowiedzialności skarżącej (jako członka zarządu Fundacji [...] z siedzibą w S. (dalej jako: "Fundacja") solidarnie z fundacją i pozostałymi członkami zarządu za zaległości fundacji z tytułu niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym w związku z realizacją projektu nr [...] pt. "[...]" i określającą do zwrotu kwotę główną w wysokości 62.018,97 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] maja 2009 r. Instytucja Pośrednicząca, podpisała z Fundacją umowę o dofinansowanie projektu "[...]".

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] określono Fundacji przypadającą do zwrotu kwotę dofinansowania w wysokości 62.018,97 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Podstawą żądania zwrotu środków wskazanych w rozstrzygnięciu tej decyzji było nierozliczenie we wniosku o płatność części zaliczki otrzymanej na finansowanie przedmiotowego projektu.

Z uwagi na brak zwrotu środków określonych powyższą decyzją, Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. na wniosek Marszałka Województwa wszczął wobec Fundacji postępowanie egzekucyjne w trybie administracyjnym. Wobec bezskuteczności egzekucji, w dniu [...] marca 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wydał postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec Fundacji.

W związku z powyższym, [...] września 2016 r. Marszałek Województwa wszczął z urzędu postępowanie administracyjne wobec członków zarządu Fundacji w przedmiocie ich solidarnej odpowiedzialności za należności wynikające z decyzji nr [...]. Postępowania były przeprowadzone oddzielnie dla każdego z członków zarządu Fundacji i objęły E.Z., A.D. i W.S.

Decyzjami nr [...],[...] i [...] wydanymi w dniu [...] stycznia 2017 r. IP orzekła o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu Fundacji za jej zobowiązania i wezwała ich do zwrotu kwoty w wysokości 62.018,97 zł.

W dniu [...] stycznia 2017 E.Z. złożyła odwołanie od decyzji, która jej dotyczyła, tj. decyzji nr [...].

Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. o ww. numerze Minister utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że prowadząc postępowanie w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe Fundacji należało w pierwszej kolejności stwierdzić istnienie przesłanek pozytywnych tej odpowiedzialności, a dopiero w przypadku ich stwierdzenia rozważyć, czy strona postępowania w sposób wiarygodny przedstawiła okoliczności egzoneracyjne. Podkreślił, iż przesłanki pozytywne zostały w niniejszej sprawie spełnione poprzez:

1. nieskuteczną egzekucję należności, co zostało stwierdzone [...] marca 2016 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., który wydał postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, z powodu nieujawnienia majątku i źródeł dochodu Fundacji, z których można by prowadzić skuteczną egzekucję;

2. stwierdzenie faktu, że w dniu powstania należności Fundacji ([...] stycznia 2012 r.) skarżąca była członkiem zarządu Fundacji, co potwierdzają zapisy z Krajowego Rejestru Sądowego, a pisemna rezygnacja z pełnionej funkcji została złożona w dniu [...] lipca 2012, a zatem po dacie powstania należności.

Minister podkreślił, że skarżąca pełniła funkcję członka zarządu Fundacji w okresie od dnia [...] września 2006 r. do dnia [...] września 2009 r. (wygaśnięcie mandatu) oraz od dnia [...] stycznia 2010 r. do dnia [...] lipca 2012 r, (pisemne zrzeczenie się pełnionej funkcji). Powołanie nastąpiło zgodnie ze statutem Fundacji poprzez zgodną uchwałę wszystkich członków Rady Fundacji. Strona w odwołaniu przywołała co prawda fakt, że na drugą kadencję została powołana bez jej wiedzy i zgody, jednak w opinii organu II instancji, miała wystarczająco dużo czasu na uwolnienie się od odpowiedzialności za zobowiązania Fundacji zanim powstała przedmiotowa należność, zwłaszcza, że przez ten czas była zatrudniona w Fundacji i miała ciągły kontakt z A.D., który pełnił funkcję Prezesa Zarządu. Organ zaznaczył, że od momentu uzyskania pewności, że skarżąca jest formalnie członkiem zarządu (przełom lat 2011/12) do momentu pisemnego zrzeczenia się funkcji minęło ok. 7 miesięcy. Zdaniem Ministra od odpowiedzialności nie uwalnia skarżącej oświadczenie prezesa Fundacji z dnia [...] lutego 2012 r. stwierdzające, że skarżąca jako członek zarządu Fundacji, nie miała do czynienia z finansami Fundacji. Odpowiedzialność ta wynika z bowiem z przepisów Ordynacji podatkowej i nie może być zniesiona dokumentami niższej rangi takimi jak uchwały, zarządzenia czy oświadczenia. Ponadto oświadczenie prezesa Fundacji z dnia [...] września 2016 r, stwierdzające, że strona po dniu [...] września 2009 r, nie pełniła żadnej funkcji w zarządzie Fundacji stoi w rażącej sprzeczności z pisemną rezygnacją skarżącej z pełnionej funkcji w zarządzie z dnia [...] lipca 2012 r. oraz ww. oświadczeniem z dnia [...] lutego 2012 r.

Następnie organ II instancji podał, że za okoliczności egzoneracyjne uznaje się:

• siłę wyższą (łac. vis maior);

• nastąpienie szkody wyłącznie z winy poszkodowanego;

• nastąpienie szkody wyłącznie z winy osoby trzeciej, za którą dłużnik nie ponosi odpowiedzialności;

• brak winy osoby, której zwierzchnik powierzył wykonanie czynności (art. 430 k.c.).

Dodał, że wystarczające do zwolnienia się z odpowiedzialności jest wykazanie przynajmniej jednej z ww. okoliczności. Ciężar dowodu tych okoliczności spoczywa na osobie chcącej uwolnić się od odpowiedzialności na zasadzie ryzyka, co stanowi umocnienie pozycji poszkodowanego. Minister stwierdził jednak, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z ww. przesłanek egzoneracyjnych.

Organ odwoławczy uznał ponadto, iż zarzuty podniesione przez skarżącą w odwołaniu nie mają odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym.

Pismem z dnia [...] lipca 2017 r. strona zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ww. decyzję Ministra wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją Marszałka Województwa, a także zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postepowania. Organowi II instancji zarzuciła:

1. naruszenie art, 7 i art. 8 K.p.a. przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych, co skutkujące utratą zaufania do organu I i II instancji,

2. naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. przez zaniechanie wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego w przedmiocie:

a) braku zgody skarżącej na pełnienie funkcji wiceprezesa Fundacji, w tym braku zgody na kandydowanie oraz braku wiedzy o powołaniu jej na tę funkcję w okolicznościach czynu(-ów) zabronionego(-ych) popełnionych przez A.D. oraz członków Rady Fundacji, którzy podjęli uchwałę niezgodnie z przepisami prawa i statutem Fundacji, rażąco naruszając co najmniej § 41 ust. 7 w zw. z § 41 ust. 5 i 6 Statutu Fundacji [...] z dnia [...].10.2016 r.,

b) czynów zabronionych dokonanych przez A.D. w sprawie in.in. podrobienia dokumentów w postaci Uchwały Rady Fundacji [...] z dnia [...].01.2010 r. o wyborze członków Zarządu oraz wykorzystaniu danych osobowych poprzez zgłoszenie w grudniu 2016 roku bez wiedzy i zgody skarżącej do realizacji zadań publicznych w ramach prowadzonej działalności socjalnej "[...]" w S. [...], co niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy, bowiem organy administracyjne I i II instancji nie dysponowały pełnym materiałem dowodowym w sprawie,

3. błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę decyzji merytorycznej organu II instancji, a mianowicie zaniechanie przeprowadzenia własnej oceny sprawy i uznanie, w ślad za organem I instancji, że skarżąca odpowiada solidarnie swoim majątkiem za zobowiązania podatkowe fundacji w sytuacji gdy na podstawie § 27 ust. 1 Statutu Fundacji [...] z dnia [...].10.2006 r. członkostwo skarżącej wygasło upływem 3-letniej kadencji, a brak było jej zgody na pełnienie przez nią funkcji członka Zarządu Fundacji na następny okres na stanowisku wiceprezesa Fundacji, a w konsekwencji dokonanie wpisów KRS na podstawie nieprawdziwych oświadczeń bądź dokumentów podrobionych,

4. zaniechanie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie z urzędu po uzyskaniu informacji przez organ odwoławczy o toczącym się postępowaniu przygotowawczym przeciwko A.D. z uwagi, iż wynik tego postępowania karnego ma istotny wpływ na wynik postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, bowiem wykazanie, że A.S. czynem niedozwolonym dokonał wpisu w KRS Fundacji skarżącej jako wiceprezesa tej Fundacji skutkować będzie brakiem jej odpowiedzialności jako członka zarządu tej Fundacji.

Skarżąca wniosła również o:

1. przeprowadzenie dowodów z informacji z Prokuratury Rejonowej w S. w przedmiocie stanu dochodzenia prowadzonego pod sygnaturą akt [...] na okoliczność prowadzenia postępowania przygotowawczego przeciwko A.D. o popełnienie czynów zabronionych związanych z dokonaniem wpisu w KRS Fundacji bez zgody i wiedzy skarżącej jej osoby jako pełniącej funkcję wiceprezesa Fundacji na podstawie Uchwały Rady Fundacji Nr [...] z dnia [...].01.2010 r. a w konsekwencji braku odpowiedzialności skarżącej jako członka Zarządu Fundacji za zobowiązania tej Fundacji.

2. zażądanie z Sądu Rejestrowego w B. akt rejestrowych Fundacji w części dotyczącej złożonych przez Fundację wniosków o wpis członków zarządu Fundacji wraz załącznikami, tj. uchwałą Rady Fundacji Nr [...] z dnia [...].01.2010 r. wraz z dokumentem świadczącym o wyrażeniu zgody przez skarżącą na pełnienie funkcji wiceprezesa Fundacji,

3. zażądanie od Prezesa Fundacji oraz do Rady Fundacji protokołu z posiedzenie dotyczącego wyboru członków Zarządu Fundacji [...], wyłonionych uchwałą tego organu w dniu [...].01.2010 r.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie nie jest spornym fakt istnienia dochodzonej przez organy należności, czy też jej wysokość oraz termin jej powstania. Nie jest też sporny fakt bezskuteczności egzekucji tej kwoty w odniesieniu do Fundacji.

Termin powstania dochodzonej należności został określony w decyzji nakazującej Fundacji "[...]" ( obecnie Fundacji [...]), zwrot kwoty dofinansowania w łącznej wysokości 62.018,97 wraz z należnymi odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych. Dla kwoty głównej w wysokości kwoty 54.378,55 zł jest to termin przekazania transzy w dniu [...] stycznia 2012r. Natomiast w odniesieniu do kwoty głównej 7.640,42 zł jest to termin przekazania kolejnej transzy w dniu [...] stycznia 2012r.

Kwestią sporną pomiędzy stronami, mającą istotny wpływ na rozstrzygnięcie Ministra zapadłe w niniejszej sprawie, jest natomiast ustalenie, czy strona była członkiem zarządu Fundacji w dacie powstania dochodzonej przez organy należności ( czyli we wskazanych datach dziennych w styczniu 2012r.)

Na podstawie posiadanych dokumentów organ odwoławczy ustalił, że skarżąca pełniła funkcję członka zarządu Fundacji w okresie od dnia [...] września 2006 r. do dnia [...] września 2009 r. (wygaśnięcie mandatu) oraz od [...] stycznia 2010 r. do [...] lipca 2012 r. (pisemne zrzeczenie się pełnionej funkcji).

Organ podkreślił, że powołanie nastąpiło zgodnie ze statutem Fundacji poprzez zgodną uchwałę wszystkich członków Rady Fundacji. Zdaniem Ministra w dniu powstania należności Fundacji – w stycznia 2012 r.- strona była członkiem zarządu Fundacji, co potwierdzają zapisy w Krajowym Rejestrze Sądowym. Mimo, że strona w odwołaniu przywołała fakt, iż na drugą kadencję została powołana bez jej wiedzy i zgody, to jednak w opinii organu II instancji, miała ona wystarczająco dużo czasu na uwolnienie się od odpowiedzialności za zobowiązania Fundacji zanim powstała przedmiotowa należność. Była bowiem zatrudniona w Fundacji i miała ciągły kontakt z A.D., pełniącym funkcję Prezesa Zarządu. Organ wskazał na 7 miesięczny okres "od momentu uzyskania przez skarżącą pewności", iż jest formalnie członkiem zarządu (na przełomie lat 2011/12) do momentu pisemnego zrzeczenia się funkcji. Podkreślił, że oświadczenie prezesa Fundacji z dnia [...] lutego 2012 r. stwierdzające, iż skarżąca jako członek zarządu Fundacji, nie miała do czynienia z finansami Fundacji, nie uwalnia jej od przedmiotowej odpowiedzialności. Natomiast oświadczenie tegoż prezesa z dnia [...] września 2012r., stwierdzające, że skarżąca po [...] września 2009r., nie pełniła żadnej funkcji w zarządzie Fundacji, uznał za sprzeczne z treścią oświadczenia z [...] lutego 2012r. i z treścią oświadczenia skarżącej o rezygnacji z członkostwa w zarządzie.

Strona nie zgodziła się z oceną Ministra i w skardze zarzuciła mu zaniechanie przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego w przedmiocie braku zgody i braku wiedzy skarżącej o powołaniu jej do zarządu Fundacji w styczniu 2010r. Nadto zarzuciła dokonanie dowolnej oceny tych dowodów, które zostały już zgromadzone w sprawie, co skutkowało nieprawidłowym ustaleniem daty istnienia jej członkostwa w zarządzie Fundacji.

W ocenie sądu zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uznać należało za zasadne.

Przede wszystkim należy wskazać, że organ nie ocenił wszystkich dowodów, które zgromadził w sprawie, w tym również zeznań poszczególnych świadków i nie odniósł się do zarzutów skarżącej, podnoszonych w toku postępowania administracyjnego, na okoliczność braku jej zgody i wiedzy o powołaniu do zarządu uchwałą Rady Fundacji z dnia [...] stycznia 2010r. Było to działanie mogące w sposób istotny wpłynąć na wynik sprawy. Podnoszone przez skarżącą zarzuty odnosiły się również do nieprawidłowości w podjęciu samej uchwały z dnia [...] stycznia 2010r. Są to zarzuty istotne, zważywszy na deklaratywny charakter wpisu do KRS Fundacji, dokonanego na podstawie tej uchwały. Nie ulega wątpliwości sądu, iż w świetle powyższych zarzutów organ powinien dokonać rzetelnej oceny tej uchwały, co do jej treści, formy jej podjęcia i wywoływanych nią skutków prawnych. Te same uwagi odnoszą się do pisemnej rezygnacji skarżącej z dnia [...] lipca 2012r. i jej twierdzeń o wcześniejszych, ustnych oświadczeniach kierowanych do Prezesa Zarządu – A.D., o braku jej woli pełnienia funkcji w zarządzie.

Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest przeniesienie odpowiedzialności za zaległości podmiotu prawnego na członków jego zarządu. Zatem ustalenie faktu skutecznego powołania do zarządu osoby, na którą jest przenoszona ta odpowiedzialność, jest zasadniczą okolicznością w sprawie.

Wskazać należy, że ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz. U. z 2016 r., poz. 40 ze zm., dalej jako: "ustawa o fundacjach") regulująca powstanie, działanie i reprezentowanie podmiotu prawnego jakim jest Fundacja, należy do dziedziny prawa cywilnego. Nie ulega wątpliwości, że wymieniona ustawa, jako przepisy szczególne, ma pierwszeństwo w zastosowaniu ale uzupełniająco, do szeregu czynności prawnych, w tym ustrojowych tegoż podmiotu, stosuje się przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U z 2016 r., poz. 380 ze zm., dalej jako: "k.c.") m.in. w zakresie osób prawnych, czynności prawnych czy oświadczeń woli. Z art. 38 k.c. wprost wynika, że osoba prawna działa przez swe organy w sposób przewidziany w ustawie i opartym na niej statucie. Zgodnie zaś z art. 4 ustawy o fundacjach Fundacja działa na podstawie przepisów tej ustawy i statutu. Art. 5 ust. 1 ww. ustawy stanowi natomiast, że Fundator ustala statut fundacji, określający jej nazwę, siedzibę i majątek, cele, zasady, formy i zakres działalności fundacji, skład i organizację zarządu, sposób powoływania oraz obowiązki i uprawnienia tego organu i jego członków. Statut może zawierać również inne postanowienia, w szczególności dotyczące prowadzenia przez fundację działalności gospodarczej, dopuszczalności i warunków jej połączenia z inną fundacją, zmiany celu lub statutu, a także przewidywać tworzenie obok zarządu innych organów fundacji. Art. 10 ustawy wskazuje natomiast, że zarząd fundacji kieruje jej działalnością oraz reprezentuje fundację na zewnątrz.

Ustawa o fundacjach określa zatem organizację fundacji w sposób bardzo ogólny. Wymaga jedynie, aby fundacja posiadała zarząd (art. 5 ust. 1), który kieruje jej działalnością oraz reprezentuje ją na zewnątrz (art. 10). W takiej sytuacji, to właśnie statut powinien doprecyzować regulację ustawową i stworzyć swoiste ramy działania fundacji, w tym dookreślając sposób jej organizacji, funkcjonowania jak i ewentualnej likwidacji. Wobec braku odpowiednich zapisów ustawowych to właśnie w statucie można uregulować kwestie związane np. z powołaniem członka zarządu lub z rezygnacją członka zarządu z pełnionej funkcji. W przypadku, gdy również i statut takich rozwiązań nie przewiduje zasadnym jest odwołanie się do przepisów ustawy Kodeks cywilny w zakresie m.in. oświadczeń woli, czy formy czynności prawnych.

Analiza akt administracyjnych wykazuje, iż zgodnie z treścią § 40 statutu Fundacji, do kompetencji Rady Fundacji należy powoływania i odwoływanie zarządu oraz poszczególnych członków. Rada Fundacji jest organem kolegialnym (składa się od 3 do 5 osób – § 38 pkt. 1 statutu), pracuje na posiedzeniach ( § 41 pkt.5 statutu), jej decyzje mają charakter uchwał ( § 41 pkt. 7 statutu), uchwały podejmowane są zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy członków, w przypadku równej liczby głosów decyduje głos przewodniczącego ( § 41 pkt.7 i 8). Nadto wg. § 41 pkt.2 i 9 statutu pracami Rady Fundacji kieruje jej przewodniczący, a członkowie zarządu mogą brać udział w posiedzeniach Rady Fundacji tylko na zaproszenie i tylko w charakterze doradczym. Zatem powyższe zapisy stanowią, że do skutecznego podjęcia czynności prawnej, jaką jest uchwała o powołaniu członka zarządu, potrzebne jest odbycie posiedzenia Rady Fundacji i oddanie głosu na tym posiedzeniu. Statut nie przewiduje głosowania pisemnego poprzez podpisanie uchwały z zastosowaniem formy obiegowej. Wyraźne zapisy dotyczące kompetencji przewodniczącego Rady Fundacji stoją również na przeszkodzie do przypisania ich prezesowi zarządu. Nadto podjęcie czynności prawnej w postaci uchwały o powołaniu członka zarządu ma na celu wywołanie skutku prawnego w postaci przyznania uprawnienia danej ( wybranej) osobie i jednocześnie nałożenia na nią obowiązku do działania w imieniu osoby prawnej (przyznania kompetencji do pełnienia funkcji). Aby osoba ta mogła skutecznie reprezentować podmiot prawny musi o tym wiedzieć i na to się zgodzić. Pamiętać bowiem należy, że nie można zmuszać nikogo do pełnienia funkcji. Ponadto związane jest to z odpowiedzialnością, o której mowa np. w przedmiotowej sprawie lub odpowiedzialnością odszkodowawczą. Członkowie zarządu przy wykonywaniu swoich czynności powinni wykazywać należytą staranność, aby nie narazić się na odpowiedzialność za szkodę wobec fundacji. Na postawie art. 355 § 2 k.c. członka zarządu obowiązuje należyta staranność określona przy uwzględnieniu zawodowego charakteru jego działalności.

Natomiast w warunkach tej sprawy brak jest prawidłowego protokołu z posiedzenia Rady Fundacji z dnia [...] stycznia 2010r. Waloru tego nie ma pismo podpisane przez A.D. – prezesa zarządu Fundacji, zatytułowane "protokół z posiedzenia Rady Fundacji [...]". Nie spełnia ono wymagań statutowych co do osoby kierującej tą pracą. Nadto pozostaje w sprzeczności z zeznaniami osób mających uczestniczyć w tej czynności. Świadek W.S. zeznał do protokołu przesłuchania z dnia [...] listopada 2016r., iż "nie było takiego zebrania", "Nie byłem nigdy na posiedzeniu z osobami z listy" ( pkt. 23) oraz "Nie wiem kim jest K.K." ( pkt.37). Wskazać zaś należy, że zgodnie z treścią wymienionego pisma K.K. była członkiem Rady Fundacji. Ponadto zgodnie z zeznaniem świadka J.K. ( członka Rady Fundacji), nie była ona na tym zebraniu, nikt jej nie powiadomił ( protokół przesłuchania z dnia [...] listopada 2016r. pkt.4, 5, 6). Świadek zeznała również "Rada niczym się nie zajmowała. Wydaje mi się, że składałam kilka podpisów, że było zebranie, na którym nie byłam, było powołanie Pani E.Z. na wiceprezesa. Nie pamiętam dokładnie. Ja parę razy byłam w świetlicy żeby zobaczyć jak działa". Świadek nie wiedziała też czy skarżąca wyraziła zgodę na pełnienie funkcji w zarządzie.

Dodatkowo wskazać należy, że skład Rady Fundacji, który podpisał uchwałę rzekomo podjętą na posiedzeniu w dniu [...] stycznia 2010r. to osoby spokrewnione lub spowinowacone z A.D. – Prezesem Zarządu ( K.K. – matka, E.D. – żona, J.K. – szwagierka) . Prezesem, co do którego wszyscy przesłuchani zgodnie twierdzili, iż samodzielnie prowadził wszystkie sprawy Fundacji.

W tych warunkach poważnym uchybieniem organu jest brak wszechstronnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego w kontekście zarzutów skarżącej, w tym brak ustalenia czy czynność prawna w postaci przedstawionej uchwały Rady Fundacji z dnia [...] stycznia 2010r. była prawnie skuteczna, czy też nie doszło do naruszenia nią art. 58 ( "Art. 58. § 1. Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy.§ 2. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego) lub art. 83 k.c. ("Art. 83. § 1. Nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności").

Słusznie też skarżąca zarzuca, iż organ dokonał oceny jej oświadczenia z dnia [...] lipca 2012r. o złożeniu rezygnacji z funkcji członka zarządu w sposób wybiórczy bez odniesienia się do jej twierdzeń dotyczących zwracania się do A.D., iż nie chce aby przypisywano jej udział w pracach zarządu.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, iż takie twierdzenia należało rozważyć z punktu widzenia poszukiwania przez skarżącą próby wyjścia z narzuconej jej roli, bez jej zgody i wiedzy.

Skoro organ uznał, że pisemne oświadczenia skarżącej z dnia [...] lipca 2012r. o rezygnacji z członkostwa w zarządzie przesądza fakt jej bycia w zarządzie oraz przesądza datę końca jej udziału w pracach tego organu, to niezrozumiałym jest dlaczego organ nie rozważył czy wcześniejsze ustne, wystąpienia skarżącej do prezesa zarządu nie są forma rezygnacji, o której mowa w sprawie. Zwłaszcza, że istnieją sprzeczne w treści pisemne oświadczenia A.D., a świadkowie coś słyszeli ale szczegółów nie pamiętają. Żaden przepis powszechnie obowiązującego prawa nie przewiduje obowiązku złożenia rezygnacji z funkcji członka zarządu fundacji w formie pisemnej. Ustawa o fundacjach określa organizację fundacji w sposób bardzo ogólny.

Statut Fundacji nie przewiduje formy złożenia rezygnacji. W § 27 statutu przewidziano możliwość ustania członkostwa w zarządzie poprzez złożenie przez jej członka rezygnacji. Powyższy zapis statutu nie zawiera jednak szczegółowych regulacji w tej kwestii, w tym np. formy złożenia oświadczenia o rezygnacji. Wymienione w nim zostały jedynie sytuacje ustania członkostwa w zarządzie z tym rozróżnieniem, iż rezygnację umieszczono wraz z kilkoma innymi przypadkami (np. nienależnym wypełnianiem funkcji, czy trwałą utratą zdolności do sprawowania funkcji), skutkującymi odwołaniem danego członka przez Radę Fundacji.

Należy przy tym zauważyć, że czym innym jest odwołanie członka zarządu, a czym innym rezygnacja z pełnienia funkcji. Odwołanie jest czynnością odwrotną od powołania. Statut może oczywiście zawierać postanowienia precyzujące sposób odwołania członka zarządu, w tym m.in. ograniczające prawo odwołania do ważnych powodów, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. W doktrynie przyjmuje się jednak, iż w takim katalogu znaleźć się może np.: podjęcie działalności konkurencyjnej przez członka zarządu, długotrwała choroba, utrata kwalifikacji do pełnienia funkcji, popełnienie przestępstwa, czy godzenie w dobre imię i interesy fundacji (A. Kidyba, Komentarz do art. 10 ustawy o fundacjach, Lex 2007). Są to zatem przykłady związane bądź z niezależną od danej osoby niemożliwością dalszego sprawowania swojej funkcji, bądź utratą zaufania do danego członka zarządu przez Fundację. Niezrozumiałym wydaje się być zatem umieszczenie w tym punkcie statutu również rezygnacji z pełnienia funkcji członka zarządu i uzależnianiem jej skuteczności od podjęcia przez Radę Fundacji uchwały o odwołaniu członka zarządu. Rezygnacja jest bowiem jednostronnym aktem członka zarządu, na mocy którego zamierza on doprowadzić do ustania więzi prawnej między nim a fundacją. Nie budzi wątpliwości fakt, że działanie w zarządzie fundacji jest dobrowolne, a zatem osoba wybrana na jej członka musi z jednej strony wyrazić na to zgodę, a z drugiej posiadać uprawnienie do złożenia w każdej chwili rezygnacji z pełnionej funkcji. Rezygnacja ma cechy skrócenia okresu pełnienia funkcji, do jakiego został członek zarządu powołany. Oznacza to, że mandat członka zarządu powinien wygasnąć wskutek rezygnacji, a nie jej przyjęcia. (por. A. Kidyba, Komentarz do art. 10 ustawy o fundacjach, Lex 2007, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 337/15, dostępne w CBOSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Trzeba podkreślić, iż w sytuacji, gdy członkowie zarządu Fundacji mogli być w każdej chwili odwołani (pod warunkiem wystąpienia jednej przesłanek z § 27 statutu), to prawu Fundacji do odwołania członka zarządu powinno odpowiadać jego prawo do złożenia rezygnacji bez względu na akceptację bądź nie ze strony Fundacji (por. glosa A. Kidyby do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2002 r., sygn. akt I PKN 597/01).

W sytuacji, gdy statut nie przewidział formy w jakiej rezygnacja miałaby być złożona, przy jednoczesnym braku regulacji ustawowej w tej kwestii, można przyjąć, iż złożenie rezygnacji w formie ustnej jest prawnie skuteczne.

Bowiem gdy statut takiej formy nie przewiduje zasadnym jest odwołanie się do przepisów ustawy Kodeks cywilny w zakresie m.in. oświadczeń woli, czy formy czynności prawnych. Zasadnym wydaje się być również poprzez analogię skorzystanie z rozwiązania wprowadzonego w art. 202 § 5 i art. 369 § 6 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1577 ze zm., dalej jako: "k.s.h."), gdzie w odniesieniu do członków zarządu spółek z o.o. i spółek akcyjnych kwestie związane ze złożeniem rezygnacji z pełnionej w zarządzie funkcji uregulowano wskazując, iż stosuje się w takim wypadku odpowiednio przepisy o wypowiedzeniu zlecenia przez przyjmującego zlecenie (art. 746 § 2 k.c.).

Niewątpliwie w sytuacji złożenia rezygnacji we ww. formie, wykazanie tego faktu jest utrudnione. Jednakże w aktach administracyjnych niniejszej sprawy znajdują się dowody (protokoły przesłuchań świadków) na podstawie których należało również rozważyć powyższy fakt, zwłaszcza, że skarżąca podkreślała własną bezradność w powyższej sytuacji zaistniałej bez jej zgody. Powołanie i bycie w zarządzie podmiotu prawnego to świadoma decyzja i nie może zastąpić jej pozorne działanie symulujące powstanie skutku prawnego.

W okolicznościach tej sprawy, gdy skarżąca podnosiła brak wiedzy i zgody na bycie członkiem drugiej kadencji zarządu Fundacji oraz gdy podnosiła okoliczność, iż w tym czasie nie wykonywała żadnych czynności członka zarządu, to słusznym jest zarzut skarżącej o braku poprowadzenia przez organ postępowania dowodowego co do jej "aktywności" w pracach zarządu. Sprawdzenia tej okoliczności może mieć znaczenie dla oceny innych dowodów w sprawie i wyciągnięcia rzetelnych wniosków.

W związku z powyższym, w ocenie Sądu, zarzut naruszenia przepisów postępowania wskazanych w skardze, w sposób mogący istotnie wpłynąć na wynik sprawy, uznać należało za zasadny.

Ponownie rozpoznając sprawę Minister uwzględni powyższe uwagi i w oparciu o cały, wszechstronnie zebrany w sprawie materiał dowodowy ustali, czy skarżąca w dacie powstania należności była, skutecznie pod względem prawnym, powołanym członkiem zarządu Fundacji, co będzie miało w dalszej kolejności wpływ na stwierdzenie, czy strona podlegać będzie odpowiedzialności za zaległości Fundacji z tytułu obowiązku zwrotu dofinansowania.

Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd postanowił mocą art. 200 oraz art. 209 p.p.s.a. Na przysługujące do zwrotu stronie koszty postępowania Sąd zaliczył 200 zł tytułem uiszczonego wpisu stałego od skargi.