Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 303/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33, art. 54, art. 27 par 1 pkt 9, art.54 par 4
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 105 par 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 303/12 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 kwietnia 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska, Sędzia: WSA Grażyna Firek, Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz (spr.), Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2012 r., sprawy ze skargi T.W., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 13 stycznia 2012 r. Nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zarzutu na postępowanie egzekucyjne, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 13 stycznia 2012 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej po rozpoznaniu zażalenia T.W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia 13 grudnia 2011 r. o nr [...], na mocy którego umorzono jako bezprzedmiotowe postępowanie w przedmiocie zarzutu polegającego na nieistnieniu obowiązku objętego tytułami wykonawczymi.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym sprawy.

Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne względem majątku zobowiązanego T.W. na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...],[...],[...],[...] ([...],[...],[...],[..]) wystawionych przez wierzyciela Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 4 września 2009 r.

Następnie w toku postępowania egzekucyjnego, zawiadomieniem z dnia 17 października 2011 r. dokonano czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wierzytelności.

W dniu 30 października 2011 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo zobowiązanego skierowane do Dyrektora Izby Skarbowej, a zatytułowane "Skarga na czynności egzekucyjne". W piśmie tym T.W. sprzeciwił się podjętej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu wierzytelności i zakwestionował zasadność naliczenia kwot objętych tytułami egzekucyjnymi, a w konsekwencji zasadność prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego zakwalifikował przedmiotowe pismo T.W. datowane na dzień 27 października 2011 r., a nadane w Urzędzie Pocztowym S. w dniu 29 października 2011 r., jako skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229 poz.1954 z późn. zm.) i przekazał Dyrektorowi Izby Skarbowej.

Dyrektor Izby Skarbowej pismem z dnia 15 listopada 2011 r. wezwał zobowiązanego do sprecyzowania żądania powyższego wniosku. W wezwaniu poinformowano zobowiązanego o konieczności doprecyzowania, czy przedmiotowe pismo jest zarzutem na prowadzone postępowanie egzekucyjne złożonym w trybie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czy skargą w trybie art. 54 tej ustawy na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności, czy też jest to wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 ustawy.

Zobowiązany w odpowiedzi na powyższe wezwanie, pismem z dnia 28 listopada 2011 r. poinformował, że pismo z dnia 27 października 2011 r. zawiera zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego. W związku z tym, Dyrektor Izby Skarbowej pismem z dnia 5 grudnia 2011 r. przekazał wniosek Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego do załatwienia zgodnie z właściwością.

Organ I instancji postanowieniem z dnia 13 grudnia 2011 r. o nr [...] umorzył postępowanie, ponieważ T.W. nie dotrzymał siedmiodniowego terminu do wniesienia zarzutów, określonego w art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który to termin upłynął, zdaniem organu, dnia 11 września 2009 r. W konsekwencji umorzenie postępowania stało się obligatoryjne w świetle art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stanie się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania.

Na postanowienie to zobowiązany złożył zażalenie, podnosząc, że zarzuty do organu egzekucyjnego zawsze zgłaszane były w terminie, a zatem bezzasadne jest twierdzenie, że nie dotrzymał siedmiodniowego terminu do wniesienia zarzutów. Nadmieniono też, że nie ma podstaw do prowadzenia egzekucji, ponieważ zobowiązany nie ma żadnych zaległości.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 13 stycznia 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu sprecyzowano, że inicjujące postępowanie w niniejszej sprawie pismo T.W. złożone w dniu 29 października 2011 r., należało potraktować, zgodnie z wyjaśnieniami samego zobowiązanego, jako zarzuty w sprawie toczącego się postępowania egzekucyjnego. Organ nadzoru, powołując się na treść art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodził się ze stanowiskiem organu egzekucyjnego, że przedmiotowy zarzut został złożony po upływie siedmiodniowego terminu liczonego od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych, co nastąpiło dnia 4 września 2009 r. Tymczasem zarzuty z dnia 27 października 2011 r. zostały zgłoszone dopiero w dniu 29 października 2011 r. (data stempla pocztowego), a więc po ustawowym terminie i nie zawierały wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów.

Uchybienie terminu określonego w art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do złożenia zarzutów spowodowało bezskuteczność czynności zobowiązanego, polegających na zgłoszeniu zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a tym samym wystąpiły okoliczności uzasadniające umorzenie postępowania w tym zakresie. W takim bowiem przypadku nie ma podstaw do czynności organu egzekucyjnego, których uruchomienie może nastąpić wyłącznie w wyniku skutecznie wniesionego zarzutu.

Dnia 13 lutego 2012 r. T.W. złożył skargę na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 13 stycznia 2012 r. nr [...], wnosząc o jego uchylenie z powodu niezgodności z prawem. Skarżący stwierdził, że złożone przez niego w dniu 29 października 2011 r. pismo stanowiło skargę na czynności egzekucyjne i zostało złożone w terminie siedmiu dni od dnia zawiadomienia skarżącego o zajęciu wierzytelności.

Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi wyjaśniając, że w niniejszej sprawie przedmiotem rozpatrywania były zarzuty na postępowanie egzekucyjne, złożone w trybie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie skarga na czynności egzekucyjne. Stąd też termin do złożenia tego środka zaskarżenia był liczony od dnia doręczenia kopii tytułów wykonawczych, a nie od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ono prawa w sposób powodujący konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Skarżący zakwestionował legalność postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w sprawie umorzenia postępowania w przedmiocie wniesionego zarzutu na postępowanie egzekucyjne z uwagi na uchybienie ustawowo obowiązującego siedmiodniowego terminu do jego złożenia.

W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że w toku postępowania egzekucyjnego w administracji, zobowiązanemu przysługują środki służące obronie jego praw, m.in. w postaci zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, uregulowanych w art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) oraz skargi na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 tej ustawy. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności (por. Cezary Kulesza, Komentarz do art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, LEX 2010). W przeciwieństwie do zarzutów, skarga nie zmierza zatem do unicestwienia egzekucji w ogóle, a służy skontrolowaniu podjętych czynności. Złożenie zarzutów służy natomiast wykazaniu, że podejmowanie jakichkolwiek czynności egzekucyjnych jest w ogóle niedopuszczalne z powodów enumeratywnie wyliczonych w art. 33 cyt. ustawy. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem zaskarżenia, który służy zobowiązanemu w fazie wszczęcia tego postępowania, co oznacza, że nie można podnosić nowych zarzutów na dalszych etapach postępowania.

Istotne jest, że "rozpoznając skargę, organ nadzoru nie może rozpoznać zarzutów opartych na przesłankach z art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bo naruszyłby przepisy o właściwości i przekształcił skargę w konkurencyjny, a nie subsydiarny środek zaskarżenia działań organu egzekucyjnego" (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 1464/07). Rozpoznając złożony w toku postępowania egzekucyjnego środek zaskarżenia organ zobowiązany jest zatem w pierwszej kolejności odpowiednio go zakwalifikować, a następnie zbadać pod względem formalnym, czy złożenie danego środka jest w ogóle dopuszczalne.

Jednym z formalnych warunków dopuszczalności środków zaskarżenia jest złożenie ich w zakreślonym ustawowo terminie. Z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że zarzuty muszą być złożone w terminie siedmiu dni od daty doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Termin ten jest terminem procesowym i jego uchybienie powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co w konsekwencji prowadzi do zamknięcia drogi danego postępowania (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck 2008, s. 335 i n.) – wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1168/09. Natomiast, zgodnie z art. 54 § 4 cyt. ustawy skargę na czynności egzekucyjne wnosi się w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej.

W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest fakt, że opisy tytułów wykonawczych zostały skutecznie doręczone zobowiązanemu dnia 4 września 2009 r. (dowód doręczenia w aktach egzekucyjnych na k. nr 8), a środek zaskarżenia został przez zobowiązanego złożony za pośrednictwem poczty dnia 29 października 2011 r. (odcisk stempla pocztowego na kopercie zawierającej przesyłkę, a podpiętej pod kartę nr 28 akt egzekucyjnych). Zdaniem skarżącego organy wadliwie jednak zakwalifikowały ten środek jako zarzuty, co skutkowało umorzeniem postępowania, jako że zarzuty należało złożyć do dnia 11 września 2009 r. Pismo stanowiło tymczasem w istocie skargę na czynności egzekucyjne, która została złożona w otwartym terminie.

Ze stanowiskiem skarżącego nie sposób się zgodzić.

Faktem jest, że inicjujące postępowanie pismo z dnia 29 października 2011 r. opatrzone zostało nagłówkiem "skarga na czynności egzekucyjne". Organ administracyjny nie jest zobowiązany jednak podanym przez stronę tytułem, a z uzasadnienia nie wynikało, aby celem skarżącego było zakwestionowanie formalnej prawidłowości podjętych przeciwko niemu czynności egzekucyjnych. Jego treść wskazywała natomiast, że skarżący zmierzał raczej do wykazania niedopuszczalności egzekucji jako takiej z uwagi na nieistnienie obowiązku. Wobec tego, że okoliczność ta nie stanowi podstawy skargi lecz jest podstawą zarzutu, wymienioną w art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dyrektor Izby Skarbowej, będący adresatem przedmiotowego pisma, słusznie powziął wątpliwość co do charakteru środka zaskarżenia. W odpowiedzi na pismo wzywające zobowiązanego do sprecyzowania żądania i co istotne, wyjaśniające różnice pomiędzy środkami zaskarżenia, w piśmie z dnia 28 listopada 2011 r. skarżący jednoznacznie stwierdził, że pismo z dnia 29 października 2011 r. należy potraktować jako zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organy słusznie zatem zakwalifikowały przedmiotowy środek zaskarżenia jako zarzut, gdyż wskazanie zobowiązanego w tym zakresie współgrało z podniesioną w piśmie argumentacją.

W takiej sytuacji prawidłowe było również stwierdzenie, że zarzut został złożony z uchybieniem terminu, który w niniejszej sprawie upłynął dwa lata wcześniej, dnia 11 września 2009 r. Zdaniem Sądu organy obu instancji słusznie też uznały, że nie są uprawnione, w takich okolicznościach sprawy, do jej merytorycznego rozpoznania, które mogłoby nastąpić wyłącznie w wyniku skutecznie wniesionych zarzutów. Podkreślić bowiem należy, iż sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego; wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytorycznie pozytywne lub negatywne staje się prawnie niedopuszczalne.

W konsekwencji zatem postępowanie w sprawie należało umorzyć, jako że stało się ono bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z powodu nieskutecznego wniesienia zarzutów w tej sprawie.

W skardze T.W. podjął próbę podważenia prawidłowości zakwalifikowania złożonego przez niego pisma jako zarzutu. Z przyczyn podanych powyżej dokonana przez organy ocena była jednak bezsprzecznie właściwa, a podniesiony przez skarżącego argument należy potraktować jako próbę uniknięcia ostatecznych skutków będących wynikiem zaskarżonego postanowienia. Ponadto należy zwrócić jeszcze raz uwagę na poczynione na wstępie wyjaśnienia, z których wynika, że podstawą skargi nie mogą być okoliczności wymienione w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie ma bowiem podstaw, aby składaną w trybie art. 54 cyt. ustawy. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (zob. wyroki WSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 644/08, oraz z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 139/09).

Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm.).