Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1352/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par 45 ust. 6 i 7
journal: Dz.U. 2013 poz 773
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i  zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 1 - Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej, zawartą w  programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013"
article: art. 27 ust. 2 pkt 1, 3, 4, 5; art. 14 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2009 nr 72 poz 619
law: Ustawa z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego.
article: art. 207 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2077
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
article: art. 7 ; art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi I. W. W. na decyzję Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi I. W. W. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej ... czerwca 2018 r. nr ... utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... lipca 2017 r., znak: ... określająca kwotę przypadającej do zwrotu w wysokości 384.000,00 zł.

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

W ramach Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (PO RYBY 2007-2013), w zakresie środka 1.3 Inwestycje na statkach rybackich i selektywność, I.W. w dniu ... sierpnia 2013 r. zawarł z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa umowę o dofinansowanie nr ..., na realizację operacji pt. "Modernizacja kutra rybackiego ...". Na mocy zawartej umowy strona otrzymała pomoc finansową w wysokości 384.000 zł (w formie zwrotu kosztów kwalifikowalnych poniesionych na realizacje operacji. Celem operacji zgodnie z zawartą umową o dofinansowanie była poprawa bezpieczeństwa na pokładzie, poprawa warunków pracy i higieny.

Na skutek niedotrzymania zobowiązań wynikających z umowy o dofinansowanie nr ... Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał decyzje z ... lipca 2017 r. znak: ... określającą kwotę przypadającą do zwrotu. Na powyższą decyzję skarżący wniósł odwołanie.

Zaskarżoną do Sądu decyzją Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej utrzymał w mocy ww. decyzję.

Organ II instancji odnosząc się o zarzutów odwołania wskazał, że w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy nie powtarza się dokonanych czynności albowiem należałoby powtórzyć całe dotychczasowe postępowanie przy jakichkolwiek, nawet najdrobniejszych uchybieniach organu I instancji. Wskazał, iż ponowne rozpatrzenie sprawy polega na uzupełnieniu dotychczasowego postępowania o brakujące elementy lub rozpoznania zagadnień wcześniej nie analizowanych, ewentualnie na usunięciu popełnionych uchybień.

Organ odwoławczy podzielił również stanowisko ARiMR wyrażone w piśmie z dnia 2.12.2016 r., w którym to organ I instancji stwierdza, iż przywrócenie wniosku o płatność do ponownej weryfikacji w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy nie otwiera możliwości uruchomienia ponownie procedury określonej w § 45 ust. 6 i 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty lub zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 1 - Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej zawartej w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (Dz. U. z 2013 r. poz. 773, z późn. zm.); dalej: "rozporządzenie", tj. wezwania Beneficjenta do złożenia wyjaśnień i uzupełnień.

Zauważył, iż skarżący pomimo skutecznego dwukrotnego wezwania do uzupełnienia wniosku o płatność o dokumenty potwierdzające spełnienie przez modernizowany statek wymagań określonych w umowach międzynarodowych lub wymagań technicznych instytucji klasyfikacyjnej, takich dokumentów nie przedłożył.

Skarżący przedłożył jedynie tymczasowe świadectwo klasy nr .... Organ odwoławczy podzielił stanowisko ARiMR, iż przedłożony dokument nie stanowi potwierdzenia spełnienia wymagań w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy jak i nie potwierdził uzyskania przez kuter ... klasy lodowej jak i nie uprawnia do wykonywania żeglugi, na co wskazuje informacja zawarta w tym że świadectwie Rejon żeglugi ogranicza się do postoju przy nabrzeżu bez załogi.

W odniesieniu do wezwania złożenia karty bezpieczeństwa organ odwoławczy zauważył, iż ARiMR nie musiała wzywać skarżącego do złożenia przedmiotowej karty, powyższe miało na celu doprecyzowanie informacji wynikających z pierwszego i drugiego wezwania (pisma z dnia 14.01.2016 r. oraz z dnia 10.02.2016).

Wyjaśnił, że skarżący na żadnym etapie postępowania nie złożył wymaganych dokumentów, które to potwierdziły by zrealizowanie operacji zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie. Zdaniem organu informacja o odmowie przyznania pomocy pozostała skuteczna, albowiem nie pojawiły się nowe okoliczności w sprawie mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Wobec czego zarzut Strony w zakresie braku informacji o odmowie przyznania pomocy na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy organ uznał za bezzasadny.

Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie tylko oparł się na całym dostępnym materiale dowodowym, ale również trafnie ustalił, że statek rybacki ... nie został zmodernizowany zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie.

Zdaniem organu odwoławczego wystosowanie dodatkowego wezwania do uzupełnienia wniosku o płatność w zakresie dokumentacji potwierdzającej realizacje operacji stanowi wyraz zasadom określonym w art. 7, 8, 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, z późn. zm.); dalej: "k.p.a.".

Ww. organ podkreślił, iż pomimo obowiązków ciążących na organie administracji publicznej skarżący nie jest zwolniony z lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych, skoro nieudowodnienie określonego faktu może prowadzić do wydania decyzji dla niej niekorzystnej (art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. U. Nr 72 poz. 619, z późn. zm.)).

Podkreślił, że zgodnie z zawartą umową skarżący zobowiązał się do modernizacji kutra rybackiego ... zgodnie z zakresem rzeczowo-finansowym stanowiącym załącznik do umowy, w tym osiągnięcia celu polegającego na poprawie bezpieczeństwa na pokładzie, poprawie warunków pracy i higieny, w tym uzyskania klasy lodowej. Przedłożone przez skarżącego tymczasowe świadectwo klasy następnie przywrócenie jednostce rybackiej ... klasy mKM II tj. statek z napędem mechanicznym z ograniczeniem rejonu żeglugi oznaczonym w symbolu klasy II, w ocenie organu odwoławczego nie stanowi potwierdzenia zrealizowania zobowiązań wynikających z umowy o dofinansowanie, które to skarżący powinien spełnić do dnia 30.12.2015.

Organ odwoławczy zauważył, iż na skutek przeprowadzonej przez organ kontroli w miejscu pracownicy ARiMR stwierdzili że część prac modernizacyjnych nie została ukończona, tym samym cel operacji nie został osiągnięty, co też potwierdził skarżący w informacji pokontrolnej .... Powyższe informacje potwierdził skarżący także w oświadczeniu z dnia 5.08.2016 r. W sprawozdaniu końcowym składanym wraz z wnioskiem o płatność skarżący również wskazał, że nie zakończono wszystkich prac w związku z trudnościami w uzyskaniu kredytu na sfinansowanie części prac modernizacyjnych.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył W. W. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

a) naruszenie § 45 ust. 6 rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że w toku ponownego rozpatrzenia sprawy dotyczącej złożonego przez Beneficjenta wniosku o płatność nie należało przeprowadzić pełnej procedury wezwania do usunięcia braków/złożenia wyjaśnień określonej w § 45 ust. 6 i 7 rozporządzenia;

b) art. 27 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, 3, 4, 5 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego w zw. z art. 207 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017r. poz. 2077, z późn. zm.); dalej: "u.f.p." poprzez wydanie decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu - na ww. podstawie materialnoprawnej (poprzedzonej wypowiedzeniem umowy o dofinansowanie) - pomimo niedokończenia procedury rozpoznawania wniosku o płatność i braku rozstrzygnięcia w przedmiocie tego wniosku;

c) art. 14 ust. 2 pkt 1 k.p.a. poprzez nieuzasadnione pomijanie w toku postępowania istotnych czynności z zakresu procedury rozpoznawania wniosku o płatność złożonego przez Beneficjenta, co finalnie skutkowało nieuzasadnionym (a na pewno przedwczesnym) ustaleniem kwoty przypadającej do zwrotu;

d) naruszenie przepisów części 11 ust. 2 załącznika do rozporządzenia - poprzez przyjęcie: że załącznikiem do wniosku o płatność powinna być karta bezpieczeństwa jako dokument potwierdzający spełnienie celu operacji - pomimo tego, że dokument ten nie został wyszczególniony w ww. załączniku rozporządzenia.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji/postanowienia organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Oceniając zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem sąd uznał, iż rozstrzygnięcie to nie narusza prawa.

Niezasadny jest zarzut naruszenia § 45 ust. 6 rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że w toku w toku ponownego rozpatrzenia sprawy dotyczącej złożonego przez beneficjenta wniosku o płatność nie należało ponownie przeprowadzić pełnej procedury wezwania do usunięcia braków/ złożenia wyjaśnień określonej w § 45 ust. 6 i 7 rozporządzenia.

Organ trafnie przyjął, iż skarżący począwszy od 2015 r. posiadał wiedzę o brakach formalnych złożonego przez niego wniosku o płatność, w szczególności w zakresie wymogu przedstawienia dokumentów potwierdzających spełnienie przez modernizowany statek rybacki wymagań technicznych wynikających z umów międzynarodowych albo wymagań technicznych instytucji klasyfikacyjne. Skarżący nie wywiązał się zatem z zawartej umowy o dofinansowanie, nie zrealizował celu operacji, na którą otrzymał środki finansowe bowiem nie złożył dokumentów potwierdzających spełnienie wymagań technicznych statku aktualnych na moment złożenia wniosku o płatność.

Brak było podstaw do ponownego zastosowania procedury wzywania do usunięcia braków/złożenia wyjaśnień określonej w § 45 ust. 6 i 7 rozporządzenia przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W rozpoznawanej sprawie Agencja skutecznie wezwała skarżącego pismami z 14 stycznia oraz 10 lutego 2016 r. do uzupełnienia dokumentacji w zakresie dostarczenia dokumentu potwierdzającego, iż statek rybacki spełnia wymagania techniczne, udzielając jednocześnie niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków. Pomimo dwukrotnych prawidłowych wezwań skarżący nie dostarczył wymaganego dokumentu, przez co wniosek o płatność nie zawierający wszystkich dokumentów określonych w części 11 załącznika do rozporządzenia, nie mógł zostać uznany za kompletny, co skutkowało odmową wypłaty pomocy finansowej. Podkreślenia wymaga przy tym, iż ponowne rozpatrzenie sprawy polegało jedynie na analizie dokumentacji złożonej przez wnioskodawcę wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie. Analiza tych dokumentów nie dała podstaw do zmiany stanowiska organu I instancji. Brak zatem podstaw do kwestionowania informacji o odmowie wypłaty, tym bardziej, że rozstrzygnięcie to nie zostało poddane kontroli sądowoadministracyjnej.

Nieuprawniony jest w konsekwencji powyższego również zarzut naruszenia art. 27 ust. 1 ust. 2 pkt 1, 3, 4, 5 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego oraz art. 207 u.f.p. Przesłanie informacji o odmowie wypłaty pomocy finansowej nie jest warunkiem dla skutecznego wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu. Tym bardziej nie stanowi takiej przesłanki w sprawie niniejszej, gdzie pomoc ta została wypłacona wcześniej. Jedyną przesłanką do wydania ww. decyzji jest stwierdzenie przez organ, że pomoc została pobrana nienależnie łub wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem. W rozpoznawanej sprawie organ dowiódł powyższych okoliczności na podstawie przeprowadzonej kontroli, a także w oparciu o fakt nieprzedłożenia dokumentów potwierdzających spełnienie przez statek wymagań technicznych.

Należy podkreślić, iż zgodnie z § 3 umowy o dofinansowanie wnioskodawca zobowiązał się do wykonania zakresu rzeczowego operacji zgodnie z zestawieniem rzeczowo-finansowym stanowiącym załącznik nr 1 do umowy oraz osiągnięcia zakładanego celu operacji nie później niż do dnia złożenia wniosku o płatność końcową. Termin złożenia wniosku o płatność, zgodnie z aneksem nr 5 do umowy, upływał dnia 30 grudnia 2015 r. Zgodnie z częścią II załącznika do rozporządzenia skarżący celem rozliczenia operacji w ramach środka inwestycje na statkach rybackich obowiązany był dołączyć do wniosku o płatność dokumenty potwierdzające spełnienie przez modernizowany statek rybacki wymagań technicznych wynikających z umów międzynarodowych albo wymagań technicznych instytucji klasyfikacyjnej. Przedłożone w toku postępowania tymczasowe świadectwo klasy nr ..., ogranicza się do postoju przy nabrzeżu bez załogi, nie stanowi potwierdzenia spełnienia wymagań technicznych wynikających z norm międzynarodowych i krajowych, przez co nie mogło zostać uznane za dokument, na podstawie którego można stwierdzić zrealizowanie przez Stronę celu operacji. Oznacza to, że jednostka rybacka ... nie osiągnęła stanu gotowości do prowadzenia połowów w zakresie prowadzonej działalności. Również wnioskodawca w sprawozdaniu dołączonym do wniosku o płatność potwierdził, że nie zakończono wszystkich prac modernizacyjnych w związku z trudnościami w uzyskaniu kredytu, co w konsekwencji skutkuje brakiem możliwości wystawienia przez Polski Rejestr Statków dokumentu poświadczającego spełnienie przez modernizowany statek norm technicznych określonych w przepisach krajowych i międzynarodowych, a tym samym brakiem możliwości stwierdzenia przez organ zrealizowania celu operacji.

Zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 1 u.f.p. w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Za pomoc pobraną nienależnie uznaje się m.in. pomoc wypłaconą beneficjentowi, który nie realizuje operacji w całości lub w części, lub nie realizuje obowiązków z nią związanych. Z uwagi na niedotrzymanie przez skarżącego warunków umowy o dofinansowanie, organ I instancji zasadnie wszczął procedurę odzyskania wypłaconej zaliczki w wysokości 384.000 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych.

Nie zasługują na uwzględnienie również zarzuty naruszenia art. 7 k.p.a. oraz art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego. Należy zauważyć, że w skarżący nie zakwestionował w rozpoznawanej sprawie skuteczności ustaleń organów, że modernizacja jednostki rybackiej ... nie została zakończona, a co za tym idzie cel operacji nie został osiągnięty. Ponadto, organy administracji publicznej prowadząc niniejsze postępowanie wyjaśniły wnioskodawcy zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy, a stosownie do art. 80 k.p.a. orzekły na podstawie całokształtu materiału dowodowego, z którego bezspornie wynika, że cel operacji, tj. poprawa bezpieczeństwa na pokładzie, poprawa warunków pracy i higieny, nic został osiągnięty na skutek niezakończonych prac modernizacyjnych, przez co wnioskodawca nie mógł dostarczyć dokumentu potwierdzającego spełnienie przez modernizowany statek wymagań technicznych wynikających z umów międzynarodowych albo wymagań technicznych instytucji klasyfikacyjnej. Realizując przedmiotową operację skarżący zobowiązała się także, zgodnie z zakresem rzeczowo-finansowym określonym w zestawieniu rzeczowo-finansowym stanowiącym załącznik nr 1 do umowy, do uzyskania klasy lodowej, do dnia 30 grudnia 2015 r. (aneks nr 5 do umowy), której to nie uzyskał, nie wywiązując się w tym zakresie z postanowień umowy. Istotne jest w sprawie ponadto, że zawarta umowa o dofinansowanie podlegała pięciokrotnemu aneksowaniu w zakresie przesunięcia terminu złożenia wniosku o płatność z uwagi na przedłużające się prace remontowe statku rybackiego.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów załącznika do rozporządzenia należy wskazać, iż zgodnie z częścią II załącznika do rozporządzenia Załączniki w przypadku środka inwestycje na statkach rybackich i selektywność do wniosku o płatność dołącza się m.in. dokumenty potwierdzające spełnienie przez modernizowany statek rybacki wymagań technicznych wynikających z umów międzynarodowych albo wymagań technicznych instytucji klasyfikacyjnej - w zależności od specyfiki operacji. Powyższy dokument stanowi kluczowy element uznania, że cel operacji został osiągnięty, a przedmiotowa modernizacja została przeprowadzona pod nadzorem jednostki klasyfikacyjnej gwarantującej należyte wykonanie prac remontowych oraz poświadczającej spełnienie przez dany statek wymagań technicznych przewidzianych normami krajowymi i międzynarodowymi. Bezspornym w sprawie jest, że skarżący był wzywany do przedłożenia ww. dokumentów pismami z 14 stycznia oraz 10 lutego 2016 r. oraz, że w toku prowadzonego postępowania takich dokumentów nie przedstawiono, co dowodzi, że cel operacji nie został osiągnięty. Tym samym nie doszło do naruszenia przepisów załącznika do ww. rozporządzenia.

Ponadto, wymagana przez ARiMR karta bezpieczeństwa nie stanowiła dokumentu, o którym mowa w części II załącznika do rozporządzenia, na podstawie którego można by jednoznacznie stwierdzić zrealizowanie zobowiązań wynikających z umowy o dofinansowanie. Wymieniony dokument umożliwić miał natomiast wyjaśnienie wątpliwości powstałych na skutek złożonych wcześniej przez skarżącego dokumentów i wyjaśnień w zakresie realizacji prac modernizacyjnych. Dostarczenie karty bezpieczeństwa nie skutkowałoby uznaniem operacji za zakończoną, a co za tym idzie wypłatą pomocy. Powyższe działanie organu, zmierzające niewątpliwie do dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczność sprawy, nie mogło zatem stanowić o naruszeniu wyrażonych w art. 7 k.p.a. zasad ogólnych: prawdy obiektywnej praz uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.