Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 3704/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone wyroki i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 106 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia NSA del. Zbigniew Romała (sprawozdawca), Protokolant Paulina Gromulska, po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 1659/16 w sprawie ze skargi R. Z. i S. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 26 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2)zasądza od R. Z. i S. Z. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie kwotę 190 (sto dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 31 maja 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 1659/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi S. Z. i R. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w Warszawie z dnia 26 lutego 2016 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013 r., uchylił zaskarżoną decyzję.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

Decyzją z dnia 6 listopada 2014 r. Prezydent W. (dalej: "Prezydent", "organ pierwszej instancji") ustalił S. Z. i R. Z. (dalej: "podatnicy", "strona", "skarżący") zobowiązanie w podatku od nieruchomości na 2013 r. w wysokości 42 zł, przyjmując do opodatkowania lokal mieszkalny

o powierzchni 55,80 m2 i grunty pozostałe o powierzchni 10,37 m2 nieruchomości położonej w W. przy ul. D.

W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu zarzucono, że doręczono ją na adres ww. nieruchomości, w której podatnicy nie przebywali i nie wskazywali tego adresu do przesyłania korespondencji. Zdaniem strony, z decyzji nie wynika, czy

w sprawie wszczęto postępowanie podatkowe, bo skarżącym nie doręczono postanowienie o wszczęciu postępowania. Wskazano, że organ przed wydaniem decyzji nie prowadził postępowania, a skarżący nie otrzymali zawiadomienia

o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego na podstawie art. 200 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

(Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) - dalej: "Ordynacja podatkowa"). Zarzucono,

że decyzja nie spełnia wymogów z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej i jest całkowicie niezrozumiała, a także w żaden sposób nie można jej skontrolować pod kątem prowadzonego postępowania dowodowego i zweryfikować wyliczeń organu.

W uzupełnieniu odwołania podniesiono, że w aktach organu podatkowego nie zgromadzono wypisu z rejestru gruntów ww. nieruchomości, więc podatek ustalono w sposób dowolny i uniemożliwiający weryfikację ww. decyzji. Prezydent nieprawidłowo obliczył też udziału w gruncie i powierzchnię lokalu mieszkalnego. Za nieuprawnione uznano twierdzenia organu, że doszło do zastępczego doręczenia decyzji, gdy podatnicy nie przebywali pod ww. adresem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") nie podzieliło argumentacji odwołujących się uznając za prawidłowe rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji z dnia 26 lutego 2016 r. organ odwoławczy podniósł, że w sprawie doszło do prawidłowego wszczęcia postępowania - postanowieniem

z 28 sierpnia 2014 r. Prezydent wszczął postępowanie podatkowe w zakresie podatku od nieruchomości za II-XII 2013 r. oraz I-XII 2014 r. i wezwał stronę do złożenia w terminie 14 dni zeznania podatkowego na druku IN-12 wraz

z dokumentami dotyczącymi ww. nieruchomości. Skarżący, stosownie do art. 21 § 1 Ordynacji podatkowej, nie złożyli w odpowiednim terminie ww. informacji. Przesyłkę zawierającą postanowienie z dnia 28 sierpnia 2014 r. awizowano dwukrotnie: 3 i 11 września 2014 r. i wróciła z adnotacją "zwrot, nie podjęto w terminie". W dniu

7 października 2014 r. Prezydent wyznaczył skarżącym 7-dniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego sprawy i również ta przesyłka po dwukrotnej awizacji (13 i 21 października 2014 r.) wróciła z adnotacją "zwrot, nie podjęto w terminie".

Kolegium za prawidłowe uznało dokonanie przez Prezydent wymiaru podatku od nieruchomości, biorąc pod uwagę dane zawarte w akcie notarialnym z dnia

21 stycznia 2013 r. Rep. A nr [...], jak również w wypisie z rejestru gruntów

i budynków, kartotece budynków i rejestrze lokali. Zdaniem organu odwoławczego, prawidłowo przyjęto jako podstawę opodatkowania lokalu mieszkalnego powierzchnię 55,80 m2 i gruntów pozostałych - powierzchnię 10,37 m2 (jako iloczyn wielkości udziału, tj. 285/10000 i powierzchni działki nr [...] - 364 m2). Prezydent prawidłowo zastosował też stawki podatku określone w § 1 uchwały Rady Miasta st. Warszawy z dnia 8 listopada 2012 r. Nr XLVI/1237/2012 w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na 2013 r. (Dz. Urz. Woj. Mazow.

z 2012 r. poz. 7856).

Odnosząc się do zarzutu przesłania korespondencji na adres nieruchomości, w której podatnicy nie przebywają i tym samym niedoręczenia postanowienia z dnia 28 sierpnia 2014 r. o wszczęciu postępowania, jak również postanowienia z dnia

7 października 2014 r., Kolegium zauważyło, że w akcie notarialnym z dnia

21 stycznia 2013 r. jako adres do korespondencji (§ 12 pkt 2), figuruje adres: W., ul. D., który - jak ustalił organ - jest tożsamy

z adresem figurującym w systemie ewidencji ludności. Dlatego Prezydent wszelką korespondencję wysyłał na ww. adres, nie dysponując przy tym innym adresem. Ponadto przesyłkę zawierająca m.in. decyzję Prezydenta wysłaną na ww. adres skarżący odebrali osobiście 26 listopada 2014 r. Tym samym, postanowienia Prezydenta z dnia 28 sierpnia 2014 r. i z dnia 7 października 2014 r. zostały prawidłowo doręczone w sposób zastępczy.

Za bezzasadny organ odwoławczy uznał zarzut skarżących, że w aktach nie ma wypisu z rejestru gruntów, przez co podatek ustalono w sposób dowolny, uniemożlwiający weryfikację zaskarżonej decyzji. W tym zakresie Kolegium wskazało, że Prezydent pismem z dnia 12 stycznia 2015 r. uzupełnił materiał dowodowy na etapie postępowania odwoławczego i przesłał oryginały wypisów

z rejestru gruntów i budynków, kartoteki budynków i rejestru lokali.

W skardze na decyzję organu odwoławczego S. Z. i R. Z. wnieśli o uchylenie zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Zdaniem skarżących, decyzje organów obu instancji są wadliwe i wydane przedwcześnie. Zarzucono, że decyzja Prezydenta nie zawiera uzasadnienia oraz istotnych faktów i dowodów, które przeprowadzono w postępowaniu podatkowym. Kolegium przyjęło więc bliżej nieokreślony stan faktyczny nieznajdujący uzasadnienia w treści decyzji Prezydenta.

W ocenie strony, w sprawie nie wszczęto postępowania podatkowego, gdyż skarżący nie otrzymali postanowienia o jego wszczęciu, a jest to niezbędne w świetle art. 165 § 4 Ordynacji podatkowej. Skarżący nie otrzymali także zawiadomienia

o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Dodatkowo decyzja Prezydenta nie odwołuje się do tych okoliczności, jak również do innych faktów, które organ uznał za udowodnione w postepowaniu, dowodów na których oparł swoje ustalenia i wyliczenia, co narusza art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż strona nie mogła zająć stanowiska w sprawie i brać aktywnego udziału w postępowaniu. Również Kolegium na podstawie ww. uzasadnienia decyzji Prezydenta, które nie zawierało treści ww. przepisów, nie mogło zweryfikować ustaleń organu pierwszej instancji. Brak właściwego uzasadnienia decyzji Prezydenta narusza też art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej oraz art. 124 tej ustawy i nie pozwala stronie zapoznać się z motywami, którymi kierował się organ.

Skarżący podkreślili, że w dacie wydania decyzji Prezydent nie dysponował danymi z ewidencji gruntów i budynków, gdyż wypis nosi odległą datę, po wydaniu decyzji pierwszej instancji. Nie mógł więc wydać decyzji na podstawie danych, które dostarczono już po wydaniu decyzji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na wezwanie Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: "WSA w Warszawie", "Sąd pierwszej instancji") organ odwoławczy nadesłał kserokopię decyzji Prezydenta z dnia

6 listopada 2014 r. i odwołanie od tej decyzji oraz pełnomocnictwo udzielone przez skarżących synowi. Kolegium wyjaśniło, że nie dysponuje kserokopią akt administracyjnych organu pierwszej instancji, gdyż przekazało je do WSA

w Warszawie przy pismach z dnia 20 maja 2016 r.

Kolegium, za pośrednictwem faksu, celem uzupełnienia akt sprawy, przesłało do WSA w Warszawie w dniu 30 maja 2017 r. kserokopię postanowienia Prezydenta z dnia 28 sierpnia 2014 r. o wszczęciu z urzędu postępowań w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za II-XII 2013 r. oraz I-XII 2014 r. wraz z kserokopiami dowodów doręczenia ww. postanowienia stronom. Natomiast w dniu 31 maja 2017 r. organ odwoławczy nadesłał do WSA

w Warszawie kserokopie ww. postanowienia i dowodów jego doręczenia.

Ustanowiony na rozprawie przed WSA w Warszawie w dniu 31 maja 2017 r. pełnomocnik przedłożył do akt sprawy zawiadomienie Prezydenta z dnia 17 czerwca 2016 r., z którego wynika, że w ewidencji gruntów i budynków wprowadzono zmiany dotyczące nieruchomości skarżących, wskazując jego powierzchnię - 50,70 m2

i wyjaśniono, że powierzchnia ta jest rozbieżna z powierzchnią dotychczas ujawnioną w ewidencji gruntów i budynków i w księdze wieczystej (55,80 m2). Podstawę zmian danych stanowiły: rzut lokalu nr [...] na tle kondygnacji budynku przy ul. D. i wniosek skarżących.

Wyrokiem z dnia 31 maja 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 1659/16 WSA

w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję.

Zdaniem Sądu w sprawie zaszły podstawy do wyeliminowania zaskarżonej decyzji przede wszystkim z uwagi na naruszenie przez Kolegium przepisów prawa procesowego wskazanych w skardze w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd zauważył, że na podstawie akt sprawy, które zostały przesłane do Sądu, nie można uznać, że materiał dowodowy sprawy jest zupełny i wypełnia przesłanki

z art. 187 § 1 i art. 122 Ordynacji podatkowej. W sprawie nie można też stwierdzić, czy doszło do pełnej realizacji zasady prawdy obiektywnej, gdyż przesłane do Sądu akta administracyjne nie zostały ponumerowane, a więc nie można uznać,

że wszystkie dokumenty zostały przesłane. Świadczą o tym pisma kierowane przez Kolegium do Sądu.

WSA w Warszawie podał, że Kolegium - w odpowiedzi na wezwanie Przewodniczącego Wydziału III WSA w Warszawie - w piśmie z dnia 10 kwietnia 2014 r. wyjaśniło, że nie dysponuje kserokopią akt administracyjnych organu pierwszej instancji, gdyż przekazało je do WSA w Warszawie przy pismach z dnia

20 maja 2016 r., przesyłając jednocześnie kserokopię decyzji Prezydenta z dnia

6 listopada 2014 r. i odwołanie od tej decyzji oraz pełnomocnictwo udzielone przez skarżących synowi. Natomiast faksem z dnia 30 maja 2017 r., a następnie przed rozprawą w dniu 31 maja 2017 r., o godz. 8.10, złożyło do Sądu kserokopie postanowienia Prezydenta z dnia 28 sierpnia 2014 r. o wszczęciu z urzędu postępowań podatkowych w sprawie wraz z kserokopiami dowodów doręczenia tych postanowień stronom. Żadnej z tych kserokopii nie poświadczono za zgodność z oryginałem, więc nieweryfikowalne są informacje zawarte w kserokopiach dokumentów, szczególnie gdy skarżący podnoszą, że nie doszło do wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie.

Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że w aktach administracyjnych nie ma również aktu notarialnego z dnia 21 stycznia 2013 r. Rep. A nr [...], na który powoływał się organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wskazując podstawę do wymiaru podatku od nieruchomości skarżącym.

WSA w Warszawie wskazał, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się wypis z rejestru gruntów i budynków wystawiony 17 grudnia 2014 r. Tę samą datę nosi również wypis z kartoteki budynków. Natomiast Prezydent wydał swoją decyzję w dniu 6 listopada 2014 r. Zdaniem Sądu, nie sposób zatem uznać, że organ pierwszej instancji dysponował i brał pod uwagę dane, które wynikają z ww. ewidencji przy wydawaniu ww. decyzji. Okoliczności tej nie potwierdza też uzasadnienie decyzji Prezydenta, w której wskazano jedynie powierzchnię, stawkę

i kwotę podatku, bez odwołania się do danych z ewidencji gruntów i budynków oraz innych okoliczności, które organ uznał za udowodnione i na których oparł swoje ustalenia i wyliczenia.

W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji uznał za zasadne zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez Kolegium art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej

w kontekście zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 127 Ordynacji podatkowej) przez zaakceptowanie decyzji organu pierwszej instancji, która naruszała przepisy art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 oraz art. 124 tej ustawy, przy jednoczesnym braku wykazania, że organ pierwszej instancji wydając swoją decyzję dysponował danymi, które pozwalały na ustalenie prawidłowej wysokości podatku od nieruchomości.

Zdaniem Sądu, niewystarczające i nieprawidłowe, w świetle zasady prawdy obiektywnej (art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej) było załączenie jedynie do akt postępowania odwoławczego, już po wniesieniu odwołania, ww. ewidencji, które nosiły daty późniejsze niż data wydania decyzji przez organ pierwszej instancji

- w sytuacji, gdy w aktach administracyjnych nie ma aktu notarialnego dotyczącego ww. nieruchomości, który potwierdzałby powierzchnię nieruchomości, której skarżący są właścicielami. Trudno na tej podstawie zweryfikować prawidłowość ustaleń zawartych w zaskarżonej decyzji organu odwoławczego.

Na podstawie akt administracyjnych WSA w Warszawie nie stwierdził natomiast, aby w toku postępowania odwoławczego doszło do rażącego naruszenia prawa przez niezapewnienie skarżącym udziału w sprawie. Sąd wskazał,

że skarżący złożyli do Kolegium pismo, w którym wypowiedzieli się do zebranego materiału dowodowego, uznając go za niekompletny i wskazując na inne nieprawidłowości postępowania przed organem pierwszej instancji. Tym samym, postulat stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji Sąd uznał za niezasadny.

Skargę kasacyjną od ww. wyroku wywiodło Kolegium, reprezentowane przez pełnomocnika - radcę prawnego W. B., wnosząc o uchylenie go

w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku

w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, w obu przypadkach o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania,

w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 133 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez rozpoznanie sprawy w warunkach niekompletnych akt pomimo przedstawienia Sądowi przez Kolegium akt administracyjnych w komplecie, które najprawdopodobniej zostały przez Sąd częściowo zawieruszone i w konsekwencji niezasadne wydanie wyroku uchylającego decyzję organu drugiej instancji w warunkach błędnego przeświadczenia, że decyzja Kolegium została podjęta z naruszeniem art. 122

i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej z powodu braku w aktach sprawy m.in. postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego w sprawie wraz

z dowodem na jego doręczenie i aktu notarialnego dotyczącego nabycia opodatkowanej nieruchomości, podczas gdy akta sprawy, jakimi Sąd dysponował w dniu wydania wyroku, zawierały kserokopie ww. dokumentów, których wartość

i moc dowodowa winna ulec merytorycznej ocenie na tle całokształtu zebranego przez organ materiału dowodowego, zaś sam akt notarialny nie miał znaczenia dla oceny prawidłowości dokonania przez organy podatkowe wymiaru zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez niezasadne uchylenie decyzji Kolegium

w warunkach błędnego uznania, że przedłożenie przez Kolegium do akt sprawy kserokopii dokumentów m.in. w postaci postanowienia Prezydenta z dnia

28 sierpnia 2014 r. o wszczęciu postępowania podatkowego wraz z dowodami na jego doręczenie stronom powoduje, że informacje w tych dokumentach są nieweryfikowalne, podczas gdy kserokopie ww. dokumentów mogą stanowić dowody w sprawie w rozumieniu art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej i które winny ulec merytorycznej ocenie przez Sąd na tle całokształtu zebranego przez organ materiału dowodowego;

3. art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez brak wykazania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, dlaczego przedstawienie przez Kolegium kserokopii dokumentów opisanych zarzucie nr 1 i 2 miało istotny wpływ na wynik sprawy, jeżeli Sąd zapoznał się ze znajdującymi się w aktach sprawy kserokopiami tych dokumentów, a które to kserokopie nie uniemożliwiały odczytania zawartych w nich treści, dat sporządzenia dokumentów albo podmiotu, który je wytworzył, a także co do których nie istniała wątpliwość co do tożsamości treści uwidocznionej na kserokopii dokumentów z treścią widniejącą na ich oryginałach;

4. art. 133 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne

(Dz. U. z 2016 r. poz. 1629 ze zm.) - dalej: "Prawo geodezyjne i kartograficzne", poprzez wydanie wyroku uchylającego decyzję Kolegium w warunkach naruszenia przez organ art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej z powodu załączenia do akt wypisów ewidencji gruntów i budynków dotyczących przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości z późniejszymi datami niż data wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, podczas gdy załączone do akt sprawy wypisy z ewidencji gruntów i budynków obrazowały aktualne

i niezmieniane (do dnia ich wydania) dane ujawnione w tych ewidencjach i winny być brane pod uwagę w procesie wymiaru zobowiązania podatkowego, jeśli nie został przeprowadzony dowód kwestionujący prawdziwość tych danych, względnie same dane nie zostały zmienione;

5. art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez brak wykazania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, na jakiej podstawie Sąd uznał, że dane ujawnione w ewidencji gruntów i budynków (kartotece lokali),

a dotyczące opodatkowanej nieruchomości w dacie wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, tj. 6 listopada 2014 r., mogły być lub były inne niż w dacie sporządzenia wypisów z tej ewidencji, tj. 17 grudnia 2014 r., w sytuacji, gdy brak jest w tym zakresie jakichkolwiek dowodów, zaś organ pierwszej instancji dysponował ciągłym (również w dacie wydania decyzji) podglądem tych danych, do których ma stały dostęp.

S. Z. i R. Z., reprezentowani przez pełnomocnika - radcę prawnego A. K., w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnieśli o jej oddalenie w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, wedle norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma

w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia

z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.

Rozpatrując sprawę na skutek skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej granicami, tj. treścią przytoczonych w niej podstaw kasacyjnych oraz treścią i zakresem zawartego w niej wniosku, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 P.p.s.a.). Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza zatem, że zakres kontroli orzeczenia wydanego w pierwszej instancji wyznacza sama strona wnosząca ten środek zaskarżenia.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił Sąd pierwszej instancji, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego, wykazania dodatkowo, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W odniesieniu do prawa materialnego należy wykazać, na czym polegała dokonana przez Sąd pierwszej instancji błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa lub, jakie powinno być właściwe zastosowanie przepisu prawa materialnego.

W ocenie WSA w Warszawie nadrzędną przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji była okoliczność, że na podstawie przesłanych akt sprawy, na podstawie których sąd wydaje wyrok (art. 133 § 1 P.p.s.a.), nie można uznać, że materiał dowodowy sprawy jest zupełny.

Z takim stanowiskiem zasadnie polemizuje autor skargi kasacyjnej stawiając zarzut naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.

Podstawową kwestią dla uznania, że zaskarżony wyrok narusza przepisy postępowania w stopniu mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), miało przerzucenie na organ podatkowy negatywnych skutków prawnych związanych z brakiem dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, co było skutkiem zaginięcia części akt administracyjnych.

Zaginięcie tych akt było winą sądu i to sąd winien podjąć działania pozwalające na rozstrzygnięciu sprawy w oparciu o materiał będący w jego dyspozycji i nadesłane przez organ kserokopie utraconych dokumentów, przy wykorzystaniu możliwości, jakie stwarza art. 106 § 3 P.p.s.a. W zaistniałej sytuacji nie można obciążać organu skutkami niefrasobliwości sądu, uchylając zaskarżoną decyzję z powodu niepełnego zebrania materiału dowodowego przez organy podatkowe.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 marca 2019 r. sygn. akt II FSK 1190/17 (LEX nr 2671272) uzupełniające postepowanie dowodowe, o którym mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a., ma na celu skonfrontowanie z dokumentami prawidłowości ustaleń dokonanych w toku na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, jeśli w sprawie istnieją istotne wątpliwości. Tymczasem WSA w Warszawie wydał wyrok, pomimo że dysponował jedynie częścią akt i nie podjął niezbędnej w okolicznościach sprawy próby skonfrontowania prawidłowości ustalenia przez organy podatkowe podstawy opodatkowania pomimo dysponowania kserokopiami części dokumentów i możliwością pozyskania innych zagubionych przez siebie dowodów, w tym - uznanego przez siebie samego za istotny dla rozstrzygnięcia sprawy - aktu notarialnego z dnia 21 stycznia 2013 r.

Rep. [...]. Tym samym sąd ten naruszył art. 133 § 1 P.p.s.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Dokument ten mógł bezspornie rozwiać wątpliwości WSA w Warszawie odnośnie do powierzchni spornej nieruchomości, skoro sąd ten nie uznał za miarodajny i wiążący w sprawie wypis z rejestru gruntów

i budynków oraz z kartoteki budynków (obydwa dokumenty z dnia 17 grudnia

2014 r.).

W kontekście wątpliwości WSA w Warszawie w odniesieniu do powierzchni przedmiotowej nieruchomości wykazanej w ewidencji gruntów i nieruchomości za zasadny należy uznać także zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 145

§ 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a.

Sąd pierwszej instancji nie ujawnił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, na jakiej podstawie uznał, że dane ujawnione w ewidencji na dzień 17 grudnia 2014 r. mogły być inne niż w dacie wydania przez organ pierwszej instancji decyzji z dnia

6 listopada 2014 r., pomimo że zarówno z ewidencji gruntów i budynków, jak

i z oświadczenia skarżącego o treści opisanego wyżej aktu notarialnego złożonego do protokołu rozprawy sądowej z dnia 31 maja 2017 r., wynika powierzchnia 55,8 m². Dopiero z zawiadomienia Prezydenta z dnia 17 czerwca 2016 r. wynika, że istnieje rozbieżność pomiędzy dokumentacją architektoniczną a danymi w ewidencji gruntów i budynków i w księdze wieczystej. Pismo to potwierdza zatem, że podstawa opodatkowania oparta była o zgodne zapisy w akcie notarialnym, księdze wieczystej i - co najważniejsze - w ewidencji gruntów i budynków.

Tym samym za zasadny należało uznać kolejny zarzut skargi kasacyjnej,

tj. naruszenie art. 133 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw.

z art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. W myśl tego ostatniego przepisu, podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W orzecznictwie sądów administracyjnych dość powszechnie przyjmowany jest pogląd, w świetle którego, stosownie do przywołanej regulacji, organ podatkowy nie może samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków (por. m.in. uchwała

7 sędziów NSA z dnia 27 kwietnia 2009 r. sygn. akt II FPS 1/09, ONSAiWSA 2009/5/88). Oznacza to, że - co do zasady - o sposobie kwalifikacji gruntu (budynku), dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości decyduje nie tyle sposób rzeczywistego wykorzystania nieruchomości, ile jej funkcje (przeznaczenie) wskazane w ewidencji gruntów i budynków.

Wreszcie trafny był zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej, niezasadne bowiem było obciążenie organu podatkowego skutkami procesowymi nieweryfikowalności informacje zawartych w kserokopiach dowodów dotyczących wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia spornego podatku od nieruchomości. Skoro organ nie dysponował - z winy sądu - oryginałami dokumentów, nie mógł poświadczyć za zgodność ich kserokopii jako zgodnych z oryginałem. Niemniej kserokopie te mogły stanowić dowód w sprawie z mocy art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej nakazującym dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

Autor skargi kasacyjnej na poparcie swojego stanowiska przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt II FSK 854/15 (LEX nr 2315799), w którym zwrócono uwagę, że w zaskarżonym wyroku nie wykazano, aby fakt zapoznania się przez sąd z kserokopiami dokumentów nie poświadczonych za zgodność z oryginałem miał istotny wpływ na wynik sprawy,

w sytuacji gdy te kserokopie były czytelne i sąd nie wykazał, aby powziął wątpliwości co do ich tożsamości z oryginałami.

Ponownego przypomnienia wymaga, że to na skutek zaniedbania WSA

w Warszawie doszło do utraty oryginałów tych dokumentów. Gdyby iść konsekwentnie drogą argumentacji Sądu pierwszej instancji, to organ podatkowy,

z winy sądu, mógłby nigdy nie udowodnić, że w sprawie doszło do wszczęcia postępowania. W takiej sytuacji sąd nie sprawowałby kontroli działalności organu administracyjnego pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia

25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r.

poz. 2107 ze zm.)), ale sam kreowałby sytuację w której taka kontrola byłaby niemiarodajna.

Wobec powyższego rzeczą WSA w Warszawie było, w oparciu o dostępny materiał dowodowy - w miarę możliwości zweryfikowany w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a. - dokonanie oceny, czy w sprawie prawidłowo wszczęto postępowanie podatkowe

i czy wymiar podatku znajdował oparcie w powierzchni nieruchomości wynikającej

z wiążących w sprawie zapisów w dokumentach urzędowych.

Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok

w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji.

O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego od strony skarżącej na rzecz organu administracji orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z § 14

ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).[pic]