Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1694/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 43;  art. 58 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2010 r. sprawy ze skargi K.C. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi datowanej 19 września 2009 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. przez K.C. jest postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej; Prezesa ZUS) z [...] września 2009 r. o numerze [...], odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Skarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z 9 lutego 2009 roku K.C. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Oddział [...] w W., Inspektorat [...] o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

W wyniku rozpatrzenia wniosku, decyzją z [...] czerwca 2009 r., nr [...], znak sprawy [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powołując w podstawie prawnej art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1-4, oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 137, poz. 887 z późn. zm.), dalej u.s.u.s., odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W decyzji zawarto pouczenie, iż strona – w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji – ma możliwość wniesienia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzja została doręczona na adres skarżącego – do rąk jego byłej żony D.C. – 29 czerwca 2009 r.

W dniu 15 lipca 2009 r. (data nadania pocztowego) K.C., zwrócił się do Prezesa ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do pisma dołączył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż adresowana do niego przesyłka zawierająca decyzję Prezesa ZUS z [...] czerwca 2009 r., nr [...], z uwagi na jego nieobecność (wyjazd do rodziny), doręczona została jego byłej żonie, pomimo że wielokrotnie zwracał się do Urzędu Pocztowego żeby doręczyciel nie przekazywał D.C., adresowanych do wnioskodawcy przesyłek poleconych. Uzasadniając brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wyjaśnił, iż była żona – choć odebrała przesyłkę już 29 czerwca 2009 r. – nie poinformowała go o adresowanym do niego liście, zaś on, o decyzji dowiedział się dopiero po przyjeździe do domu, adresowana do niego korespondencja leżała na stole.

Postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. o numerze [...], Prezes ZUS, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że wnioskodawca został prawidłowo pouczony o terminie wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, który wobec doręczenia decyzji w dniu 29 czerwca 2009 r., upłynął z dniem 13 lipca 2009 r. Następnie organ wskazał, iż wnioskodawca nie udowodnił braku winy w uchybieniu terminowi. Prezes ZUS wyjaśnił, że fakt doręczenia pisma (decyzji z dnia [...] września 2009 r.) dorosłemu domownikowi, który podjął się oddania pisma adresatowi, nie uzasadnia przywrócenia terminu. Możliwość doręczenia pisma dorosłemu domownikowi jest bowiem przewidziana w art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), dalej k.p.a. i nie stanowi o braku winy w uchybieniu terminowi.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Prezesa ZUS o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, K.C. zwrócił się o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu skarżący ponownie przedstawił stan faktyczny sprawy. Wyjaśnił, iż skierowana do niego przesyłka, zawierająca decyzję Prezesa ZUS z [...] czerwca 2009 r. o numerze [...], z uwagi na nieobecność skarżącego, została doręczona jego byłej żonie – D.C. – w dniu 29 czerwca 2009 r. Jednakże żona pomimo odbioru pisma, nie poinformowała skarżącego o doręczonej jej przesyłce. Zainteresowany dopiero po powrocie do domu (w dniu 15 lipca 2009 r.) odnalazł list leżący na stole i dowiedział się o niekorzystnej dla niego decyzji. Jeszcze tego samego dnia złożył wniosek do Prezesa ZUS o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaznaczył, iż jego nieobecność, w dniu doręczenia przesyłki byłej żonie, była spowodowania ważną sprawą rodzinną. Ponadto zauważył, iż powołany przez organ w zaskarżonym postanowieniu art. 43 k.p.a. nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż jego żona "w żaden sposób nie podjęła się odbierania i przekazywania przesyłek adresatowi". W ocenie skarżącego, wymienione powyżej okoliczności uzasadniają przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 2169 z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, przy czym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). W rozpatrywanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły.

Sąd kontrolował postanowienie Prezesa ZUS z [...] września 2009 r. o numerze [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej decyzji ZUS z [...] czerwca 2009 r., nr [...], znak sprawy [...], odmawiającej umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Instytucja przywrócenia terminu uregulowana w art. 58 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071), dalej k.p.a. stwarza możliwość skutecznego dokonania czynności w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. Ma ona na celu usunięcie ujemnych dla strony następstw procesowych, powstałych wskutek uchybienia terminowi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Jak wynika z powyższego, jedną z przesłanek warunkujących przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się, np. nieprawidłowe doręczenie pisma lub nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się drugą osobą. Strona powinna zatem uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność przy dokonywaniu czynność procesowych oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niej niezależna. Przywrócenie terminu może mieć bowiem miejsce wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminowi należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Nie budzi zatem żadnych wątpliwości, iż ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 k.p.a., musi odbywać się z odniesieniem do okoliczności konkretnego przypadku (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2006 r. sygn. akt II OSK 1397/05).

Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że zostało ono spowodowane przeszkodą nie do przezwyciężenia. W ocenie organu, którą Sąd podziela, skarżący nie uprawdopodobnił, aby zaistniały okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania przez niego czynności w przewidzianym terminie.

W sprawie bezspornym jest, iż decyzja Prezesa ZUS z [...] czerwca 2009 r., nr [...], znak sprawy [...] została doręczona w sposób wskazany w art. 43 k.p.a., tj. zastępczy, bowiem byłej żonie skarżącego. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy doręczenie miało miejsce w dniu 29 czerwca 2009 r., a zatem ustawowy termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od tej decyzji upłynął z dniem 13 lipca 2009 r. Zgodnie z art. 83 ust. 4 "u.s.u.s.", strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do Prezesa ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. O wymogu tym skarżący został prawidłowo pouczony w powyższej decyzji. Zasadnie więc organ uznał, że od dnia 30 czerwca 2009 r. rozpoczął się dla skarżącego bieg terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a zatem wniosek nadany w dniu 15 lipca 2009 r. złożony został już po upływie ustawowego terminu.

Zgodnie z treścią art. 43 k.p.a., który reguluje doręczenie zastępcze, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.

Doręczenie w trybie ww. artykułu traktowane jest jak doręczenie bezpośrednio do rąk adresata, co powoduje, że adresata obowiązują skutki działania osoby, której decyzję doręczono tak, jakby została ona doręczona wprost. Niewywiązanie się z przyjętego obowiązku oddania decyzji jej adresatowi przez osobę, której doręczono decyzję zastępczo, nie zwalnia adresata z winy w przypadku, gdy uchybił on terminom procesowym na skutek takiego zaniedbania. Doręczenie zastępcze bowiem z mocy art. 43 k.p.a. wywołuje takie skutki jak doręczenie adresatowi do rąk własnych. Niedbalstwo osoby, do rąk której dokonano doręczenia zastępczego jest traktowane tak samo jak adresata decyzji (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2009 r., sygn. akt I OSK 480/08).

Art. 58 § 1 k.p.a. jako przesłankę przywrócenia terminu statuuje brak winy strony w uchybieniu terminu. Brak winy to takiego rodzaju okoliczność, która zupełnie uniemożliwia dokonanie czynności, mimo dołożenia należytej staranności. W okolicznościach niniejszej sprawy skarżący powinien wykazać zarówno brak niedbalstwa po stronie osoby, która odebrała przesyłkę jak i po swojej stronie. Tego jednak nie uczynił. Podane we wniosku o przywrócenie terminu przyczyny uchybienia terminowi, tzn. wyjazd skarżącego do rodziny i odnalezienie po przyjeździe do domu leżącej na stole korespondencji ( pisma z doręczeniem decyzji), odebranej uprzednio przez żonę nie są okolicznościami, które mogłyby ekskulpować skarżącego.

O ile działaniu żony trudno przypisać niedbalstwo – po odebraniu przesyłki położyła ją w widocznym miejscu na stole tak, że skarżący po przyjeździe zaraz ją zauważył, o tyle działania skarżącego nie sposób ocenić jako spełniającego standardy "dołożenia należytej staranności". K.C. wiedząc, że toczy się z jego wniosku sprawa o umorzenie zaległych należności na ubezpieczenie społeczne winien zapewnić taki sposób komunikacji z obecną w domu byłą żoną, który umożliwiłby powiadomienie go o nadejściu korespondencji, lub też – w przypadku wyjazdów - zawiadomić o tym organ. Tego jednak, jak wynika z wniosku o przywrócenie terminu, oraz późniejszych oświadczeń składanych w toku postępowania - nie dopełnił.

Skarżący podniósł również, iż kilkakrotnie zwracał się do Urzędu Pocztowego o niedoręczanie adresowanych do niego listów poleconych do rąk jego byłej żony, gdyż D.C. nie informuje go o kierowanych do niego przesyłkach, a ponadto "w żaden sposób nie podjęła się odbierania i przekazywania przesyłek adresatowi".

Odnosząc się do powyższego zarzutu, należy stwierdzić, że jest on całkowicie gołosłowny, skarżący nie przedstawił bowiem żadnego pisma kierowanego do Urzędu Pocztowego, które mogłoby potwierdzić, że rzeczywiście zgłosił tam zastrzeżenie o niedoręczanie pism byłej żonie, będącej jednak z punktu widzenia przepisów o doręczeniach – dorosłym domownikiem.

Ponadto sąd podzielił argumentację organu, wskazującą, iż podjęcie przesyłki adresowanej do strony postępowania przez dorosłego domownika i złożenie podpisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru oznacza podjecie się przez niego oddania decyzji adresatowi i nie musi być potwierdzone na piśmie, gdyż obowiązek taki nie wynika z żadnych uregulowań prawnych (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 1997 r. sygn. akt I SA/Gd 360/97, LEX 44241 oraz wyrok NSA z dnia 6 listopada 2007 r., sygn. akt II GSK 192/07, LEX 494066). Wobec powyższego jeżeli domownik adresata nie odmówił przyjęcia przesyłki, oznacza to, że podjął się on je doręczenia. W tym przypadku organ nie może wchodzić we wzajemne relacje pomiędzy skarżącym, a członkiem jego rodziny, który podjął się (...) doręczenia decyzji (v. wyrok WSA z dnia 6 grudnia 2007 r., sygn. akt 1537/07, LEX 443707).

Z tych wszystkich przyczyn należy zgodzić się ze stanowiskiem organu wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu, iż skarżący nie wykazał braku winy w niezachowaniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia zaległości.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznając, że w sprawie nie doszło do naruszeń prawa, które nakazywałyby uchylenie zaskarżonego postanowienia lub stwierdzenia jego nieważności, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.