Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 534/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 235
journal: Dz.U. 1974 nr 24 poz 141
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: Par. 8
journal: Dz.U. 2011 nr 227 poz 1367
law: Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie WSA Hanna Knysiak-Sudyka WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 27 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Zespołu Opieki Zdrowotnej w O. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 21 stycznia 2022 r. nr NP.9081.2.32.2021 w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej skargę oddala.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. decyzją z dnia 20 sierpnia 2021 r. Nr [...], znak: [...], stwierdził chorobę zawodową u M. M. - chorobę zakaźną lub pasożytniczą albo ich następstwa, wymienioną w pozycji 26 aktualnie obowiązującego wykazu chorób zawodowych.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że M. M. jest zatrudniona w Zespole Opieki Zdrowotnej w O., kolejno na stanowiskach: - pielęgniarka OA i TT od 21 stycznia 1985 r. do 31 sierpnia 1996 r.; - pielęgniarka od 1 września 1996 r. do: 31 października 1996 r.; - starsza pielęgniarka OA i IT od 1 listopada 1996 r. do 6 kwietnia 1997 r.; - starsza pielęgniarka w Poradni Kardiologicznej (Pracownia Diagnostyki Kardiologicznej) od 7 kwietnia 1997 r. do nadal. W okresie pracy zawodowej na stanowisku pielęgniarki, starszej pielęgniarki ww. wykonywała czynności związane z przyjęciem pacjenta/pobieraniem krwi, zakładaniem wenflonów, wykonywaniem iniekcji, podawaniem leków, pobieraniem materiałów do badań, asystowaniem przy badaniach wykonywanych w pracowni. W okresie swojej pracy zawodowej była narażona na działanie czynników biologicznych. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że mogła mieć bezpośredni kontakt z osobami chorymi na COVID-19, gdyż w zakładzie pracy od października 2020 r. do kwietnia 2021 r. stwierdzono 6 ognisk epidemicznych związanych z wirusem SARS-CoV-2. M. M. badana była w [...] Ośrodku Medycyny Pracy w K., który w dniu 1 czerwca 2021 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej - choroby zakaźnej lub pasożytniczej albo ich następstwa - zakażenie wirusem SARS-CoV-2, wymienionej w pozycji 26 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367 ze zm.). W uzasadnieniu podano, iż cyt.: "Pacjentka skierowana na badanie w związku z podejrzeniem choroby zawodowej o etiologii zakaźnej - zakażeniem wirusem SARS-CoV-2. Zatrudniona w okresie od 1985 r. do nadal w Zespole Opieki Zdrowotnej w O. na stanowisku starsza pielęgniarka w narażeniu na czynniki biologicznej, w tym wirusa SARS-CoV-2. Aktywne zakażenie wirusem SARS-CoV-2 zostało po raz pierwszy potwierdzone testem PCR dnia 15 października 2020 r., w miejscu pracy stwierdzono ognisko epidemiczne (...), W ramach postępowania diagnostyczno-orzeczniczego przeprowadzono badanie ogólnolekarskie, konsultację specjalisty chorób zakaźnych, badanie serologiczne na obecność przeciwciał w klasie IgM i IgG w kierunki wirusa SARS-CoV-2, badanie EKG, oznaczenie stężenia białka całkowitego w surowicy/ CRP, aktywność transaminaz: aparaginianowej (AspAT), alaninowej (ALAT), gammaglutamylotranspaptydazy (GGTP). Stężenia w surowicy kreatyniny, cholesterolu całkowitego, frakcji LDL oraz trójglicerydów, zapoznano się z dostarczoną dokumentacją medyczną oraz dokonano oceny narażenia zawodowego. W wykonanych w trakcie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego w [...] Ośrodku Medycyny Pracy w K. testach serologicznych w kierunku wirusa SARS-CoV-2 stwierdzono podwyższone miano przeciwciał w klasie IgG i ujemny wynik oznaczenia przeciwciał w klasie IgM (...). Konsultacja specjalisty chorób zakaźnych potwierdziła rozpoznanie przebytego zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Biorąc pod uwagę powyższe istnieją podstawy do rozpoznania choroby zawodowej - zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w miejscu pracy."

Na podstawie ww. orzeczenia lekarskiego oraz oceny narażenia na czynniki biologiczne, PPIS w O. wydał ww. decyzję.

W odwołaniu strona skarżąca – ZOZ w O. nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu I instancji i wniósł o jego uchylenie oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez odmowę stwierdzenia choroby zawodowej, ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 21 styczna 2022 r. nr NP.9081.2.32.2021 utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W pierwszej kolejności organ wskazał, że pismem z dnia 27 września 2021 r., zwrócił się do OMP w K. z prośbą o doprecyzowanie rozpoznanej jednostki chorobowej oraz wyjaśnienie czy rozpoznanie: przebyte zakażenie wywołane wirusem SARS-CoV-2 jest tożsame z rozpoznaniem choroby wywołanej wirusem SARS-CoV-2 tj. COVID-19 i może być uznane za chorobę, która jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych w pozycji 26. W odpowiedzi z dnia 18 października 2021 r. OMP w K. poinformował, że "(...) że wydane orzeczenie lekarskie nr [...] dotyczy rozpoznania u Pani M. M. choroby zawodowej wymienionej – w poz. 26 wykazu chorób zawodowych powstałej w wyniku zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Jak wynika z definicji Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), COVID-19 jest chorobą zakaźną wywołaną zakażeniem wirusem SARS-CoV-2." W związku z powyższym, pismem z dnia 17 listopada 2021 r. zwrócono się ponownie do OMP w K. z prośbę o weryfikację orzeczenia lekarskiego nr [...] o rozpoznaniu u M. M. choroby zawodowej i doprecyzowanie rozpoznanej jednostki chorobowej oraz wyjaśnienie czy rozpoznanie: przebyte zakażenie wywołane wirusem SARS-CoV-2 jest tożsame z rozpoznaniem choroby wywołanej wirusem SARŚ-CoV-2, tj. Covid-19 i czy może być uznane za chorobę, która jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych w pozycji: 26., gdyż, cyt.: "zgodnie z linią orzeczniczą Sądów Administracyjnych w sprawach chorób zawodowych, każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych." W odpowiedzi OMP w K. w piśmie z dnia 13 grudnia 2021 r. poinformował, " że w wyniku przeprowadzonego postępowania diagnostyczno-orzeczniczego u Pani M. M. rozpoznano chorobę zawodową tj. chorobę zakaźną lub pasożytniczą albo ich następstwa: COVID-19, wymienioną w poz. 26 wykazu chorób zawodowych, powstałą w wyniku przebytego przez pacjentkę zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Biorąc pod uwagę wyniki wykonanych badań, dostarczoną dokumentację medyczną i potencjalne narażenie zawodowe uznano związek przyczynowo-skutkowy między rozpoznaniem choroby a warunkami pracy, co dało podstawę do rozpoznania u ww. choroby zawodowej. Ponadto wyjaśniamy, że zakażenie wirusem SARS-CoV-2 jest tożsame z wywołaniem choroby zakaźnej COVID-19 (definicja Światowej Organizacji Zdrowia WHO). Biorąc pod uwagę powyższe podtrzymujemy nasze stanowisko o rozpoznaniu choroby zawodowej." OMP w K. potwierdził zatem u ww. rozpoznanie choroby zakaźnej pod postacią COVID-19 powstałą w wyniku przebytego przez pacjentkę zakażenia wirusem SARS-CoV-2.

Mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy, organ II instancji stwierdził, że w przypadku M. M. zostały spełnione wszystkie przesłanki uprawniające do stwierdzenia choroby zawodowej, tj.: choroba została rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia, zakażenie koronawirusem wystąpiło w miejscu pracy, a więc drugi warunek został spełniony. Ponadto, w wykazie chorób zawodowych zawartym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, znajdują się "choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa", a w wykazie szkodliwych czynników biologicznych rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki pojawia się wirus SARS zakwalifikowany do 3 grupy zagrożenia. Kolejny warunek także został spełniony.

W opinii organu, odwołanie nie wniosło nowych faktów, mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Strona odwołująca podniosła, że do zakażenia nie doszło w miejscu pracy M. M., tj. w Poradni Kardiologicznej. Wszyscy pacjenci, którzy byli rejestrowani do Poradni Kardiologicznej byli bowiem poddawani weryfikacji stanu zdrowia w dniu wizyty poprzez wypełnienie ankiety triage i pomiar temperatury. Ponadto pracownicy Poradni Kardiologicznej podczas realizacji podstawowych obowiązków zawodowych byli właściwie chronieni przed kontaktem z czynnikiem biologicznym poprzez wdrożone procedury ochrony przed czynnikiem biologicznym, jak również byli wyposażeni w środki ochrony osobistej i indywidualnej. Ponadto w okresie wykrycia u ww. zakażenia wirusem SARS-CoV-2, tj. w październiku 2020 r. ilość zakażeń w społeczeństwie wzrosła diametralnie, stąd w miejscu pracy nie mogło dojść do zakażenia.

Odnosząc się do powyższych zarzutów organ wskazał, że indywidualne środki ochrony, takie jak maski, fartuchy, kombinezony czy ochronne rękawiczki stosowane nawet prawidłowo, nie zapewniają pełnego bezpieczeństwa i nie gwarantują całkowitej ochrony przed zakażeniem. M. M. narażona była na duże ryzyko zakażenia SARS-CoV-2 z uwagi na wykonywanie czynności pielęgniarskie z pacjentami. Weryfikacja rejestrowanych do Poradni Kardiologicznej pacjentów, polegająca na uzupełnieniu ankiety triage oraz pomiaru temperatury nie gwarantuje uniknięcia rejestracji pacjenta z SARS-CoV-2 z uwagi na bezobjawowe infekcje bądź pojawienie się objawów w późniejszym terminie u osób zakażonych. Ponadto ww. w pracy mogła mieć też styczność z innymi chorymi pracownikami. Statystycznie ryzyko zakażenia wywołanego koronawirusem podczas wykonywania obowiązków zawodowych jest w grupie zawodowej służb medycznych znacznie wyższe, niż w przypadku innych grup zawodowych. Ryzyko to zwiększa się jeszcze bardziej, gdy zagrożenie epidemiczne jest nowe - wirus SARS-CoV-2 nie został jeszcze dostatecznie dokładnie przebadany pod kątem naukowym, w tym sposobów skutecznej ochrony przed nim.

Reasumując, w ocenie Inspektora, zgromadzony materiał dowodowy został rozpatrzony w sposób wnikliwy i wyczerpujący. Wydane w przedmiotowej sprawie orzeczenie lekarskie i wydane do niego dodatkowe opinie medyczne są jasno i wyczerpująco uzasadnione w kwestii dokonanego rozpoznania. Rozpoznana u ww. osoby choroba zakaźna: COVID-19, w wyniku przebytego zakażenia wirusem SARS-CoV-2, została wymieniona w poz. 26 obowiązującego wykazu chorób zawodowych.

Tym samym został spełniony podstawowy warunek niezbędny do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej - rozpoznano chorobę zawodową ujętą w wykazie chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w. sprawie chorób zawodowych.

Organ odnosząc się do pisma strony skarżącej z dnia 12 stycznia 2022 r. - w którym podnosi ona, iż w miejscu pracy M. M., tj. w Pracowni Diagnostyki Kardiologicznej nie stwierdzono ogniska epidemicznego i wobec tego w miejscu pracy nie mogło dojść do zakażenia – wyjaśnił, że nie można wykluczyć w środowisku pracy narażenia na czynnik biologiczny jakim jest wirus SARS-CoV-2.

W skardze do WSA w Krakowie strona skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz niewyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie materiału dowodowego, przez co utrzymano w mocy decyzję, która narusza słuszny interes strony;

- art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie reguł obowiązujących podczas stosowania zasad swobodnej oceny dowodów, w sytuacji gdy z karty oceny narażenia zawodowego przeprowadzonej w dniu 16 czerwca 2021 r. przez Pracownika Powiatowej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej nie wynika, iż w miejscu zatrudnienia pracownika było ognisko epidemiczne związane z wirusem SARS-CoV-2;

- art. 104 § 1 k.p.a. poprzez przedwczesne wydanie rozstrzygnięcia, w sytuacji gdy nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności stanu faktycznego;

- § 6 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez podjęcie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej, które zostało wydane na podstawie niewystarczających informacji;

- art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1320 z późn zm.) poprzez uznanie, iż choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Mając na uwadze powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zwrot kosztów postępowania według norm przewidzianych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej - p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 21 styczna 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia 20 sierpnia 2021 r. stwierdzającą chorobę zawodową u M. M. - chorobę zakaźną lub pasożytniczą albo ich następstwa, wymienioną w pozycji 26 aktualnie obowiązującego wykazu chorób zawodowych.

Zgodnie z art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (Dz.U. z 2022 r., poz. 1510 ze zm.) – dalej k.p., za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 2352 k.p.).

Wykaz chorób zawodowych wraz ze sposobem i trybem postępowania dotyczącym zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367 ze zm.). W myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem". Przesłanka stwierdzenia z "wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby; nie jest zatem wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia (narażeniem zawodowym) a stwierdzonym schorzeniem. Wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (zob. np. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2021 r., II GSK 2321/21).

W ocenie Sądu, organ odwoławczy trafnie wskazał, że aby uznać schorzenie za chorobę zawodową muszą być spełnione następujące warunki: 1) choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych; 2) choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi występującymi w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy; 3) wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do rozporządzenia.

Zgodzić się należy z oceną organów obu instancji co do tego, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na pozytywną weryfikację wszystkich wymienionych warunków i w konsekwencji stwierdzenie u uczestniczki postępowania choroby zawodowej - choroby zakaźnej lub pasożytniczej albo ich następstw, wymienionej w pozycji 26 aktualnie obowiązującego wykazu chorób zawodowych.

W pierwszej kolejności wyjaśnić jednak należy, na co trafnie zwrócił uwagę WSA w Krakowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 sierpnia 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 414/22, że choroba COVID-19 wywoływana wirusem SARS-CoV-2 (...) (wirusem z grupy koronawirusów, który został odkryty w Chinach w mieście Wuhan pod koniec 2019 r.) (...) jest określana w literaturze naukowej jako choroba zakaźna. Niemniej jednak nie jest ona wprost ujęta w załączniku do wskazanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W wykazie chorób zawodowych została wskazana ogólna kategoria chorób zakaźnych lub pasożytniczych albo ich następstw (w pozycji 26). Zgodnie z rozporządzeniem okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym w przypadku chorób zakaźnych, nie jest możliwy do określenia (por. Jarosław Piotr Chmielewski, Melanie Raczek, Marta Puścion, Bartłomiej Chmielowiec, Natalia Pawlas, Jarogniew Jacek Luszczki, COVID-19, wywołany przez wirus SARS-CoV-2, jako choroba zawodowa osób wykonujących zawody medyczne. Med. Og. Nauk Zdr. 2021).

Definicję legalną pojęcia "choroby zakaźnej" zawiera ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2021 r., poz. 2069 ze zm.) - zwana dalej ustawą o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

Przez "chorobę zakaźną" uznaje się chorobę wywołaną przez biologiczny czynnik chorobotwórczy. Za biologiczny czynnik chorobotwórczy uznaje się natomiast "posiadające zdolność wywoływania objawów chorobowych drobnoustroje komórkowe lub wytwarzane przez nie produkty, zewnętrzne i wewnętrzne pasożyty człowieka lub wytwarzane przez nie produkty, cząstki bezkomórkowe zdolne do replikacji lub przenoszenia materiału genetycznego, w tym zmodyfikowane genetycznie hodowle komórkowe lub wytwarzane przez nie produkty".

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi przepisy ustawy stosuje się do zakażeń i chorób zakaźnych, których wykaz jest określony w załączniku do ustawy, oraz biologicznych czynników chorobotwórczych wywołujących te zakażenia i choroby.

Podobnie jak w wykazie chorób zawodowych, w załączniku tym również wprost nie został wymieniony COVID-19.

Art. 3 ust. 2 i 3 ww. ustawy stanowi jednak, że w razie niebezpieczeństwa szerzenia się zakażenia lub choroby zakaźnej innych niż wymienione w wykazie, o którym mowa w ust. 1, minister właściwy do spraw zdrowia może ogłosić, w drodze rozporządzenia, zakażenie lub chorobę zakaźną oraz, o ile jest znany, wywołujący je biologiczny czynnik chorobotwórczy, a jeżeli to konieczne, szczególny sposób postępowania świadczeniodawców i osób narażonych na zakażenie lub zachorowanie przez czas określony w rozporządzeniu. Do zakażenia lub choroby zakaźnej oraz wywołującego je biologicznego czynnika chorobotwórczego określonych na podstawie ust. 2 stosuje się przepisy ustawy. Tak właśnie stało się w przypadku koronawirusa SARS-CoV-2, który w drodze rozporządzenia ministra właściwego ds. zdrowia został objęty przepisami omawianej ustawy. Zasadnie zwraca się więc uwagę w literaturze dotyczącej przedmiotowej choroby, że ustawodawca specjalnie nie wprowadził zamkniętego katalogu chorób zawodowych zakaźnych, po to aby w zależności od sytuacji i rozwoju wiedzy medycznej nie trzeba było zmieniać przepisów, tylko elastycznie wykorzystywać odpowiednie normy prawne. "(...) kryterium decydującym o uznaniu konkretnej choroby zakaźnej za chorobę zawodową powinno być nie samo ujęcie jej w spisie chorób zakaźnych, który można znaleźć w ustawie o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, ale kryterium biologiczne. Oznacza to, że jeżeli dana choroba została uznana na podstawie kryteriów naukowych za chorobę zakaźną, bez względu na to, czy została ujęta w spisie chorób zawodowych albo wykazie chorób zakaźnych, powstałych na użytek ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, należy uznać, że choroba ta jest bez wątpienia chorobą zakaźną z wykazu chorób zawodowych. Zasada ta tyczy się choroby COVID-19." (por. Jarosław Piotr Chmielewski, Melanie Raczek, Marta Puścion, Bartłomiej chmielowiec, Natalia Pawlas, Jarogniew Jacek Łuszczki- "COVID-19 wywołany przez wirus SARS-CoV-2 jako choroba zawodowa osób wykonujących zawody medyczne" publ. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu 2021 tom 27nr 3, 235-243).

W ocenie Sądu, jak już wyżej wskazano, zasadnie uznano, że w przypadku uczestniczki postępowania zostały spełnione wszystkie przesłanki uprawniające do stwierdzenia ww. choroby zawodowej.

Po pierwsze, choroba została rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia. W wykazie chorób zawodowych, zawartym w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych, znajdują się "choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa", a w wykazie szkodliwych czynników biologicznych rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz. U. z 2005 r., Nr 81, poz. 716) znajduje się wirus SARS – CoV-2 zakwalifikowany do 3 grupy zagrożenia, który bez wątpienia w świetle przytoczonej definicji legalnej, zawartej w ustawie o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wywołuje chorobę zakaźną, jaką jest COVID-19. W załączniku nr 2 Lp.4 ww. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w wykazie prac narażających pracowników na działanie czynników biologicznych wymieniono natomiast prace w jednostkach ochrony zdrowia.

Po drugie, jednostka orzecznicza lekarska w orzeczeniu nr [...] z dnia 1 czerwca 2021 r. (doprecyzowanym 13 grudnia 2021 r.) wskazała, że "Pacjentka skierowana na badanie w związku z podejrzeniem choroby zawodowej o etiologii zakaźnej - zakażeniem wirusem SARS-CoV-2. Zatrudniona w okresie od 1985 r. do nadal w Zespole Opieki Zdrowotnej w O. na stanowisku starsza pielęgniarka w narażeniu na czynniki biologiczne, w tym wirusa SARS-CoV-2. Aktywne zakażenie wirusem SARS-CoV-2 zostało po raz pierwszy potwierdzone testem PCR dnia 15 października 2020 r., w miejscu pracy stwierdzono ognisko epidemiczne (...). W wykonanych w trakcie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego (...) testach serologicznych w kierunku wirusa SARS-CoV-2 stwierdzono podwyższone miano przeciwciał w klasie IgG i ujemny wynik oznaczenia przeciwciał w klasie IgM (...)", "(...) w wyniku przeprowadzonego postępowania diagnostyczno-orzeczniczego (...) rozpoznano chorobę zawodową tj. chorobę zakaźną lub pasożytniczą albo ich następstwa: COVID-19, wymieniona w poz. 26 wykazu chorób zawodowych, powstałą w wyniku przebytego przez pacjentkę zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Biorąc pod uwagę wyniki wykonanych badań, dostarczoną dokumentację medyczną i potencjalne narażenie zawodowe uznano związek przyczynowo-skutkowy między rozpoznaniem choroby a warunkami pracy, co dało podstawę do rozpoznania u ww. choroby zawodowej. Ponadto wyjaśniamy, że zakażenie wirusem SARS-CoV-2 jest tożsame z wywołaniem choroby zakaźnej COVID-19 (definicja Światowej Organizacji Zdrowia WHO). Biorąc pod uwagę powyższe podtrzymujemy nasze stanowisko o rozpoznaniu choroby zawodowej."

Trzeba przy tym mieć na uwadze, że organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do samodzielnej merytorycznej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania choroby. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych (zob. np. powołany wyżej wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2021 r.).

W świetle powyższego stanowisko orzekających organów inspekcji sanitarnej nie budzi wątpliwości. Uczestniczka postępowania ze względu na rodzaj wykonywanej pracy (pielęgniarka) narażona była bezsprzecznie na duże ryzyko zakażenia SARS-CoV-2. Jak wynika z akt sprawy dokonywała ona weryfikacji rejestrowanych pacjentów, polegającej na uzupełniania ankiety triage oraz pomiarze temperatury, mogła mieć ona zatem kontakt z pacjentami chorującymi np. bezobjawowo na COVID-19. Nie można przy tym pominąć, na co zasadnie zwrócił uwagę organ, że wykonując pracę ww. miała również kontakt z innymi pracownikami, którzy również mogli być chorzy lub pracowali na oddziałach, na których stwierdzono ogniska epidemiologiczne. Wobec tego nie można wykluczyć w środowisku pracy uczestniczki, narażenia na czynnik biologiczny jakim jest wirus SARS-CoV-2. Zarzuty skargi w tym względzie nie zasługują zatem na uwzględnienie. Zakażenie SARS-CoV-2 w przypadku osób wykonujących zawody medyczne z dużym prawdopodobieństwem może zostać wywołane czynnikami występującymi w środowisku pracy. Możliwość stwierdzenia, że dana osoba wykonująca zawód medyczny cierpi na chorobę zawodową, będzie każdorazowo zależało od jej miejsca pracy i charakteru pracy, np. lekarz lub pielęgniarka pracująca w szpitalu ponosi bardzo duże ryzyko zakażenia się COVID-19 w miejscu pracy ze względu na wysokie prawdopodobieństwo występowanie tam wirusa SARS-CoV-2, który bezpośrednio powoduje chorobę zakaźną. Podobnie w przypadku ratownika medycznego, który ze względu na częsty kontakt z różnymi osobami chorymi narażony jest na styczność z wirusem podczas wykonywania pracy. Oczywiście niemożliwe będzie uznanie COVID-19 za chorobę zawodową u lekarza wykonującego zawód jedynie w formie teleporad, bez kontaktu z pacjentami.

Zaliczenie pracy w jednostkach ochrony zdrowia w wykazie prac narażających pracowników na działanie czynników biologicznych (w ww. rozporządzeniu) jest zatem w pełni zrozumiałe skoro pracownicy ci ze względu na charakter pracy (kontakt z osobami chorymi) narażeni są na różnorodne czynniki niebezpieczne i szkodliwe, zagrażające ich zdrowiu, a nawet życiu, w szczególności na szkodliwe czynniki biologiczne, do których niewątpliwie zalicza się wirus SARS-CoV-2. Pracownicy zakładów opieki zdrowotnej czy też szpitala są zatem niewątpliwie zaliczani do grupy zwiększonego ryzyka zachorowania na choroby zakaźne

W konsekwencji powyższego, mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy, w tym rodzaj pracy wykonywanej przez uczestniczkę, należy uznać, że zasadne było stwierdzenia u niej przedmiotowej choroby zawodowej. Wydane orzeczenie lekarskie i dodatkowe opinie medyczne są jasno i wyczerpująco uzasadnione. Rozpoznana choroba zakaźna COVD-19 w wyniku przebytego przez uczestniczkę zakażenia wirusem SARS-CoV-2 mieści się w katalogu chorób zakaźnych lub pasożytniczych albo ich następstw, wymienionych w poz. 26 wykazu chorób zawodowych.

Wobec powyższego, nie można skutecznie postawić orzekającym organom zarzutów naruszenia wymienionych w skardze przepisów postępowania i prawa materialnego. Organy w sposób właściwy zgromadziły i oceniły cały materiał dowodowy, a ponadto prawidłowo ustaliły, zinterpretowały i zastosowały przepisy Kodeksu pracy, powołanej ustawy oraz ww. rozporządzeń.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 15 zzs 4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2021.2095), orzekł jak w sentencji wyroku.