Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2389/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 154 ust. 6;
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 138 par. 1 pkt 2.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś – Dębecka Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia odwołania od rozstrzygnięcia konkursu ofert na zawieranie umów o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz F. Sp. z o.o. z siedzibą w W. 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ogłosił, w dniu [...] marca 2011 r., postępowanie (ogłoszenie nr [...]) prowadzone w trybie konkursu ofert w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: ratownictwo medyczne, w zakresie: świadczenia udzielone przez podstawowe zespoły ratownictwa medycznego (dwa zespoły ratownictwa medycznego – funkcjonujące całodobowo codziennie, jeden w okresie od [...] lipca 2011 r. do [...] sierpnia 2011 r., drugi w okresie od [...] lipca 2011 r. do [...] grudnia 2011 r.), świadczenia udzielane przez specjalistyczne zespoły ratownictwa medycznego (jeden zespół ratownictwa medycznego – funkcjonujący całodobowo codziennie w okresie od [...] lipca 2011 r. do [...] grudnia 2011 r.) na obszarze [...] – Rejon powiatu [...] na okres obowiązywania umowy od dnia [...] lipca 2011 r. do [...] sierpnia 2011 r.

Do postępowania zostały złożone 2 oferty:

1. oferta nr [...] S. w N., zwanego dalej S. w N.,

2. oferta nr [...] N., zwanego N.

W dniu [...] kwietnia 2011 r. w siedzibie [...] Oddziału Wojewódzkiego Funduszu w [...] nastąpiło otwarcie złożonych ofert. Komisja konkursowa w części jawnej dokonała weryfikacji złożonych ofert pod względem spełnienia przez oferentów warunków formalnych.

W dniu [...] kwietnia 2011 r. komisja konkursowa wezwała każdego z oferentów do uzupełnienia braków formalnych, w wyznaczonym terminie złożonych ofert, wskazując te braki. Termin do uzupełnienia braków został wyznaczony na dzień [...] maja 2011 r. pod rygorem odrzucenia oferty.

S. w N. w dniu [...] maja 2011 r. uzupełnił 4 z 5 dokumentów, do uzupełnienia których został wezwany. Nie przedstawił decyzji potwierdzającej wpis w księdze rejestrowej ZOZ komórki o kodzie 041 – zespół podstawowy K. lub informacji o wszczęciu procedury rejestrowej wymienionej komórki. Pismem z dnia [...] maja 2011 r.komisja konkursowa ponownie wezwała S. w N. do przedstawienia księgi rejestrowej Wojewody z aktualnym wpisem dotyczącym miejsca stacjonowania podstawowego zespołu ratownictwa medycznego w K. w ostatecznym terminie do dnia [...] maja 2011 r. godz. 15.00 pod rygorem odrzucenia oferty.

Pismem z dnia [...] maja 2011 r. S. w N. przesłał do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia zaświadczenie z dnia [...] maja 2011 r. wystawione przez [...] Urząd Wojewódzki w [...] stwierdzające, że Dyrektor S. z N. zgłosił wpis zmian w księdze rejestrowej prowadzonej dla ww. zakładu. Zmiana dotyczy zarejestrowania zespołu podstawowego "P" w K. i aktualizacji danych rejestrowych. W sprawie zarejestrowania zmian toczy się postępowanie dowodowe.

Komunikatem z [...] maja 2011 r. oferenci zostali poinformowani o przesunięciu terminu rozstrzygnięcia z [...] maja 2011 r. na [...] maja 2011 r.

W dniu [...] maja 2011 r. na posiedzeniu komisji konkursowej w części jawnej przyjęta została oferta N.

W dniu [...] maja 2011 r. S. w N. został powiadomiony, iż komisja konkursowa odrzuciła ofertę z powodu:

- nieuzupełnienia przez oferenta wszystkich wymaganych dokumentów i nie uzupełniła ich w terminie,

- niespełnienia wymaganych warunków określonych w przepisach prawa oraz warunków określonych przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 146 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach.

W dniu [...] maja 2011 r. w części niejawnej postępowania komisja konkursowa dokonała ostatecznej oceny i porównania ofert złożonych do postępowania nr [...].

W dniu [...] maja 2011 r. nastąpiło rozstrzygnięcie postępowania nr [...] prowadzone w trybie konkursu ofert w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: ratownictwo medyczne, w zakresie: świadczenia udzielone przez podstawowe zespoły ratownictwa medycznego (dwa zespoły ratownictwa medycznego – funkcjonujące całodobowo codziennie, jeden w okresie od [...] lipca 2011 r. do [...] sierpnia 2011 r., drugi w okresie od [...] lipca 2011 r. do [...] grudnia 2011 r.), świadczenia udzielane przez specjalistyczne zespoły ratownictwa medycznego (jeden zespół ratownictwa medycznego – funkcjonujący całodobowo codziennie w okresie od [...] lipca 2011 r. do [...] grudnia 2011 r.) na obszarze [...] – Rejon powiatu [...] na okres obowiązywania umowy od dnia [...] lipca 2011 r. do [...] sierpnia 2011 r. W przedmiotowym postępowaniu wybrana została oferta [...] N.

S. w N. złożył odwołanie od rozstrzygnięcia postępowania nr [...] prowadzonego w trybie konkursu ofert podnosząc, że jego interes prawny doznał uszczerbku na skutek naruszenia przez komisję konkursową art. 153 ust. 1 ustawy o świadczeniach oraz naruszenia przepisów ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej przez odmowę dostępu do informacji publicznej w zakresie przedstawionych przez oferenta N. dokumentów, a w konsekwencji uniemożliwienia zapoznania się z nimi oraz zweryfikowania ich prawidłowości.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. oddalił odwołanie S. w N.

Od powyższej decyzji S. w N. wniósł odwołanie do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. W odwołaniu zarzucił [...] Oddziałowi Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia naruszenie:

- przepisów ustawy o świadczeniach skutkujących naruszeniem interesu prawnego strony poprzez uniemożliwienie skorzystania z ustawowego środka odwoławczego – protestu na czynności komisji konkursowej w toku postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju ratownictwo medyczne;

- przepisów ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej poprzez odmowę dostępu do informacji publicznej w zakresie czynności komisji konkursowej, w tym protokołu komisji konkursowej z kontroli N. w zakresie wyposażenia i łączności, a w konsekwencji uniemożliwinia zweryfikowania ich prawidłowości;

- nierównego traktowania oferentów poprzez przeprowadzenie przez komisję konkursową kontroli ofert złożonych przez oferentów celem porównania danych zawartych w ofercie ze stanem faktycznym w sposób uprzywilejowany w stosunku do N. ograniczającej się do obejrzenia karetek ww. oferenta w jego siedzibie w G., co tym samym uniemożliwiło sprawdzenie prawidłowości i rzetelności danych przedstawionych przez oferenta.

Po rozpatrzeniu odwołania S. w N. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją nr [...] z [...] września 2011 r. :

1. uchylił zaskarżoną decyzję oraz

2. uwzględnił odwołanie od rozstrzygnięcia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.

Prezes NFZ zwrócił uwagę na niekonsekwencję w działaniu komisji konkursowej, która dwukrotnie wzywała oferenta do uzupełnienia braków formalnych oferty, za każdym razem pod rygorem jej odrzucenia. Takie działanie komisji narusza zapisy ustawy i budzi wątpliwości, co prawidłowego przeprowadzenia postępowania konkursowego. Ta niekonsekwencja mogła spowodować naruszenie art. 134 ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym Fundusz obowiązany jest zapewnić równe traktowanie wszystkich świadczeniodawców ubiegających się o zawarcie umowy o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej i prowadzić postępowanie w sposób gwarantujący zachowanie uczciwej konkurencji.

Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu Prezes NFZ uznał zarzut odwołującego o naruszeniu przez komisję konkursową art. 153 ustawy o świadczeniach za zasadny. Oferta odwołującego została odrzucona w dniu [...] maja 2011 r., o czym w tym samym dniu został odwołujący poinformowany. W dniu [...] maja 2011 r. nastąpiło także rozstrzygnięcie postępowania nr [...]. Protest należy do tych środków odwoławczych, które składa się w toku postępowania i jest skierowany do komisji, czyli organu prowadzącego postępowanie. W przypadku złożenia protestu postępowanie, co do zasady, ulega zawieszeniu i komisja konkursowa rozstrzyga protest. Uwzględnienie protestu skutkuje powtórzeniem czynności. Protest można złożyć w terminie 7 dni od dnia dokonania zaskarżonej czynności. Protest złożony po terminie nie podlega rozpoznaniu. Z chwilą ogłoszenia rozstrzygnięcia postępowania następuje jego zakończenie, a komisja ulega rozwiązaniu. W związku z powyższym, zdaniem Prezesa NFZ, zgodzić należy się z odwołującym, iż w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia art. 153 ustawy o świadczeniach, albowiem odrzucenie oferty odwołującego w tym samym dniu, w którym nastąpiło rozstrzygnięcie przedmiotowego postępowania uniemożliwiło mu złożenie przysługującego mu środka odwoławczego, jakim jest protest na czynności komisji konkursowej.

Decyzja Prezesa NFZ z [...] września 2011 r. została doręczona w dniu [...] września 2011 r. S. w N.

W dniu [...] października 2011 r. F. Sp. z o.o. prowadząca N. zwróciła się z wnioskiem do Prezesa NFZ o doręczenie decyzji z [...] września 2011 r. Przedmiotowa decyzja została doręczona wnioskodawcy w dniu [...] października 2011 r. F. Sp. z o.o. prowadząca N. za pośrednictwem Prezesa NFZ złożyła skargę do WSA w Warszawie na decyzję Prezesa NFZ z [...] września 2011 r. wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. art. 10 kpa poprzez jego niezastosowanie i pozbawienie skarżącego czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym, albowiem Prezes NFZ, jako organ II instancji, nie zapewnił skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, a przed wydaniem zaskarżonej decyzji pozbawił go możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, zaprezentowania stanowiska i przedstawienie argumentacji wraz z dowodami, a przez to doprowadził do naruszenia interesu strony i to w stopniu rażącym,

2. art. 28 kpa poprzez niewłaściwe zastosowanie i niedopuszczenie skarżącego do udziału w postępowaniu odwoławczym na prawach strony, co skutkowała m.in. niemożnością zapoznania się z odwołaniem, uznaniem przez Prezesa NFZ jako organu II instancji, iż skarżący nie jest stroną postępowania wszczętego na skutek odwołania S. w N., w wyniku którego wydana została skarżona decyzja,

3. art. 7, 77 i 80 kpa poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na braku wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego w postępowaniu II instancyjnym prowadzonym przez prezesa NFZ; dopiero dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy w kręgu podmiotów, których interesów prawnych lub obowiązków rozstrzygnięcie będzie dotyczyło oraz treści ofert i sposobu ich oceny stwarza możliwości zbadania, czy nie doszło do naruszenia zasad postępowania konkursowego, których uchybienie może spowodować uwzględnienie odwołania,

4. art. 153 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez dokonanie nieprawidłowej wykładni przepisu, a przez to jego niewłaściwe zastosowanie w ten sposób, że Prezes NFZ uznał, iż S. w N. pozbawiony został prawa złożenia środka odwoławczego jakim jest protest, co skutkowało naruszeniem jego interesu prawnego oraz miało wpływ na postępowanie i jego wynik.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wnosił o jego oddalenie przywołując argumentację stanowiącą podstawę uchylenia decyzji. Odnosząc się do zarzutu naruszenia interesu prawnego skarżącego Prezes uznał zarzut ten za bezzasadny. W ocenie Prezesa NFZ świadczeniodawcy, którzy nie złożyli odwołania od rozstrzygnięcia konkursu nie posiadają statusu strony w postępowaniu odwoławczym toczącym się w oparciu o przepisy art. 154 ustawy o świadczeniach oraz przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a nie według przesłanek celowości czy słuszności.

Ponadto, w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analizując skargę w świetle powołanych tu kryteriów rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej, Sąd uznał ją za zasługującą na uwzględnienie.

Stosownie do przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity Dz. U z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej może być zawarta wyłącznie ze świadczeniodawcą, który został wybrany do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej (art. 132 ust. 2 powołanej ustawy). Zawieranie umów o udzielanie świadczeń odbywa się, co do zasady, po przeprowadzeniu postępowania w trybie konkursu ofert albo rokowań. W celu przeprowadzenia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu powołuje komisję (art. 139 ust. 1 i 4). Komisja ogłasza o rozstrzygnięciu postępowania, jeżeli wcześniej nie nastąpiło unieważnienie tego postępowania (art. 151 ust. 1). Ustawa nie określa wprost, co jest treścią ogłoszenia komisji o rozstrzygnięciu postępowania. Z przepisu § 7 pkt 6 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 15 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu ogłaszania o postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń zdrowotnych przez Narodowy Fundusz Zdrowia, zapraszania do udziału w rokowaniach, składania ofert, powoływania i odwoływania komisji konkursowej oraz jej zadań (Dz. U. Nr 273, poz. 2719) wynika, że komisja konkursowa wskazuje oferty, które zostały przez nią wybrane.

Przepis art. 154 ustawy stanowi, że świadczeniodawca biorący udział w postępowaniu może złożyć, w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia o rozstrzygnięciu postępowania, odwołanie dotyczące rozstrzygnięcia postępowania do Prezesa Funduszu za pośrednictwem dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu. Dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu może uwzględnić odwołanie w terminie 7 dni od dnia jego złożenia i udzielić pisemnej odpowiedzi składającemu odwołanie. W przypadku nieuwzględnienia odwołania dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu przekazuje odwołanie do Prezesa Funduszu. Prezes Funduszu rozpatruje odwołanie, w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania, i wydaje decyzję administracyjną w tej sprawie. W przypadku uwzględnienia odwołania, przeprowadza się ponownie postępowanie w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Od decyzji Prezesa Funduszu świadczeniodawcy przysługuje skarga do sądu administracyjnego (art. 154 ust. 8).

Z przedstawionych przepisów ustawy wynika, że postępowanie prowadzone przez komisję, zmierzające do wyłonienia najkorzystniejszej oferty na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, jest wzorowane na czynnościach poprzedzających zawarcie umowy cywilnoprawnej, uregulowanych w kodeksie cywilnym (art. 66 § 1 i nast. oraz art. 72 § 1). Rozstrzygnięcie tego postępowania przez komisję nie jest niczym innym, jak wyborem najkorzystniejszej oferty (ofert) przez zamawiającego. Podmiot prowadzący to postępowanie – Narodowy Fundusz Zdrowia reprezentowany przez dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu - jest państwową jednostką organizacyjną, posiadającą osobowość prawną (art. 96 ust.1 ustawy). Nie jest zatem organem administracji publicznej w rozumieniu ustrojowym i nie przyznano mu generalnie kompetencji do stosowania środków prawnych, właściwych organom administracji publicznej. Jedynie na mocy konkretnych przepisów tej ustawy wydaje decyzje administracyjne (np. art. 154 ust. 6). Niewątpliwie więc postępowanie prowadzone przez komisję nie jest postępowaniem administracyjnym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. z 2000 r., Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej: k.p.a., a "rozstrzygnięcie" komisji nie jest decyzją administracyjną, ani innym aktem o charakterze administracyjnoprawnym. Sprawa o zawarcie umowy o udzielenie świadczenia staje się sprawą administracyjną z chwilą złożenia przez świadczeniodawcę odwołania od rozstrzygnięcia komisji. Ustawa wyraźnie stanowi bowiem, że po rozpatrzeniu odwołania Prezes Funduszu wydaje decyzję administracyjną (art. 154 ust. 6).

W całym postępowaniu prowadzącym do zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej mamy zatem dwa etapy: cywilnoprawny i administracyjnoprawny.

Postępowanie administracyjne w tej sprawie jest postępowaniem mającym na celu weryfikację rozstrzygnięcia (wyboru lub odrzucenia ofert) dokonanego przez komisję, prowadzonym według zasad Kodeksu postępowania administracyjnego. Obowiązkiem organu, w ramach procedury uruchamianej wskutek wniesienia odwołania, o którym mowa w art. 154 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej jest weryfikacja w postępowaniu administracyjnym, czy we wcześniejszej nieadministracyjnej fazie postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej nie doznał uszczerbku interes prawny podmiotu powołującego się na naruszenie zasad postępowania.

Zgodnie z art. 152 ust. 1 ustawy "świadczeniodawcom, których interes prawny doznał uszczerbku w wyniku naruszenia przez Fundusz zasad postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej, przysługują środki odwoławcze i skarga na zasadach określonych w art. 153 i 154.

Z brzmienia przytoczonej regulacji prawnej wywieść należy, że w kręgu podmiotów, którym przysługują środki odwoławcze, ustawodawca umieścił świadczeniodawców posiadających interes prawny, swoisty o tyle, że musi dojść do jego uszczerbku i to wskutek naruszenia przez Fundusz zasad przeprowadzenia postępowania w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń.

Zgodnie z art. 132 ustawy, co zostało wyżej podniesione, podstawą udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez Fundusz jest umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, zawarta pomiędzy świadczeniodawcą a dyrektorem oddziału wojewódzkiego Funduszu (ust. 1), która może być zawarta ze świadczeniodawcą, który został wybrany do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej na zasadach określonych w niniejszym dziale (ust. 2).

Zakres kontroli jest zatem związany ściśle z pojęciem uszczerbku interesu prawnego, powstałego w wyniku naruszenia przepisów prawa.

Na temat rozumienia pojęcia "interes prawny" niejednokrotnie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny, m. in. w wyroku z dnia 19 marca 2002 r. (IV SA 1132/00, niepubl.). Stwierdzono w nim, co następuje: "Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Może to być norma należąca do prawa administracyjnego bądź do innych gałęzi prawa, na przykład prawa cywilnego." W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony został pogląd, uznawany również w doktrynie, iż podstawą legitymacji procesowej strony jest przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu.

Szczególnymi cechami interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym i w prawie administracyjnym jest po pierwsze bezpośredniość związku między sytuacją danego podmiotu a wspomnianą normą prawa materialnego, na której budowany jest interes prawny. Oznacza to, że jeżeli sprawa dotyczy dwóch lub więcej podmiotów, to interes prawny mają tylko te z nich, których sytuacja prawna wynika wprost z normy prawa materialnego, a nie powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu. Drugą szczególną cechą interesu prawnego jest jego realność, interes ten musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Nie może to być interes tylko przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny.

Określone wyżej granice interesu prawnego mają zastosowanie w przedmiotowym przypadku, z zastrzeżeniem jednak, że przepis art. 152 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej wprowadza dodatkową przesłankę uszczerbku interesu prawnego uczestnika postępowania w procedurze zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Do uszczerbku interesu prawnego uczestnika postępowania dojść może wówczas, gdy naruszenie zasad postępowania, tj. konkretnego przepisu prawa przez podmiot prowadzący postępowania, ma wpływ na ocenę możliwości zawarcia umowy o świadczenie takich usług. Oznacza to, że konieczne jest stwierdzenie naruszenia zasad postępowania, które musi naruszać rzeczywiście istniejący interes świadczeniodawcy.

W świetle przytoczonych powyżej regulacji prawnych (art. 132 i 152) i rozważań ich dotyczących niewątpliwie uszczerbek interesu prawnego wystąpi po stronie świadczeniodawcy, który nie został wybrany do udzielania świadczeń. Posiada on legitymację do wniesienia odwołania dotyczącego rozstrzygnięcia postępowania (art. 154 ust. 1) celem skontrolowania w postępowaniu administracyjnym, czy niekorzystne rozstrzygnięcie nie jest wynikiem naruszenia przez Zakład zasad prowadzenia postępowania.

W niniejszej sprawie wymaga rozstrzygnięcia, czy dozna uszczerbku, w rozumieniu art. 152 ust. 7 ustawy o świadczeniach, interes prawny świadczeniodawcy, który został wybrany do udzielania świadczeń, w sytuacji gdy odwołanie zostało uwzględnione.

Przepis art. 154 ust. 7 ustawy stanowi, że w przypadku uwzględnienia odwołania postępowanie w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej przeprowadza się ponownie. Świadczeniodawca uprzednio wybrany do udzielania świadczeń traci prawo do zawarcia umowy, wynikające z rozstrzygnięcia postępowania.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartego w postanowieniach z dnia 7 września 2010 r. II GSK 821/10 i 6 lipca 2010 r. II GSK 410/10, przyjąć należy, że skoro ustawodawca wprowadził możliwość kontroli w postępowaniu administracyjnym cywilnoprawnych rozstrzygnięć – to o tym czy w wyniku postępowania w sprawie zawarcia umowy, świadczeniodawca uzyskał prawo do zawarcia tej umowy decyduje nie tylko rozstrzygnięcie postępowania (art. 151 ust. 1), ale i wynik postępowania odwoławczego. Dla oceny legitymacji skargowej, w rozumieniu art. 152 ust. 1 i art. 154 ust. 8 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, nie ma znaczenia czy świadczeniodawca biorący udział w postępowaniu w prawie zawarcia umowy wniósł odwołanie. Istotne jest jedynie to, czy w wyniku postępowania odwoławczego interes prawny świadczeniodawcy – z punku widzenia jego uprawnień do zawarcia umowy – doznał uszczerbku.

W przedmiotowej sprawie Spółka F. Sp. z o.o. jako świadczeniodawca, którego oferta została wybrana w toku postępowania konkursowego i który zawarł z Dyrektorem [...] Oddziału NFZ umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z oczywistych względów nie złożył odwołania. Toczące się postępowanie odwoławcze wszczęte przez S. w N. doprowadziło do negatywnych dla spółki konsekwencji. Wskutek uwzględnienia odwołania przez Prezesa NFZ Dyrektor [...] Oddziału WojewódzkiegoNFZ złożył oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o udzielaniu świadczeń opieki zdrowotnej. Jego interes prawny i faktyczny doznał uszczerbku.

Toczące się postępowanie odwoławcze w sprawie o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej, jego wynik oddziałuje na sferę praw i obowiązków świadczeniodawcy, który został wybrany w toku postępowania konkursowego i który zawarł umowę o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej, albowiem może prowadzić nawet potencjalnie, wskutek uwzględnienia odwołania, do naruszenia jego interesu prawnego przez pozbawienie go możliwości udzielania świadczeń wynikających z zawartej już umowy. Interes prawny występuje wówczas gdy istnieje niepewność stanu prawnego lub prawa i gdy zachodzi potrzeba jego ochrony.

Wobec powyższego taki świadczeniodawca winien być stroną toczącego się postępowania odwoławczego, zawiadomiony o jego wszczęciu i dopuszczony do udziału w postępowaniu odwoławczym tak, aby w sposób jak najpełniejszy mogła zostać zrealizowana ogólna zasada postępowania administracyjnego czyli zasada praworządności, ochrony interesu obywateli oraz wyrażona w art. 10 kpa zasada czynnego udziału strony w postępowaniu. W niniejszej sprawie organ uchybił tej zasadzie. Skarżący w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym nie miał prawnej możliwości obrony własnych interesów w sytuacji, gdy decyzja bezpośrednio skutkuje w sferę zawartego kontraktu cywilnoprawnego.

Rozpoznając ponownie sprawę organ przeprowadzi postępowanie odwoławcze z udziałem skarżącego jako strony postępowania.

Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 a) p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O wykonalności uchylonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.