Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 704/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Dnia 12 października 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Tomasz Wykowski, sędzia del. SO Aleksandra Westra, Protokolant ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2021 roku sprawy ze skargi T. C. i J. L. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...]marca 2021 roku nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: GIOŚ, organ odwoławczy, organ II instancji, organ) z [...] marca 2021 r., znak [...] wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania J. C., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" J. C., zlokalizowaną przy ul. [...]/[...] w [...], od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: organ I instancji, [...] WIOŚ) z [...] marca 2011 r., znak [...], wymierzającej karę pieniężną w wysokości 10 000 zł, za prowadzenie działalności w zakresie zbierania odpadów nieujętych w posiadanym zezwoleniu.

W decyzji z [...] marca 2021 r. GIOŚ uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł na podstawie art. 79b ust. 2 pkt 5 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U. z 2010 r. Nr 185, poz. 1243 ze zm., dalej: ustawa o odpadach z 2001 r.), wymierzając solidarnie J. C., A. C. i T. C., administracyjną karę pieniężną w wysokości 10 000zł w związku z naruszeniem przez J. C. warunków decyzji Starosty [...] z [...] września 2005 r., znak [...], polegającym na zbieraniu odpadów nieujętych w przedmiotowej decyzji o kodach: 15 01 10* - Opakowania zawierające pozostałości substancji niebezpiecznych lub nimi zanieczyszczone; 16 02 16 - Elementy usunięte ze zużytych urządzeń inne niż wymienione w 16 02 15; 20 01 23* - Urządzenia zawierające freony; 20 01 35* - Zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne inne niż wymienione w 20 01 21 i 20 01 23, zawierające niebezpieczne składniki; 20 01 36 - Zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne inne niż wymienione w 20 01 21, 20 01 23 i 20 01 35.

Zaskarżona decyzja została wydana w następujących istotnych okolicznościach sprawy.

Organ I instancji w decyzji z [...] marca 2011 r., znak: [...], wydanej na podstawie art. 79b ust. 2 pkt 5 oraz art. 79d ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2010 r. Nr 185, poz. 1243 ze zm.) wymierzył J. C. karę pieniężną w wysokości 10 000 zł, za zbieranie odpadów bez wymaganego zezwolenia.

Od powyższej decyzji, strona w piśmie z [...] kwietnia 2011 r. złożyła odwołanie, w którym zarzuciła organowi błędną klasyfikację przyjmowanych przez J. C., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" J. C., odpadów. W ocenie strony, przyjmowane były wyłącznie odpady, stanowiące złom metalowy. Fragmenty blaszanych obudów sprzętu AGD, silników czy agregatów nie powinno się uznawać za elementy usunięte ze zużytych urządzeń, stanowiły one złom metalowy, natomiast opis ich pochodzenia (AGD, sprzęt elektryczny i elektroniczny) stanowiły jedynie spełnienie wymagań stawianych punktom skupu przez Policję. Co do zbierania metalowych beczek, tj. opakowań zawierających pozostałości substancji niebezpiecznych lub nimi zanieczyszczonych, organ według opinii odwołującego, niesłusznie odrzucił wyjaśnienia, złożone podczas kontroli, że beczki zostały wyczyszczone przez spółkę [...] z pozostałości olejów.

Na usunięte pozostałości wystawione zostały karta przekazania odpadu i protokoły odbioru odpadów. Natomiast wyczyszczone beczki niezawierające olejów stanowiły według odwołującego złom metali. Biorąc powyższe pod uwagę, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Odwołanie zostało wniesione w terminie.

W uzasadnieniu decyzji z [...] marca 2021 r., znak [...], GIOŚ wskazał, że kontrolowany prowadził zbieranie odpadów, które nie zostały ujęte w decyzji Starosty [...] z [...] września 2005 r. znak [...] zezwalającej na prowadzenie działalności m.in. w zakresie zbierania odpadów. Naruszenie zostało stwierdzone i udokumentowane w protokole kontroli nr [...], sygn. protokołu: [...], podpisanym w dniu [...] października 2010 r., przez kontrolowanego bez żadnych uwag ani zastrzeżeń.

W toku postępowania odwoławczego GIOŚ powziął informację, że J. C. zmarł w dniu [...] września 2012 r., przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy. W związku z powyższym, GIOŚ podjął działania w celu ustalenia spadkobierców strony, zawieszając w dniu [...] listopada 2013 r. postępowanie odwoławcze, na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., postanowieniem znak [...].

W dniu [...] stycznia 2014 r. Sąd Rejonowy w [...], [...] Wydział Cywilny poinformował, że w wyniku przeprowadzonego postępowania spadkowego po J. C., spadek nabyli: żona J. C., syn A. C. i syn T. C.. W związku z powyższym, w dniu [...] października 2020 r., GIOŚ podjął zawieszone postępowanie, zawiadomił spadkobierców o toczącym się postępowaniu z odwołania J. C. oraz o fakcie wstąpienia spadkobierców w obowiązek spadkodawcy. Strony postępowania zostały również powiadomione o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranego materiału w sprawie. Spadkobiercy nie podjęli korespondencji. W związku z powyższym organ odwoławczy ponownie powziął próbę ustalenia adresu do korespondencji ze stronami postępowania, występując w dniu [...] grudnia 2020 r. do Prezydenta Miasta [...] z wnioskiem o udostępnienie danych z rejestru mieszkańców.

GIOŚ w piśmie z [...] stycznia 2021 r. zawiadomił spadkobierców o zakończeniu zbierania dowodów i materiałów w postępowaniu odwoławczym oraz o możliwości zapoznania się z aktami przedmiotowej sprawy, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania zawiadomienia. Spadkobiercy w wyznaczonym terminie nie wnieśli uwag do sprawy.

GIOŚ wyjaśnił, że z dniem 23 stycznia 2013 r. weszła w życie ustawa z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r. poz. 21). Na mocy art. 252 ww. ustawy, uchylona została dotychczas obowiązująca ustawa z 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 185, poz. 1243 ze zm.). Zgodnie z art. 246 nowej ustawy o odpadach, w sprawach wszczętych i niezakończonych stosuje się dotychczasowe przepisy karne oraz o karach pieniężnych w dotychczasowym brzmieniu. Przepis ten stanowi normę intertemporalną, która znalazła zastosowanie w okolicznościach tej sprawy, ponieważ organ odwoławczy prowadził postępowanie w sprawie wszczętej i niezakończonej, co uprawniało go do zastosowania przepisów dotyczących kar w brzmieniu dotychczasowym, a więc zgodnie z art. 79b ust. 2 pkt5 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. o odpadach.

Stosownie do treści art. 79b ust. 2 pkt 5 ww. ustawy, karze pieniężnej w wysokości 10 000 zł podlega posiadacz odpadów lub podmiot transportujący odpady, jeżeli prowadzi działalność w zakresie zbierania, transportu, odzysku lub unieszkodliwiania odpadów bez wymaganego zezwolenia lub z naruszeniem jego warunków. Gospodarujący odpadami winien dokonać szczegółowej analizy źródeł ich powstawania, gdyż to kryterium jest kluczowe do poprawnej klasyfikacji odpadów. Według organu odwoławczego, nie mogą odnieść skutku wyjaśnienia odwołującego, że zbierał on wyłącznie odpady w postaci złomu metali w kodzie 17 04 05. Odwołujący zawarł umowę z firmą [...] sp. z o.o. ul. [...], [...]-[...] [...], działającą jako odbiorca, na przekazywanie odpadów pochodzących ze zużytego sprzętu elektronicznego o kodach 20 01 23* oraz 20 01 36 i w takich kodach odpady te przekazywał, o czym świadczą rachunki i kwity wagowe będące w aktach sprawy. W tej sytuacji uprawniony jest wniosek, że odwołujący w pełni świadomie zbierał odpady o wskazanych kodach 20 01 23* oraz 20 01 36 bez wymaganego prawem zezwolenia. Mając jednak na uwadze, że w stroną w postępowaniu odwoławczym stali się spadkobiercy po zmarłym J. C., zaistniała konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i wydania nowego orzeczenia, skierowanego do spadkobierców.

W skardze T. C. oraz J. C. reprezentowani przez adwokat B. K. zaskarżyli w całości decyzję GIOŚ z [...] marca 2021 r., znak [...], zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające wpływ na treść orzeczenia - art. 30 § 4 k.p.a., polegające na jego zastosowaniu, podczas gdy orzeczenie nie dotyczy prawa zbywalnego ani dziedzicznego zmarłego J. C. w rozumieniu wskazanego przepisu, zatem spadkobiercy zmarłego owego prawa nie mogą dziedziczyć, a tym samym być stronami w niniejszym postępowaniu. T. C. decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść orzeczenia - art. 10 § 1 k.p.a. i art. 42 § 1 k.p.a. przez wysyłanie korespondencji w przedmiotowej sprawie na adres nie będący jego adresem zamieszkania, ani adresem miejsca pracy, przez co pozbawiono go możliwości aktywnego udziału w postępowaniu na wcześniejszych jego etapach.

W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania wobec bezprzedmiotowości postępowania z uwagi na śmierć strony i osobisty, niezbywalny i niedziedziczny charakter prawa będącego przedmiotem postępowania. Wniesiono ponadto o zasądzenie na rzecz skarżących od organu administracji kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że wbrew twierdzeniom organu, T. C. nie był zawiadomiony przez organ o toczącym się postępowaniu, ani o fakcie wstąpienia do niego spadkobierców, ani o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do materiału w sprawie, ani o zakończeniu postępowania. Organ wskazuje, że korespondencja nie była odbierana, i że wystąpił do Prezydenta Miasta [...] z wnioskiem o udostępnienie danych z rejestru mieszkańców. W skardze stwierdzono, że T. C. od ponad 25 lat nie mieszka pod adresem na jaki kierowano do niego korespondencję (ul. [...] w [...]), i od ponad 20 lat nie jest tam zameldowany. T. C. mieszka na ul. [...] w [...], a zameldowany jest przy ul [...] w [...]. Żadne dane z rejestru mieszkańców na stan w grudniu 2020 r., nie mogły wskazywać jako adresu T. C. ulicy [...], gdzie kierowano adresowaną do niego korespondencję. Pod adresem tym mieszka jedynie "Pani J. C., która wszak nie będąc dorosłym domownikiem nie może odbierać korespondencji kierowanej do osób nie mieszkających pod jej adresem". Przypadkowo i prawdopodobnie omyłkowo listonosz wydał jej przesyłkę adresowaną do T. C., a zawierającą zaskarżoną decyzję. Wobec T. C. doszło do naruszenia prawa strony do uczestniczenia w postępowaniu, co stanowi przejaw rażącego naruszenia prawa. Niezależnie od powyższego, GIOŚ dokonał błędnej interpretacji przepisu art. 30 § 4 k.p.a., czym dopuścił się do naruszenia przepisów procedury mającego wpływ na wynik postępowania.

Według skarżących, w niniejszej sprawie nie zachodzi następstwo prawne spadkobierców J. C.. Regulację prawną następstwa procesowego w ogólnym postępowaniu administracyjnym zawiera przytoczony przez organ przepis art. 30 § 4 k.p.a. który stanowi, że w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub praw dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Dlatego też skarżący nie mogli wstąpić jako następcy prawni w miejsce zmarłego J. C. do toczącego się postępowania administracyjnego, gdyż było ono ściśle związane z osobą zmarłego.

W odpowiedzi na skargę GIOŚ, wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszym postępowaniu była decyzja GIOŚ z [...] marca 2021 r., znak [...].

Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja GIOŚ z [...] marca 2021r., znak [...] nie narusza przepisów prawa w sposób upoważniający Sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny: 1) uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził.

Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy w pierwszej kolejności, że w ocenie Sądu, w zaskarżonej decyzji z [...] marca 2021 r., znak [...], GIOŚ szczegółowo i prawidłowo wyjaśnił podstawy prawne decyzji wymierzającej solidarnie J. C., A. C. i T. C. administracyjną karę pieniężną w wysokości 10 000 zł w związku z naruszeniem przez zmarłego J. C. warunków decyzji Starosty [...] z [...] września 2005 r., znak [...].

Wyjaśnić należy, że podstawą wymierzenia J. C. administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł, były wyniki kontroli jego działalności gospodarczej, przeprowadzonej przez [...] WIOŚ, udokumentowane oraz nie kwestionowanym przez kontrolowanego protokołem.

Po wpłynięciu do GIOŚ odwołania od wydanej decyzji, odwołujący J. C. zmarł, a w jego prawa i obowiązki wstąpili następcy prawni: J. C., A. C. oraz T. C. Nastąpiło to na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] marca 2013 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po J. C..

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut, że przedmiotowa administracyjna kara pieniężna nałożona zaskarżoną decyzją GIOŚ, nie należy do masy spadkowej po zmarłym J. C..

Wskazać należy, że art. 97 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm., dalej: O.p), stanowi wobec odpowiednich przepisów kodeksu cywilnego tzw. lex specialis. Przepis ten znajduje się w dziale III O.p., a do stosowania regulacji zawartych w tym dziale, w zakresie wszelkich kar pieniężnych, o których mowa w art. 79b, odsyła art. 79d ust. 5, obowiązującej w dacie orzekania o administracyjnej karze pieniężnej, ustawy z 27 kwietnia 2001 r. o odpadach. W art. 97 § 1 O.p. wprowadzono ogólną zasadę wstąpienia spadkobierców w przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy. W orzecznictwie wyrażono pogląd, według którego "Stosownie do art. 97 par. 1 Ordynacji podatkowej /w brzmieniu obowiązującym w dacie otwarcia spadku, określonej zgodnie z art. 924 Kc jako dzień śmierci spadkodawcy/ spadkobiercy podatnika przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy. Przepis ten nie zawiera odmiennej, szczególnej definicji użytych w nim pojęć. Należy się zatem w tym zakresie odwołać do innych przepisów Ordynacji podatkowej, zawierających takie definicje. I tak zgodnie z art. 7 par. 1 Ordynacji podatkowej podatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej, podlegająca ma mocy ustaw podatkowych obowiązkowi podatkowemu. Przez przepisy prawa podatkowego rozumieć należy, zgodnie z art. 3 pkt 2 Ordynacji podatkowej ustawy dotyczące podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych, a także wydane na ich podstawie akty wykonawcze". (zob. postanowienie NSA w Łodzi z 24 czerwca 2003 r., I SA/Łd 1528/02, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Prawa i obowiązki podlegające sukcesji muszą istnieć za życia spadkodawcy. Zgodnie z art. 79d ust. 5 ustawy z 27 kwietnia 2001r. o odpadach, w sprawach dotyczących kar pieniężnych, o których mowa w art. 79b i 79c, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują odpowiednio wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska oraz marszałkowi województwa.

To właśnie na podstawie O.p., GIOŚ prawidłowo zweryfikował zagadnienie odpowiedzialności spadkobierców. W 2011 r., gdy wymierzono administracyjną karę pieniężną, powstał dziedziczny (na mocy art. 97 O.p.) obowiązek zapłaty sankcji administracyjnej, będącej niepodatkową należnością o charakterze publicznoprawnym. Skarżący, jako spadkobiercy osoby, której wymierzono administracyjną karę pieniężną za zbieranie odpadów bez wymaganego z zezwolenia, z mocy prawa przejęli te majątkowe obowiązki, wynikające z przepisów ustawy o odpadach. W kontrolowanej przez Sąd sprawie administracyjna kara pieniężna nie jest ściśle związana z osobą zmarłego J. C., ponieważ przedmiotowa administracyjna kara pieniężna wymierzona z tytułu naruszenia przepisów ustawy o odpadach w zakresie prawidłowego gospodarowania odpadami, została nałożona na J. C., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" J. C.. Z tego powodu nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut wskazujący na osobisty charakter nałożonej administracyjnej kary pieniężnej.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut, że T. C. nie był zawiadomiony przez organ o toczącym się postępowaniu, ani o fakcie wstąpienia do niego spadkobierców, ani o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do materiału w sprawie, ani o zakończeniu postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że T. C. od ponad 25 lat nie mieszka pod adresem na jaki kierowani od niego korespondencję (ul. [...] w [...]) i od ponad 20 lat nie jest tam zameldowany. T. C., zgodnie z treścią skargi mieszka przy ul. [...] w [...], a zameldowany jest przy ul. [...] w [...]. Według skarżącego, żadne dane z rejestru mieszkańców na stan w grudniu 2020 r. nie mogły wskazywać jako adresu T. C. - ul. [...], gdzie kierowano adresowaną do niego korespondencję.

Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu opisanego na str. 3 uzasadnienia skargi wskazać należy, że zgodnie z art. 24 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2019 r. poz. 1397, dalej: u.e.l.), obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie. W myśl art. 25 ust. 1 u.e.l., pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Co do zasady, zameldowanie jest powiązane z zamieszkiwaniem pod określonym adresem. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Przebywanie takie musi mieć charakter świadczący o tym, iż pod danym adresem koncentrują się sprawy życiowe osoby zameldowanej. Obowiązek meldunkowy służy zarówno prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji, jak i ochronie interesów samych zainteresowanych meldunkiem oraz ochronie praw osób trzecich. Artykuł 24 ust. 1 u.e.l. nakłada obowiązek zameldowania na obywateli polskich przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W prawie konstytucyjnym charakterystykę instytucji prawnej obowiązku przeprowadza F. Siemieński. Autor ten wyodrębnia części składowe pojęcia obowiązku i zwraca uwagę na następujące zależności: "1) zachodzi tu brak możności wyboru określonego postępowania ze strony adresata obowiązku, przeciwnie, istnieje nakaz lub zakaz określonego postępowania; 2) obowiązek zawsze wynika z prawa w znaczeniu przedmiotowym, inaczej mówiąc, nie ma obowiązku bez normy; 3) w przypadku sporu, konieczność wskazania podstawy prawnej, z której wynika obowiązek określonego postępowania obywatela, ciąży na organie państwowym żądającym wykonania tego obowiązku przez obywatela; 4) na państwie ciąży powinność podjęcia starań w celu zapewnienia realizacji obowiązków przez obywatela, przy czym idzie tu o zabezpieczenie interesu ogólnospołecznego, jak i innych obywateli". (F. Siemieński, Prawo konstytucyjne, Warszawa 1976, s. 124–125).

Z akt adm. sprawy wynika, że GIOŚ, ustalając adresy zamieszkania spadkobierców zmarłego J. C., wystąpił w piśmie z [...] grudnia 2020 r., znak [...] do Urzędu Miasta [...], Wydział Spraw Obywatelskich i Urząd Stanu Cywilnego z wnioskami o udostępnienie danych znajdujących się w rejestrze mieszkańców – A. C. oraz T. C., celem doręczenia korespondencji w sprawie.

W dniu [...] stycznia 2021 r. do GIOŚ wpłynęło pismo Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2021 r., znak [...] zgodnie z treścią którego, w rejestrze mieszkańców figurują następujące dane osoby wskazanej we wniosku: C. T., adres zameldowania stałego: [...], ul. [...], gm. [...] (miasto) ([...]). Adres czasowy: Brak danych.

Zawiadomienie na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. zawarte w piśmie z [...] stycznia 2021 r., znak [...] zostało wysłane do T. C. listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru na adres: ul. [...],[...]-[...] [...]. Z pieczątek znajdujących się na kopercie wynika, że ww. zawiadomienie było powtórnie awizowane w dniu [...] lutego 2021 r. Przy adnotacji na kopercie "Zwrot nie podjęto w terminie" znajduje się data [...] luty 2021 r. Zaskarżoną decyzję GIOŚ , organ dostarczył na adres: T. C., ul. [...][...]-[...] [...]. Z treści druku zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że pozostawiono zawiadomienie. Przy oznaczeniu daty awizowania przesyłki znajdują się dwie daty: [...] kwietnia 2021 r. oraz [...] kwietnia 2021 r.

Wskazać dodatkowo należy, że na rozprawie w dniu 12 października 2021 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, pełnomocnicy organu oświadczyli, że kopia zaskarżonej decyzji z [...] marca 2021 r. Głównego Inspektora Ochrony Środowiska nr [...] została wysłana do T. C. na adres jego zameldowania przy ul. [...],[...]-[...] [...]. Powyższe według pełnomocników GIOŚ znajduje potwierdzenie w znajdującym się w posiadaniu organu rejestrze poczty wychodzącej oraz zwrotnym potwierdzeniu odbioru (zpo). Oryginał ww. decyzji został wysłany na adres ul. [...];[...]-[...] [...] (zpo w aktach adm. sprawy).

Tym samym w ocenie Sądu, organ dołożył należytej staranności i wykorzystał przewidziany prawem sposób ustalenia stanu faktycznego sprawy. Z treści art. 28 u.e.l. wynika co najmniej domniemanie, że osoba, która dokonała czynności zameldowania, przebywa pod wskazanym adresem. Skoro T. C. dokonując zameldowania pod adresem: ul. [...], gm. [...] (miasto), oświadczył, że pod danym adresem znajduje się jego miejsce stałego pobytu, to nie sposób przyjąć założenia, że składając oświadczenie przed organem administracyjnym, poświadczył nieprawdę. Zasadnie zatem organ oczekiwał, że strona będzie przebywała pod wskazanym przez Urząd Miasta [...] adresem zameldowania - ul. [...], gm. [...] (miasto), tym samym strona będzie mogła podjąć kierowaną do niej korespondencję. Utrzymanie zameldowania w lokalu, w którym dana osoba faktycznie nie przebywa, stanowiłoby tzw. fikcję meldunkową. Byłoby to sprzeczne z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem. Celem instytucji wymeldowania (jak i zameldowania) jest przede wszystkim zagwarantowanie, że dane uwidocznione w ewidencji są aktualne i zgodne z rzeczywistością.

Z treści przywołanych przepisów wynika również, że obowiązek wymeldowania powstaje w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania, a działanie takie związane jest z koniecznością utrzymania aktualnych wpisów w ewidencji ludności. Trzeba w tym miejscu przywołać stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w kwestii charakteru i celu obowiązku meldunkowego oraz ewidencji ludności, zaprezentowane w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (publ. OTK- A 2002/3/34), w którym wskazano, że: "ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu".

Odnosząc się do twierdzenia T. C. przedstawionego w skardze na str. 3 jej uzasadnienia, że nie mieszka od ponad 25 lat pod adresem na jaki kierowano do niego korespondencję (ul. [...] w [...]) i od ponad 20 lat nie jest tam zameldowany, wskazać należy, że w aktach adm. sprawy znajduje się pismo z [...] stycznia 2014 r. Sądu Rejonowego w [...],[...] Wydział Cywilny skierowane do GIOŚ, w którym Sąd Rejonowy w [...] [...] Wydział Cywilny odpowiadając na pismo GIOŚ z [...] listopada 2013 r. poinformował organ, że przed tut. Sądem było prowadzone postępowanie spadkowe po J. C. synu M. i S. urodz. [...] sierpnia 1943 r., zmarłego [...] września 2012 r. ostatnio stale zamieszkałego w [...] przy ul. [...]. Sąd stwierdził, że spadek po J. C. na podstawie ustawy nabyli: żona J. C., syn A. C., syn T. C. – wszyscy zamieszkali w [...], ul. [...]. Tymczasem jak wynika z treści skargi, T. C. mieszka na ul. [...] w [...]. Oznacza to, że nie dopełnił on ustawowego obowiązku meldunkowego. W przeciwnym razie, zarzut wysyłania korespondencji na adres nie będący adresem zamieszkania skarżącego, byłby chybiony.

Zawiadomienie z [...] stycznia 2021 r., znak [...] wydane w trybie art. 10§ k.p.a. zostało wysłane do T. C. na ul. [...],[...]-[...] [...] za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Z adnotacji znajdujących się na kopercie wynika, że przesyłka została zwrócono z powodu braku podjęcia jej w terminie. Przesyłka ta była dwukrotnie awizowana.

Uznanie przesyłki za doręczoną w trybie art. 44 k.p.a. jest uwarunkowane łącznym spełnieniem przesłanek określonych w tym przepisie. Po pierwsze, niemożnością doręczenia pisma adresatowi pod prawidłowo oznaczonym adresem jego miejsca zamieszkania, jego dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy. Po drugie, pozostawieniem przesyłki dla adresata w oddawczym urzędzie pocztowym i dwukrotnym umieszczeniem zawiadomienia o dacie i miejscu pozostawienia przesyłki w skrzynce na korespondencję lub w innych miejscach wskazanych w art. 44 § 2 k.p.a. Po trzecie, upływem czternastodniowego terminu przechowywania pisma w placówce pocztowej oraz udokumentowaniem powyższego w materiale dowodowym sprawy, zwłaszcza zaś w tzw. zwrotnym potwierdzeniu odbioru dołączonego do doręczanej przesyłki.

Nie budzi wątpliwości, że doręczenie jest w postępowaniu organów administracji publicznej czynnością wysoce sformalizowaną, stanowiąc gwarancję podstawowych praw strony w tym postępowaniu, a jednocześnie - chroniąc organy przed negatywnym skutkiem działań strony, zmierzającej do utrudnienia czy wydłużenia postępowania. W związku z tym czynność ta winna być dokonywana zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie uregulowaniami. W orzecznictwie wskazuje się, że za wszelkie błędy popełnione w zakresie doręczenia odpowiada organ administracji publicznej, a prowadzą one do tego, że czynność doręczenia, w tym w szczególności oparta na "fikcji doręczenia", nie może być uznana za skuteczną (wyrok NSA z 11 maja 2012 r. I FSK 1134/11).

W ocenie Sądu, okoliczności dotyczące sposobu, w jaki skarżący został zawiadomiony o nadejściu zawiadomienia w trybie art. 10 § 1 k.p.a. oraz gdzie i w jakim terminie może przesyłkę odebrać, nie nasuwają wątpliwości i wynikają z materiału dowodowego sprawy, a przede wszystkim z tzw. zwrotnego potwierdzenia odbioru dołączonego do doręczanej przesyłki z [...] stycznia 2021 r. W świetle z art. 44 § 2 k.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru może być umieszczone - w zależności od sytuacji - w różnych miejscach, a nie tylko w oddawczej skrzynce pocztowej. Zawiadomienie T. C. wydane w trybie art. 10 § 1 k.p.a. zostało umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Powyższe wynika z treści druku "Potwierdzenie odbioru" znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy.

By uznać doręczenie zastępcze za prawidłowo dokonane muszą zostać łącznie spełnione przesłanki określone w art. 44 k.p.a. Przyjęcie fikcji doręczenia pisma ma doniosłe skutki dla strony postępowania administracyjnego.

Celem instytucji doręczenia zastępczego w trybie art. 44 k.p.a. jest uniemożliwienie podmiotom uczestniczącym w postępowaniu tamowania postępowania przez celowe uchylanie się od odbioru korespondencji. Instytucja doręczenia zastępczego oparta jest na konstrukcji fikcji prawnej polegającej na uznaniu, że nastąpiło doręczenie pisma, które de facto nie miało miejsca. Regulacja ta ma także na celu umożliwienie prawidłowego i sprawnego przebiegu postępowania administracyjnego w przypadkach, gdy dokonanie doręczenia samemu adresatowi jest utrudnione np. z uwagi na jego nieobecność pod wskazanym adresem.

Strona postępowania ma możliwość wykazania, że przepis art. 44 k.p.a. nie powinien znaleźć zastosowania w sprawie albo, że został zastosowany w sposób wadliwy, a tym samym brak było przesłanek do zaistnienia skutków prawnych fikcji doręczenia przewidzianej w tym przepisie (vide: J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2012, s. 257-258; H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II WKP 2019, uwagi do art. 44).

Doręczenie przewidziane w art. 44 k.p.a. oparte jest na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata i że w ten sposób doręczenie zostało dokonane prawidłowo. Domniemanie doręczenia w takiej sytuacji może zaś zostać obalone przez uprawdopodobnienie okoliczności wyłączających prawidłowość działań doręczyciela. Ciężar podważenia tego domniemania spoczywał zatem na skarżącym kwestionującym fakt doręczenia zawiadomienia wydanego w trybie art. 10 § 1 k.p.a.

Nie ulega dla Sądu wątpliwości, że wymagania formalne awizowania doręczeń zostały spełnione, o czym świadczy wyżej wskazana treść kopert i dołączonych do nich zwrotnych potwierdzeń odbioru. Dowodzą one dwukrotnego awiza, tj. pozostawienia informacji o przesyłce w skrzynce pocztowej adresata i bezskutecznego upływu czternastu dni awizowania prawidłowo wykonanego. Wskazać należy bowiem, że organ ustalając adresy zamieszkania spadkobierców zmarłego, wystąpił do Prezydenta Miasta [...] w wnioskiem o udostępnienie danych znajdujących się w rejestrze mieszkańców. Tym samym organ dołożył należytej staranności i wykorzystała przewidziany prawem sposób ustalenia stanu faktycznego. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że skarżący, stawiając zarzut naruszenia przez organ zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, wyrażonej- w art. 10 § 1 k.p.a. nie wykazał, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło mu dokonanie konkretnych czynności procesowych, np. że niedoręczenie jej zawiadomienia, o którym mowa przed wydaniem decyzji, uniemożliwiło skarżącemu ujawnienie okoliczności, których istnienie miałoby istotny wpływ na wynik sprawy, np. przedłożenie nowych dokumentów, czy zgłoszenie wniosków dowodowych. Z treści złożonej w GIOŚ skargi nie wynika, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy, - którą jest wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej za niewłaściwe gospodarowanie odpadami - byłby odmienny.

Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej (najczęściej w sferze postępowania dowodowego), a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a.

Skarżący reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika wnieśli skutecznie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem GIOŚ. Z tego powodu zarzut skarżącego dotyczący naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., nie zasługiwał na uwzględnienie.

W ocenie Sądu, GIOŚ prawidłowo wypełnił obowiązki wynikające z treści: art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1 i 80 k.p.a., ponieważ dokonał czynności niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej wymierzenia stronie administracyjnej kary pieniężnej, przez wszechstronną analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

GIOŚ rozpoznał sprawę w zakresie, który należał do jego kompetencji, gdyż w ocenie Sądu, dokonał prawidłowych czynności zmierzających do ustalenia, że w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki do wymierzenia stronie administracyjnej kary pieniężnej.

Sąd nie stwierdził naruszenia przez GIOŚ: art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a. W orzecznictwie NSA wyrażono pogląd, według którego "W procedurze administracyjnej ciężar wykazania okoliczności istotnych dla sprawy spoczywa co do zasady na organie. Podważenie ustaleń organu wymaga jednak inicjatywy strony". (zob. wyrok NSA z 8 grudnia 2020 r., sygn. II OSK 1864/18, LEX 3094961).

Ocena materiału dowodowego przeprowadzona przez GIOŚ w zaskarżonej decyzji z [...] marca 2021 r., znak [...], nie była sprzeczna z normą wynikającą z art. 80 k.p.a., ponieważ była dokonana w sposób logiczny, spójny i zgodny zasadami doświadczenia życiowego.

Organ prowadzący postępowanie nie ma obowiązku z określonych twierdzeń strony wyciągnięcia tożsamych wniosków co strona postępowania, formułująca te twierdzenia. Organ nie może się ograniczyć tylko do przyjęcia punktu widzenia przedstawionego przez stronę. Organ ma obowiązek dokonać oceny czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Zdaniem Sądu, zostało to wykonane w niniejszej sprawie, ponieważ GIOŚ wyjaśnił podstawy prawne i faktyczne do wymierzenia skarżącym administracyjnej kary pieniężnej.

Według Sądu, postępowanie GIOŚ, czyniło zadość obowiązkom płynącym z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Wyjaśnić należy, że organ odwoławczy dysponował wystarczającym materiałem dowodowym, aby dokonać rozstrzygnięcia zaskarżonego do Sądu w przedmiotowej sprawie.

Argumentacja zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GIOŚ z [...] marca 2021 r., znak [...], pozwala - skarżącym, jak również Sądowi kontrolującemu ww. decyzję - odczytać kierunek rozważań oraz tok rozumowania organu odwoławczego związany z przedmiotem postępowania jakim było wymierzenie stronie administracyjnej kary pieniężnej.

Uzasadnienie aktu administracyjnego, stanowiąc jego integralną część, wpływa na jego treść. Sporządzenie uzasadnienia jest nie tylko wymogiem formalnym - wynikającym wprost z brzmienia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. - ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Przedstawienie toku rozumowania organu administracyjnego wpływa na kontrolę rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowo-administracyjnym. W ocenie Sądu, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GIOŚ z [...] marca 2021 r., znak [...], opisanych wyżej elementów nie zabrakło.

W niniejszej sprawie nie wystąpiły podstawy do umorzenia postępowania w sprawie wymierzenia skarżącym administracyjnej kary pieniężnej. W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, umorzenie postępowania ma miejsce wtedy, gdy wystąpi trwała i nieusuwalna przeszkoda w kontynuacji postępowania, a więc wówczas, gdy brak jest przedmiotu postępowania administracyjnego. Przedmiotem tym jest sprawa administracyjna, toteż postępowanie to jest bezprzedmiotowe wówczas, gdy sprawa, która miała być załatwiona decyzją administracyjną nie miała tego charakteru przed datą wszczęcia postępowania lub utraciła ten charakter w jego toku. Innymi słowy, bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego nastąpi wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Chodzi więc o sytuację, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania, która może być załatwiona decyzją. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Podsumowując należy wskazać, że nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, a sposób interpretacji i zastosowanie norm prawnych przez GIOŚ był poprawny. W ocenie Sądu, nie można również stwierdzić naruszeń przepisów k.p.a., na które wskazano w skardze, ani innych przepisów, które mogłyby stać się podstawą do uchylenia rozstrzygnięcia organu II instancji.

Uwzględniając powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.