Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1567/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6060 Poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin
Hasła tematyczne: Koncesje
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7; art. 8; art. 77; art. 80; art. 86; art. 107 par 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 37 ust. 1 i ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2126
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant ref. staż. Patrycja Młynarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2019 r. Minister Środowiska (dalej Minister) utrzymał w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] (dalej Marszałek) z [...] sierpnia 2018 r., cofającą Pani Z. L. ( dalej "Skarżąca") koncesję na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża "[...]", położonego na gruntach miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...].

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2126 z późn. zm.)- dalej p.g.g.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Decyzją Marszałka Województwa [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. udzielono Skarżącej jako przedsiębiorcy prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą: "Przedsiębiorstwo Wielobranżowe Z.", koncesji na wydobywanie metodą odkrywkową kruszywa naturalnego z części złoża "[...]", położonego na działkach nr [...] obręb [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...], (dalej: "koncesja"). Decyzją Marszałka z [...] czerwca 2015 r. koncesja została zmieniona i zmiana polegała na powiększeniu granic obszaru i terenu górniczego wyznaczonego w koncesji o część złoża udokumentowaną w obrębie działek nr [...] w obrębie wsi [...]. Ustanowiono nowy obszar górniczy "[...]" z jednoczesnym zniesieniem dotychczas istniejącego obszaru górniczego "[...]" oraz terenu górniczego "[...]".

W dniu 28 czerwca 2017 r. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w [...] Delegatura w [...] (dalej: "WIOŚ") przeprowadził kontrolę na terenie kopalni kruszywa ([...]). W toku kontroli wykonano 7 wkopów sondażowych. W czterech z nich stwierdzono obecność odpadów. Część odpadów była zmieszana z ziemią, a część stanowiła jednorodną warstwę. Wszystkie odpady miały podobny charakter - drobna frakcja odpadów komunalnych z domieszką pojedynczych większych. Były to tworzywa sztuczne, tekstylia, drewno, opakowania. Odpady miały intensywny zapach. Szacowany teren na którym znajdują się odpady ma wymiary około 10 x 20 m, a głębokość składowania odpadów to: od 0,5 do 3 m pod powierzchnią terenu.

W protokole z tej kontroli ustalono również, że Skarżąca nie miała zezwoleń na gospodarowanie odpadami na terenie kopalni kruszywa w [...] i [...], a udzielone koncesje (na wydobywanie kruszyw z ww. złóż) nie przewidują składowania odpadów na terenach tych kopalń , nadto faktyczny nadzór i zarząd ww. kopalniami (w latach 2016-2017) sprawował syn Skarżącej – P. L. Ustalono, że Skarżąca nie miała wiedzy na temat rodzaju i ilości nawiezionych odpadów, źródła ich pochodzenia, podmiotu dostarczającego, okresu w którym dowożono odpady, ani też osób, które zasypywały odpady ziemią. Ustalono też, że nie było ze strony Skarżącej działań mających na celu uniemożliwienie dowożenia odpadów - z uwagi na brak wiedzy Skarżącej o tym procederze. W ocenie WIOŚ przedsiębiorca naruszył art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2019 r., poz. 701) dalej: "u.o.o.", zgodnie z którym, prowadzenie zbierania odpadów i prowadzenie przetwarzania odpadów wymaga uzyskania zezwolenia.

Powyższe ustalenia WIOŚ stały się podstawą zawiadomień kierowanych do Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] i Okręgowego Urzędu Górniczego w [...].

W dniu 21 września 2017 r. upoważnieni pracownicy Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] przeprowadzili kontrolę złoża "[...]". Z protokołu kontroli wynikało m.in., że zakład górniczy nie jest objęty nadzorem kierownika ruchu, a także, że przedsiębiorca nie posiada aktualnego dokumentu potwierdzającego saldo rachunku bankowego, na którym gromadzone są środki finansowe przeznaczone na likwidację zakładu górniczego. Odnotowano, że ostatni przedstawiony przez przedsiębiorcę operat z obmiarem złoża był sporządzony za 2015 r., zaś za 2016 r. sporządzono jedynie szacunkowy operat ewidencyjny, bez obmiaru złoża.

Z kolei pismem z dnia 12 października 2017 r. Okręgowy Urząd Górniczy w [...] poinformował Marszałka o stwierdzonych nieprawidłowościach (w toku kontroli przeprowadzonej w dniach [...] października 2017 r.) wśród, których wymieniono:

1) ruch zakładu górniczego [...]" w 2017 r. nie był prowadzony, a osoba pełniąca obowiązki kierownika ruchu zakładu górniczego oraz służby geologicznej zawiesiła wykonywanie tych obowiązków i na polecenie przedsiębiorcy nie wznowiła ich,

2) punkty załamania granicy obszaru i terenu górniczego "[...]" zostały wyznaczone prawidłowo;

3) nie dokonano aktualizacji map wyrobiska górniczego "[...]" ze stanem na dzień 31 grudnia 2016 r. ;

4) niezgodne z art. 101 ust. 5 pkt 1 p.g.g. sporządzenie operatów ewidencyjnych zmian zasobów złoża "[...]" (na podstawie zgłoszenia ilości wydobytej kopaliny),

5) brak dowodu posiadania i gromadzenia środków na rachunkach funduszu likwidacji zakładu górniczego;

6) składowanie odpadów opisanych w protokołach oględzin WIOŚ (zaznaczono, że odpady nie zostały usunięte z terenu kopalni, ale ponownie przykryto je warstwą kruszywa).

Z pisma wynikało również, że sporządzono wniosek do sądu o ukaranie osoby dozoru ruchu za prowadzenie ruchu zakładu górniczego niezgodnie z warunkami określonymi w zatwierdzonym przez Dyrektora OUG w [...] planie ruchu zakładu górniczego "[...]" oraz, że zawiadomiono Wójta Gminy [...], celem podjęcia dalszych kroków zmierzających do usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania.

Marszałek Województwa [...] pismem z 2 października 2017 r. wezwał Skarżącą do złożenia stosownych wyjaśnień , informując, że składowanie odpadów na wyrobisku "[...]" jest niezgodne z warunkami koncesji oraz projektem zagospodarowania złoża i planem ruchu oraz, że koncesja uprawnia do eksploatacji kruszywa, natomiast działalność w zakresie przetwarzania odpadów wymaga uzyskania odrębnych koncesji.

W dniu 11 października 2017 r., pełnomocnik Skarżącej wniósł o przedłużenie terminu do udzielenia odpowiedzi na to wezwanie, co zostało uwzględnione przez Marszałka. Ponadto Skarżąca wyjaśniła, że ww. kopalniami zarządzał jej syn (P. L.), jednakże nigdy nie "powierzyła mu zarządu, czy też wykonywania jakichkolwiek czynności". Działania związane z odpadami odbywały się bez jej wiedzy i zgody. Pełnomocnik wnosił również o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka P. L. w celu ustalenia kto zajmował się ww. kopalniami i na jakiej podstawie znalazły się tam odpady.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. Marszałek na podstawie art. 37 ust. 1 p.g.g. wezwał Skarżącą do usunięcia naruszeń warunków koncesji, poprzez:

1) przedłożenie dodatku do "Projektu zagospodarowania złoża kruszywa naturalnego - piasku i piasku ze żwirem - [...], miejscowość [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...], sporządzonego zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 24 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących projektów zagospodarowania złóż (Dz. U. poz. 511), uwzględniającego zagospodarowanie złożonych na terenie zakładu górniczego odpadów - stosownie do art. 107 ust. 1 p.g.g. oraz warunków (pkt 1) wynikających z posiadanej koncesji;

2) przedłożenie decyzji zatwierdzającej plan ruchu zakładu górniczego "[...]" sporządzonego zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 16 lutego 2012 r. w sprawie planów ruchu zakładów górniczych (Dz. U. poz. 372), uwzględniającego zagospodarowanie złożonych na terenie zakładu górniczego odpadów - stosownie do art. 105 ust. 1 p.g.g. oraz warunków (pkt 1) wynikających z posiadanej koncesji;

3) objęcie zakładu górniczego "[...]" nadzorem osób kierownictwa posiadających odpowiednie kwalifikacje, zgodnie z pkt 1 przedmiotowej koncesji;

4) przesłanie do Marszałka Województwa [...] wyciągu z aktualnym saldem rachunku bankowego, na którym gromadzone są środki na likwidację zakładu górniczego "[...]", w kwocie nie mniejszej niż 25.386,17 zł, zgodnie z art. 128 p.g.g.,

- w terminie do 28 lutego 2018 r. z pouczeniem, że niezastosowanie się do postanowienia może być podstawą do cofnięcia koncesji bez odszkodowania.

Pismem z 22 lutego 2018 r., pełnomocnik Skarżącej wniósł o przedłużenie terminu na usunięcie naruszeń opisanych w postanowieniu - do 30 czerwca 2018 r. Jednocześnie wskazał, że przedsiębiorca podjął następujące działania mające na celu realizację obowiązków wymienionych w postanowieniu:

1) zlecono wykonanie prac geodezyjnych uprawnionemu geodecie;

2) podjęto zaawansowane działania związane z wynajęciem kierownika ruchu zakładu (zaznaczono, że negocjacje te przeciągnęły się, większość osób po analizie dokumentacji odmawiała pełnienia tej funkcji);

3) podjęto rozmowy z osobami posiadającymi uprawnienia geologa, do opracowania dokumentacji geologicznej złóż.

Postanowieniem z [...] marca 2018 r. Marszałek wyznaczył nowy termin na usunięcie ww. naruszeń - 30 czerwca 2018 r.

W dniu 16 maja 2018 r., Skarżąca poinformowała Marszałka, że zleciła opracowanie dodatków do projektów zagospodarowania złoża [...] i [...] zaś w dniu 25 czerwca 2018 r. zwróciła się o przedłużenie terminu (do 30 października 2018 r.) na wykonanie obowiązków wskazanych w ww. postanowieniach. Wskazała, że opracowanie i realizacja obowiązków jest w toku, przy czym termin wykonania projektu zagospodarowania złóż "[...]" i "[...]" został określony na wrzesień 2018 r.

Zawiadomieniem z dnia 10 lipca 2018 r. Marszałek Województwa [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia bez odszkodowania koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża "[...]".

W toku postępowania do Marszałka wpłynęła informacja od Wójta Gminy [...] (pismo z 23 lipca 2018 r.), z którego wynikało, że Wójt wystosował do przedsiębiorcy wezwanie do usunięcia wszystkich odpadów i nieznanej substancji na kopalniach kruszywa znajdujących się w miejscowości [...] i [...], wszczął postępowanie, a następnie w dniu 19 maja 2018 r. przeprowadził oględziny miejsca składowania odpadów.

Decyzją z [...] sierpnia 2018 r. Marszałek cofnął Skarżącej koncesję na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża "[...]" położonego na gruntach miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...].

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Skarżąca jako przedsiębiorca nie wykonała żadnego z obowiązków nałożonych ww. postanowieniami, mimo wydłużonego do 30 czerwca 2018 r. terminu na ich realizację. Podkreślono, że przedsiębiorca w dalszym ciągu naruszał warunki koncesji (nie przedłożył informacji dotyczących opłat za wydobytą kopalinę w pierwszym półroczu 2018 r., nie przedłożył również informacji Z-1 dotyczącej zmian zasobów złoża za rok 2017 r. oraz prowadził działalność bez odpowiedniego nadzoru uprawnionego kierownika ruchu zakładu górniczego). Zaznaczono, że przedsiębiorca jest zobowiązany do przestrzegania i wypełniania wszelkich warunków i obowiązków wynikających z koncesji, w tym również do prowadzenia ruchu zakładu górniczego zgodnie z postanowieniami projektu zagospodarowania złoża i planu ruchu zakładu górniczego.

W odwołaniu od tej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów art. 7 k.p.a. i art. 80 k.p.a. argumentując, że cofnięcie koncesji jest rażąco niesprawiedliwe, a przede wszystkim przedwczesne, przedsiębiorca podjął bowiem działania zmierzające do wykonania obowiązków, jednakże brak geologów i osób posiadających kwalifikacje do wykonywania zadań kierownika ruchu zakładu górniczego uniemożliwiło realizację obowiązków.

Minister Środowiska utrzymał w mocy decyzję Marszałka.

Minister wskazał, że art. 37 ust. 1 p.g.g. nakłada na organ (po stwierdzeniu, że przedsiębiorca dopuścił się nieprawidłowości opisanych o tym przepisie) obowiązek wydania postanowienia wzywającego przedsiębiorcę do usunięcia naruszeń w zakreślonym terminie. Dopiero nieusunięcie naruszeń może skutkować cofnięciem stronie koncesji. Skarżąca była wzywana do usunięcia naruszeń p.g.g. i warunków określonych w koncesji.

Minister stwierdził co następuje:

- z przeprowadzonych oględzin złoża przez pracowników Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] i Okręgowego Urzędu Górniczego w [...] oraz kontroli Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w [...] Delegatura w [...] wynikało, że na wyrobisku zalegają odpady, a przedsiębiorca nie posiada stosownych zezwoleń na ich składowanie.

- Skarżąca nie wykonała obowiązków nałożonych w postanowieniach Marszałka zaś decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wymierzył przedsiębiorcy administracyjną karę pieniężną w wysokości 50 000 zł za stwierdzone w dniu 24 sierpnia 2017 r. przetwarzanie odpadów na terenie kopalni kruszywa w obrębie wsi [...], gmina [...], bez wymaganego zezwolenia, o którym mowa w art. 41 u.o.o.

- zawiadomiono Prokuraturę Rejonową w [...] o możliwości popełnienia przestępstwa z art. 183 § 1 k.k. polegającego na unieszkodliwianiu odpadów na terenie dwóch kopalni kruszywa, położonych w obrębie wsi [...] i [...] zarządzanych przez przedsiębiorcę, w sposób mogący powodować istotne obniżenie jakości ziemi lub zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach,

- wystąpiono do Wójta Gminy [...] o wszczęcie postępowania w sprawie usunięcia odpadów z terenu kopalni kruszywa, na podstawie art. 26 u.o.o.

- z pisma Wójta Gminy [...] z dnia 11 stycznia 2019 r. wynikało, że nie posiada on informacji dotyczących usunięcia odpadów nielegalnie zalegających na terenie dwóch kopalń znajdujących się w miejscowościach [...] i [...] prowadzonych przez przedsiębiorcę. Poinformowano, że w sprawie usunięcia odpadów z kopalń wszczęto postępowanie i przeprowadzono oględziny.

Minister podkreślił, że warunki udzielonej przedsiębiorcy koncesji nie przywidywały składowania odpadów na wyrobisku. Zgodnie bowiem z ust. 1 warunków i zasad korzystania z koncesji, wydobywanie kopaliny może się odbywać wyłącznie pod kierownictwem i dozorem osób posiadających odpowiednie kwalifikacje w zakresie kierowania i dozoru ruchu zakładu górniczego, zgodnie z "Projektem zagospodarowania złoża kruszywa naturalnego - piasku i piasku ze żwirem " [...]", miejscowość: [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...]" - stanowiącym załącznik nr 2 do niniejszej decyzji oraz na podstawie planu ruchu zakładu górniczego sporządzonego i zatwierdzonego zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Ponadto Minister podkreślił, że zgodnie z ust. 13 koncesji w przypadku naruszenia przez przedsiębiorcę przepisów w zakresie ochrony środowiska, racjonalnej gospodarki zasobami złoża łub niewypełniania warunków koncesji, w tym niepodjęcia działalności lub trwałego jej zaprzestania, koncesja może być cofnięta lub może zostać ograniczony jej zakres bez odszkodowania.

Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 125 i art. 126 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2018 r. poz. 799 z późn. zm.), złoża kopalin podlegają ochronie polegającej na racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami oraz kompleksowym wykorzystaniu kopalin, w tym kopalin towarzyszących. W tej sytuacji podejmujący eksploatację złóż kopaliny lub prowadzący tę eksploatację jest obowiązany przedsiębrać środki niezbędne do ochrony zasobów złoża, jak również do ochrony powierzchni ziemi oraz wód powierzchniowych i podziemnych, sukcesywnie prowadzić rekultywację terenów poeksploatacyjnych oraz przywracać do właściwego stanu inne elementy przyrodnicze.

Zdaniem Ministra nielegalne składowanie odpadów w wyrobisku wydobywczym zaprzecza ww. zasadom. Uniemożliwia bowiem ono kompleksowe wykorzystanie kopaliny, nadto negatywnie wpływa na środowisko, powoduje bowiem zanieczyszczenie ziemi i wód. Dodatkowo może ingerować w zamierzony w projekcie sposób wydobycia kopaliny, wymuszając tym samym zmianę przedmiotowego projektu.

W ocenie Ministra nielegalne składowanie odpadów na wyrobisku jest niezgodne z warunkami koncesji i ww. projektem zagospodarowania złoża stanowiącego integralny załącznik do koncesji. Dlatego też uzasadniony był nakaz sporządzenia dodatku do "Projektu zagospodarowania złoża kruszywa naturalnego - piasku i piasku ze żwirem - [...], miejscowość [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...], sporządzonego zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 24 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących projektów zagospodarowania złóż (Dz. U. poz. 511), uwzględniającego zagospodarowanie złożonych na terenie zakładu górniczego odpadów - stosownie do art. 107 ust. 1 p.g.g. oraz warunków (pkt 1) wynikających z posiadanej koncesji.

Nadto ruch zakładu górniczego "[...]" nie został objęty nadzorem osób kierownictwa posiadających odpowiednie kwalifikacje, co było niezgodne z cytowanym wyżej ust. 1 koncesji. Stosownie do art. 112 ust. 1 p.g.g., ruch zakładu górniczego prowadzi się pod kierownictwem i dozorem osób posiadających wymagane kwalifikacje.

Minister podzielił stanowisko Marszałka co do słuszności nakazów usunięcia nieprawidłowości opisanych w wydanych przez organ I instancji w wydanych postanowieniach, których to uchybień Skarżąca nie usunęła.

Dotyczy to także nieprzedłożenia decyzji zatwierdzającej plan ruchu zakładu górniczego "[...]" sporządzonego zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 16 lutego 2012 r. w sprawie planów ruchu zakładów górniczych (Dz. U. poz. 372), uwzględniającego zagospodarowanie złożonych na terenie zakładu górniczego odpadów - stosownie do art. 105 ust. 1 p.g.g. oraz warunków (cytowanego wyżej) ust 1 koncesji.

Zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących projektów zagospodarowania złóż (Dz. U. z 2012 r. poz. 511), część opisowa projektu zagospodarowania złóż, z uwzględnieniem zamierzonego sposobu eksploatacji, rodzaju kopaliny i warunków geologicznych prowadzenia eksploatacji, zawiera odpowiednio określenie zagrożeń mogących wpłynąć na bezpieczeństwo eksploatacji i ochronę zasobów oraz sposobów przeciwdziałania tym zagrożeniom, z uwzględnieniem, w zależności od potrzeb, warunków gazowych i geotermicznych.

Zdaniem Ministra wymogi dotyczące sporządzania projektów zagospodarowania złóż, wskazują, że składowanie odpadów na wyrobisku stwarza dodatkowe zagrożenia mogące wpłynąć na bezpieczeństwo eksploatację i ochronę zasobów oraz sposób przeciwdziałania tym zagrożeniom. A zatem uwzględnienie w projekcie zagospodarowania złoża nowych zagrożeń, które mogą wpłynąć na bezpieczeństwo eksploatacji i ochronę zasobów oraz sposób przeciwdziałania tym zagrożeniom, skutkuje koniecznością sporządzenia nowego planu ruchu zakładu górniczego, który podlega zatwierdzeniu przez właściwego miejscowo Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego. Stosownie bowiem do art. 108 ust. 2 pkt 2 lit. b, d, f p.g.g. plan ruchu zakładu górniczego określa szczegółowe przedsięwzięcia niezbędne w celu zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego, bezpieczeństwa osób przebywających w zakładzie górniczym, w szczególności dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony elementów środowiska.

Wobec składowania odpadów na wyrobisku, czego nie przewidywał projekt zagospodarowania złoża stanowiący załącznik koncesji, sama koncesja i zatwierdzony na ich podstawie plan ruchu zakładu górniczego, należało sporządzić nowy plan ruchu i uzyskać jego zatwierdzenie przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w [...].

Nadto, przedsiębiorca nie przedstawił wyciągu z aktualnym saldem rachunku bankowego, na którym gromadzone są środki na likwidację zakładu górniczego "[...]" w kwocie nie mniejszej niż 25.386,17 zł. Powyższe uchybienie narusza art. 128 ust. 1, 2 i 10 p.g.g., zgodnie z którym, przedsiębiorca, który uzyskał koncesję na działalność, o której mowa w art. 21 ust. 1 pkt 2-4, tworzy fundusz likwidacji zakładu górniczego, zwany dalej "funduszem", oraz gromadzi na nim środki. Było to także niezgodne również z ust. 12 koncesji, zgodnie z którym, przedsiębiorca jest obowiązany utworzyć fundusz likwidacji zakładu górniczego, funkcjonujący na zasadach określonych ustawą Prawo geologiczne i górniczego, na który przeznacza równowartość nie mniej niż 10 % należnej opłaty eksploatacyjnej.

Stwierdzone uchybienia stanowią zatem przesłankę, o której mowa w art. 37 ust. 1 p.g.g. do cofnięcia koncesji bez odszkodowania.

Odnosząc się zaś do podnoszonych w odwołaniu problemów związanych z brakiem geologów skutkujących niewykonaniem obowiązków wskazanych w ww. postanowieniach Marszałka, Minister wskazał adres ogólnodostępnej bazy danych Ministerstwa z której wynika, że w Polsce ponad 2 tysiące geologów posiada uprawnienia kategorii II i III umożliwiające wykonywanie prac związanych z dokumentowaniem złóż kruszywa naturalnego.

Minister zwrócił uwagę, że pomimo upływu prawie półtora roku przedsiębiorca nie podjął stanowczych kroków w celu wykonania obowiązków zawartych wydanych postanowieniach.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca zarzuciła:

" a. naruszenie art. 8 kpa w zw. z art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa oraz przepisem art. 80 kpa poprzez wadliwą ocenę materiału dowodowego, i uznanie iż zasadnym jest cofnięcie koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża "[...]" położonego na gruntach miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...], w związku z niewywiązaniem się przez skarżącą z nakazu sporządzenia dodatku do "projektu zagospodarowania złoża kruszywa naturalnego - piasku i piasku ze żwirem - [...], miejscowość [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...], sporządzonego zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 24 kwietnia 2012 roku w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących projektów zagospodarowania złóż (Dz. U. Poz. 511), uwzględniającego zagospodarowanie złożonych na terenie zakładu górniczego odpadów - stosownie do treści art. 107 ust. 1 p.g.g. oraz warunków (pkt.l) wynikających z posiadanej koncesji w sytuacji gdy skarżąca podjęła realne działania zmierzające do wykonania zobowiązania organu, ale nie wywiązała się z nich z przyczyn nie zawinionych przez skarżącą a wynikających z faktu iż nie możliwym jest mimo starań skarżącej, zrealizowanie nałożonego nakazu w tak ograniczonym czasie;

b. naruszenie art. 8 kpa w zw. z art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa oraz przepisem art. 80 kpa poprzez wadliwą ocenę materiału dowodowego, i uznanie iż zasadnym jest cofnięcie koncesji bez odszkodowania w związku z niewywiązaniem się przez skarżąca z nakazu objęcia ruchu zakładu górniczego "[...]" nadzorem osób kierownictwa po-siadających odpowiednie kwalifikacje, stosownie warunków (pkt.l) wynikających z posiadanej koncesji oraz przepisu art. 112 ust. 1 p.g.g. w sytuacji gdy skarżąca podjęła realne działania zmierzające do wykonania zobowiązania organu, ale nie wywiązała się z nich z przyczyn nie zawinionych przez skarżącą a wynikających z faktu, iż nie możliwym jest mimo starań skarżącej, zrealizowanie nałożonego nakazu w tak ograniczonym czasie;

c. naruszenie art. 8 kpa w zw. z art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa oraz przepisem art. 80 kpa poprzez wadliwą ocenę materiału dowodowego, i uznanie iż zasadnym jest cofnięcie koncesji w związku z niewywiązaniem się przez skarżącą z nakazu przedłożenia decyzji zatwierdzającej plan ruchu górniczego "[...]" stosownie do treści art. 105 us. 1 p.g.g. oraz stosownie do warunków (ust.l) wynikających z posiadanej koncesji w sytuacji gdy skarżąca podjęła realne działania zmierzające do wykonania zobowiązania organu, ale nie wywiązała się z nich z przyczyn nie zawinionych przez skarżącą a wynikających z faktu iż nie możliwym jest mimo starań skarżącej, zrealizowanie nałożonego nakazu w tak ograniczonym czasie;

d. naruszenie art. 8 kpa w zw. z art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa oraz przepisem art. 80 kpa poprzez wadliwą ocenę materiału dowodowego, i uznanie iż zasadnym jest cofnięcie koncesji bez odszkodowania w związku z niewywiązaniem się przez skarżąca z nakazu przedstawienia wyciągu z aktualnym saldem rachunku bankowego, na którym gromadzone są środki na likwidację zakładu górniczego "[...]" w kwocie nie mniejszej niż 25.386,17 złotych, stosownie do przepisu art. 128 ust. 1,2 i 10 p.g.g. w sytuacji gdy skarżąca podjęła realne działania zmierzające do wykonania zobowiązania organu, ale nie wywiązała się z nich z przyczyn nie leżących po jej stronie bowiem fundusz likwidacji zakładu górniczego został samowolnie zamknięty przez bank mimo protestów skarżącej i nie możliwa jest odbudowa funduszu w tak ograniczonym czasie;

e. naruszenie przepisu art. 86 kpa poprzez odmowę przesłuchania strony w toku prowadzonego postępowania;

f. art. 138 § 1 pkt. 1 kpa w zw. z, art. 7 kpa, art. 77 § 1, art. 75 § 1 kpa, art. 80 kpa poprzez wadliwe zaakceptowanie przez organ odwoławczy uchybień w zakresie oceny materiału dowodowego i ustalenia stanu faktycznego przez organ I instancji w wyniku odstąpienia od przesłuchania świadków – P. L., co w konsekwencji doprowadziło do niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy i do cofnięcie Z. L. koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża "[...]"."

Podnosząc te zarzuty Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra oraz decyzji Marszałka a także o zasądzenie od organu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2126 z późn. zm.)- dalej p.g.g.

Sąd uznał, że - wbrew zarzutom strony skarżącej - Minister dokonał pełnych i precyzyjnych ustaleń w zakresie rzeczywistego zaistnienia przesłanek zastosowania przepisów art. 37 ust. 1 i 2 p.g.g.

Zdaniem Sądu, Minister, utrzymując w mocy decyzję cofającą Skarżącej koncesję bez odszkodowania nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przechodząc do merytorycznej oceny legalności obu decyzji, na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z brzmieniem przepisu art. 37 ust. 1 p.g.g. jeżeli przedsiębiorca narusza wymagania ustawy, w szczególności dotycząca ochrony środowiska lub racjonalnej gospodarki złożem, albo nie wypełnia warunków określonych w koncesji, w tym nie podejmuje określonej nią działalności albo trwale zaprzestaje jej wykonywania, organ koncesyjny wzywa do niezwłocznego usunięcia naruszenia. Organ koncesyjny może, w drodze decyzji, określić termin i sposób usunięcia stwierdzonych naruszeń.

Jak stanowi z kolei art. 37 ust. 2 p.g.g., jeżeli przedsiębiorca nie usunął stwierdzonych naruszeń lub nie wykonał decyzji, o której mowa w ust. 1, organ koncesyjny może cofnąć koncesję lub ograniczyć jej zakres, bez odszkodowania.

Zarzuty skargi sprowadzają się do zarzutów o charakterze procesowym i zmierzają do wykazania, że Skarżąca: " podjęła realne działania zmierzające do wykonania zobowiązania organu, ale nie wywiązała się z nich z przyczyn nie zawinionych przez skarżącą a wynikających z faktu, iż nie możliwym jest mimo starań skarżącej, zrealizowanie nałożonego nakazu w tak ograniczonym czasie".

W postanowieniu z dnia [...] listopada 2017 r. Marszałek zobowiązał Skarżącą do uwzględnienia w opracowaniach geologiczno-górniczych tj. Projekcie zagospodarowania złoża i Planie ruchu zakładu górniczego, odpadów zdeponowanych w obrębie wyrobiska zakładu górniczego "[...]", poprzez sporządzenie dodatków do tych dokumentów, a także objęcie zakładu nadzorem osób kierownictwa posiadających odpowiednie kwalifikacje oraz przedłożenie wyciągu z aktualnym saldem rachunku bankowego, na którym gromadzone są środki na likwidację zakładu górniczego "[...]". Termin na realizację zapisów postanowienia został wyznaczony na dzień 28 lutego 2018 r.

Z akt sprawy wynika, że Marszałek, działając na prośbę Skarżącej, postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. wydłużył termin wykonania obowiązków wskazanych w postanowieniu z dnia [...] listopada 2017 r., a mianowicie z dnia [...] lutego 2018 r. do dnia 30 czerwca 2018 r.

Jednocześnie z akt sprawy nie wynika, jakie konkretne działania podjęła Skarżąca celem realizacji nałożonych na nią obowiązków. Wbrew zarzutom skargi czynności Skarżącej w zasadzie ograniczyły się do składania kolejnych wniosków o przedłużenie terminu wykonania postanowienia z [...] listopada 2017 r. Co prawda Skarżąca w piśmie z 22 lutego 2018 r., poinformowała organ, że zlecono wykonanie prac geodezyjnych uprawnionemu geodecie oraz podjęto zaawansowane działania związane z wynajęciem kierownika ruchu zakładu i rozmowy z osobami posiadającymi uprawnienia geologa, do opracowania dokumentacji geologicznej złóż. Informacje te spowodowały, że Marszałek przedłużył termin do 30 czerwca 2018 r. Jednakże i ten termin nie został przez Skarżąca dotrzymany.

W tej sytuacji drugi wniosek Skarżącej ( z dnia 16 maja 2018 r.) o wydłużenie terminu do 30 października 2018 r. zasadnie nie został uwzględniony przez organ koncesyjny. Sąd zauważa, że kolejne przedłużanie terminu przez organ bez uzasadnionych przyczyn wiązałoby się z wydłużeniem terminu do wykonania postanowienia do jedenastu miesięcy, zaś cyt. art. 37 ust. 1 p.g.g. mówi o niezwłocznym usunięciu stwierdzonych naruszeń.

Idąc tym tokiem rozumowania Sąd podziela argumenty organu, że Skarżąca nie wykazała aby miała zbyt mało czasu na wywiązanie się z ciążących na niej obowiązków określonych w postanowieniach Marszałka, a także nie wykazała, że podejmowane przez nią działania były skuteczne. W konsekwencji nie doszło naruszenia art. 8 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a.

Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 86 k.p.a. poprzez odmowę przesłuchania Skarżącej w toku prowadzonego postępowania Sąd uznał, że zarzut ten nie jest usprawiedliwiony. Sąd przychyla się do stanowiska organu, że skoro Skarżąca nie składała takiego wniosku w toku postępowania, zatem organ nie był zobowiązany do dopuszczenia takiego dowodu działając z urzędu. Z treści art. 86 k.p.a. wynika, organ administracji publicznej nie jest zobowiązany, ale jedynie uprawniony do przesłuchania strony, w sytuacji gdy po przeprowadzeniu postępowania dowodowego pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Materiał dowodowy zebrany w sprawie pozwala na uznanie, że w sprawie nie występowały niewyjaśnione fakty, które musiały być ustalone w drodze przesłuchania Skarżącej. Zatem, wbrew twierdzeniom Skarżącej, nie sposób dopatrzeć się naruszenia art. 86 k.p.a. w tej sprawie.

Nie jest także zasadny zarzut skargi dotyczący odstąpienia od przesłuchania świadków - syna Skarżącej bowiem potrzeba przesłuchania tego świadka nie została w jakikolwiek sposób uzasadniona w skardze.

Sąd zgadza się z wyjaśnieniem Ministra, że to na Skarżącej spoczywał obowiązek przestrzegania i wypełniania wszelkich warunków wynikających z udzielonej koncesji. Skarżąca uzyskała wiedzę o składowanych odpadach jeszcze przed wszczęciem postępowania w niniejszej sprawie. Informacje o składowaniu odpadów na wyrobisku zawarte były bowiem w piśmie Marszałka Województwa [...] z dnia 2 października 2017 r., w protokole kontroli WIOŚ z dnia [...] sierpnia 2017 r. i kolejnych pismach organów kierowanych do Skarżącej, w prowadzonych przez te organy postępowaniach.

W wyniku analizy zarówno zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, jak i użytych w spornych decyzjach argumentów organów obu instancji Sąd uznał, że - wbrew zarzutom skargi - zarówno Minister, jak i Marszałek , rozstrzygając w przedmiocie cofnięcia koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego, przeprowadzili w tym zakresie wiarygodne, precyzyjne i wyczerpujące ustalenia faktyczne, które mogły stanowić podstawę wydania decyzji administracyjnej cofającej koncesję bez odszkodowania. Świadczy to o braku naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a., które ustanawiają łącznie obowiązek należytego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy poprzez zgromadzenie niezbędnych dowodów oraz ich właściwą ocenę.

Ponadto, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie doszedł do przekonania, że uzasadnienie zarówno zaskarżonej decyzji Ministra, jak i poprzedzającą ją decyzji organu pierwszej instancji cofającej koncesję, spełniają wszelkie wymogi stawiane przez art. 107 § 3 k.p.a., albowiem zawierają wyjaśnienie wszystkich ważnych okoliczności, które należy wziąć pod uwagę przy wydawaniu decyzji w przedmiocie cofnięcia koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego.

W tej sytuacji, należy uznać, że organy administracji publicznej obu instancji nie dopuściły się obrazy art. 8 k.p.a. i wyrażonej w tym przepisie zasady zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa i stosowanego przez nie prawa.

Mając na względzie materiał dowodowy zgromadzony w przesłanych do Sądu aktach administracyjnych, Sąd nie podzielił zarzutu niewystarczającego wyjaśnienia przez organy istotnych okoliczności faktycznych

Z tych względów Sąd uznał, że zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa, a biorąc dodatkowo pod uwagę, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy – skargę należało oddalić.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy – p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.