Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 153/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Powołane przepisy: article: par 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 137 poz 1310
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu
article: art. 146 par. 1 w zw. z art. 3 par. 2 pkt 4, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 24 maja 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2010 roku sprawy ze skargi M. J. i J. Z. na czynność Starosty [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu 1) stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; 2) zasądza od Starosty [...] na rzecz skarżących – M. J. i J. Z. solidarnie kwotę 200,00 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

FSygn. akt III SA/Łd 153/10

UZASADNIENIE

W dniu 23 lutego 2009 roku M. J. i J. Z. wystąpili do Starosty [...] z wnioskiem o zwrot nadpłaty w wysokości 425 złotych za wydanie karty pojazdu zarejestrowanego w Starostwie Powiatowym w S. w dniu 14 marca 2005 roku pod numerem rejestracyjnym [...]

Pismem z dnia 19 marca 2009 roku Starosta [...] poinformował wnioskodawców, że droga administracyjna załatwienia niniejszej sprawy jest niedopuszczalna z powodu braku podstaw prawnych do działania Starosty.

Powyższa odpowiedź doręczona została skarżącym w dniu 28 marca 2009 roku.

Pismami z dnia 16 kwietnia 2009 roku M. J. i J. Z. wezwali ponownie Starostę [...] do zwrotu kwoty 425 złotych nadpłaty za wydanie karty pojazdu.

Pismem z dnia 6 maja 2009 roku Starosta [...] podtrzymał stanowisko zawarte w piśmie z dnia 19 marca 2009 roku.

W dniu 26 maja 2009 roku M. J. i J. Z. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na czynność Starosty [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej czynności i zwrot różnicy opłaty za wydanie karty pojazdu w wysokości 425 złotych wraz z odsetkami ustawowymi do dnia zapłaty.

W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia 7 października 2009 roku, sygn. akt III SA/Łd 318/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę M. J. i J. Z. wniesioną na czynność Starosty [...] z dnia 19 marca 2009 roku w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Sąd podniósł, że wezwanie to poprzedza wniesienie skargi do sadu, a uchybienie terminowi do wniesienia wezwania powoduje, że skarga jest niedopuszczalna. W takiej bowiem sytuacji termin do wniesienia skargi, określony w art. 53 § 2 p.p.s.a. w ogóle nie zaczyna biec.

W dniu 7 grudnia 2009 roku M. J. i J. Z. ponownie zwrócili się do Starosty [...] z wnioskiem o zwrot nadpłaty w wysokości 425 złotych za wydanie karty pojazdu zarejestrowanego w Starostwie Powiatowym w S. w dniu 14 marca 2005 roku pod numerem rejestracyjnym [...].

Pismem z dnia 31 grudnia 2009 roku Starosta [...] poinformował wnioskodawców, iż podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w pismach z dnia 19 marca 2009 roku oraz z dnia 6 maja 2009 roku, podkreślając jednocześnie, iż niniejsza sprawa była już przedmiotem postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi, który postanowieniem z dnia 8 października 2009 roku odrzucił skargę na czynność Starosty [...] z dnia 19 marca 2009 roku w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu.

W odpowiedzi na powyższe pismo M. J. i J. Z. w dniu 8 stycznia 2010 roku sformułowali ostateczne wezwanie do usunięcia naruszenia prawa i zwrot nadpłaty w kwocie 425 zł za wydanie karty pojazdu zarejestrowanego w Starostwie Powiatowym w S. w dniu 14 marca 2005 roku pod numerem rejestracyjnym [...]. Podnieśli, że w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, która zapadła w dniu 4 lutego 2008 roku w sprawie o sygn. akt l OPS 3/07 Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 roku w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 137, póz. 1310 ze zm.) jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.). Powołując się zaś na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 roku sygn. akt U 6/04,skarżący podnieśli, że w wyroku tym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 roku w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 137 poz. 1310) jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku- Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005r. Nr 108 poz. 908 ze zm) oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Trybunał Konstytucyjny wskazał, że niezgodność rozporządzenia z ustawą polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty wykracza ono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Rozporządzenie niezgodne z upoważnieniem z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym nakazującym przy ustalaniu wysokości opłaty za kartę pojazdu brać pod uwagę rzeczywiste znaczenie karty dla rejestracji pojazdu oraz koszty związane z drukiem i dystrybucją karty, uwzględniło dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział. Oznacza to, że przepis ten niezgodny jest z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydawanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw. Jednocześnie Trybunał stwierdził, że zakwestionowany przepis jest niezgodny z art. 217 Konstytucji RP albowiem opłata w części wynikającej z jej podwyższenia ponad ustawowe kryteria stanowi nową daninę publiczną. Tego typu daniny mogą być nakładane jedynie ustawą na co Trybunał wielokrotnie zwracał uwagę. Wobec powyższego skarżący zażądali zwrotu nadpłaty w kwocie 425 zł. Zaznaczyli, że odrzucenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 7 października 2009 roku w sprawie III SA/Łd 318/09 nastąpiło z przyczyn formalnych a nie merytorycznych.

Pismem z dnia 5 lutego 2010 roku Starosta [...] poinformował, iż dotychczasowe stanowisko w sprawie nie uległo zmianie i podtrzymuje wypowiedź zawartą w pismach z dnia 19 marca 2009 roku i 6 maja 2009 roku.

W dniu 16 lutego 2010 roku M. J. i J. Z. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na czynność Starosty [....] z dnia 31 grudnia 2009 roku w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej czynności i zwrot różnicy kwoty za wydanie karty pojazdu wraz z odsetkami skarżący podnieśli, że stanowisko Starosty [...] wyrażone w piśmie z dnia 31 grudnia 2009 roku, a następnie podtrzymane w kolejnym piśmie z dnia 5 lutego 2010 roku, które w istocie nawiązuje do stanowiska z dnia 19 marca 2009 roku, stwierdzającego brak podstaw prawnych do działania Starosty w przedmiotowej kwestii jest niegodne z uchwałą składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, która zapadła w dniu 4 lutego 2008 roku w sprawie o sygn. akt l OPS 3/07, na którą skarżący powoływali się w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. We wskazanej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 roku w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 137, póz. 1310 ze zm.) jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.). Skarżący wskazali, że w żadnym piśmie Starosta nie pouczył ich o prawie, sposobie i terminie zaskarżenia czynności organu. Podnieśli dodatkowo, że przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 roku w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu jest sprzeczny z art. 90 TWE.

W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa lub ewentualnie o jej oddalenie, wskazując, iż roszczenie o zwrot opłaty za wydanie karty pojazdu jest w istocie roszczeniem cywilnoprawnym, które stosownie do treści art. 4421 Kodeksu cywilnego uległo przedawnieniu. Organ stwierdził, że skarżący nie ubiegali się o wznowienie postępowania na podstawie art. 145a Kpa. Starosta [...] podkreślił, że skoro organ działał w granicach obowiązującego prawa, a wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie przesądza o obowiązku zwrotu zapłaconej należności to organ zasadnie odmówił skarżącym zwrotu nadpłaty, tym bardziej, że brak jest podstaw prawnych do wydania decyzji w przedmiocie zwrotu części lub całości opłaty, czy też swobodnego określenia jej wysokości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wyeliminować z obrotu prawnego można jedynie takie rozstrzygnięcie, które narusza prawo i to w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia.

W świetle zaś art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej w skrócie p.p.s.a. (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2 ) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a.

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach( § 3).

W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest czynność Starosty [...] z dnia 31 grudnia 2009 roku w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 roku w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310 ze zm.), który to przepis, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 roku, sygn. U 6/04 (Dz. U. Nr 15, poz. 119) został uznany za niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku- Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucja RP.

Przystępując od oceny legalności zaskarżonej czynności należy w pierwszej kolejności rozważyć, czy mieści się ona w zakresie przedmiotowym postępowania sądowoadministracyjnego.

Dopuszczalność drogi administracyjnej w tej sprawie została potwierdzona w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 roku, sygn. akt l OPS 3/07. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził w niej, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sadu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

W uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że skoro obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu, rozstrzyganej przez organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej, to po pierwsze, sam obowiązek uiszczenia opłaty ma charakter obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa, a po drugie, organ administracji publicznej jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, z tym że nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w drodze decyzji administracyjnej. Odnosząc się do żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu organ odnosi się do obowiązku wynikającego z przepisów prawa, a więc podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem, na które jednak przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, iż sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Analiza tego przepisu prowadzi do następujących konstatacji. Po pierwsze, w przepisie tym mowa jest o aktach lub czynnościach z zakresu administracji publicznej, innych niż decyzje i postanowienia wydawane w administracyjnych postępowaniach jurysdykcyjnych, co zdaje się wyraźnie wskazywać, że chodzi o sprawy indywidualne, podobnie jak w przypadku spraw załatwianych w drodze decyzji administracyjnej, tyle tylko, że w sprawach tych nie orzeka się w drodze decyzji administracyjnej, lecz mogą być podejmowane akty lub czynności dotyczące określonych adresatów. Tak jak decyzja czy postanowienie administracyjne są kierowane do określonych podmiotów, tak akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, są kierowane przez organ administracji publicznej również do określonych podmiotów. Z omawianego przepisu można wnosić, iż wolą ustawodawcy było objęcie kontrolą sądu administracyjnego tych prawnych form działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych, w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia administracyjnego. Akt lub czynność podejmowane są w sprawie indywidualnej w tym znaczeniu, że jej przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny (uprawnienie lub obowiązek), którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. Po drugie, z przepisu art. 3 § 2 pkt 4 wynika, że akt lub czynność musi dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Oznacza to, że konieczne jest odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek określonego adresata. Inaczej mówiąc musi istnieć związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek a aktem lub czynnością, które dotyczą tak określonego uprawnienia lub obowiązku oznaczonego podmiotu. Uprawnienie lub obowiązek wynika z przepisu prawa, jeżeli ich powstanie nie wymaga konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej. W uzasadnieniu uchwały składu pięciu sędziów NSA z dnia 23 czerwca 1997 r., OPK 1/97 (ONSA z 1997 r., z. 4, poz. 149) trafnie zwrócono uwagę, że ustawodawca coraz częściej odchodzi od ukształtowania stosunków administracyjnoprawnych, zachodzących między państwem (jego organami) a obywatelami i innymi podmiotami administrowanymi, w drodze decyzji administracyjnej, na rzecz uprawnień i obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa. W takich przypadkach do konkretyzacji prawnego stosunku administracyjnego nie jest wymagane rozstrzygnięcie w formie decyzji administracyjnej, natomiast mogą pojawić się akty lub czynności podejmowane przez organy administracji publicznej, których przedmiotem jest przyznanie (odmowa przyznania), stwierdzenie (odmowa stwierdzenia) albo uznanie (odmowa uznania) określonego uprawnienia lub obowiązku wynikających z mocy powszechnie obowiązującego przepisu prawa. Podmiot, którego uprawnienia lub obowiązku dotyczy akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ma zapewnioną ochronę na drodze sądowej, ponieważ może zaskarżyć takie akty i czynności organu administracji publicznej do sądu administracyjnego, a także bezczynność organu w tych sprawach, jak również żądać, aby sąd administracyjny orzekł o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (art. 146 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Właśnie to, że istnienie lub nieistnienie uprawnienia lub obowiązku wynika z przepisów prawa, wyraźnie wskazuje, że chodzi tu o uprawnienie lub obowiązek określonej osoby (podmiotu administrowanego), których źródłem jest obowiązujący powszechnie przepis prawny. Prowadzi to do wniosku, że o akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4, na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, zaś samo uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego.

W przypadku żądania przez stronę zwrotu opłaty za kartę pojazdu w całości lub w części, bez względu na motywy żądania, przedmiotem sprawy jest to, czy strona miała obowiązek uiszczenia określonej opłaty wynikający z przepisu prawa. Nie ulega wątpliwości, że uiszczenie opłaty za wydanie karty pojazdu jest wykonaniem przez stronę obowiązku wynikającego z przepisu prawa powszechnie obowiązującego, o którym organ nie rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej. Wobec tego żądanie zwrotu uiszczonej opłaty za kartę pojazdu powoduje konieczność odniesienia się przez organ do takiego obowiązku w formie aktu lub czynności, które strona może poddać kontroli sądu administracyjnego. Prowadzi to do wniosku, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przyjęcie takiego stanowiska nie oznacza, że tym samym jest niedopuszczalna droga sądowa przed sądem powszechnym dla dochodzenia roszczenia o zapłatę, którego podstawę stanowi nienależne pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu. Należy bowiem podzielić stanowisko wyrażone w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt III CZP 35/07, iż o dopuszczalności drogi sądowej przed sądem powszechnym decyduje przede wszystkim podstawa prawna wskazana przez powoda, a nie to czy określone roszczenie rzeczywiście istnieje. Należy przy tym dodać, że stwierdzenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym, że określony obowiązek administracyjny strony istnieje lub nie istnieje w określonym zakresie, nie wyklucza dochodzenia przez stronę roszczenia o zapłatę w zakresie dotyczącym tego obowiązku, jeżeli organ nie wykona świadczenia. Rozstrzygnięcie sądu administracyjnego o istnieniu lub nieistnieniu takiego obowiązku może mieć zasadnicze znaczenie w toku rozpoznawania sprawy cywilnej o zapłatę.

Mając na uwadze stanowisko wynikające z przedmiotowej uchwały skład orzekający w niniejszej sprawie uznał więc, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności materialno-technicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . Wobec powyższego stanowisko Starosty, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw prawnych do działania organu należy uznać za całkowicie błędne.

Badając dopuszczalność skargi w kontekście warunków formalnych opisanych w art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd stwierdził, że warunki formalne zostały dochowane, tym samym skarga jest dopuszczalna. W tym miejscu należy podkreślić, że art. 145a Kpa ma zastosowanie tylko w sprawach, w których organy wydawały decyzję, której podstawą był akt, którego niezgodność z Konstytucją orzekł Trybunał Konstytucyjny. Jak wykazano wyżej w przedmiotowej sprawie mamy zaś do czynienia z czynnością z zakresu administracji publicznej, wyłączającą zastosowanie trybu z art. 145a Kpa. Z tych samych względów nie można też mówić o naruszeniu powagi rzeczy osądzonej w postępowaniu administracyjnym, co w ocenie Sądu umożliwiało skarżącym ponowne wystąpienie z wnioskiem o zwrot części opłaty za kartę pojazdu. Również odrzucenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 7 października 2009 roku, jak słusznie podnosili skarżący, nastąpiło z przyczyn formalnych, co nie przekreśla możliwości ponownego wniesienia skargi, bowiem w takiej sytuacji nie można mówić, że sprawa objęta skargą została już prawomocnie osądzona, co stanowi podstawę odrzucenia skargi w trybie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Powaga rzeczy osądzonej to bowiem moc prawna prawomocnego orzeczenia co do istoty sprawy, wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym, wykluczająca ponowne rozstrzygnięcie tej samej sprawy.

Przechodząc do oceny merytorycznej skargi należy wskazać, że karta pojazdu jako dokument identyfikujący pojazd została wprowadzona z dniem 1 lipca 1999 roku (art. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1997r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym Dz.U. Nr 160 poz. 1086). Artykuł 77 ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005r. Nr 108 poz. 908 ze zm.) stanowi, że kartę pojazdu dla samochodu innego niż pochodzącego od producenta lub importera nowych pojazdów wydaje za opłatą starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu. W ustępie 4 pkt 2 tegoż artykułu zawarto delegację dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia w drodze rozporządzenia wysokości opłaty za kartę pojazdu. Jednocześnie w ustępie 5 art. 77 ustawy - Prawo o ruchu drogowym ustawa wskazuje, że ustalając wysokość tej opłaty należy uwzględnić znaczenie tych dokumentów dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdu. W wykonaniu powyższej delegacji wydane zostało rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999 roku w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 57 poz. 612). Rozporządzenie to zostało uchylone przez rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 roku w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, które z kolei uchylone zostało rozporządzeniem tego Ministra z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U.03.Nr 137 poz. 1310 ze zm.) Powyższe rozporządzenie obowiązywało do dnia 14 kwietnia 2006 roku

Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 roku w sprawie sygn. akt U 6/04 (sentencja ogłoszona dnia 30 stycznia 2006r. w Dz.U. Nr 15 poz. 119) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 roku w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 137 poz. 1310) jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku- Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005r. Nr 108 poz. 908 ze zm) oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł, że rozporządzenie traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 roku. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Trybunał Konstytucyjny wskazał, że niezgodność rozporządzenia z ustawą polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty wykracza ono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Rozporządzenie niezgodne z upoważnieniem z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym nakazującym przy ustalaniu wysokości opłaty za kartę pojazdu brać pod uwagę rzeczywiste znaczenie karty dla rejestracji pojazdu oraz koszty związane z drukiem i dystrybucją karty, uwzględniło dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział. Oznacza to, że przepis ten niezgodny jest z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydawanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw. Jednocześnie Trybunał stwierdził, że zakwestionowany przepis jest niezgodny z art. 217 Konstytucji RP albowiem opłata w części wynikającej z jej podwyższenia ponad ustawowe kryteria stanowi nową daninę publiczną. Tego typu daniny mogą być nakładane jedynie ustawą na co Trybunał wielokrotnie zwracał uwagę.

Skoro zatem przedmiotowa opłata pobrana została na podstawie § 1 rozporządzenia, co do którego Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność zarówno z ustawą, jak i z Konstytucją to mimo, że Trybunał odroczył utratę mocy obowiązującej tego zapisu do dnia 1 maja 2006 roku, stwierdzić należy, że § 1 tegoż rozporządzenia był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania. Okoliczność bowiem, że niekonstytucyjny przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 roku w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu został usunięty dopiero w dniu 1 maja 2006 roku nie oznacza, że dokonując kontroli legalności wykonywania administracji publicznej sąd administracyjny nie był władny przyjąć, że także przed tą datą przepis był niekonstytucyjny. Podkreślić w tym miejscu należy, że sędziowie – na podstawie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają jedynie Konstytucji i ustawom. Ten konstytucyjny zapis oznacza, że niezawisłość sędziów orzekających w danej sprawie polega na związaniu jedynie aktami ustawodawczymi. Rozumując a contrario sędziów nie wiążą akty podustawowe. Oznacza to, że gdy sąd orzekający stwierdzi niekonstytucyjność aktu niższej niż ustawa rangi może odmówić z tego powodu jego stosowania. Stanowisko takie kilkakrotnie prezentowane było przez sądy administracyjne (por wyrok NSA sygn. akt II SA 1610/98). Konsekwencją uznania przepisu rozporządzenia za niekonstytucyjny, w dacie jego stosowania przez organ, jest stwierdzenie, że w świetle obowiązujących przepisów prawa strona miała więc obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu wyłącznie w wysokości uwzględniającej kryteria wynikające z art. 77 ust. 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Organ zatem zobowiązany był uznać, iż skarżącym przysługuje uprawnienie do zwrotu uiszczonej kwoty opłaty za wydanie karty pojazdu w wysokości przekraczającej koszty związane z drukiem i dystrybucją karty pojazdu. Tym samym organ administracji odmawiając skarżącym uwzględnienia roszczenia dotyczącego zwrotu opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu, powołując się przy tym na niekonstytucyjny przepis określający wysokość tej opłaty, działał więc z naruszeniem prawa. W tym stanie rzeczy Sąd zobowiązany był skargę uwzględnić.

W świetle art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. W tym miejscu należy wyjaśnić skarżącym, że treść rozstrzygnięcia Sądu musi być zgodna z powołaną podstawą prawną. W tej sytuacji wobec zacytowanego wyżej brzmienia przepisu art. 146 § 1 p.p.s.a., Sąd nie mógł w treści sentencji wyroku uwzględnić wniosku skarżących o orzeczenie zwrotu różnicy opłaty za wydanie karty pojazdu w wysokości 425 złotych wraz z odsetkami ustawowymi.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji winien uwzględnić fakt, że wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu ma odpowiadać standardom konstytucyjnym i ustawowym, przy uwzględnieniu delegacji zawartej w art. 77 ust. 5 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że prawidłowość takiego stanowiska potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie sygn. akt I OSK 940/08 rozpoznający skargę kasacyjną w sprawie o identycznym stanie faktycznym i prawnym. W orzeczeniu tym Naczelny Sąd Administracyjny wyraził ponadto pogląd, że "w stanie prawnym ukształtowanym przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 roku, sygn. akt U 6/04 Minister Transportu i Budownictwa rozporządzeniem z dnia 28 marca 2006 roku w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 59, poz. 421) ustalił, że opłata za wydanie karty pojazdu odpowiadająca kosztom jej druku i dystrybucji wynosi 75 zł. Taka też wysokość powinna być przez organ przyjęta, a pobrana ponad tę kwotę nadwyżka (tj. 425 zł) zwrócona skarżącemu".

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 146 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 w/w ustawy.

a.ł.