Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 445/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2010-12-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez E. M. jest decyzja Wojewody Opolskiego z dnia [...], znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Olszanka z dnia [...], znak [...], w przedmiocie wymeldowania jej z pobytu stałego pod adresem [...] nr [...].

Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu.

Wnioskiem z dnia 2 listopada 2009 r. T. M. wystąpił do Wójta Gminy Olszanka o wymeldowanie byłej żony E. M. z pobytu stałego w P. nr [...]. Motywując wniosek wyjaśnił, że jego była żona wyprowadziła się z przedmiotowego lokalu zabierając wszystkie swoje rzeczy i od stycznia 2008 r. nie mieszka pod oznaczonym adresem. Do wniosku dołączył wypis aktu notarialnego umowy sprzedaży lokalu z dnia 20 września 1996 r. poświadczający, iż stał się współwłaścicielem lokalu.

Wójt Gminy Olszanka, decyzją z dnia [...], znak [...], działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a., orzekł o wymeldowaniu E. M. z pobytu stałego pod adresem [...] nr [...]. Relacjonując przebieg postępowania organ wskazał, że w dniu 6 stycznia 2010 r. przeprowadzono oględziny lokalu mieszkalnego w P. nr [...], z którego sporządzono protokół. Obecna na oględzinach E. M. zeznała, że wyprowadziła się dobrowolnie z miejsca pobytu stałego w styczniu 2008 r., zabierając wszystkie swoje rzeczy osobiste i ubrania, podając: " sama się spakowałam i wyprowadziłam się". Strona oświadczyła, że obecnie wynajmuje mieszkanie w B., w którym tymczasowo zamieszkuje z dziećmi. Powyższą okoliczność potwierdził również w swoich zeznaniach T. M. Obecna przy oględzinach W. J. zeznała, że nie widuje E. M. pod adresem stałego pobytu. Dokonujący oględzin stwierdzili, że w miejscu zameldowania na pobyt stały nie znajdują się żadne rzeczy E. M. Fakt nieprzebywania E. M. w miejscu zameldowania na pobyt stały został potwierdzony również przez Komisariat Policji w L. Organ wskazał również, że przed wydaniem decyzji zawiadomiono strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w trybie art. 10 § 1 K.p.a. Przywołując treść przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wyjaśnił, że wymeldowaniu podlega osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wskazane w cyt. art. 15 ust. 2 przesłanki umożliwiają dokładne ustalenie stanu faktycznego, którego efektem ma być stwierdzenie, czy dana osoba opuściła lokal mieszkalny. O opuszczeniu miejsca zamieszkania można mówić tylko wówczas, gdy jest ono dobrowolne i ma charakter trwały. Z dokonanych ustaleń faktycznych wynika, że E. M. nie mieszka w miejscu zameldowania na pobyt stały pod adresem [...] nr [...]. Przy tym miejsce pobytu opuściła dobrowolnie i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. W tej sytuacji, w ocenie organu I instancji, zaszły przesłanki, o których mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych do wymeldowania E. M. z miejsca pobytu stałego pod adresem [...] nr [...].

W odwołaniu od powyższej decyzji E. M. wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Uzasadniając odwołanie podała, że ze spornego lokalu nie wyprowadziła się dobrowolnie, bowiem została do tego zmuszona zachowaniem byłego męża T. M. Oświadczyła, że prawomocnym wyrokiem rozwodowym Sąd Okręgowy w Opolu uznał go za wyłącznie winnego rozpadu pożycia małżeńskiego "z uwagi na rozmiar krzywd, cierpień, i przemoc fizyczną, seksualną, psychiczną, strukturalną i ekonomiczną." Według skarżącej sąd ten ograniczył mu również władzę rodzicielską nad trójką ich dzieci.

Wojewoda Opolski decyzją z dnia [...], znak [...], opartą o przepis art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Wojewoda powołał się na przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i wskazał, że obowiązek meldunkowy służyć ma prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia realizację działań należących do zadań państwa i samorządów terytorialnych. Dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu, polegające na obowiązku meldunkowym lub też poprzez rozstrzygnięcia zastępowały takie czynności w celu zgodności ewidencji i istniejącego stanu faktycznego. Zgodnie natomiast z art. 15 ust. 2 ustawy organ gminy na wniosek strony lub z urzędu wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ odwoławczy wskazał, że badając zasadność wniosku o wymeldowanie należy ustalić, czy wnioskowana do wymeldowania osoba opuściła miejsce pobytu stałego, przy czym przesłanka ta jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne.

W przedmiotowej sprawie, należało zatem ustalić, czy E. M. opuściła miejsce pobytu stałego pod adresem [...] nr [...] oraz, czy opuszczenie to miało charakter trwały i dobrowolny. W ocenie organu odwoławczego zebrany w sprawie materiał dowodowy nie stanowił podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ I instancji ustalił w sposób prawidłowy, że E. M. opuściła trwale przedmiotowy lokal. Wskazał, że odwołująca opuściła miejsce stałego pobytu na początku 2008 r., okoliczność tą potwierdzają zeznania złożone przez E. M., T. M. i W. J. do protokołu z dnia 6 stycznia 2010 r. oraz pismo Komisariatu Policji w L. z dnia 4 stycznia 2010 r. Z uwagi na informację zawartą przez E. M. w odwołaniu, że z przedmiotowego lokalu nie wyprowadziła się dobrowolnie, tylko została do tego zmuszona zachowaniem byłego męża, Wojewoda pismem z dnia 20 kwietnia 2010 r. wezwał odwołującą do przesłania kserokopii wyroku rozwodowego. Z orzeczenia tego wynika, że związek małżeński strony rozwiązany został z winy pozwanego, a wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi Sąd powierzył E. M., uprawniając T. M. do współdecydowania w zasadniczych kwestiach dotyczących dzieci oraz uprawniając go do osobistych z nimi kontaktów. W wyroku tym odstąpiono od ustalania sposobu korzystania z mieszkania. Do wyroku odwołująca dołączyła pismo z dnia 28 kwietnia 2010 r., w którym informowała, że pozbawienie jej meldunku pozbawi ją prawa do świadczeń rodzinnych, które miesięcznie przeznacza na żywność. Wyjaśniła, że wniosek o wymeldowanie jej z miejsca stałego pobytu jest karą za to, że domaga się podziału majątku dorobkowego. Dodała, że były mąż pomimo wcześniejszych deklaracji, że dokona spłaty mieszkania na jej rzecz, tego nie uczynił. Przed ostatecznym rozliczeniem się ze wspólnego majątku dorobkowego zakupił natomiast drogi samochód oraz telewizor plazmowy. Powiadomiła, że nie wystąpiła z powództwem o eksmisję byłego męża, gdyż sądziła, że " nie będzie jej utrudniał trudnego procesu wychowania i ukształtowania ich dzieci na dobrych i uczciwych ludzi". Z uwagi na fakt, iż z wyroku tego nie wynikało, że T. M. znęcał się psychicznie i fizycznie nad byłą żoną, Wojewoda wezwał E. M. do wskazania, czy w sądzie toczyła się sprawa o znęcanie, czy została założona przez policję tzw. Niebieska Karta oraz czy w miejscu stałego pobytu były przeprowadzane interwencje a także, czy zgłaszała się do jakiegokolwiek ośrodka pomocy ofiarom przemocy w rodzinie. W odpowiedzi na wezwanie E. M. przesłała kserokopię protokołów posiedzenia Sądu Okręgowego w sprawie o rozwód z dnia 2 kwietnia 2007r., 15 października 2007 r. i 23 listopada 2007 r. Natomiast T. M., oświadczył, iż w sądzie nie toczyła się sprawa o znęcanie nad jego byłą żoną a policja nie prowadziła procedury Niebieskiej Karty. Dodał również, że nie wymienił zamków w drzwiach mieszkania a żona po opuszczeniu miejsca pobytu stałego nie powracała do niego i nie nocowała w nim. Obecnie skarżąca domaga się podziału majątku wspólnego.

W ocenie organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie potwierdził, że E. M. wyprowadziła się z miejsca pobytu stałego na początku 2008 r., po wydaniu wyroku w sprawie o rozwód. W przedmiotowym lokalu nie koncentruje już swoich spraw osobistych, życiowych i bytowych. Pomimo twierdzeń, że nie opuściła mieszkania dobrowolnie, to jednak po wydaniu wyroku rozwodowego nie interweniowała na Policji o umożliwienie jej korzystania z lokalu, nie wystąpiła też do sądu z powództwem o naruszenie posiadania, ani w sprawie o eksmisję męża z przedmiotowego lokalu. T. M. nie został skazany za znęcanie się nad byłą żoną. Nie wdrożono procedury tzw. Niebieskiej Karty. Zdaniem organu odwoławczego podtrzymywanie zameldowania nie oznacza przywrócenia możliwości faktycznego korzystania z lokalu, gdyż temu celowi służą jedynie środki prawne, z których skarżąca nie skorzystała. Z Wojewódzkiego Zbioru Meldunkowego wynika, że E. M. była zameldowana na pobyt czasowy w B. przy ul. [...] w okresach od 28 luty 2008 r. do 28 luty 2009 r. i od 22 maja 2009 r. do 22 maja 2010 r. W okresach przerw pomiędzy kolejnymi zameldowaniami na pobyt czasowy nie powracała do miejsca pobytu stałego, nie uczyniła tego też po 23 maja 2010 r., a więc nadal w przedmiotowym lokalu nie mieszka i nie nocuje. Mając powyższe na uwadze Wojewoda stwierdził, że spełniona został przesłanka niezbędna do wymeldowania, jaką jest trwałość opuszczenia lokalu. Odnosząc się do zawartego w odwołaniu wniosku o umorzenie postępowania wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 105 § 1 i 2 K.p.a., dlatego brak było podstaw do umorzenia przedmiotowego postępowania administracyjnego.

Na powyższe rozstrzygniecie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu złożyła E. M. reprezentowana przez adwokata D. D. Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie przepisów procesowych tj. art. 6, 7, 77 § 1, 80 i 107 K.p.a. oraz naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszoinstancyjnego i określenie, że "zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości", oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że organy I i II instancji dokonały wadliwie oceny stanu faktycznego sprawy, co spowodowało błędne zastosowanie do skarżącej art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, skutkujące wymeldowaniem jej z miejsca stałego pobytu [...] nr [...]. Stanowisko to, w ocenie skarżącej, pozostaje w sprzeczności z faktami, które zostały przez nią przedstawione i udowodnione między innymi: w odwołaniu od decyzji Wójta Gminy Olszanka oraz w datowanym na dzień 28 kwietnia 2010 r. piśmie uzupełniającym odwołanie. Następnie powtórzyła argumentację i wywody przedstawione w odwołaniu dotyczące jej sytuacji rodzinnej, okoliczności rozwodu i treści wyroku rozwodowego. Zdaniem skarżącej wnioski, jakie wyciągnęły organy z "rzekomo wszechstronnej analizy całego dostępnego materiału dowodowego" są niespójne i nieprawdziwe, niepoparte żadnymi argumentami. Organy nie uwzględniły również oceny wyrażonej przez Sąd Okręgowy, która winna być wzięta pod uwagę przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy. Wywodziła, że Prokuratura Okręgowa w Opolu na wniosek skarżącej zainteresowała się legalnością postępowania administracyjnego prowadzonego przez organy administracyjne. Działanie organów nakierowane było na zakwalifikowanie sytuacji skarżącej do treści art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, podtrzymując argumentację i wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Dodatkowo wskazał, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone na podstawie obowiązujących przepisów i w granicach prawa. Organy podjęły kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny, natomiast uzasadnienie decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a. Podniósł, że ewidencja ludności nie rozstrzyga spraw życiowych, bytowych i majątkowych. Rozwiązywanie sporów rodzinnych lub związanych z podziałem majątku nie należy do kompetencji organów administracji. Roszczenia każda osoba może zaspokoić w odpowiednim postępowaniu przed sądem powszechnym. Z kolei kwestia wymeldowania osoby decyzją administracyjną jest aktem o charakterze wyjątkowym i może mieć zastosowanie wówczas, gdy osoba faktycznie trwale i dobrowolnie opuści bez wymeldowania dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Ewidencja ludności winna odzwierciedlać miejsca pobytu osób, a nie utrzymywać tzw. fikcję meldunkową. Każda osoba wymeldowana decyzją lub sama dokonująca wymeldowania się, ma nieograniczoną możliwość dokonania ponownego zameldowania na pobyt stały lub czasowy z chwilą zamieszkania pod nowym adresem.

Postanowieniem z dnia 11 października 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 20 grudnia 2010 r. T. M. wskazał, że jego była żona na rozprawie rozwodowej oświadczyła, że wyprowadzi się z mieszkania wraz z dziećmi, co też uczyniła. Podniósł, że utrzymuje kontakty z dziećmi, które na mocy wyroku rozwodowego przebywają u niego w I i III sobotę miesiąca. Dzieci zabiera do siebie i następnie odwozi do ich matki do B. Zapewnia im bezpieczeństwo, żywność i w ramach możliwości odzież. Wskazał, iż sytuacja jego jest trudna, gdyż zarabia 1600 zł na rękę, z czego 950 zł przeznacza na alimenty, pozostałą część pieniędzy przeznacza na żywność i opłaty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w razie naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku takich uchybień, na mocy art. 151 P.p.s.a, skarga podlega oddaleniu.

Przeprowadzona w niniejszej sprawie, z uwzględnieniem powyższych zasad, kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja jak i decyzja pierwszoinstancyjna odpowiadają przepisom prawa.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Wskazany akt prawny przewiduje ewidencjonowanie przez właściwe organy miejsca pobytu osób, nakładając na nie obowiązek meldunkowy. Obowiązek ten polega, zgodnie z art. 4 tej ustawy, m.in. na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego, jak i na wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Regulacja ta wyraża funkcję, jaką spełnia ewidencja ludności, będąca instytucją służącą do odzwierciedlenia stanu faktycznego i jednocześnie jest źródłem informacji o rzeczywistym miejscu pobytu konkretnej osoby, jak również charakteru tego pobytu. O zameldowaniu przesądza, zatem stan faktyczny, polegający na rzeczywistym zamieszkiwaniu danej osoby pod określonym adresem.

W pierwszej kolejności wskazać jednak trzeba, iż materialną podstawę prawną w niniejszej sprawie stanowi ustawa o ewidencji ludności. Zgodnie z art. 6 ust. 1 powołanej ustawy, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Stosownie do tego, uznanie pobytu za stały uzależnione jest od łącznego spełnienia określonych przez ustawodawcę przesłanek tj.: faktycznego przebywania pod określonym adresem oraz jednoczesnego zamiaru stałego pobytu w tym miejscu połączonego z wolą koncentracji w nim swoich spraw życiowych. Sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości pod oznaczonym adresem nie przesądza zatem o stałym jego charakterze.Musi on wystąpić łącznie z fizycznym przebywaniem w oznaczonym miejscu. Przez "zamiar" należy przy tym rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale również wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych możliwych do stwierdzenia okoliczności. Bez znaczenia przy tym w świetle art. 6 ust. 1 ustawy pozostaje fakt, iż przebywanie w oznaczonym miejscu przerywane jest okresami czasowej nieobecności, skoro dana osoba wyraża zamiar stałego w nim przebywania.

Zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie jest aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby, charakteru tego pobytu, bądź jego ustania w dotychczasowym miejscu, służącym zbieraniu i aktualizowaniu danych o miejscu pobytu osób fizycznych, zgodnie z rzeczywistym i aktualnym stanem faktycznym. Dokonywane jest ono zazwyczaj w drodze czynności materialno – technicznej, która to nie ma cech aktu administracyjnego i nie kończy postępowania w konkretnej sprawie.

Podstawę prawną wymeldowania osoby z pobytu stałego bez jej wyraźnego oświadczenia woli o dokonaniu wymeldowania stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, w myśl którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Stosownie do powołanej regulacji jedyną przesłanką wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie przez nią miejsca, w którym była zameldowana na pobyt stały. Przesłanka ta zostaje spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Przejściowa nieobecność w miejscu stałego zameldowania, nie może bowiem prowadzić do automatycznego stwierdzenia, iż doszło do opuszczenia miejsca pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Uwzględniając zarówno elementy przedmiotowe, jak i podmiotowe określonej w art. 6 ustawy definicji "pobytu stałego", przyjąć należy, iż stanowiące hipotezę przepisu art. 15 ust. 2 ustawy "opuszczenie miejsca pobytu stałego" nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w miejscu innym, niż miejsce pobytu stałego. Dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie ma natomiast to, czy okoliczności faktyczne potwierdzają wolę osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności ( por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, System Informacji Prawnej LEX nr 50123; wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 września 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 600/05, System Informacji Prawnej LEX nr 192912; wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, System Informacji Prawnej LEX nr 50123; wyrok NSA z dnia 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88, ONSA 1989/2/72).

W rezultacie opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania określona w art. 15 ust. 2 ustawy, winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie odpowiedniego w tym zakresie oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby.

Stosownie do powyższego, postępowanie w sprawie dokonania wymeldowania, w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy, wymaga zatem ustalenia, czy osoba powzięła zamiar fizycznego opuszczenia swojego dotychczasowego miejsca pobytu stałego i czy ten zamiar zrealizowała. Ocena stanu faktycznego winna tym samym dotyczyć, tak kwestii faktycznego opuszczenia lokalu, jak i woli zameldowanego odnoszącej się do przebywania w miejscu zameldowania na pobyt stały. Zarówno element przedmiotowy, czyli fizyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego, jak i element podmiotowy, tj. zamiar innego zlokalizowania centrum życiowego przez osobę, jest natomiast możliwy do ustalenia w drodze wyjaśnienia różnorodnych okoliczności faktycznych. W szczególności chodzi o fizyczne przebywanie w określonym miejscu, cel przebywania w tym miejscu, cel i przyczynę opuszczenia miejsca pobytu stałego.

Ustalenie istotnych z punktu widzenia art. 15 ust. 2 ustawy materialnych przesłanek wymeldowania następuje w postępowaniu administracyjnym, w którym organ przeprowadza postępowanie wyjaśniające na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Stosownie do tego, oceniając prawidłowość postępowania administracyjnego przeprowadzonego w niniejszej sprawie stwierdzić w tym miejscu trzeba, iż przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie naruszono przepisów proceduralnych.

W szczególności warto wskazać, iż organ pierwszej instancji prowadził postępowanie o wymeldowanie E. M. z miejsca stałego zameldowania, wszczęte na wniosek T. M. byłego męża skarżącej, złożony w dniu 2 listopada 2009 r. W toku postępowania zgromadzono obszerny materiał dowodowy a przeprowadzona w postępowaniu wyjaśniającym kontrola meldunkowa, jak i oględziny mieszkania potwierdziły, że skarżąca nie przebywa w spornym lokalu od początku 2008r., co potwierdza też brak w mieszkaniu jej rzeczy osobistych. Okoliczność tą potwierdziła w zeznaniach świadek W. J. oraz pismo Komisariatu Policji w L. z dnia 4 stycznia 2010 r., z którego wynika, że skarżąca od ponad roku nie przebywa pod adresem [...] nr [...]. Fakt opuszczenia lokalu mieszkalnego nie był przy tym kwestionowany przez stronę skarżącą, która wręcz potwierdziła w protokole z dnia 6 stycznia 2010 r., że opuściła miejsce pobytu stałego Oznacza to podstawę do przyjęcia przez organ istnienia przesłanki warunkującej wymeldowanie. Co do zarzutów podniesionych w odwołaniu, że z przedmiotowego lokalu skarżąca nie wyprowadziła się dobrowolnie, lecz została do tego zmuszona zachowaniem byłego męża, którego wyrokiem zaocznym z dnia [...] Sąd Okręgowy w Opolu uznał za wyłącznie winnego rozpadu małżeństwa, Wojewoda rozpoznając sprawę ocenił treść wyroku rozwodowego oraz oświadczeń złożonych przez E. M. w piśmie z dnia 28 kwietnia 2010 r. Organ odwoławczy przyznał, że z treści wyroku rozwodowego wynikało, iż istotnie związek małżeński stron został rozwiązany z winy pozwanego, a wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi Sąd powierzył E. M. Z orzeczenia rozwodowego nie wynikało jednak, że T. M. znęcał się nad skarżącą psychicznie bądź fizycznie. Skarżąca wezwana przez organ odwoławczy do wskazania, czy w sądzie toczyła się sprawa o znęcanie sią nad nią przez byłego męża, czy były prowadzone interwencje funkcjonariuszy policji oraz czy zgłaszała się do ośrodka pomocy ofiarom przemocy w rodzinie, nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających powyższe okoliczności. Natomiast w piśmie z dnia 28 kwietnia 2010 r. wskazała jednoznacznie, że nie wystąpiła do sądu z powództwem o eksmisję byłego męża. Dlatego zdaniem Sądu, organ odwoławczy mógł ustalić, że E. M. wyprowadziła się dobrowolnie z miejsca pobytu stałego na początku 2008 r., po wydaniu wyroku rozwodowego. Po tej dacie w przedmiotowym lokalu nie koncentrowała już swoich spraw osobistych, życiowych i bytowych. Wbrew twierdzeniom skarżącej, że przedmiotowego lokalu nie opuściła dobrowolnie, po wydaniu wyroku rozwodowego nie interweniowała na policji o dopuszczenie do posiadania lokalu i umożliwienie jej korzystania z lokalu, nie wystąpiła też do sądu z powództwem o ochronę naruszonego posiadania, albo o eksmisję T. M. z przedmiotowego lokalu. Z nie budzących wątpliwości ustaleń organów obu instancji wynikało, że T. M. nie został również prawomocnie skazany za znęcanie się nad byłą żoną i nie wprowadzono także procedury Niebieskiej Karty a skarżąca nie zgłaszała się do żadnego ośrodka pomocy ofiarom w rodzinie. Wobec braku uzasadnienia wyroku rozwodowego, organy nie mogły w toku postępowania administracyjnego ustalić okoliczności stanowiących podstawę orzeczenia rozwodu przez Sąd Okręgowy w Opolu z winy T. M.

Jak wyżej podniesiono, postępowanie administracyjne nie ujawniło, aby skarżąca podejmowała skuteczne środki prawne umożliwiające jej powrót do mieszkania. Za działania takie nie może być uznane samo złożenie zawiadomienia do prokuratury. Skuteczne skorzystanie przez stronę z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do mieszkania nie oznacza, tylko formalnego zawiadomienia (zgłoszenia prośby) przez stronę o stosowną ochronę prawną, jeśli za tym nie szły kroki prawne i działania prokuratury. W sprawie brak dowodu, że prokuratura lub inne właściwe organy uznały za bezprawne działanie dysponenta lokalu, polegające na usunięciu z niego osoby zameldowanej. Przedstawione przez skarżącą postępowanie jej byłego męża (awantury), które w jej ocenie utrudniało dostęp do mieszkania, nie zostało w żaden sposób udowodnione. Okoliczności takiej w żaden sposób nie potwierdzają dowody zgromadzone przez organy w toku postępowania wyjaśniającego, jak również skarżąca nie wskazała w tym zakresie jakichkolwiek dalszych dowodów.

Należy też podkreślić, że za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy także uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana pomimo opuszczenia go wbrew swojej woli nie podjęła skutecznych środków prawnych umożliwiających powrót do mieszkania. Tym samym brak skorzystania z tych środków, bądź ewentualnie oddalenie powództwa przez sąd powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymywania fikcji meldunkowej. W takiej sytuacji sama wola skarżącej dalszego zamieszkiwania w lokalu nie jest wystarczająca do uznania, że nie doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu.

W ocenie Sądu, słusznie zatem przyjęto w zaskarżonej decyzji, że wobec strony spełniona została przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy, w postaci opuszczenia miejsca pobytu stałego. Zamiar taki strona powzięła i go zrealizowała. Dowodzą tego wskazane wyżej okoliczności faktycznego opuszczenia mieszkania oraz niepodjęcie przez nią skutecznych środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, co wpłynęło na przyjęcie "dobrowolności" jego opuszczenia.

W konsekwencji uznając zarzuty skargi za bezzasadne, Sąd na mocy art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.