Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 411/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2012-09-03 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 1 i 2,  art. 258 par. 2 pkt 7.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 3 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. L. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi M. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: zaliczenia nadpłaty z tytułu rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 29 czerwca 2012 r. skarżący M. L. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Uzyskuje dochody z tytułu umowy o pracę w wysokości 850 zł (po potrąceniu egzekucyjnym). Nie posiada majątku. Wyjaśnił, iż pokrywa koszty zamieszkiwania w mieszaniu przydzielonym siostrze z zasobów Gminy w kwocie 150 zł czynsz, 200 zł gaz i prąd- w sumie 450 zł. Pozostałą kwotę 400 zł przeznacza na zakup artykułów żywnościowych – 350 zł, oraz leków i ubrań – 50 zł. Podkreślił, iż Naczelnicy US "[...]" i "[...]" w roku 2011 umorzyli mu zobowiązania podatkowe, podobnie ZUS umorzył mu zaległe składki i odstąpił od żądań zwrotu świadczeń zdrowotnych. Nadto oświadczył, że z prowadzonych wobec niego licznych postępowań egzekucyjnych w latach 2001 – 2012 wiele z nich umorzono z powodu ich nieskuteczności. Dodał również, że jest wpisany do "KRS ewidencja dłużników niewypłacalnych".

Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, referendarz sądowy może zażądać od strony złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

W niniejszej sprawie z możliwości tej skorzystano i wystosowano do strony wezwanie z dnia 8 sierpnia 2012 r. W wezwaniu tym zwrócono się w terminie siedmiu dni o przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych takich jak:

- wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia w zakresie szczegółowego zestawienia stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem własnym skarżącego (np. rachunki za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, TV, Internet, ogrzewanie domu, wywóz odpadów, koszty wyżywienia, ubrania, środków czystości, koszty eksploatacji samochodu, koszty leczenia, rat pożyczek, kredytów, ubezpieczeń, itp.). Przedłożenia odpisów dokumentów potwierdzających poniesienie ww. wydatków za okres od 01.2012 r. do 07.2012 r., w postaci czy to opłaconych rachunków (z zaznaczeniem w jakiej wysokości opłacił je skarżący) czy też potwierdzeń przekazania środków na ten cel wystawionych przez siostrę skarżącego, w związku z oświadczeniem złożonym na formularzu wniosku PPF w rubryce 8 "Stan majątkowy osób pozostających ze mną we wspólnym gospodarstwie domowym",

- przedłożenie zaświadczenia o wysokości otrzymywanego wynagrodzenia ze stosunku pracy za okres od 01.2012 r. do 07.2012 r.,

- przedłożenie zaświadczenia o wysokości dokonywanych potrąceń z wynagrodzenia za pracę, w związku z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi za okres od 04.2012 r. do 08.2012 r. ,

- wyciągów i wykazów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych przez wnioskodawcę, z okresu ostatnich siedmiu miesięcy (styczeń- lipiec 2012r.),

- innych oświadczeń i dokumentów istotnych zdaniem wnioskodawcy, określających jego sytuację majątkową i życiową .

Podkreślić należy, że w wezwaniu tym pouczono skarżącego, że niezastosowanie się do wezwania może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy (art. 246 § 1 p.p.s.a.)

W odpowiedzi na wezwanie skarżący M. L. oświadczył, że nie ponosi opłat za energię, gaz, wodę, Internet, ogrzewanie, czynsz i inne temu podobne. Od maja 2012 r. płaci siostrze B. G. zryczałtowaną opłatę w wysokości od 200 zł do 300 zł miesięcznie, w zależności od wysokości bieżących rachunków i opłat z tytułu kosztów związanych z jego zamieszkaniem. Do tego czasu nie ponosił tego typu wydatków z powodu braku zatrudnienia. Nadto oświadczył, że na zakup środków czystości wydatkuje miesięcznie ok. 100 zł, na zakup odzieży i obuwia wydatkuje 50 zł miesięcznie, na leczenie 100 zł (głównie na środki przeciwbólowe i leki przeciwalergiczne). Pozostałą kwotę wydatkuje na wyżywienie.

Wyjaśnił, że nie posiada kredytów, pożyczek i ubezpieczeń z powodu braku zdolności kredytowej. Nie gromadzi także paragonów, więc nie posiada dowodów na poniesione wydatki.

Stwierdził, że w okresie "01-03" uzyskiwał dochód z zasiłku szkoleniowego z PUP w kwocie łącznej 913,70 zł, z którego 400 zł przeznaczył na dopłatę do szkolenia. W miesiącu kwietniu 2012 r. uzyskał pomoc z MOPS w wysokości ok. 230 zł oraz pierwsze wynagrodzenie za pracę w kwocie ok. 800 zł. Nadto w miesiącu maju 2012 r. uzyskał dochód w kwocie ok. 1600 zł – przed zajęciem komorniczym, w miesiącu czerwcu 2012 r. uzyskał dochód w kwocie 839,86 zł, zaś za miesiąc lipiec 2012 r. uzyskał dochód w wysokości 799,27 zł.

Oświadczył, że figuruje w Krajowym Rejestrze Dłużników Niewypłacalnych.

Do wyjaśnień załączył: oświadczenie B. G. o wysokości przekazywanej przez M. L. opłaty, pismo Komornika Sądowego z dnia 20.07.2012 r. o wysokości wyegzekwowanych kwot od dnia 06.07.2012 r., dwa potwierdzenia przelania środków pieniężnych z tytułu wynagrodzenia za pracę za czerwiec 2012 r. i lipiec 2012 r., decyzję z dnia 24.01.2012 r. o przyznaniu prawa do stypendium w okresie odbywania szkolenia, skierowanie na szkolenie Nr "[...]" i fakturę VAT z tytułu opłaty za szkolenie z dnia 29.02.2012 r.

Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2012 r. poz. 270) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Z powyższej regulacji wynika, iż chcąc ubiegać się o prawo pomocy, strona musi wykazać, że rzeczywiście nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bądź pełnych kosztów postępowania - w tym drugim przypadku bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. Nie wystarczy przy tym wykazanie, iż poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną strony. Strona wykazać powinna, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel.

Oceniając oświadczenie skarżącego, w kwestii jego aktualnej sytuacji materialnej i życiowej należy zauważyć, że wbrew wezwaniu skarżący nie przedstawił wszystkich żądanych dokumentów w celu uprawdopodobnienia składanych oświadczeń. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że otrzymuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości 839,86 zł netto za miesiąc czerwiec 2012 r. i 799, 27 zł netto za lipiec 2012 r. Przy czym skarżący nie przedstawił zaświadczenia z zakładu pracy o wysokości otrzymanego wynagrodzenia, jak i nie przedstawił wyciągów z rachunków bankowych mogących potwierdzić, że jest to całkowite wynagrodzenie ze stosunku pracy. Na podstawie tych bowiem dokumentów, rozpoznający wniosek miałby pewność, że skarżący nie uzyskuje innych dodatkowych dochodów w postaci czy to premii, czy też innych dodatków. Podkreślić przy tym należy, że wyciągi z rachunku bankowego stanowią istotny dowód, w oparciu, o który rozpoznający wniosek może zweryfikować oświadczenie wnioskodawcy co do wysokości faktycznie uzyskiwanych dochodów, ale też co do posiadanych środków pieniężnych jak i ponoszonych wydatków. Skarżący nie przedstawiając tak istotnego dokumentu pomimo, że został do tego wezwany spowodował, że niemożliwe stało się zweryfikowanie składanych przez stronę oświadczeń zarówno co do wysokości uzyskiwanych dochodów jak i posiadanych środków pieniężnych. Podkreślić należy, że z przedstawionych dokumentów wynika jedynie, że na rachunek bankowy M. L. w dniu 05.07.2012 r. wpłynęła kwota 839,86 zł, oraz w dniu 06.08.2012 r. kwota 799,27 zł, z tytułu wynagrodzenia za pracę za czerwiec i lipiec 2012 r. Natomiast z tytułu prowadzonego postępowania egzekucyjnego od dnia 06.07.2012 r. wyegzekwowano kwotę 850 zł ( na dzień 20.07.2012 r.) natomiast kwota 665,67 zł została przekazana do depozytu Sądu Rejonowego. Natomiast niewątpliwie potwierdzają one, że skarżący posiada konto bankowe.

Oceniając zaś oświadczenie skarżącego w zakresie ponoszonych miesięcznych wydatków należy stwierdzić, że zarówno w złożonym oświadczeniu na formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i w odpowiedzi na wezwanie o dostarczenie dodatkowych materiałów, przedstawiona przez skarżącego suma ponoszonych wydatków równoważy się z kwotą uzyskiwanych dochodów. Przy czym należy zauważyć, że oświadczenia te różnią się znacząco kwotami ponoszonymi na poszczególne wydatki. I tak w formularzu wniosku skarżący oświadczył, że ponosi wydatki z tytułu zamieszkiwania w mieszkaniu siostry w wysokości – 150 zł czynsz , prąd i gaz – 200 zł tj. łącznie 450 zł. Natomiast w odpowiedzi na wezwanie stwierdził, iż z tego tytułu ponosi stałą opłatę w wysokości od 200 do 300 zł miesięcznie w zależności od wysokości bieżących rachunków. A zatem kwota ta jest znacząco niższa do wykazanej w formularzu. Podobnie kwestia ma się z innymi wykazywanymi obciążeniami przez skarżącego. W odniesieniu do wydatków na żywność w formularzu wniosku wskazał, iż z tego tytułu ponosi koszty w wysokości 350 zł, natomiast w kolejnym oświadczeniu stwierdził, że na tego typu wydatek przeznacza kwotę, która mu pozostanie po zakupie środków czystości – 100 zł, ubrań, obuwia – 50 zł, kosztów leczenia 100 zł. Przy czym w formularzu PPF stwierdził, że na leki i ubranie wydatkuje 50 zł. Podkreślić przy tym należy, że pomimo wezwania skarżący nie przedłożył żadnych dowodów na potwierdzenie wysokości ponoszonych wydatków. Nie przedstawił też dokumentów potwierdzających konieczność leczenia i zakupu środków przeciwbólowych i leków przeciwalergicznych. W ocenie referendarza sądowego, przedstawione rozbieżności w składanych kolejnych wyjaśnieniach skarżącego rodzą uzasadnione podejrzenie, że celem skarżącego nie jest wykazanie realnie ponoszonych kosztów utrzymania, a jedynie wykazanie tylko, że uzyskiwane dochody w całości wydatkowane są na bieżące utrzymanie.

Tym samym referendarz sądowy uznał, że oświadczenie wnioskodawcy budzi wątpliwości co do wysokości uzyskiwanych dochodów jak i co do wysokości ponoszonych kosztów. Mając na uwadze powyższe stwierdził, że skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym jak i w zakresie częściowym.

W związku z tym na podstawie art.246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.