Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 93/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 8 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak Protokolant Anna Rudzińska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 października 2009 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą, II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]nr [...]Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. , działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. nr 122, poz. 851, nr 104, poz. 708, nr 143, poz. 1032, nr 170, poz. 1217, nr 171, poz. 1225, nr 220, poz. 1600, z 2007 r. nr 176, poz. 1238) oraz § 8 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115), jak również art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania J. P. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...]nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym (poz. 15), utrzymał kwestionowaną decyzję w mocy.

Uzasadniając swe stanowisko, na wstępie, organ orzekający szczegółowo opisał dotychczasowy przebieg zatrudnienia odwołującego się.

Dalej podał, że z karty oceny narażenia zawodowego oraz informacji nadesłanej przez pracodawcę, tj. A. M. we W. wynika, iż odwołujący się podczas pracy zawodowej nie korzystał z urlopów dla poratowania zdrowia. Przez cały okres pracy w Katedrze i Klinice Chorób Wewnętrznych i Alergologii narażony był na duży wysiłek głosowy. Nadto, strona prowadziła liczne wykłady i ćwiczenia ze studentami w ilości 210 godzin - pensum roczne. Wykłady i ćwiczenia ze studentami prowadzone były w dużych salach wykładowych, przy udziale dużych grup studentów, z pełną emisją głosu. Odwołujący się prowadził również koła naukowe i obozy naukowe, konsultacje dla studentów oraz brał udział w zjazdach i sympozjach. Dodatkowo w ramach stanowiska J. P. wykonywał - jak podaje pracodawca - inne prace przekraczające w sumie 230 godzin w ciągu roku.

W lipcu 2006 r. J. P. został skierowany przez lekarza profilaktyka do D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. z podejrzeniem choroby zawodowej narządu głosu.

Dnia [...]. D.W. O. M.P. we W. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu (poz. 15 wykazu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.). Jednostka orzecznicza l stopnia diagnostycznego badała odwołującego się w dniu [...]i uzasadniła swoje stanowisko następująco: "w wywiadzie pacjent podawał, że pierwsze dolegliwości ze strony narządu głosu pojawiły się ponad 10 lat temu i polegały na konieczności odchrząkiwania, zmatowieniu głosu, pojawieniu się suchego kaszlu, schrypieniu głosu oraz uczuciu swędzenia w okolicy krtani. U pacjenta prowadzono leczenie sanatoryjne oraz ambulatoryjne w Klinice Otolaryngologii we W. z powodu przewlekłego zapalenia krtani. Ponadto pacjent podaje w wywiadzie występowanie okresowo bólów w zakresie kręgosłupa lędźwiowego nasilających się podczas ruchów schylania oraz bólów w okolicy kręgosłupa szyjnego, ale o słabszym nasileniu. Okresowo występują również pobolewania w okolicy serca. Pacjent cierpi na zaburzenia rytmu serca. Przyjmuje leki: Acard, Metocard. Badanie ogólnolekarskie zostało uzupełnione o trzykrotne badanie laryngologiczno-foniatryczne ([...].,[...]. i [...]W wykonanych badaniach videostroboskopowych krtani obserwowane: nagłośnia o prawidłowej konfiguracji, przedsionek - tendencja do wypadania kieszonek krtaniowych, zwłaszcza lewej. Przekrwienie śluzówki w okolicy nalewek zwłaszcza prawej i spoidła tylnego. Asymetria nalewek. Głośnia - fałdy głosowe gładkie, blade, słabo napięte o wzmożonej amplitudzie drgań. Drgania jednakowe, jednoczasowe. Na strunie głosowej lewej w okolicy spoidła tylnego widoczna gładka zmiana przerostowa - w części międzynalewkowej szpary głośni. Zwarcie szpary głośni w czasie fonacji pełne. Głos matowy, słaby, podwyższony. Ustalono rozpoznanie:

- zaburzenia czynnościowe głosu pod postacią dysfonii hypokinetycznej;

- zmiana przerostowa w okolicy spoidła tylnego po stronie lewej;

- przewlekły podsychający nieżyt nosa;

- przewlekły zanikowy nieżyt gardła;

- przewlekle zapalenie migdałków podniebiennych.

W ramach badania konsultacyjnego badany w Instytucie Medycyny Pracy w Ł., gdzie przeprowadzona ocena wydolności głosowej krtani metodą videostroboskopową wykazała, że fałdy głosowe są symetryczne przy fonacji i oddychaniu, gładkie, słabo napięte. Brak pełnego zwarcia fonacyjnego, okresowo na całej długości części międzybłoniastej. Drgania fałdów głosowych niejednakowe, niejednoczesne, regularne, amplituda drgań zwiększona. Przesunięcie brzeżne obustronnie obecne. Poziom fałdów głosowych równy. Występuje tendencja do fonacji rzekomej. W konsultacji z Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nr KP [...] wraz z korektą z dnia [...] ustalono rozpoznanie:

- przewlekłe proste zapalenie krtani;

- niedomykalność głośni w części międzybłoniastej spowodowana miopatią mięśni głosowych z dysfonią;

- przerost fałdów głosowych rzekomych;

- tendencja do wspomagania fonacji fałdami rzekomymi;

- zmiana przerostowa w okolicy spoidła tylnego po stronie lewej.

Jednocześnie stwierdzono, że na podstawie przeprowadzonego badania nie można wykluczyć wpływu nierównomiernego wysiłku głosowego na powstanie zgłaszanych zaburzeń głosu mających odzwierciedlenie w obrazie pracy fałdów głosowych. (...)"

Zatem jak wskazano, w przypadku odwołującego się, nie zostały spełnione stosowne kryteria, określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. "(...) Zmiany rozpoznawane u pacjenta zarówno w IMP w Ł. , jak i w tutejszym Ośrodku nie figurują w wykazie chorób zawodowych. W IMP w Ł. ustalono, że niedomykalność głośni w części międzybłoniastej jest spowodowana miopatią mięśni głosowych z dysfonią. Czynnikiem etiologicznym miopatii mięśni głosowych według dostępnej wiedzy medycznej nie jest nadmierny wysiłek głosowy, co wyklucza podłoże zawodowe stwierdzanych zmian. Ponadto opisywane zaburzenia głosu nie mają charakteru utrwalonego. W konsultacji z IMO w Ł. Nr KP [...] opisano w badaniu videostroboskopowym krtani cyt. fałdy głosowe symetryczne przy fonacji i oddychaniu, gładkie, słabo napięte: brak pełnego zwarcia fonacyjnego, okresowo na całej długości części międzybłoniastej. W trzykrotnych badaniach videostroboskopowych przeprowadzonych w tutejszym Ośrodku ([...][...].,[...]obserwowano zwarcie głośni w trakcie fonacji pełne. W oparciu o całość przedłożonej dokumentacji medycznej przez pacjenta, badanie przeprowadzone w tutejszym Ośrodku oraz w IMP w Ł. oraz biorąc pod uwagę dane o narażeniu zawodowym brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym."

W trybie odwoławczym J. P. został skierowany na badania do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., który dnia [...]. wydał orzeczenie lekarskie nr [...]o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym (poz. 15), szczegółowo uzasadniając zajęte stanowisko.

Na podstawie wyżej wskazanych orzeczeń lekarskich i po przeprowadzeniu oceny narażenia zawodowego w środowisku pracy, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. dnia [...]. wydał decyzję nr [...] znak [...]o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu głosu wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., od której J. P. odwołał się.

Uwzględniając odwołanie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. skierował pismo do jednostek orzeczniczych, które badały stronę, o ustosunkowanie się do załączonego badania foniatrycznego i wydanie opinii uzupełniającej.

W odpowiedzi D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. poinformował, że podtrzymuje stanowisko zawarte w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] . o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu (poz. 15) u J. P.

Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. podał, iż po ponownej analizie dokumentacji lekarskiej (w tym dostarczonych konsultacji foniatrycznych pani prof. Z.-K. z dnia [...] . i [...].) również nie znaleziono podstaw do zmiany orzeczenia wydanego dnia [...]

Z kolei, Instytut Medycyny Pracy w Ł. wyjaśnił, że rozpoznana u odwołującego się miopatia mięśni głosowych (powodująca niedomykalność głośni w części międzybłoniastej z towarzyszącą dysfonią) nie figuruje w aktualnie obowiązującym wykazie chorób zawodowych zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Wprawdzie nie można wykluczyć wpływu nierównomiernego wysiłku głosowego na powstanie zgłaszanych zaburzeń głosu, ale obraz fałdów głosowych nie jest charakterystyczny dla wysiłków głosowych i nie można na podstawie badania przeprowadzonego w tutejszym Instytucie rozpoznać typowego dla nadmiernego wysiłku głosowego - niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe (zgodnie z zapisem w wykazie chorób zawodowych).

W międzyczasie J. P. zakwestionował badania wykonane w D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. przez specjalistę otolaryngologa i foniatrę, ponieważ osoba ta jest również biegłą w zakresie swojej specjalności w Sądzie Okręgowym we W. , pracuje z odwołującym się, który ma uzasadnione wątpliwości co do bezstronności wykonanych badań zgodnie z k.p.a. Powyższe pismo zostało skierowane do D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. celem wyjaśnienia powyższej kwestii i wydania ewentualnego uzupełniającego orzeczenia.

W odpowiedzi D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. oświadczył, że podtrzymuje swoje stanowisko w sprawie braku rozpoznania choroby zawodowej, a zarzuty strony uznał za bezpodstawne i niemające wpływu na treść wydanego orzeczenia.

Reasumując, w świetle powyższych faktów i przytoczonych opinii lekarskich nie ustalono nadal co u odwołującego się doprowadziło do rozpoznanych tak licznych zmian w obrębie narządu głosu. Wobec tego Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. nie mógł oprzeć na nich swojego rozstrzygnięcia i zwrócił się w tym zakresie do Konsultanta Krajowego w dziedzinie medycyny pracy z prośbą o wyrażenie opinii w niniejszej sprawie, ze szczególnym uwzględnieniem wyników badań foniatrycznych z dnia [...] i z dnia [...]

W odpowiedzi Konsultant Krajowy w dziedzinie medycyny pracy podał, że "do zadań jednostek właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych nie należy ustalanie innych niż zawodowe przyczyn występujących u badanej osoby (pracownika lub byłego pracownika), a jedynie ustalenie czy rozpoznana choroba znajduje się w wykazie chorób zawodowych i czy na podstawie oceny warunków pracy bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem przyjąć jej zawodową etiologię. (...)". Konsultant uznał, "iż stwierdzone u J. P. zmiany chorobowe w obrębie krtani nie są wymienione w obowiązującym wykazie chorób zawodowych, co stanowi wystarczający powód do orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Analiza badań wykonanych metodą videostroboskopową wskazuje na zgodność wyników uzyskanych w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. i w Klinice Otolaryngologii we W. dnia [...]. i [...] W obu badaniach stwierdzono niedomykalność głośni w części międzybłoniastej. Tego rodzaju zmian nie obserwowano natomiast w trakcie trzykrotnych badań wykonanych w DWOMP we W. i obserwacji w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Jak wynika z opinii specjalistów w dziedzinie foniatrii zmienność obrazu krtani w poszczególnych badaniach jest charakterystyczna dla zaburzeń czynnościowych i okresowo stwierdzany brak zwarcia fonacyjnego nie jest równoważny ze zmianami wymienionymi w poz. 15.3 wykazu chorób zawodowych, tj. niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Ponadto niedomykalność głośni w części międzybłoniastej jest miopatią mięśni głosowych, której nadmierny wysiłek głosowy nie jest czynnikiem etiologicznym, co wyklucza przyjęcie zawodowego podłoża stwierdzonych zmian.

Biorąc pod uwagę powyższe podtrzymał opinię wydaną przez jednostki orzekające dotychczas w sprawie. (...)".

Jak dalej podał Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., do stwierdzenia choroby zawodowej przez Państwowego Inspektora Sanitarnego muszą być spełnione jednocześnie, jak to wynika z § 2 ust. 1 i § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, dwa warunki:

1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,

2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy.

W przypadku strony, mimo potwierdzonego narażenia zawodowego na nadmierny wysiłek w środowisku pracy, upoważnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych jednostki medyczne l i II stopnia nie rozpoznały choroby zawodowej narządu głosu (poz. 15). Brak rozpoznania klinicznego, w myśl powołanego wyżej rozporządzenia, nie pozwala stwierdzić u odwołującego się choroby zawodowej. Jednostki orzecznicze, na podstawie specjalistycznych badań, w tym także badań laryngologiczno-foniatrycznych, videostroboskopowych i lupenfaryngoskopowych oraz analizie dokumentacji medycznej, dokonanej również przez Konsultanta Krajowego w dziedzinie medycyny pracy ze szczególnym uwzględnieniem badań foniatrycznych z dnia [...]. i z dnia [...]r. stwierdziły, że rozpoznane zmiany w obrębie narządu głosu nie przedstawiają klinicznie typowych cech dla organicznej patologii narządu głosu wywołanej nadmiernym wysiłkiem głosowym. W obrębie narządu głosu nie uwidoczniono zmian chorobowych typowych dla skutków przeciążenia narządu głosu.

Nadto, odpowiadając na pismo odwołującego się z dnia 16 grudnia 2008 r. organ decyzyjny podkreślił, iż obserwowana u niego zmienność obrazu krtani w poszczególnych badaniach jest charakterystyczna dla zaburzeń czynnościowych i okresowo stwierdzany brak zwarcia fonacyjnego nie jest równoważny ze zmianami wymienionymi w poz. 15.3 wykazu chorób zawodowych. Występująca niedomykalność głośni w części międzybłoniastej jest miopatią mięśni głosowych, której nadmierny wysiłek głosowy nie jest czynnikiem etiologicznym, co wyklucza przyjęcie zawodowego podłoża stwierdzonych zmian.

Reasumując, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., po wnikliwej analizie zgromadzonej dokumentacji oraz w związku z brakiem rozpoznania klinicznego, które wymagane jest do stwierdzenia choroby zawodowej, w świetle powoływanego wcześniej rozporządzenia, nie znalazł podstaw prawnych ani merytorycznych do zmiany decyzji organu l instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na tę decyzję J.P. wniósł o jej uchylenie. Skarżący podniósł, iż zaskarżona decyzja posiada uchybienia natury merytorycznej (medycznej) oraz uchybienia natury formalno-prawnej, które szczegółowo uzasadnił w skardze.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swą dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem nie będąc przy tym związane - stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co obliguje do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

W sprawie niniejszej podstawowe znaczenie dla jej rozstrzygnięcia ma fakt, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115) wydane na podstawie art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r., nr 21, poz. 94 ze zm.). W odniesieniu zaś do tych przepisów Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt P 23/07 (Dz. U. z 2008 r. nr 116, poz. 740) orzekł o ich niezgodności z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż żaden z przepisów Kodeksu pracy nie zawiera jakichkolwiek wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego, oraz że takich wytycznych nie można zrekonstruować również z treści innej ustawy. Konsekwencją sformułowania takiego wniosku było uznanie przez Trybunał niezgodności art. 237 § 1 pkt 2 i 3 K.p. z art. 92 ust. 1 Konstytucji, przez to, że zawarte w nim upoważnienie do wydania rozporządzenia nie określa wytycznych dotyczących treści tego aktu. Powoduje to skutki także w stosunku do wydanego na tej podstawie rozporządzenia Rady Ministrów, które - jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej - jest również niezgodne z Konstytucją. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepisy te tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, które nastąpiło w dniu 2 lipca 2008 r. Uzasadniając odroczenie utraty mocy obowiązującej niezgodnych z Konstytucją przepisów Trybunał wskazał, że "zakwestionowane w niniejszej sprawie przepisy są niezbędnym elementem porządku prawnego i służą realizacji istotnych uprawnień pracowniczych. Aby pozostawić ustawodawcy czas na przygotowanie koniecznych zmian legislacyjnych, a jednocześnie zapobiec powstaniu luki w prawie, uniemożliwiającej wydawanie decyzji w sprawach stwierdzania chorób zawodowych, Trybunał postanowił odroczyć utratę mocy obowiązującej zaskarżonych przepisów. Wyznaczony przez Trybunał termin odroczenia powinien być wystarczający dla wprowadzenia w życie regulacji zgodnej z Konstytucją".

Ponieważ w orzeczeniu odraczającym utratę mocy obowiązującej kwestionowanego aktu normatywnego Trybunał Konstytucyjny nie wskazał jednoznacznie, czy w okresie odroczenia akt zdyskwalifikowany konstytucyjnie, lecz niederogowany może, czy też nie powinien być stosowany, zatem rozstrzygnięcie tej kwestii pozostaje w sferze decyzji sądów. To one "powinny kierować się dążeniem do zagwarantowania maksymalnego przestrzegania Konstytucji i z tą myślą ważyć okoliczności sprawy, w jakiej mają orzekać" (por. K. Gonera, E. Łętowska, Odroczenie utraty mocy niekonstytucyjnej normy i wznowienie postępowania po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, PiP 2008, Nr 6, s. 5-6; por. także wyrok SN z dnia 7 grudnia 2007 r., III CZP 125/07).

Jeżeli już z chwilą ogłoszenia wyroku, poprzedzającą moment derogacji niekonstytucyjnych przepisów na skutek promulgacji wyroku, następuje uchylenie domniemania konstytucyjności ocenianego unormowania, to organy stosujące przepisy uznane za niekonstytucyjne powinny mieć na uwadze fakt, że chodzi o regulacje pozbawione domniemania konstytucyjności. W takiej sytuacji sądy rozpoznające konkretną sprawę nie są pozbawione możliwości oceny skutków wyroku TK stwierdzającego niekonstytucyjność przepisów mających w niej zastosowanie, w zależności od tego, jakich przepisów (materialnoprawnych, procesowych, ustrojowych, międzyczasowych, derogacyjnych, zmienianych, zmieniających itd.) dotyczy orzeczenie TK, i przy uwzględnieniu godnego efektywnej ochrony, celu w rozpoznawanej sprawie.

Z powołanego wyroku TK wynika, że niekonstytucyjność badanych przepisów nie sprowadzała się jedynie do wadliwej konstrukcji upoważnienia ustawowego do wydania aktu wykonawczego. Polegała ona także na bezpodstawnej ingerencji rozporządzenia Rady Ministrów w sferę konstytucyjnie chronionych praw i wolności człowieka i obywatela, zastrzeżoną do wyłącznej materii ustawowej bez możliwości przekazywania do regulacji w drodze rozporządzenia. Jeżeli więc wskutek wadliwego prawodawstwa doszło do naruszenia norm kompetencyjnych, a w konsekwencji do uchybień w zakresie prawa materialnego, przeto sprzeczne ze standardami Konstytucji RP byłoby rozstrzyganie w sprawach chorób zawodowych na podstawie niekonstytucyjnych unormowań. Wartością nadrzędną, godną konstytucyjnej ochrony nawet w okresie odroczenia utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego aktu normatywnego, jest właśnie prawo pracownika do rozpoznania i załatwienia sprawy choroby zawodowej na podstawie legalnej procedury i niesprzecznych z Konstytucją norm prawa materialnego.

W niniejszej sprawie nie może więc mieć zastosowania zasada tempus regit actum (do czynności prawnej stosuje się przepisy obowiązujące w czasie jej dokonania), ze względu na pozbawienie domniemania konstytucyjności tych przepisów, które stanowiły podstawę prawną zaskarżonej decyzji. A zatem należy przyjąć, że skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność przepisów będących podstawą prawną zaskarżonej decyzji, musi być uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarówno zatem w takich przypadkach, gdy na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego przepis traci moc z chwilą ogłoszenia orzeczenia TK, jak i w tych przypadkach, gdy Trybunał korzystając z możliwości przewidzianej w art. 190 ust. 3 zd. 1 Konstytucji określa inny termin utraty mocy obowiązującej przepisu, sądy administracyjne mają prawo odmówić zastosowania tych przepisów. Przepisy uznane przez Trybunał za niekonstytucyjne nie powinny więc być stosowane w przyszłości, nawet jeśli za ich stosowaniem przemawiałyby ogólne reguły prawa międzyczasowego (por. K. Gonera, E. Łętowska, Wieloaspektowość następstw stwierdzania niekonstytucyjności, PiP 2008, z. 5). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w tym względzie poglądy wyrażane w nowszym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyroki NSA: z 21 czerwca 2007 r., I OSK 1030/06; z 23 lutego 2006 r., II OSK 1403/05; z 31 stycznia 2008 r., II OSK 1599/07; z 24 lipca 2009 r., II OSK 559/09, zamieszczono w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie Sąd rozważając znaczenie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego odraczającego datę utraty mocy obowiązującej przepisów stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji, wziął pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnymi przepisami, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych tymi przepisami, powody dla których TK odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów oraz okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy stosowania niekonstytucyjnych przepisów. Mając na uwadze wszystkie wymienione okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie należy uwzględnić orzeczenie Trybunału i odmówić stosowania niekonstytucyjnych przepisów, pomimo odroczenia terminu utraty ich mocy obowiązującej. Odsyłanie bowiem w niniejszej sprawie na drogę wznowienia postępowania byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, naruszeniem prawa do szybkiego załatwienia sprawy stanowiącego podstawowy standard europejski prawa do dobrej administracji, a na drodze sądowej - prawa do szybkiego procesu.

Tak więc, Sąd w sprawie niniejszej, mając na uwadze treść art. 178 Konstytucji RP oraz art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, odmówił zastosowania niezgodnych z Konstytucją przepisów aktu rangi podustawowej - rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Mając na uwadze powyższe, Sąd uchylił decyzje organów obu instancji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.

Z uwagi na odmowny walor decyzji Sąd nie orzekał w przedmiocie jej wykonalności (art.152 p.p.s.a.).

Przy czym, podkreślić należy, że wobec odmowy zastosowania przepisów materialnych i procesowych stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji jako niezgodnych z Konstytucją, Sąd nie dokonywał merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji. Organy administracyjne prowadząc ponownie postępowanie administracyjne, powinny rozpatrzyć sprawę strony skarżącej na podstawie przepisów w sprawie chorób zawodowych obowiązujących w dacie orzekania, tj. przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 105, poz. 869).