Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 506/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6176 Komornicy i syndycy upadłości
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 12 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 861/18 w sprawie ze skargi K. T. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska asesora komorniczego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

K. T., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] lutego 2018 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia [...] sierpnia 2017 r., znak [...] w przedmiocie odwołania skarżącego ze stanowiska asesora komorniczego.

Powyższa decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm. – dalej "k.p.a.") oraz art. 32b ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1277 ze zm. – dalej "u.k.s.e.).

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wskazano, że K. T. był zatrudniony w charakterze asesora komorniczego w kancelarii Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. D. K. na podstawie umowy o pracę do dnia [...] maja 2016 r. Umowę tę rozwiązano za porozumieniem stron. Następnie zawarto z K. T. dwie umowy – zlecenia – na okres od [...] czerwca 2016 r. do [...] grudnia 2016 r. i od [...] stycznia 2017 r. do [...] maja 2017 r. Od dnia [...] marca 2017 r. K. T. został ponownie zatrudniony na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony na 1/20 wymiaru czasu pracy na stanowisku asesora komorniczego w kancelarii Komornika Sądowego D. K., co odpowiada 8 godzinom tygodniowo. Według organu nie sposób zatem uznać, że jest wymiarem czasu pracy pozwalającym na skuteczne i prawidłowe wykonywanie obowiązków asesora komorniczego. Gdyby natomiast po 23 marca 2017 r. doszło do zawarcia kolejnej umowy opiewającej na więcej niż 1/20 wymiaru casu pracy, to w powyższych okolicznościach należałoby rozpatrywać ewentualną możliwość ponownego powołania K. T. na stanowisko asesora komorniczego.

Według organu, ponieważ zatrudnienie asesora komorniczego ustało z dniem 31 maja 2016 r. wraz z rozwiązaniem umowy o pracę zaistniała przesłanka z art. 32b ust. 1 pkt u.k.s.e. do odwołania K. T. z zajmowanego stanowiska, gdyż zgodnie z tym, przepisem prezes sądu apelacyjnego odwołuje asesora komorniczego z zajmowanego stanowiska, jeżeli asesor komorniczy – zrezygnował z pełnienia obowiązków asesora komorniczego lub ustało jego zatrudnienie w kancelarii.

Minister Sprawiedliwości nie zgodził się z poglądem skarżącego, ze zawarcie w dniu następnym umowy o zlecenie stanowi kontynuację umowy o pracę, a zatem nieuprawnione jest podnoszenie zarzutów przez stronę odwołującą się, że zawarcie umowy o zlecenie stanowi o ciągłości "zatrudnienia", tak jakby umowa o pracę nie została rozwiązana.

Dalej organ wywiódł, ze zgodnie z art. 36 u.k.s.e. komornik zatrudnia na podstawie umów; o pracę, o dzieło lub zlecenia pracowników oraz inne osoby niezbędne do obsługi kancelarii, a także ochrony i pomocy w czynnościach w terenie. Natomiast podkreślić należy, iż obowiązek z art. 32 ust 6 u.k.s.e. wskazujący na konieczność zatrudnienia przez komornika w okresie 2 lat co najmniej jednego asesora komorniczego, odnosi się właśnie do zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Za takim rozumieniem pojęcia "zatrudnienia" na kanwie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji przemawia charakter pełnionych przez asesora czynności, które powinny być poddane podporządkowanemu kierownictwu komornika.

Organ powołał się przy tym na konkretne poglądy doktryny, które zdaniem organu potwierdzają słuszność wykładni wzmiankowanego przepisu art. 32b ust. 1 pkt 1 u.k.s.e.

Odnosząc się natomiast do wniosku dowodowego skarżącego o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność, że jego zatrudnienie nie ustało oraz, że zatrudnienie na 1/20 etatu było wystarczające do wykonywania obowiązków asesora, Minister Sprawiedliwości stwierdził, że dowód ten nie ma znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy. Tym bardziej, iż odnowi się do okoliczności, które zostały już stwierdzone dokumentami. Nie ma kwestii spornej co do form zawieranych umów przez K. T. jak i okresów, na jakie były zawierane. Sam odwołujący nie kwestionuje tych ustaleń faktycznych. Według organu zawnioskowany dowód miałby prowadzić do odmiennej wykładni przepisów będący podstawą do wydania zaskarżonej decyzji. Odwołujący zgłaszając wniosek dowodowy nie przedstawił żadnych merytorycznych uwag co do zebranego w sprawie materiału, a tym samym nie wykazał okoliczności spornych, które wymagałyby dalszego wyjaśnienia. Potrzeba przeprowadzenia dowodów zgłaszanych przez K. T. powinna wynikać z uzasadnionych twierdzeń i zarzutów dotyczących ustalenia istotnych okoliczności sprawy, a nie tylko z faktu samego negowania stanowiska wyrażonego przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w Łodzi w zaskarżonej decyzji. Dlatego też wniosek o dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadków nie zasługiwał na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: p.p.s.a.) skargę oddalił.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko zawarte w zakwestionowanej decyzji.

Sąd I instancji dokonał analizy przepisów mających zastosowanie w sprawie i stwierdził, że w ocenie składu orzekającego w sprawie organ dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 32b ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 32 ust. 6 u.k.s.e. Tym samym, nie można podzielić zapatrywania skarżącego, że organ dokonał zawężającej wykładni tego unormowania i w efekcie wydał decyzję rażąco krzywdzącą dla K. T..

Sąd wskazał, że z analizy przepisów ustawy o komornikach sądowych i egzekucji wynika, że asesor komorniczy spośród personelu kancelarii komornika zajmuje szczególną pozycję, co jest związane z szeregiem ustawowych wymogów, jakie musi spełnić osoba powołana na to stanowisko (v. art. 32 u.k.s.e.), procedurą nawiązania stosunku pracy - powołanie przez prezesa właściwego sądu apelacyjnego (art. 32 ust.3 u.k.s.e.) oraz przysługujący asesorowi komorniczemu ustawowy katalog uprawnień, które nie są właściwe pracownikom bądź innym osobom zatrudnianym przez komornika sądowego na podstawie art. 36 ust.1 u.k.s.e. a aplikantowi komorniczemu przysługują jedynie w ograniczonym zakresie (v. art. 30 ust.2 u.k.s.e.). W szczególności chodzi tu o przewidzianą w u.k.s.e. możliwość zlecenia asesorowi komorniczemu przez komornika sądowego czynności na podstawie art. 33 ust.1 tej ustawy (komornik może zlecić asesorowi komorniczemu przeprowadzenie egzekucji w sprawach o świadczenie pieniężne oraz w sprawach o zabezpieczenie roszczenia pieniężnego). Jak i zlecenia dokonania czynności w innych sprawach (ograniczone kwotowo i przedmiotowo) na podstawie art. 33 ust.2 u.k.s.e. Nie można także pominąć, że istnieje możliwość pełnienia przez asesora komorniczego obowiązków zastępcy komornika sądowego na podstawie art. 26 ust.2 u.k.s.e. w zw. art. 27 u.k.s.e. Umocowanie asesora komorniczego na podstawie opisanego art. 33 u.k.s.e. zlecenia do przeprowadzenia czynności wymienionych w ust.2 i 3 tego przepisu niewątpliwie wynika ze scedowania na asesora komorniczego części uprawnień oraz części obowiązków właściwych, zarazem przynależnych komornikowi sądowemu, jako organowi egzekucyjnemu i funkcjonariuszowi publicznemu, który w ten sposób udziela asesorowi komorniczemu legitymacji do ich wykonania (na gruncie tej sprawy niecelowe jest rozważanie przez WSA problematyki statusu asesora komorniczego w ujęciu przepisów karnych).

Z kolei w sytuacji, gdy asesor komorniczy pełni funkcję zastępcy komornika sądowego (art. 26 ust.1 i 2 u.k.s.e.) mamy do czynienia z klasyczną substytucją tj. działaniem asesora komorniczego, jako zastępcy w miejsce komornika sądowego, który nie może pełnić obowiązków z powodu przeszkód prawnych lub faktycznych.

W ocenie Sądu, w zakresie wskazanego art. 33 u.k.s.e. istnieje zależność asesora komorniczego od komornika zlecającego czynności, który jest podmiotem niewątpliwie nadrzędnym i zwierzchnim nad asesorem. Wskazuje na to fakt, że ustawodawca w treści art. 33 u.k.s.e. posłużył się zwrotem "przeprowadzenie" a nie zwrotem "samodzielne przeprowadzenie", co oznacza ponad wszelką wątpliwość, że asesor komorniczy nie jest niezależny decyzyjnie w zakresie wykonywania zlecenia z art. 33 u.k.s.e., a możliwość kształtowania przezeń objętych zleceniem czynności jest ograniczona wolą podmiotu zlecającego (komornika sądowego), który w każdym czasie, bez jakichkolwiek przeszkód, może ingerować w przebieg tychże czynności.

Zdaniem WSA, wymienione kwestie nie mogą ujść uwadze przy dokonywaniu wykładni przepisu art. 32b ust. 1 pkt 1 u.k.s.e. W niniejszej sprawie organ uwzględnił powyższe okoliczności uznając słusznie, że pomimo, iż ustawodawca nie sprecyzował, na podstawie jakiej umowy komornik powinien zatrudniać asesorów komorniczych to zatrudnienie asesora komorniczego powinno nastąpić na podstawie umowy o pracę. W efekcie trzeba przyznać rację organowi, że przy interpretacji w przepisie art. 32b ust. 1 pkt 1 u.k.s.e. pojęcia "zatrudnienia" nieuprawnione jest sięganie do definicji słownikowej - tak jak podnosi skarżący - co miałoby doprowadzić do przekonania, iż w tym zakresie przepis umożliwia zawieranie z asesorami komorniczymi umów cywilnoprawnych.

Uwzględniając powyższe rozważania Sąd I instancji uznał, iż nietrafny jest pogląd skarżącego, że pojęcie "zatrudnić", należy rozumieć - "dać komuś pracę" i na tej podstawie uznać należy za prawidłowe zawieranie umów cywilnoprawnych z asesorami. Podstawowym elementem wyróżniającym pracę wykonywaną w ramach stosunku pracy jest podporządkowanie pracownika, które polega na obowiązku pracowniczym wykonywania poleceń pracodawcy dotyczących umówionej pracy. Takt też charakter ma prowadzenie postępowań egzekucyjnych przez asesora komorniczego.

Okoliczność rozwiązania przez K. T. w dniem [...] maja 2006 r. umowy o pracę za porozumieniem stron oznacza, że została spełniona przesłanka odwołania skarżącego z funkcji asesora komorniczego. Przepis art. 32b ust. 1 pkt 1 u.k.s.e. nie pozostawia organowi luzu decyzyjnego. W ocenie Sądu, prawidłowo organ ocenił, że zebrany materiał dowodowy był kompletny dla wydania zaskarżonej decyzji. Ocena, czy wnioskowana czynność dowodowa jest niezbędna do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, należy do właściwości organu administracji publicznej.

Zdaniem WSA, nie było potrzeby uzupełniania materiału o dowody zaoferowane przez stronę skarżącą. Ustalanie treści umów zlecenia zawartych 1 czerwca 2016 r. oraz 1 stycznia 2017 r. w oparciu o przesłuchanie świadków zgłoszonych przez K.T. i uznanie tych umów za umowy o pracę nie leżało w kompetencji Prezesa Sądu Apelacyjnego ale należało do sądu pracy o ile taki pozew byłby wniesiony przez skarżącego wobec potencjalnego pracodawcy. W aktach administracyjnych (oraz sądowych) nie ma informacji na temat ewentualnego powództwa o ustalenie. Z kolei odnosząc się do zarzutów skarżącego odnośnie do zawarcia przez niego w dniu [...] marca 2017 r. kolejnej umowy o pracę z komornikiem na 1/20 etatu należy zauważyć, że umowa ta została zawarta przez K. T. równolegle z obowiązującą wówczas umową zlecenia (od [...] stycznia 2017r. do [...] maja 2017r). Nie jest zatem jasne, w jakim celu została zawarta ww. umowa o pracę szczególnie przy uwzględnieniu konsekwentnych wyjaśnień skarżącego, że powyższa umowa zlecenia była dozwoloną kontynuacją umowy o pracę (że należało ją oceniać w kategoriach umowy o pracę). Nie sposób natomiast oprzeć się wrażeniu, że opisane działania wskazują, iż skarżący w istocie nie podważa stanowiska organu, że asesor komorniczy powinien być zatrudniony przez komornika na podstawie umowy o pracę. Nie jest również zasadny, zarzut skargi, że organ nie rozważył w pełni wszystkich okoliczności sprawy ze względu na nieprzesłuchanle zgłoszonych świadków szczególnie - jak akcentuje K. T. - gdy uznał, że ponowne zatrudnienie skarżącego przez komornika w wymiarze 1/20 etatu (8 godzin tygodniowo) nie pozwoli na realizowanie obowiązków, jakie spoczywają na asesorze. Argumenty organu w tym zakresie są przekonujące i logiczne zważywszy na omówioną w wyroku pozycję asesora komorniczego.

Sąd końcowo wskazał również, że postanowieniami Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2016 r. i z dnia [...] marca 2016r. a także postanowieniem Prezesa Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia [...] marca 2016 r. K. T. został zawieszony w czynnościach asesora komorniczego z uwagi na toczące się wobec niego postępowanie karne i postępowania dyscyplinarne.

K. T. złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący zarzucił:

a) art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zwana dalej p.p.s.a.) - poprzez wadliwe zastosowanie, to jest nieprawidłowe przeprowadzenie kontroli legalności działalności administracji w niniejszej sprawie poprzez uchylenie się od wykonania pełnej kontroli legalności decyzji w zakresie prawa materialnego i procesowego;

b) art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a. w związku z a art. 32b ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 32 ust. 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji poprzez niezasadne oddalenie skargi w miejsce jej uwzględnienia wskutek zastosowania błędnej wykładni tych przepisów przez organ w postępowaniu administracyjnym polegającej na nieprawidłowym uznaniu, że zatrudnienie K. T. jako asesora komorniczego w Kancelarii Komorniczej Komornika D. K. ustało, podczas gdy odwołujący się zatrudniony był od [...] czerwca 2016 r. na podstawie umowy zlecenia, zaś w późniejszym czasie także na podstawie umowy o pracę w wymiarze 1/20 etatu, brak jest przy tym unormowań ustawowych nakazujących zatrudnienie asesora komorniczego na podstawie umowy o pracę bądź wprowadzającego minimalny wymiar etatu, wskutek czego organ dokonał w sposób niedozwolony zawężającej wykładni wskazanego wyżej przepisu;

c) art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 10, art. 77 § 1, art. 78, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi w miejsce jej uwzględnienia pomimo zaistnienia uchybień procesowych, popełnionych uprzednio w postępowaniu administracyjnym, które wpłynęły na treść rozstrzygnięcia organu który wydał skarżoną decyzję, a polegających na braku kompleksowego zgromadzenia materiału dowodowego i wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy a także uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych przez organ w sprawie dowodów, a w konsekwencji wadliwą ocenę zgromadzonych dowodów i niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez brak przesłuchania pracodawcy skarżącego - Komornika D. K. oraz innych pracowników zatrudnionych w jego kancelarii, w sytuacji gdy organ podważył możliwość należytego wykonywania obowiązków asesora komorniczego w przewidzianym umową o pracę wymiarze godzin co miało wskazywać na pozorność tej umowy, przez co organ dokonał ustalenia w sposób dowolny, opierając swoją decyzję na szczątkowym materiale dowodowym.

Minister Sprawiedliwości nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zmianami, powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Przystępując do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej należy tę ocenę poprzedzić koniecznym w rozpatrywanej sprawie przypomnieniem i wyjaśnieniem, że prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych jest o tyle istotne, że zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają sformułowane przez skarżącego zarzuty, oparte na ustawowych podstawach i uzasadnione w treści skargi kasacyjnej. Konkretne podstawy skargi kasacyjnej, czyli zawarte w niej przyczyny zaskarżenia rozstrzygnięcia, determinują całkowicie kierunek działalności badawczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą musi on podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Z tych względów, skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, obwarowanym m.in. przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1-3 p.p.s.a.)

Kontroli instancyjnej sprawowanej w granicach skargi kasacyjnej poddany został wyrok Sądu I instancji, w którym Sąd, oddalając skargę, zaaprobował ustalenia organów wskazujące na to, że rozpatrywanej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające odwołanie K. T. ze stanowiska asesora komorniczego.

W ocenie NSA nie są zasadne zarzuty przedstawione w punkcie II litera a i c petitum skargi kasacyjnej.

W związku z powyższym podkreślić należy, że zarzut naruszenia art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mógłby być uzasadniony tylko wtedy, gdyby Sąd odmówił przeprowadzenia kontroli działalności organu administracji publicznej albo gdyby kontrolę tę przeprowadził przy zastosowaniu innego kryterium, niż zgodność z prawem. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie NSA o naruszeniu tych przepisów prawa można mówić tylko wówczas, gdy sąd wyjdzie poza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego (tzn. poza kontrolę działalności administracji publicznej, rozpoznając skargę na akt lub czynność nieobjęte jego kognicją), bądź w sprawach należących do jego właściwości uchyli się od badania legalności działalności administracji, ewentualnie zastosuje środki ustawie nieznane oraz posiłkować się przy tym będzie innym kryterium niż zgodność z prawem. Taka sytuacja w rozpatrywanej nie miała miejsca. Jednocześnie zauważyć należy, że przez zarzut naruszenia wskazanych przepisów prawa skarga kasacyjna nie może podważać prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji kontroli działalności administracji publicznej, tj. oceny zastosowania przez Sąd I instancji prawa materialnego i procesowego (vide wyrok NSA z dnia 13.09.2017 r. sygn. akt II GSK 1914/15, wyrok NSA z dnia 20.03.2014 r. sygn. akt II FSK 908/12).

W zakresie odnoszącym się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej a wskazujących na naruszenie przepisów postępowania stwierdzić należy, iż nie zasługują one na akceptację.

Przepis 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że obejmuje on wyłącznie przypadki, w których gdyby nie naruszono przepisów proceduralnych, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Przypadek kwalifikujący się do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. zachodzi wówczas gdy zostanie wykazane, że może zachodzić związek przyczynowy między stwierdzonym naruszeniem przepisów proceduralnych a treścią rozstrzygnięcia, tj. wykazanie, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wynik rozstrzygnięcia mógłby być inny, a stwierdzone uchybienia były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego rozstrzygnięcia. Tak więc uznanie, że naruszenie wynikającej z art. 10 § 1 k.p.a. - zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania stanowi przesłankę uwzględnienia skargi, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. wymaga wykazania przez stronę, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Innymi słowy strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny. Takiej argumentacji nie zawiera skarga kasacyjna.

Podkreślić także należy, że o zakresie postępowania dowodowego decyduje nie subiektywne przekonanie strony, lecz treść przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w danej sprawie. Niezbędne dowody przeprowadza się w celu ustalenia okoliczności, które rzeczywiście mogą mieć znaczenie prawne dla sprawy. Niewątpliwie ciążąca na organach powinność zbadania wszystkich okoliczności istotnych w sprawie w żaden sposób nie może usprawiedliwiać bierności zainteresowanej strony oraz nie zwalnia jej z obowiązku współdziałania z organem w wyjaśnieniu sprawy. Jeżeli organ wyprowadził określone ustalenia dotyczące stanu faktycznego z posiadanych, nienasuwających zastrzeżeń dowodów, to skuteczne ich zakwestionowanie wymaga przedłożenia stosownego kontrdowodu przez stronę postępowania, zwłaszcza gdy z określonych faktów zamierza ona wyprowadzić korzystne dla siebie skutki prawne (vide wyrok NSA z dnia 16.04.2019 r. sygn. akt I OSK 1711/17).

W związku z powyższym zauważyć należy, że argumentacja Sądu I instancji w zakresie odnoszącym się do wykładni przepisów prawa materialnego uwzględnia okoliczności faktyczne stanowiące o podstawie faktycznej rozstrzygnięcia, które to okoliczności ustalone zostały w oparciu o dokumenty zgromadzone w aktach sprawy. W ocenie NSA materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy był wystarczający dla oceny prawidłowości wykładni przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w niniejszej sprawie.

Zdaniem NSA nie jest również zasadny zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego opisany w punkcie II litera b petitum skargi kasacyjnej.

W zakresie odnoszącym się do wykładni art. 32b ust.1 pkt 1 i art. 32 ust.6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku o komornikach sądowych i egzekucji należy w pełni podzielić stanowisko Sądu I instancji wskazujące na złożony i zróżnicowany status asesora komorniczego, mając na uwadze przepisy odwołujące się do wielu gałęzi prawa. Trafnie także podkreśla Sąd I instancji, że interpretacja przywołanych przepisów prawa nie może odbywać się bez uwzględnienia okoliczności związanych z ustawowo ukształtowaną pozycją asesora komorniczego wśród personelu kancelarii komorniczej. W tej sytuacji należy zaakceptować stanowisko Sądu I instancji oparte na orzecznictwie NSA oraz przywołanej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku literaturze prawniczej, iż ustalając znaczenie językowe przepisu, należy brać pod uwagę także jego kontekst systemowy i funkcjonalny.

W związku z powyższym w ocenie NSA trafne jest stanowisko Sądu I instancji akceptujące w tym zakresie stanowisko organów, iż analiza przepisów ustawy o komornikach sądowych i egzekucji daje podstawy do przyjęcia, że zatrudnienie asesora komorniczego w kancelarii komorniczej winno nastąpić w oparciu o umowę o pracę a nie umowę cywilnoprawną.

Przepis art. 36 ust.1 u.k.s.e wskazuje, że komornik zatrudnia na podstawie umów: o pracę, o dzieło lub zlecenia pracowników oraz inne osoby niezbędne do obsługi kancelarii, a także ochrony i pomocy w czynnościach w terenie. Natomiast art. 32b ust.1 u.k.s.e. wyraźnie wskazuje, że Prezes Sądu Apelacyjnego odwołuje asesora komorniczego z zajmowanego stanowiska jeżeli asesor zrezygnował z pełnienia obowiązków asesora komorniczego lub ustało zatrudnienie w kancelarii. Jednocześnie przepis art. 32 ust.6 zdanie pierwsze u.k.s.e. nakłada na komornika obowiązek zatrudnienia w okresie 2 lat co najmniej jednego asesora komorniczego. W tym stanie rzeczy należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, odwołujące się do przedstawionego w doktrynie przez autorów komentarza do ustawy o komornikach sądowych i egzekucji stanowiska, że powołane przepisy prawa nie dają komornikowi pełnej swobody w kształtowaniu stosunków prawnych łączących go z asesorem komorniczym. Jak wskazują autorzy komentarzy do ustawy to z kodeksu pracy wynika, że umowa o pracę rodzi stosunek pracy, w ramach którego pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju i pod kierownictwem pracodawcy w miejscu i czasie wyznaczonym przez tego ostatniego, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Podstawowym elementem wyróżniającym pracę wykonywaną w ramach stosunku pracy jest tzw. podporządkowanie pracownika, które polega na obowiązku pracowniczym wykonywania poleceń pracodawcy dotyczących umówionej pracy. W odróżnieniu od stosunku pracy zatrudnienie o charakterze cywilnoprawnym nie rodzi tak ścisłej więzi pomiędzy kontrahentami, gdyż zakres uprawnień kierowniczych zleceniodawcy jest w nim ograniczony. Istotę dyferencjacji zatrudnienia pracowniczego i cywilnoprawnego oddaje najlepiej sposób, w jaki określa się w umowach przedmiot zobowiązania pracownika lub wykonawcy. W umowach o pracę przedmiot ten jest wyznaczony parametrem rodzaju pracy (najczęściej chodzi o wskazanie stanowiska). W umowach cywilnoprawnych jako przedmiot zobowiązania ustala się bądź określone czynności prawne lub faktyczne, bądź wykonanie określonego dzieła. Sytuacja osoby zatrudnionej i zakres czynności kierowniczych podmiotu zatrudniającego różnią się zatem w poszczególnych stosunkach prawnych nawiązywanych na podstawie umów o pracę i umów cywilnoprawnych (vide J. Świeczkowski - Komentarz do ustawy o komornikach sadowych i egzekucji, A. Marciniak - Komentarz do ustawy o komornikach sadowych i egzekucji).

Ponadto należy podkreślić, że z uwagi na wskazane w art. 33 u.k.s.e. szczególne uprawnienia przysługujące asesorowi komorniczemu przy wykonywaniu czynności egzekucyjnych, koniecznym staje się aby relacje łączące komornika i asesora komorniczego oparte były na zasadach wynikających z przepisów prawa pracy a więc aby były to relacje pracodawca-pracownik.

Podkreślić także należy, że podnoszona w ramach tego ostatniego zarzutu okoliczność nawiązania stosunku pracy na 1/20 etatu została prawidłowo oceniona przez Sąd I instancji. W szczególności trafnie Sąd I instancji podniósł, że umowa ta została zawarta w czasie obowiązywania umów cywilnoprawnych zawartych między tymi samymi podmiotami na ten sam okres czasu. Z całą pewnością umów zlecenia nie można było uznać za umowy o pracę, a umowa na 1/20 etatu czyli w wymiarze 8 godzin tygodniowo nie daje możliwości wywiązywania się z obowiązków nałożonych przez ustawodawcę na asesora komorniczego.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.