Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 36/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 168a
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Suleja-Klimczyk (spr.), Sędziowie WSA Beata Machcińska, Adam Nita, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi A.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta C. z dnia [...] nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej: Kolegium lub SKO), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 123 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 17, art. 18 i art. 168d ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 z późn. zm., dalej: u.p.e.a.) utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r. nr [...] wydane w sprawie nałożenia na A.M. (dalej: zobowiązany) kary pieniężnej w wysokości [...] zł.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Tytuły wykonawcze o numerach: [...] i [...], obejmujące zaległości zobowiązanego z tytułu podatku od nieruchomości położonej w C. przy ul. [...], zostały skierowane do realizacji do organu egzekucyjnego w dniu [...] r. Podstawą wystawienia ww. tytułów wykonawczych było upomnienie doręczone zobowiązanemu w dniu [...]r. Wszczęcie egzekucji nastąpiło w dniu [...]r. poprzez doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności - Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w C. zawiadomienia z dnia [...] r., zgodnie z art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a. Wynikająca z zawiadomienia kwota dochodzonej należności wynosiła łącznie [...] zł. Doręczenie zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych wraz ze wspomnianymi zawiadomieniami nastąpiło w dniu [...]r. Zawiadomieniem z dnia [...]r. organ dokonał także zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Banku A SA na kwotę łączną [...] zł oraz zajął wierzytelność zobowiązanego w B sp. z o. o. w C. (zawiadomienie z dnia [...]r.).

Pismem z dnia 26 lipca 2019 r. nr [...], organ egzekucyjny wezwał zobowiązanego w trybie art. 36 i art. 67a u.p.e.a. do złożenia w terminie 14 dni bieżącego wykazu najemców/dzierżawców nieruchomości położonych przy ul. [...].

W odpowiedzi na to wezwanie, zobowiązany w piśmie z dnia 8 sierpnia 2019 r. wskazał, że "z uwagi na obecnie obowiązujące przepisy ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych nie jest możliwe przekazanie żądanych informacji. Powyższe należy rozpoznawać łącznie z ograniczeniami wynikającymi z art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, z którego to unormowania wynika, że "Wykorzystanie lub ujawnienie informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa stanowi czyn nieuczciwej konkurencji, w szczególności gdy następuje bez zgody uprawnionego do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi i narusza obowiązek ograniczenia ich wykorzystywania lub ujawniania wynikający z ustawy, czynności prawnej lub z innego aktu lub gdy zostało dokonane przez osobę, która pozyskała te informacje, dokonując czynu nieuczciwej konkurencji". Wobec powyższego stwierdził, że "jakiekolwiek przekazywanie informacji będących danymi osobowymi, jak też tajemnicą handlową, mogłoby narazić go na odpowiedzialność z tytułu ich naruszenia".

Organ egzekucyjny w postanowieniu z dnia [...]r. stwierdził, że zobowiązany nie przekazując bieżącego wykazu najemców/dzierżawców przedmiotowej nieruchomości, postąpił wbrew przepisom ustawy egzekucyjnej, a w szczególności wbrew jej art. 36 § 1 i 67a § 2. Spełnione zatem zostały przesłanki ukarania go karą pieniężną wynikającą z art. 168d § 1 u.p.e.a., którą nałożono w wysokości [...] zł. Jak wskazał organ, kara ta musi być karą sprawiedliwą, adekwatną do wagi naruszenia prawa i odpowiadającą wymogom celowości i stanowić istotnie odczuwalną dolegliwość ekonomiczną, proporcjonalną do możliwości płatniczych karanego. Jednocześnie wyjaśnił, że przy skonkretyzowaniu wysokości kary pieniężnej miał na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywatela. Zaległość zobowiązanego na dzień 3 września 2019 r. wynosiła [...] zł, a zobowiązany uchyla się od realizacji obowiązku podatkowego, wobec czego kara w wysokości [...] zł jest - według organu - karą adekwatną do możliwości płatniczych strony. Organ egzekucyjny posiada wiedzę, potwierdzoną pisemnie przez zobowiązanego, że nieruchomości położone przy ul. [...] są wynajmowane/dzierżawione na rzecz podmiotów gospodarczych, wobec czego strona pozyskuje (podlegające zajęciu egzekucyjnemu) środki, które umożliwiają spłatę nałożonej kary.

W zażaleniu na to rozstrzygnięcie strona, wnosząc o jego uchylenie w całości, powołała się na art. 36 u.p.e.a. i wskazała, że odmowa podania żądanych informacji wynikała z obowiązku zachowania tajemnicy wynikających z przepisów ustawy o ochronie danych osobowych oraz ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Naruszenie tych unormowań naraziłoby zobowiązanego na negatywne konsekwencje prawne. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne strona podniosła, że możliwość żądania przez organ egzekucyjny informacji, o których mowa w art. 36 § 1 u.p.e.a. uzależniona jest od uznania, że będzie to niezbędne do prowadzenia egzekucji. W ocenie strony wystosowanie do niej wezwania nie było właściwym trybem do uzyskania danych o najemcach nieruchomości oraz nie było konieczne do prowadzenia egzekucji, bowiem w toku postępowania egzekucyjnego zajęto rachunek bankowy i ściągnięto kwotę około [...] zł. Egzekucja jest zatem skutecznie prowadzona, żądane dane nie są niezbędne do jej prowadzenia, a grzywnę nałożono w maksymalnej kwocie.

Organ nadzoru nie uwzględnił zażalenia.

Na wstępie swoich rozważań stwierdził, że zgodnie z art. 36 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji może żądać od uczestników postępowania informacji i wyjaśnień, jak również zwracać się o udzielenie informacji do organów administracji publicznej oraz jednostek organizacyjnych im podległych lub podporządkowanych, a także innych podmiotów. Z kolei w myśl art. 67a § 2 u.p.e.a., zobowiązany udziela organowi egzekucyjnemu wszelkich wyjaśnień potrzebnych do prowadzenia należności pieniężnej. Natomiast z art. 168d § 1 u.p.e.a wynika, że na osobę, która wbrew ciążącemu na niej obowiązkowi odmawia udzielenia organowi egzekucyjnemu informacji lub wyjaśnień niezbędnych do prowadzenia egzekucji albo udziela fałszywych informacji lub wyjaśnień, może być nałożona kara pieniężna do wysokości [...] zł.

Dalej organ nadzoru wskazał, że - jak wynika z akt sprawy - w dniu [...]r. poborca egzekucyjny udał się do nieruchomości zobowiązanego przy ul. [...], celem uzyskania informacji dotyczącej najemców/dzierżawców, którym są wynajmowane pomieszczenia. W siedzibie firmy zastano P.M. - współwłaścicielkę przedmiotowej nieruchomości, która odmówiła udzielenia informacji związanych z wynajmem, uzasadniając to tajemnicą handlową.

Pismem z dnia 26 lipca 2019 r. organ egzekucyjny, działając w trybie art. 36 i art. 67a u.p.e.a., wezwał stronę do złożenia w terminie 14 dni bieżącego wykazu najemców/dzierżawców przedmiotowej nieruchomości. Powyższe wezwanie zawierało pouczenie o wynikającej z art. 168d § 1 u.p.e.a. odpowiedzialności za nieudzielanie żądanych informacji. W piśmie z dnia 8 sierpnia 2019 r. zobowiązany, powołując się na ustawę o ochronie danych osobowych i ustawę o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz tajemnicą handlową, odmówił podania żądanych danych. W tym stanie rzeczy organ egzekucyjny nałożył na niego karę pieniężną w wysokości [...] zł.

Organ nadzoru, odwołując się do art. 89 u.p.e.a., stwierdził zasadność nałożenia tej kary. Wskazał, że odmowa udzielenia informacji uniemożliwia organowi egzekucyjnemu prowadzenie egzekucji za pomocą zajęcia wierzytelności z tytułu najmu/dzierżawy, a więc dochodzenie należności wynikających z tytułów wykonawczych. Działania strony mają zatem na celu udaremnienie egzekucji, uchylanie się od spłaty ciążących na niej obowiązków oraz przedłużenie terminu spłaty zaległości.

Jednocześnie organ nadzoru wyjaśnił, że ustawa nie określa dyrektyw wymiaru kary nakładanej na podstawie art. 168d u.p.e.a. Określając wysokość tej kary, organ egzekucyjny bierze pod uwagę skutki dla postępowania egzekucyjnego powstałe w wyniku uchybienia obowiązkowi udzielenia informacji.

W skardze na powyższe postanowienie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść orzeczenia tj.

1. art. 36 § 1 u.p.e.a. poprzez uznanie, iż podanie przez stronę informacji w zakresie bieżącego wykazu najemców/dzierżawców przedmiotowej nieruchomości jest czynnością niezbędną dla prowadzenia postępowania egzekucyjnego, choć faktycznie w toku postępowania dokonano m.in. skutecznego zajęcia rachunku bankowego, w wyniku czego ściągnięto środki w kwocie ok [...] zł;

2. art. 36 § 1b i 2 u.p.e.a. poprzez brak uwzględnienia, iż niepodanie informacji w zakresie danych najemców/dzierżawców, wynika z ogólnie obowiązujących przepisów i obowiązku zachowania tajemnicy, a wynikających z ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych oraz ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji;

3. art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 i 2 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w sposób niebudzący wątpliwości oraz niewyczerpujące i błędne rozpatrzenie materiału dowodowego, jak również dowolną ocenę materiału dowodowego, a przez to prowadzenie postępowania w sposób nieprowadzący do pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i uznanie, że uzasadnione jest nałożenie kary pieniężnej w kwocie [...]zł, tj. w najwyżej przewidzianej prawem wysokości, bez uwzględnienia realiów sprawy, w tym tego, że od dnia wydania postanowienia organu egzekucyjnego, całość należności objętej postępowaniem egzekucyjnym została wobec strony rozłożona przez organ na raty i rozpoczęto ich spłatę.

Wobec tak sformułowanych zarzutów wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji w całości oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła na wstępie, iż od dnia wydania orzeczenia organu egzekucyjnego w sposób istotny zmieniła się sytuacja faktyczna związana z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Całość zaległości objętej postępowaniem egzekucyjnym została na wniosek strony i współwłaścicielki nieruchomości rozłożona na raty, dłużnicy rozpoczęli ich spłatę i deklarują w tym zakresie systematyczność oraz sumienność.

Dalej strona wytknęła, że organ nadzoru nie odniósł się do podnoszonej w zażaleniu kwestii, iż podanie wykazu najemców/dzierżawców nie jest niezbędne dla prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Tymczasem w cywilnoprawnej literaturze przedmiotu podnosi się, że organ egzekucyjny nie jest legitymowany do żądania udzielenia informacji lub wyjaśnień dla ustalenia majątku zobowiązanego, (...) jak również, że uzasadniona odmowa udzielenia informacji lub wyjaśnień ma miejsce, gdy organ egzekucyjny żąda informacji, które nie charakteryzują się niezbędnością do prowadzenia egzekucji. W tym zakresie również orzecznictwo sądowoadministracyjne stoi na stanowisku, że możliwość żądania przez organ egzekucyjny informacji wskazanych w art. 36 § 1 u.p.e.a. jest uzależniona od uznania, czy będzie to niezbędne do prowadzenia egzekucji, a zatem organ ten ma obowiązek ocenić przesłankę niezbędności, o której mowa w art. 36 § 1 u.p.e.a., z punktu widzenia postępowania egzekucyjnego (wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 lutego 2005 r., III SA/Wa 1002/04, LEX nr 164969). Przyjąć więc należy, że brak jest podstaw prawnych do wymierzenia kary pieniężnej w sytuacji, gdy nie zachodzi niezbędność uzyskania informacji lub wyjaśnień z punktu widzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. (Kijowski Dariusz Ryszard (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II Opublikowano; LEX 2015). Jak wskazuje się w doktrynie istnieją inne instrumenty prawne do uzyskania przez organ egzekucyjny wiedzy o majątku dłużnika i na pewno nie jest prawidłowe zobowiązanie do podania takich informacji, a w przypadku odmowy - nakładanie kary i to w dodatku w możliwe najwyższej wysokości.

W ocenie skarżącego zobowiązanie strony do podania określonych informacji nie było zatem właściwym trybem do uzyskania danych o najemcach nieruchomości, a po drugie nie było to konieczne do prowadzenia egzekucji. W toku postępowania egzekucyjnego zajęto bowiem rachunek bankowy i ściągnięto kwotę ok [...] zł. Trudno więc zakładać, że egzekucja nie jest skutecznie prowadzona, bądź żądane dane są niezbędne do jej prowadzenia. Dane najemców były w posiadania organu I instancji w komplecie dokumentów przekazanych organowi w sprawie umorzenia podatku od nieruchomości, czego dowodem są wystawione przez organ zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej w dniu [...]r. W tej sytuacji zarzut organu o odmowie udostępnienia danych jest co najmniej bezzasadny.

Na poparcie swojego stanowiska strona skarżąca przywołała wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Po 462/12, w którym wskazano, że jeśli nie zostały spełnione przesłanki z art. 168d § 1 i 3 u.p.e.a., które uzasadniałyby nałożenie kary pieniężnej, to takiej kary nakładać nie można. Kara pieniężna z art. 168d u.p.e.a. nie może stanowić represji względem zobowiązanego. Samo postępowanie egzekucyjne w administracji ma zmierzać do zapewnienia wykonania obowiązku, a nie do wyrządzenia dolegliwości zobowiązanemu. Jeśli możliwe jest realizowanie tego celu i zobowiązany odbiera korespondencję, nieuzasadnione jest nałożenie na niego kary pieniężnej.

Dalej strona skarżąca podniosła, że nałożona na nią kara jest maksymalną przewidzianą przez prawo i pomimo braku dyrektyw, w oparciu o które ustalana jest jej wysokość, każdorazowe jej wymierzanie winno cechować się umiarem i stanowić realizację pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

Jednocześnie odwołała się do treści art. 36 § 2 u.p.e.a., wskazując, że odmowa podania żądanych informacji wynikała właśnie z obowiązku zachowania tajemnicy wynikających z przepisów ustawy o ochronie danych osobowych oraz ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. W przypadku naruszenia tych unormowań strona narażona jest na negatywne konsekwencje prawne, których nie dostrzegł organ wydający zaskarżone orzeczenie.

Postępowanie przed organami cechowało się zatem brakiem wszechstronnego rozpoznania istoty sprawy oraz oderwaniem od jej realiów. Co więcej, organ nadzoru nie odniósł się do całości argumentacji i stanowiska strony zawartego w zażaleniu, w związku z czym uzasadnione jest przyjęcie, że postępowanie prowadzone było w sposób naruszający zaufanie strony odwołującej się do władzy publicznej, co tym bardziej wyraźnie jest widoczne w toku postępowania odwoławczego. W toku postępowania naruszono także normę wyrażoną w art. 7 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela.

W odpowiedzi na skargę organ nadzoru podtrzymał w całości dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów strony skarżącej stwierdził w szczególności, że postępowanie w sprawie nałożenia kary porządkowej jest postępowaniem samoistnym, toczącym się niezależnie od postępowania egzekucyjnego. Tym samym zawarcie przez skarżącego układu ratalnego z wierzycielem i zawieszenie postępowania egzekucyjnego po nałożeniu kary, nie oznacza, że wspomniane postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów k.p.a. Odnośnie zarzutu dotyczącego wysokości nałożonej kary wskazano, że u.p.e.a. nie określa dyrektyw wymiaru kary nakładanej na podstawie przepisu art. 168d. Określając wysokość nakładanej kary organ egzekucyjny winien zatem wziąć pod uwagę skutki dla postępowania egzekucyjnego powstałe w wyniku uchybienia obowiązkowi udzielenia informacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

Kontroli Sądu - na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) podlegało postanowienie z dnia [...]r., którym organ nadzoru utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...]r. w sprawie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w toku prowadzonego przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego.

Na wstępie zauważyć przyjdzie, że analogiczna sprawa, dotycząca nałożenia kary pieniężnej na współwłaścicielkę nieruchomości przy ul. [...] w C. była już przedmiotem rozpoznania przez tut. Sąd, który wyrokiem z dnia 22 czerwca 2020 r. o sygn. akt I SA/Gl 35/20 uchylił postanowienie organu nadzoru oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego. W niniejszej sprawie Sąd posłuży się argumentacją w zawartą w ww. wyroku albowiem w całości ją podziela.

Przedmiotem sporu jest ocena legalności zastosowania wobec strony skarżącej art. 168d § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym na osobę, która wbrew ciążącemu na niej obowiązkowi odmawia udzielenia organowi egzekucyjnemu informacji lub wyjaśnień niezbędnych do prowadzenia egzekucji albo udziela fałszywych informacji lub wyjaśnień, może być nałożona kara pieniężna do wysokości [...] zł.

Wspomniany obowiązek udzielenia organowi egzekucyjnemu określonych informacji wynika z art. 36 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 67a § 2 u.p.e.a. Zgodnie z art. 36 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji może żądać od uczestników postępowania informacji i wyjaśnień, jak również zwracać się o udzielenie informacji do organów administracji publicznej oraz jednostek organizacyjnych im podległych lub podporządkowanych, a także innych podmiotów. Z kolei w myśl art. 67a § 2 u.p.e.a., zobowiązany udziela organowi egzekucyjnemu wszelkich wyjaśnień potrzebnych do prowadzenia należności pieniężnej. Natomiast art. 168d § 1 u.p.e.a. stanowi, że na osobę, która wbrew ciążącemu na niej obowiązkowi odmawia udzielenia organowi egzekucyjnemu informacji lub wyjaśnień niezbędnych do prowadzenia egzekucji albo udziela fałszywych informacji lub wyjaśnień, może być nałożona kara pieniężna do wysokości [...] zł.

W rozpoznawanej sprawie stronę skarżącą dwukrotnie (w dniu [...]r. w ramach czynności poborcy w obecności współwłaścicielki nieruchomości, a następnie w piśmie z dnia [...]r.) wezwano do przedłożenia bieżącego wykazu najemców/dzierżawców nieruchomości położonej w C., stanowiącej współwłasność strony. Nie ulega wątpliwości, że uzyskanie takich danych zmierzało do zajęcia wierzytelności przysługujących zobowiązanemu z tytułu odpłatnego udostępniania nieruchomości, a więc służyło efektywnej egzekucji. Wezwanie skierowano do strony w okresie, w którym dochodzona zaległość w podatku od nieruchomości na dzień 3 września 2019 r. wynosiła [...] zł, wobec czego organ egzekucyjny zasadnie poszukiwał źródeł jej zaspokojenia.

Organ nadzoru, podobnie jak Sąd, ocenia zasadność nałożenia kary na dzień wydania postanowienia organu egzekucyjnego, wobec czego akcentowana w skardze okoliczność, że zajmując rachunek bankowy wyegzekwowano już [...] zł, a później zaległość rozłożono na raty i jest ona sumiennie spłacana nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia.

Zauważyć także należy, iż w odpowiedzi na wezwanie z dnia 26 lipca 2019 r. strona nie wskazywała, jakoby dane najemców były już przekazane organowi egzekucyjnemu (w komplecie dokumentów złożonych w sprawie umorzenia podatku od nieruchomości), a okoliczność ta została podniesiona dopiero w skardze. W tym stanie rzeczy nie sposób skutecznie kwestionować zasadności dążenia organu egzekucyjnego do ustalenia danych podmiotów korzystających odpłatnie z nieruchomości skarżącej.

Ocenę legalności nałożenia na stronę kary porządkowej rozpocząć należy od zaakcentowania, że regulacja z art. 168d § 1 u.p.e.a. oparta jest na zasadzie uznania administracyjnego, o czym świadczy użycie przez ustawodawcę wyrazu "można". Zatem, przy rozstrzyganiu kwestii nałożenia bądź odstąpienia od ukarania oraz przy skonkretyzowaniu jej wysokości organ egzekucyjny korzysta z tzw. luzu decyzyjnego w granicach uznania administracyjnego, co jednak nie oznacza dowolności w działaniu tego organu. Organ egzekucyjny ma możliwość wyboru optymalnego (właściwego) rozstrzygnięcia, a motywy którymi się kierował powinien wyjaśnić w uzasadnieniu postanowienia nakładającego karę pieniężną na określony podmiot.

W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że kara pieniężna musi być karą sprawiedliwą, adekwatną do wagi naruszenia prawa i odpowiadającą wymogom celowości. Dla spełnienia swych celów powinna stanowić istotnie odczuwalną dolegliwość ekonomiczną, proporcjonalną do możliwości płatniczych karanego i adekwatną do rodzaju i stopnia naruszenia prawa (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2006 r., sygn. akt II FSK 965/05, wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu egzekucyjnego nie zawiera dostatecznego uzasadnienia nałożenia kary, jak i jej wysokości.

Organ egzekucyjny stwierdził jedynie, że strona postąpiła wbrew przepisom ustawy egzekucyjnej, a w szczególności wbrew art. 36 § 1 i 67a § 2 u.p.e.a., a więc spełnione zostały przesłanki ukarania jej karą pieniężną określoną w art. 168d § 1 u.p.e.a. Wskazał przy tym zasadnie, iż kara musi być karą sprawiedliwą, adekwatną do wagi naruszenia prawa i odpowiadającą wymogom celowości oraz stanowić istotnie odczuwalną dolegliwość ekonomiczną, proporcjonalną do możliwości płatniczych karanego. Nie wykazał jednak, że nałożona na skarżącego kara spełnia te kryteria. Uzasadniając wymiar kary skonstatował bowiem lakoniczne, że miał na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywatela, nie rozwijając tego twierdzenia. Nadto zauważył, że zaległość zobowiązanego na dzień 3 września 2019 r. wynosiła [...] zł, a on uchyla się od realizacji obowiązku podatkowego. Kara w wysokości [...] zł jest, w ocenie organu egzekucyjnego, karą adekwatną do możliwości płatniczych strony, gdyż udostępniając odpłatnie nieruchomość podmiotom gospodarczym, pozyskuje środki na opłacenie kary.

Organ nadzoru poprzestał natomiast na stwierdzeniu, że działania zobowiązanego mają na celu udaremnienie egzekucji, uchylanie się od spłaty ciążących na nim obowiązków oraz przedłużenie terminu spłaty zaległości. Zauważył także, iż ustawa nie określa dyrektyw wymiaru kary, a organ egzekucyjny bierze pod uwagę skutki dla postępowania egzekucyjnego powstałe w wyniku uchybienia obowiązkowi udzielenia informacji.

Przywołane wywody organów obu instancji nie stanowią uzasadnienia spełniającego wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., tak co do ukarania skarżącego, jak i do wymiaru nałożonej kary. Wskazać należy, że do strony skierowano jednokrotne wezwanie opatrzone pouczeniem o karze porządkowej (z notatki służbowej z dnia 27 września 2019 r. nie wynika, aby poborca poinformował współwłaścicielkę o takiej sankcji). Zobowiązany z kolei nie pozostawił tego wezwania bez odpowiedzi. Odmawiając (w zakreślonym terminie) podania żądanych danych powołał się na regulacje prawne, które w jego ocenie, zabraniają ujawnienia oczekiwanych przez organ informacji i przewidują sankcje dla strony skarżącej na wypadek naruszenia tych zakazów.

Żaden z organów nie rozważył kwestii, czy nieudzielenie przez zobowiązanego informacji mało charakter uzasadniony czy też nie. Organ egzekucyjny nie odniósł się w ogóle do przedstawionych przez stronę motywów odmowy ujawnienia danych, nie wziął pod uwagę zasadności skierowania powtórnego wezwania zawierającego komentarz do wyrażanych przez stronę obiekcji. Nakładając karę w maksymalnej przewidzianej przez ustawodawcę wysokości stwierdził jedynie, że jest ona adekwatna do możliwości płatniczych strony, która opłaci ją ze środków uzyskiwanych z wynajmu nieruchomości, a więc tych samych kwot, które organ zamierza zająć na poczet egzekwowanej zaległości. Z kolei organ nadzoru w kwestii wymiaru kary wskazał jedynie, że postawa strony udaremnia egzekucję i wydłuża okres spłaty zaległości.

Rozpoznając sprawę ponownie właściwy organ uwzględni przestawioną przez Sąd argumentację i oceni okoliczności, które mogą mieć wpływ na zastosowanie bądź odstąpienie od nałożenia kary oraz jej wymiar, co uzasadni zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł, stanowiącą uiszczony wpis od skargi.