Wyrok NSA, sygn. akt V SA 2571/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 22 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Teza: Sformułowania, np. "spreparowany wniosek", "urąga (...) poczuciu zdrowego rozsądku", wykraczają poza zakres wymagany do uzasadnienia faktycznego decyzji, o którym mowa w art. 107 par. 3 Kpa.

TEZY

Sformułowania, np. "spreparowany wniosek", "urąga (...) poczuciu zdrowego rozsądku", wykraczają poza zakres wymagany do uzasadnienia faktycznego decyzji, o którym mowa w art. 107 par. 3 Kpa.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Jadwigi K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 14 czerwca 2000 r. (...) w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich - uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 10 grudnia 1999 r. (...); (...).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 14 czerwca 2000 r., wydaną w trybie art. 127 par. 3 Kpa, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na art. 22 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 10 grudnia 1999 r. o odmowie przyznania Jadwidze K. uprawnień kombatanckich.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że Jadwiga K. wystąpiła w dniu 18 lipca 1996 r. z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu przynależności do AK od 1943 r. do stycznia 1945 r.

Decyzją z dnia 10 grudnia 1999 r. odmówiono przyznania uprawnień z uwagi na "brak przekonywających dowodów przynależności do organizacji podziemnej".

Po rozpatrzeniu wniosku w trybie art. 127 par. 3 Kpa Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zważył, co następuje.

Urząd rozpatrując wniosek Jadwigi K. pragnie podkreślić, iż został on /wniosek/ w całości spreparowany i jako taki nie może służyć za dowód kombatanctwa strony. Kwestionariusz, rzekomo przygotowany przez stronę, pisany jest w trzeciej osobie, trudno więc założyć, że Jadwiga K. pisze o sobie "należała", "nie ubiegała się", po czym nieco niżej zaczyna pisać w pierwszej osobie: "moja działalność podziemna (...)". W życiorysie wnioskodawczyni tak opisuje swój moment /i okoliczności/ wstąpienia do organizacji: "Ludwik L. znał mnie osobiście i nie wymagał ode mnie, żeby przyjść z grupowym i przyjął ode mnie przysięgę, nadał mi pseudonim i dał mi pisemko do grupowego Kazimierza K. (...)".

Sytuacja wyżej opisana nie odpowiada praktykom stosowanym w konspiracji: wysyłanie kogoś z listem polecającym do "grupowego" urąga już nie tylko zasadom konspiracyjnym, ale poczuciu zdrowego rozsądku".

Świadkowie /Marian P. i Zenon S./ opisują służbę wnioskodawczyni, używając tych samych sloganów, co przy innych wnioskach z tego terenu, a mianowicie, że "brała czynny udział w walkach wolnościowych z okupantem". Ponieważ świadkowie ci piszą tak za każdym razem o każdym kolejnym wnioskodawcy, Urząd nie dał wiary ich oświadczeniom. Jest też zdumiewające, że świadek Marian P. w oświadczeniu świadka nie potrafi powiedzieć, kiedy wnioskodawczyni dokładnie wstąpiła do organizacji, natomiast w oświadczeniu dołączonym do wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy /choć pisze o podeszłym wieku i braku pamięci/ odzyskuje pamięć i podaje, że wszystko odbyło się w wigilię 1943 r. Jest też faktem zastanawiającym, że świadek Marian P. każde oświadczenie podpisuje innym charakterem pisma.

Dlatego Urząd nie znalazł przesłanek do zmiany decyzji z dnia 10.12.1999 r. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy stwierdzono, że decyzja o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich Jadwidze K. była zasadna i zgodna z obowiązującym prawem, a okoliczności podniesione przez Wnioskodawczynię we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy potwierdzają jedynie ustalony wcześniej stan faktyczny.

W tych okolicznościach wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie.

W skardze na powyższą decyzję Jadwiga K. podała, że narażając się na śmierć była łącznikiem pomiędzy miejscowościami K., L., B. oraz osobami wymienionymi w skardze i nie może zrozumieć, dlaczego zarzuca się jej niewłaściwe wypełnienie formularza. Skarga nie zawiera wniosku co do sposobu rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 7 Kpa organ orzekający zobowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Art. 80 Kpa nakłada na organ obowiązek oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Wymienione przepisy postępowania, a także art. 7 Kpa zostały naruszone w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ocena dowodów w postaci zeznań świadków Mariana P. i Zenona S. i kwestionariusza wypełnionego przez skarżącą w sposób rażący przekracza granicę swobodnej oceny dowodów, na którą powołał się organ (...). Ocena ta jest dowolna, a przy tym zawiera osobliwe sformułowania, np. "spreparowany wniosek", "urąga (...) poczuciu zdrowego rozsądku", które wykraczają poza zakres wymagany do uzasadnienia faktycznego decyzji, o którym mowa w art. 107 par. 3 Kpa.

Przede wszystkim wypełnienie kwestionariusza "w trzeciej osobie" absolutnie nie może dyskwalifikować zawartej w nim treści. Warto przy tym zauważyć, że pytania zawarte w kwestionariuszu /pkt 15, 16, 18/ sporządzonym przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych także postawione zostały w "trzeciej osobie".

Z naruszeniem art. 80 Kpa organ orzekający uchylił się od oceny rekomendacji Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych - Zarządu Wojewódzkiego w C. z dnia 18 lipca 1996 r. (...) potwierdzającej działalność skarżącej w AK, która to rekomendacja być może byłaby pomocna w ocenie zeznań świadków.

Poza tym, jeśli w ocenie organu zeznania świadków nie zasługują na wiarę, wniosek został przez skarżącą "w całości spreparowany", to należało rozważyć przesłuchanie skarżącej w charakterze strony /art. 86 Kpa/ i zwrócić się o rekomendację, o której mowa w art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach.

W myśl art. 22 ust. 1 tejże ustawy o spełnieniu warunków uzasadniających przyznanie uprawnień kombatanckich, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych orzeka m.in. na podstawie rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej. W tym celu, niezależnie od złożonej rekomendacji, organ orzekający winien w ramach art. 7 Kpa zwrócić się o rekomendację do stowarzyszenia /związku/ właściwego dla wskazanej przez skarżącą działalności kombatanckiej w szeregach AK. Dokument ten niewątpliwie będzie miał znaczenie dla oceny zeznań świadków - członków AK i wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy.

Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, należało orzec jak w sentencji wyroku.