Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2507/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 1pkt2, art. 13k ust. 4
journal: Dz.U. 2018 poz 2068
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak - Osetek Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 marca 2021 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz M. S. kwotę 100 zł (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] września 2020 r. nr [...], którą organ centralny działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256, zwanej dalej kpa), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2068 ze zm., zwanej dalej udp) oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 890 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2140, zwanej dalej utd), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez stronę od decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego nr [...] z dnia [...] lutego 2020 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł (słownie: jeden tysiąc pięćset złotych) - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Decyzję wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. GITD nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 1 500 zł (słownie: jeden tysiąc pięćset złotych). Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drodze krajowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp.

Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazała, że wymieniony pojazd w dniu naruszenia znajdował się na węźle B. – F., a nie jak wskazano w decyzji na drodze [...] węzeł G. – K. (skrzyżowanie z drogą powiatową nr [...]).

Organ centralny po ponownym rozpatrzeniu sprawy swoją decyzją z dnia [...] września 2020 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. o nałożeniu kary pieniężnej.

W uzasadnieniu decyzji GITD podał, że w dniu 22 października 2019 r. o godzinie 10:50 na drodze ekspresowej [...] podczas monitorowania ruchu, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej zespół pojazdów złożony z samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] oraz naczepy o nr rej. [...]. W toku kontroli ustalono, że pojazd został wyposażony w urządzenie do poboru opłaty elektronicznej o nr [...].

Podczas kontroli z użyciem skanera DSRC znajdującego się w pojeździe służbowym Inspekcji Transportu Drogowego ustalono, że w dniu [...] października 2019 r. zarejestrowano przejazd ww. pojazdu przez urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...], które zostało zapisane pod numerem ewidencyjnym [...] o godzinie 05:21:16, na odcinku drogi ekspresowej [...] węzeł G. – K. (skrzyżowanie z drogą powiatową nr [...]). Powodem zarejestrowania przejazdu było naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, polegające na braku środków na koncie "pre-pay".

Na podstawie przedłożonych przez kierowcę w trakcie kontroli dowodów rejestracyjnych pojazdów ustalono, że dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów przekracza 3,5 tony, a jego posiadaczem w chwili powstania naruszenia był Pan M. S. Odcinek drogi krajowej, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego zespołu pojazdów w dniu 16 października 2019 r., był odcinkiem drogi płatnej.

Przebieg i ustalenia kontroli zostały utrwalone w protokole kontroli z dnia [... października 2019 r. nr [...].

Pismem z dnia 15 stycznia 2020 r. organ zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego. Zawiadomienie zostało doręczone zgodnie z art. 43 kpa, za pośrednictwem urzędu pocztowego w dniu 22 stycznia 2020 r.

Mając na względzie powyższe okoliczności stwierdzono, że korzystający z drogi publicznej w dniu [...] października 2019 r. naruszył obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej. Konsekwencją tego było nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 2 udp.

GITD wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 110 ze zm.), za które uważa się także zespól pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Jednocześnie przy określaniu dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów sumuje się dopuszczalną masę całkowitą pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy. Ponadto w przepisie art. 13 ust. 1 pkt 3 udp wyraźnie zaznaczono, że obowiązek dotyczy pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Dopuszczalna masa całkowita to zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 54 prawa o ruchu drogowym dopuszczalna największa określona właściwymi warunkami technicznymi masa pojazdu obciążonego osobami i ładunkiem, dopuszczonego do poruszania się po drodze.

Stosownie do treści art. 13k ust. 1 udp wysokość kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej uzależniona jest od rodzaju pojazdu, za przejazd którego nie została uiszczona opłata elektroniczna. W niniejszej sprawie kara wynosi 1500 zł.

Wysokość kary pieniężnej przepis określa w sposób sztywny (jedna wysokość kary za dany rodzaj naruszenia). Organ nie ma w tym zakresie możliwości kształtowania wysokości kary pieniężnej, dlatego też regulacja wynikająca z art. 189d kpa, na mocy art. 189a § 2 pkt 1 nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie.

W rozpoznawanej sprawie na podstawie danych znajdujących się w CEPiK ustalono, że kontrolowany pojazd został zarejestrowany jako samochód ciężarowy i dlatego posiadaczowi została wymierzona kara pieniężna na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 2 udp tj. w wysokości 1 500 zł.

Główny Inspektor Transportu Drogowego, ponownie rozpoznając sprawę, mając na względzie treść art. 7, art. 77 oraz art. 80 kpa stwierdził, iż w zaskarżonej decyzji z [...] lutego 2020 r. prawidłowo ustalono stan faktyczny. Na poczynione ustalenia w pełni pozwalał zgromadzony materiał dowodowy. Zdaniem organu z całokształtu zebranego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że zespół pojazdów złożony z samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] oraz naczepy o nr rej. [...] poruszał się w dniu [...] października 2019 r. po płatnym odcinku drogi ekspresowej [...] wymienionym w załączniku 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

Podczas przejazdu poddanego kontroli mobilnej kierujący pojazdem miał możliwość sprawdzenia i posiadał informację o braku środków pieniężnych na koncie użytkownika viabox. W piśmie Biura Operacji Krajowego Systemu Poboru Opłat Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego wskazano, że do kontrolowanego pojazdu zostało przypisane konto typu przedpłaconego, co oznacza, że konieczna jest wpłata przed skorzystaniem z systemu Viatoll - to jest przed rozpoczęciem przejazdu i jest konieczność sprawdzania ilości środków na koncie jak również ich uzupełniania. Umowa zawarta z użytkownikiem nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu.

Z analizy materiału dowodowego, a przede wszystkim pisma Biura Operacji Krajowego Systemu Poboru Opłat Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że opłata elektroniczna za przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] w dniu [...] października 2019 r. po drodze ekspresowej [...] o godzinie 05:21:16 nie została uiszczona. Przyczyną nieuiszczenia opłaty był brak środków na koncie użytkownika.

Odnosząc się do zarzutów strony przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie prawidłowo został ustalony stan faktyczny. Zgromadzony materiał dowodowy, tj. dokumentacja fotograficzna oraz zapis ewidencyjny jednoznacznie wskazują na naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w dniu [...] października 2019 roku o godzinie 05:21:16 podczas przejazdu pojazdu o nr. rej. [...] po płatnym odcinku drogi ekspresowej [...].

Organ podał, iż pojazd znajdował się o ww. godzinie na odcinku B. – F., który z kolei jest odcinkiem drogi ekspresowej S7 węzeł G. – K. (skrzyżowanie z drogą powiatową nr [...]). GITD, dał wiarę przekazanym przez Biuro Operacji Krajowego Systemu Poboru Opłat Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego, informacjom dotyczącym przedmiotowego przejazdu i uznał je za wystarczające do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.

Organ, stwierdził, iż okoliczności podniesione przez stronę nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Wskazane przez stronę okoliczności faktyczne nie wypełniają bowiem przesłanek pozwalających na umorzenie postępowania administracyjnego lub odstąpienie od nałożenia kary, o których w art. 189e kpa

Organ wskazał także, iż zgodnie ze stanem faktycznym ustalonym na podstawie pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w W. ustalono, że droga ekspresowa [...] na w/w odcinku została prawidłowo oznakowana znakami i tabliczkami informacyjnymi wskazującymi, iż jest to płatny odcinek drogi krajowej. W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny, a wymierzona kara pieniężna odpowiada prawu, bowiem strona postępowania naruszyła obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej.

Konkludując powyższe należy stwierdzić, że korzystający z drogi krajowej, wykonując przejazd w ustalonym powyżej stanie faktycznym, był zobowiązany do uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. Powyższy obowiązek nie został dopełniony, dlatego też organ prawidłowo ocenił materiał dowodowy i karę pieniężną w wysokości 1 500 zł (słownie: jeden tysiąc pięćset złotych) za naruszenie art. 13 ust. 1 pkt 3 udp stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 2 udp nałożył słusznie i zgodnie z prawem.

Powyższa decyzja GITD z dnia [...] maja 2020 r. stała się w całości przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W swojej skardze M. S. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

1) przepisów postępowania administracyjnego , a to :

- art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 80 kpa i art.8 kpa polegające na uchybieniu obowiązkowi wszechstronnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy prowadzącego do naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli wskutek zaniechania przez organy orzekające w sprawie podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do ustalenia prawidłowego stanu faktycznego i wyjaśnienia okoliczności związanych z zarejestrowaniem przejazdu samochodem ciężarowym o numerze rejestracyjnym [...] oraz naczepy o nr rej. [...] w dniu 16.10.2019r. o godzinie 05:21:16 na odcinku drogi ekspresowej [...] węzeł G.-K. bez uiszczenia opłaty elektronicznej podczas gdy ww. pojazd z naczepą w tym samym czasie wykonał przejazd w innym miejscu, co znajduje odzwierciedlenie w wydruku z systemu Viatoll.

- art. 107 § 1 i 3 kpa i art.138 § 1 pkt 1 kpa poprzez brak ujęcia istotnych elementów, jakie winna zawierać zaskarżona decyzja w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego, w szczególności poprzez brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione , dowodów na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś w szczególności nieustosunkowanie się przez organ w sposób szczegółowy do zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji, co czyni uzasadnienie pozornym, a nadto utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy zachodziły przesłanki uzasadniające jej uchylenie;

2) przepisów prawa materialnego, a to :

- art. 13k ust.l pkt 2 ustawy o drogach publicznych poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu , że istniały podstawy do nałożenia kary, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji;

W tych okolicznościach skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ja decyzji organu centralnego oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga jest zasadna, albowiem przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi.

Sąd stwierdza, że działający w sprawie organ administracji nie ustalił stanu faktycznego w sposób nie budzący wątpliwości.

Należy przypomnieć, że GITD rozpoznając sprawę ponownie, a nie powinien ograniczyć się wyłącznie do poparcia swojego wcześniejszego rozstrzygnięcia.

Podnieść należy, iż zgodnie z wydrukiem z systemu Viatoll przedmiotowy pojazd wraz z naczepą w dniu [...] października 2019r. o godzinie 05:21:16 znajdował się na węzie B. – F. a więc na innym odcinku drogi niż wskazano w decyzji. Nie jest możliwe by ten sam pojazd wraz z naczepą w dokładnie tym samym czasie co do minuty i sekundy przejeżdżał dwa różne odcinki drogi. Co istotne organ administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę w ogóle nie wziął pod uwagę i nie odniósł się do przedstawionego przez stronę dowodu w postaci wydruku z Viatoll, z którego wynika przejazd przedmiotowego pojazdu o godzinie 05:21:16 pod inną bramownicą niż wskazana w decyzji.

Mając na uwadze powyższe, nie można wykluczyć, że funkcjonowanie elektronicznego systemu poboru na węzie G.-K. działało nieprawidłowo. Sąd stwierdza, że organ w ogóle nie wyjaśnił tej kwestii, która ma przecież zasadnicze znaczenie w sprawie.

W tej sytuacji mając na uwadze nieprawidłowo ustalony stan faktyczny brak było podstaw do nałożenia kary pieniężnej wobec naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

W tej sytuacji podkreślić należy, że jedną z naczelnych zasad procedury administracyjnej jest wyrażona w art. 7 kpa zasada prawdy materialnej, zgodnie z którą organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada ta znajduje rozwinięcie w dalszych przepisach, między innymi w art. 77 § 1 kpa, zgodnie, z którym organ administracji publicznej winien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Z kolei w myśl art. 80 kpa udowodnienie danej okoliczności ma nastąpić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, również tego przedstawionego przez stronę postępowania.

Dostrzec przy tym trzeba, iż naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa nastąpi nie tylko w sytuacji, gdy organ dokona oceny okoliczności faktycznych na podstawie niektórych tylko dowodów zgromadzonych w sprawie, ale również wówczas, gdy nie podejmie pełnych działań dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy. Mając na uwadze powyższe, dokonując oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia uznać należało, że wydano je bez dokładnego wyjaśnienia sprawy, tj. z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa.

Ponadto organ powinien dać wyraz dokonanej analizie materiału dowodowego w uzasadnieniu decyzji, czego wymaga przepis art. 107 § 3 kpa stanowiący, że uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Nieustalenie przez organy lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ powinien odnieść się do wszystkich aspektów sprawy, które Sąd przedstawił powyżej.

Bez jednoznacznego wyjaśnienia ww. kwestii nie jest możliwe wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Wskazane powyżej uchybienia przesądziły o uchyleniu przez Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a zaskarżonej decyzji, gdyż wskazane naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.