Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 17/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2012-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt.1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 28 ust. 3 pkt. 1-6
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: § 3 ust. 1 pkt 1 i 3.
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Błesiński, Sędziowie sędzia WSA Wiesława Pierechod (sprawozdawca), sędzia WSA Tadeusz Piskozub, Protokolant pomocnik sekretarza Jolanta Piasecka, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 8 lutego 2012r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku J.G. o ponowne rozpatrzenie żądania, utrzymał w mocy decyzję z dnia "[...]" nr "[...]" odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne.

Z motywów decyzji i akt administracyjnych wynika następujący stan sprawy:

W dniu 14.10.2010r. J.G. złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wniosek o umorzenie 50% ciążących na nim zobowiązań z tytułu nieopłaconych składek za okres od maja 2001r. do września 2008r.

Podał, że od 2000r. jest płatnikiem składek w KRUS. W latach 2001- 2004 dodatkowo prowadził działalność gospodarczą polegającą na wynajmie domków kempingowych w okresie wakacji. Nie dopełnił obowiązku poinformowania o tym na piśmie KRUS, co stało się podstawą "obecnych kłopotów" tj. posiadania zaległości w ZUS. Wnioskodawca wyjaśnił, że jest dzierżawcą gospodarstwa od Nadleśnictwa, na którym prowadzi działalność rolniczą. Znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, wynikłej ze stanu zdrowia. Posiada III grupę inwalidzką i ma kłopoty z poruszaniem się. Umorzenie części należności pozwoliłoby mu, przy pomocy innych osób, spłacić pozostałą część na warunkach wskazanych przez Zakład.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia "[...]" wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28, art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz.U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), odmówił umorzenia należności za wymienione w sentencji okresy, we wskazanych kwotach (łącznie 43.864,64 zł).

W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. Zakład może umorzyć należności z tytułu składek w całości lub w części w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w przypadkach określonych w ust. 3 art. 28 przedmiotowej ustawy. Ponadto, wskazał, iż w myśl art. 28 ust. 3a ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W myśl zaś art. 32 tej ustawy do składek na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy w zakresie umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

Zakład po przeprowadzeniu postępowania mającego na celu określenie sytuacji materialnej wnioskodawcy przyjął, iż nie można stwierdzić całkowitej nieściągalności zadłużenia, gdyż w stosunku do jego majątku nie jest prowadzone żadne postępowanie egzekucyjne.

Rozpatrując zaś wniosek pod kątem zastosowania umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy Organ uznał, iż nie zaistniały przesłanki przemawiające za ich umorzeniem określone w § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

Oceniając sytuację majątkową, osobistą i rodzinną zobowiązanego Zakład stwierdził, że figuruje on w ewidencji Urzędu Skarbowego w H. jako nabywca, w dniu 10.08.2005r. samochodu osobowego G. rok prod.1989, oraz jako nabywca w dniu 28.06.2010r. samochodu osobowego M. rok prod. 2000. Dostarczył organowi umowę sprzedaży tego samochodu, której wynika, że strony ustaliły wartość pojazdu na kwotę 17.000zł. Jest dzierżawcą nieruchomości (budynku byłej szkoły) o powierzchni 360m² oraz gruntów rolnych o powierzchni 5,24 ha., za które płaci Nadleśnictwu czynsz roczny w kwocie 4119,92 zł. Ponadto wnioskodawca pobiera świadczenie z MOPS w R. w kwocie 444 zł. miesięcznie. Od 2004r. otrzymuje dopłaty z ARiMR. W 2007r. otrzymał 2.206,57zł., w 2008r.-2.356,39 zł., w 2009r.- 3.486,70zł. Natomiast stałe wydatki związane z opłatami za mieszkanie to 300zł.

Organ uznał, że sytuacja wnioskodawcy nie dostarcza podstaw do stwierdzenia, że zaistniały przesłanki do umorzenia należności. W szczególności przynajmniej część dochodów z gospodarstwa oraz wynajmu domków kempingowych mógł on przeznaczać na spłatę zaległości, czego nie czynił. Natomiast możliwym by było zawarcie układu ratalnego na korzystnych dla zobowiązanego warunkach.

J.G. złożył w dniu 29 grudnia 2010r. do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i umorzenie części ciążących na nim należności z tytułu nieopłaconych składek bądź odsetek

Zarzucił decyzji z dnia "[...]" błędne ustalenia odnośnie jego sytuacji materialnej. Wskazał, że nie otrzymuje świadczenia w wys. 444 zł. z MOPS w R. Otrzymuje je jego brat A., zamieszkały w R. Nie jest i nie był właścicielem samochodu marki M., na co załączył oświadczenie właścicielki tego samochodu. Podał, że Nadleśnictwo zmniejszyło obszar dzierżawionych przez niego gruntów z 5ha do 3ha, co spowodowało też zmniejszenie dopłat rolniczych. W lipcu 2009r. podjął próbę prowadzenia działalności, lecz po 1,5 miesiąca zaniechał jakiejkolwiek działalności gospodarczej ze względu na stan zdrowia. Jest inwalidą III grupy od 1973r., obecnie stara się o zmianę orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, z uwagi na ciągłe pogarszanie się stanu zdrowia. Przy znacznym zmniejszeniu należności np. przy likwidacji odsetek mógłby przy pomocy rodziny uregulować zaległe składki na warunkach wskazanych przez ZUS.

W wydanej w następstwie rozpoznania powyższego wniosku decyzji z dnia "[...]" Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję o odmowie umorzenia należności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 1.06.2011r. sygn. akt I SA/Ol 242/11 stwierdził nieważność powyższej decyzji.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania wszczętego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy częściowego umorzenia należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia "[...]" utrzymał w mocy decyzję z dnia "[...]" odmawiającą umorzenia należności.

W uzasadnieniu decyzji Organ przytoczył treść art. 28 ust.1 , 2 i ust 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Podkreślił, że nawet wystąpienie przesłanek wskazanych w powołanych przepisach nie obliguje Zakładu do podjęcia pozytywnej decyzji w przedmiocie umorzenia składek. Wskazał na dostarczone przez wnioskodawcę nowe dokumenty, wywiad środowiskowy przeprowadzony przez M-G Ośrodek Pomocy Społecznej w N., dowód z przesłuchania strony. Wywiódł, że cały materiał dowodowy nie daje podstaw do uwzględnienia wniosku. Ustalono, że wnioskodawca nie posiada żadnych nieruchomości. Według danych uzyskanych z MSWiA na dzień 11.11.2010r. figurował w centralnej ewidencji pojazdów jako właściciel samochodów osobowych G. z 1989r, G. z 1997r., oraz samochodów ciężarowych T. z 1985r. i Ż. Ponadto w dniu 28.06.2010r. dokonał zakupu samochodu osobowego M. z 2000r. Za niewiarygodne Organ uznał przedłożone oświadczenie B.P. o zakupie wymienionego samochodu na jej rzecz i o przekazaniu przez nią kwoty 17.000zł. na zakup tego samochodu. Wskazał, że z przeprowadzonego na zlecenie ZUS wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wnioskodawcy tj. w S., wynika, że jego miesięczny dochód z gospodarstwa rolnego o pow. 1,06 ha przeliczeniowego wynosi 219,42 zł, wydatki na energię elektr. i gaz 150 zł., na leki także 150 zł.

Dalej Organ podał, że za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w H. Zakład od 22.05.2009r. prowadzi egzekucję, która nie została zakończona. Potwierdza to, iż w przypadku wnioskodawcy nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności zadłużenia, o której mowa w art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W jego ocenie wnioskodawca nie przedstawił też dowodów na zaistnienie okoliczności określonych w § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). tj. krytycznej sytuacji materialnej lub zdrowotnej. Z ustaleń wynika, że prowadził, z przerwami, gospodarstwo agroturystyczne "O.", w okresie od 1.01.1999r. do 29.08.2009r., a ponadto również Agencję Agroturystyczną "O.". Tę działalność wykonywał w dwóch miejscach – w N. oraz w R. Zatrudniał pracowników. Obecnie jest ubezpieczony w KRUS. Dzierżawi grunty rolne o powierzchni 4,25ha, przeliczeniowe 1,06ha oraz nieruchomość składającą się z budynku byłej szkoły i budynku gospodarczego. Jako producent rolny otrzymywał dopłaty bezpośrednie z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od 2004r do 2009r. w średniej wysokości rocznie ok.2.895 zł. W 2010 r. nie otrzymał dopłat z uwagi na zaniechanie rolniczego użytkowania działki o pow.1,33ha. Organ wskazał następnie na informacje podane przez wnioskodawcę w zeznaniu z dnia 27.10.2011r. iż aktualnie jedyny jego dochód to zasiłek pielęgnacyjny kwocie 153zł. miesięcznie. Zamierza uprawiać grunty rolne o ile stan zdrowia pozwoli, w S. zamieszkuje w okresie letnim, dom jest własnością brata i od września 2011r. stoi pusty. Środki transportu figurujące w ewidencji są złomowane, natomiast G. z 1989r.nie jest używany z uwagi na awarię i brak środków na naprawę. Wnioskodawca podał, że okresowo zamieszkuje u osób trzecich, które wspierają go również finansowo. Swoje potrzeby określił na kwotę 1000zł. miesięcznie, z przeznaczeniem na żywność, przejazdy i lekarstwa. Koszty leczenia to 200zł. i więcej. Organ wskazał, iż we wcześniejszych oświadczeniach wnioskodawca nie wykazywał żadnych kosztów leczenia , a stałe wydatki określił na kwotę 300zł. W wywiadzie przeprowadzonym przez pracownika socjalnego wskazano koszty leków na kwotę 150zł. i pozostałe wydatki na kwotę 150zł. Dalej Organ wskazał, że wnioskodawca posiada zobowiązania wobec Nadleśnictwa w kwocie ponad 4000zł. rocznie, i z tytułu składki na ubezpieczenie w KRUS 345zł. kwartalnie., które są regulowane. Powołał jego stwierdzenie o zamiarze ubiegania się o rentę po uzyskaniu niezbędnych badań i zaświadczeń i zamiarze podjęcia działalności, jeżeli stan zdrowia na to pozwoli.

Oceniając powyższe oraz zgromadzone dokumenty Organ uznał, iż opłacenie składek nie pozbawiłoby wnioskodawcy zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Wywiódł, że sam wnioskodawca deklarował zapłatę składek w ratach, gdyby ZUS umorzył odsetki za zwłokę. Jednak nie byłoby to możliwe przy wykazanych dochodach i wydatkach bez innych form wsparcia, nie wliczając do tego pomocy rodziny.

Następnie Organ przedstawił obszerny wywód dotyczący funkcji oraz zasad i trybu naliczania odsetek od nieuiszczonych w terminie składek na ubezpieczenie społeczne, akcentując nierozerwalny związek odsetek z należnościami głównymi i brak samodzielnego bytu zobowiązań z tytułu odsetek. Wyjaśnił, na jakich zasadach zobowiązany mógłby się ubiegać o rozłożenie należności na raty.

Zdaniem Organu wnioskodawca nie udowodnił także, by przewlekła choroba lub konieczność sprawowania osobistej opieki nad członkiem rodziny pozbawiała go możliwości uzyskiwania dochodu. Legitymuje się bowiem orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, nie wymagającym konieczności stałej lub długotrwałej opieki innej osoby. Pomimo zaliczenia do trzeciej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia z przeciwwskazaniem ciężkiej, stojącej i wymagającej chodzenia pracy, ze wskazaniem pracy siedzącej lekkiej, w okresie od 1.01.1999r. do 29.08.2009r. wnioskodawca prowadził działalność agroturystyczną i nadal zamierza ją wznowić.

Zdaniem Organu z całokształtu ustaleń wynika, że wnioskodawca aktualnie nie jest w stanie spłacić całego zadłużenia, ale istnieje realna szansa na odzyskanie należności z tytułu składek, gdy otrzyma świadczenie rentowe i gdy wznowi działalność gospodarczą. Ponadto nadal trwa postępowanie egzekucyjne, prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego.

ZUS podkreślił, że umorzenie należności winno być traktowane jako wyjątkowe uregulowanie na gruncie obowiązujących przepisów, bowiem zasadą jest płacenie składek. Zakład ma obowiązek uwzględniać interes społeczny, który przekłada się na interes ubezpieczonych regularnie płacących składki, którzy nie powinni ponosić konsekwencji za innych, nie płacących składek. Z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych realizuje świadczenia emerytalne i rentowe. Przepisy art.28 ust.2 i 3 ustawy dają Zakładowi prawo, ale nie nakazują umorzenia należności. Umorzenie ma charakter uznaniowy, gdyż Zakład może, ale nie ma obowiązku umorzenia zadłużenia. Musi zatem ocenić, czy interes publiczny uzasadnia obciążenie całego społeczeństwa kosztami udzielonej pomocy w postaci umorzenia należnych składek. Obowiązek ich płacenia wynika z samego faktu prowadzenia działalności gospodarczej i nie jest zależny od dochodów z tej działalności. Przedsiębiorcy samodzielnie muszą ponosić ciężar prowadzenia działalności gospodarczej i tym samym zobowiązani są do opłacenia należności z tytułu składek w wyznaczonym ustawowym terminie płatności, niezależnie od przyczyn uniemożliwiających spełnienie takiego obowiązku. Generowanie długu oraz trudności finansowe płatnika składek nie mogą generalnie stanowić przesłanki obligującej Organ do umorzenia zaległości względem ZUS.

J.G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w której wniósł o rozpatrzenie sprawy (na rozprawie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji).

W uzasadnieniu skargi przestawił okoliczności wskazywane już we wniosku o umorzenie należności i w toku postępowania.

Podał, że od 2000r. prowadzi działalność rolniczą na gruntach dzierżawionych od Nadleśnictwa o pow. ok.5 ha., ziemia klasy Vi VI traktowana jako pastwisko. W latach 2001- 2004 dodatkowo prowadził w okresie letnim działalność gospodarczą polegającą na wynajmie pokoi w starej wyremontowanej i wydzierżawionej od Nadleśnictwa byłej szkole.. Urzędnik KRUS mylnie go poinformował, iż działalność na taką skalę nie wymaga żadnych dodatkowych formalności ani oświadczeń. W 2003r. KRUS rozwiązał wstecz umowę i na to miejsce wkroczył ZUS, naliczając za okres trzech lat składki i to za 12 miesięcy w każdym roku, gdy skarżący prowadził działalność tylko w lipcu i sierpniu. ZUS nie uwzględnił tej okoliczności, mimo posiadania dokumentacji z Urzędu Skarbowego. Skarżący podniósł, że kilka lat temu, gdy ze względu na stan zdrowia miał nadzieję na wznowienie działalności, ubiegał się bezskutecznie o umorzenie odsetek. Również negatywnie ZUS wypowiedział się w kwestii rozłożenia należności na raty, z uwagi na to, że skarżący nie ma stałych dochodów. Dalej skarżący podał, że od 1973r. był inwalidą III grupy. W ostatnich latach stan jego zdrowia uległ pogorszeniu i na początku roku 2011 Komisja Lekarska w E. przyznała mu II grupę. Rokowania są takie, iż czeka go wózek inwalidzki. W wywiadzie wyraźnie zaznaczył, że podejmie działalność rolniczą, jeżeli stan zdrowia na to pozwoli. ZUS w decyzji zaleca mu podjęcie pracy zarobkowej, mylnie zaliczając do III grupy inwalidzkiej, mimo dostarczonych dokumentów. Skarżący podniósł, iż ze względu na wiek- 57 lat, kłopoty z poruszaniem się i inne dolegliwości nie jest w stanie zarobić na swoje utrzymanie, a co dopiero spłacić tak olbrzymią sumę tj. 65.000zł. Nie posiada żadnego majątku. Odnośnie samochodów, które posiadał w przeszłości tj. Ż., T., złożył informacje (od dawna były złomowane), również kwestia nabycia pojazdu marki M. została wyjaśniona i potwierdzona oświadczeniem właścicielki tego pojazdu. W swoich oświadczeniach składanych w trakcie postępowania podawał, że będzie się ubiegał o rentę, ale nie liczy, by jego starania się powiodły, gdyż wcześniej odmówiono mu takiego prawa. Zrezygnował by chętnie z dzierżawy gruntów i budynku lecz jest to aktualnie jedyna nadzieja na ubezpieczenie społeczne. Nie jest w stanie spłacać zadłużenia w ZUS, które wynikło nie z jego winy.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zasady i tryb sądowej kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem reguluje ustawa z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwana dalej w skrócie: p.p.s.a.

Zgodnie z przepisami powołanej ustawy sąd administracyjny nie ma kompetencji do rozstrzygania sprawy merytorycznie tj. w sposób załatwiający sprawę administracyjną co do jej istoty, albowiem o uprawnieniach bądź obowiązkach stron postępowania, wynikających z przepisów prawa materialnego, rozstrzygają organy administracyjne. Rozpoznając skargę na decyzję Sąd może uchylić decyzję gdy stwierdzi, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić przy tym należy, ze stosownie do art. 133 oraz art. 134 p.p.s.a. Sąd dokonuje oceny decyzji na podstawie akt sprawy, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jej wydania, nie będąc przy tym związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Konstrukcja przepisów umożliwiających Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych umarzanie należności z tytułu składek unormowana została głównie w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z treści ust. 2 tego przepisu wynika, że należności te mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Całkowita nieściągalność, o której mowa, zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 pkt 1-6 tego artykułu. Natomiast należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (ust. 3a).

W myśl § 3 ust. 1 w/w rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003r., Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3. .przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Z brzmienia wskazanych przepisów wynika, że rozstrzygnięcie co do umorzenia ma charakter uznania administracyjnego. Brak jest natomiast podstaw do twierdzenia, że przepisy te nie dają podstawy do umorzenia samych odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek, skoro pod pojęciem "należności z tytułu składek" należy rozumieć zarówno składki jak i odsetki za zwłokę.

Trzeba wskazać, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko (vide wyrok z dnia 21.05.2009r.sygn.akt.IIGSK 1045/08 Lex nr 564200 i powołane w tym wyroku wcześniejsze orzeczenia ), iż uznanie administracyjne nie oznacza dowolności. W powołanym wyroku NSA stwierdził, iż " Ubezpieczenie społeczne jest to system ustawowo zagwarantowanych świadczeń związanych z pracą, służących zaspakajaniu potrzeb wywołanych przez zdarzenia losowe i finansowanych przez ubezpieczonych na zasadzie rozłożenia ich ciężaru na osoby następnie do nich uprawnione. Mieszcząca się w tym systemie również funkcja ochronna ubezpieczenia społecznego nie pozwala na egzekwowanie niespłaconych składek w każdej sytuacji, bez względu na konsekwencje dla zobowiązanego i jego rodziny." Wskazał również, że w przypadku wystąpienia przesłanek z art. 28 ust. 3 pkt. 1-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych tj. całkowitej nieściągalności, zasadniczo nie występuje alternatywa.

Zgadzając się z przytoczonym wyżej rozumieniem "uznania administracyjnego" należy wskazać, że przy kontroli tego rodzaju decyzji obowiązkiem sądu jest zbadanie w pierwszym rzędzie prawidłowości zastosowania przepisów postępowania. Tylko prawidłowo przeprowadzone postępowanie pozwala na wyczerpujące i pełne wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a w konsekwencji na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. W szczególności sąd bada zatem, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej ( art. 7 k.p.a.), obligującej do zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny (art. 80 k.p.a.), a decyzje wydane w toku postępowania są prawidłowo uzasadnione (art. 107 § 3 k.p.a.) Podkreślić w tym miejscu należy, że skoro konsekwencją ponownego rozpoznania wniosku o umorzenie należności z tytułu składek jest utrzymanie w mocy poprzednio wydanej decyzji, to decyzja wydana w wyniku ponownego rozpoznania opierać się powinna na materiale dowodowym zgromadzonym w obu postępowaniach. Organ powinien się też odnieść do zarzutów pod adresem poprzedniej decyzji, o ile dotyczą one faktów przyjętych za podstawę orzekania w tej decyzji.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem zasady wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego sprawy oraz uzasadnienia decyzji.

Przede wszystkim należy podkreślić, że w przypadku rozpatrywania wniosku o umorzenie należności zasadnicze znaczenie ma sytuacja, w jakiej wnioskodawca się znajduje aktualnie i ewentualnie z uwzględnieniem możliwości zapłacenia należności w przyszłości, gdy istnieją realne przewidywania poprawy sytuacji.

W rozpoznawanej sprawie przeprowadzono postępowanie dotyczące ustalenia sytuacji rodzinnej i materialnej skarżącego. Stwierdzono, że nie posiada on żadnego majątku nieruchomego. Przyjęto natomiast, że osiąga dochody miesięczne w wys. 153 zł z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego i 219,14zł. z dzierżawionego gospodarstwa rolnego. Tymczasem z dowodów w sprawie wynika, że jedyny stały dochód miesięczny to zasiłek pielęgnacyjny z M-G OPS w kwocie 153 zł. otrzymywany od września 2011r. Według danych z KARTY INFORMACYJNEJ (k-147) dochód z 1,06 ha przeliczeniowego gruntów rolnych to dochód łączny a nie miesięczny ( skarżący w 2011r. nie otrzymał dopłat za 2010r.). Dalej Zakład w zaskarżonej decyzji stwierdził, że nie zachodzi całkowita nieściągalność należności, z uwagi na prowadzone od 22.05.2009r. postępowanie egzekucyjne. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu, że w stosunku do majątku zobowiązanego dokonano zajęć egzekucyjnych. Co więcej, w decyzji z dnia "[...]" - str. 5 Organ wprost stwierdza, że wobec majątku wnioskodawcy nie jest prowadzone żadne postępowanie egzekucyjne. Ponadto Organ, powołując się na informacje z CEPiK w istocie nie ustalił, czy i jakie pojazdy posiada skarżący na dzień wydania decyzji. W szczególności ograniczył się do przytoczenia wyjaśnień wnioskodawcy odnośnie "losów samochodów", nie dokonując żadnej analizy dowodów z informacji. Nie dał wiary twierdzeniom, że kupiony 28.06.2010r. i sprzedany 30.08.2010r. za kwotę 17.000zł. samochód osobowy M. rok.prod.2000, został nabyty w imieniu i na rzecz nabywcy tego samochodu –B.P. oraz za jej pieniądze, nie wskazując żadnych okoliczności z których można by było wywieść, że w istocie skarżący mógł dysponować w 2010r. środkami finansowymi w kwocie 17.000zł.

W ocenie Sądu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego w tym zakresie jest istotne w świetle przesłanki ściągalności należności, albowiem np. kwotę 17.000zł. skarżący zapewne ulokował by na rachunku bankowym, zatem te pieniądze jak i posiadane pojazdy, stanowiłyby majątek nadający się do zajęcia egzekucyjnego. Brak ustaleń w wymienionym zakresie, brak informacji odnośnie egzekucji oraz błędne przyjęcie kwoty dochodu z gospodarstwa, jako osiąganej miesięcznie, stanowi naruszenie zasady prawdy obiektywnej i czyni niemożliwym prawidłową ocenę wystąpienia bądź nie wystąpienia przesłanki umorzenia, jaką jest całkowita nieściągalność należności.

Wątpliwości budzi również stanowisko Organu o nie wystąpieniu przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia MGPiPS z 31.07.2003r. Jak już wyżej stwierdzono, jedynym stałym dochodem miesięcznym skarżącego jest zasiłek w kwocie 153 zł. z powodu orzeczenia umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Zasadnie podniesiono w skardze, iż Organ, odwołując się do czasu przeszłego, tj. prowadzenia działalności gospodarczej mimo posiadania III grupy inwalidzkiej, zignorował pogorszenie się stanu zdrowia skarżącego, o czym świadczy orzeczenie z dnia 9.02.2011r. o stopniu niepełnosprawności. Zwrócić należy uwagę na to, że błędnie Organ przyjmuje, iż sytuacja opisana w punkcie 3 ust. 1 § 3 rozporządzenia występuje wówczas, gdy stan zdrowia osoby ubiegającej się o umorzenie należności jest taki, że wymaga ona stałej opieki innej osoby ( taką wykładnię zaprezentował organ w decyzji, k-167). W przepisie tym mowa o takim stanie zdrowia, który uniemożliwia uzyskiwanie dochodu, który pozwoliłby na opłacenie należności. Nie wiadomo też, skąd Organ przyjął, że skarżący prowadził działalność od 1999r., skoro z akt sprawy wynika, że była ona prowadzona od 2001r. i z istoty miała charakter sezonowy. Nie bez znaczenia zatem dla oceny potrzeby rozważenia możliwości umorzenia odsetek powinien pozostawać fakt obciążenia składkami za wszystkie miesiące lat 2001-2004.

Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit.a i c p.p.s.a orzekł jak w sentencji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Organ przeprowadzi postępowanie wyjaśniające dotyczące ilości i stanu posiadanych przez skarżącego samochodów, w tym również zapisów w CEPiK (gdyby okazały się nieaktualne to dlaczego nie zostały usunięte). Przeprowadzi dowód z przesłuchania B.P. na okoliczność zakupu i sprzedaży samochodu M. Ustali, jaki faktycznie dochód skarżący uzyskuje z gospodarstwa rolnego. Pozyska i włączy do akt sprawy odpisy dokumentów z postępowania egzekucyjnego. Na podstawie całokształtu dowodów podejmie stosowną decyzję, uwzględniając stanowisko Sądu w kwestii możliwości umorzenia samych odsetek za zwłokę jak i przesłanek umorzenia określonych przepisami mającymi w sprawie zastosowanie.