Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1085/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2007-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 6 marca 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Protokolant asystent sędziego Marek Pilc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2007 roku sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...[, Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., działając na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 17, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...] przyznającą świadczenie pielęgnacyjne.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. przyznał A.P. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem – M.P. od dnia 1 sierpnia 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r., w wysokości 420 zł miesięcznie.

Od powyższej decyzji A.P. złożyła w dniu [...] odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. wnosząc o ponowne jej rozpatrzenie i przyznanie wnioskowanego świadczenia za okres od stycznia do lipca 2006 r. W uzasadnieniu podniosła, że jej syn – M.P. miał orzeczenie o niepełnosprawności do końca 2005 r.. Następnie Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności nie zaliczył dziecka do osób niepełnosprawnych. Nie uczynił tego także Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Dopiero wyrokiem z dnia [...] Sąd Rejonowy dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zaliczył M. P. do osób niepełnosprawnych okresowo od dnia 14 marca 2002 r. do dnia 1 września 2009 r..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uznało, iż zaskarżona decyzja wydana została prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i wnioskiem strony z dnia 24 sierpnia 2006 r. Świadczenie zostało stronie przez organ pierwszej instancji przyznane prawidłowo od dnia 1 sierpnia 2006 r.

Organ odwoławczy wskazał, że ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych zmieniona została ustawą z dnia 29 grudnia 2005 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 267, poz. 2260). Przepis art. 24 ust. 3a tejże ustawy otrzymał "od dnia 1 stycznia 2006 r.", brzmienie: w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Konkludując organ wskazał, iż wobec takiego brzmienia przepisu nie można było w sposób uznaniowy, z pominięciem przepisów ustawy, przyznać świadczenia za okres od dnia 1 stycznia 2006 r. do 31 lipca 2006 r.

W dniu 17 listopada 2006 r. A.P. złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi administracji do ponownego rozpoznawania. W uzasadnieniu wskazała, że wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności syna M. P. złożyła w dniu 2 listopada 2005 r., a termin komisji wyznaczono w dniu 14 grudnia 2005 r., na dzień 4 stycznia 2006 r.. Błędne wobec tego jest stwierdzenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że postępowanie administracyjne o przyznanie świadczeń rozpoczęto się w sierpniu 2006 roku. Faktycznie postępowanie o ustalenie stopnia niepełnosprawności rozpoczęte zostało w dniu 2 listopada 2005 r., a więc obowiązywały wówczas przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.).

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie. Wskazało, iż strona skarżąca pominęła w swych rozważaniach fakt, że odrębnym jest postępowanie prowadzone przed właściwymi organami, którego celem jest ustalenie stopnia niepełnosprawności, od postępowania zmierzającego do przyznania świadczenia w oparciu o normy zawarte w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Podkreśliło, że datą wszczęcia postępowania o przyznanie świadczeń rodzinnych jest dzień złożenia przez uprawniony podmiot wniosku wraz ze wszystkimi prawidłowo wypełnionymi dokumentami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje

Zgodnie z treścią art. 3 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) (w skrócie: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 par. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1. uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach,

3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 par. 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji opisanych powyżej uchybień, a tym samym wobec nieuwzględnienia skargi oddalił ją (art. 151 p.p.s.a.).

Na wstępie wskazać wypada, iż przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest ocena legalności decyzji organów administracji przyznającej skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem w okresie od 1 sierpnia 2006 roku do 31 sierpnia 2006 roku. Analizując sytuację istniejącą w niniejszej sprawie wskazać wypada, iż przepis art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) stanowi, iż świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 583,00 zł. (art. 17 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych).

W toku niniejszego postępowania spełnienie przez skarżącą powyższych warunków nie budziło wątpliwości, co zresztą zostało potwierdzone treścią wydanej decyzji administracyjnej przyznającej skarżącej powyższe świadczenie. W toku postępowania nie zostały ustalone jakiekolwiek okoliczności, które wskazywałyby, iż skarżąca wypełniła któryś z negatywnych warunków opisanych w przepisie art. 17 ust. 5 omawianej ustawy i tym samym nie może jej zostać przyznane powyższe świadczenie. Powyższe elementy przeprowadzonego przez organy administracji postępowania nie budzą jakichkolwiek uwag krytycznych i zasługują na akceptację. Podobnie prawidłowo organy określiły wysokość należnego skarżącej świadczenia (art. 17 ust. 3 omawianej ustawy).

Okolicznością budzącą najwięcej emocji w niniejszej sprawie jest ustalenie okresu, za który skarżącej należy się powyższe świadczenie. Analizując tą kwestię należy wskazać, iż regulacja prawna obowiązująca w powyższym zakresie uległa istotnej zmianie. Przepis art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych dodany został przez art. 27 pkt 16 lit. a) ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732) z dniem 1 czerwca 2005 r. i stanowił, iż w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia.

Przepis ten jednoznacznie wskazywał na możliwość przyznania świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności za okres od miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, jeżeli tylko osoba niepełnosprawna uzyskała ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia. Owa swoista ciągłość świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności, pozwalała zachować świadczenie pomimo utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności, o ile tylko kolejne orzeczenie o niepełnosprawności było kontynuacją poprzedniego orzeczenia. Taki stan prawny pozwalał zachować uprawnionemu omawiane świadczenia rodzinne bez względu na to jak długo toczyło się postępowanie, którego przedmiotem było orzeczenie o niepełnosprawności.

Powyższy stan prawny trwał do dnia 14 stycznia 2006 r., a więc do wejścia w życie przepisu art. 1 pkt 9 lit. a) ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 267, poz. 2260). Mocą powyższej regulacji począwszy od dnia 14 stycznia 2006 r. przepis art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych otrzymał brzmienie: w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego.

Powyższa regulacja przekreśliła możliwość ustalania świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności w ciągłości z poprzednio wydanym orzeczeniem o niepełnosprawności. Przepis ten wprowadził bowiem ograniczenie, iż świadczenie rodzinne nie może być przyznane za okres wcześniejszy niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego.

Jest niewątpliwe, iż nowelizacja ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązująca od dnia 14 stycznia 2006 r. jest zdecydowanie mniej korzystna dla stron, które otrzymują orzeczenie o niepełnosprawności z opóźnieniem, które wynikać może z różnych przyczyn, w tym najczęściej niezawinionych przez same strony. Zmiana prawa w tym zakresie stanowi jednak przejaw woli ustawodawcy, która – jak podkreślił to organ odwoławczy – winna być respektowana przez organy stosujące prawo. Skoro zatem w toku niniejszego postępowania organy zastosowały się do powyższej regulacji prawnej, to nie można postawić im zarzutu nielegalności działania.

W niniejszej sprawie pomiędzy organami administracji i stroną skarżącą istnieje spór na temat tego, który z wniosków skarżącej wszczyna niniejsze postępowanie, czy wniosek o ponowne ustalenie niepełnosprawności małoletniego dziecka – jak chce skarżąca, czy wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego – jak chce organ. W powyższym sporze rację należy przyznać organowi.

Postępowanie w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem, jest uregulowane przepisami przywołanej powyżej ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis art. 23 tejże ustawy stanowi, iż ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek uprawnionego podmiotu. Tak więc to wniosek złożony w organie pomocowym, właściwym w sprawie o ustalenie i wypłatę świadczeń rodzinnych inicjuje niniejsze postępowanie. Wniosek taki strona skarżąca złożyła w dniu 24 sierpnia 2006 roku i konstatacja ta determinuje konieczność stosowania w niniejszej sprawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych zmienionych nowelą z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 267, poz. 2260).

Nie może budzić wątpliwości, iż świadczenia rodzinne przyznawane są w oparciu o inne rozstrzygnięcia i to zarówno organów administracji publicznej, jak i sądów powszechnych. Od wydania tych rozstrzygnięć i ich treści zależy możliwość przyznania świadczeń rodzinnych. Stosownie bowiem do treści art. 24 ust. 2 omawianej ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Owe rozstrzygnięcia innych organów lub sądów stanowią jedynie elementy opisujące stan faktyczny sprawy rozpoznawanej na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych i posługując się terminologią wskazanego powyżej przepisu art. 24 ust. 2, traktowane są jedynie jako "prawidłowo wypełnione dokumenty".

Wystąpienie przez stronę do sądu lub organu administracji innego niż organ właściwy w sprawach świadczeń rodzinnych o wydanie stosownego rozstrzygnięcia, stanowiącego załącznik do wniosku o przyznanie świadczenia rodzinnego nie może oznaczać, iż z chwilą wystąpienia o uzyskanie owego rozstrzygnięcia wszczynane zostaje postępowanie o przyznanie świadczenia rodzinnego. Postępowania te prowadzone są bowiem przed odpowiednimi organami, w oparciu o właściwe dla wydania tychże rozstrzygnięć przepisy prawa.

Analogicznie wygląda sytuacja z rozstrzygnięciami o niepełnosprawności. Właściwe w tychże sprawach zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności i sądy pracy i ubezpieczeń społecznych, jako organy odwoławcze wydają orzeczenie, które może stanowić element opisu stanu faktycznego sprawy o przyznanie świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności. W żadnym razie nie oznacza to, iż ubiegając się o uzyskanie tegoż orzeczenia strona wszczyna inne postępowania, które w oparciu zapisy powyższego orzeczenia może następnie zainicjować.

W tym stanie rzeczy uznając skargę za bezzasadną należało ją oddalić (art. 151 p.p.s.a.)