Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 739/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji w części
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a,c, art. 200
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 2 ust. 2
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 4
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności

SENTENCJA

Dnia 8 listopada 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), Sędzia NSA Janusz Nowacki, , Protokolant Referent stażysta Aneta Lubasińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2017 roku sprawy ze skargi F. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] nr. [...] w zakresie odmowy przyznania płatności do krów oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] nr. [...] w zakresie odmowy przyznania płatności do krów; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego F. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 23), art. 5, art. 6, art. 7, art. 24 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 278), po rozpatrzeniu odwołania F. G., w sprawie o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. nr [...] z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 12 czerwca 2015 r. F. G. złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015r.

W dniu 16 lipca 2015 r. strona dostarczyła do Biura Powiatowego ARiMR oświadczenie o padnięciu zwierzęcia o numerze[...].

Organ I instancji w dniu 19 kwietnia 2016 r. wydał decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 rok, na mocy której organ przyznał stronie jednolitą płatność obszarową, płatność na zazielenienie, płatność dodatkową, płatność do upraw roślin wysokobiałkowych, płatności do bydła oraz odmówił przyznania płatności do krów.

W odwołaniu skarżący wskazał, że padła mu krowa, którą zgłosił do płatności, o którym to zdarzeniu poinformował Agencję.

W dniu 3 listopada 2016 r. organ II instancji uchylił powyższą decyzję z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania w celu dokonania oceny oświadczenia o padnięciu zwierzęcia z dnia 15 lipca 2015 r., pod kątem obowiązujących przepisów prawa, regulujących kwestię siły wyższej, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji w dniu [...] wydał decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 r., na mocy której organ przyznał stronie jednolitą płatność obszarowa, płatność na zazielenienie, płatność dodatkową, płatność do upraw roślin wysokobiałkowych, płatności do bydła oraz odmówił przyznania płatności do krów.

W odwołaniu skarżący powołał się na wystąpienie siły wyższej – upałów co spowodowało padnięcie krowy. Opisał jak do tego doszło.

Zaskarżoną decyzją Dyrektor OR ARiMR w Ł. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie zastosowanie będą miały przepisy ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 278). Na podstawie przepisu art. 21 ust. 1 ustawy wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja, natomiast zgodnie z przepisem art. 5 ustawy Kierownik biura powiatowego Agencji jest właściwy w sprawach dotyczących płatności bezpośrednich oraz płatności niezwiązanej do tytoniu, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że na mocy decyzji z dnia [...] organ I instancji odmówił przyznania stronie płatności do krów na 2015 rok. Wysokość przyznania pozostałych płatności z wniosku strony z dnia 10 czerwca 2015 r. nie stanowi przedmiotu sporu. Skarżący zakwestionował decyzję w części dotyczącej odmowy przyznania płatności do krów, podnosząc, że padła mu krowa, zgłoszona do płatności do krów, o którym to zdarzeniu poinformował Agencję.

Organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, że w oświadczeniu o zwierzętach zadeklarowanych do płatności, złożonym wraz z przedmiotowym wnioskiem o przyznanie płatności na 2015 rok, skarżący zadeklarował następujące zwierzęta: PL005301755543, PL005283636120, PL005157544100. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ I instancji odmówił stronie przyznania płatności do bydła z uwagi na zakwalifikowanie dwóch sztuk bydła do wnioskowanej płatności, ponieważ zgodnie z przepisem art. 16 ust. 2 ustawy, warunkiem otrzymania płatności jest posiadanie przez okres 30 dni od dnia złożenia wniosku o przyznanie tej płatności, co najmniej 3 sztuk samic tego gatunku, których wiek w dniu 15 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, przekracza 24 miesięcy.

W zakresie złożonego przez stronę w dniu 16 lipca 2016 r. oświadczenia o padnięciu krowy o numerze PL0051575441 00, jednej z trzech sztuk zgłoszonych przez stronę do płatności do krów, organ I instancji wskazał, że z oświadczenia wynika, że zwierzę o numerze identyfikacyjnym PL005157544100 padło z przyczyn naturalnych, z powodu których posiadacz zwierzęcia nie ponosi odpowiedzialności.

Organ I instancji wskazał, że na podstawie przepisu art. 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr1 306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r.) w odniesieniu do płatności bezpośrednich, gdy beneficjent nie jest w stanie spełnić kryteriów kwalifikowalności lub innych obowiązków w wyniku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, zachowuje on prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt, które były kwalifikowalne w chwili wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.

Organ wskazał, że na podstawie przepisu art. 2 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013: Do celów finansowania WPR, zarządzania nią i monitorowania jej "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w szczególności w następujących przypadkach:

a) śmierć beneficjenta;

b) długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) poważna klęska żywiołowa powodująca duże szkody w gospodarstwie rolnym;

d) zniszczenie w wyniku wypadku budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym;

e) choroba epizootyczna lub choroba roślin dotykająca, odpowiednio, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw;

f) wywłaszczenie całego lub dużej części gospodarstwa rolnego, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku.

Przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności (art. 4 ust. 2 ).

Jeżeli niezgodność wynikająca z takiej siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności dotyczy zasady wzajemnej zgodności, nie stosuje się odpowiedniej kary administracyjnej, o której mowa w art. 91 ust. 1 rozporządzenia (UE) m 1306/2013.

Z powyższego przepisu wynika, że w przypadku płatności związanych z produkcją do zwierząt za siłę wyższą lub okoliczność nadzwyczajną uznaje się jedynie padnięcie zwierzęcia (w okresie przetrzymywania) z powodu choroby epizootycznej.

Organ odwoławczy podkreślił, że nie kwestionuje, że skarżący poinformował w terminie 9 dni od zdarzenia, tj. w dniu 16 lipca 2015 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o padnięciu zwierzęcia, o czym świadczy oświadczenie o padnięciu zwierzęcia z dnia 15 lipca 2015 r., złożone w Biurze w dniu 16 lipca 2015 r. i zgłoszenie padnięcia zwierzęcia o numerze identyfikacyjnym PL005157544100, zgodnie z przepisami o identyfikacji i rejestracji zwierząt. Jednak zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji zasadnie uznał, że w przedmiotowym stanie faktycznym nie miało miejsca padnięcie zwierzęcia (w okresie przetrzymywania) z powodu choroby epizootycznej, dlatego w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania powyższy przepis regulujący kwestię siły wyższej czy okoliczność nadzwyczajną. Organ odwoławczy stwierdził, że w takiej sytuacji zasadnie organ I instancji odmówił płatności do krów.

Jednocześnie organ odwołał się do art. 32 Rozporządzenie Komisji (UE) nr 640/2014. Zgodnie z przepisem art. 32 Rozporządzenie Komisji (UE) nr 640/2014 kar administracyjnych przewidzianych wart. 31 nie stosuje się w przypadkach, w których beneficjent nie jest w stanie spełnić kryteriów kwalifikowalności, zobowiązań lub innych obowiązków, w wyniku wystąpienia przyczyn naturalnych, które mogą mieć wpływ na trzodę lub stado, pod warunkiem że powiadomił on właściwy organ na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od dnia stwierdzenia spadku liczby zwierząt. Bez uszczerbku dla faktycznych okoliczności branych pod uwagę w indywidualnych przypadkach, właściwe organy mogą uznać przyczyny naturalne mające wpływ na trzodę lub stado i obejmujące

a) śmierć zwierzęcia na skutek choroby; lub

b) śmierć zwierzęcia na skutek wypadku, za który beneficjent nie ponosi odpowiedzialności.

Odnosząc się do argumentacji strony z odwołania, że krowa padła na skutek wysokich temperatur i twierdzenia, że wysoka temperatura i susza to jest "siła wyższa", Dyrektor ARiMR wskazał, że w przedmiotowym stanie faktycznym w ocenie organu odwoławczego organ I instancji zasadnie zastosował przepis art. 32 Rozporządzenie Komisji (UE) nr 640/2014 akapit drugi pkt b). W przypadku padnięcia z przyczyn naturalnych, jakie miało miejsce w przedmiotowym stanie faktycznym, powyższy przepis art. 32 Rozporządzenie Komisji (UE) nr 640/2014 nie przewiduje zachowania prawa do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt, które były kwalifikowalne w chwili wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Przepis stanowi o niestosowaniu kar administracyjnych, polegających na obniżkach płatności, przewidzianych w przepisie art. 31 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014.

Skarżący poinformował w wymaganym terminie dziesięciu dni roboczych od dnia stwierdzenia spadku liczby zwierząt, tj. w dniu 16 lipca 2015 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o padnięciu zwierzęcia, o czym świadczy oświadczenie o padnięciu zwierzęcia z dnia 15 lipca 2015 r., złożone w Biurze w dniu 16 lipca 2015 r. i zgłoszenie padnięcia zwierzęcia, zgodnie z przepisami o identyfikacji i rejestracji zwierząt. Dlatego organ I instancji odmawiając przyznania płatności do krów w 2015 roku, jednocześnie nie nałożył kar administracyjnych.

W skardze F. G. wskazał, że podjęte decyzje są błędne ponieważ krowa nie padła z przyczyn naturalnych, a było to wynikiem klęski żywiołowej – wysokich temperatur i suszy. Skarżący wyjaśnił, że Wojewoda ogłosił stan klęski suszy z powodu wysokich temperatur. Skarżący powołał się na art. 2 ust. 2 rozporządzenia 1306/013, który wskazuje na okoliczności siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności jako przesłanki spełnienia warunków do otrzymania płatności. Zdaniem skarżącego nie jest to katalog zamknięty i jego przypadek powinien zostać uwzględniony.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR w Ł. wniósł o jej oddalenie.

W dniu 3 listopada 2017 r. do Sądu wpłynęło pismo skarżącego, do którego dołączył wykaz temperatur za miesiąc lipiec i sierpień 2015 r. z Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej,

Na rozprawie w dniu 8 listopada 2017 r. skarżący sprecyzował skargę w ten sposób, że dotyczy ona tylko części zaskarżonej decyzji w zakresie odnoszącym się do odmowy przyznania płatności do krów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) – dalej: p.p.s.a., sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Ocena legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, przeprowadzona według wskazanych powyżej kryteriów wykazała, że skarga F. G. jest zasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z dnia [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Już na wstępie należy zaznaczyć, że mocą ww. decyzji organ przyznał skarżącemu jednolitą płatność obszarową 2015, płatność na zazielenienie 2015, płatność redystrybucyjną 2015, płatność do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych 2015 oraz płatność do bydła oraz odmówił przyznania płatności do krów. Skarżący w toku postępowania administracyjnego jak i w skardze do sądu zakwestionował jedynie odmowę przyznania płatności do krów. W tej części Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja naruszyły przepisy prawa materialnego i prawa procesowego w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego.

W rozpoznawanej sprawie skarżący stoi na stanowisku, że zawiadomił organ we właściwym terminie o padnięciu krowy i padnięcie krowy powinno być uznane za przypadek siły wyższej, za który on nie ponosi odpowiedzialności. Uzasadniał to tym, że w tym okresie na terenie powiatu [...] panowały bardzo wysokie temperatury. Załączył wydruk z pomiarów stacji meteorologicznej. Natomiast w ocenie organów zwierzę padło z przyczyn naturalnych, a w takiej sytuacji przepisy nie przewidują możliwości zachowania prawa do pomocy, zezwalają natomiast na nienakładanie na beneficjenta sankcji administracyjnych.

Wobec tak zarysowanego sporu, przypomnieć należy, że w myśl art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 278) wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja, natomiast zgodnie z przepisem art. 5 ustawy Kierownik biura powiatowego Agencji jest właściwy w sprawach dotyczących płatności bezpośrednich oraz płatności niezwiązanej do tytoniu, chyba że ustawa stanowi inaczej. Stosownie zaś do treści 8 ust. 1 ustawy jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:

1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami";

2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;

3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;

4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia m 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Płatność dodatkowa przysługuje rolnikowi, który spełnia minimalne wymagania dla przyznania płatności bezpośrednich, o których mowa w art. 7 i 8 ustawy.

Jak wynika z akt sprawy, skarżący w dniu 16 lipca 2015 r. poinformował organ I instancji o padnięciu w dniu 8 lipca 2017 r. krowy. Do pisma załączył oświadczenie o padnięciu zwierzęcia i zgłoszenie padnięcia zwierzęcia.

Stosownie do treści art. 16 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego warunkiem otrzymania płatności jest posiadanie przez okres 30 dni od dnia złożenia wniosku o przyznanie tej płatności, co najmniej 3 sztuk samic tego gatunku, których wiek w dniu 15 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, przekracza 24 miesięcy.

Przypomnieć również trzeba, że w art. 4 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.181.48) wskazano, że w odniesieniu do płatności bezpośrednich, gdy beneficjent nie jest w stanie spełnić kryteriów kwalifikowalności lub innych obowiązków w wyniku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, zachowuje on prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt, które były kwalifikowalne w chwili wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.

W odniesieniu do środków rozwoju obszarów wiejskich przewidzianych w art. 28, 29, 33 i 34 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, jeżeli beneficjent nie jest w stanie wykonać zobowiązania w wyniku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, daną płatność wycofuje się proporcjonalnie za lata, w których występowała siła wyższa lub nadzwyczajne okoliczności. Wycofanie dotyczy wyłącznie tych części zobowiązania, dla których nie wystąpiły dodatkowe koszty lub utracone dochody przed wystąpieniem siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Nie stosuje się wycofania w odniesieniu do kryteriów kwalifikowalności i innych obowiązków i nie nakłada się kary administracyjnej.

W odniesieniu do innych środków rozwoju obszarów wiejskich państwa członkowskie nie wymagają częściowego lub całkowitego zwrotu wsparcia w przypadku działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności. W przypadku zobowiązań lub płatności wieloletnich, nie wymaga się zwrotu wsparcia otrzymanego w poprzednich latach, a zobowiązania lub płatności są kontynuowane w kolejnych latach zgodnie z ich pierwotnym okresem trwania.

Jeżeli niezgodność wynikająca z takiej siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności dotyczy zasady wzajemnej zgodności, nie stosuje się odpowiedniej kary administracyjnej, o której mowa w art. 91 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013.

2. Przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Jednocześnie w punkcie 5 preambuły do tego rozporządzenia zamieszczono uwagę: w art. 2 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 określono pewne przypadki działania siły wyższej i nadzwyczajne okoliczności, które mają być uznawane przez państwa członkowskie. Należy ustanowić dodatkowe przepisy umożliwiające państwom członkowskim uznawanie przypadków działania siły wyższej oraz nadzwyczajnych okoliczności w odniesieniu do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności. Należy ustalić ostateczny termin zgłaszania takich przypadków przez beneficjenta.

Z kolei art. 2 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1) (Dz.U.UE.L z 2013 r. nr 347 poz.549) wskazuje, że do celów finansowania WPR, zarządzania nią i monitorowania jej "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w szczególności w następujących przypadkach:

a) śmierć beneficjenta;

b) długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) poważna klęska żywiołowa powodująca duże szkody w gospodarstwie rolnym;

d) zniszczenie w wyniku wypadku budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym;

e) choroba epizootyczna lub choroba roślin dotykająca, odpowiednio, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw;

f) wywłaszczenie całego lub dużej części gospodarstwa rolnego, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku.

Uwaga 5 preambuły tego rozporządzenia nr 1306/2013 przewiduje, że w celu zapewnienia spójności między praktykami państw członkowskich oraz zharmonizowanego stosowania przez państwa członkowskie klauzuli dotyczącej siły wyższej, niniejsze rozporządzenie powinno przewidywać, w stosownych przypadkach, wyłączenia w przypadkach siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, a także niewyczerpujący wykaz możliwych przypadków wystąpienia siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, które powinny być uznawane przez właściwe organy krajowe. Organy te powinny podejmować decyzje dotyczące siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności indywidualnie dla każdego przypadku, na podstawie odpowiednich dowodów oraz stosując pojęcie siły wyższej w świetle prawa Unii dotyczącego rolnictwa, w tym orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości.

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy wskazać trzeba, że powołany wyżej art. 4 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 znajduje swoje odzwierciedlenie w punkcie IX wniosku o przyznanie płatności pt. "Oświadczenia i zobowiązania", z którego wynika, że ubiegający się o przyznanie pomocy ma obowiązek zawiadomić niezwłocznie na piśmie Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności i o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności (...). Stosując się do powyższego obowiązku skarżący zawiadomił w dniu 16 lipca 2017 r. organ o padnięciu krowy zgłoszonej do wniosku o przyznanie płatności na 2015 r. Organy uznały, że śmierć zwierzęcia nie jest przypadkiem siły wyższej ani nadzwyczajnych okoliczności wynikającymi z treści art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013.

W ocenie Sądu stanowisko organów nie jest prawidłowe, a przynajmniej przedwczesne. Jak już powyżej wskazano przepis art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 wskazuje przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności poprzez użycie zwrotu "w szczególności", zatem jest katalogiem otwartym. Interpretując ten przepis organ odniósł się jedynie do choroby epizootycznej wymienionej w punkcie e i stwierdził, że krowa skarżącego nie padła wskutek takiej choroby, zatem okoliczność ta nie może być uznana za szczególny przypadek. Zdaniem Sądu organy oceniając sytuację skarżącego pominęły w swoich rozważaniach przede wszystkim fakt, że katalog przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności wymienionych w art. 2 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 nie jest katalogiem zamkniętym o czym świadczy sfomułowanie "w szczególności". Organy zbagatelizowały również wytyczne zawarte w punkcie 5 preambuły do rozporządzenia, z którego wynika, że oceny każdego przypadku dotyczącego siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności należy dokonywać indywidualnie, na podstawie odpowiednich dowodów oraz stosując pojęcie siły wyższej w świetle prawa Unii dotyczącego rolnictwa, w tym orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości. W ocenie Sądu zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy nie przeanalizowały przypadku skarżącego pod kątem uznania możliwości wystąpienia siły wyższej albo nadzwyczajnych okoliczności i ograniczyły się jedynie do stwierdzenia, że krowa nie padła wskutek choroby epizootycznej. Jak wynika z odwołania z dnia 22 lutego 2017 r. skarżący wskazywał na możliwość wystąpienia siły wyższej z tego powodu, że na terenie powiatu [...] w okresie zdarzenia panowały bardzo wysokie temperatury powietrza. Skarżący wskazał, że przed żniwami w 2015 r. został ogłoszony stan klęski żywiołowej przez Wojewodę [...]. Sugerował więc, że do padnięcia krowy doszło na skutek zdarzenia nagłego spowodowanego wysokimi temperaturami powietrza, na które on nie miał wpływu. Z przyczyn oczywistych wyprowadzał krowy na pastwisko i mimo, że jak wynika z wyjaśnień skarżącego, wypasał je w miejscach zacienionych to w dniu 8 lipca 2015 r. doszło do padnięcia krowy. Do tego argumentu organ odwoławczy w treści decyzji w ogóle się nie odniósł.

Dyrektor OR ARiMR w Ł. w decyzji odwołał się natomiast do art. 32 rozporządzenia (UE) 640/2014, który stanowi, że kar administracyjnych przewidzianych w art. 31 nie stosuje się w przypadkach, w których beneficjent nie jest w stanie spełnić kryteriów kwalifikowalności, zobowiązań lub innych obowiązków, w wyniku wystąpienia przyczyn naturalnych, które mogą mieć wpływ na trzodę lub stado, pod warunkiem że powiadomił on właściwy organ na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od dnia stwierdzenia spadku liczby zwierząt. Bez uszczerbku dla faktycznych okoliczności branych pod uwagę w indywidualnych przypadkach, właściwe organy mogą uznać przyczyny naturalne mające wpływ na trzodę lub stado i obejmujące

a) śmierć zwierzęcia na skutek choroby; lub

b) śmierć zwierzęcia na skutek wypadku, za który beneficjent nie ponosi odpowiedzialności.

Na podstawie tego przepisu organ wywiódł, że w przypadku padnięcia zwierzęcia z przyczyn naturalnych, jakie jego zdaniem miało miejsce w tej sprawie, przepis ten nie przewiduje wprawdzie możliwości zachowania prawa do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt, które były kwalifikowalne w chwili wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, ale zezwala na nienakładanie kar administracyjnych na beneficjenta co też organ uczynił. W ocenie Sądu przepis ten miałby zastosowanie w sprawie, ale dopiero po ustaleniu przez organy, że zwierzę skarżącego padło z przyczyn naturalnych w rozumieniu art. 32 rozporządzenia (UE) 640/2014. Z akt sprawy, jak również z treści decyzji organów I i II instancji takie ustalenia nie wynikają. Podkreślić trzeba, że ze złożonego przez skarżącego oświadczenia o padnięciu zwierzęcia wynika wprawdzie, że krowa padła wskutek wypadku, za który skarżący nie ponosi odpowiedzialności, ale z akt sprawy należy wnioskować, że skarżący tak rozumiał zaistniałą sytuację. Nie można jednak pomijać jego wyjaśnień i złożonych na tę okoliczność dowodów, jak również faktów które winny być znane organowi z urzędu (ogłoszony stan klęski żywiołowej przez Wojewodę [...]), że za wypadek za który skarżący nie ponosi odpowiedzialności uznawał on siłę wyższą/nadzwyczajne okoliczności spowodowane upałami. Nie można jednoznacznie zanegować twierdzenia skarżącego, że nadzwyczajne upały mogły spowodować padnięcie zwierzęcia.

Zdaniem składu orzekającego organy nie rozważyły przypadku padnięcia krowy w gospodarstwie skarżącego w kontekście przypadku siły wyższej albo nadzwyczajnych okoliczności, o których stanowi art. 2 ust. 2 rozporządzenia (UE) 1306/2013. Sąd nie podziela stanowiska organów, że z powyższego przepisu wynika, że w przypadku płatności związanych z produkcją do zwierząt za siłę wyższą lub okoliczność nadzwyczajną uznaje się jedynie padnięcie zwierzęcia (w okresie przetrzymywania) z powodu choroby epizootycznej. W decyzjach organy nie wykazały, że śmierć zwierzęcia skarżącego przy okoliczności powszechnie znanej w postaci upałów, suszy i stanu klęski żywiołowej, nie może zostać uznana za szczególny przypadek w rozumieniu art. 2 ust. 2 rozporządzenia (UE) 1306/2013, który nie skutkowałby koniecznością odmowy przyznania płatności do krów na rok 2015. W tym kontekście stwierdzenie organu, że krowa padła z przyczyn naturalnych w rozumieniu art. 32 rozporządzenia (UE) 640/2014 nosi cechy dowolności.

Trzeba przypomnieć, że uzasadnienie jest bardzo ważnym składnikiem prawidłowo wydanej decyzji. Stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 t.j.) uzasadnienie decyzji składa się z uzasadnienia faktycznego, zawierającego w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz uzasadnienia prawnego zawierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zadecydowały o treści decyzji. Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Obowiązek jego sporządzenia wiąże się także z wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć tak, aby strony poznały argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Motywy decyzji winny wyjaśnić tok rozumowania organu prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Szczególne miejsce w uzasadnieniu decyzji zajmuje odniesienie się organu do twierdzeń strony, które uznaje ona za istotne w sprawie, czego w zaskarżonej decyzji zabrakło. W rozpoznawanej sprawie będącej przedmiotem rozpoznania, uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia więc powyższych przesłanek.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ podda pod rozwagę wszystkie podnoszone przez skarżącego argumenty, łącznie ze wskazanymi w odwołaniu i skardze do Sądu okolicznościami wystąpienia na terenie powiatu [...] stanu klęski żywiołowej (upały), co w ocenie skarżącego było przyczyną padnięcia krowy, mieszczącą się w kategorii siły wyższej/nadzwyczajnych okoliczności. Dopiero w oparciu o tak ustalony stan faktyczny organ podejmie decyzję dotyczącą płatności do krów.

Z powyższych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania (wpis sądowy w wysokości 200 zł) Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy.

d.j.