Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1167/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6036 Inne sprawy dotyczące dróg publicznych
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono postanowienie I i II inst
Powołane przepisy: article: Art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 17, 18, 33 pkt 1, 6, 7 i art. 34
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie WSA Elżbieta Kremer WSA Halina Jakubiec (spr.) Protokolant Urszula Bukowiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2012 r. sprawy ze skargi Z. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 100,00 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym przez Z. C. postanowieniem z dnia 30 czerwca 2011r. znak [...] wydanym na podstawie art. 17, art. 18, art. 33 pkt 1, 6 i 7, art. 34 ustawy z dnia 17czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2005 r., nr 229 poz. 1954 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z [...] 2011r. Nr [...] o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów Z. C. do egzekucji prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych [...].

Postanowienie zapadło w następujących okolicznościach stanu faktycznego:

Prezydent Miasta wystawił w dniu [...] 2011r. tytuły wykonawcze o nr [...] – [...] na Z. C. w związku z nieopłaceniem opłat dodatkowych za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania miasta K. W tytułach podano daty tych zdarzeń: [...] 2005r., [...] 2007r., [...] 2007r., [...] 2007r., [...] 2008r. i [...] 2008r. Wystawienie tytułów wykonawczych poprzedziło wysłanie upomnień z daty [...] 2010r. na podstawie 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wzywających do uregulowania należności w łącznej kwocie 317,60 zł.

W dniu 24.12.2010r. Z. C. wniósł zarzuty wobec w/w postępowania egzekucyjnego, formułując je w ten sposób, że egzekucja dotyczy stref parkowania, co do których Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się, że są nielegalne, następnie, że nie otrzymał upomnień, a także sformułował zarzut niedopuszczalności egzekucji z tego względu, że w okresie od 2005r. do daty wniesienia zarzutów jako sędzia Trybunału Stanu, a następnie jako senator objęty jest immunitetem wyłączającym możliwość nałożenia na niego obowiązku zapłaty przedmiotowych opłat. Podniósł także zarzut przedawnienia.

Prezydent Miasta wydał na podstawie art. 34 § 4 w zw. z art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz na podstawie art. 123 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w dniu [...] 2011r. postanowienie znak [...] uznające zarzuty Z. C. za nieuzasadnione.

Organ wyjaśnił na wstępie uzasadnienia stan prawny, iż zgodnie z ustawą

o drogach publicznych z dnia 21 marca 1985r. (Dz. U. z 2007r. Nr 19, poz. 115) korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania (art. 13.1.1.). O wjeździe na teren strefy kierowca informowany jest ustawionymi przy każdej wlotowej do strefy ulicy znakami D-44. Uchwałą nr [...] Rady Miasta z dnia [...] 2003r. określono wysokości i rodzaje opłat za postój w strefie dla poszczególnych grup użytkowników pojazdów. W art. 13 ust. 3 ustawa enumeratywnie wylicza podmioty, których pojazdy zwolnione są ponoszenia opłat za parkowanie w strefie. Jak podkreślił organ, ustawa nie przewidziała zwolnienia z opłat za postój, ani też opłat dodatkowych dla członków Trybunału Stanu i senatorów. Każdorazowy postój bez wniesionej opłaty lub abonamentu postojowego obliguje zatem użytkownika (właściciela) pojazdu do uiszczenia opłaty dodatkowej (art. 13f pkt. 1 ustawy o drogach publicznych), która zgodnie z powołaną wyżej uchwałą Rady Miasta wynosi 50zł. Organ nadmienił także, iż zgodnie 40d ust.3 ustawy o drogach publicznych, obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym opłata powinna zostać uiszczona. Organ podkreślił, że z powyższego przepisu wynika, że zarząd dróg ma prawo dochodzić swych roszczeń w ciągu całego okresu wskazanego przez ustawodawcę. Co do okoliczności faktycznych nałożenia obowiązku opłaty dodatkowej organ wyjaśnił, że każdorazowy fakt parkowania pojazdu w strefie bez uiszczonej opłaty stwierdzony został przez kontrolerów strefy, którzy wystawili zawiadomienie "o obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej w kwocie 50,00zł w związku z nieuiszczeniem opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania wyznaczonej znakiem drogowym D-44", zawierające pouczenie gdzie i w jakim terminie należy powyższą opłatę uiścić. Oryginał zawiadomienia, jako informacja dla kierowcy (właściciela) pojazdu zostawiony został za wycieraczką samochodu. Wobec nieuregulowania opłat dodatkowych wynikających z wystawionych zawiadomień, dniu [...] 2010r. - po pozyskaniu danych CEPIK dotyczących właściciela pojazdu - ZIKiT wystawił upomnienia nr [...]-[...], wzywające do uiszczenia opłat dodatkowych z tytułu nieopłaconych postojów pojazdu o nr rej. [...] w strefie płatnego parkowania. Następnie zostały wystawione tytuły wykonawcze nr [...] – [...]. Odnosząc się do zarzutu posiadania przez skarżącego immunitetu jako członka Trybunału Stanu organ stwierdził, że art. 181 Konstytucji RP ustanawiający jego zasadę, obejmuje odpowiedzialność karną sędziego i w praktyce oznacza, że sędzia nie może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej bez zezwolenia właściwego sądu dyscyplinarnego. Ze względu na fakt, że Konstytucja nie określa, czy immunitet związany jest z działaniami związanymi z wykonywaniem funkcji sędziego, należy uznać, iż obejmuje on wszelkie czynności, bez względu na okoliczności ich popełnienia. Immunitet ten nie obejmuje jednak odpowiedzialności karno – administracyjnej. Wobec powyższego, nawet gdyby opłatę dodatkową rozumieć jako rodzaj kary administracyjnej , to brak jest podstaw do przyjęcia, iż odpowiedzialność z tego tytułu wyłączona jest poprzez immunitet sędziowski. Taka wykładnia, traktująca opłatę dodatkową jako karę, nie znajduje w ocenie organu oparcia w ustawie o drogach publicznych, albowiem w/w ustawa ustanawia opłatę dodatkową jako odrębną kategorię opłat i całkowicie abstrahuje od jej funkcji (np. karnej).

W zażaleniu na powyższe postanowienie Z. C. podniósł, że postanowienie nie wskazuje dokładnych dat, w których miałby powstać obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej i w ten sposób nie może zweryfikować okoliczności czy obowiązek, do którego odnosi się organ powstał w okresie bycia senatorem czy nie.

Podjął też polemikę ze stanowiskiem organu jakoby immunitet senatorski nie odnosił się do odpowiedzialności karnoadministracyjnej. Nadmienił, że wystąpił do Prezydenta Miasta o wydanie specjalnej winiety określającej jego prawo do bezpłatnego parkowania z racji bycia senatorem i taka została mu wydana.

Po rozpoznaniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało opisane na wstępie postanowienie.

Odnosząc się do zarzutu niekonstytucyjności przepisów dotyczących pobierania opłat za parkowanie w strefie płatnego parkowania organ odwoławczy przyznał, że faktycznie Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 10 grudnia 2002 r. sygn. P 6/02 (OTK - A 2002/7/91) stwierdził niezgodność z Konstytucją art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym przed 24 listopada 2003 r. w zakresie, w którym przepis ten upoważniał Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych oraz organu właściwego do ustalania tych opłat, a także § 3 ust. 1, § 4 ust. 1, § 8 ust. 2 rozporządzenia z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów na drogach publicznych oraz § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych. Trybunał określił, że przepisy art. 13 ust. 4 ustawy oraz § 3 ust. 1, § 4 ust. 1, § 8 ust. 2 ww. rozporządzenia tracą moc z dniem 30 listopada 2003 r., a pobrane na podstawie przepisów ww. rozporządzeń Rady Ministrów opłaty nie podlegają zwrotowi. Ze względu na ten wyrok Trybunału Konstytucyjnego, w dniu 24 listopada 2003 r. weszła w życie nowelizacja, którą gruntownie zmieniono przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, dostosowując je do wytycznych zawartych we wskazanym wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Organ podkreślił, że ze znowelizowanych przepisów wynika ciążący na korzystających z dróg publicznych obowiązek ponoszenia opłaty parkingowej

i ewentualnie opłaty dodatkowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona, przy czym obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej nałożony został przepisami prawa i po spełnieniu wszystkich przesłanek (korzystanie z drogi publicznej, parkowanie w strefie płatnego parkowania, brak opłaty z tego tytułu) rodzi automatycznie obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej. Jest to obowiązek powstający z mocy prawa, którym są przepisy prawa powszechnie obowiązującego, określone w art. 87 - 94 Konstytucji RP.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia egzekwowanego obowiązku organ wskazał, iż obowiązek uiszczenia opłat dodatkowych, określonych w art. 13f ust. 1 ustawy, przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym opłaty powinny zostać uiszczone, o czym stanowi art. 40 ust. 3 ww. ustawy. Przepis ten został wprowadzony z dniem 4 października 2005 r. przy czym jak organ zauważył, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że powyższa regulacja, pomimo że została dodana nowelą z dnia 29 lipca 2005 r., odnosi się do wszystkich dodatkowych opłat i kar pieniężnych należnych zarówno po jak i przed wprowadzeniem tego przepisu. W związku z tym organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do przedawnienia egzekwowanego obowiązku za 2005 r., bowiem przed końcem 2010 r. zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia z rachunku bankowego. Nie doszło także do przedawnienia egzekwowanego obowiązku za lata 2007-2008.

Za nieuzasadniony uznał też zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia. Akta postępowania egzekucyjnego zawierają bowiem dowody doręczenia w dniu 23 marca 2010 r. upomnień z dnia [...] 2010 r. Nr [...] oraz [...] do rąk córki zobowiązanego, która potwierdziła ich odbiór własnoręcznym podpisem. Doręczenia dokonano zatem zgodnie z art. 43 k.p.a. Za niezasadny Kolegium uznał także zarzut niedopuszczalności egzekucji z uwagi na to, że w okresie od 2005 r. do chwili obecnej zobowiązany najpierw jako sędzia Trybunału Stanu, a następnie senator jest objęty immunitetem. Organ wskazał w tym miejscu, że zgodnie z art. 200 Konstytucji RP członek Trybunału Stanu nie może być bez uprzedniej zgody Trybunału Stanu pociągnięty do odpowiedzialności karnej ani pozbawiony wolności. Członek Trybunału Stanu nie może być zatrzymany lub aresztowany, z wyjątkiem ujęcia go na gorącym uczynku przestępstwa, jeżeli jego zatrzymanie jest niezbędne do zapewnienia prawidłowego toku postępowania. O zatrzymaniu niezwłocznie powiadamia się przewodniczącego Trybunału Stanu, który może nakazać natychmiastowe zwolnienie zatrzymanego. Organ zauważył, że w doktrynie wskazuje się, że członkowie Trybunału Stanu korzystają z immunitetu sędziowskiego. Przysługuje im immunitet formalny, co chroni ich przed pociągnięciem do odpowiedzialności karnej lub pozbawieniem wolności bez zgody Trybunału Stanu. Konstytucja ani ustawa o Trybunale Stanu nie rozszerza jednak immunitetu członków Trybunału Stanu na odpowiedzialność karnoadministracyjną. Także objecie zobowiązanego immunitetem jako senatora nie stoi na przeszkodzie w dochodzeniu opłat w związku z nieuiszczeniem opłaty przewidzianej za parkowanie w określonej strefie. Zgodnie bowiem z art. 105 ust. 1 i 2 Konstytucji, który stosuje się odpowiednio do senatorów, poseł nie może być pociągnięty do odpowiedzialności za swoją działalność wchodzącą w zakres sprawowania mandatu poselskiego ani w czasie jego trwania, ani po jego wygaśnięciu. Za taką działalność poseł odpowiada wyłącznie przed Sejmem, a w przypadku naruszenia praw osób trzecich może być pociągnięty do odpowiedzialności sądowej tylko za zgodą Sejmu. Od dnia ogłoszenia wyników wyborów do dnia wygaśnięcia mandatu poseł nie może być pociągnięty bez zgody Sejmu do odpowiedzialności karnej. Organ powołał się na stanowisko doktryny, że aktualna konstrukcja immunitetu formalnego uregulowanego w art. 105 ust. 2 konstytucji stwarza przeszkodę procesową w pociągnięciu członka Sejmu lub Senatu wyłącznie do szeroko rozumianej odpowiedzialności karnej, nie działa ona natomiast na gruncie innego rodzaju postępowań zmierzających do ustalenia kwestii odpowiedzialności prawnej deputowanego. Dla istnienia ograniczenia w pociąganiu do odpowiedzialności karnej posła lub senatora nie ma przy tym znaczenia, czy popełniony przez niego czyn jest przestępstwem, czy wykroczeniem. Podobnie nie ma znaczenia, czy czyn penalizowany jest w kodeksie (karnym lub wykroczeń), czy też w jednej z wielu ustaw szczególnych" [Grajewski Krzysztof, monografia, Odpowiedzialność posłów i senatorów na tle zasady mandatu wolnego, Oficyna 2009].

Niezależnie od powyższego organ wskazał, że opłata dodatkowa nie jest karą. Wskazuje na to zastąpienie przez ustawodawcę wcześniej funkcjonującej kary pieniężnej za nieopłacone parkowanie - opłatą dodatkową (nowelizacja z dnia 24 listopada 2003 r.). Wskazał także, że charakter dyscyplinująco – represyjny opłaty nie oznacza, że stanowi karę w rozumieniu przepisów prawa karnego.

W skardze Z. C. powtórzył argumentację odwołania, precyzując pismem z dnia 17 października 2012r., że w postępowaniu administracyjnym nie zgromadzono jakichkolwiek dowodów na okoliczność parkowania samochodu w strefie płatnego parkowania. W tym zakresie skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów art. 7 i 77 § 1 Kpa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko

w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tejże ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Przystępując do oceny legalności zaskarżonych decyzji (postanowień) sąd bada czy zaskarżona decyzja (postanowienie) nie narusza prawa oraz czy zostały wydane w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu.

Kierując się powyższymi kryteriami należy stwierdzić, że Z. C. podlega uwzględnieniu.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły m.in. przepisy ,ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 229 z 2005 r., poz. 1954 ze zm.) przy czym zgodnie z art. 18 ustawy - jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten pozwala traktować, jako pewną ciągłość postępowania z Kodeksu postępowania administracyjnego i postępowania wykonawczego unormowanego ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dlatego w przypadku, gdy jakaś kwestia nie jest uregulowana w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym, przepis ten pozwala na zastosowanie przepisów ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanego dalej - K.p.a.

Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Podstawą zarzutu mogą być tylko okoliczności taksatywnie wymienione w art. 33 ustawy.

Zgodnie z treścią przepisu art. 33 ustawy podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Stosownie zaś do przepisu art. 26 § 1 ustawy organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego (§ 4). Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (§ 5 pkt 1). Przepis art. 1a pkt 13 ustawy wskazuje, że przez pojęcie wierzyciela - rozumie się podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Natomiast w pkt 7 przywołanego przepisu określono, że pojęcie organu egzekucyjnego obejmuje - organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnych oraz zabezpieczenia wykonania tych obowiązków. Zaś w pkt 14 tego przepisu wskazano, że przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego rozumie się odpowiednio wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starostę lub marszałka województwa. Przepis art. 2 ustawy określa jakie obowiązki podlegają egzekucji administracyjnej. Egzekucji administracyjnej podlegają m.in. - należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw (art. 2 pkt 5 ustawy). Natomiast art. 5 § 1 pkt 2 ustawy stanowi, że uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności - podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie, lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku.

W świetle powołanej powyżej regulacji nie ulega wątpliwości, że wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Bezspornym w sprawie jest to, że wystawione w dniu [...] 2011 r. na Z. C. tytuły wykonawcze obejmowały obowiązek uiszczenia dodatkowych opłat z tytułu niezapłaconego postoju w strefie płatnego parkowania w latach 2005, 2007 i 2008.

Generalnie obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa. Dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego. Inaczej rzecz ujmując, obowiązek zapłaty dodatkowej opłaty wynika z przepisów prawa i nie wymaga wydania decyzji administracyjnej, co poniekąd słusznie zostało podniesione przez organy. Obowiązek poniesienia takich opłat został określony w przepisach ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tj. Dz. U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115, ze zm.). I tak, stosownie do art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. W przepisie art. 13b ust. 2 ustawy o drogach publicznych ustawodawca wskazał na cel ustalania stref płatnego parkowania, stanowiąc, że: strefę płatnego parkowania ustala się na obszarach charakteryzujących się znacznym deficytem miejsc postojowych, jeżeli uzasadniają to potrzeby organizacji ruchu, w celu zwiększenia rotacji parkujących pojazdów samochodowych lub realizacji lokalnej polityki transportowej w szczególności w celu ograniczenia dostępności tego obszaru dla pojazdów samochodowych lub wprowadzenia preferencji dla komunikacji zbiorowej. Strefę płatnego parkowania ustala rada gminy (rada miasta) - art. 13b ust. 3 ustawy o drogach publicznych. Opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się, jak to określa art.13b ust. 1 ustawy o drogach publicznych, za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Ustalając strefę płatnego parkowania rada gminy (miasta) ustala też wysokość stawek ww. opłaty oraz określa sposób jej pobierania - art. 13b ust. 4 pkt 1) i 3) ustawy o drogach publicznych. Natomiast zgodnie z art. 13f ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych - za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania pobiera się opłatę dodatkową, której wysokość oraz sposób jej pobierania określa również rada gminy (rada miasta), przy czym jej wysokość nie może przekroczyć 50,00 zł.

Rada Miasta, w oparciu o upoważnienie zawarte w przywołanych przepisach ustawy, w dniu [...] 2003 r. podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych na terenie K, w strefie płatnego parkowania. Stosownie do § 1 uchwały - ustala się na terenie miasta K strefę płatnego parkowania na obszarze charakteryzującym się znacznym deficytem miejsc postojowych, określonym w załączniku Nr 1 do uchwały oraz wprowadza się opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w tej strefie w wysokości podanej w załączniku Nr 2. Za nieuiszczenie opłaty za parkowanie lub przekroczenie czasu opłaconego parkowania w strefie płatnego parkowania pobiera się opłatę dodatkową w wysokości 50,00 zł (§ 3 uchwały). Przedmiotowe opłaty, a więc zarówno opłatę za parkowanie w strefie płatnego parkowania, jak i opłatę dodatkową za nieuiszczenie takiej opłaty, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku - zarządca drogi (art. 13b ust. 7 i art. 13f ust. 3), którym w przypadku dróg publicznych (ulic) położonych w granicach miasta na prawach powiatu, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta (art. 19 ust. 5). Ponadto zgodnie z art. 40d ustawy o drogach publicznych opłaty określone m.in. w art. 13f ust. 1, podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Egzekucja opłaty dodatkowej następuje więc w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (należność pieniężna przekazana do egzekucji administracyjnej na podstawie innej ustawy).

Co prawda z art. 28 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym i przepis ten stanowi zasadę postępowania egzekucyjnego sprowadzającą się do przyjęcia, że zarzuty mają na celu ochronę uczestników postępowania egzekucyjnego w zakresie prawidłowości samego postępowania egzekucyjnego (nie służą one weryfikacji ostatecznych decyzji, czy postanowień, stanowiących podstawę tytułu wykonawczego) – to jednak należy mieć na uwadze zasygnalizowany wcześniej istotny dla sprawy charakter obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej jako obowiązek wynikający bezpośrednio z ustawy.

Powoduje to, że w sprawie obowiązku uiszczenia tej opłaty nie prowadzi się postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga się w drodze decyzji administracyjnej. Nie mamy więc w tej sytuacji do czynienia z ostateczną decyzją administracyjną (czy postanowieniem). Nie prowadzi się również postępowania wyjaśniającego, poprzedzającego rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Możliwość dochodzenia swych racji oraz obrony swoich interesów przez zobowiązanego powstaje zatem dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego, co następuje poprzez zgłoszenie zarzutu. Pomimo zatem ogólnej zasady wyrażonej w art. 29 § 1 ustawy należy przyjąć, że wniesienie zarzutu wszczyna postępowanie w sprawie jego rozpoznania i wydania rozstrzygnięcia

w zakresie jego zasadności (co do zasadności tego obowiązku). Organ egzekucyjny jest zobowiązany po wniesieniu zarzutu do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, przy zastosowaniu Kodeksu postępowania administracyjnego. W sytuacji bowiem kiedy obowiązek powstaje z mocy prawa, jest to jedyna możliwość obrony swoich praw przez dłużnika (tak też: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 26 kwietnia 2012 r. sygn. akt III SA/Gd 107/12 (Legalis).

Z powyższego wynika, że ponownej weryfikacji winien podlegać zarzut Z. C. nieistnienia obowiązku opłacenia opłaty dodatkowej, a w konsekwencji zarzut błędu co do osoby zobowiązanej. Przede wszystkim organ powinien wykazać istnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w tym faktu parkowania pojazdu samochodowego Z. C. w sferze płatnego parkowania w latach 2005, 2007 i 2008 bez uiszczenia wymaganej opłaty. Zdaniem Sądu, ciążącego na nim obowiązku organ nie wypełnił.

W tych okolicznościach, skoro nie udokumentowano dostatecznie faktów postoju bez uiszczenia wymaganej opłaty, brak było podstaw do zastosowania domniemania dotyczącego właściciela pojazdu. Z. C. wyraźnie zaakcentował konieczność dowiedzenia przez organ, że we wskazanych wyżej datach parkował pojazd w strefie płatnego parkowania. Domniemanie dotyczące właściciela pojazdu znajduje zastosowanie gdy wykazany zostanie sam fakt parkowania w strefie płatnej pojazdu

w danym miejscu i czasie. Kwestie te winny zostać ustalone przez organ. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów zaistnienia w/w okoliczności.

W kwestii niedopuszczalności nałożenia na skarżącego opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty w strefie płatnego parkowania, należy w tym miejscu wyjaśnić, że organy trafnie przyjęły, że okoliczność piastowania przez Z. C. funkcji członka Trybunału Stanu czy senatora, a w związku z tym posiadania immunitetu generalnie nie wyłącza możliwości nałożenia na niego opłaty dodatkowej za brak opłacenia strefy płatnego parkowania. Po pierwsze, żaden z aktów prawnych regulujących zasady parkowania w płatnej strefie Miasta nie przewiduje zwolnienia senatorów czy posłów a także członków Trybunału Stanu z opłaty za parkowanie w strefie płatnego parkowania. Co do immunitetu i jego wpływu na możliwość nałożenia na parkującego opłaty dodatkowej strefy płatnego parkowania – sięgnąć należy do charakterystyki immunitetu oraz do charakterystyki samych dodatkowych opłat za nieopłacenie opłaty w strefie płatnego parkowania. Zgodnie z przepisem art. 105 ust. 1 Konstytucji, mającym zastosowanie również do senatorów, poseł nie może być pociągnięty do odpowiedzialności za swoją działalność wchodzącą w zakres sprawowania mandatu poselskiego ani w czasie jego trwania, ani po jego wygaśnięciu. Za taką działalność poseł odpowiada wyłącznie przed Sejmem, a w przypadku naruszenia praw osób trzecich może być pociągnięty do odpowiedzialności sądowej tylko za zgodą Sejmu. Natomiast zgodnie z ust. 5 poseł nie może być zatrzymany lub aresztowany bez zgody Sejmu, z wyjątkiem ujęcia go na gorącym uczynku przestępstwa i jeżeli jego zatrzymanie jest niezbędne do zapewnienia prawidłowego toku postępowania. O zatrzymaniu niezwłocznie powiadamia się Marszałka Sejmu, który może nakazać natychmiastowe zwolnienie zatrzymanego. Zgodnie natomiast z ust. 6 szczegółowe zasady pociągania posłów do odpowiedzialności karnej oraz tryb postępowania określa ustawa (ustawa z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora, Dz. U. z 2011r., nr 7, poz. 29 ze zm.). Jeśli chodzi o regulację dotycząca immunitetu członków trybunału Stanu, znajduje się ona w art. 200 Konstytucji, stanowiącym, że Członek Trybunału Stanu nie może być bez uprzedniej zgody Trybunału Stanu pociągnięty do odpowiedzialności karnej ani pozbawiony wolności. Członek Trybunału Stanu nie może być zatrzymany lub aresztowany, z wyjątkiem ujęcia go na gorącym uczynku przestępstwa, jeżeli jego zatrzymanie jest niezbędne do zapewnienia prawidłowego toku postępowania. O zatrzymaniu niezwłocznie powiadamia się przewodniczącego Trybunału Stanu, który może nakazać natychmiastowe zwolnienie zatrzymanego.

Przyjmuje się, że zakres wskazanych wyżej immunitetów dotyczy ściśle sfery odpowiedzialności karnej, do której nie można zaliczyć odpowiedzialności z tytułu nieopłacenia opłaty w strefie płatnego parkowania. Stanowi ona ściśle odpowiedzialność administracyjną, wiążącą bez względu na posiadany immunitet (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 4 listopada 2010r., sygn. akt III SA/Gd 221/10, LEX nr 756289).

Podsumowując, zaniechanie orzekających w sprawie organów dostatecznego i wyczerpującego wyjaśnienia okoliczności, dotyczących istnienia obowiązku i osoby zobowiązanej powoduje, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie, zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 7, a zwłaszcza art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).

Z tego względu zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i postanowienie Prezydenta Miasta zostały na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylone.