Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 352/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1 pkt 2, ust. 3-4, art. 39 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2017 r. sprawy ze skargi L. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2017 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2016 r. Nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] 2016 r., nr [...], K. F. Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta P., odmówił L. G. przyznania pomocy finansowej na:

- uregulowanie faktury za energię elektryczną w kwocie 207.03 zł.

- zakup żywności w kwocie 400,00 zł

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż w związku z wnioskiem L. G. o udzielenie pomocy finansowej w ww. zakresie przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w ramach którego przeprowadzono wywiad środowiskowy. W toku postępowania ustalono, iż L. G. prowadzi wraz z mężem J. G. dwuosobowe gospodarstwo domowe. J. G. jest osobą aktywną zawodowo i w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. lipcu 2016 r., na dochód rodziny wnioskodawczyni składały się:

- emerytura L. G. - [...] zł

- rata spłacanego przez syna wnioskodawczyni kredytu - [...] zł

- wynagrodzenie za pracę J. G. - [...] zł.

Łącznie dochód ten wynosił [...] zł., na osobę [...] zł.

Dalej organ wskazał, iż prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej kryterium dochodowe dla dwuosobowego gospodarstwa domowego wynosi [...] zł, w związku z czym wnioskodawczyni nie kwalifikuje się do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. Nie kwalifikuje się także do udzielenia pomocy na zakup żywności. Pomoc w tym zakresie przyznawana jest w oparciu o uchwalę Rady Miasta Poznania LXXI/1119/VI/2014 z dnia 8 lipca 2014 r., która określa, iż zasiłki celowe na zakup żywności przyznawane są do wysokości 150% kryterium dochodowego, uprawniającego do świadczeń z pomocy społecznej, określonego w art. 8 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. W przypadku L. G. kryterium to stanowi kwota [...]zł.

Organ wyjaśnił następnie, że rozważył także przesłanki do udzielenia pomocy finansowej w formie specjalnego zasiłku celowego, zgodnie z art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Wskazano przy tym, że z oświadczeń L. G. wynika, iż miesięczny jej wydatek stanowi opłacenie czynszu [...] zł i energii elektrycznej [...] zł za dwa miesiące (tj. za miesiąc [...] zł), co stanowi kwotę: [...] zł. Tak więc do dyspozycji wnioskodawczyni winna pozostać kwota [...]zł, z której jest w stanie zakupić żywność oraz uregulować fakturę za zużytą energię elektryczną. Organ, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych oraz poglądy doktryny dotyczące specjalnego zasiłku celowego stwierdził, iż w sytuacji życiowej wnioskodawczyni nie można doszukać się szczególnie uzasadnionego przypadku do udzielania pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego.

W odwołaniu od powyższej decyzji L. G. podniosła, iż jej wniosek rozpatrywano przez trzy miesiące z winy pracowników organów. Dalej wyjaśniła, iż na dochód jej rodziny w lipcu 2016 r. składała się jedynie jej emerytura w kwocie [...]Natomiast w sierpniu 2016 dochód jej rodziny obejmował emeryturę – [...] zł, wynagrodzenie męża z dnia 09 sierpnia 2016 - [...] zł. Zatem łączna kwota wynagrodzenia za sierpień to: [...] zł Natomiast kwota [...]- zł z dnia 24 sierpnia 2016 r. wypłacona została z tytułu nadgodzin. Z tej kwoty spłacane są zaległe zobowiązania wnioskodawczyni i jej męża. Podkreśliła, iż rata kredytu spłacana przez jej syna w kwocie [...]zł nie stanowi dochodu jej rodziny . Całą kwotę kredytu otrzymał syn i dokonuje jego spłaty ze swojego konta. Rata ta nie pozostaje w dyspozycji wnioskodawczyni i jej męża - nie zasila ich budżetu domowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzja z [...] 2017 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną rozstrzygniecie organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, iż zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Zdaniem organu do dochodu należy wliczyć kwotę [...]zł przekazywaną przez syna M. G. na rzecz spłacanego kredytu. Dalej wskazano, iż ze zaświadczeń z dnia 28 września 2016r. wydanych przez A. " W. wynika, że wynagrodzenie J. G. w miesiącu lipcu 2016r. wynosiło netto [...] zł + [...] zł , co daje łączna kwotę [...]zł. Tym samym dochód L. G. w wysokości [...] zł przekraczał kwotę kryterium dochodowego wynoszącą 1 028,00 zł. (514,00 zł na jedną osobę ). Skoro dochód ten przekraczał kryterium dochodowe wskazane w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej to brak było podstaw do przyznania zasiłku celowego na podstawie przepisu art. 39 cyt. ustawy.

Dalej Kolegium wyjaśniło, iż zgodnie z treścią art. 41 ustawy o pomocy społecznej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany:

- specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi;

- zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.

Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz na podstawie oceny sytuacji osobistej, rodzinnej i dochodowej wynika, że w sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek do przyznania specjalnego zasiłku celowego w ramach art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Przyznawanie świadczeń na specjalnych zasadach z przepisu art. 41 pkt 1 cyt. ustawy ma charakter wyjątkowy. Szczególnie uzasadniony przypadek to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy pozwala stwierdzić, iż tak drastyczne i tak dotkliwe w skutkach zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych, ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości.

Na zakończenie wyjaśniono, iż decyzje w sprawie zasiłków celowych wydawane są w ramach uznania administracyjnego. Orzekając w przedmiocie przyznania tego świadczenia organ ma obowiązek wziąć pod uwagę wskazania ustawodawcy, co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, pamiętając nie tylko o tym, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale i o tym, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Skarżąca w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zakwestionowała ustalenia organów w zakresie uzyskanego przez jej rodzinę dochodu w lipcu 2016r. Ponownie podniosła, iż w tym miesiącu dochód ten wynosił [...] zł. Do dochodu tego nie można zaliczyć raty kredytu w kwocie [...]zł, który syn spłaca bezpośrednio ze swojego konta do banku. Ponadto w postanowień z art. 8 ust. 3 o pomocy społecznej, nie wynika, aby raty kredytu spłacane przez syna były dochodem rodziny skarżącej.

W piśmie procesowym z 21 lipca 2017 r. pełnomocnik skarżącej – wyznaczony urzędu – podniósł, iż organy błędnie uznał, że w lipcu 2016 roku na dochód rodziny skarżącej składało się również wynagrodzenie za pracę J. G. w kwocie [...]zł. Wskazano, iż wynagrodzenie za lipiec 2016 r. wypłacono mężowi skarżącej dopiero w sierpniu 2016 r., a zatem nie powinno być ono wliczone do dochodu. Dotyczy to także kwoty w wysokości 900,- zł stanowiącej spłatę raty kredytu zaciągniętego przez skarżącą i jej męża na rzecz syna. Wyjaśniono przy tym, iż L. G. i J. G. zaciągnęli kredyt konsumpcyjny na dowolny cel z zabezpieczeniem w postaci hipoteki ustanowionej na należącej do nich nieruchomości. Kredyt ten został zaciągnięty w roku 2009 roku. Chcieli oni w ten sposób wspomóc finansowo syna, który wspólnie z narzeczoną planował rozpoczęcie prowadzenia nowej działalności gospodarczej, a z powodu posiadania innych kredytów odmówiono mu wzięcia kolejnego. Bank niezwłocznie po udzieleniu kredytu przelał całą jego kwotę na konto bankowe ich syna M. G.. W 2012 roku J. G. zachorował i z uwagi na stan zdrowia musiał zaprzestać prowadzenia dotychczasowej działalności gospodarczej uzyskując status osoby bezrobotnej. W niniejszej sprawie mamy zatem do czynienia z tzw. fikcją prawną, bowiem kredyt tylko formalnie został przyznany L. i J. G.. W rzeczywistości beneficjentem jest ich syn, M. G., który otrzymał całą kwotę kredytu i dlatego też dokonuje jego spłaty w miesięcznych ratach po [...] zł. Kwota stanowiąca ratę kredytu jest przelewana bezpośrednio na konto banku, nie pozostaje do dyspozycji L. G. i nie zasila budżetu prowadzonego przez nią gospodarstwa domowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 roku, poz. 1369, zwanej dalej – P.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sąd administracyjny jest sądem kasacyjnym. W razie stwierdzenia istotnych uchybień sąd administracyjny nie ma więc kompetencji do merytorycznego rozstrzygnięcia danego postępowania, lecz jest upoważniony jedynie do uchylenia bądź stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji lub aktu. Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. o odmowie przyznania skarżącej L. G. pomocy finansowej na zakup żywności oraz na uregulowanie faktury za energie elektryczną.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 930 ze zm. – dalej: "u.p.s.") w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Uzyskanie powyższego świadczenia uzależnione jest od spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 u.p.s.

Zdaniem organów obu instancji wnioskowana pomoc nie mogła zostać przyznane, ponieważ dochód na osobę w rodzinie skarżącej przekracza kryterium dochodowe wynikające z art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s.. Ponadto dochód ten przekracza kryterium dochodowe wskazane w uchwale Rady Miasta Poznania LXXI/1119/VI/2014 z dnia 8 lipca 2014 r., która określa, iż zasiłki celowe na zakup żywności przyznawane są do wysokości 150 % kryterium dochodowego, uprawniającego do świadczeń z pomocy społecznej.

W tym miejscu zauważyć należy, iż przedmiotem powołanej przez organy obu instancji uchwały Rady Miasta Poznania nr LXXI/1119/VI/2014 z dnia 8 lipca 2014 r. (Dz.Urz. Woj. Wielkp. z 2015 r. poz. 5254) jest określenie zasad zwrotu wydatków za posiłki oraz zasiłki okresowe i zasiłki celowe, przyznawane pod warunkiem zwrotu, będące w zakresie zadań gminy, natomiast kwestia podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności uregulowana została w uchwale Rady Miasta Poznania z dnia 28 styczna 2014 r. nr LXII/958/VI/2014 (Dz.Urz. Woj. Wielk. z 2014 r. poz. 1046). Zgodnie z § 1 tej uchwały podwyższa się do 150% kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, uprawniające do zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności.

Organy ustaliły prawidłowo, iż na dzień orzekania, kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania przez rodzinę L. G. (składającej się z dwóch osób) pomocy finansowej – zasiłku celowego - na opłacenie faktury za energię elektryczną wynosiło 1028,- złotych (art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s.) , natomiast kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania pomocy na zakup żywności wynosiło 1542,- zł. ( § 1 Rady Miasta Poznania z dnia 28 styczna 2014 r. nr LXII/958/VI/2014 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s.).

W ocenie organu na miesięczny dochód rodziny wnioskodawczyni z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (tj. lipca 2016 r.) składała się emerytura L. G. w kwocie [...]zł, wynagrodzenie jej męża J. G. w kwocie [...]zł oraz kwota [...] zł wynikająca ze spłacania przez syna skarżącej comiesięcznych rat zaciągniętego przez skarżącą i jej męża kredytu, co miesięcznie daje kwotę [...]zł.( [...] zł na osobę).

Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie mogą się ostać jako zapadłe z naruszeniem zarówno przepisów postępowania, jak i naruszeniem przepisów prawa materialnego, które to naruszenia niewątpliwie miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Dostrzeżone przez Sąd uchybienie skutkowały nieprawidłowym ustaleniem dochodu skarżącej oraz jej rodziny, co rzutowało na odmowę przyznania wnioskowanej pomocy.

Zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób

Jednocześnie w ustawie w art. 8 ust. 4 u.p.s. wskazano przychodów z jakich tytułów nie wlicza się do dochodów określanych na potrzeby postępowań zakresu pomocy społecznej. W ustawie brak przy tym definicji legalnej pojęcia przychodu, co oznacza, że należy je wykładać na zasadach ogólnych, to jest posiłkując się wynikami zarówno wykładni językowej jak i celowościowej. Dokonując takowej wykładni uznać należy, iż przez przychód w rozumieniu przepisów u.p.s. rozumieć należy wpływy uzyskane przez daną osobę w określonym czasie. Co za tym idzie, przy ustalaniu dochodu, od którego zależy przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, należy mieć na uwadze ogół uzyskiwanych środków pieniężnych, mający charakter przysporzenia majątkowego, a zatem w konsekwencji w sposób rzeczywisty zwiększających stan majątkowy i to bez względu na tytuł i źródło ich pozyskania. Zaznaczyć należy, iż ustalenie dochodu następuje na podstawie krótkiego, miesięcznego okresu.

W rozpoznawanej sprawie wniosek o udzielenie pomocy finansowej został złożony w dniu 17 sierpnia 2016 r. (data wpływu do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P.), zatem sytuacja dochodowa rodziny skarżącej winna być ustalona na podstawie przychodów rodziny skarżącej z lipca 2016 r. Jak wynika z akt sprawy maż skarżącej – J. G. w lipcu 2016 r. uzyskał wynagrodzenie za świadczoną pracę (z tytułu umowy o pracę oraz umowy zlecenia) w wysokości [...] zł. Wypłata tego wynagrodzenie nastąpiła jednak dopiero w sierpniu 2016 r. (k 10 i 11 akt administracyjnych organu I instancji). Okoliczność ta całkowicie umknęła organom orzekającym w niniejszej sprawie. Doprowadziło to do sytuacji, w której przychód J. G. z lipca uwzględniono w wysokości nominalnej, należnej za ten miesiąc, mimo iż w lipcu 2016 r. nie dysponował on kwotą z tytułu wynagrodzenia za ten miesiąc. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 maja 2015 r. o sygn. akt I OSK 2802/13 (dostępnym na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) definicja z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uznaje nie przychód należny za dany miesiąc, ale przychód z miesiąca, niezależnie od tytułu i źródła uzyskania. Przychód ten ma być uzyskany, co wskazuje na faktyczny aspekt sytuacji majątkowej strony. Rozwiązanie to podkreśla uzależnienie pomocy społecznej od faktycznego stanu majątkowego i faktycznych dochodów uzyskanych w danym okresie, nie zaś dochodów nominalnie należnych. Bezspornym jest, iż wynagrodzenie J. G. z tytułu pracy w lipcu 2016 r., wypłacono dopiero w sierpniu 2016 r. (przelewy z 9 sierpnia 2016 r. oraz z 24 sierpnia 2016 r.) W lipcu 2016 r. J. G. nie uzyskał jakiegokolwiek dochodu z tytułu pracy – jak wynika z akt sprawy, zatrudnienie jako pracownik ochrony podjął dopiero w lipcu 2016 r.

Zaznaczy należy, iż z art. 8 ust. 3 u.p.s. wynika jednoznacznie, iż dochód z miesiąca w którym złożono wniosek o udzielenie pomocy uwzględniony jest jedynie w przypadku, gdy dochód uzyskany w miesiącu poprzedzającym został utracony. Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują natomiast odmiennego sposobu ustalania dochodu wnioskodawcy w przypadku uzyskania dochodu w miesiącu wstąpienia w wnioskiem o udzielenie pomocy społecznej.

Powyższe prowadzi do wniosku, iż w rozpatrywanej sprawie przy ustalenia dochodu rodziny L. G. w świetle brzmienia art. 8 ust. 3 u.p.s. brak było podstaw do uwzględnienia, jako składnika tego dochodu, wynagrodzenia J. G. za lipiec 2016 r., które wypłacone zostało mu dopiero w sierpniu 2016 r.

W dalszej kolejność zauważyć należy, iż do dochodu rodziny skarżącej uzyskanego w lipcu 2016 r. organy obu instancji doliczyły kwotę [...]- zł, którą to syn skarżącej opłacił ratę kredytu zaciągniętego przez skarżącą i jej męża. W odwołaniu skarżąca podniosła, iż zaciągnięty przez nią i jej męża kredyt w całości otrzymał ich syn, który aktualnie spłaca raty. W nadesłanych do sądu aktach sprawy brak jest kopii umowy dot. ww. kredytu, jak też informacji o dacie, warunkach i stronach umowy na podstawie której jest on spłacany. Niemniej z pisma procesowego z 21 lipca 2017 r. i złączonej do niego kopii umowy kredytu konsumpcyjnego z 30 listopada 2009 r. wynika, iż L. i J. G. uzyskali w wyniku umowy z bankiem kredyt w wysokości [...] zł, a następnie zawarli ze swoim synem M. G. ustną umowę nienazwaną o charakterze zbliżonym do pożyczki, której treścią było przekazanie M. G. środków z uzyskanego kredytu, w zamian za zobowiązanie się przez niego do regulowania rat kredytowych, a więc do zwrotu w ratach przekazanej mu przez rodziców kwoty jak i poniesienia całości kosztów kredytu, na które składały się kredytowane koszty ubezpieczenia kredytu oraz koszty jego przyznania, uruchomienia i zabezpieczenia, a także koszty należnych bankowi odsetek. Ze stanowiska przedstawionego przez pełnomocnika skarżącej w ww. piśmie procesowym z 21 lipca 2017 r. wynika przy tym, że strony umowy łączącej L. i J. G. z M. G. nie przewidziały jakiegokolwiek wynagrodzenia z jej tytułu dla udzielających świadczenia, a różnica pomiędzy kwotą otrzymaną przez M. G., a kwotą jaką miął on ostatecznie spłacić wynikała wyłącznie z wynagrodzenia banku z tytułu udzielenia małżonkom Gendera kredytu.

Treść powołanego już wcześniej art. 8 ust. 3 u.p.s. wskazuje, iż dochód może stanowić m.in. zarówno wynagrodzenie za pracę jak i darowizna czy nagroda pieniężna lub też środku pochodzące z tytułu wypłaty odszkodowania oraz pożyczki czy kredytu (patrz wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 700/06 – dost. na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro bowiem pomoc społeczna ma na celu zapewnienie niezbędnych środków utrzymania osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, które nie dysponują środkami finansowymi na poziomie ustalonego kryterium dochodowego w dacie ubiegania się o pomoc społeczną, to nie ma znaczenia tytuł i źródło uzyskiwania tych środków. Z tej przyczyny pożyczka, podobnie jak kredyt, jest przychodem mogącym stanowić źródło utrzymania w okresie dysponowania kwotą pożyczki (kredytu). Dlatego też nawet kwoty pożyczek, kredytów, wydatkowanych na podstawowe utrzymanie, stanowią z punktu widzenia ustawy o pomocy społecznej przychód podlegający wliczeniu do dochodu. Kwoty uzyskane z tytułu pożyczek kreują dochód, nie zmniejszając go, a więc kwoty te organ administracji publicznej winien uwzględniać przy ustalaniu dochodu osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku z pomocy społecznej (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1631/14, Lex nr 2081127).

O ile zatem przedstawiane przez skarżącą w toku postępowania sądowoadministracyjnego, a sygnalizowane także w odwołaniu, okoliczności związane z zaciągnięciem kredytu i jego spłacaniem przez syna okazałyby się zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, to kwotę uzyskanego przez skarżącą i jej męża w roku 2009 kredytu należałoby uwzględniać przy wysokości ustalania ich dochodu na osobę w rodzinie przy zastosowaniu mechanizmu ustalonego w art. 8 ust. 11 u.p.s., albowiem to w dacie uruchomienia kredytu (to jest najprawdopodobniej jeszcze w w roku 2009), a nie w dacie składania przez L. G. wniosku o zasiłek celowy na zakup żywności i uregulowanie rachunku za energię elektryczną, dysponowali oni kwotą kredytu i mogli wykorzystać go na potrzeby własne, czego jednakże nie uczynili przekazując synowi całość uzyskanego z tego tytułu przychodu. Tymczasem zgodnie z art. 8 ust. 11 u.p.s. w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty:

1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej,

2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie

- kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.

W takim stanie faktycznym nie można byłoby natomiast uznać za stanowiące element dochodu skarżących wpłat dokonywanych przez ich syna na poczet spłaty przedmiotowego kredytu bankowego, albowiem prowadziłoby to do sytuacji, w której środki z tego samego kredytu bankowego byłyby doliczane do dochodów skarżących dwukrotnie, raz w trybie przewidzianym w art. 8 ust. 11 odnośnie całej kwoty uruchomionego kredytu, a po raz wtóry poprzez wliczenie do dochodów comiesięcznych rat spłaty tego samego kredytu.

Zauważyć nadto należy, iż w następstwie zawarcia umowy nienazwanej pomiędzy L. i J. G., a M. G. doszło do powstania po stronie tych pierwszych wierzytelności obejmującej roszczenie o dokonywanie przez M. G. comiesięcznych spłat na rzecz banku rat kredytowych obejmujących należność główną i odsetki należne na rzecz banku, przy jednoczesnym braku jakiegokolwiek roszczenia o zapłatę przez M. G. jakichkolwiek kwot bezpośrednio na rzecz L. i J. G..

Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że zgodnie z poglądami wyrażanymi w orzecznictwie, a które Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, za dochód w rozumieniu art. 8 ust. 1 u.p.s. nie można uznać wypłaty środków zgromadzonych uprzednio przez stronę na jej rachunku bankowym, książeczce oszczędnościowej, lokacie oszczędnościowej lub innej formie przechowywania i oszczędzania środków pieniężnych. Wypłata tych środków (oszczędności) nie tworzy bowiem przysporzenia po stronie ich dysponenta, lecz stanowi tylko czynność polegającą na zmianie sposobu przechowywania już wcześniej posiadanych środków. Nie dotyczy to jedynie wypłaty kwoty uzyskanej z tytułu odsetek od oszczędności zgromadzonych na tym rachunku czy lokacie, albowiem wartość odsetek stanowi przysporzenie majątkowe, a więc przychód właściciela rachunku/lokaty (por. wyrok NSA z dnia 25 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 120/11 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem Sądu powyższe uwagi należy także odnieść do kwot uiszczanych przez M. G. na rzecz rodziców w formie comiesięcznej spłaty rat zaciągniętego przez nich kredytu. Jest to bowiem sytuacja analogiczna do takiej, jak gdyby skarżąca z posiadanych środków własnych udzieliła komuś pożyczki, co skutkowało by powstaniem określonej wierzytelności, a następnie uzyskała by jej zwrot w ratach, bądź w formie jednorazowej spłaty, w kwocie odpowiadającej wyłącznie sumie udzielonych środków. Udzielenie pożyczki osobie fizycznej w miejsce przechowywania środków w gotówce, na rachunku bankowym, czy też zainwestowania ich w inny sposób (np. w złoto) stanowi bowiem jedynie sposób dysponowania posiadanymi środkami finansowymi, nie generuje natomiast po stronie ich posiadacza powstania przychodu tak w momencie spłaty należności głównej pożyczki, jak i wypłaty środków z rachunku bankowego, czy też spieniężenia przedmiotów uprzednio za uzyskiwane dochody nabytych.

Reasumując, tego rodzaju wpłaty do jakich – jak to przedstawia skarżąca - obowiązany jest M. G. na podstawie stosunku prawnego łączącego go z rodzicami nie powodują po stronie skarżącej i jej męża przysporzenia środków, którymi mogą oni dysponować na własne potrzeby, co także przemawia przeciwko wliczaniu ich do dochodu rodziny skarżącej w rozumieniu przepisu art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s.

Z wyjaśnień skarżącej wprost wynika, że z momentem spłaty na rzecz banku kolejnej raty kredytu przez M. G. nie następuje po stronie L. i J. G. przysporzenie majątkowe rozumiane jako obiektywny wzrost wartości ich majątku, a jedynie zmniejsza się wierzytelność kredytodawcy wobec nich, przy jednoczesnym zmniejszeniu się o dokładnie tą samą kwotę wierzytelności jaką posiadają oni wobec syna. Ich stan majątkowy rozumiany jako różnica pomiędzy pasywami (w tym zadłużeniem wobec banku), a aktywami (w tym wierzytelnością względem syna) pozostaje zatem taki sam.

Co za tym idzie, w przypadku pozytywnego procesowego zweryfikowania twierdzeń skarżącej zgłaszanych w toku postępowania przed sądem, za nieuprawnione należałoby uznać stanowisko organów obu instancji, iż do dochodu rodziny wnioskodawczyni zalicza się comiesięczna spłata przez syna raty kredytu obciążającego skarżącą i jej męża. W też zakresie orzeczenie organów obu instancji należałoby uznać za zapadłe z naruszeniem przepisów prawa materialnego – art. 8 ust. 3 u.p.s. polegającym na niewłaściwej wykładni tegoż przepisu, skutkiem którego to naruszenia wadliwie ustalono, że rodzina wnioskodawczyni przekroczyła kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku celowego na zakup żywności oraz opłacenie faktury za energie elektryczną.

Wyjaśnienia przez organ I instancji wymagają zatem zgłaszane przez skarżącą okoliczności dotyczące spłaty przez M. G. kredytu zaciągniętego przez nią i jej męża w szczególności dotyczące daty uruchomienia tego kredytu - w kontekście zastosowania przepisu art. 8 ust. 11 u.p.s. - oraz formy jego rzeczywistej spłaty z uwzględnieniem oceny Sądu wrażonej powyżej.

Gwoli wszechstronnego wyjaśnienia sprawy należy nadto wskazać, iż pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, co oznacza, że wnoszący o taką pomoc musi wykazać, iż nie jest w stanie zaspokoić we własnym zakresie niezbędnych potrzeb życiowych, a nadto, że tych potrzeb nie są również w stanie zaspokoić członkowie jego rodziny, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Dlatego rozpatrując ponownie sprawę organy winny nadto ustalić, czy syn skarżących jest w stanie w niniejszej sprawie wspomóc rodziców w ponoszeniu kosztów utrzymania, poprzez ustalenie, jaka jest sytuacja finansowa, materialna i rodzinna jego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym i czy jest on w stanie partycypować w ponoszeniu kosztów utrzymania rodziców. Zauważyć w tym miejscu trzeba, że pomoc świadczona przez organy pomocy społecznej może przybierać zarówno formę wypłaty określonych świadczeń jak i pomocy w postaci świadczenia niepieniężnego polegającego na specjalistycznym poradnictwie o obowiązujących przepisach z zakresu prawa rodzinnego, w tym o możliwości dochodzenia przez pozostających w niedostatku rodziców alimentów od zstępnych (art. 36 pkt 2 lit. g i art. 46 ust. 2 u.p.s.). Na marginesie zauważyć należy, iż art. 110 § 5 u.p.s. wprost przewiduje uprawnienie kierownik ośrodka pomocy społecznej do wytaczania na rzecz obywateli powództwa o roszczenia alimentacyjne.

Zwrócić nadto trzeba uwagę, iż z pisma L. G. z dnia 31 sierpnia 2016 r. (k. 5 akt organu I instancji) wynika, że syn M. G. udzielił jej w miesiącu lipcu 2016 r. pomocy w zakupie leków w wysokości 200,- zł oraz zakupu żywności. Okoliczność ta wymaga zweryfikowania w trybie procesowym, albowiem inaczej niż spłata rat przedmiotowego kredytu, tego rodzaju świadczenia spełniane przez niego na rzecz rodziców, o ile nie są spełniane w naturze (art. 8 ust. 4 pkt 4 u.p.s.), powinny być wliczane do wysokości dochodów rodziny wnioskodawczyni.

Reasumując stwierdzić należy, iż ustalenia organów dotyczące ustalenia dochodów rodziny wnioskodawczynie obciążone były uchybieniami, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy – na ustalenie czy skarżąca i jej rodzina spełnia kryterium dochodowe uprawniające ją do otrzymania wnioskowanej pomocy na podstawi art. 39 u.p.s. Jak wskazano wyżej, uwzględnienie przy ustalaniu dochodu rodziny skarżącej wynagrodzenia J. G. wypłaconego mu w miesięcu sierpniu 2016 r. było niezgodnie z treścią art. 8 ust. 3 u.p.s. Z kolei szczegółowej weryfikacji wymagają twierdzenia skarżącej dotyczące okoliczności spłacania przez jej syna M. G. kwoty [...]- zł tytułem zaciągniętego przez L. G. i J. G. kredytu, z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej niniejszym wyroku, oraz innych form pomocy uzyskiwanej przez skarżącą i jej męża od syna w lipcu 2016 r. W tej sytuacji poza sporem pozostaje jedynie, iż do dochodów rodziny L. G. w lipcu 2016 r. należy wliczyć uzyskiwaną przez nią rentę w kwocie [...]zł.

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.

Zgłoszony w piśmie procesowym z dnia 21 lipca 2017 r. wniosek pełnomocnika z urzędu o przysądzenie kosztów zastępstwa procesowego nieuiszczonych nawet w części zostanie rozpoznany na posiedzeniu niejawnym przez referendarza sądowego, stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a.