Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 544/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2018-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6334 Stypendia
Hasła tematyczne: Zatrudnienie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 lit a i c, art. 135
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 76 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1065
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant referent stażysta Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego stypendium I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego M.P. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

M.P. zarejestrował się w dniu [...] września 2017r. w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W dniu 20 września 2017r. strona odebrała skierowanie na staż, który miała odbywać w okresie od [...]września 2017r. do [...] grudnia 2017r.

W dniu [...] września 2017r. M.P. rozpoczął staż jako "Projektant stron internetowych (webmaster)" w M. Ł. "R". Wobec powyższego decyzją z dnia [...] września 2017r., znak: [...] orzeczono o przyznaniu stronie prawa do stypendium w okresie odbywania stażu od dnia [...] września 2017r. w wysokości 997,40 zł miesięcznie.

M.P. utracił prawo do stypendium stażowego od dnia [...] stycznia 2018r. na podstawie decyzji Starosty Powiatu znak:[...] z dnia [...] stycznia 2018r. Jednocześnie organ wskazał, że w trakcie odbywania stażu M.P. przebywał na zwolnieniu lekarskim w okresie od dnia [...] listopada 2017r. do dnia [...] stycznia 2018r., o czym świadczą zaświadczenia ZUS ZLA dołączone do akt sprawy.

Powiatowy Urząd Pracy powziął informację z programu ZUS-PSZ (31 stycznia 2018r.), że M.P. od dnia [...] grudnia 2018r. podlegał ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu umowy o pracę. W związku z powyższym organ wezwał stronę do złożenia wyjaśnień. W dniu [...] stycznia 2018r. strona złożyła wyjaśnienia przedkładając umowę o pracę, tym samym potwierdzając zatrudnienie od dnia [...] grudnia 2017r.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2018r. znak: [...] Starosta Powiatu w związku z ujawnieniem okoliczności podjęcia zatrudnienia przez stronę, orzekł o utracie przez M.P. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] grudnia 2017r. z powodu podjęcia zatrudnienia. Następnie postanowieniem z dnia [...] lutego 2018r. [...] wznowił z urzędu postępowanie w przedmiocie utraty stypendium z tytułu odbywania stażu z dniem [...] stycznia 2018r.

Decyzją z dnia [...] marca 2018r. znak: [...] uchylono decyzję znak: [...] z dnia [...] stycznia 2018r. i orzeczono, iż M.P. traci prawo do stypendium z tytułu odbywania stażu z dniem [...] grudnia 2018r. w związku z podjęciem zatrudnienia. Od ww. decyzji strona nie wniosła odwołania.

Po przeprowadzonym postępowaniu Starosta Powiatu wydał w dniu [...] kwietnia 2018r. decyzję znak: [...]o zwrocie nienależnie pobranego stypendium za okres od [...] grudnia 2017. do dnia [...].12.2017r. w kwocie 565,20 zł brutto.

Odwołanie wniósł M.P., w którym zarzucił naruszenie:

1. art. 7, 77, 80 Kpa, poprzez poczynienie wadliwych ustaleń faktycznych, tj. że M.P. był zatrudniony od [...] grudnia 2017r. do [...] stycznia 2018r., w sytuacji gdy zatrudnienie trwało przez okres dwóch dni i pracodawca nie wyrejestrował skarżącego;

2. art. 7, 77, 78 i 80 Kpa poprzez ustalenie wadliwych ustaleń faktycznych tj. uznanie, że skarżący został prawidłowo pouczony o okolicznościach zwrotu nienależnego świadczenia, prawidłowo poinformowany czym jest nienależne świadczenie oraz o jakich okolicznościach i w jakim czasie powinien poinformować PUP,

3. art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia(...), poprzez błędną wykładnię i uznanie, że zachodzą przesłanki do żądania zwrotu świadczenia,

4. art. 76 ust. 2 pkt. 2 ustawy o promocji zatrudnienia(..,), poprzez jego zastosowanie i uznanie, że świadczenie pobrane przez M.P. było nienależne.

Decyzją z dnia [...] lipca 2018r. [...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. — Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017r., poz. 1257 z późn. zm.) oraz art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2017r. poz. 1065 z późn. zm.) utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.

W ocenie Wojewody decyzja organu I instancji jest słuszna i zasadna bowiem w niniejszej sprawie mamy do czynienia z zachowaniem bezrobotnego polegającym na świadomym wprowadzaniu w błąd powiatowego urzędu pracy.

Zdaniem organu odwoławczego akta sprawy jednoznacznie wskazują, że w okresie posiadania statusu bezrobotnego M.P. świadczył pracę w ramach umowy o pracę. Nie można uznać za zasadny argument wskazany w odwołaniu, iż zatrudnienie trwało tylko przez okres dwóch dni. Bowiem umowa o pracę pomiędzy M.P. a firmą L sp. z o.o. zawarta została na okres od dnia [...] grudnia 2017r. do dnia [...] grudnia 2020r. Natomiast świadectwo pracy z dnia [...] stycznia 2018r. potwierdza, że praca wykonywana była w okresie od dnia [...] grudnia 2017r. do dnia [...] stycznia 2018r. Powyższe jednoznacznie wskazuje, iż w trakcie posiadania statusu i odbywania stażu strona podjęła zatrudnienie trwające nieprzerwalnie przez okres 40 dni. Jednocześnie organ zwrócił uwagę, że zatrudnienie podjęte przez stronę w trakcie odbywania stażu, nastąpiło w okresie absencji chorobowej trwającej od dnia [...] listopada 2017r. do dnia [...] stycznia 2018r.

Wojewoda podał, iż z akt sprawy wynika, że M.P. został pouczony o obowiązkach związanych ze statusem osoby bezrobotnej. W dniu rejestracji tj. [...] września 2017r. złożył podpis pod oświadczeniem, że pozostaje osobą niezatrudnioną i nie wykonującą innej pracy zarobkowej oraz zobowiązał się do bezzwłocznego informowania o wszelkich zmianach danych zawartych w karcie rejestracyjnej oraz do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w przypadkach niespełnienia warunków przewidzianych w ustawie. Ponadto oświadczył, że przyjął do wiadomości obowiązek zawiadamiania powiatowego urzędu pracy w ciągu 7 dni o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub złożeniu wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu osoby bezrobotnej. Ponadto przed odebraniem skierowania na staż w dniu [...] września 2017r. strona zapoznała się z Oświadczeniem bezrobotnego skierowanego do odbycia stażu, w którym w pkt 14 została poinformowana o prawach i obowiązkach osoby kierowanej na staż a także o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia, co potwierdziła własnoręcznym podpisem.

W ocenie organu odwoławczego treść tych pouczeń prowadzi do wniosku, iż M.P. miał świadomość ciążącego na nim obowiązku poinformowania urzędu pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, jako okolicznościach powodujących utratę statusu osoby bezrobotnej. Jednakże pomimo świadomości, że osobą bezrobotną może być wyłącznie osoba nie świadcząca pracy, z dniem [...] grudnia 2017r. strona podjęła zatrudnienie i nie powiadomiła o tym fakcie urzędu pracy. Jednocześnie z akt sprawy wynika, że w okresie od dnia [...] września 2017r. M.P. pobierał stypendium stażowe w związku z odbywaniem stażu w "R" .

Wojewoda stwierdził, iż wypłacone M.P. stypendium stażowe staje się świadczeniem nienależnie pobranym, ponieważ zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 35 świadczenie jakim jest stypendium jest to kwota wypłacana bezrobotnemu w okresie odbywania stażu. Natomiast M.P. od dnia [...] grudnia 2017r. nie miał prawa do posiadania statusu bezrobotnego, a zatem nie miał też prawa korzystania ze stażu jako formy aktywizacji i pobierania stypendium stażowego. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że strona świadomie wprowadziła w błąd urząd pracy co do okoliczności istotnych dla nabycia i posiadania przez nią uprawnień bezrobotnego. M.P. podjął pracę już po otrzymaniu skierowania na staż i przyznaniu stypendium. W związku z przemilczeniem informacji o podjęciu w dniu [...] grudnia 2017r. pracy zarobkowej, organ przyjął, iż było to działanie świadome mające na celu uzyskanie określonych korzyści przysługujących osobie bezrobotnej kierowanej do odbycia stażu.

Skargę na decyzję Wojewody złożył M.P., który wniósł między innymi o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uwzględnienie jego stanowiska.

Skarżący podniósł, iż nie rozumie decyzji wydanej przez Wojewodę, gdyż nikt mu nie powiedział, że w czasie otrzymywania stypendium nie może pracować i na pewno nie został poinformowany o tym co to jest świadczenie nienależne. Skarżący oświadczył, że pracował tylko przez cztery dni podczas dwóch weekendów, a pracodawca miał go wyrejestrować, czego nie zrobił, ponadto nie wiedział o tym, że musi poinformować o tym fakcie PUP. Nigdy nie został bowiem w tym zakresie pouczony.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia [...] listopada 2018r. do sprawy przystąpił pełnomocnik skarżącego – r.pr. M.K., wnosząc o uchylenie ww. decyzji i umorzenie postępowania lub ewentualnie przekazanie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego

1. art. 7, 77, 80 k.p.a., poprzez poczynienie wadliwych ustaleń faktycznych tj. że M.P. był zatrudniony od [...] grudnia 2017r. do [...] stycznia 2018 r., w sytuacji, gdy zatrudnienie trwało przez okres dwóch dni i pracodawca nie wyrejestrował skarżącego,

2. art. 7, 77, 78 i 80, k.p.a., poprzez poczynienie wadliwych ustaleń faktycznych tj. uznanie, że M.P. został prawidłowo pouczony o okolicznościach zwrotu nienależnego świadczenia, prawidłowo poinformowany czym jest nienależne świadczenie oraz o jakich okoliczność i w jakim czasie powinien poinformować PUP,

3. art. 7, 77, 78 i 80, k.p.a., poprzez poczynienie wadliwych ustaleń faktycznych tj. uznanej że M.P. miał świadomość, że osobą bezrobotną może być wyłącznie osoba nieświadcząca pracy, w sytuacji, gdy w żadnym pouczeniu nie ma takiej informacji, a stosowne pouczenia jedynie nakazują poinformowanie organu o facie zatrudnienia natomiast nie informują o utracie statusu bezrobotnego,

4. art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, poprzez błędną wykładnię i uznanie, że zachodzą przesłanki do żądania zawrotu świadczenia,

5. art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o. promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez jego zastosowanie i uznanie, że świadczenie pobrane przez M.P. było nienależne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, w skrócie p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że kontrola dokonywana przez Sąd podczas badania okoliczności sprawy sprowadza się do ustalenia, czy w toku prowadzonego postępowania organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawę materialnoprawną wydanych w niniejszej sprawie decyzji stanowił przepis art. 76 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (aktualny t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1265), dalej jako "ustawa". Zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne.

"Nienależnie świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Zatem pojęcie to nie nawiązuje do świadomości i woli jakiejkolwiek osoby. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane", to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zawinione zaniechania). W przypadku "świadczenia nienależnie pobranego" jego pobraniu towarzyszyć musi zawinione działanie beneficjenta, który działając w złej wierze, ma świadomość nienależności pobrania. Wymaga to zatem od organu wykazania w postępowaniu dowodowym negatywnego zachowania skarżącego, ukierunkowanego na niezgodne z prawem korzystanie ze środków publicznych (por. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r., I OSK 2244/16, wyrok NSA z dnia 3 czerwca 2009 r., I OSK 1034/08; dostępne w bazie internetowej CBOSA).

Do zgodnego z prawem zobowiązania skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia konieczne jest zatem ustalenie przesłanki obiektywnej to jest wykazania, że świadczenie wypłacono mimo wystąpienia okoliczności skutkującej utratą prawa do jego pobierania oraz przesłanki subiektywnej – wykazania, że skarżący został prawidłowo pouczony o okolicznościach istotnych dla przyznania świadczenia, w tym także o przesłankach, które w sposób negatywny warunkują pobieranie świadczeń oraz po drugie, że skarżący miał - przy zachowaniu należytej staranności, jakiej można wymagać od osoby z jego wiedzą, wykształceniem - świadomość, że podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o których ma obowiązek zawiadomić urząd pracy, stanowi okoliczność skutkującą utratą statusu osoby bezrobotnej i obowiązkiem zwrotu świadczenia.

Niewątpliwie w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka w postaci wypłacenia świadczenia pieniężnego skarżącemu mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania. W trakcie odbywania stażu, w dniu [...] grudnia 2017 r. skarżący podjął pracę zarobkową na podstawie umowy o pracę, co skutkowało utratą w tej dacie statusu bezrobotnego, stosownie do treści art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Skoro do odbywania stażu i do otrzymywania z tego tytułu stypendium na podstawie powołanej wyżej ustawy może być skierowana tylko osoba bezrobotna, to utrata tego statusu prawnego oznacza utratę wszelkich związanych z tym świadczeń, w tym stypendium stażowego.

Należy zatem podzielić stanowisko organów obu instancji, że skarżący, który w dniu [...] grudnia 2017 r. utracił status bezrobotnego, utracił również – począwszy od tej daty - prawo do otrzymywania stypendium stażowego. Stypendium za okres od [...] grudnia 2017r. do ukończenia stażu, tj. do dnia [...] grudnia 2017 r. zostało zatem wypłacone skarżącemu mimo braku ku temu podstaw.

Wbrew stanowisku organu odwoławczego, nie została jednak spełniona druga z niezbędnych przesłanek nałożenia na skarżącego obowiązku zwrotu stypendium jako świadczenia nienależnie pobranego, a mianowicie przesłanka uprzedniego pouczenia go o okolicznościach powodujących ustanie prawa do pobierania tego stypendium.

Z akt sprawy wynika, że skarżący od daty rejestracji w charakterze osoby bezrobotnej otrzymał dwa pouczenia. Pierwsze pouczenie o prawach i obowiązkach bezrobotnego nastąpiło z chwilą doręczenia mu w dniu 4 września 2017 r. decyzji o uznaniu za osobę bezrobotną oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych (załącznik nr 35 akt adm.). W pouczeniu tym wskazane zostały m.in.: przesłanki uznania za bezrobotnego (pkt II informacji); przesłanki utraty statusu bezrobotnego (pkt III informacji, w tym m.in. wskazanie, że status bezrobotnego traci osoba, która nie spełnia warunków określonych w ppkt 1-17 informacji oraz art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy); obowiązek zwrotu kosztów szkolenia przez osobę, która nie ukończyła go z własnej winy (art. 41 ust. 6 ustawy); obowiązek zawiadomienia w ciągu 7 dni powiatowego urzędu pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do zasiłku (art. 74 ustawy), a także informację o grzywnie grożącej za niedochowanie tego obowiązku; została również przytoczona treść art. 76 ustawy, regulującego zwrot nienależnie pobranego świadczenia.

Kolejne pouczenie skarżący otrzymał wraz ze skierowaniem go na staż dla bezrobotnych w dniu [...] września 2017 r. Było to pismo zatytułowane "Oświadczenia bezrobotnego skierowanego do odbycia stażu", zawierające szereg oświadczeń oraz informacji o treści wybranych przepisów prawa dotyczących statusu bezrobotnego kierowanego do odbycia stażu. W punkcie 13 ww. oświadczenia zawarto pouczenie "zapoznałem się z przepisami ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 1065), a także z treścią rozporządzenia MPiPS z dnia 20 sierpnia 2009r. w sprawie szczegółowych warunków odbywania stażu przez bezrobotnych", a w punkcie 14 "W dniu dzisiejszym pouczono mnie o moich prawach i obowiązkach wynikających z ustawy w trakcie odbywania stażu, oraz o przypadkach zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, o których mowa w art. 76 ww. ustawy.". Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy liczy ponad 150 artykułów, a ww. rozporządzenie 12 paragrafów.

Powyższych pouczeń nie sposób uznać za należyte, wystarczające do przyjęcia, że skarżący był właściwie poinformowany o obowiązkach związanych ze statusem bezrobotnego kierowanego na staż oraz o prawnych konsekwencjach niedopełnienia tych obowiązków. Pouczenia są ogólnikowe i obszerne, a strona ma możliwość zapoznania się z nimi podczas krótkiej wizyty w urzędzie.

Konsekwencje i sankcje związane z naruszeniem obowiązków, które przyjmuje na siebie bezrobotny objęte przesłanką subiektywną wiążą się z prawidłowością pouczenia strony. W orzecznictwie wskazuje się, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wymaga wykazania tego, że bezrobotny został prawidłowo pouczony o okolicznościach powodujących ustanie prawa do jego pobierania. Nie oznacza to zatem dokonania jakiekolwiek pouczenia, lecz pouczenia zrozumiałego dla adresata. Informacje zbyt złożone, skomplikowane, obszerne, niezrozumiałe, niepełne, wymagające dokonywania swoistych interpretacji ich treści nie stanowią prawidłowego pouczenia (por. wyroki WSA w Gdańsku z dnia 27 maja 2010 r., III SA/Gd 175/10 oraz WSA w Opolu z dnia 30 września 2010 r., II SA/Op 368/10; cbois.nsa.gov.pl/).

Pouczenie o okolicznościach, których wystąpienie powoduje brak prawa do świadczenia może polegać na przytoczeniu przepisów określających te okoliczności, ale musi być na tyle zrozumiałe, aby świadczeniobiorca mógł je odnieść do własnej sytuacji (konkretyzacja pouczenia). O prawidłowym pouczeniu można mówić dopiero wtedy, gdy organ poprawił i doprecyzował treść pouczenia w taki sposób, aby stało się ono czytelne, jasne i zrozumiałe, aby pouczony mógł je odnieść do własnej sytuacji. Musi ono wyraźnie wskazywać okoliczności, w jakich dochodzi do nienależnego pobrania świadczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z 15 lipca 2011 r., I UK 39/11, LEX nr 1043985, wyroki Sądów Apelacyjnych w Rzeszowie z 17 stycznia 2013 r., III AUa 1029/12, LEX nr 1264428 oraz w Poznaniu z 21 lutego 2013 r., III AUa 1182/12, LEX nr 1294836).

Osoba kierowana do odbycia stażu powinna otrzymać nowe pouczenie o swoich prawach i obowiązkach w pełnym zakresie, obejmującym wszystkie przepisy normujące jej sytuację prawną, zwłaszcza odnośnie tych obowiązków, których zaniedbanie skutkuje tak poważną sankcją, jak obowiązek zwrotu świadczenia jako nienależnie pobranego (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 24 maja 2016 r., II SA/Lu 378/16, cbois.nsa.gov.pl/).

Ponadto treść udzielonych stronie pouczeń należy oceniać z uwzględnieniem okoliczności, że ustawa o promocji zatrudnienia nie zawiera sformułowanego wprost stwierdzenia, że nienależnym świadczeniem pieniężnym jest stypendium wypłacane osobie bezrobotnej skierowanej do odbycia stażu, która podjęła, w okresie pobierania stypendium, zatrudnienie lub inną pracę zarobkową.

Analiza przepisów ustawy wskazuje, że do zrekonstruowania normy prawnej, w myśl której bezrobotny skierowany do odbycia stażu i otrzymujący z tego tytułu stypendium, jest obowiązany w razie równoczesnego podjęcia zatrudnienia do zwrotu pobranego stypendium, jako świadczenia nienależnego, niezbędna jest wykładnia następujących przepisów ustawy: art. 2 ust. 1 pkt 2 (zawierającego definicję bezrobotnego), art. 53 ust. 1 (stwierdzającego, iż bezrobotnego można skierować do odbycia stażu), art. 53 ust. 6 (wskazującego, iż bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium), art. 76 ust. 1 (przewidującego obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia) i art. 76 ust. 2 pkt 2 (zawierającego definicję nienależnie pobranego świadczenia).

Dopiero w rezultacie wykładni powołanych wyżej przepisów ustawy o promocji zatrudnienia można wyprowadzić normę prawną stanowiącą, że jeżeli bezrobotny skierowany do odbycia stażu podejmuje w okresie stażu zatrudnienie, to przestaje spełniać warunek z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, co skutkuje utratą statusu osoby bezrobotnej. Skoro stypendium w okresie odbywania stażu przysługuje tylko bezrobotnemu (co wynika z treści art. 53 ust. 6), to tym samym nie przysługuje ono osobie, która nie ma tego statusu. Jeżeli pomimo to osoba nie mająca statusu bezrobotnego pobiera to stypendium, to staje się ono wówczas świadczeniem nienależnym w rozumieniu art. 76 ust. 2 pkt 2, objętym obowiązkiem zwrotu.

W związku z tym, że ustawa o promocji zatrudnienia nie formułuje wprost konsekwencji podjęcia pracy zarobkowej przez bezrobotnego skierowanego do odbycia stażu, to taka informacja – jasna i precyzyjna – powinna być zamieszczona w pouczeniu udzielanym osobie skierowanej do odbycia stażu. Brak takiego pouczenia oznacza, że obowiązek dokonania powyższej wykładni przepisów ustawy o promocji zatrudnienia został przerzucony na bezrobotnego, który nie musi posiadać umiejętności interpretacji przepisów prawa.

Dalej wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych w zakresie intencji ustawodawcy wprowadzenia uregulowanej w art. 76 ust. 1 i 2 instytucji nienależnie pobranego świadczenia i uprawnienia organu do żądania jego zwrotu, w tym także elementów konstrukcyjnych tej instytucji, podnosi się, że istotną cechą nienależnego świadczenia jest zamiar i świadomość osoby, która świadczenie pobrała, co do faktu, że jej się ono nie należy. Wskazuje się przy tym, że celem wprowadzenia tego rodzaju rozwiązań było wyposażenie organów zatrudnienia w uprawnienie do żądania zwrotu pobranego świadczenia co do okresów, w których bezrobotny osiągał dochody z innych źródeł (por. wyroki w Poznaniu z dnia 14 czerwca 2007 r., IV SA/Po 386/06; WSA we Wrocławiu z dnia 27 czerwca 2007 r., IV SA/Wr 234/07 oraz WSA w Gdańsku z dnia 9 listopada 2006 r., cbois.nsa.gov.pl/).

Takich subiektywnych okoliczności w sprawie organy nie wykazały i nie wynikają one z akt administracyjnych sprawy. Nie wyjaśniły dostatecznie czy w sprawie zaistniały podstawy do uznania pobranego przez skarżącego stypendium za świadczenia pobrane nienależnie. Brak w aktach ustaleń odnośnie świadomości skarżącego o wprowadzeniu organów w błąd. Ten zamiar należało wykazać. Dla uznania świadomego wprowadzenia organu w błąd istotne jest stwierdzenie, czy strona była świadoma tego, że fakty, które zataiła bądź co do których poświadczyła nieprawdę były istotne dla sprawy, a zatem czy zdawała sobie sprawę z ich znaczenia, jak również szczegółowe wykazanie na czym polegało świadome wprowadzenie organu w błąd przez skarżącego.

W tym zakresie należało przede wszystkim wnikliwiej ocenić treść i sposób przedstawienia pouczeń (możliwość ich zrozumienia) oraz późniejsze zachowanie skarżącego. Mając na uwadze konieczność uwzględnienia subiektywnej przesłanki, konieczne jest zindywidualizowanie oceny organu do okoliczności danej sprawy, dla którego pożądane jest przesłuchanie bezrobotnego, aby jednoznacznie ustalić świadomość negatywnego działania i jego skutków oraz intencję (winę) strony. Brak adekwatnego i jasnego dla strony pouczenia dotyczącego szkolenia i wypłacanego w jego ramach stypendium oraz brak wykazania świadomości strony co do wiedzy o prawach i obowiązkach w tym zakresie i świadomości naruszenia tych prawa i obowiązków nie wypełnia przesłanki zwrotu świadczenia.

W związku z powyższym należało uznać, że poprzez błędną wykładnię prawa materialnego organy błędnie przyjęły wystąpienie przesłanki zwrotu pobranego przez skarżącego świadczenia i w tym zakresie poczyniły, z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 i 80 k.p.a., błędne ustalenia, co do stanu wiedzy i świadomości oraz intencjonalnego działania skarżącego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.). Uzasadniało to uchylenie zaskarżonej decyzji oraz z powodu tak istotnych wad również decyzji ją poprzedzającej (art. 135 p.p.s.a.).