Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 979/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2014-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 4 pkt 4, art. 33 ust. 1, art. 5 ust. 1, art. 92a ust. 1 i  6
journal: Dz.U. 2012 poz 1265
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 2, art. 29 par. 2
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2014 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 25 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem prawa oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 9 lipca 2013 r. Naczelnik Urzędu Celnego, na podstawie art. 4 pkt 3 lit. a), art. 5 ust. 1, art. 92a ust. 1 i 6, art. 93 ust. 1 i 2, art. 94 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 1265), nałożył na T. P. vel P. karę pieniężną w kwocie 8 000 zł za wykonywanie w dniu 30 kwietnia 2013r. transportu drogowego bez wymaganej licencji.

Wskazane naruszenie zostało stwierdzone podczas kontroli pojazdu kierowanego przez M. Cz. w dniu 30 kwietnia 2013r. na drodze wojewódzkiej nr [...] w miejscowości B. i zostało udokumentowane protokołem kontroli nr [...]. Pojazdem wykonywany był przewóz drogowy, którego celem było przewiezienie zakupionego przez stronę i na jej rzecz towaru - oleju bazowego w ilości 3222 l z T. do W..

Organ ustalił, że kierowca pojazdu jest osobą bezrobotną. Zlecenie wykonania czynności przewozu otrzymał od strony telefonicznie w dniu 28 kwietnia 2013r. i traktował to jako spłatę długu wobec strony.

Organ wskazał, że przewóz wykonywany w dniu 30.04.2013r. był przewozem wykonywanym pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej przedsiębiorcy (produkcja farb, lakierów), który spełniał warunki określone w przepisach art. 4 pkt 4 lit. b, c i d ustawy o transporcie drogowym. Pojazd samochodowy nie był jednak prowadzony przez przedsiębiorcę, ani też przez pracownika strony.

Przepisy ustawy o transporcie drogowym nie zawierają definicji pojęcia "pracownik", dlatego stosować należało definicję, wynikającą z art. 2 Kodeksu pracy, zgodnie z którą pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. W ustawie o transporcie drogowym w określeniu "pracownik" chodzi o osobę ściśle związaną z przedsiębiorcą stosunkiem pracy, a nie innym stosunkiem cywilnoprawnym.

Organ podkreślił, że przewóz na potrzeby własne to rodzaj przewozu drogowego korzystający z przywileju braku obowiązku posiadania licencji, a zatem warunki jego wykonywania muszą być ściśle interpretowane. Z ustaleń wynika , że M. Cz. – kierowcy- nie można było uznać za pracownika strony w rozumieniu tego pojęcia na potrzeby przepisu art. 4 pkt 4 lit. a ustawy o transporcie drogowym. Stanowi to naruszenie warunków przewozu na potrzeby własne, co powoduje uznanie takiego przewozu za transport drogowy, z konsekwencją wynikają z art. 87 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 1 w/w ustawy.

Podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania licencji na wykonywanie transportu drogowego (art. 5 ust. 1 ustawy), a kierowca ma obowiązek jej okazywania podczas kontroli (art. 87 ust. 1 pkt 1 ustawy). W trakcie kontroli kontrolujący nie stwierdzili wypisu z licencji ( ani wypisu z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne). Licencji uprawniającej do wykonywania krajowego transportu drogowego strona nie posiada, a zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne uzyskała dopiero w dniu 6 maja 2013 r. Wysokość kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji została ustalona w załączniku nr 3 do ustawy na kwotę 8.000zł.

W odwołaniu T. P. vel P. zarzucił błędne przyjęcie, że doszło do naruszenia art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. Twierdził, że kierujący pojazdem M. Cz. był jego pracownikiem wykonującym transport na jego potrzeby i to niezależnie od tego, jakie przesłanki kierowały kierowcą, by przewóz ten wykonać. W jego ocenie do niezarobkowego przewozu na potrzeby własne wystarczyło zgłoszenie w urzędzie i tylko z niewiedzy zaświadczenie odebrał dopiero w dniu 6 maja 2013r.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 25 września 2013r. na postawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że strona wykonywała przejazd drogowy pomocniczo w stosunku do prowadzonej działalności gospodarczej, który nie spełniał warunku z art. 4 pkt 4 lit. a ustawy o transporcie drogowym, gdyż samochód używany do przewozu nie był prowadzony przez przedsiębiorcę lub jego pracownika.

Przesłanka ta jest spełniona, gdy pojazdem kieruje osobiście przedsiębiorca lub jego pracownik. Podstawowym warunkiem wykonywania przewozu drogowego w ramach transportu drogowego jest uzyskanie licencji transportowej, zaś podstawowym warunkiem realizowania przewozu niezarobkowego – przewozu na potrzeby własne jest zaświadczenie o zgłoszeniu takiego przewozu.

W przedmiotowej sprawie przewóz drogowy nie spełniał wszystkich warunków przewozu na potrzeby własne, ponieważ kierowcy nie można było uznać za pracownika strony. Wynika to z zeznań kierowcy, który podał, że jest bezrobotny, a w dniu kontroli wykonywał przejazd drogowy na zlecenie telefoniczne strony w ramach spłaty zadłużenia. Potwierdza to dołączony do odwołania druk ZUZ P ZUA , z którego wynika, że strona dokonała zgłoszenia M. Cz. do ubezpieczenia od dnia 30 kwietnia 2013r. z tytułu umowy zlecenia – kod tytułu ubezpieczenia 04 11 00. Kierowca został wyrejestrowany z ubezpieczenia już od dnia 1 maja 2013 r.- z powodu ustania tytułu do ubezpieczeń. Natomiast zgodnie z definicją pracownika zawartą w kodeksie pracy, pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę. Zatem przesłanka przewozu drogowego na potrzeby własne będzie spełniona w przypadku, gdy pojazdem kieruje osoba, którą łączy z przedsiębiorą stosunek pracy. Analizowany zaś przewóz realizowany przez stronę nie spełniał warunku zdefiniowanego w art. 4 pkt 4 lit. a) ustawy o transporcie drogowym. Był to jednak transport drogowy (art. 4 pkt 3 ustawy), który na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego. Okoliczności sprawy i dowody wskazują, że strona miała wpływ na powstałe naruszenia. Stronę obciążała powinność uzyskania licencji, a niewykonanie tego obowiązku skutkować musiało nałożeniem kary pieniężnej, której wysokość określona jest w przepisach w sposób sztywny.

Na powyższą decyzję T. P. vel P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zarzucając błędne przyjęcie przez organy, że przewóz drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do prowadzonej działalności narusza warunek lub warunki przewozu na potrzeby własne określone w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. Konsekwencją tego było uznanie takiego przewozu za transport drogowy ze skutkami wynikającymi z art. 87 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 1 w/w ustawy.

Ponadto skarżący zarzucił błędne ustalenie, że jego pracownik M. Cz. wykonywał usługę zlecenia. Kierowca był jego pracownikiem niezależnie od tego, jakie przesłanki kierowały nim, by wykonać dla skarżącego pracę, tj. przewieźć towar. W jego ocenie zatrudnienie w warunkach charakterystycznych dla umowy o pracę jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, nawet jeśli została zawarta umowa zlecenia. W warunkach wykonywania pracy na podstawie stosunku pracy najistotniejszy jest element podporządkowania pracownika swojemu pracodawcy. Przy umowie zlecenia i każdej innej umowie cywilnoprawnej nie występuje podporządkowanie się poleceniom zleceniodawcy. Wskazał, że o rodzaju umowy decyduje nie nazwa, ale cel i zgodny zamiar stron.

Wyjaśnił, że wykonywał przewóz na potrzeby własne i w takim przypadku wymagane jest tylko zaświadczenie. Był przekonany, że wymóg ten zostanie spełniony już w dacie złożenia wniosku o wydanie takiego dokumentu i tylko z niewiedzy odebrał zaświadczenie w dniu 6 maja 2013r. Skoro wykonywał niezarobkowy przewóz drogowy, to nie musiał posiadać licencji.

Podniósł także, że nałożona kara jest zbyt surowa, a organ powinien w pierwszej kolejności zastosować upomnienie albo mandat o charakterze ostrzegawczym.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. z 2012r., poz.270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Spór w niniejszej sprawie dotyczył tego, czy przejazd pojazdu skarżącego w dniu 30 kwietnia 2013r. był niezarobkowym przewozem drogowym, czy też transportem drogowym.

Zgodnie z art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. ( tj. Dz. U. z 2012 r. , poz.1265 ze zm.) , zwanej dalej "ustawą", niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne – to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej.

W niniejszej sprawie niesporne było, że przejazd pojazdu w dniu 30 kwietnia 2013 r. spełniał przesłanki określone w art. 4 pkt 4 lit. b, c oraz d ustawy.

Organy obu instancji uznały, że przejazd ten nie spełniał przesłanki określonej w art. 4 pkt 4 lit. a ustawy- pojazd używany do przewozu nie był prowadzony ani przez przedsiębiorcę, ani przez jego pracownika. Skarżący twierdził natomiast, że kierowca był jego pracownikiem.

Ustawa o transporcie drogowym nie zawiera definicji pojęcia "pracownik". W ocenie Sądu nie budzi żadnych wątpliwości, że użyte w art. 4 pkt 4 lit.a ustawy pojęcie "pracownika" przedsiębiorcy należy odnosić do definicji "pracownika" w rozumieniu ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy ( tj. Dz. U. 1998, nr 21, poz.94 ze zm.). W przypadku bowiem braku definicji danego pojęcia w danym akcie normatywnym lub danej gałęzi prawa , i w przypadku istnienia jego definicji w innej gałęzi prawa należy oprzeć się na definicji legalnej (por. uchwała SN z dnia 9 czerwca 1976 r. , sygn. akt VI KZP 13/75, publ. OSNKW 1976, nr 7-8, poz. 86) .

Zgodnie z art. 2 k.p. pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Tym samym nie jest pracownikiem osoba zatrudniona w oparciu o umowę cywilnoprawną, jaką jest m.in. umowa zlecenia.

Zdaniem Sądu organy prawidłowo przyjęły w niniejszej sprawie, że kierujący pojazdem nie był pracownikiem skarżącego. Przesłuchany w charakterze świadka M. Cz. zeznał bowiem, że jest osobą bezrobotną, przewóz towaru zlecił mu telefonicznie skarżący i że w ten sposób odpracowuje dług, który ma wobec skarżącego. Ponadto skarżący na etapie postępowania odwoławczego przedłożył – w celu wykazania, że kierowca był jego pracownikiem- zgłoszenie do ubezpieczeń kierowcy M. Cz.. W zgłoszeniu tym wskazał , w tytule ubezpieczenia, jako kod tytułu ubezpieczenia kod 04 11 00.

Zgodnie z treścią załącznika Nr 18 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 października 2009 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych korygujących , zgłoszeń danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz innych dokumentów ( Dz.U. z 2009 r., nr 186, poz.1444 ze zm.), kod 04 11 oznacza osobę wykonującą umowę agencyjną, umowę zlecenia lub umowę o świadczenie usług.

Skarżący wyrejestrował kierowcę z ubezpieczenia już od dnia 1 maja 2013 r.

W świetle powyższego organy zasadnie uznały, że kierujący pojazdem nie był pracownikiem skarżącego w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym.

Odnosząc się do wywodów skargi, że kierującego pojazdem należało traktować jako pracownika skarżącego, bowiem najważniejszą cechą stosunku pracy, która odróżnia stosunek pracy od innych umownych stosunków prawnych jest podporządkowanie pracownika pracodawcy stwierdzić trzeba, że skarżący w istocie przedstawił jedynie teoretyczne rozważania dotyczące tego problemu. Organy administracji orzekające w niniejszej sprawie dokonały natomiast oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zasadnie uznając , że kierującego pojazdem nie można uznać za pracownika skarżącego. Tych ustaleń skarżący skutecznie nie podważył.

Podkreślenia wymaga, że to na przedsiębiorcy, chcącym wykonywać przewóz na potrzeby własne spoczywa ciężar prowadzenia swojej działalności w sposób transparentny, by w przypadku ewentualnej kontroli nie mogła powstać wątpliwość co do spełnienia wymogów do wykonywania takiego przewozu.

Konieczne w tym miejscu jest przywołanie treści art. 29 § 2 k.p. który stanowi, że umowę o pracę zawiera się na piśmie. Jeżeli umowa o pracę nie została zawarta z zachowaniem formy pisemnej, pracodawca powinien, najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy przez pracownika, potwierdzić pracownikowi na piśmie ustalenia co do stron umowy, rodzaju umowy oraz jej warunków.

Takiego dokumentu skarżący dla wykazania swych twierdzeń nie przedłożył, przedłożył natomiast zgłoszenie do ubezpieczenia, w którym wskazał kod ubezpieczenia należący do umowy agencyjnej, zlecenia i o świadczenie usług.

W tej sytuacji Sąd uznał, że organy zasadnie przyjęły, że wykonywany w dniu 30 kwietnia 2013 r. przejazd pojazdu nie spełniał warunków niezarobkowego przewozu drogowego-przewozu na potrzeby własne, ale był to transport drogowy, które to określenie obejmuje również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4 ( art. 4 pkt 3 a ustawy).

Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 1 ustawy wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji, z której wypis kierowca pojazdu podczas wykonywania przewozu drogowego ma obowiązek mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli ( art. 87 ust. 1 pkt 1 ustawy).

W dniu kontroli kierowca wypisu z licencji nie okazał, a skarżący przedmiotowej licencji nie posiadał.

Zgodnie z art. 92 a ust. 1 ustawy podmiot wykonujący przewóz drogowy z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10 000zł za każde naruszenie.

Z kolei art. 92a ust. 6 ustawy stanowi, że wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy.

Załącznik ten w punkcie 1.1 określa, że wysokość kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji wynosi 8 000 zł.

Wysokość kary za to naruszenie określone jest w sposób sztywny, wobec czego organy nie miały żadnej możliwości nałożenia kary w niższej wysokości.

Z tego względu zarzut skargi o wymierzeniu kary zbyt surowej nie mógł zostać uwzględniony.

Mając powyższe na uwadze Sąd, nie podzielając zarzutów skargi i nie stwierdzając naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego i procesowego, mających istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.