Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 3234/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 lipca 2018 r. sygn. akt III SA/Lu 195/18 w sprawie ze skargi B. S.A. w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 16 lutego 2018 r. nr 0601-IOC.4303.1115.2017 w przedmiocie odmowy sprostowania zgłoszenia celnego i zwrotu kwoty należności celnych oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 17 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Lu 195/18 uwzględnił skargę B. S.A. w B. (dalej: strona, spółka, skarżąca) i uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 16 lutego 2018 r. w przedmiocie odmowy sprostowania zgłoszenia celnego oraz zwrotu kwoty należności celnych przywozowych.

Skargę kasacyjną – stosownie do treści art. 173 § 1, art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2022.329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) – wywiódł Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, zaskarżając orzeczenie w całości, zarzucając naruszenie:

a) art. 12 § 6 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.2008.800 ze zm.; dalej: o.p.) w zw. z art. 1 i art. 73 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz.U.2018.167 ze zm.; dalej: ustawa Prawo celne), art. 22 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego Unijny Kodeks Celny (Dz.Urz.UE.269/1 z 10 października 2013 r.; dalej: UKC) i art. 12 ust. 1 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz.Urz.UE L 343 z 29 grudnia 2015 r., dalej: RW), przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że w postępowaniu celnym w przedmiocie sprostowania zgłoszenia celnego i zwrotu należności celnych dla zachowania przewidzianego w art. 173 ust. 3 i art. 121 ust. 1 lit. a UKC terminu, wystarczające jest nadanie wniosku listem poleconym w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe, podczas gdy o zachowaniu tego terminu decyduje data otrzymania przez organ celny wniosku, stosownie do art. 22 ust. 2 UKC i art. 12 ust. 1 RW;

b) art. 135 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 22 ust. 2 UKC i art. 12 ust. 1 RW, przez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że art. 22 ust. 2 UKC i art. 12 ust. 1 RW nie mają zastosowania w sprawie do zachowania terminu, podczas gdy wynika z nich, że o zachowaniu terminu do złożenia wniosku w przedmiocie sprostowania zgłoszenia celnego i zwrotu należności celnych decyduje data otrzymania wniosku przez organ celny, a zatem powinny one stanowić podstawę do oceny, czy wniosek strony został złożony z zachowaniem terminu;

c) art. 135 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 12 § 6 pkt 2 o.p., art. 1 i art. 73 ustawy Prawo celne, przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, iż z art. 12 § 6 pkt 2 o.p., art. 1 i art. 73 ustawy Prawo celne mają zastosowanie w sprawie do ustalenia zachowania terminu, podczas gdy zastosowanie w sprawie powinny znaleźć art. 22 ust. 2 UKC i art. 12 ust. 1 RW, które to przepisy powinny stanowić podstawę do oceny, czy wniosek strony w przedmiocie sprostowania zgłoszenia celnego i zwrotu należności celnych został złożony z zachowaniem terminu;

d) art. 135 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., w związku z art. 173 ust. 3 i art. 121 ust. 1 lit. a, art. 22 ust. 2 UKC, art. 12 ust. 1 RW oraz art. 12 § 6 pkt 2 o.p., art. 1 i art. 73 ustawy Prawo celne, polegające na uznaniu przez Sąd, że do ustalonego w sprawie stanu faktycznego i do zachowania trzyletniego terminu do złożenia wniosków, o których mowa w art. 173 ust. 3 i art. 121 ust. 1 lit. a UKC, decydująca jest data nadania, stosownie do art. 12 § 6 pkt 2 o.p., a nie data otrzymania tego wniosku stosownie do art. 22 ust. 2 UKC i art. 12 ust. 1 RW, co doprowadziło do niezasadnego uchylenia zaskarżonej decyzji;

e) art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a. przez niewskazanie w uzasadnieniu wyroku jakie przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania zostały przez organ celny naruszone w uchylonej decyzji, co skutkuje brakiem oceny prawnej i brakiem wskazania, co do dalszego postępowania organu;

f) art. 135 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w związku z art. 12 § 6 pkt 2 o.p. polegające na uwzględnieniu skargi i uchyleniu zaskarżonej przez stronę decyzji wskutek błędnego przyjęcia, że organ powinien ocenić przesłanki zachowania terminu określone w art. 12 § 6 pkt 2 o.p., w sytuacji gdy, o zachowaniu terminu decydowała data otrzymania wniosku, stosowanie do art. 22 ust. 2 UKC i 12 ust. 1 RW;

g) art. 135 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) poprzez uwzględnienie skargi czym naruszono przepis art. 151 p.p.s.a., gdyż skarga strony powinna zostać oddalona.

W efekcie organ zażądał na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i wydania orzeczenia reformatoryjnego w trybie art. 188 p.p.s.a. ewentualnie przekazania Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania a także zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podniesiono argumenty przemawiające za uwzględnieniem skargi kasacyjnej.

Spółka nie wniosła odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

Za podstawę wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przyjął ustalenia faktyczne dokonane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie. 5 lipca 2014 r. zgłoszony został do procedury dopuszczenia do obrotu towar w postaci: gazy ziemne i pozostałe węglowodory gazowe: skroplone, propan, pozostałe, zaklasyfikowany do kodu CN 2711 12 97 ze stawką celną 0,7%. Zgłoszenie celne zostało przyjęte przez organ celny, a dane w nim zawarte stanowiły podstawę do objęcia towaru procedurą dopuszczenia do obrotu i określenia należności celnych i należności podatkowych. WSA wskazał, że Organ ustalił, że wniosek o zmianę tego zgłoszenia w części dotyczącej klasyfikacji taryfowej towaru o zwrot należności celnych składany był do organu I instancji kilkakrotnie. Po raz pierwszy wniosek, datowany na dzień 28 czerwca 2017 r., wpłynął do organu I instancji 4 lipca 2017 r. Wniosek ten nie był jednak podpisany. W dniu 6 lipca 2017 r. do organu I instancji wpłynął ten sam wniosek zawierający podpis prokurenta i nieczytelny podpis drugiej osoby, której nie można było zidentyfikować. Następnie w dniu 11 lipca 2017 r. ponownie wpłynął wniosek z podpisem prokurenta i drugim podpisem nieczytelnym. Kolejny raz wniosek wpłynął w dniu 21 lipca 2017 r. Wniosek ten był podpisany przez prezesa i członka zarządu spółki. Po raz ostatni wniosek wpłynął w dniu 4 września 2017 r.

Organy obu instancji uznały, że w przedstawionym stanie faktycznym wniosek złożony został po terminie, bowiem wniosek prawidłowo podpisany i zawierający wszystkie wymagane elementy wpłynął do organu dopiero 21 lipca 2017 r.

Sąd I instancji zauważył, że wniosek o sprostowanie zgłoszenia celnego oraz o zwrot należności, noszący datę 28 czerwca 2017 r., nadany został przez skarżącą w polskiej placówce operatora pocztowego w dniu 30 czerwca 2017 r. (data stempla pocztowego - k. 57 akt administracyjnych wspólnych dla spraw III SA/Lu 191-195/18), natomiast do organu wpłynął 4 lipca 2017 r. Wnioski, które wpłynęły do organu w dniach 6 i 11 lipca 2017 r., noszące tę samą datę 28 czerwca 2017 r., nadane zostały 3 lipca 2017 r. (daty stempli pocztowych na kopertach - k. 91 i 107 akt administracyjnych wspólnych), natomiast wniosek, który wpłynął 21 lipca 2017 r., również noszący datę 28 czerwca 2017 r., nadany został w placówce pocztowej 19 lipca 2017 r. (k. 123 akt adm. wspólnych). W związku z tym uznał, że stanowisko organu, przyjmujące za datę złożenia wniosku datę jego wpływu do organu nie znajduje żadnego uzasadnienia w powołanych przez WSA i szczegółowo omówionych przepisach. Żaden z tych przepisów nie uzależnia bowiem zachowania terminu do złożenia wniosku od daty fizycznego doręczenia (faktycznego wpływu) pisma do organu.

Uzasadnienie wyroku Sądu I instancji zawiera jednoznaczne stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.

Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach z art. 174 p.p.s.a. Wobec tego, że stan faktyczny sprawy jest niesporny, Naczelny Sąd Administracyjny dokona łącznej oceny zarzutów skargi kasacyjnej.

Według art. 5 UKC "decyzja" oznacza każdy akt wydany przez organy celne odnoszący się do przepisów prawa celnego zawierający orzeczenie w konkretnej sprawie, który pociąga za sobą skutki prawne dla zainteresowanej osoby lub zainteresowanych osób. Zgodnie z art. 22 ust. 1, 2, 6 i 7 UKC, składając wniosek o wydanie decyzji dotyczącej stosowania przepisów prawa celnego dana osoba dostarcza wszelkie informacje wymagane przez właściwe organy celne niezbędne do wydania tej decyzji (...). Organy celne niezwłocznie i nie później niż w terminie 30 dni od otrzymania wniosku o wydanie decyzji sprawdzają, czy spełnione są warunki przyjęcia tego wniosku. Przed wydaniem decyzji, która byłaby niekorzystna dla wnioskodawcy, organy celne powiadamiają wnioskodawcę o podstawach, na których zamierzają oprzeć decyzję, dając wnioskodawcy możliwość przedstawienia swojego stanowiska w określonym terminie rozpoczynającym swój bieg z dniem doręczenia powiadomienia lub z dniem uznania go za doręczone. Po upływie tego terminu wnioskodawca jest powiadamiany w odpowiedniej formie o wydanej decyzji. Decyzja niekorzystna dla wnioskodawcy określa podstawy, na których ją oparto i zawiera pouczenie o prawie do wniesienia odwołania, o którym mowa w art. 44. Natomiast, według art. 44 ust. 1 UKC, każda osoba ma prawo do odwołania się od wydanej przez organy celne decyzji w zakresie stosowania przepisów prawa celnego, dotyczącej jej bezpośrednio i indywidualnie.

Według art. 55 ust. 1 i 2 UKC, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej okres, data lub termin są określone w przepisach prawa celnego, okres nie może zostać przedłużony lub skrócony, a data lub termin – odroczone lub przyspieszone. Stosuje się zasady dotyczące okresów, dat i terminów znajdujące się w Rozporządzeniu Rady (EWG, Euratom) nr 1182/71 z dnia 3 czerwca 1971 r. określającym zasady mające zastosowanie do okresów, dat i terminów, z wyjątkiem przypadków przewidzianych w przepisach prawa celnego. Zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 lit. c) tego rozporządzenia, jeżeli okres wyrażony w dniach, tygodniach, miesiącach lub latach nalicza się od chwili zaistnienia wydarzenia lub wykonania czynności, do okresu nie zalicza się dnia, w którym miało miejsce to wydarzenie lub czynność. Okres wyrażony w tygodniach, miesiącach lub latach rozpoczyna się na początku pierwszej godziny pierwszego dnia okresu i wygasa wraz z upływem ostatniej godziny dnia ostatniego tygodnia, miesiąca lub roku, który jest takim samym dniem tygodnia lub przypada na tę samą datę, co dzień, w którym okres się rozpoczyna. Jeżeli w okresie wyrażonym w miesiącach lub latach dzień, w którym powinien wygasnąć okres, nie wystąpił w tym miesiącu, okres kończy się wraz z upływem ostatniej godziny ostatniego dnia tego miesiąca. W artykule 121 UKC określono terminy do złożenia organom celnym wniosku o zwrot lub umorzenie należności celnych: trzy lata od dnia powiadomienia o długu celnym (pkt 1a), jeden rok od dnia powiadomienia o długu celnym (pkt 1b). Terminy określone w akapicie pierwszym lit. a) i b) ulegają przedłużeniu, w przypadku gdy wnioskodawca przedstawi dowód na to, że nieprzewidziane okoliczności lub działanie siły wyższej uniemożliwiły mu złożenie wniosku we właściwym terminie. Natomiast, zgodnie z art. 173 ust. 3 UKC, na wniosek zgłaszającego, w terminie trzech lat od daty przyjęcia zgłoszenia celnego, można wyrazić zgodę na sprostowanie zgłoszenia celnego po zwolnieniu towarów, co umożliwi zgłaszającemu spełnienie obowiązków wynikających z objęcia towarów daną procedurą celną.

Według art. 11 Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/2446 z dnia 28 lipca 2015 r. uzupełniające Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unijnego kodeksu celnego wniosek o wydanie decyzji dotyczącej stosowania przepisów prawa celnego (Dz.Urz. UE L 343/1 z 29 grudnia 2015 r.) przyjmuje się, jeżeli spełnione są wskazane tam warunki. Natomiast, zgodnie z art. 92 tego Rozporządzenia, wniosek o zwrot lub umorzenie należności celnych składa się do właściwych organów celnych państwa członkowskiego, w którym powiadomiono o długu celnym. Wniosek można składać z wykorzystaniem środków innych niż techniki elektronicznego przetwarzania danych, zgodnie z przepisami obowiązującymi w danym państwie członkowskim.

Zgodnie z art. 12 RW, datą przyjęcia wniosku jest data otrzymania przez organ celny wszystkich wymaganych informacji. Jeżeli organ celny stwierdza, że wniosek nie zawiera wszystkich wymaganych informacji, żąda od wnioskodawcy dostarczenia tych informacji w rozsądnym terminie, który nie powinien przekraczać 30 dni. Jeżeli wnioskodawca nie przekaże organowi celnemu żądanych informacji w określonym terminie, wniosek nie zostaje przyjęty, a wnioskodawcę informuje się o tym fakcie. Jeżeli wnioskodawca nie otrzyma informacji o przyjęciu lub odrzuceniu wniosku, uznaje się, że wniosek został przyjęty. Datą przyjęcia wniosku jest data jego złożenia lub – w przypadkach, gdy wnioskodawca przedstawił dodatkowe informacje na żądanie organu celnego – data przekazania przez wnioskodawcę ostatniej żądanej informacji.

Z przepisu szczególnego wynika, że trzyletni termin do złożenia wniosku o zwrot lub umorzenie należności celnych nie jest terminem prawa materialnego, ponieważ ulega przedłużeniu, w przypadku gdy wnioskodawca przedstawi dowód na to, że nieprzewidziane okoliczności lub działanie siły wyższej uniemożliwiły mu złożenie wniosku we właściwym terminie. Regulacja ta jest odstępstwem od reguły wyrażonej w art. 55 ust. 1 UKC, że jeśli okres, data lub termin określone są w przepisach prawa celnego – okres nie może zostać przedłużony lub skrócony, a data lub termin – odroczone lub przyspieszone. Z przepisu art. 92 ust. 2 Rozporządzenia nr 2015/2446 wynika również, że wniosek można złożyć z wykorzystaniem środków innych niż techniki elektronicznego przetwarzania danych, zgodnie z przepisami obowiązującymi w danym państwie członkowskim. Według art. 73 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo celne, do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 o.p. Przepis art. 12 § 6 pkt 2 tej ustawy stanowi, że termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe. Skoro spółka 30 czerwca 2017 r. nadała w polskiej placówce operatora pocztowego wniosek o dokonanie zmiany zgłoszenia celnego w części dotyczącej klasyfikacji taryfowej towaru oraz o zwrot należności celnych wraz z odsetkami, to termin trzyletni został zachowany.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił ją na podstawie art. 184 p.p.s.a.