Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1131/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, ust. 3 pkt 1-6, ust. 3a
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
article: art. 93 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 581
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r.o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska,, Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 sierpnia 2016 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, decyzją

z dnia [...] r. Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] r. odmawiającą M. P. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym sprawy.

W dniu 13 czerwca 2016r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział

w Sz. (zwanego dalej: "Zakładem", "organem rentowym") wpłynął wniosek

z dnia 7 czerwca 2016r. M. P. (dalej zwanego: "zobowiązanym", "stroną", "skarżącym", "wnioskodawcą") o umorzenie nieopłaconych należności z tytułu składek, uzasadniony trudną sytuacją finansową i zdrowotną. We wniosku zobowiązany wskazał, że jest osobą schorowaną pobierającą świadczenie emerytalne, z którego opłaca wydatki związane z leczeniem. Wnioskodawca oświadczył, że wykupuje tylko część leków z uwagi na brak środków finansowych.

Ww. decyzją z dnia [...] r. Zakład odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek.

W ocenie organu w sprawie nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna

z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 2, ust. 3 pkt. 1-6 i ust. 3a ustawy z dnia

13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r.,

poz. 121 – dalej zwana: "u.s.u.s.") uzasadniających wnioskowane umorzenie składek.

Pismem z dnia 17 sierpnia 2016 r. strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, oświadczając, że nie jest w stanie opłacić należności wobec Zakładu, ponieważ w dalszym ciągu znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Zobowiązany wskazał, że odmawiając umorzenia nieopłaconych należności z tytułu składek nie uwzględniono m.in. jego trudnej sytuacji zdrowotnej, a co się z tym wiąże ponoszonych wysokich kosztów wykupu leków. Jednocześnie wnioskodawca podniósł, że jego jedyne źródło dochodu stanowi świadczenie emerytalne w związku z czym jest zmuszony korzystać z pomocy przyjaciół i znajomych, bez których nie byłby w stanie ponieść wszystkich kosztów utrzymania.

Organ rentowy, w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalił,

że obowiązek opłacenia składek powstał w okresie, gdy zobowiązany prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą, którą zakończył dnia 15 stycznia 2010 r.

Na koncie płatnika, figurują zewidencjonowane i wymagalne w dacie podejmowanego rozstrzygnięcia nieopłacone należności w części finansowanej przez płatnika składek, które w dacie złożenia wniosku o umorzenie obejmują składki na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, oraz na Fundusz Pracy

i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za poszczególne okresy rozliczeniowe lat od 2000 r. do 2007 r. i od 2009 r. do 2010 r. w łącznej kwocie [...] zł. Zaległość z tytułu odsetek na dzień 13 czerwca 2016 r. wyniosła [...] zł. Wskazano także, że zobowiązany posiada zaległości z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz FPPGSP za poszczególne okresy od 2000 r. do 2010 r. w łącznej kwocie [...] zł. Zaległość z tytułu odsetek na dzień 13 czerwca 2016r. wyniosła [...] zł. Następnie organ zauważył, że nieopłacone należności z tytułu składek jako wymagalne zostały skierowane i objęte postępowaniem egzekucyjnym wszczętym w dniu 3 marca 2010 r. Postępowanie to jest w toku i nie zostało zakończone.

Ustalono także, że zobowiązany ma przyznane prawo do świadczenia emerytalnego w miesięcznej wysokości [...] zł brutto, tj. [...] zł netto. Strona prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, gdzie, ze względu na zły stan zdrowia, ponosi wydatki z tytułu zakupu leków w kwocie [...] zł.

Organ stwierdził dalej, że średniomiesięczny łączny dochód w prowadzonym gospodarstwie domowym dla tego typu gospodarstw wynosi [...] zł netto, będąc wyższym od minimum socjalnego ogłoszonego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w kwocie [...] zł oraz wyższym od minimum egzystencji w kwocie [...] zł.

Wskazano również, że zobowiązany jest właścicielem motocyklu [...], rok produkcji 1969, nr rejestracyjny [...].

Przystępując do ponownego rozpoznania wniosku, Zakład wskazał na treść

art. 28, art. 28 ust 3a oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. 2003r. Nr 141,

poz. 1365) i zawarte tam przesłanki umorzenia należności z tytułu składek.

Wyjaśnił także, że umorzenie jest uprawnieniem Zakładu w sytuacji stwierdzenia materialnoprawnych przesłanek takiego zwolnienia zawartych w ustawie jaką jest całkowita nieściągalność, a w przypadku jej braku uzasadniony przypadek. Wskazał dalej, że złożenie wniosku o umorzenie i oświadczenie dłużnika w tym zakresie o braku możliwości spłaty, nie oznacza automatycznego uwzględnienia wniosku strony na podstawie przedstawionych okoliczności, które są rozpatrywane w oparciu o zebrany materiał dowodowy zarówno z urzędu a odnośnie uzasadnionego przypadku i ważnego interesu osoby zobowiązanej również o materiał przedłożony przez wnioskodawcę. Prawo do odmowy umorzenia zawnioskowanych należności nie stanowi obowiązku umorzenia również w ustalonej sytuacji całkowitej nieściągalności stwierdzonej wobec osoby zobowiązanej, a także pomimo stwierdzenia takiego braku również w sytuacji braku środków finansowych na ich opłacenie. Wskazał także, że obowiązek naliczania i opłacenia należności na ubezpieczenia społeczne poprzez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (płatnik), w której zamierzają osiągać dochody powstaje z mocy samego prawa oraz że nie jest uzależniony przy tym od rzeczywistych dochodów czy ich braku, jak również wiedzy czy winy płatnika.

Następnie Zakład stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie w stosunku do zobowiązanego nie zachodzi całkowita nieściągalność, o której mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., gdyż wnioskodawca pobiera stałe świadczenie emerytalne w kwocie

[...] zł brutto tj. [...] zł netto, co oznacza, że istnieje majątek (stały dochód ze świadczenia) stanowiący podstawę opłacenia, a także dochodzenia w granicach

i zakresie prawa przez wierzycieli w ramach postępowania egzekucyjnego. W ocenie organu, w sytuacji majątkowej i osobistej zobowiązanego nie zachodzi również uzasadniony przypadek oraz szczególne okoliczności, które winny skutkować w oparciu o powołane przepisy prawa i zawarte w nich przesłanki rezygnacją z dochodzenia przedmiotowych należności i rozstrzygnięcia zgodnego z wolą strony, oraz interesem osoby zobowiązanej. Wnioskodawca dowodowo takich szczególnych okoliczności nie wykazał. Według Zakładu, powołana trudna sytuacja majątkowa i zdrowotna w tym złożenie oświadczenia o niewystarczających obecnie dochodach ze świadczenia emerytalnego nie stanowią samoistnie kryterium uzasadnionego przypadku w ustalonej sytuacji majątkowej i rodzinnej do umorzenie przez organ nieopłaconych należności z tytułu składek. Zdaniem organu dochody uzyskiwane w prowadzonym samodzielnie gospodarstwie domowym (bez dodatkowych osób na utrzymaniu) stanowią podstawę zabezpieczenia niezbędnych potrzeb życiowych zobowiązanego w kwocie przewyższającej minimum socjalne w tym wydatków na lekarstwa. Ponadto otrzymywane dochody stanowią także niezależnie podstawę dochodzenia bądź do przystąpienia do spłaty zadłużenia w minimalnych ratach w ramach sytemu ratalnego. W ocenie Zakładu, za umorzeniem nie przemawia interes publiczny. Wnioskodawca prowadził pozarolniczą działalność zamierzając osiągać w niej dochody, gdzie nie wykonał ustawowych obowiązków opłacenia składek, z których finansowane są świadczenia osobom ubezpieczonym w tym wypłaty bieżące emerytur i rent dotowanych w ich wypłacie z podatków i innych danin opłacanych przez obywateli.

Osoba zobowiązana musi się bowiem liczyć z obowiązkiem zapłaty należności składkowych, mającym charakter powszechny, dotyczącym płatników, w okresie jego wymagalności, w tym z przymusowym dochodzeniem w postępowaniu egzekucyjnym w przypadku braku dobrowolnego przystąpienia do spłaty z ujawnionych składników majątku. Zdaniem organu, za umorzeniem zobowiązanemu nieopłaconych składek nie przemawia również interes społeczny, tj. interes wszystkich objętych systemem ubezpieczeń społecznych w tym również pozostałych płatników, na których ciąży wskazany powszechny obowiązek opłacania składek.

W skardze wywiedzionej na powyższą decyzję, skarżący nie zgadzając się

z odmową umorzenia należności wniósł o uchylenie decyzji Zakładu z dnia [...] r. oraz poprzedzającej ją decyzji w całości, jako wydanych na podstawie błędnie ustalonego stanu faktycznego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżący zarzucił, że błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na wydane orzeczenie polegał na przyjęciu przez organ, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do umorzenia należności z tytułu składek, a w szczególności przyjęciem,

iż zobowiązany jest w stanie opłacić te należności, bez wywołania zbyt ciężkich skutków dla niego oraz przyjęciem, iż pomimo cierpienia na przewlekłą chorobę zobowiązany ma możliwości uzyskiwania dochodu pozwalającego opłacić te należności.

W skardze skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu

z przesłuchania w charakterze strony na okoliczność sytuacji materialnej i zdrowotnej zobowiązanego, uzyskiwanego przez niego dochodu, kosztów niezbędnych do zaspokojenia elementarnych potrzeb życiowych, braku zaspokojenia wszystkich niezbędnych potrzeb z uwagi na bardzo zły stan majątkowy i zdrowotny; dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów zgromadzonych w aktach postępowania na okoliczność sytuacji materialnej i życiowej zobowiązanego. Zobowiązany wskazał, że argumentacja przedstawiona przez organ w uzasadnieniu swojej decyzji jest wyjątkowo ogólna i nie odnosząca się w sposób wystarczający do wielu istotnych okoliczności, które były podnoszone przez zobowiązanego.

Strona nie zgodziła się z oceną Zakładu, że uzyskiwane przez nią świadczenie pozwala na opłacanie, chociażby w niewielkich ratach, należności, skoro nie jest

w stanie sama siebie utrzymać na minimalnym poziomie.

W odpowiedzi na skargę Zakład wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej: "p.p.s.a."), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związany zarzutami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednak z przyczyn innych niż wskazane

w jej zarzutach. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja narusza bowiem prawo procesowe w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Obowiązkiem Zakładu rozpoznającego wniosek o umorzenie należności z tytułu składek (w tym odsetek) jest w pierwszej kolejności dokładne ustalenie kwoty nieopłaconych składek wraz z odsetkami. Organ musi zbadać, czy część należności nie uległa przedawnieniu oraz wyjaśnić tę kwestię w uzasadnieniu decyzji. Tylko bowiem prawidłowe określenie kwoty zaległych należności pozwala na obiektywną ocenę możliwości ich wyegzekwowania lub dobrowolnej spłaty przez zobowiązanego, a co za tym idzie rozpoznanie wniosku o umorzenie składek bez naruszenia prawa. Stwierdzenie przedawnienia należności uniemożliwia bowiem prowadzenie postępowania w sprawie z wniosku o ich umorzenie i powoduje konieczność umorzenia powyższego postępowania z uwagi na bezprzedmiotowość (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21.04.2016 r. i oddalający skargę kasacyjną na ten wyrok, wyrok NSA z dnia 8.12.2016 r. II GSK 3945/16, a także wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 236/13, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 24.10.2012 r. sygn. akt I SA/Sz 621/12 - wszystkie dostępne w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zakreślając ramy prawne dotyczące zagadnienia przedawnienia

w rozpoznawanej sprawie wskazać należy:

Od 1 stycznia 1999 r. kwestię przedawnienia ustawodawca uregulował

w art. 24 ust.4 u.s.u.s. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r. stanowił, że należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat,

a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie

10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Z kolei zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. bieg przedawnienia przerywało odroczenie terminu opłacenia należności

z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Stosownie natomiast do art. 24 ust. 6 u.s.u.s. bieg przedawnienia terminów określonych w ust. 4 i 5 ulegał zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy.

Od 1 stycznia 2003 r. ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy

o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw

(Dz. U. nr 241, poz. 2074 ze zm.) dokonano zmiany m.in. art. 24 ust. 4 u.s.u.s., stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Ustawa zmieniająca nie zawierała wyraźnego uregulowania kwestii międzyczasowych odnośnie do przedawnienia należności wymagalnych przed dniem jej wejścia w życie.

Przyjmuje się, że upływ terminu przedawnienia, wynoszącego do dnia 31 grudnia 2002 r. – 5 lat, przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, powodował skutek wygaśnięcia zobowiązania; natomiast w przypadku, gdy zobowiązanie to przed dniem 1 stycznia 2003 r. (data wejścia w życie ustawy z 18 grudnia 2002 r.) nie uległo przedawnieniu, to ma do niego zastosowanie zasada bezpośredniego działania ustawy nowej, co oznacza, że zobowiązanie z tytułu składek nieprzedawnionych przed dniem 1 stycznia 2003 r. ulega 10-letniemu przedawnieniu (zob. uchwały SN: z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt II UZP 5/08, Lex nr 396253, oraz z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt I UZP 4/08, Lex nr 396249; ponadto zob. wyrok NSA z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt II GSK 1102/08, Lex nr 552737).

Do nieprzedawnionych do dnia 31 grudnia 2002 r. należności stosuje się nie tylko nowy, wydłużony, termin przedawnienia, ale również wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, to jest jego przerwanie

i zawieszenie, o ile wymienione w nowych przepisach podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia powstały po tej dacie. Skutki wcześniejszych zdarzeń oceniać zaś należy według przepisów obowiązujących w chwili ich zaistnienia (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt II GSK 72/09, Lex nr 597062 oraz wyrok SN z 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt. II UK 313/10, OSNP 2012/9-10/126).

Mocą powołanej ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. został także zmieniony

art. 24 ust. 5, który otrzymał brzmienie: "nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia." Dodano także do art. 24 ust. 5a-5d.

Przepis art. 24 ust. 5b, z dniem 1 lipca 2004 r. uległ dalszej nowelizacji na podstawie art. 10 pkt 10 lit. b. ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy

o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 121, poz. 1264). Na podstawie tej samej nowelizacji po ust. 5d do art. 24 dodano także ust. 5e.

W oparciu o art. 1 pkt 1 lit. b-c ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U.

nr 138, poz. 808), po ust. 5e omawianego przepisu dodano ust. 5f, zaś ust. 6 otrzymał nowe brzmienie.

Kolejna zmiana okresu przedawnienia została wprowadzona od dnia

1 stycznia 2012 r. Z tym dniem na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia

16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców

(Dz. U. nr 232, poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 powołanej ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa

w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r.

Wedle zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady ustanawia art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r., stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (por. wyrok Sąd Apelacyjny w Katowicach z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt III AUa 1656/12, Lex nr 1350353).

Zgodnie z art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 581 ze zm.) należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych.

Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy, należy wskazać,

że podlegająca kontroli sądu decyzja Zakładu dotyczy odmowy umorzenia należności z tytułu składek (w tym odsetek ) za okres od stycznia 2000 r. Organ w treści decyzji tymczasem poprzestał na informacji, iż przedmiotowe nieopłacone należności z tytułu składek jako wymagalne zostały skierowane i są objęte postępowaniem egzekucyjnym wszczętym przez dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w dniu 3 marca 2010 r. gdzie aktualnie egzekucję administracyjną prowadzi Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w Sz., postępowanie jest w toku i nie zostało zakończone.

Zakład nie poczynił w zaskarżonej decyzji analizy pozwalającej na ocenę, czy w badanej sprawie nie doszło do przedawnienia należności z tytułu składek za okres od stycznia 2000 r. Powyższe uniemożliwia dokonanie pełnej sądowej kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie tego, czy przynajmniej część spornych należności w dacie wydawania aktu administracyjnego nie uległa przedawnieniu.

Podkreślić należy, że na podstawie decyzji zobowiązany powinien mieć możliwość uzyskania wiedzy na temat podstaw faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 k.p.a.). Prawidłowo ustalony stan faktyczny powinien mieć odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.

W rozpoznawanym przypadku, na podstawie treści zaskarżonej decyzji oraz znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, nie istnieje możliwość ustalenia okoliczności dotyczących ewentualnego braku przedawnienia części należności z tytułu składek (w tym odsetek).

Zakład nie przedstawił żadnych wywodów prawnych odnoszących się do problematyki przedawnienia należności z tytułu składek. Obowiązkiem organu administracyjnego było wyjaśnienie treści podstawy prawnej, w oparciu o którą organ przyjął, że nie doszło do przedawnienia należności. W okolicznościach analizowanej sprawy konieczność ta była tym bardziej uzasadniona, że najstarsze składki dotyczą stycznia 2000 r.

Podkreślić należy ponownie, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należnościz tytułu składek może zapaść jedynie wtedy, gdy należności których umorzenia domaga się zobowiązany nie uległy przedawnieniu (por. przywoływane wcześniej: wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 236/13, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 24.10.2012 r. sygn. akt I SA/Sz 621/12).

W związku z powyższym, w przypadku złożenia przez zobowiązanego wniosku o umorzenie zaległych składek niezbędne jest zatem ustalenie przez organ ich wymagalności na dzień wydania decyzji. Nie może toczyć się bowiem postępowanie o przyznanie ulgi w stosunku do należności z tytułu składek, które już wygasły.

Zdaniem Sądu rozważania dotyczące zasadności prowadzenia postępowania wobec składek, których okres przedawnienia formalnie upłynął, wymagają wskazania okoliczności, które wpłynęły na ich wymagalność w dacie orzekania o zasadności wniosku zobowiązanego, także wówczas, gdy tej kwestii nie podniesiono we wniosku.

W tym stanie rzeczy Zakład mając na względzie powyższe rozważania i uwagi sądu, ponownie rozpoznając sprawę, dokona niezbędnych ustaleń faktycznych

i wyjaśni, czy nie doszło do przedawnienia części składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Następnie Zakład oceni aktualną sytuację materialną i zdrowotną wnioskodawcy oraz nie przekraczając granic uznania administracyjnego rozstrzygnie wniosek skarżącego uwzględniając obowiązujące przepisy prawa.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd, Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.