Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 83/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1  lit. a i lit. c, art. 135, art. 145 par 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 156 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2018 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ...listopada 2017 r. nr ... w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję ... ARiMR w Z. z dnia ... lipca 2017 r., nr ..., 2. umarza postępowanie administracyjne w tym przedmiocie, 3. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz D. W.kwotę ... zł (...) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi złożonej przez D. W. (dalej: strona lub skarżący) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR, organ odwoławczy lub organ II instancji) z (...) listopada 2017 r. nr (...) utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. G. (dalej: Dyrektor Oddziału ARiMR lub organ I instancji) z (...) lipca 2017 r., nr (...) susza stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. (dalej: Kierownik Biura ARiMR) z (...) grudnia 2015r., nr (...) o uchyleniu decyzji z (...) października 2015 r. nr (...). Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Wnioskiem z (...) września 2015 r. skarżący zwrócił się o udzielenie pomocy finansowej producentom rolnym, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015r.

Do wniosku załączył protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej spowodowanych niekorzystnym zjawiskiem atmosferycznym: susza nr (...).

Z załączonego do wniosku o pomoc protokołu wynika, że strona prowadziła następujące uprawy: 1) łąka trwała (11,60 ha), 2) proso (2,53 ha), 3) kukurydza na zielonkę (13,50 ha), 4) owies (47,81 ha), 5) trawy na g.o. (5,18 ha), 1) lucerna (13,50 ha) – łącznie 94,12 ha.

Natomiast we wniosku o pomoc skarżący wskazał, że powierzchnia uprawy, na której wystąpiły szkody łącznie wynosi 86,41 ha, w tym: 1) kukurydza na zielonkę (13,50 ha), 2) łąka trwała (11,60 ha), 3) lucerna (13,50 ha), 4) owies (47,81 ha. Dodatkowo oświadczył, że nie posiada ubezpieczenia, co najmniej od 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym.

Decyzją z (...) października 2015r. Kierownik Biura ARiMR przyznał w całości wnioskowaną pomoc o wartości 13.998,42 zł.

Postanowieniem z 4 grudnia 2015 r. Kierownik Biura ARiMR wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją z (...) października 2015 r. Przyczyną wznowienia postępowania administracyjnego była zmiana współczynnika korygującego o którym mowa w § 13c ust. 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r. poz. 187, ze zm., dalej również: "rozporządzenie"). Współczynnik ten wzrósł do wartości 0,86, co spowodowało zwiększenie wartości kwoty pomocy do 14 862,52 zł.

W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu (...) grudnia 2015 r. wydał decyzję o uchyleniu decyzji z (...) października 2015 r. oraz przyznał płatność w wysokości 14 862.52 zł.

Zawiadomieniem z (...) lipca 2017 r. Dyrektor Oddziału ARiMR poinformował skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura ARiMR z (...) grudnia 2015 r. i decyzją z (...) lipca 2017 r. stwierdził nieważność z (...) grudnia 2015 r.

Prezes ARiMR, w wyniku rozpatrzenia odwołania, zaskarżoną decyzją z (...) listopada 2017r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR z (...) lipca 2017r. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z zapisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa, rozwoju wsi i przetwórstwa produktów rolnych, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentom rolnym, którym został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, zgodnie z ust. 2-13. Prezes ARiMR wskazał, że pomoc w ramach programu pomocy finansowej dla producentów rolnych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015 r., przyznawana jest do powierzchni upraw wchodzących rzeczywiście w skład gospodarstwa Wnioskodawcy i przysługuje producentowi rolnemu, który faktycznie uprawiał ziemię i poniósł szkody w wyniku suszy 2015 r.

Organ odwoławczy stwierdził, że areał objęty pomocą finansową w ramach ww. programu nie jest zgodny z deklaracją, jaką skarżący zawarł we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015. Mianowicie we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 z (...) czerwca 2015 r. strona wskazała łączną powierzchnię upraw w wysokości 73,11 ha, natomiast we wniosku o przyznanie pomocy finansowej związanej z suszą wskazała łącznie uprawy w wysokości 86,41 ha.

Wobec powyższego organ II instancji wyjaśnił, że wysokość przyznanej stronie pomocy została ustalona niezgodnie z § 13c ust. 7 rozporządzenia. Skarżący składając wniosek o pomoc wskazał, iż powierzchnia posiadanego przez niego gospodarstwa na której wystąpiły szkody wynosi 86,41 ha upraw. Natomiast deklaracja ta jest niezgodna z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2015, gdyż we wniosku tym oświadczył, iż posiada on 73,11 ha upraw.

Wobec wskazanych powyżej faktów organ administracji stwierdził, że decyzja z (...) grudnia 2015 r. narusza § 13c ust. 1 rozporządzenia. Naruszenie to polega na przyznaniu płatności do powierzchni niewchodzących w skład posiadanego przez skarżącego gospodarstwa.

W związku z powyższym zasadne było wydanie na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 157 § 1 i art. 158 § 1 kpa decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji z (...) grudnia 2015 r. Prezes ARiMR wyjaśnił, że przyjmuje się, iż o tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia. W odniesieniu do sprawy stwierdził, że strona otrzymała pomoc finansowa do areału, który w sposób znaczący wykracza poza powierzchnie upraw, które zostały zgłoszone we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, a powinna otrzymać, zgodnie z § 13c ust. 1 i ust. 7 rozporządzenia do areału, który faktycznie posiada i w którym wystąpiły szkody. Stwierdził również, że rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku naruszenia przepisów niepozostawiających wątpliwości co do ich bezpośredniego rozumienia, a za takie należy uznać przepisy rozporządzenia. Tym samym rozstrzygnięcie zawarte w decyzji Kierownika Biura ARiMR dotyczące pomocy finansowej dla stron, zostało ukształtowane sprzecznie z przesłankami wprost określonymi w rozporządzeniu.

Prezes ARiMR także wskazał, że o rażącymi naruszeniu prawa można mówić, gdy zachodzą 3 przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki, które wywołuje decyzja. W jego ocenie w sprawie skarżący otrzymał niczym nie uzasadnioną korzyść finansową w postaci środków do których nie był uprawniony. Tym samym, poprzez wydanie decyzji Kierownika Biura ARiMR doszło do sytuacji niemożliwej do zaakceptowania w praworządnym państwie.

W skardze na decyzję nr (...) Prezesa ARiMR utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura ARiMR skarżący wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa ARiMR lub jej uchylenie w całości albo stwierdzenie naruszeniem prawa. Zaskarżonej decyzji zarzucił nieważność na podstawie art. 156 § 1 ust. 3 kpa, ewentualnie naruszenie prawa na podstawie art 10 § 1 kpa, art. 7 kpa, art. 77 kpa i art. 80 kpa. W uzasadnieniu stwierdził, że wszystkie decyzje organów rozstrzygają w sposób różny tę samą sprawę. Decyzja, od której skarżący wniósł odwołanie, jak i zaskarżona decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej merytorycznie inną decyzją, która nie została uchylona. Dlatego też wniosek o stwierdzenie nieważności z powodu naruszenia zasady "res iudicata" jest zasadny.

W razie braku stwierdzenia nieważności skarżący podniósł, że organ odmawiając stronie wyznaczenia rozprawy, dokonania oględzin i przesłuchania strony i świadków, pominął żądanie przeprowadzenia dowodów mających istotne znaczenie dla sprawy. Ponadto, w jego ocenie, organ nie podjął wszystkich niezbędnych kroków w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i powierzchni działek. Tym samym zaniechał zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, a stronę pozbawił możliwości udowodnienia swoich twierdzeń, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując twierdzenia i wnioski zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sady administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Natomiast w żadnym razie sąd nie jest władny by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego.

Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że zasługuje ona na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż podniesione w skardze.

Sąd rozpoznając skargę korzysta ze wszystkich dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego, gdyż rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W tym miejscu zaznaczyć należy, że kontrolowane w sprawie rozstrzygnięcia organów zapadły w ramach jednego z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, tj. w trybie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej.

W podstawie prawnej decyzji Dyrektora Oddziału ARiMR z (...) lipca 2017 r. wskazano przepis art. 156 § 1 pkt 2 kpa zgodnie z którym, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Skoro zatem organ uznał, że w sprawie zaistniały przesłanki do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, sąd poddał analizie zasadność weryfikacji decyzji ostatecznej w drodze postępowania nieważnościowego. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Może zostać wszczęte na wniosek lub jak w niniejszej sprawie z urzędu.

W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 kpa, co oznacza, że w tym postępowaniu organ administracji publicznej nie jest władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak to może uczynić w postępowaniu odwoławczym, działa jako organ kasacyjny i nie może rozstrzygać żadnej innej kwestii merytorycznej (por. wyrok NSA z 27 października 1995 r., sygn. akt III SA 829/95, niepublikowany, wyrok Sądu Najwyższego z 7 marca 1996 r., sygn. akt III ARN 70/95, OSNAP 1996/18/258). Powołany art. 156 § 1 kpa stanowi zamknięty katalog przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Prezesa ARiMR, organy orzekające założyły, że w sprawie przyznania skarżącemu pomocy finansowej z powodu suszy doszło do rażącego naruszenia prawa materialnego, tj. § 13c ust. 1 i ust. 7 rozporządzenia, bowiem Kierownik Biura ARiMR przyznając wnioskodawcy pomoc zgodnie z wnioskiem do powierzchni 86,41 ha upraw nie uwzględnił dowodów posiadanych z urzędu w postaci wniosku o przyznanie płatności na rok 2015, z którego wynikało 73,11 ha powierzchni upraw.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz doktrynie przyjęto, że rażące naruszenie prawa, będące przyczyną nieważności decyzji występuje wówczas, "gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszelkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek" (por. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1985 r., s. 237 ). Rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (zob. wyrok NSA z 21 października 1992 r., V SA 86/92, ONSA 1993, nr 1, poz. 23). O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia i jego wpływ na sposób załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa to oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej (wyrok NSA z 6 lutego 1995 r., II SA 1531/94, ONSA 1996, nr 1, poz. 37).

Badając sprawę w powyższym kontekście, sąd stwierdza, że wskazane przez organy wady decyzji Kierownika Biura ARiMR z [...] 2015r., jeżeli w ogóle wystąpiły, będą dotyczyły naruszenia przepisów postępowania i w przedmiotowej sprawie nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia organu administracyjnego o przyznaniu pomocy finansowej. Decyzja organu ARiMR o przyznaniu producentowi rolnemu pomocy finansowej w wysokości 14.862,52 zł wydana została bowiem w oparciu o właściwą - mającą w sprawie zastosowanie podstawę prawną, tj. § 13c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Do ustalenia wysokości pomocy przyjęto powierzchnię gruntów zadeklarowaną przez producenta rolnego we wniosku o udzielenie pomocy finansowej producentom rolnym, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015r., która to powierzchnia miała okazać się być niezgodną z wnioskiem strony złożonym w odrębnym postępowaniu w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015. Tym samym uznano, że decyzja wydana przez Kierownika Biura ARiMR rażąco narusza § 13c ust. 1 i 7 rozporządzenia.

W tym miejscu sąd wyjaśnia, że przepis § 13c ust. 1 rozporządzenia stanowi, że w 2015 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa, rozwoju wsi i przetwórstwa produktów rolnych, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentom rolnym, którym został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, zgodnie z ust. 2-13.

Natomiast w myśl § 13c ust. 7 rozporządzenia wysokość pomocy, o której mowa w ust. 1, ustala się jako iloczyn deklarowanej przez producenta rolnego we wniosku, o którym mowa w ust. 4, powierzchni upraw, na której wystąpiły szkody spowodowane przez suszę, oraz stawki tej pomocy.

Jak wyżej wyjaśniono cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego przepisu, przez ich proste zestawienie ze sobą. Natomiast w rozpoznawanej sprawie dla stwierdzenia, czy decyzja o przyznaniu płatności została wydana z naruszeniem prawa konieczne było przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie rzeczywistej powierzchni upraw wchodzących w skład gospodarstwa strony, którą to powierzchnię organ ustalił na podstawie wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 r. Dopiero po dokonaniu porównania powierzchni działek wskazanych we wniosku o udzielenie pomocy finansowej producentom rolnym, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015r., z powierzchnią upraw deklarowaną we wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 ewentualnie można ustalić, czy powierzchnie te są niezgodne i następnie stwierdzić, czy pomoc finansową w sprawie suszy przyznano w sposób nieprawidłowy, gdyż przyznano ją do powierzchni upraw, których skarżący rzeczywiście nie uprawiał. Jeżeli w sprawie w ogóle doszło do naruszenia przepisów w zakresie ustalenia rzeczywistej powierzchni upraw, do których mogą być przyznana pomoc finansowa, to naruszenie prawa nie miało charakteru rażącego naruszenia prawa.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ orzekający powołał art. 72 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE. L z 2013r., nr 347, s. 549), który stanowi, że każdego roku beneficjent wsparcia, o którym mowa w art. 67 ust. 2, składa wniosek o płatności bezpośrednie lub wniosek o płatność w odniesieniu do stosownych środków obszarowych i działań związanych ze zwierzętami w ramach rozwoju obszarów wiejskich obejmujący odpowiednio: m.in. wszystkie działki rolne w gospodarstwie, jak również grunty nierolnicze, których dotyczy wniosek o wsparcie, w którym mowa w art. 67 ust. 2.

Powołał również przepisy prawa krajowego dotyczące zasad prowadzenia postępowania wyjaśniającego i wskazał, że obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie było wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, w tym dowody posiadane z urzędu.

Sąd natomiast zauważa, że zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tj. Dz.U. z 2017r., poz. 2137), mającego zastosowanie w sprawie, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81.

Tym samym w postępowaniu w przedmiocie udzielenia pomocy wyłączone są ww. przepisy w tym art. 7 kpa, który stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wyłączony są również: art. 75 § 1 i art. 77 § 1 kpa stanowiące, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Natomiast art. 77 § 1 kpa stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Mając powyższe na względzie, wbrew twierdzeniom organu I i II instancji, Kierownik Biura ARiMR nie miał obowiązku samodzielnie prowadzić postępowania administracyjnego w celu ustalenia prawdy materialnej i mógł oprzeć się w całości na złożonym przez skarżącego wniosku o udzielenie pomocy, co też w sprawie uczynił i czemu dał wyraz w decyzji z 8 grudnia 2015 r. Trzeba również zauważyć, że zgodnie z obowiązującymi przepisami, wniosek skarżącego o udzielenie pomocy został złożony na właściwym formularzu opracowanych i udostępnionych przez Agencję (§ 13c ust. 4 rozporządzenia). Konsekwencją powyższego jest fakt, że organ nie miał obowiązku z urzędu dokonywać dodatkowych ustaleń na podstawie dokumentów złożonych w innym odrębnym postępowaniu. Dlatego też w ocenie sądu w sprawie w żadnym wypadku nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa, gdyż co najwyżej w sprawie przyjęty do orzekania, na podstawie dowodów przedstawionych przez skarżącego, stan faktyczny nie odpowiadał rzeczywistemu stanowi faktycznemu. Tym samym w takim wypadku nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa, gdyż treść decyzji w całości odpowiada stanowi faktycznemu wynikającemu z przedłożonych dokumentów. Innymi słowy treść decyzji nie pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa.

Brak jest więc podstaw do stwierdzenia, że Kierownik Biura ARiMR oceniając wniosek złożony na właściwym formularzu zawierającym wszystkie wymagane elementy i załączniki (§ 13c ust. 5 i 6 rozporządzenia), nie wziął z urzędu pod uwagę rzeczywistej powierzchni upraw wynikającej z wniosku o przyznanie płatności na rok 2015. Fakt wystąpienia ewentualnych niezgodności między powierzchnią deklarowaną, do której przyznano pomoc dotyczącą suszy, a powierzchnią rzeczywistą upraw wskazaną we wniosku o przyznanie płatność na rok 2015 nie stanowi rażącego naruszenia prawa w świetle przytoczonej wykładni przepisu art.156 § 1 pkt 2 kpa.

Reasumując, należy stwierdzić, że decyzja Kierownika Biura ARiMR o przyznaniu producentowi rolnemu pomocy finansowej została wydana w oparciu o właściwą - mającą w sprawie zastosowanie podstawę prawną tj. § 13c rozporządzenia.

Wskazane przez Prezesa ARiMR przepisy procedury administracyjnej nie mogą stanowić w przypadku ich naruszenia podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu ich "rażącego naruszenia". Nie można bowiem przyjąć, wbrew twierdzeniom organu, iż treść decyzji jaką podjął Kierownik Biura ARiMR o przyznaniu skarżącemu pomocy finansowej stoi w oczywistej, jaskrawej sprzeczności z treścią zastosowanych w sprawie przepisów prawa bądź rozstrzygnięcie organu o przyznaniu rolnikowi pomocy zawiera wadę tkwiącą w samej decyzji, a tylko w takiej sytuacji zaistniałyby przesłanki do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 §1 pkt 2 kpa. W świetle wskazanych wyżej argumentów, w ocenie sądu brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu wnioskodawcy pomocy, w oparciu o przesłankę wynikającą z art. 156 §1 pkt 2 kpa.

Na marginesie sąd wyjaśnia, że konsekwencją braku obowiązku działania przez organ z urzędu w celu ustalenia prawdy materialnej, tj. ustalenia stanu faktycznego odzwierciedlającego rzeczywistość, jest możliwość stosowania przepisów kpa odnoszących się do możliwości eliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznych na podstawie przepisów warunkujących wznowienie postępowania np. z powodu wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 kpa). Trzeba podkreślić, że mimo, iż Kierownik Biura ARiMR jest organem właściwym w sprawie rozpoznania wniosku o udzielenie pomocy finansowej producentom rolnym, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015r. oraz wniosku o udzielenie płatności na rok 2015, to są to dwa odrębne postępowania i żaden z przepisów prawa nie nakazuje aby okoliczności z jednego postępowania były z urzędu brane pod uwagę przy rozpoznawaniu w innej sprawie. Dodatkowo trzeba także zauważyć, że decyzja w sprawie przyznania pomocy finansowej została wydana [...] 2015r., natomiast decyzja w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego została wydana później, tj. [...] 2016 r. Tym samym dopiero w tej decyzji przyjęto określone ustalenia dotyczące rzeczywistej powierzchni upraw.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze należy stwierdzić, że są one oczywiście niezasadne. Po pierwsze w żadnej mierze nie można uznać, że zaskarżona decyzja i decyzją ją poprzedzająca dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, w czym strona upatruje zasadność zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Należy bowiem zauważyć, że skarżąca zdaje się nie dostrzegać, że decyzja Kierownika Biura ARiMR z (...) grudnia 2015 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności, a więc w obiegu prawnym decyzja z (...) grudnia 2015 r. już nie występuje. Tym samym brak jest jakiejkolwiek przesłanki do jej uchylenia, gdyż stwierdzenie nieważności ma skutek zdecydowanie szerszy niż uchylenie decyzji ostatecznej. Stwierdzenie nieważności decyzji powoduje jej nieważność od momentu jej wydania (skutek ex tunc), wskutek czego nie wywołuje ona żadnych skutków, a te, które powstały, muszą zostać unieważnione. Natomiast uchylenie decyzji ostatecznej powoduje nieważność czynności prawnej od momentu jej orzeczenia przez organ (skutek ex nunc). Skutki prawne wywołane przez czynność prawną przed wydaniem orzeczenia zachowują ważność, natomiast nieważne są wszystkie skutki prawne takiej czynności po wydaniu orzeczenia.

Po wtóre także pozostałe zarzutu dotyczące naruszenia zasad postępowania administracyjnego nie zostały naruszone. W sprawie o stwierdzenie nieważności nie prowadzi się postępowania dowodowego. W postępowaniu tym wydawana jest jedynie decyzja o innej decyzji. Tym samym decyzja o stwierdzenie nieważności musi opierać się na materiale dowodowym na podstawie, którego została wydana decyzja pierwotna (nieważność, której stwierdzono). Tym samym w postępowaniu o stwierdzenie nieważności nie zbiera nowych dowodów (nie przeprowadza się rozprawy, nie przesłuchuje stron i świadków), tylko rozstrzyga się, czy pierwotna decyzja nie jest dotknięta jedną z wad powodujących nieważność. Zatem należy uznać, że Prezes ARiMR nie naruszył przepisów odnoszących się do sposobu prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Organy orzekające także nie naruszyły art. 10 § 1 kpa, gdyż zarówno organ I instancji w piśmie z (...) lipca 2017r. (doręczonym (...) lipca 2017r.), jak i organ odwoławczy w pismach z (...) września 2017 r. oraz z (...) października 2017r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego (...) września 2017 r. i (...) października 2017r.) poinformował stronę o możliwości brania czynnego udziału w postępowaniu, z czego strona nie skorzystała. Tym samym zarzut ten jest niezasadny.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza, że w sprawie organ w sprawie niewłaściwie zastosował art. 156 § 1 pkt 2 kpa, czy naruszył przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z racji tego, że powyższe naruszenia dotyczą postępowania przed organem I instancji oraz postępowania wszczętego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, a sąd stwierdził, że w sprawie istnieje również podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego, to na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 i art. 145 § 3 p.p.s.a. postanowił uchylić zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą oraz umorzyć postępowanie. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.), gdyż strona skarżąca reprezentowana była przed sądem przez radcę prawnego. Na łączną kwotę 697 zł przysługujących do zwrotu stronie skarżącej kosztów postępowania sąd zaliczył 200 zł tytułem uiszczonego wpisu stałego od skargi, 480 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego oraz 17 złotych tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (jak w punkcie trzecim sentencji wyroku).