Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 392/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 31zo ust. 8
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Olesińska Sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 września 2021r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od lipca do września 2020r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...]


UZASADNIENIE

Skarżący wnioskiem z dnia [...]. wystąpił o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od lipca do września 2020r.

Decyzją z dnia [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od lipca do września 2020r. Organ przywołał treść przepisu art. 31zo ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm. - dalej "ustawa COVID-19" w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia wniosku) wskazując, że zgodnie z rejestrem CEiDG skarżący w lipcu 2019r. nie prowadził rodzaju działalności, której kod PKD wskazał we wniosku i która uprawnia do zwolnienia z opłacania składek. W konsekwencji wnioskodawca nie spełnia warunku spadku przychodów o 75% w stosunku do przychodu uzyskanego w tym samym miesiącu kalendarzowym w 2019 r.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawca podał, że od 10 lat zajmuje się obsługą muzyczną imprez, na co wskazuje nazwa jego firmy - "U. M. R.". Wyjaśnił, że w jego PKD pojawił się błąd, co prawdopodobnie wynika z niewiedzy. Aktualnie błąd został skorygowany. Wskazał, że od końca października 2020r. nie może prowadzić działalności i jego rodzina pozostaje bez środków do życia.

Decyzją z dnia [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]. W jej uzasadnieniu organ wskazał, że z analizy rejestru CEIDG wynika, że w lipcu 2019r. skarżący nie prowadził działalności oznaczoną kodami 59.11.Z, 47.79.Z, 74.20.Z i 85.52.Z. Skarżący nie prowadził więc rodzaju działalności, której kod PKD wskazał we wniosku i tym samym nie mógł spełnić warunku spadku przychodów co najmniej o 75% w stosunku do przychodu uzyskanego w tym samym miesiącu kalendarzowym w 2019r.

W skardze do Sądu strona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji podnosząc, że w rejestrze CEIDG miał wpisany błędny kod PKD - 5911, ale został on sprostowany na kod 9001 i to z datą rozpoczęcia działalności tj. od dnia [...]. Wyjaśnił, że błąd wynikał z niewiedzy księgowej. Wskazał, że od kilku miesięcy jego działalność jest zablokowana i nie ma możliwości zarabiania pieniędzy, przez co znalazł się w bardzo trudnej sytuacji finansowej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Ponadto organ wskazał, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji omyłkowo podano, że skarżący w lipcu 2019r. nie prowadził działalności oznaczonej kodami 59.11.Z, 47.79.Z, 74.20.Z, 85.52.Z.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wstępnie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19. Zgodne z tym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] r. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Podkreślenia wymaga, że skarżący został poinformowany o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, a także o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 - dalej: "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję według podanych kryteriów stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja ZUS z dnia [...]., utrzymująca w mocy decyzję ZUS z dnia [...]., odmawiającą skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od [...] r. do [...] r.

Organ stwierdził, że skarżący w lipcu 2019r. nie prowadził rodzaju działalności, której kod PKD wskazał we wniosku i która uprawnia go do zwolnienia z opłacania składek. Skarżący z kolei podnosi, że w rejestrze CEIDG miał wpisany błędny kod PKD - 5911, ale został on sprostowany na kod 9001 i to z datą rozpoczęcia działalności tj. od dnia [...].

Podstawowym przepisem regulującym sporne zagadnienie jest art. 31zo ust. 8 ustawy COVID-19 stanowiący, iż na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek, działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 49.39.Z, 55.10.Z, 77.39.Z, 79.ll.A, 79.90.A, 82.30.Z, 90.01.Z, 90.02.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia [...] r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w pierwszym miesiącu kalendarzowym, za który składany jest wniosek o zwolnienie z opłacania tych składek, był niższy co najmniej o 75% w stosunku do przychodu uzyskanego w tym samym miesiącu kalendarzowym w 2019 r.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela prezentowane w orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym, zawarte w art. 31zo ust. 8 ustawy COVID-19 sformułowanie "prowadzącego na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek, działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności" odnosi się do faktycznie (rzeczywiście) prowadzonej działalności gospodarczej przez płatnika przedmiotowych składek. Przyjęta wykładnia, wyklucza sytuacje, w których ewentualną pomoc w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek otrzymałby przedsiębiorca, który posiada w rejestrze REGON kod wymieniony w art. 31zo ust. 8 ustawy o COVID-19, mimo że faktycznie nie prowadził takiej działalności gospodarczej na dzień założenia wniosku, innymi słowy, że pomoc publiczną otrzymałaby osoba nieuprawniona, lecz spełniająca formalnie przesłanki do jej uzyskania (por. m. in. wyroki: WSA w Szczecinie z dnia 18 lutego 2021 r. o sygn. akt I SA/Sz 955/20 i z dnia 13 maja 2021 r. o sygn. akt I SA/Sz 304/21; WSA w Rzeszowie z dnia 25 marca 2021 r. o sygn. akt I SA/Rz 189/21; WSA w Białymstoku z dnia 28 kwietnia 2021 r. o sygn. akt I SA/Bk 140/21 i z dnia 5 maja 2021 r. o sygn. akt I SA/Bk 171/21).

Podkreślić również należy, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, a podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji.

Zdaniem Sądu, mając na uwadze cel jaki realizuje przepis art. 31zo ust. 8 ustawy COVID-19, udzielenie na jego podstawie pomocy przedsiębiorcy, nie powinno następować z pominięciem tych, którzy pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności, tej wymienionej w art. 31zo ust. 8 ustawy COVID-19, faktycznie taką działalność, w podanym w tym przepisie czasie prowadziły. Oparcie odmowy wyłącznie na przesłance formalnej, wynikającej z wpisu w rejestrze podmiotów REGON, nie pozwoliłoby w szeregu przypadków na zrealizowanie celu jaki zamierzano osiągnąć, wprowadzając omawiane regulacje ustawowe. Innymi słowy, poprzestanie tylko na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON uniemożliwiałoby przyznanie pomocy przedsiębiorcom, którzy spełniają faktyczne kryteria udzielenia pomocy.

W rezultacie, zdaniem Sądu, organ dokonał nieprawidłowej wykładni analizowanego przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 14 marca 2011 r., II FPS 8/10 stwierdził, że w procesie wykładni prawa interpretatorowi nie wolno całkowicie ignorować wykładni systemowej lub funkcjonalnej poprzez ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej. Poprawna wykładnia art. 31zo ust. 8 ustawy o COVID-19, prowadzi do wniosku, że w sytuacji rozbieżności pomiędzy wpisem przeważającej działalności w rejestrze REGON czy CEIDG, a faktycznie wykonywaną przez stronę przeważającą działalnością gospodarczą, kluczowe znaczenie należy przyznać rzeczywiście wykonywanej działalności o charakterze przeważającym.

W rozpatrywanej sprawie, skarżący we wniosku inicjującym postępowanie o przyznanie zwolnienia, podał że prowadzi przeważającą działalność wg kodu PKD 90.01.Z, co nie korespondowało z kodem PKD przeważającej działalności skarżącego zawartym w CEiDG. Wobec tego, organ zobligowany był do przeprowadzenia postępowania dowodowego i wezwania skarżącego do wykazania wskazanej przez niego okoliczności. Natomiast organ, dokonując błędnej wykładni przepisu art. 31zo ust. 8 ustawy o COVID - 19, nie zbadał i nie ustalił istotnych w sprawie okoliczności, poprzestając jedynie na ocenie danych uzyskanych z CEiDG, mimo, że skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazywał, że od 10 lat zajmuje się obsługą muzyczną imprez, a kod ujawniony jako przeważający w ww. rejestrze jest błędny i nie odpowiada rzeczywistemu stanowi.

Podkreślenia wymaga, że przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organy obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych czynności, zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Tymczasem ZUS przy wydaniu decyzji oparł się wyłącznie na danych uzyskanych z CEiDG, arbitralnie przyjmując, że skarżący podlega wyłączeniu z kręgu podmiotów mogących ubiegać się o ulgę, bez umożliwienia wykazania, że wnioskodawca spełnia kryteria określone w przepisie art. 31zo ust. 8 ustawy o COVID-19. Konsekwencją powyższego było lakoniczne, nie spełniające kryteriów zawartych w art. 107 § 1 pkt 6 i art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji.

Rozpatrując ponownie sprawę organ zobowiązany będzie uwzględnić zawarte w niniejszym uzasadnieniu stanowisko Sądu i ustalić, czy skarżący faktycznie wykonywał jako wyłączną bądź przeważającą działalność gospodarczą określoną kodem 90.01.Z, który to kod PKD uprawnia przedsiębiorcę do skorzystania z prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek, za wskazane we wniosku miesiące, a w sytuacji odmowy zwolnienia, wydać stosowne rozstrzygnięcie i uzasadnić je w sposób odpowiadający standardom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a.

Z podanych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a orzekł jak w sentencji.