Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 99/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.134 §1, art.145§1. art.153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.1§2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art.7,art.75§2, art.77,art.80,art.83,art.86,art.107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.2,art.6,art.8,art.38,art.39,art.106,art.107,art.147.
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: WSA Tadeusz Wołek (spr.) Sędziowie: WSA Dorota Dąbek WSA Bożenna Blitek Protokolant: Katarzyna Dydaś po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2008 r. sprawy ze skarg J.Ł. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [....] w przedmiocie zasiłku okresowego i z dnia [....] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

J. L. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w S. wnioskiem złożonym w dniu [...].09.2006 r. o udzielenie pomocy finansowej. We wniosku wskazał, że żyje w 7 osobowej rodzinie wnosząc o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego dla ustalenia faktycznej sytuacji rodziny.

Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w S. działając z upoważnienia Burmistrza Gminy i Miasta decyzjami z dnia [...].10. 2006r., przyznał skarżącemu:

I. zasiłek okresowy w wysokości 20 zł. miesięcznie od dnia 1.10.2006r. do 31.12.2006r.,

II. zasiłek celowy w wysokości 200 zł.

W uzasadnieniach decyzji organ wskazał, że uzyskiwany dochód przez skarżącego w jego dwuosobowej rodzinie w kwocie 675,38 zł, przejściowo nie wystarcza na zaspokojenie jej niezbędnych potrzeb. Poza tym organ wziął pod uwagę występujące w rodzinie bezrobocie i niepełnosprawność. Organ I instancji stwierdził także, iż: dochód rodziny wynosi ogółem 675,38 zł, kryterium dochodowe rodziny składającej się ze skarżącego i S. L. wynosi 702 zł, dochód na osobę w rodzinie wynosi: 337,69 zł.

I. W uzasadnieniu decyzji o przyznaniu zasiłku okresowego organ wskazał ponadto, że na podstawie wywiadu środowiskowego ustalił, że uzyskiwane dochody ze względu na bezrobocie - przejściowo nie wystarczają na zaspokojenie niezbędnych potrzeb.

Zgodnie z art.38 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej- zasiłek okresowy przysługuje : 1/ osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, 2/ rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.

II. W uzasadnieniu decyzji o przyznaniu zasiłku celowego organ wskazał ponadto, że na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że uzyskiwane dochody nie wystarczają na zaspokojenie niezbędnych potrzeb, w związku z tym przyznano zasiłek celowy na podstawie art. 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

J. L. od powyższych decyzji wniósł odwołania i zarzucił niewłaściwe określenie liczebności rodziny i w związku z tym dochodu rodziny i kryterium dochodowego. Ponadto stwierdził, że na podstawie wywiadu środowiskowego nie ustalono nic, ponieważ wywiad nie został przez niego podpisany.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odrębnymi decyzjami z dnia [...]r. utrzymało w mocy decyzje organu I instancji. W uzasadnieniach decyzji Kolegium wskazało, iż skarżący zamieszkuje i gospodaruje wspólnie ze swoją matką, co wynika z treści pisemnego oświadczenia złożonego w dniu 11.10.2006r. przez jego matkę S. L., oraz pisemnego oświadczenia złożonego w dniu 18.10.2006r. przez jego brata J. L. i bratową B. L. A zatem, skarżący wraz ze swą matką, stanowią dwuosobową rodzinę, w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej. Rodzina ta utrzymuje się z renty w wysokości 675,38 zł, którą otrzymuje jego matka. Przyznany zasiłek tylko w pewnym stopniu wpływa na poprawę warunków materialnych jego rodziny i dlatego oprócz tego świadczenia, w tym samym czasie, został przyznany mu również zasiłek okresowy, na miarę możliwości finansowych OPS.

Kolegium stwierdziło także, że na terenie Miasta i Gminy żyje wiele osób i rodzin cierpiących niedostatek, które nie posiadają żadnego dochodu, lub których dochód jest nawet niższy od dochodu rodziny skarżącego. Osoby te i rodziny także oczekują na wsparcie i Ośrodek, chcąc na miarę swych możliwości udzielać im pomocy, nie jest w stanie przyznawać świadczeń pieniężnych w większym rozmiarze, gdyż dysponuje ograniczonymi środkami na pomoc społeczną.

Ośrodek nie kwestionuje faktu, że wraz ze skarżącym w tym samym budynku pod adresem G. zamieszkują J. L. wraz z matką oraz pięcioosobowa rodzina J. L. a więc łącznie 7 osób. Natomiast na podstawie złożonych oświadczeń Ośrodek przyjął, że skarżący prowadzi z matką wspólne gospodarstwo domowe, a rodzina J. L., odrębne gospodarstwo domowe.

Kolegium stwierdziło, że zgodnie z art.106 ust 4 ustawy o pomocy społecznej, decyzję administracyjną wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego Skarżący odmówił podpisania wywiadu, co odnotowano w jego treści, co nie podważa ustaleń i dokonanych ustaleń przez pracownika socjalnego. Tak, więc mimo, że skarżący odmówił podpisania kwestionariusza aktualizacji wywiadu, co odnotowano w jego treści, to fakt ten nie podważa ustaleń i oceny sytuacji, dokonanych przez pracownika socjalnego.

J. L. na powyższe decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożył skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zarzucił, iż nie ma dostępu do środków finansowych posiadanych przez jego matkę a decyzje Kolegium blokują mu dostęp do pracy i normalne funkcjonowanie w społeczeństwie.

W odpowiedziach na skargi Kolegium wniosło o ich oddalenie i podkreśliło, że OPS w [...] nie jest w stanie przyznawać świadczeń pieniężnych w większym rozmiarze, gdyż dysponuje ograniczonymi środkami na pomoc społeczną, a na terenie jego właściwości miejscowej, żyją w ubóstwie jeszcze inne osoby i rodziny i one także oczekują na pomoc. Kolegium stwierdziło także, iż skarżący obwinia za swoje niepowodzenia życiowe organy pomocy społecznej. Ponadto Kolegium podniosło, że w każdym przypadku odmowy złożenia podpisu przez osobę z którą przeprowadzano wywiad, nie można byłoby wydać decyzji o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia.

Z akt postępowania przedłożonych wraz z odpowiedzią na skargi wynika, że organ I instancji w trakcie postępowania uzyskał kopię przekazu pocztowego z ZUS Oddział [...] na rzecz S. L. renty w wysokości 675,38 zł za miesiąc sierpień 2006 r.

Ponadto organ w trybie art. 75 § 2 kpa odebrał oświadczenia od:

- skarżącego, z którego wynika, że żyje w 7 osobowej rodzinie prowadzącej wspólne gospodarstwo domowe w skład której wchodzą: matka S. L., brat J. L., bratowa B. L., oraz trójka dzieci M., J., K.

- J. i B. L. z którego wynika, że prowadzą odrębne gospodarstwo domowe i nigdy nie pozostawali we wspólnym gospodarstwie domowy z bratem J. i matką S.

- S. L. z którego wynika, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem J. natomiast syn J. wraz ze swoją rodziną prowadzi odrębne gospodarstwo domowe.

Ponadto organ przeprowadził wywiad środowiskowy, którego skarżący nie podpisał. Pracownik socjalny w kwestionariuszu wywiadu zawarł stwierdzenie, że skarżący mieszka w domu rodzinnym w miejscowości G., gdzie zajmuje jeden pokój. W domu tym mieszka także matka S. L. oraz jego brat J. L. z rodziną. Skarżący podał, że stanowią siedmioosobową rodzinę we wspólnym gospodarstwie domowym.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz.1270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 p.p.s.a.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ale nie w pełni w uwzględnieniu zarzutów podniesionych przez skarżącego.

Zadania w zakresie pomocy społecznej, rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania, organizację pomocy społecznej, zasady i tryb postępowania kontrolnego w zakresie pomocy społecznej, regulują przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., nr 64, poz. 593 ze zm.).

W sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art.14 ustawy o pomocy społecznej).

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r.- Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r., nr.98, poz. 1071 ze zm.) zwana dalej kpa, normuje postępowanie przed organami administracji publicznej, przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art.7 kpa). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 §1 kpa). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art.80 kpa). Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art.107 §3 kpa).

Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 §1 kpa). Jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę (art. 86 kpa).

Jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Przepis art. 83 § 3 stosuje się odpowiednio (art. 75 § 2 kpa).

Oświadczenie jako środek dowodowy jest swym charakterem prawnym zbliżone do zaświadczenia. Organ administracji, prowadząc postępowanie, przyjmuje go od strony na jej wniosek, wtedy, gdy "przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia". Oświadczenie zastępuje wtedy zaświadczenie, jednak dla jego formalnej poprawności wymagane jest, by przed jego przyjęciem organ administracyjny uprzedził stronę o odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Nie ulega, zatem wątpliwości, że oświadczenie strony jest środkiem dowodowym o charakterze posiłkowym i tam, gdzie przepis prawa tego nie wymaga, a jest to niezbędne w postępowaniu dowodowym, określone fakty lub stan prawny może określić strona w drodze oświadczenia.

Analiza treści art. 75 § 2 k.p.a. prowadzi do wniosku, że oświadczenie strony w postępowaniu administracyjnym wywołuje skutki prawne, gdy są spełnione łącznie dwie podstawowe przesłanki: "a) przepis prawa wprost nie wymaga przedłożenia zaświadczenia, b) strona zgłasza wniosek, że chce złożyć oświadczenie" .

Zgodnie z treścią art. 38 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość otrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.

Zasiłek okresowy ustala się w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny.

Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł. miesięcznie. Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Rada gminy, w drodze uchwały, może podwyższyć minimalne kwoty zasiłku okresowego, o których mowa.

Zgodnie z treścią art. 147 ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, w 2006 r. i 2007 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi: w przypadku rodziny - 25 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny- przy czym art. 8 ust. 2 stosuje się odpowiednio.

Kryterium dochodowe rodziny zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy wynosi od 1 października 2006 r. kwotę 351 złotych na osobę.

Zgodnie z treścią art. 8 ust. 3 ustawy: za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Za dochód rodziny uważa się sumę miesięcznych dochodów w rodzinie (art.6 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej). Za rodzinę uważa się osoby spokrewnione lub nie spokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące (art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej).

Zasiłek okresowy, jest świadczeniem przyznawanym w ramach tzw. uznania administracyjnego, w szczególności w zakresie ustalenia jego wysokości oraz okresu pobierania. Okoliczność ta powoduje, że ustalając wysokość udzielonej w tym trybie pomocy organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 2 ust. 3 i ust. 4 ustawy, to znaczy dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Z brzmienia przepisu art. 38 wynika, że zasiłek ten jest przyznawany w szczególności osobom przewlekle chorym, niepełnosprawnym, bezrobotnym, których dochody nie przekraczają ustalonego kryterium. W innych niż wymienione w tym przepisie okolicznościach samo przyznanie takiego świadczenia leży także w ramach tzw. uznania administracyjnego.

Zgodnie z treścią art. 39 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Ustawodawca we wskazanym przepisie odstąpił od szczegółowego określenia wysokości zasiłku celowego. Tym samym ustalenie kwoty wsparcia pozostawiono organowi przyznającemu świadczenie. Choć ustawodawca nie odwołuje się w art. 39 do kryteriów dochodowych, nie oznacza to, że nie mają one zastosowania. Artykuł 8 ust. 1, ustalający progi dochodowe, nie wyłącza ich zastosowania do ustalania uprawnień do zasiłku celowego. W analizowanym przepisie nie zostało również uszczegółowione, czy beneficjentem zasiłku jest osoba czy rodzina. Biorąc pod uwagę okoliczności przyznawania tego świadczenia, należy dopuścić obydwie możliwości. Rozważając, zatem przyznanie zasiłku celowego, organ powinien ustalić dochód osoby lub rodziny i porównać go odpowiednio z kryteriami wymienionymi w art. 8 ust. 1 oraz sprawdzić spełnienie pozostałych przesłanek przyznania pomocy, w szczególności wystąpienia trudnej sytuacji życiowej i niemożliwości jej samodzielnego przezwyciężenia.

Rozstrzygnięcia w sprawie zasiłku okresowego i zasiłku celowego zapada w ramach uznania przyjmującego postać decyzji administracyjnej ( art. 106 ust. 1).

W związku z powyższym uregulowaniami, wymagała wyjaśnienia w toku prowadzonego postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego o przyznanie świadczeń pomocowych jego sytuacja osobista, rodzinna, dochodowa i majątkowa od której ustawa o pomocy społecznej uzależnia przyznanie pomocy zarówno w formie zasiłku okresowego jak i celowego.

Poza sporem w sprawie pozostaje, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, jest bezrobotny i złożył wniosek o przyznanie pomocy. Organy przyjęły, że dochód rodziny skarżącego nie przekracza kryterium dochodowego w kwocie 351 zł. na osobę w rodzinie.

W ocenie Sądu, uzasadnienia decyzji organu zarówno I jak i II instancji nie spełniają wymogów z art. 107 § 3 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Podstawową kwestią, jaka winna była podlegać wyjaśnieniu w związku z twierdzeniem skarżącego zawartym we wniosku o przyznanie świadczeń była kwestia dochodu uzyskiwanego w rodzinie w odniesieniu do liczby osób w rodzinie. W tym zakresie organ I instancji w uzasadnieniach decyzji wskazał, że przeprowadził wywiad środowiskowy na podstawie którego ustalono tylko to, że uzyskiwane dochody nie wystarczają na zaspokojenie niezbędnych potrzeb. Organ nie wskazał natomiast na podstawie jakich środków dowodowych ustalił dochód i liczbę osób stanowiących rodzinę skarżącego pomimo, że uzyskał kopię przekazu pocztowego z ZUS Oddział [...] na rzecz S. L. renty w wysokości 675,38 zł za miesiąc sierpień 2006 r.

Kolegium rozpoznając odwołania skarżącego podnoszącego w tej kwestii zarzuty, w uzasadnieniach decyzji wskazało, że skarżący J. L. zamieszkuje i gospodaruje wspólnie ze swoją matką, co wynika z treści pisemnego oświadczenia złożonego w dniu 11.10.2006r.przez jego matkę S. L., oraz pisemnego oświadczenia złożonego w dniu 18.10.2006r. przez jego brata J. L. i bratową B. L. Zdaniem Kolegium, w rozumieniu art.6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej, J. L. wraz ze swą matką, stanowią dwuosobową rodzinę. Rodzina ta utrzymuje się z renty matki J. L., w wysokości 675,38 zł. Natomiast zweryfikowane kryterium dochodowe dla dwuosobowej rodziny odpowiada kwocie 702,00 zł. Wobec tego dochód tej rodziny jest niższy od kwoty kryterium dochodowego i w związku z tym, na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, rodzinie tej przysługuje prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Powyższe wskazuje, że organy obu instancji nie tylko nie rozważyły wszechstronnie zebranego materiału dowodowego, ale też wadliwie zebrały materiał dowodowy. W aktach postępowania zalegają, bowiem pisemne oświadczenia osób na które powołało się Kolegium, złożone na formularzu przywołującemu jako podstawę prawną art. 75 § 2 kpa. Były, więc to oświadczenia złożone nie przez stronę postępowania administracyjnego ani też nie miały zastępować zaświadczenia organu administracji, co pozbawia je mocy dowodowej jako dowodu wadliwie zebranego. W tej sytuacji wobec spornej kwestii wysokości uzyskiwanego dochodu i liczebności członków rodziny organ powinien sięgnąć do innych środków dowodowych jak chociażby przesłuchania w charakterze świadków osób mieszkających pod tym samym adresem co skarżący, czego nie uczyniono. Nie dostrzegło tego uchybienia Kolegium orzekające jako organ odwoławczy powołując się na powyższe oświadczenia pomimo ich wadliwości.

Konieczności przeprowadzenia takiego dowodu nie podważa możliwość odmowy zeznań w trybie art. 83 §1 kpa.

Kontrola sądu administracyjnego obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń, co do obowiązywania zastosowanej normy prawnej i czy nie naruszył zasad ustalania okoliczności stanu faktycznego w ramach swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 kpa. Ramy swobodnej oceny dowodów wyznaczone są wymogami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego myślenia, według których organ w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonując wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność, odnosząc je do pozostałego materiału dowodowego, przedstawiając następnie w sposób wewnętrznie niesprzeczny swoje argumenty w uzasadnieniu decyzji.

W sprawach poddanych kontroli sądu organy powyższych zasad nie przestrzegały.

Należy zauważyć, że z treści odwołań i skarg wynika, że skarżący kwestionuje wysokość zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego przez nieprawidłowe ustalenie wysokości dochodu w rodzinie i zaliczenie do tego dochodu renty matki, do której nie ma skarżący dostępu, oraz nieprawidłowe ustalenie w oparciu o niepodpisany wywiad środowiskowy ilości członków rodziny.

Zarzuty te są oczywiście częściowo niezasadne albowiem jak wskazano powyżej za dochód rodziny uważa się sumę miesięcznych dochodów w rodzinie niezależnie od możliwości korzystania z tych dochodów przez wszystkich członków rodziny. Z kolei za rodzinę uważa się osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące, która to okoliczność winna być wyjaśniona w oparciu o niewadliwie zebrany materiał dowodowy w ramach swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 kpa.

Ponadto zgodnie z art.106 ust 4 ustawy o pomocy społecznej, decyzję administracyjną wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Zgodnie z treścią art. 107 ust. 1 ustawy rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin. Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2005 r., nr 77, poz. 672) określa wymogi formalne tego wywiadu. W konsekwencji wywiad środowiskowy jest wyłącznie formą i sposobem zbierania informacji o osobie starającej się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, więc jest szczególną formą protokołu w rozumieniu przepisów kpa, mającą na celu uwzględnienie specyficznego postępowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej.

Mając jednakże na względzie to, że skarżący odmówił podpisania kwestionariusza wywiadu a już w trakcie wywiadu spornym była kwestia liczebności rodziny wspólnie zamieszkującej i gospodarującej, organ jak już wskazano powyżej, powinien rozważyć potrzebę przeprowadzenia dowodów wyjaśniających kwestie sporne nawet łącznie z przesłuchaniem skarżącego w charakterze strony zgodnie z treścią art.86 kpa dla ustalenia czy skarżący wraz ze swą matką, stanowią dwuosobową rodzinę, w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej czy też skład tej rodziny jest odmienny jak twierdził skarżący. Wadliwym w tej sytuacji było odbieranie również od skarżącego oświadczenia w trybie art. 75 § 2 kpa na tę okoliczność pomimo, że oświadczenie to zostało odebrane od strony postępowania administracyjnego, ale brak jest w aktach w tym zakresie wniosku skarżącego. Ponadto oświadczenie to nie mogło zastępować zaświadczenia właściwego organu administracji a tok postępowania wskazuje, że to oświadczenie jak i oświadczenia matki skarżącego S. L., oraz jego brata J. L. i bratowej B. L., zastąpiły dowody których organ nie zebrał.

Dlatego też, Sąd nie podziela stanowiska Kolegium, że w każdym przypadku odmowy złożenia podpisu przez osobę z którą przeprowadzano wywiad, nie można byłoby wydać decyzji o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia. Specyfika postępowania w sprawach zakresu pomocy społecznej nie wyłącza ogólnych zasad postępowania administracyjnego, chyba, że ustawa o pomocy społecznej stanowi inaczej. Zdaniem Sądu, treść art. 106 ust 4 ustawy o pomocy społecznej a także art. 107 ust. 1 ustawy pozwala na przeprowadzenie innych dowodów, poza wywiadem środowiskowym w sytuacji, gdy pracownik socjalny wywiad środowiskowy przeprowadzający nie jest w stanie jednoznacznie ustalić okoliczności dotyczących sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin, koniecznych do podjęcia w ramach uznania administracyjnego, trafnych decyzji w zakresie świadczenia pomocowego.

W ocenie Sądu, uchybienia popełnione przez organy w toku prowadzonego postępowania, a przede wszystkim stopień naruszenia prawa procesowego, powodują konieczność uchylenia zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających decyzji organu pierwszej instancji, ponieważ naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Z tych względów Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt1 c p.p.s.a.– orzekł jak w sentencji.

Przy ponownym prowadzeniu postępowania organy rozpatrzą wniosek skarżącego uwzględniając oceny prawne i wskazania powyżej wyrażone zgodnie z dyspozycją art. 153 p.ps.a.