Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SO/Gl 30/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, , , po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata (odnoszącego się do sprawy z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] J.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na szereg rozstrzygnięć Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., w tym decyzję z dnia [...] nr [...]. W treści skargi zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Do skargi dołączył również urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF", w którym stwierdził, że nie jest w stanie uiścić kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Podkreślił, że gospodaruje samotnie, nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości. Wskazał, że zamieszkuje w lokalu spółdzielczym lokatorskim o powierzchni [...] m2. Utrzymuje się ze świadczeń z pomocy społecznej, tj. zasiłku okresowego w wysokości [...] zł rocznie, zasiłku celowego w kwocie [...] zł rocznie oraz otrzymuje żywność w naturze. Wnioskodawca dodał, że do [...] pobierał także dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł miesięcznie. Wskazał również, iż jego trudna sytuacja materialna stanowi skutek kradzieży z włamaniem, której ofiarą padł kilka lat wcześniej.

W dniu [...] referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tym zakresie zobligował skarżącego do podania miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania gospodarstwa domowego to jest czynszu, opłat za tzw. media (energię elektryczną, gaz, wodę, wywóz śmieci, telefon itp.), zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków oraz nadesłanie dowodów wpłat, faktur VAT i paragonów potwierdzających te wydatki. Ponadto wezwano wnioskodawcę do nadesłania kopii decyzji administracyjnych, na mocy których otrzymał świadczenia z pomocy społecznej w okresie ostatnich trzech miesięcy.

W wyznaczonym terminie skarżący nie udzielił na powyższe wezwanie jakiejkolwiek odpowiedzi.

Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący nie uzupełnił wniosku w zakresie objętym wezwaniem z dnia [...]. Tym samym nie zobrazował swojego stanu majątkowego i sytuacji dochodowej w sposób dostatecznie wyczerpujący. Odstępując od złożenia wyjaśnień i dokumentów nie usunął wątpliwości, jakie budziło oświadczenie o jego stanie majątkowym.

Pismem z dnia [...] skarżący złożył sprzeciw na powyższe postanowienie, domagając się przyznania prawa pomocy w osobie adwokata z urzędu. Jednocześnie podkreślił, że nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z dokonaniem kserokopii decyzji administracyjnych potwierdzających jego dochód.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie jako "P.p.s.a.", postanowienie co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy może zostać wydane przez referendarza sądowego. Od takiego postanowienia strona może wnieść środek odwoławczy określony w art. 259 P.p.s.a., czyli sprzeciw. W razie wniesienia sprzeciwu, jeśli nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozstrzyga ją w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 260 P.p.s.a.).

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Wskazany przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi regulację wyjątkową w stosunku do ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma natomiast na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które ze względu na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy ma bardzo ograniczony zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach.

W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Mając na względzie to, że skarga została wniesiona na decyzję w przedmiocie z zakresu pomocy społecznej, skarżący nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych zgodnie z regulacją art. 239 § pkt 1 lit. a P.p.s.a. Zatem w tym zakresie wniosek jest bezprzedmiotowy i nie podlega rozpoznaniu.

Odnosząc się zatem wyłącznie do wniosku o ustanowienie adwokata należy stwierdzić, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., na skarżącym spoczywał ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto zgodnie z art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

W tym kontekście uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania, gdyż skarżący pomimo prawidłowego i precyzyjnego wezwania nie uprawdopodobnił okoliczności dotyczących swojej trudnej sytuacji materialnej ani nie udokumentował okoliczności, na które powołał się we wniosku. Trzeba stwierdzić, że są to istotne braki, które uniemożliwiają dokonanie rzetelnej oceny stanu majątkowego wnioskodawcy, a tym samym czynią niemożliwym obiektywne stwierdzenie, że wnioskodawca rzeczywiście spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy. Bowiem aby wykazać zasadność swojego wniosku, strona powinna przedłożyć takie materiały źródłowe, które wykażą w sposób nie budzący wątpliwości, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Nie jest dlatego wystarczające wyłącznie samo subiektywne powoływanie się na trudną sytuację majątkową i brak jakichkolwiek dochodów.

Pomimo wezwania skarżący, nie podał miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania oraz nie udokumentował wydatków ponoszonych z tego tytułu oraz nie nadesłał kopii decyzji administracyjnych, na mocy których otrzymał świadczenia z pomocy społecznej w okresie ostatnich trzech miesięcy. Należy ponownie zaakcentować, że to na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania swojej sytuacji materialnej. Odnosząc się do zarzutów sprzeciwu można zauważyć, że skarżący mógł nadesłać oryginały decyzji znajdujących się w jego posiadaniu, zamiast wykonania ich kserokopii. Wówczas na jego żądanie Sąd mógłby we własnym zakresie sporządzić ich odpisy i zwrócić decyzje skarżącemu.

Natomiast Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie zostały mu przedstawione do oceny i weryfikacji. Zatem w interesie skarżącego leży przedstawienie w sposób najobszerniejszy jego stanu majątkowego, finansowego oraz realnych możliwości płatniczych, a także najściślejsza współpraca z Sądem (por. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12).

W tej sytuacji, skoro skarżący nie uzupełnił danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy zgodnie z wezwaniem z dnia [...], to nie jest możliwe ustalenie jego aktualnego stanu majątkowego i sytuacji osobistej. Natomiast uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Zatem nie sposób przyjąć aby skarżący wykazał w sposób dostatecznie przekonujący, iż nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu. Tym samym wymóg wynikający z art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. nie został w sprawie zachowany. Natomiast negatywne skutki niewykonania wezwania Sądu obciąża w całości stronę, do której wezwanie zostało skierowane.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie, a wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.