Wyrok NSA, sygn. akt GSK 1412/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6049 Inne o symbolu podstawowym 604
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Stosownie do art. 250 oraz art. 258 par. 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy przyznaje się za wykonane zastępstwo prawne, co oznacza, że następuje to po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie i przez wydanie odrębnego postanowienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, od którego, według art. 259 i art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, służy sprzeciw a następnie zażalenie w toku instancji.

Uprawnienie Naczelnego Sądu Administracyjnego do orzekania w tym przedmiocie w sprawach należących do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych związane jest zatem z kontrolą instancyjną takich postanowień.

TEZY

Stosownie do art. 250 oraz art. 258 par. 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy przyznaje się za wykonane zastępstwo prawne, co oznacza, że następuje to po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie i przez wydanie odrębnego postanowienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, od którego, według art. 259 i art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, służy sprzeciw a następnie zażalenie w toku instancji.

Uprawnienie Naczelnego Sądu Administracyjnego do orzekania w tym przedmiocie w sprawach należących do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych związane jest zatem z kontrolą instancyjną takich postanowień.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Kacprzak (spr.), Sędziowie NSA Rafał Batorowicz, Józef Waksmundzki, Protokolant Tomasz Filipowicz, po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 14 października 2004 r. sygn. akt SA/Bk 961/03 w sprawie ze skargi E. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o umorzenie pożyczki zaciągniętej na rozpoczęcie prowadzenia działalności gospodarczej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (sygn. akt SA/Bk 961/03) oddalił skargę E. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o umorzenie pożyczki zaciągniętej na rozpoczęcie prowadzenia działalności gospodarczej.

Sąd oddalając skargę stwierdził, że E. O. zwrócił się o przyznanie pożyczki ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (zwany dalej PFRON) na rozpoczęcie działalności gospodarczej w zakresie usług transportowych oraz stolarskich. W dniu 29 czerwca 2000 r. została zawarta umowa nr [...] na mocy której udzielono pożyczki w wysokości 27.000,00 zł, a zabezpieczenie pożyczki oparto na poręczeniu osób trzecich.

Prezydent Miasta Białegostoku decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. znak [...] odmówił E. O. umorzenia spłaty części pożyczki w kwocie 26.460,00 zł udzielonej ze środków PFRON, zarzucając pożyczkobiorcy niepoinformowanie organu o zawieszeniu a następnie o likwidacji prowadzonej działalności gospodarczej w dniu 3 lipca 2002 r., o podjęciu zatrudnienia w okresie od dnia 14 sierpnia 2002 r. do dnia 31 października 2002 r. i o zarejestrowaniu się w Powiatowym Urzędzie Pracy oraz uznał, że E. O. miał możliwość pozyskania funduszy na spłatę pożyczki poprzez spieniężenie zakupionych wcześniej środków trwałych.

Od tej decyzji skarżący wniósł odwołanie, w którym stwierdził, że jest ona niezgodna ze stanem faktycznym oraz bezprzedmiotowa z uwagi na fakt wystąpienia przez niego z nowym wnioskiem z dnia 18 maja 2003 r. o odroczenie spłaty pożyczki oraz jej umorzenie w 50%.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 2003 r. uchylającej decyzję organu I instancji i umarzającej postępowanie w sprawie, stwierdziło, iż pożyczka przewidziana w art. 12 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) zawierana jest w formie umowy cywilnoprawnej, co oznacza, że są to sprawy cywilne należące do właściwości sądów powszechnych, a zatem właściwym do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy był sąd powszechny.

E. O. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Białymstoku zarzucając powyższej decyzji rażące naruszenie prawa oraz brak podstawy prawnej umorzenia postępowania w sprawie z wniosku z dnia 31 grudnia 2002 r. dotyczącego umorzenia części pożyczki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, orzekając na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), uznał skargę za bezzasadną, gdyż zaskarżona decyzja nie naruszała prawa.

Sąd uznał, iż fundamentalne znaczenie dla sprawy miało ustalenie, iż przedmiotowe zobowiązanie jest osadzone w konstrukcji umowy pożyczki uregulowanej w przepisach art. 720 - 724 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1994 r., Nr 16, poz. 93 z późn. zm.). Powołana ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych jednoznacznie określa, iż pożyczka zawierana jest w formie umowy (art. 12 ust 3). Wynika to również z treści rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 22 maja 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania oprocentowania, spłaty i umarzania pożyczek dla osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 67, poz. 439 ze zm.), które określa umowny, konsensualny, charakter udzielanych pożyczek oraz urzeczywistnia zasadę równości stron.

Sąd stwierdził, że mając na uwadze treść art. 12 powołanej ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. oraz szereg zapisów przedmiotowej umowy pożyczki z dnia 29 czerwca 2000 r. (m.in. § 8 tej umowy, w którym zawarto zapis, iż w zakresie przez tę umowę nie normowanym mają zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego), należało uznać cywilnoprawny charakter spornej pożyczki.

Rozstrzygnięcie sporu w przedmiocie odmowy umorzenia pożyczki jako sprawa cywilna podlega więc, zgodnie z treścią art. 2 § 1 kpc, kognicji sądu powszechnego (stanowi o tym § 10 spornej umowy).

W ocenie Sądu, postępowanie w tej sprawie, wszczęte przed organem administracji było bezprzedmiotowe, a zatem prawidłowo uchylono decyzję I instancji i umorzono postępowanie na podstawie art. 105 § 1 kpa.

E. O. wniósł od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną, w której zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

- przepisu art. 227 kpa w związku z art. 66 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej ... poprzez jego pominięcie i nieuwzględnienie, iż skarga na decyzję SKO w Białymstoku z dnia [...] lipca 2003 r. znak [...] dotyczyła skargi na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Marszałka Województwa Podlaskiego wywołanego wnioskiem z dnia 16 września 2002 r. i z dnia 31 grudnia 2002 r. o umorzenie pożyczki,

- przepisu art. 107 § 3 kpa poprzez niewskazanie w decyzji powodów dla których organ odmówił wiary wyjaśnieniom skarżącego,

- przepisu art. 133 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego pominięcie i wydanie orzeczenia bez dokonania szczegółowej analizy materiału akt sprawy, w szczególności pominięcie okoliczności, iż sprawa dotyczy skargi na przewlekłość postępowania organów w sprawie wniosku o umorzenie pożyczki.

Skarżący wniósł o:

1. Uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi, który wydał zaskarżone orzeczenie oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wywołanego skargą kasacyjną.

2. Zwolnienie skarżącego od obowiązku uiszczenia kosztów postępowania sądowego wywołanego skargą kasacyjną.

3. Przyznanie pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że w przedmiotowej sprawie Sąd nie wziął pod uwagę, iż w dniu 9 maja 2003 r. skarżący wniósł do Sejmiku Województwa Podlaskiego skargę dotyczącą niewydania decyzji przez Marszałka Województwa Podlaskiego w sprawie wniosków z dnia 16 września 2002 r. i z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie umorzenia spłaty części pożyczki ze środków PFRON w kwocie 26.460,00 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. zasadą jest, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej. Granice te wynikają zaś z oznaczonego w skardze kasacyjnej zakresu zaskarżenia kwestionowanego orzeczenia, z przytoczonych w niej podstaw kasacyjnych i zawartych w niej wniosków dotyczących tego orzeczenia - zgodnie z wymogami określonymi w art. 176 p.p.s.a.

Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

l/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący oparł skargę kasacyjną na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucając wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku uchybienie przepisom postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzucił naruszenie przepisów art. 227 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, których to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie mógł naruszyć, gdyż przed sądami administracyjnymi przepisy te nie mają zastosowania. Bezprzedmiotowe jest zatem odniesienie się do tych zarzutów skargi kasacyjnej i dokonywanie oceny ich zasadności.

W tej sytuacji Sąd dokonując oceny zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej może odnieść się jedynie do zarzutu naruszenia przepisu art. 133 p.p.s.a., które zdaniem skarżącego, polega na jego "pominięciu i wydaniu orzeczenia bez dokonania szczegółowej analizy materiału akt sprawy, w szczególności pominięciu okoliczności, iż sprawa dotyczy skargi na przewlekłość postępowania organów w sprawie wniosku o umorzenie pożyczki".

Tak sformułowany zarzut Sąd uznaje za nieuzasadniony. Skarżący nie wskazał, który z paragrafów art. 133 p.p.s.a. został przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku naruszony. Całkowicie chybione jest natomiast powiązanie tego zarzutu z pominięciem przez Sąd Wojewódzki okoliczności, że sprawa dotyczy skargi na przewlekłość postępowania organów w sprawie wniosku o umorzenie pożyczki. Z treści skargi wniesionej przez E. O. do sądu administracyjnego wynika w sposób jednoznaczny, że zaskarżona została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] dotycząca sprawy z wniosku skarżącego o umorzenie niespłaconej części pożyczki zaciągniętej na rozpoczęcie działalności gospodarczej przez skarżącego. Przedmiotem rozpoznania i wyrokowania w tej sprawie przez sąd administracyjny mogła być zatem wyłącznie kontrola zgodności z prawem tej decyzji. Zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 133 p.p.s.a. jest zatem bezprzedmiotowy.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

Jeżeli chodzi o zawarty w skardze kasacyjnej wniosek pełnomocnika skarżącego, ustanowionego w ramach prawa pomocy, o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne, to Naczelny Sąd Administracyjny nie zawarł w niniejszym wyroku rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii, z uwagi na to, że stosownie do art. 250 oraz 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy przyznaje się za wykonane zastępstwo prawne, co oznacza, że następuje to po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie i przez wydanie odrębnego postanowienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, od którego, według art. 259 i 260 p.p.s.a., służy sprzeciw a następnie zażalenie w toku instancji. Uprawnienie Naczelnego Sądu Administracyjnego do orzekania w tym przedmiocie w sprawach należących do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych związane jest zatem z kontrolą instancyjną takich postanowień.

W związku z tym, w niniejszej sprawie o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za wykonane zastępstwo prawne orzeknie Wojewódzki Sąd Administracyjny stosowanie do przywołanych wyżej przepisów o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.