Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2863/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.) Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi U. S. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] znak ; [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267), po rozpatrzeniu odwołań D. S., U. S., M. S. i M. S. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] odmawiającej stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, z mocy prawa z dniem 1.01.1999r., prawa własności gruntu położonego w [...] pochodzącego z księgi wieczystej KW nr [...], jako zajętego pod drogę publiczną ul. [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z dnia [...] U.S. wystąpiła do [...] Urzędu Wojewódzkiego z wnioskiem o wydanie, w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), decyzji stwierdzającej nabycie przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, z mocy prawa z dniem 1.01.1999r., prawa własności części gruntu położonego w [...] pochodzącego z księgi wieczystej KW nr [...] jako zajętego, według wnioskodawczyni, pod drogę publiczną ul. [...].

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, z mocy prawa z dniem 1.01.1999r., prawa własności gruntu położonego w [...] pochodzącego z księgi wieczystej KW nr [...], jako zajętego po drogę publiczną ul. [...].

Rozpatrując sprawę na skutek złożonych odwołań Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wskazał, że zgodnie z art. 73 ust. 1 w/w ustawy z dnia 13 października 1998r. nieruchomości pozostające w dniu 31.12.1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie w/w art. 73 ust. 1 nastąpiło zatem jeżeli w dniu 31.12.1998r. spełnione zostały łącznie następujące przesłanki:

nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego,

nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną.

nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego.

Przepis art. 73 ust. 1 ma charakter wywłaszczeniowy i dotyczy sytuacji, gdy w dniu 31.12.1998r. prawo własności było uregulowane na rzecz innych podmiotów prawnych niż Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, przy istnieniu publicznego władztwa nad nieruchomością. Stosując ten przepis organ bada wyłącznie spełnienie przesłanek w nim wymienionych na dzień 31.12.1998r.

Z powyższego wynika, że prowadząc postępowanie w trybie art. 73 organ obowiązany jest ustalić stan prawny i faktyczny na dzień 31.12.1998r. Z akt sprawy wynika, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o pow.[...] ha ujawniona w księdze wieczystej KW nr [...] odpowiada w zmodernizowanym operacie ewidencji gruntów i budynków działce nr [...] o pow. [...] ha. Z księgi wieczystej KW nr [...] wynika, że nieruchomość objęta w/w księgą stanowiła w dniu 31.12.1998r. własność P. U. S. Zatem w dniu [...] przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego. Następnie aktem notarialnym umową darowizny z dnia [...] nr Rep. A [...] P. U.S. darowała P. D. S., P. M. S. i P. M. S. udziały wynoszące po 1/3 części przedmiotowej nieruchomości.

W dalszej kolejności organ wskazał, że istotną kwestią jest ustalenie, czy część gruntu położonego w [...] pochodzącego z księgi wieczystej KW nr [...] była w dniu [...] zajęta pod drogę publiczną.

Przestrzenny zasięg działania ww. art. 73 ust. 1 w odniesieniu do zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną determinowany jest możliwością zakwalifikowania danego stanu faktycznego z dnia [...] do definicji pasa drogowego (art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych), jako urządzenia technicznego, stanowiącego zorganizowaną całość funkcjonalną, podporządkowaną utrzymaniu i eksploatacji ciągów ruchu pojazdów i pieszych.

O przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga zatem stan jej urządzenia w dniu [...] bądź sposób korzystania z niej. W przypadku dróg publicznych od dawna istniejących, granice zajęcia pod drogę odpowiadają granicom jej urządzenia w ramach normatywnie zdefiniowanego pasa drogowego, a więc jezdnie wraz z poboczami, zatokami, ciągami dla pieszych, rowami odwadniającymi i pasem izolacyjnym.

Organ wojewódzki w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] nr [...] znak [...] wskazał, że grunt objęty księgą wieczystą KW nr [...] nie był w dniu [...] w żadnej części zajęty pod drogę.

W ocenie organu odwoławczego powyższe stanowisko jest prawidłowe. W aktach sprawy znajduje się mapa sytuacyjna nieruchomości (lub ich części) oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki "zgodnie z wykazem powierzchni" zajętych pod drogę publiczną wg stanu z dnia [...] przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] pod nr [...], która obrazuje działkę objętą księgą wieczystą KW nr [...]. Z w/w mapy nie wynika, aby jakakolwiek część gruntu objętego księgą wieczystą KW nr [...] była w dniu [...] zajęta pod drogę publiczną. Ponadto również w piśmie Urzędu [...] z dnia [...] nr [...] wskazano, że według danych ewidencji gruntów i budynków na dzień [...] na działce nr [...] nie był wykazany użytek dr (drogi).

W związku z powyższym organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r., gdyż sporna nieruchomość w dniu [...] nie była zajęta pod drogę publiczną. Przesłanki określone w art. 73 ust. 1 ustawy z 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie chociażby jednej z nich wyklucza możliwość nabycia przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości na podstawie tego przepisu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19.03.2008 r" sygn. akt I SA/Wa 1998/2007, LEX nr 511508, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28.02.2008 r., sygn. akt II SA/Rz 872/2007, LexPolonica nr 1995688). Zatem brak jest podstaw do wydania decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1.01.1999r. przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, z mocy prawa z dniem 1.01.1999r., prawa własności gruntu położonego w [...], pochodzącego z księgi wieczystej KW nr [...] jako zajętego po drogę publiczną ul. [...].

Odnosząc się zaś do zarzutów odwołania organ wskazał, iż z zamkniętej księgi wieczystej KW nr [...], powstałej po odłączeniu z księgi wieczystej "Kolonia [...]'" wynika, że działka nr [...] o pow. [...] ha, która stanowiła własność R.H. oznaczona jest jako użytek drogowy ulica [...]. Obecnie w/w działka została przeniesiona do księgi wieczystej KW nr [...] i stanowi własność [...]. Niemiej jednak z akt sprawy nie wynika, by w/w działka stanowiła cześć gruntu objętego wnioskiem U. S. z dnia [...], skoro wniosek ten dotyczy nieruchomości ujawnionej w KW nr [...], który wnioskodawczym nabyła wcześniej na podstawie aktu własności ziemi.

Dodatkowo wskazano, iż nieruchomość objęta aktem własności ziemi z dnia [...] nr [...] oznaczona nr [...] miała powierzchnię [...] ha, natomiast odpowiadająca jej obecnie działka nr [...] ma powierzchnię [...] ha, co dodatkowo potwierdza, że nieruchomość objęta księga wieczystą KW [...] nie była zajęta pod drogę publiczną.

Skargę na tę decyzję złożyła U. S. W skardze stwierdziła, że niewątpliwie jej rodzina posiadała nieruchomości, które zostały przejęte pod drogi publiczne. Składając wniosek miała na myśli właśnie te nieruchomości. Dokonywane bez jej wiedzy podziały nieruchomości oraz zmiany ich numeracji spowodowały, że mogła nieprecyzyjnie określić przedmiot swego wniosku. Dlatego wskazała, że chodzi o działki nr. [...] o powierzchni [...] m 2 z obrębu ewidencyjnego [...] i nr [...] o powierzchni [...] m2 z obrębu ewidencyjnego [...]. Działki te zostały wyodrębnione z księgi wieczystej [...]. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.), nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Jak słusznie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powołany przepis określa przesłanki od spełnienia których uzależnione jest nabycie przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności gruntów. Przesłanki te to zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną, władanie nią w dniu 31 grudnia 1998 r. przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego oraz nie przysługiwanie Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego prawa własności do nieruchomości.

Podkreślić należy, że przesłanki określone w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie chociażby jednej z nich wyklucza możliwość nabycia przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości, na podstawie tego przepisu.

W sprawie bezspornym jest, że przedmiotowa działka nr [...] opisana w księdze wieczystej KW nr [...] nie stanowi drogi. Wobec tego nie było możliwości zastosowania w odniesieniu do tej działki przepisu art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Okoliczność ta nie jest kwestionowana przez Skarżącą.

Zagadnieniem spornym w niniejszej sprawie jest ustalenie czy organ dysponując wnioskiem Skarżącej określającym nieruchomość winien z urzędu poszukiwać także innych nieruchomości, które spełniają wymogi określone w art. 73 w/w ustawy.

W ocenie Sądu z żadnych przepisów prawa takiego obowiązku po stronie organu wyprowadzić nie można.

Podkreślić należy, iż dysponentem wniosku jest strona, która zwraca się do organu o podjęcie konkretnego rozstrzygnięcia. W przypadku jednoznaczności wniosku organ nie ma prawa zmieniać przedmiotu postępowania administracyjnego. To strona w trakcie postępowania może dokonywać ewentualnych uzupełnień lub zmian w treści żądania.

Odnosząc te uwagi do przedmiotowej sprawy należy wskazać, że wniosek U. S. z dnia [...] jednoznacznie określał żądanie wskazując oznaczenie księgi wieczystej założonej dla nieruchomości objętej wnioskiem.

Wniosek w toku postępowania administracyjnego nie został zmodyfikowany. Wobec tego rozstrzygnięcie organu mogło dotyczyć jedynie nieruchomości wskazanej w piśmie inicjującym postępowanie. Jedyną nieruchomością odpowiadającą określeniu zawartym we wniosku jest działka nr [...]. Nie stanowi zaś wątpliwości, iż działka ta nie jest zajęta pod drogę.

W związku z tym rozstrzygnięcie organów należy uznać za prawidłowe.

Na marginesie należy wskazać, że nic nie stoi na przeszkodzie złożeniu wniosku w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w odniesieniu do działek wskazanych w skardze.

W tej sytuacji stwierdzić należy, że wniesiona skarga jest bezzasadna i brak jest podstaw do jej uwzględnienia.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji