Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA 2420/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Hanna Kamińska, Sędziowie sędzia WSA Dariusz Dudra (spr. ), sędzia WSA Jakub Pinkowski, Protokolant Anna Zientara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Na podstawie 6-ciu tytułów wykonawczych z dnia [...] stycznia 2002 r. i [...] lipca 2002 r. przesłanych z Urzędu Skarbowego z L., Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wszczął postępowanie egzekucyjne w stosunku do A. G.. Należności objęte tytułami wykonawczymi dotyczyły zaległości za 1998 r. w podatku od towarów i usług, odsetek w tym podatku, podatku dochodowego od osób prawnych, zaliczek na ten podatek oraz kosztów egzekucyjnych ciążących na "C." S.A..

Pismem z dnia 6 listopada 2002 r. A. G. wniósł zarzuty na postępowanie egzekucyjne. Pismo to zostało przesłane do wierzyciela, celem wydania ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2002r. nr [...] Urząd Skarbowy w L., działając jako wierzyciel, uznał zarzuty strony za niezasadne. Wyjaśnił, że nie nastąpiło naruszenie art. 35 lit. a) ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), bo nie można utożsamiać powództwa - ze skargą do NSA. Natomiast zarzut dotyczący błędu co do osoby zobowiązanego, nie może być trafny, bo w stosunku do A. G. oraz innych członków zarządu orzeczono odpowiedzialność za zaległości podatkowe, ciążące na spółce "C." S.A., a decyzje o odpowiedzialności strony, stały się ostateczne.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2003r. nr [...] Urząd Skarbowy W., jako organ egzekucyjny, uznał zarzuty wniesione na postępowanie egzekucyjne, za niezasadne. W treści tego postanowienia organ egzekucyjny powołał się na wspomniane odmowne postanowienie wierzyciela.

Na powyższe postanowienie A. G. wniósł zażalenie z dnia 14 lutego 2003 r., w którym podniósł , iż:

- zaskarżone postanowienie wydane zostało na podstawie postanowienia wierzyciela, którego strona nie otrzymała,

-stanowisko wierzyciela, mówiące jakoby w niniejszej sprawie nie miał zastosowania art. 35a lit. a) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jest bezpodstawne,

- wszczęcie egzekucji warunkuje istnienie obowiązku wynikającego bezpośrednio z ustawy, oraz gdy przepis prawa jednoznacznie określa rodzaj i zakres tego obowiązku, a wątpliwości w tym względzie powinny być wyjaśnione przed wszczęciem egzekucji, co wynika z tezy wyroku NSA z dnia 25.05.1995 r. sygn. akt III SA 1101/94,

- nie wyjaśnione zostały zakres i rodzaj egzekwowanego obowiązku.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2003r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego. Wskazał, że w sprawie mieliśmy do czynienia z postępowaniem egzekucyjnym skierowanym do członka zarządu ,,C." S.A., który został obciążony odpowiedzialnością za zaległości podatkowe tej spółki na podstawie następujących decyzji Urzędu Skarbowego w L.:

- z dnia [...].04.2002 r., nr [...] dotyczącej zaległości w podatku od towarów i usług,

- z dnia [...].11.2001 r., nr [...] dotyczącej zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych.

Od tych decyzji strona złożyła odwołania do Izby Skarbowej w B., która odpowiednio decyzjami z dnia [...].03.2002r. nr [...] oraz z dnia [...].08.2002r. nr [...] - utrzymała je w mocy.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ II instancji wskazał również, iż A. G. wniósł do organu egzekucyjnego dwa zarzuty w piśmie z dnia 6 listopada 2002 r. pierwszy dotyczył art. 33 pkt 4, a drugi wskazywał na naruszenie art. 35 lit. a) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Odpowiedź na postawione zarzuty została udzielona w postanowieniu wierzyciela z dnia [...].12.2002r. nr [...] stosownie do art. 34 § l powołanej ustawy. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W., organ egzekucyjny prawidłowo postąpił kierując zarzuty do wierzyciela, celem wydania postanowienia zwierającego stanowisko odnośnie tych zarzutów. To, że strona nie odebrała tego postanowienia w ciągu siedmiu dni, licząca od dnia awizowania przez pocztę, tj. od dnia 4.12.2002 r., nie zmienia faktu, że traktuje się je, jako doręczone zgodnie z przepisem art.. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071). Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stanowisko wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał również, iż zgadza się ze stanowiskiem organu I instancji, zgodnie z którym, nie można utożsamiać powództwa, o którym mówi się w art. 35 lit. a) w/w ustawy, ze skargą do NSA, przed którym, jak pisze wierzyciel, być może toczy się postępowanie ze skargi strony lub innych odpowiedzialnych członków zarządu, ponieważ powództwo jest pismem procesowym wnoszonym do sądu powszechnego.

W ocenie organu odwoławczego, niezrozumiałe jest twierdzenie zobowiązanego, iż nie został wyjaśniony zakres i rodzaj egzekwowanego obowiązku, ponieważ został on obciążony odpowiedzialnością za zaległości "C." S.A. Decyzje w tym zakresie zostały doręczone stronie, która następnie złożyła od nich odwołania, a Izba Skarbowa w B. utrzymała je w mocy. Zdaniem organu II instancji, tym bardziej zarzut ten jest bezpodstawny, ponieważ strona nie podważa faktu niedoręczenia jej decyzji o odpowiedzialności za wymienione zaległości podatkowe. Ponadto, jak twierdzi wierzyciel, zobowiązany bronił się przed tą odpowiedzialnością podatkową, także przed NSA. Natomiast jeżeli zobowiązany w swoim zażaleniu miał na myśli obowiązek podatkowy wobec spółki "C.", to nie może być on kwestionowany w tym trybie. Nie jest to bowiem postępowanie dotyczące określenia zaległości podatkowych.

W skardze z dnia 12 września 2003 r. skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I Instancji.

Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie:

- art. 6 Kpa w związku z treścią art. 2 i 7 Konstytucji RP,

- art. 7 Kpa w związku z naruszeniem art. 75 § l, art. 77 § l, art. 78 § l, i art. 84 § l Kpa,

- art. 8 Kpa w związku z rażącym naruszeniem art. 81 oraz art. 89 § l Kpa,

- art. 9 Kpa w związku z naruszeniem art. 79 § l oraz w/w art. 81 Kpa,

- art. 10 § l Kpa w związku z rażącym naruszeniem art. 81 Kpa, ponieważ w sprawie nie zachodzi okoliczność określona art. 10 § 2 Kpa,

- art. 11 Kpa w związku z naruszeniem art. 107 § 3 oraz art. 145 § 1 pkt 4 Kpa,

- art. 34 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 133 Kpa, art. 36 § 1 i § 2 Kpa w związku z art. 35 Kpa,

- art. 156 § 1 pkt 2, pkt 4, pkt 5 i 6 Kpa,

- art. 35 lit. a) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 45 ust. 1 i art. 184 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż przed wydaniem zaskarżonego postanowienia uniemożliwiono stronie wypowiedzenie się, co do przeprowadzonych dowodów oraz ustosunkowanie się do zgłoszonych wniosków dowodowych, bowiem stronie nie przedstawiono "dodatkowych dokumentów", a ponadto nie uwzględniono wniosku o przesłuchanie świadka oraz złożonej opinii biegłego. Strona skarżąca podniosła naruszenie art. 107 Kpa, poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego w postanowieniu organu I instancji. We wniesionej skardze wskazano również, iż niezrozumiałe są wyjaśnienia organu odwoławczego dotyczące naruszenia przepisów art. 35 a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotowa sprawa została rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Przepis ten stanowi, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd ponadto zauważa, że stosownie do artykułu 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zaskarżona postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. nie narusza prawa materialnego będącego podstawą rozstrzygnięcia, jak również przepisów postępowania podatkowego, które posłużyły do uznania zarzutów, złożonych w zakresie prowadzonego postępowania egzekucyjnego jako nieuzasadnionych.

Sąd w niniejszej sprawie podzielił stanowisko organu podatkowego zawarte w zaskarżonym postanowieniu, wydanym w oparciu o przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Na wstępie rozważań nad zgodnością z prawem zaskarżonego postanowienia, posiadającego przymiot ostateczności, podnieść trzeba, że nieuzasadniony jest zarzut naruszenia przez organy rozstrzygające sprawę art. 35a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Przepis ten stanowi, iż jeżeli ze względu na rodzaj egzekwowanej należności dopuszczalne jest kwestionowanie istnienia lub wysokości tej należności w drodze powództwa, a zobowiązany wniesie takie powództwo do sądu, wierzyciel po otrzymaniu powództwa zawiadamia o tym organ egzekucyjny, żądając wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd. Podnieść należy, że powództwo takie może być wytoczone wyłącznie w przypadku, gdy ze względu na rodzaj egzekwowanej należności dopuszczalne jest kwestionowanie jej istnienia lub wysokości w drodze powództwa cywilnego. W tym miejscu niezbędne wydaje się powołanie art. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który zawiera katalog obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej. Z treści tego przepisu wynika, iż prowadzenie tej egzekucji możliwe jest również w stosunku do innych należności niż publicznoprawne. Zgodnie z § 3 tego unormowania poddanie obowiązku egzekucji administracyjnej nie przesądza o wyłączeniu sporu co do jego istnienia lub wysokości przed sądem powszechnym, jeżeli z charakteru obowiązku wynika, że do rozpoznania takiego sporu właściwy jest ten sąd. Przedmiotem egzekucji administracyjnej mogą być zarówno obowiązki o charakterze pieniężnym, jak również obowiązki niepieniężne. Art. 2 nawiązuje do tego podziału, uściślając go, zwłaszcza w zakresie określenia obowiązków pieniężnych. Są to z reguły obowiązki o charakterze publicznoprawnym, na zasadzie wyjątku przewidzianego wyraźnie w przepisach powszechnie obowiązujących – także należności cywilnoprawne (por. R. Hauser, Z. Lioński: Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz. II wydanie C.H. BECK, str.19). Na podkreślenie zasługuje to, że regulacja zawarta właśnie w art. 35a dotyczy tego typu należności, tj. należności o charakterze cywilnoprawnym. Nadmienić trzeba, iż w myśl art. 2 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy. Z kolei art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne). W zakresie podatków taki pozew jest niedopuszczalny, bowiem sądy powszechne nie posiadają kompetencji do orzekania w przedmiocie istnienia należności podatkowych, względnie ich wysokości.

Podnieść należy, że wniesienie skargi na decyzję administracyjną, czy też postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, czy też jak obecnie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie jest równoznaczne z wytoczeniem powództwa. Złożenie skargi skutkuje jedynie badaniem zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem. W świetle art. 184 Konstytucji, Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej. Natomiast z art. 1 § 2 Prawo o ustroju sądów administracyjnych wynika, iż kontrola sądowoadministracyjna, sprawowana jest pod względem kryterium - zgodności z prawem.

Reasumując powyższe skonstatować należy, iż powołany przez stronę, jako naruszony art. 35 a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie dotyczy, zaskarżenia do Sądów Administracyjnych indywidualnych aktów administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem. Tym samym zarzut naruszenia tego przepisu na gruncie niniejszej sprawy należy uznać za chybiony.

Sąd pragnie również zauważyć, że postępowanie egzekucyjne jest związane wyłącznie z czynnościami zmierzającymi do wyegzekwowania należności podatkowych. W zakresie tego postępowania wyłączona jest możliwość badania zasadności nałożonych podatków na Spółkę, czy też członków zarządu, odpowiedzialnych na podstawie decyzji wydanych w oparciu o art. 116 Ordynacji podatkowej. Przepis art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności zobowiązań podlegających egzekucji. Nie mógł on badać sprawy od strony merytorycznej, nie jest on bowiem trzecią instancją postępowania podatkowego. W trybie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym mogą być roztrząsane wyłącznie kwestie dotyczące przebiegu tego postępowania (por. wyrok NSA dnia 29 kwietnia 1992r., sygn. akt SA/Wr 336/92 oraz wyrok NSA z dnia 23 marca 2001r., sygn. akt III SA 338/00, LEX nr 79249).

Natomiast w wyroku z dnia 9 grudnia 1998r., sygn. akt IV SA 1668/96, zamieszczonym w LEX nr 43708 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż stosownie do art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161) organ egzekucyjny uprawniony jest wyłącznie do badania wniosku o wszczęcie egzekucji pod względem formalnym. Nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku, którego tytuł wykonawczy dotyczy. Nie może przeto badać zasadności, wadliwości itp. decyzji bądź postanowienia, będących podstawą egzekucji, gdyż nie może ingerować w kwestie merytoryczne, które rozstrzygnął inny organ w ramach przysługujących mu kompetencji.

Wobec powyższego stwierdzić należy, iż uznanie za niezasadne – w postępowaniu egzekucyjnym - przesłuchanie, jako świadka Pani M. G., która miała się wypowiedzieć w przedmiocie wymiaru podatków, odsetek, kosztów egzekucyjnych dotyczących Spółki, nie narusza prawa.

Dodać do tego należy, iż także inne środki dowodowe, które związane są z wymiarem podatku spółce, jak i skarżącemu, jako osobie trzeciej nie mogą być uwzględnione w toku postępowania egzekucyjnego.

Natomiast, jeśli chodzi o zarzut związany z brakami uzasadnienia w postanowieniu organu egzekucyjnego, to zauważyć trzeba, że zażalenie ma charakter dewolutywny, co skutkuje w wyniku jego wniesienia, przeniesieniem kompetencji do organ drugiej instancji. Stanowi to podstawę do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy ponownie, a to z kolei stwarza możliwość sanowania (uzdrowienia) postanowienia organu egzekucyjnego. Taka konstrukcja zażalenia odpowiada treści art. 78 Konstytucji. Z powołanego przepisu wynika, że każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa. Norma ta przewiduje dyrektywę takiego redagowania przepisów, dotyczących procedowania, aby w miarę możliwości przewidziane w nim było prawo wniesienia przez stronę środka zaskarżenia o charakterze dewolutywnym (por. wyrok TK z dnia 16 listopada 1999r., SK 11/99, OTK 1999, nr 7 poz. 158). Tak więc przyjąć należy, iż Dyrektor Izby Skarbowej miał pełne prawo do sanowania uzasadnienia postanowienia Organu Egzekucyjnego, a braki w uzasadnieniu pierwszej instancji, jako uzdrowione nie mogły skutkować wadliwością podjętego rozstrzygnięcia.

Mając natomiast na uwadze zarzut związany z naruszeniem przepisów postępowania, dotyczący nie zapoznania strony z dodatkowymi dokumentami, to zauważyć należy, iż tymi dokumentami były decyzje określające spółce wysokość zobowiązań podatkowych oraz decyzje o odpowiedzialności podatkowej podatnika jako osoby trzeciej. Istotne w niniejszej sprawie jest to, że przedmiotowe dokumenty były doskonale znane stronie, gdyż dotyczyły jej sytuacji prawnopodatkowej. Decyzje o odpowiedzialności A. G., wydane na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej, zostały doręczone skarżącemu podczas toczącego się postępowania w zakresie jego odpowiedzialności za zaległości spółki, natomiast decyzje określające zobowiązania podatkowe spółki, były mu znane, z tego powodu, iż skarżący był w niej cały czas prezesem i uczestniczył w postępowaniach, dotyczących ich określenia. Poza tym nadmienić należy, iż decyzje wymiarowe były podstawą orzeczenia wobec skarżącego odpowiedzialności za zaległości spółki. Podsumowując powiedzieć trzeba, iż niezaznajomienie podatnika z w/w dokumentami nie miało wpływu na sytuację strony i w konsekwencji na poprawność prawną zaskarżonego postanowienia.

Końcowo podnieść należy - mając na względzie powyższe - iż w sprawie nie naruszono, wskazanych przez stronę przepisów proceduralnych.

Sąd chciałby jeszcze zauważyć, iż rozstrzygnięcia zawarte w postanowieniach niekończących postępowania w sprawie (postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania), wydanych na posiedzeniach jawnych, wpisuje się do protokołu bez spisywania odrębnej sentencji, jeżeli nie przysługuje na nie odrębne zażalenie.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski należy stwierdzić, iż brak jest przesłanek do uwzględnienia skargi i w związku z tym należało ją oddalić na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).