Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 2432/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej

SENTENCJA

Dnia 24 czerwca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Sędziowie NSA Andrzej Kozerski, NSA Janusz Nowacki, Protokolant referent stażysta Jarosław Szkudlarek, po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2004 roku na rozprawie przy udziale sprawy ze skargi A. G. i W. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz A. G. i W. G. solidarnie kwotę 265 /dwieście sześćdziesiąt pięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Dyrektor Urzędu Celnego w Ł. uznał zgłoszenie celne Nr [...] z dnia [...] dokonane przez A. G. i W. G. - wspólników spółki cywilnej “A" w Ł. za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej zgłoszonego towaru.

W dniu [...] przyjęto zgłoszenie celne [...] Nr [...]. Objęto procedurą celną dopuszczenia do obrotu towar w postaci cukru o masie 24 tony. Wartość celną sprowadzonego towaru ustalono w oparciu o dane zawarte w dokumentach załączonych do zgłoszenia celnego, m.in. deklaracji wartości celnej, faktury handlowej. Określono powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności celnych i podatkowych oraz powiadomiono stronę o zarejestrowanej kwocie wynikającej z długu celnego.

W trakcie powtórnej kontroli celnej przeprowadzonej w Spółce “A" A. i W. G, ujawniono umowę pośrednictwa przy zawarciu umów dotyczących importu cukru zawartą pomiędzy spółką A a polską firmą B oraz fakturę nr [...] wystawioną przez polską spółkę B , obciążającą spółkę A kwotą 13980,46 PLN. W związku z powyższym, postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Urzędu Celnego w Ł. wszczął z urzędu postępowanie celne dotyczące wskazanego wyżej zgłoszenia celnego. W wyniku przeprowadzonego postępowania celnego ustalono, iż firma “A" s.c. A. i W. G w marcu 2000 r. sprowadziła w ramach kontyngentu taryfowego 97 ton cukru z Niemiec z firmy C (Londyn, Wielka Brytania). Jednocześnie Spółka A w dniu 6 marca 2000 r. zawarła umowę pośrednictwa handlowego z polską firmą B Sp. z o.o. , z treści której wynikało, iż firma ta zobowiązała się do pośrednictwa przy zawieraniu umów dotyczących importu cukru. W umowie wyraźnie zastrzeżono, że spółka B nie jest uprawniona do zawierania umów importowych w imieniu spółki “A". Podczas postępowania celnego ustalono, iż do zawarcia umowy importu cukru doszło w wyniku działania pośrednika - Firmę B, za które firma ta wystawiła fakturę VAT z dnia [...] na kwotę 13 980, 46 PLN. Powyższa kwota została przelana na konto Firmy B w dniu [...]. Dyrektor Urzędu Celnego w Ł. stwierdził, że zgodnie z art. 23 Kodeksu celnego wartością celną towaru jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalona, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art. 30 i art. 31. W celu określenia wartości celnej z zastosowaniem przepisów art. 23, do ceny faktycznie zapłaconej lub należnej za przywożone towary dodaje się poniesione przez kupującego, lecz nie ujęte w cenie faktycznie zapłaconej lub należnej za towary, koszty prowizji i pośrednictwa, z wyjątkiem prowizji od zakupu. Organ podkreślił także, że zgodnie z art. 85 § 1 należności celne przywozowe są wymagane według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących.

Organ I instancji uznał, że ujawnione podczas powtórnej kontroli celnej koszty w kwocie 13980,46 PLN stanowią koszty pośrednictwa, które należy doliczyć do ceny faktycznie zapłaconej za towar. Powyższą kwotę doliczono w decyzji proporcjonalnie do masy towaru objętego wskazanym wyżej zgłoszeniem.

W odwołaniu strona – A. i W. G podnieśli, że podwyższenie wartości celnej towaru o prowizje dla pośrednika – Firmy B Sp. z o.o. z Warszawy przez organy celne jest bezzasadne. Wyjaśnili, że powyższa firma działa jako ich agent, stronę wiązała z tą firmą umowa pośrednictwa, na mocy której pośrednik zobowiązany był do pośredniczenia przy zawieraniu umów dotyczących importu cukru, a w szczególności do wyszukania dostawców. Odmienna ocena przedmiotowej umowy przekracza granice uznaniowości i jest całkowicie dowolna. Dodatkowo strona zarzuciła, iż organ zaniechał przesłuchania stron umowy na okoliczność rzeczywistej treści stosunku prawnego.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. po rozpatrzeniu odwołania A.G i W. G – prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej “A" – od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Ł., uchylił decyzję organu celnego I instancji w części dotyczącej podstawy prawnej i orzekł, że organ ten wskazał jako podstawę prawną swojej decyzji art. 23 (...) ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tj. Dz.U. Nr 75 z dnia 23.07.2001 r. ,poz. 802 z 2001 r. z późn. zm.), a powinien wskazać art. 23 § 1 (...) ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz.U. Nr 23 z 1997 r.,poz.117 z późn. zm.). W pozostałej części Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w Ł., będącą przedmiotem odwołania strony.

W uzasadnieniu organ podkreślił, że pośrednik rzeczywiście nie zawierał w imieniu importera umowy nr [...] z dnia [...] na zakup cukru, bowiem została ona zawarta bezpośrednio przez stronę i eksportera. Wyjaśnienia strony potwierdzają, że pośrednik podejmował jedynie czynności faktyczne poprzedzające zawarcie umowy na zakup cukru, a w szczególności polegające, co podniesiono w odwołaniu, na wyszukiwaniu dostawców. Organ odwoławczy wskazał, że Umowa Pośrednictwa Handlowego zawarta między spółką “A" a firmą B określiła w sposób wyraźny obowiązki i prawa agenta. Był on zobowiązany do przygotowania materiałów ofertowych, brania udziału w negocjacjach handlowych, ujawniania wszelkich informacji dotyczących postępów w negocjacjach.... Upoważniony był do składania ofert handlowych, nie miał jednak uprawnienia do zawierania kontraktów w imieniu zleceniodawcy. Z powyższego zapisu umownego wynika, że nie mógł on reprezentować importera przy zakupie. Organ podkreślił, że aby agent mógł działać w imieniu dającego zlecenie, musiałby mieć do tego umocowanie (art. 758 § 1 Kodeksu cywilnego). Umowa zaś w sposób nie budzący wątpliwości wskazywała, iż takiego umocowania agent nie posiada.

Ponadto organ zaznaczył, iż w niniejszej sprawie czynności agenta nie polegały na reprezentowaniu strony przy zakupie towaru ( z mocy zawartej umowy pośrednik nie miał umocowania do zawierania umów importowych w imieniu strony), lecz były to czynności typowe dla pośrednictwa, a zatem wypłacona pośrednikowi prowizja nie jest prowizją od zakupu w rozumieniu art. 22 § 1 pkt 5 Kodeksu celnego, lecz kosztem pośrednictwa podlegającym doliczeniu do wartości celnej zgłoszonego towaru stosownie do art. 30 § 1 pkt 5 Kodeksu celnego.

W skardze na powyższą decyzję pełnomocnik strony skarżącej zarzucił naruszenie art. 122, 130,191, 200 i 233 § 1 pkt 2 lit.a Ordynacji podatkowej oraz art. 23 § 1 i art. 30 § 1 pkt 5 Kodeksu celnego. Wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji organu drugiej instancji i uchylenie decyzji pierwszej instancji. Pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał argumentację podniesioną w odwołaniu co do podwyższenia wartości celnej towaru o prowizje dla pośrednika – Firmy B Sp. z o.o. Podniósł, że organ nie wyjaśnił rzeczywistego charakteru umowy i związanego z nią wynagrodzenia, a w szczególności okoliczności znacznie wcześniejszego faktycznego zlecenia wyszukania dostawcy niż wynikałoby to z umowy (umowa w zasadzie jedynie potwierdzała wykonanie zlecenia).

Pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że podstawa prawna zaskarżonej decyzji (art. 233 § 1 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej) nie daje podstawy do tego rodzaju rozstrzygnięcia. Zmieniona natomiast sentencją decyzji podstawa prawna jest praktycznie nie zmieniona. Ponadto pełnomocnik strony skarżącej powołując się na art. 130 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej podniósł, iż w niniejszej sprawie zasada określona w tym przepisie została złamana, bowiem, w obu instancjach decyzje podpisała ta sama osoba, co stanowi rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 24 czerwca 2004 r. pełnomocnik organu oświadczył, że F. C., który podpisał decyzję w I instancji z upoważnienia Dyrektora Urzędu Celnego jest tą samą osobą, która podpisała decyzję w II instancji. Skarżący powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z 6.03.2002 r – III RN 15/01 ( OSNAP 2002/18/423 ) i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15.10.1999 r III S.A. 37/99 ( ONSA 2000/4/159)

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że z dniem 1 stycznia 2004 r z mocy art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002 r Nr 153 poz. 1271, zm. Dz. U. Nr 228, poz. 2261 z 2003 r), weszła w życie ustawa z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2002 r Nr 153, poz.1269 ) oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz. U. z 2002 r Nr 153 poz. 1270).

W myśl art. 97 § 1 wskazanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające /.../, sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z powyższego wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utworzony z dniem 1 stycznia 2004 r dla obszaru województwa [...], rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003 r w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych /.../( Dz. U. z 2003 r Nr 72, poz. 652), jest właściwy do rozpoznania skargi w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej /.../.

Przy czym, jak stanowi art. 1 § 2 wskazanej już wyżej ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002 r Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie .

Zgodnie z art. 145 § 1 wymienionej ustawy (p.p.s.a.) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie :

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny bada więc jedynie legalność zaskarżonej do niego decyzji (postanowienia), tj. czy nie narusza ona prawa materialnego oraz czy organy administracji publicznej prowadząc sprawę nie naruszyły przepisów postępowania. W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa w zakresie wskazanym w cytowanym przepisie, Sąd może wydać jedno ze wskazanych tam rozstrzygnięć.

Podkreślić także należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie skargę należało uwzględnić wobec stwierdzenia takiego naruszenia przepisów prawa, które daje podstawę do wznowienia postępowania. W wydaniu decyzji pierwszej instancji brała bowiem udział ta sama osoba, która wydawała decyzję z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej.

Zgodnie z art. 130 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, który z mocy art. 262 Kodeksu celnego miał zastosowanie w postępowaniu przed organami celnymi, pracownik urzędu skarbowego, urzędu gminy( miasta), starostwa oraz urzędu marszałkowskiego, izby skarbowej, Ministerstwa Finansów oraz członek samorządowego kolegium odwoławczego podlega wyłączeniu od załatwiania spraw dotyczących zobowiązań oraz innych normowanych przepisami prawa podatkowego, w których: - brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji .

Jak wskazał Sąd Najwyższy we wskazanym w skardze wyroku z dnia 6 marca 2002 r. (OSNAP 2002/18/423 ), zwrot “decyzja zaskarżona" oznacza decyzję, od której wniesiono środek odwoławczy. Wobec tego “branie udziału w wydaniu" takiej decyzji odnosi się do pracownika, który orzekał w pierwszej instancji, a po wydaniu decyzji został przeniesiony czy oddelegowany do organu drugiej instancji i miałby tam ponownie orzekać w sprawie wcześniej przez siebie rozstrzygniętej.

Taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, gdyż wszystkie postanowienia w toku postępowania przed organem I instancji (postanowienie o wszczęciu z urzędu postępowania celnego, postanowienia w trybie art. 189 i art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej), a także decyzję z upoważnienia Dyrektora Urzędu Celnego podpisała ta sama osoba, która wydała decyzję w postępowaniu odwoławczym z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej.

Takie naruszenie przepisów postępowania stanowi , zgodnie z art. 240 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, podstawę do wznowienia postępowania. Stwierdzenie zaś przez Sąd naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, skutkowało, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 b) p.p.s.a., uchyleniem zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.