Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 349/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz Sędziowie WSA Gabriela Nowak WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi B.M. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] po rozpoznaniu odwołania B. M. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] stwierdzającej, że część nieruchomości położonej w J. stanowiącej fragment dawnej drogi wojewódzkiej nr [...] o przebiegu P. – J., oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb J., arkusz mapy 2, działka nr [...] o pow. 0,0500ha, działka nr [...] o pow. 0,0200ha i działka nr [...] o pow. 0,0500ha, zapisanej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w T., stanowiącej w dniu 31 grudnia 1998 r. własność B. M., pozostającej w tym dniu we władaniu Skarbu Państwa, z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się z mocy prawa własnością Powiatu N. jako grunt zajęty pod drogę publiczną – drogę powiatową utrzymał powyższą decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:

Wojewoda [...] działając na podstawie art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku Zarządu Powiatu N., decyzją z dnia [...] lipca 2010 r, nr [...] stwierdził, że część nieruchomości położonej w J., stanowiąca fragment dawnej drogi wojewódzkiej nr [...] o przebiegu P. – J., oznaczona w ewidencji gruntów: obręb J., arkusz mapy 2, działka nr [...] o pow. 0,0500 ha, działka nr [...] o pow. 0,0200ha i działka nr [...] o pow. 0,0500 ha, zapisana w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w T., stanowiąca w dniu 31 grudnia 1998 r. własność B. M., pozostająca w tym dniu we władaniu Skarbu Państwa, z dniem 1 stycznia 1999r r. stała się z mocy prawa własnością Powiatu N., jako grunt zajęty pod drogę publiczną – drogę powiatową.

Minister Infrastruktury, po rozpatrzeniu odwołania B. M., decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] uchylił w całości ww. decyzję z dnia [...] lipca 2010 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...] stwierdził, że część nieruchomości położona w J., stanowiąca fragment dawnej drogi wojewódzkiej nr [...] o przebiegu P. – J., oznaczona w ewidencji gruntów: obręb J., arkusz mapy 2, działka nr [...] o pow. 0,0500 ha, działka nr [...] o pow. 0,0200 ha i działka nr [...] o pow. 0,0500 ha, zapisana w księdze wieczystej nr. [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w T. stanowiąca w dniu 31 grudnia 1998 r. własność B. M., pozostająca w tym dniu we władaniu Skarbu Państwa, z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się z mocy prawa własnością Powiatu N., jako grunt zajęty pod drogę publiczną – drogę powiatową.

W wyniku rozpatrzenia odwołania B. M. Minister Transportu, Budownictw i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r.nr [...] uchylił w całości ww. decyzję z dnia [...] października 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] stwierdził, że część nieruchomości położona w J., stanowiąca fragment dawnej drogi wojewódzkiej nr [...] o przebiegu P. – J.i, oznaczona w ewidencji gruntów: obręb J., arkusz mapy 2, działka nr [...] o pow. 0,0500 ha, działka nr [...] o pow. 0,0200 ha i działka nr [...] o pow. 0,0500 ha, zapisana w księdze wieczystej nr. [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w T., stanowiąca w dniu 31 grudnia 1998 r. własność B. M., pozostająca w tym dniu we władaniu Skarbu Państwa, z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się z mocy prawa własnością Powiatu N. jako grunt zajęty pod drogę publiczną – drogę powiatową.

Od powyższej decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r. odwołanie wniósł B. M. wskazując, że przejęta część gruntów na poszerzenie dróg publicznych

w dniu 31 grudnia 1998 r. oraz obecnie stanowi jego własność. Odwołujący wskazał, iż brak jest wątpliwości odnośnie prac związanych z poszerzeniem dróg, jednakże nie został on do 2009 r. poinformowany o planach przejęcia ww. gruntów na poszerzenie drogi, co uniemożliwiło mu złożenie wniosku o odszkodowanie w terminie ustawowym. Tym samym, w ocenie odwołującego, art. 73 ust. 1 ustawy nie powinien mieć do niego zastosowania.

Rozpoznając odwołanie organ podniósł, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ww. ustawy

z dnia 13 października 1998 r. nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie ww. art. 73 ust. 1 nastąpiło zatem, jeżeli w dniu 31 grudnia 1998 r. spełnione zostały łącznie następujące przesłanki:

- nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego,

- nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną,

- nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego.

Przepis art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. ma charakter wywłaszczeniowy i dotyczy sytuacji, gdy w dniu 31 grudnia 1998 r. prawo własności było uregulowane na rzecz innych podmiotów prawnych niż Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, przy istnieniu publicznego władztwa nad nieruchomością. Stosując ten przepis organ bada wyłącznie spełnienie przesłanek

w nim wymienionych na dzień 31 grudnia 1998 r.

Z akt sprawy wynika, że działki nr [...], nr [...] i nr [...] objęte księgą wieczystą nr [...], w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiły własność B. M., nie były własnością Skarbu Państwa ani jednostek samorządu terytorialnego, lecz stanowiły własność osoby fizycznej.

Kolejną przesłanką z art. 73 ust. 1 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. jest zajętość nieruchomości pod drogę publiczną.

Na podstawie rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 14 lipca 1986 r.

w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach białostockim, bielskim, ciechanowskim, częstochowskim, katowickim, kieleckim, krośnieńskim, łomżyńskim, nowosądeckim, ostrołęckim, pilskim, piotrkowskim, poznańskim, przemyskim, siedleckim, sieradzkim, suwalskim, rzeszowskim, tarnowskim i zielonogórskim (Dz. U. Nr 30 poz. 151) do kategorii dróg wojewódzkich została zaliczona droga nr [...] relacji P. – J.

Droga ta nie została wymieniona w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. Nr 160, poz. 1071), a w związku z tym, zgodnie z art. 103 ust. 3 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r., stała się drogą powiatową z dniem 1 stycznia 1999 r.

Z akt sprawy wynika, że w przedmiotowe działki w dniu 31 grudnia 1998 r. znajdowały się w granicach pasa drogowego ww. drogi publicznej. Potwierdza to znajdująca się w aktach sprawy mapa, przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] stycznia 1983 r. pod nr [...] obrazująca teren zajęty pod ww. drogę oraz pismo Powiatowego Zarządu Dróg w [...] z dnia [...] maja 2011 r. znak [...] wskazujące, iż stan taki istniał w dniu 31 grudnia 1998 r. Natomiast z pisma Starostwa Powiatowego w [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. znak [...] wynika, iż w wyniku odnowienia operatu ewidencji gruntów i budynków dawnej działce nr [...] odpowiada działka nr [...], dawnej działce nr [...] odpowiada działka nr [...], a dawnej działce nr [...] odpowiada działka nr [...]

Dlatego też organ uznał, iż w przedmiotowej sprawie została spełniona przesłanka zajęcia działek nr [...], nr [...] i nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. pod ww. drogę publiczną. Przestrzenny zasięg działania ww. art. 73 ust. 1 w odniesieniu do zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną determinowany jest możliwością zakwalifikowania danego stanu faktycznego z dnia 31 grudnia 1998 r. do definicji pasa drogowego (art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych), jako urządzenia technicznego, stanowiącego zorganizowana całość funkcjonalną, podporządkowaną utrzymaniu i eksploatacji ciągów ruchu pojazdów i pieszych.

O przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga zatem stan jej urządzenia w dniu 31 grudnia 1998 r. bądź sposób korzystania z niej. W przypadku dróg publicznych od dawna istniejących, granice zajęcia pod drogę odpowiadają granicom jej urządzenia w ramach normatywnie zdefiniowanego pasa drogowego, a więc jezdnie wraz z poboczami, zatokami, ciągami dla pieszych, rowami odwadniającymi i pasem izolacyjnym. Pod pojęciem drogi rozumiemy więc nie tylko samą jezdnię, ale również pobocza i rowy oraz pozostałą infrastrukturę techniczną.

Kolejną przesłanką zastosowania art. 73 ust 1 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. jest przesłanka władztwa publicznoprawnego.

W myśl art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260) do zarządcy drogi należy w szczególności utrzymanie nawierzchni drogi, chodników, drogowych obiektów inżynierskich, urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą. Czynności te świadczą o wykonywaniu władztwa publicznoprawnego. Dlatego też w orzecznictwie sądowo-administracyjnym wskazuje się, iż dla udowodnienia przesłanki władania nieruchomością należy wykazać wykonywanie prac związanych m. in. z utrzymaniem drogi, jej konserwacją, modernizacją, odśnieżaniem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2008 r., sygn.. akt I OSK 1471/2007, LexPolonica 1972653). Udokumentowane władztwo winno wskazywać konkretne fakty, zdarzenia, okoliczności wskazujące na czym ono polegało.

Odnośnie władztwa publicznoprawnego organ wojewódzki przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego zgromadził obszerną dokumentację wskazującą, iż na przedmiotowej drodze w latach 80 i 90 zarządca wykonywał cykliczne czynności w zakresie zimowego i letniego utrzymania

i modernizacji ww. ciągu komunikacyjnego. Do dokumentów tych zaliczyć można: plan bieżącego utrzymania dróg z 1983 r., wykaz dróg przewidzianych do profilowania równiarką w 1983 r., mapę sieci drogowej z 1983 r., plan bieżącego utrzymania dróg

z 1986 r., wykaz dróg przewidzianych do profilowania równiarką z 1986 r., mapę sieci drogowej z 1986 r., plan bieżącego utrzymania dróg z 1989 r., wykaz dróg przewidzianych do profilowania równiarką w 1989 r., mapę sieci dróg krajowych

i wojewódzkich z 1988 r., plan bieżącego utrzymania dróg w 1987 r., wykaz dróg przewidzianych do profilowania równiarką w 1987 r., lokalizacja robót nawierzchniowych planu z 1987 r. w ramach bieżącego utrzymania dróg, dokumentację projektowo

– kosztorysową z dnia [...] grudnia 1982 r., projekt budowy drogi lokalnej P.

– J., księgę obmiarów nr [...] P. – J., dokumentację na wykonanie regeneracji na drogach wojewódzkich w 1987 r., kosztorys budowlany instalacyjno–montażowy, protokół odbioru robót drogowych i mostowych wykonanych w ramach bieżącego utrzymania, zestawienia ilości robót nr [...] wykonanych w ramach bieżącego utrzymania dróg (obiektów mostowych) w maju 1995 r., protokół nr [...] odbioru robót drogowych i mostowych wykonanych w ramach bieżącego utrzymania dróg (obiektów mostowych) w kwietniu 1995 r., protokół nr [...] odbioru robót drogowych i mostowych wykonanych w ramach bieżącego utrzymania, zestawienie ilości robót [...] wykonanych w ramach bieżącego utrzymania dróg (obiektów mostowych) w lutym 1995 r., protokół [...] odbioru robót drogowych i mostowych wykonanych w ramach bieżącego utrzymania, zestawienie ilości robót nr [...] wykonanych w ramach bieżącego utrzymania dróg w styczniu 1995 r. Mimo poszukiwań organowi nie udało się odnaleźć dokumentów, które odnosiłyby się bezpośrednio do daty 31 grudnia 1998 r. Jednakże w ocenie organu odwoławczego okoliczności przedmiotowej sprawy wskazują, że również w rzeczonej dacie ww. ciąg komunikacyjny był objęty władztwem publicznoprawnym ówczesnego zarządcy. Przedmiotowa droga (obecnie o kategorii drogi powiatowej) istnieje do dziś i jak wynika ze zdjęć podglądowych googlemaps utrzymana jest w należytym stanie. Wskazać zaś należy, że wykonywanie faktycznych czynności w odniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną związane jest z jej utrzymaniem. Przy czym w przypadku urządzenia drogi na gruncie prywatnym, który to grunt nie został jednocześnie zagospodarowany przez właściciela, w sposób umożliwiający realizację czynności związanych z zarządem drogi (np. poprzez jego ogrodzenie – a taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie), istnieje domniemanie, że zarządca drogi wykonywał nad tym gruntem władztwo w formach określonych w ustawie o drogach publicznych (por. wyroki WSA w Warszawie, z dnia 6 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 123/09).

Dotychczasowy właściciel nie kwestionował faktu utrzymywania przez podmioty publicznoprawne powyższej drogi publicznej także w dniu 31 grudnia 1998 r.

Odnosząc się natomiast do odwołania organ stwierdził, iż kwestia odszkodowania nie należy do niniejszego postępowania. Sprawa odszkodowania jest rozstrzygana bowiem w odrębnym postępowaniu, które należy do właściwego starosty (prezydenta miasta na prawach powiatu). Jednak podstawowym warunkiem wypłaty odszkodowania, oprócz złożenia wniosku w terminie przewidzianym w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r., jest wydanie przez organ wojewódzki decyzji stwierdzającej nabycie nieruchomości w trybie art. 73 ww. ustawy.

Organ zaznaczył, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 września 2009 r. sygn. akt P 33/07 wskazał, iż art. 73 ustawy reguluje wywłaszczenie nieruchomości prywatnych zajętych pod drogi publiczne i ma charakter porządkujący sytuacje faktyczne, jakie zaistniały przed końcem 1998 r. Realizacja tego przepisu następuje poprzez dwie odrębne sprawy administracyjne. W jednej z nich wojewoda potwierdza

w drodze decyzji, że konkretna nieruchomość została wywłaszczona z mocy prawa na podstawie art. 73 przepisów wprowadzających. Decyzja wojewody ma charakter deklaratoryjny, bowiem potwierdza, że konkretna nieruchomość została wywłaszczona z dniem 1 stycznia 1999 r. w odrębnym zaś postępowaniu, tylko na wniosek byłego właściciela takiej nieruchomości, złożony w terminie do dnia 31 grudnia 2005 r., starosta orzeka o wysokości odszkodowania za utraconą własność. Niezależność wskazanych

spraw administracyjnych powoduje, że brak jest bezpośredniego związku decyzji wojewody wydawanej na podstawie art. 73 ust. 3 przepisów wprowadzających

z możliwością złożenia wniosku o odszkodowanie. Tym samym w niniejszym postępowaniu nie było zdaniem organu możliwe orzekanie w kwestiach odszkodowawczych.

Dodatkowo organ podkreślił, iż zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 marca 2000 r., sygn. akt P 5/9 (LEX 39993), artykuł 73 ust.. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. jest zgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175; zm.: z 1998 r. Nr 147, poz. 962) i nie jest niezgodny z art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2015 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył B. M. podnosząc, że nie wyraża zgody na przejęcie gruntów gdzie zastosowano przepis art. 73 ust. 4 pozbawiającego go możliwości otrzymania odszkodowania, a tym samym wprowadzenia klauzuli ostateczności.

Nie podważa on celowości i zasadności przejęcia działek na poszerzenie pasa drogowego, lecz proces przejęcia działek i informacji o przejęciu działek a konkretnie braku takich informacji.

Zdaniem skarżącego organ nie poinformował go o planowanym przejęciu jego gruntów pod poszerzenie drogi, co uniemożliwiło mu złożenie wniosku

o odszkodowanie zgodnie z art. 73 ust. 4. Podaje, że pierwszą informację o przejęciu gruntów pod drogę otrzymał z Urzędu Gminy O. w nakazie płatniczym podatku rocznego w 2008 r.

Z tego powodu zdaniem skarżącego powielanie w każdym piśmie ustalenia, iż "wypłata odszkodowania nastąpi na wniosek osób będących właścicielami nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r., który zgodnie z art. 73 ust. 4 przedmiotowej ustawy, winien być złożony do Starosty N. do dnia 31 grudnia 2005 r." jest bezprawne.

W konkluzji skargi prosi Sąd o odpowiedź (bez podawania przepisów) jak to jest możliwe, że Państwo przejmuje grunt nie informując o tym właściciela i odmawia za to odszkodowania oraz prosi o podanie propozycji uzyskania zadośćuczynienia za przejęte grunty.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymywał swoje stanowisko wyrażone

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając

w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy ,nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na bezzasadność skargi.

Materialnoprawną podstawę wydanej decyzji stanowił art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.). zgodnie z tą regulacją prawną, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiącej ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Powołany przepis określa normatywne przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje, że określone w nim grunty stały się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego.

Wskazać należy, że ustawa z dnia 13 października 1998 r., ani w art. 73, ani

w żadnym innym przepisie nie zawiera wyjaśnienia pojęcia drogi publicznej. Dlatego należy odnieść się do definicji drogi publicznej zawartej w art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115, z późn. zm.). w rozumieniu tego przepisu za drogę publiczną może być uważana droga spełniająca dwa wymienione w tej normie warunki. Po pierwsze musi być to droga zaliczona na podstawie omawianej ustawy o drogach publicznych do jednej z kategorii dróg. Po drugie z drogi tej może korzystać każdy zgodnie z jej przeznaczeniem,

z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w ustawie lub innych przepisach szczególnych. Zatem zawarte w art., 73 ust. 1 Przepisów wprowadzających sformułowanie "nieruchomości zajęte pod drogi publiczne" oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym fakt ten musiał mieć miejsce przed 1 stycznia 1999 r.

Podobnie ustawa z dnia 13 października 1998 r. nie zawiera normatywnie zdefiniowanego pojęcia "władania nieruchomością". Dlatego podstawowe znaczenie

w świetle art. 73 ma to, czy działając poprzez swoje jednostki organizacyjne Skarb Państwa lub gmina wykonywały faktyczne czynności w odniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, wykazując przy tym i dokumentując wykonywanie prac związanych m.in. z utrzymaniem drogi, jej konserwacją, modernizacją, odśnieżaniem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1471/2007, Lex Polonica 1972653). Udokumentowane władztwo winno wskazywać konkretne fakty, zdarzenia, okoliczności wskazujące na czym ono polega.

W rozpoznanej sprawie bezspornym jest, że przedmiotowa nieruchomość przed dniem 31 grudnia 1998 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego, ale osoby fizycznej B. M. W dniu 31 grudnia 1998 r. zajęta była pod drogę wojewódzką nr [...] P. – J., co potwierdza treść załącznika Nr [...] do rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia [...] lipca 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich, między innymi w województwie poznańskim (Dz. U. z 1986 r., Nr 30, poz. 151 ze zm.).

Na podstawie art. 103 ust. 3 powyższej ustawy wskazana droga wojewódzka stała się z dniem 1 stycznia 1999 r. drogą powiatową, ponieważ nie została wymieniona w rozp. RM z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. NW 160, poz. 1071). W sposób nie budzący wątpliwości organ udowodnił też, że władztwo publiczne nad tą drogą było sprawowane przez organ administracji publicznej.

Powyższe kwestie nie budzą wątpliwości Sądu i nie są też kwestionowane przez skarżącego.

Zarzuty skargi sprowadzają się do tego, że nie powiadomiono skarżącego

w odpowiednim czasie o planowanym wystąpieniu o przejęcie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. gruntów zajętych pod powyższą drogę przez powiat n.,

w związku z czym nie mógł on w odpowiednim wskazanym w ustawie terminie złożyć wniosku o odszkodowanie za grunt stanowiący jego własność, a znajdujący się w pasie przejętej drogi.

Sąd w pełni podziela stanowisko organu, że kwestia odszkodowania nie należy do niniejszego postępowania. Sprawa ta rozpatrywana jest bowiem w odrębnym postępowaniu. Dodatkowo sąd wyjaśnia, odnosząc się do zarzutów skargi, że podstawę materialnoprawną kształtującą uprawnienia strony do ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę stanowi przepis art. 73 ustawy

z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.) w brzmieniu:

1. "nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

2. Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, wypłaca:

1) gmina – w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi,

2) Skarb Państwa – w odniesieniu do pozostałych dróg.

3. Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości,

o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja wojewody.

Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia

1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.

Literalna treść przepisu przesądza, iż warunkiem ustalenia i wypłaty odszkodowania, o którym mowa w ww. art. 73 ust. 4 jest złożenie stosownego wniosku w terminie od 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005r.

Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Powyższe oznacza, że przepis art. 73 ust. 4 przewiduje prekluzję roszczeń odszkodowawczych za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne. Wygaśnięcie roszczenia oznacza, że po upływie terminu wskazanego w ustawie, roszczenie nie przysługuje i nie może być dochodzone. Określony w powołanym przepisie termin jest więc terminem zawitym prawa materialnego. Ze względu na jego materialny charakter nie mają do niego zastosowania przepisy regulujące instytucję przywrócenia terminu.

Wyrokiem z dnia 15 września 2009 r. w sprawie o sygn. akt P 33/07 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 73 ust. 4 cyt. ustawy, w zakresie w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że kwestia ograniczenia terminem zawitym możliwości zgłaszania wniosku o wypłatę odszkodowania została uznana za zgodną z Konstytucją w wyroku Trybunału z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie SK 11/02. Art. 73 ust. 4 ustawy nie różnicuje pozycji prawnej byłych właścicieli, ponieważ wszystkie osoby zainteresowane uzyskaniem odszkodowania były uprawnione do złożenia wniosku

w takim samym okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Skoro ustawodawca zdecydował, że wywłaszczenie nastąpiło 1 stycznia 1999 r., to każdy były właściciel nieruchomości miał możliwość zgłoszenia żądania wypłaty odszkodowania w zakreślonym przez prawo terminie. Stan prawny wyraźnie bowiem wskazuje, że wystąpienie z żądaniem odszkodowania nie było uzależnione od uprzedniego wydania decyzji wojewody. Zgłoszenie w określonym przez art. 73 ust. 4 ustawy okresie wniosku było wystarczającą czynnością by uzyskać odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. Wniosek taki stanowił oświadczenie, że były właściciel zamierza skorzystać z prawa do odszkodowania, a dopiero w następnej kolejności zawierał żądanie ustalenia i wypłaty odszkodowania w przewidzianej prawem procedurze.

Brak jest jednocześnie uzasadnionych podstaw do przyjęcia, że organy administracji publicznej mają obowiązek informowania stron z urzędu o przysługujących im uprawnieniach do żądania odszkodowania. Jak wskazano wyżej, art. 73 ust. 4 cyt. ustawy przewiduje obowiązek przyznania odszkodowania wyłącznie w konsekwencji złożenia wniosku przez uprawnionego. Dlatego też ten zarzut skargi Sąd uznał za niezasadny.

Odnosząc się zatem do meritum rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdza, że organy obu instancji prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy oraz uznały, że zostały spełnione przesłanki określone w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. umożliwiające wydanie decyzji stanowiącej nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat N. prawa własności przedmiotowej nieruchomości, jako nieruchomości zajętej pod drogę publiczną – drogę powiatową P. – J. W związku z tym Sąd uznał, że organy nie naruszyły, ani przepisów prawa materialnego, ani też zasad ogólnych określonych w KPA.

Mając powyższe na uwadze Sad na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.