Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 218/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-11-04 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 § 2 pkt 2.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A C. P., H. P. Spółka cywilna na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie: zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Wspólnicy spółki cywilnej A C. P., H. P. wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych w tym wpisu sądowego w wysokości 2.000 zł. Ze złożonych przez wspólników wniosków o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (PPF) wynikało, że wspólnicy nie posiadają jakichkolwiek dochodów. C. P. oświadczył, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz córką. Nie uzyskuje dochodu, jego żona również nie uzyskuje dochodów. Wyjaśnił, iż pozostaje na utrzymaniu rodziny. Jest właścicielem mieszkania w "[...]" o powierzchni 69,2 m2 w trakcie licytacji komorniczej oraz budynku hali przy ulicy "[...]" w "[...]", który znajduje się w środkach trwałych spółki, również w trakcie licytacji komorniczej. Wspólnik posiada także kredyt osobisty na kwotę 163.000,00 zł.

H. P. oświadczyła, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z mężem K. P., nie uzyskuje dochodu jej mąż uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.750 zł brutto miesięcznie. Wskazała, iż jest właścicielką domu o powierzchni 226,18 m2 położonego w "[...]", w trakcie licytacji komorniczej oraz budynku hali przy ulicy "[...]" w "[...]", który znajduje się w środkach trwałych spółki, również w trakcie licytacji komorniczej. Podniosła, iż została wpisana do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych.

Odnośnie sytuacji finansowej spółki, wspólnicy wskazali, że firma posiada liczne zadłużenia względem swoich podwykonawców. Większość z nich posiada już wyroki sądowe i prowadzona jest z nich egzekucja komornicza. Spółka posiada zajęte rachunki bankowe, zajęte i zlicytowane wszystkie ruchomości oraz ruchomości wspólników. Z tego powodu spółka nie może normalnie funkcjonować, jak również prowadzić dalszych budów, z których mogłaby wypracować dochód. Wskazali, iż od 2011r. spółka przynosi same straty, ponadto posiada dwa niespłacane od dłuższego czasu kredyty obrotowe, które według stanu na dzień 31.12.2014r. posiadały zadłużenie łącznie na kwotę 1.350.352,37 zł.

Do wniosku załączono także zeznania podatkowe za rok 2013 i 2014 (PIT-36L i PIT/B), z których wynika, iż spółka w 2013r. osiągnęła przychód w wysokości "[...]" zł, koszty uzyskania przychodu wyniosły "[...]" zł, strata spółki wyniosła "[...]" zł, strata przypadająca na wspólnika "[...]" zł. Natomiast w 2014r. spółka osiągnęła przychód w wysokości "[...]" zł, koszty uzyskania przychodu wyniosły "[...]" zł, strata spółki wyniosła "[...]" zł, strata przypadająca na wspólnika "[...]" zł.

Przedłożono również kserokopię zawiadomienia z "[...]" o wysokości zadłużenia z tytułu kredytu obrotowego nieodnawialnego w rachunku spółki na kwotę 160.337,59 zł oraz 1.190.014,78 zł. Przedłożono także kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w "[...]" z dnia 7 marca 2014r. w przedmiocie wpisania H. P. do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych.

W wyniku wezwania z dnia 1 czerwca 2015r. skarżąca spółka przedłożyła formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej (PPPr). We wniosku z dnia 23 czerwca 2015r. skarżąca wyjaśniła, iż nie posiada jakichkolwiek środków mogących pokryć wpis. Wartość środków trwałych wynosi "[...]" zł w tym hala przy ul. "[...]" w "[...]", której licytacja odbędzie się w dniu 28 lipca 2015r. Wysokość straty za ostatni rok obrotowy wynosi "[...]" zł. Spółka posiada rachunki bankowe w "[...]","[...]","[...]", na których nie posiada środków pieniężnych i które zajęte są przez komornika. Nie wskazała innych danych dotyczących majątku.

Pismem z dnia 29 czerwca 2015r. skarżąca spółka została wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych w zakresie oświadczenia o majątku i dochodach spółki oraz jej wspólników takich jak wykaz środków trwałych wg stanu na koniec 2014r. wraz z oświadczeniem czy składniki majątkowe stanowią(ły) źródło przychodu, wyciągów z wszystkich rachunków bankowych Spółki za ostatni miesiąc, wyciągów z wszystkich rachunków bankowych wspólników Spółki oraz osób pozostających z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym (mąż, żona) za ostatnie trzy miesiące, (kopii) dokumentów potwierdzających egzekucję i jej stan, oświadczenia, czy spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą, oświadczenia w zakresie szczegółowego zestawienia stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem własnym i rodziny wspólników Spółki, oświadczenia w zakresie wysokości dochodów małżonki wspólnika i oświadczenia z czego się utrzymują, oświadczenia o stanie majątkowym wspólników Spółki oraz ich współmałżonków w okresie 01.01.2012 – 18.05.2015r, oświadczeń czy wspólnicy Spółki lub ich rodziny korzystają z odpowiednich ośrodków pomocy społecznej.

W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik spółki wyjaśnił, iż hala położona przy ul. "[...]" w "[...]" wynajmowana jest przez spółkę firmie B. Jest to aktualnie jedyne źródło przychodu spółki, jednakże środki finansowe z tego tytułu nie trafiają do spółki lecz do komornika. Wskazano, iż ostatnie aktualne konto działalności wspólników to konto w "[...]". Pełnomocnik wyjaśnił, iż pismem z dnia 24.06.2015r. bank z powodu nieuregulowanego zadłużenia wypowiedział umowę rachunku (okres wypowiedzenia 2 miesiące). Spółka posiada jeszcze konta w banku "[...]" oraz w banku "[...]" konta z powodu licznych zajęć komorniczych, urzędu skarbowego i ZUS zostały zablokowane, wspólnicy nie posiadają do nich dostępu i z tego powodu nie mogą przedstawić wyciągów za ostatni miesiąc. Wspólnik H. P. posiada prywatne konto bankowe w "[...]" podobnie jak w przypadku konta spółki, konto prywatne z powodu licznych zajęć komorniczych i urzędu skarbowego i ZUS zostało zablokowane, pozwana nie posiada do niego dostępu i z tego powodu nie może przedstawić wyciągów za ostatni miesiąc. Pismem z dnia 24.06.2015 r. bank z powodu nieuregulowanego zadłużenia wypowiedział umowę rachunku (okres wypowiedzenia 2 miesiące). Małżonek wspólnika H. P. – K. P. nie posiada konta prywatnego. Wspólnik C. P. nie posiada konta prywatnego, jego małżonka również nie posiada konta prywatnego.

Przedłożono kilka przykładowych kopii zajęć komorniczych, z powodu dużej ich liczby (ok. 50 egzekucji komorniczych). Wskazano, że spółka prowadzi działalność gospodarczą, jednak tylko w sprawach związanych z obsługą swoich zobowiązań i wierzytelności, spółka nie prowadzi żadnych prac, zleceń czy budów. Wyjaśniono, że małżonka wspólnika C. P. nie uzyskuje żadnych dochodów. Wspólnicy oraz ich rodziny utrzymują się z pomocy K. P. (męża H. P. i ojca C. P.) oraz D. P. syna H. P. oraz brata C. P..

W wykazie środków trwałych wskazano halę magazynową w "[...]" o wartości "[...]" zł. Przedłożono kserokopie dokumentów: wezwania do zapłaty z dnia 15 czerwca 2015r. na kwotę główną 51.124,05 zł, zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego i zakazie wypłat z dnia 29 kwietnia 2015r. na kwotę należności głównej 10.694,04 zł, zawiadomienia o wszczęciu egzekucji z dnia 12 sierpnia 2014r. na kwotę główną należności 29.544,60 zł oraz wezwanie do zapłaty należności na tę samą kwotę, zawiadomienia o wszczęciu egzekucji z dnia 24 lipca 2014r. na kwotę główną należności 19.933,00 zł, wezwanie do zapłaty należności przeciwko dłużnikowi K. P. z dnia 16 lipca 2014r. na kwotę 910.000,00 zł, wezwanie do zapłaty należności z dnia 10 października 2013r. na kwotę należności głównej 160.337,59 zł, wezwanie do zapłaty należności z dnia 19 sierpnia 2013r. na kwotę należności głównej 73.905,50 zł, zawiadomienie o przyłączeniu do egzekucji z nieruchomości ("[...]", ul. "[...]") z dnia 16 lipca 2013r. na kwotę należności głównej w wysokości 1.370.984,38 zł.

Odnosząc się do stałych miesięcznych kosztów utrzymania własnych i rodziny H. P. wskazała, iż są to następujące koszty: energia elektryczna 250 zł, woda 25 zł, Tv 79,90 zł, koszty wyżywienia 700 zł, ubrania 100 zł, środki czystości 50 zł. Przedłożono kserokopię faktury za energię elektryczną z dnia 26 maja 2015r. w wysokości 535,45 zł za dwa miesiące, przedłożono kserokopię faktury na zakup oleju opałowego w kwocie 1.525 zł, kserokopię faktury za telewizję na kwotę 79,90 zł. C. P. oświadczył, że stałe koszty utrzymania jego i jego rodziny to: energia elektryczna 200 zł, woda 30 zł, TV 21,50 zł, koszty wyżywienia 1.000 zł, ubrania 150 zł, środki czystości 60 zł, edukacja dzieci 100 zł.

Złożono również zaświadczenie, iż mąż H. P. jest zatrudniony w firmie A na stanowisku dyrektora na czas nieokreślony i za ostatni miesiąc uzyskał wynagrodzenie 1.286,16 zł. Z zaświadczenia wynika, iż wynagrodzenie jest wolne od obciążeń, a zakład pracy nie jest w likwidacji. Przedłożono zaświadczenie, iż D. P. jest zatrudniony w firmie A na czas nieokreślony i uzyskał za ostatni miesiąc wynagrodzenie w wysokości 4.176,91 zł netto, a zakład pracy nie jest w likwidacji. H. P. złożyła oświadczenie, iż posiada dom o wielkości 226,18 m2 w "[...]" nieruchomość zajęta przez komornika oraz ½ hali o wielkości 576m2 w "[...]" nieruchomość zajęta przez komornika. K. P. oświadczył, iż aktualnie nie posiada żadnych nieruchomości posiadał działkę, która została zlicytowana przez komornika w dniu 21.10.2014r., posiadał także wieczyste użytkowanie działki o powierzchni 9100m2 zabudowanej dwoma budynkami, nieruchomość zlicytowana przez komornika w dniu 25.06.2015r. Środki ze sprzedaży nieruchomości zostały przeznaczone na spłatę jego zobowiązań oraz koszty egzekucyjne komornika. C. P. złożył oświadczenie, że posiada mieszkanie w "[...]" nieruchomość zajęta przez komornika oraz ½ hali o powierzchni 576,8 m2 w "[...]" nieruchomość zajęta przez komornika. Małżonka C. P. oświadczyła, iż aktualnie nie posiada żadnych nieruchomości. Wspólnicy złożyli również oświadczenia, że utrzymują się z pomocy K. P. (męża i ojca) oraz D.P. (syna i brata). Nie korzystają z ośrodków pomocy społecznej.

Postanowieniem z dnia 24 lipca 2015 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił stronie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W sprzeciwie z dnia 10 sierpnia 2015 r. pełnomocnik strony skarżącej podniósł, że przedstawiony przez skarżących materiał pozwalał na dostateczną ocenę zdolności finansowych Spółki i jej wspólników. Odnośnie kont bankowych Spółki wskazano, iż fakt zablokowania kont bankowych nie jest jedynie blokadą/zabezpieczeniem środków które na nich w momencie blokad (zajęć egzekucyjnych/komorniczych) się znajdowały. Środki te zostały zablokowane i przekazane przez bank w ówczesnym czasie do organów egzekucyjnych, czy komorników. Dodano, że na tą chwilę skarżący nie mają dostępu do kont, ale wiedzą z okresu gdy dostęp jeszcze do kont był, iż żadne środki na nich nie pozostały. Co więcej zapewne są na nich ujemne salda, ponieważ banki naliczają opłaty za prowadzenie kont, a z powodu istniejących na nich zajęć wspólnicy nie mogą ich zamknąć.

Odnośnie przekazanych kopii zajęć egzekucyjnych wskazano, iż przekazali jedynie te informacje z powodu dużej ich liczby, tylko przykładowe zajęcia komornicze (jedne z większych co do egzekwowanych kwot). Zdaniem wnioskodawców już suma kwot z przedstawionych zajęć jest tak duża iż biorąc pod uwagę wielkość przychodów spółki i tak nie możliwe byłoby ich zaspokojenie, nawet zakładając że wszystkie ewentualne dochody Spółki i wspólników przeznaczane byłyby na ten cel.

Wnioskodawcy odnosząc się do zajęcia nieruchomości spółki i wspólników w postaci hali magazynowej i dochodów z niej uzyskiwanych wskazali, iż miesięczny czynsz za wynajem hali dla spółki B. to 3.500 zł netto, całość dochodów spółki z tego tytułu podlega zajęciu egzekucyjnemu i komorniczemu. Ich zdaniem nie możliwe byłoby przy tak dużych kwotach zajęć aby jakakolwiek cześć tych dochodów trafiała do spółki. Ewentualne możliwe kroki w celu pozyskania dodatkowych środków pieniężnych np. poprzez wynajęcie jednej z nieruchomości i zamieszkania w drugiej zmusiłoby wspólników i ich rodziny z dziećmi (łącznie osiem osób) do zamieszkania w jednym mieszkaniu, co przy tak dużej ilości osób byłoby bardzo dużym utrudnieniem. W szczególności iż na terenach gdzie znajdują się nieruchomości stawki ich wynajmu nie są wysokie (ok. 600-1000 zł za mieszkanie dwupokojowe).

Wnioskodawcy wskazali, że dalej prowadzą działalność i jej nie zlikwidowali jedynie w celu doprowadzenia do zamknięcia się toczących spraw spółki, takich jak sprzedaż zajętego majątku spółki i wspólników i obsługi swoich zobowiązań i wierzytelności. A jedynym od kilku lat dochodem spółki jest wynajem hali magazynowej, który z samej istoty nie wymaga dużego zaangażowania, a jednak pozawala chociaż w małej części na zmniejszenie zadłużenia spółki i wspólników. Podsumowując skarżący wskazali, że kwota opłaty 2.000 zł nie jest możliwa do zapłaty przez Spółkę i wspólników bez znaczącego uszczuplenia środków przeznaczonych na utrzymanie swoje i rodzin wspólników, które mogło by zagrażać ich egzystencji. Zdaniem wnioskodawców wpisanie i dalsze figurowanie jednego ze wspólników (H.P.) w rejestrze dłużników niewypłacalnych, załączone do wniosku o przyznanie prawa pomocy, jest niezaprzeczalnym faktem, który pokazuje iż kondycja finansowa spółki i wspólników rzeczywiście jest bardzo trudna.

W związku z wniesionym sprzeciwem, zarządzeniem z dnia 5 października 2015 r. strona została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów w postaci wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia w zakresie wysokości dochodów małżonka wspólniczki H. P., z którym pozostaje ona we wspólnym gospodarstwie domowym, otrzymywanych z tytułu posiadania udziałów w wymienionych spółkach osobowych i kapitałowych, a także wysokości i wartości udziałów w tych spółkach, oraz wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia w zakresie wysokości dochodów D. P., otrzymywanych z tytułu posiadania udziałów w wymienionych spółkach osobowych i kapitałowych, a także wysokości i wartości udziałów w tych spółkach.

W odpowiedzi na powyższe K. P. oświadczył, że:

- w spółce A KRS "[...]" posiada 8 udziałów (8% wartości udziałów spółki) o wartości 400 zł, spółka od początku swojej działalności przeznacza cały wypracowany dochód na inwestycje w latach przyszłych,

- w spółce K. KRS "[...]" posiada 100 udziałów (100% wartości udziałów spółki) o wartości 5.000 zł, spółka od początku swojej działalności nigdy nie wypracowała dochodu,

- w spółce P. KRS "[...]" posiada 90 udziałów (50% wartości udziałów spółki) o wartości 9.000 zł, spółka od początku swojej działalności przeznacza cały wypracowany dochód na inwestycje w latach przyszłych,

- w spółce Z. KRS "[...]" posiada 102 udziały (100% wartości udziałów spółki) o wartości 5.100 zł, spółka od początku swojej działalności nigdy nie wypracowała dochodu,

- w spółce M. KRS "[...]" posiada 50 udziałów (50% wartości udziałów spółki) o wartości 25.000 zł, spółka od początku swojej działalności nigdy nie wypracowała dochodu,

- w spółce U. KRS "[...]" posiada 100 udziałów (33% wartości udziałów spółki) o wartości 50.000 zł, spółka U. od początku swojej działalności nigdy nie wypracowała dochodu,

Jednocześnie poinformował, że udziały w spółkach K. KRS "[...]", P. KRS "[...]", Z. KRS "[...]", M. KRS "[...]", U. KRS "[...]" na dzień dzisiejszy pozostają zajęte przez Komorników.

W odpowiedzi na powyższe K. P. oświadczył, że:

- w spółce A P. KRS "[...]" posiada 92 udziały (92% wartości udziałów spółki) o wartości 4.600 zł, spółka od początku swojej działalności przeznacza cały wypracowany dochód na inwestycje w latach przyszłych,

- w spółce N. KRS "[...]" posiada 49 udziałów (49% wartości udziałów spółki) o wartości 2.450 zł, spółka od początku swojej działalności nigdy nie wypracowała dochodu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej zwana p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego z mocy samej ustawy i przejście sprawy będącej jej przedmiotem do właściwości Sądu.

Stosownie do art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, a mianowicie kiedy zostanie wykazane w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 2 tego artykułu, instytucja przyznania prawa pomocy przysługuje osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym).

W niniejszej sprawie skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych.

W tym miejscy wskazać również należy, że dla oceny zasadności przyznania prawa pomocy spółce cywilnej istotne jest także, że wspólnicy spółki cywilnej w myśl art. 864 Kodeksu cywilnego za zobowiązania spółki są odpowiedzialni solidarnie. W sytuacji zatem gdy spółka cywilna nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania, to ze względu na odpowiedzialność wspólników tej spółki należy przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy wziąć również pod uwagę sytuację majątkową jej wspólników.

Zdaniem Sądu strona nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

W niniejszej sprawie strona akcentuje okoliczność zajęcia jej rachunków bankowych. Jednakże sytuacji finansowej skarżącej nie należy oceniać jedynie przez pryzmat posiadanych kont bankowych. W istocie to poza nimi znajduje się majątek spółki. Na konieczność globalnego spojrzenia na majątek wnioskującego o udzielenie prawa pomocy wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OZ 315/12 (LEX nr 1145700), gdzie podkreślił, że przez pojęcie "środki" z przepisu art. 246 § 2 p.p.s.a. należy rozumieć nie tylko środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych czy wartość środków trwałych. Obowiązkiem ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy jest wykazanie faktu podjęcia starań o uzyskanie środków finansowych, niezależnie od efektów. W orzecznictwie wskazuje się, że nie można uznać, że skarżąca - dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przekracza wysokość wpisu - powinna zostać zwolniona z kosztów postępowania (postanowienia NSA z 23 lutego 2010 r. sygn. akt I FZ 5/10 i z 13 września 2011 r. sygn. akt I FZ 215/11, z 27 września 2012 r. sygn. akt I GZ 251/12, z 21 marca 2013 r. sygn. akt I GZ 61/13, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zajęcie konta bankowego czy prowadzenie innych czynności egzekucyjnych, samo w sobie, nie oznacza utraty możliwości ponoszenia wydatków, w tym kosztów sądowych. Należy bowiem wskazać, iż w razie zajęcia na zabezpieczenie rachunku bankowego przedsiębiorcy, sąd na wniosek obowiązanego złożony w terminie tygodniowym od dnia doręczenia mu postanowienia o zabezpieczeniu określa, jakie kwoty można pobierać na bieżące wypłaty wynagrodzeń za pracę wraz z podatkiem od wynagrodzenia i innymi ustawowymi ciężarami, a także na bieżące koszty prowadzonej działalności gospodarczej (art. 7522 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U. z 2014 r. poz. 101). Podobna zasada obowiązuje w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym przez organ administracji (art.166a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Dz.U. z 2012 r., poz. 1015). Zatem fakt zabezpieczenia rachunku bankowego nie jest tożsamy z niemożliwością korzystania przez obowiązanego z rachunku bankowego, a tego typu blokada środków do oznaczonej wysokości na rachunku nie oznacza niemożności korzystania z rachunku przez spółkę (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2014 r., II FZ 174/14).

Wskazać należy, że spółka wykazała jedynie przykładowe dokumenty egzekucyjne (szt. 10 wymienione powyżej). Na podstawie przedłożonej dokumentacji nie można dokonać dokładnej analizy rzeczywistej i aktualnej wysokości zajęć egzekucyjnych. Nie można również ustalić czy w wyniku zajęć rachunków bankowych część zobowiązań spółki nie uległa zmniejszeniu, zwłaszcza że najwcześniejsze z datowanych dokumentów egzekucyjnych pochodzą z 2013r. Mając możliwość przedłożenia również innych dokumentów egzekucyjnych (wspólnicy byli wzywani do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy) nie dokonali tego. Ponadto wspólników zobowiązano do wyjaśnienia kwestii posiadania ewentualnego majątku w okresie czteroletnim przed dniem złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tymczasem wspólnicy złożyli jedynie wyjaśnienia w zakresie ich aktualnego stanu materialnego. Odnośnie aktualnego stanu majątkowego oświadczenie złożyła także żona C. P.. Wciąż nie jest zatem wyjaśnione, czy wspólnicy posiadali w okresie poprzedzającym skargę ewentualne składniki majątkowe, a jeżeli tak to jakie.

W tym miejscu przypomnieć należy, że w świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. postępowanie w przedmiocie prawa pomocy jest postępowaniem wnioskowym, podejmowanym na wniosek osoby, w której interesie jest wypełnienie przesłanek przyznania tego prawa. Zgodnie z tym przepisem prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Oznacza to, że wyłączona jest na gruncie omawianej instytucji zasada oficjalności, czyli działania sądu z urzędu, więc to wnioskodawca winien przekonać sąd administracyjny o swojej trudnej sytuacji majątkowej i ją odpowiednio uwiarygodnić, sąd zaś ma dokonać jedynie oceny przedstawionej sytuacji. Niewątpliwie im bardziej wnioskodawca zobrazuje, udokumentuje tę sytuację, tym większe możliwości wnikliwej oceny ma sąd administracyjny. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem ciężar dowodu spoczywa na stronie, która wnosi o przyznanie prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zasadniczo zależy, od tego jak sąd oceni to, co zostanie przez stronę wykazane.

W tym miejscu wskazać należy, że z orzecznictwa wynika, iż o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą. Fakt ponoszenia kosztów działalności gospodarczej jest związany z istotą aktywności gospodarczej nastawionej na zysk, nie ma zatem podstaw do przerzucania konieczności ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa tylko z tego powodu, że koszty działalności są wysokie i wykazywana jest strata.

Podkreślenia również wymaga, że o możliwościach płatniczych spółki świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą. Spółka jest obecna w obrocie prawnym, jest więc gotowa nadal ponosić ryzyko gospodarcze, z którym związana jest konieczność prowadzenia ewentualnych sporów prawnych. W orzecznictwie przyjmuje się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, lex nr 477191).

Spółka pomimo wykazywanych od 2011r. strat nadal prowadzi działalność gospodarczą, i to nie tylko jak wskazała w zakresie obsługi swoich zobowiązań i wierzytelności, ale również typowych form działalności jak chociażby wynajmowanie hali magazynowej. Jak wskazano podmiot nie jest także w likwidacji i zatrudnia pracowników.

Wykazywana przez spółkę w 2013r i 2014r strata w kwocie "[...]" zł i "[...]" zł (PIT/B) nie może mieć znaczenia przesądzającego, jako że strata powstała wskutek nadwyżki kosztów nad uzyskanym przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych.

Wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty sądowe jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też zastosowanie wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody z budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W niniejszej sprawie taka szczególna sytuacja nie wystąpiła.

Dokonując analizy sytuacji majątkowej wspólników spółki cywilnej Sąd zwrócił uwagę, że z oświadczeń wynika, nie osiągają jakichkolwiek dochodów, natomiast sami pozostają na utrzymywaniu osób, które są w tej spółce zatrudnione i otrzymują wynagrodzenie. Na utrzymaniu K P., który jest dyrektorem spółki, a zarazem mężem wspólniczki i ojcem wspólnika oraz na utrzymaniu D. P. syna wspólniczki i brata wspólnika pozostają cztery osoby: wspólnicy nie osiągający dochodów, niepracująca żona C. P. i jego córka, a także dwie nieruchomości. Zdaniem Sądu budzi wątpliwości co do rzetelności złożonych oświadczeń wysokość przedstawionych dochodów (łącznie 5.462 zł), z których zaspokojone ma zostać utrzymanie dwóch rodzin.

Należy podkreślić, że mąż wspólniczki i ojciec wspólnika jest udziałowcem w sześciu spółkach kapitałowych, w tym prezesem zarządu w trzech. Część z tych spółek, jak wynika z oświadczenia K. P. przeznacza wypracowany dochodów na inwestycje w latach przyszłych. Powyższe świadczy o tym, że spółki te są w dobrej kondycji finansowej, a zatem K. P. może z nich uzyskać dochód. Ponadto z zaświadczenia z dnia 15 lipca 2015 r. wynika, że K. P. zatrudniony jest w skarżącej spółce na stanowisku dyrektora i otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 1.286,16 zł i jest ono wolne od obciążeń.

W tym miejscu zauważyć należy, iż stosownie do art. 27 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788), małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 krio małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Innymi słowy na małżonkach spoczywa ciężar wzajemnej pomocy i alimentacji, w tym także obowiązek ponoszenia kosztów postępowania w sytuacji, gdy jeden z małżonków nie jest w stanie pokryć ich z własnego majątku. Rozdzielność majątkowa nie zwalnia współ małżonka wspólnika z obowiązku pomocy finansowej co wynika z ww. art. 23 krio.

Reasumując stwierdzić należy, że w świetle wskazanego powyżej art. 246 § 2 p.p.s.a. rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, w tym także spółce cywilnej, prawa pomocy ma charakter uznaniowy. Oznacza to zatem, że nawet jeżeli zostałby spełniona przesłanka braku środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać jej prawo pomocy, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba z uwagi na wspomnianą już konieczność zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. postanowienie WSA w Łodzi z dnia 17 października 2012 r., I SA/Łd 93/12). Nadto w doktrynie i orzecznictwie przyjęty jest pogląd, zgodnie z którym w sytuacji, gdy stroną skarżącą jest spółka cywilna, ocena czy przyznanie prawa pomocy jest uzasadnione, musi dotyczyć również finansowych i majątkowych możliwości każdego z jej wspólników (S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, str. 265, Warszawa 2007; postanowienie NSA z 16 czerwca 2010 r., I FZ 44/10).

W niniejszej sprawie analiza zebranych dokumentów pozwala na stwierdzenie, że wspólnicy skarżącej będący jednocześnie członkami rodziny (matka i syn) dysponują środkami pieniężnymi pozwalającymi na pokrycie wpisu sądowego, bowiem mogą skorzystać z pomocy K. P. (męża i ojca), który jest zobowiązany do pomocy finansowej swojej żonie. Ponadto jak podnoszą skarżący korzystają z pomocy rodziny, w tym wspomnianego K. P. i D. P.. Skarżący regulują wszystkie swoje wymagalne zobowiązania – bieżące opłaty związane z eksploatacją mieszkania, domu (w tym za media, ogrzewanie), i nie wskazali by posiadali zaległości z tego tytułu. Przeczy to zatem złej kondycji finansowej skarżących.

W tym stanie rzeczy nie znaleziono podstaw do tego, aby orzec o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Z tych powodów na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.