Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 744/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2007-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędziowie Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.) Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi T.T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego w zakresie preferencji, stawki celnej i określenia kwoty długu celnego za nieprawidłowe o d d a l a skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] w Oddziale Celnym w K. T.T. zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym dwa samochody osobowe używane: marki [...] o nr nadwozia [...] oraz marki [...] o nr nadwozia [...].

W wyniku weryfikacji zgłoszenia celnego, w dniu [...] Naczelnik Urzędu Celnego wydał decyzję o nr [...], w której uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej oraz określił kwotę wynikającą z długu celnego z zastosowaniem obniżonej stawki celnej, obejmując jednocześnie zgłoszony towar wnioskowaną przez stronę procedurą dopuszczenia do obrotu. Natomiast, jako podstawę do zastosowania stawki celnej obniżonej, organ celny przyjął deklarację o pochodzeniu sporządzoną przez eksportera na umowach sprzedaży nr [...] z dnia [...] oraz nr [...] z dnia [...], potwierdzającą pochodzenie towaru z Unii Europejskiej. Korzystając jednak z uprawnienia do przeprowadzenia tzw. kontroli postimportowej (art. 83 § 1 Kodeksu celnego), po zwolnieniu towarów, organ celny w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w ww. zgłoszeniu celnym dokonał, w ramach kontroli wyrywkowej, weryfikacji załączonych dokumentów. W ramach tak przeprowadzonej kontroli organ celny skorzystał z uprawnienia wynikającego z art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego (Dz. U. z 1997 r. nr 104, poz. 662 ze zm.) i zwrócił się do niemieckich władz celnych o przeprowadzenie weryfikacji dowodu pochodzenia w postaci ww. faktur z zamieszczonymi deklaracjami o pochodzeniu towaru, na podstawie których importer wnioskował o uzyskanie preferencji celnych w postaci obniżonej stawki celnej. W wyniku tej weryfikacji, niemieckie władze celne potwierdziły pochodzenie samochodu osobowego marki [...] z Unii Europejskiej, natomiast organy te nie potwierdziły pochodzenia samochodu marki [...] z Unii Europejskiej wskazując, że sprzedający pojazd – U.B. nie złożył oświadczenia o pochodzeniu towaru w umowie sprzedaży, która to okoliczność stanowiła podstawę do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] w części dotyczącej samochodu osobowego marki [...] w zakresie zastosowania preferencji celnych w stosunku do tego pojazdu.

W toku wznowionego postępowania T.T. w dniu 18 grudnia 2003r. nadesłał nowy dowód pochodzenia ww. pojazdu w postaci świadectwa przewozowego EUR. 1 nr [...] z dnia [...], który został również poddany procedurze weryfikacji, w wyniku której, niemiecka administracja celna pismem z dnia 12 kwietnia 2005 r. poinformowała, że świadectwo przewozowe nr [...] zostało niewłaściwie wystawione, gdyż podpisany w polu 12 – T.T. działał w imieniu eksportera bez stosownego upoważnienia.

Z ww. pisma wynika również, iż pojazd posiada preferencyjne pochodzenie, lecz ze względów formalnych nie można potwierdzić rzetelności weryfikowanego dowodu pochodzenia.

Następnie decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego uchylił decyzję z dnia [...] nr [...] w części dotyczącej preferencji oraz zastosowanej stawki celnej i uznał zgłoszenie celne w części dotyczącej samochodu marki [...] za nieprawidłowe, jak też określił kwotę długu celnego z zastosowaniem stawki celnej autonomicznej w wysokości 35% ad valorem min. 2.500 EUR/szt., stosowną dla tego typu towarów, dla których możliwe jest określenie kraju pochodzenia.

Od powyższej decyzji T.T., pismem z dnia [...] wniósł do Dyrektora Izby Celnej odwołanie żądając umorzenia postępowania i wskazując na fakt wyprodukowania sprowadzonego pojazdu we Francji, co powinno, według niego, stanowić podstawę do uznania towaru za mający preferencyjne pochodzenie. Ponadto, wraz z odwołaniem, odwołujący się nadesłał kolejne świadectwo przewozowe EUR.1 nr [...] z dnia [...] wystawione przez niemieckie władze celne w trybie retrospektywnym, a pismem z dnia 1 sierpnia 2005 r. uzupełnił odwołanie załączając do niego następujące dokumenty: kolejne świadectwo przewozowe EUR. 1 nr [...] wystawione przez niemieckie władze celne w dniu 29 lipca 2005 r., wniosek o wydanie świadectwa przewozowego EUR. 1 nr [...], zaświadczenie od producenta potwierdzające pochodzenie pojazdu (z dnia 16 czerwca 2005 r.), świadectwo przewozowe EUR. 1 nr [...] wystawione przez niemieckie władze celne w dniu [...].

W wyniku rozpoznania odwołania T.T., Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu celnego pierwszej instancji

W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że towary podlegające przywozowi na polski obszar celny można klasyfikować, ze względu na ich pochodzenie, jako:

1/ towary posiadające status preferencyjnego pochodzenia wynikający z podpisanych przez Polskę umów o Wolnym Handlu, w tym status preferencyjnego pochodzenia wynikający z Układu Europejskiego zamienionego porozumieniem między Rzeczpospolitą Polską, a Wspólnotami Europejskimi, podpisanym w Brukseli 24 czerwca 1997 r. oraz Ogólnego Systemu Preferencji (GSP) i tak:

- status preferencyjnego pochodzenia towaru z Unii Europejskiej uprawnia do zastosowania wobec tego towaru obniżonej stawki celnej, a w przedmiotowej sprawie, zgodnie z przepisem ust. 5 pkt a) części A Postanowień wstępnych Taryfy celnej, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej (Dz. U. Nr 146 z 2001 r., poz. 1639 ze zm.), w wysokości - 0%; dowodem uprawniającym do zastosowania takiej stawki jest świadectwo przewozowe EUR. 1 lub deklaracja na fakturze,

- status preferencyjnego pochodzenia z krajów rozwijających się i najmniej rozwiniętych, wynikający z ust. 4 części A Postanowień wstępnych Taryfy celnej oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 października 1997 r. w sprawie określania reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania; dowodem preferencyjnego pochodzenia towarów uprawnionych do stawki DEV lub LDC jest świadectwo pochodzenia na Formularzu "A",

2/ towary posiadające status niepreferencyjnego pochodzenia, uprawniający do zastosowania stawki celnej konwencyjnej lub autonomicznej,

3/ towary nieznanego pochodzenia, to znaczy towary, których kraj pochodzenia nie został ustalony; w takim wypadku, wobec zgłaszanych towarów konieczne jest zastosowanie stawki autonomicznej podwyższonej o 100% lub stawki konwencyjnej podwyższonej o 100 %, jeżeli jest wyższa od autonomicznej.

Dalej organ odwoławczy stwierdził, że - zgodnie z przepisem art. 13 § 1 Kodeksu celnego - cła określane są na podstawie Taryfy celnej lub innych środków taryfowych. W myśl art. 13 § 3 pkt 4 Kodeksu, Taryfa celna obejmuje obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczypospolitą Polskę z niektórymi krajami lub grupami krajów. Stawki celne są stosowane na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi spełniają warunki do ich zastosowania. Obowiązujące w dniu, w którym dokonano ww. zgłoszenia celnego, przepisy ustępu 5 części A Postanowień wstępnych Taryfy celnej, stanowiącej załącznik do § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. z 2001 r. nr 146, poz. 1639), a także postanowień art. 13 i art. 16 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego wprowadzają możliwość stosowania stawek celnych obniżonych w przypadku jednoczesnego spełnienia następujących warunków:

- towar pochodzi z obszaru Unii Europejskiej, w rozumieniu postanowień Protokołu nr 4 Układu Europejskiego,

- pochodzenie towaru zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR. 1 lub deklaracją na fakturze,

- został spełniony warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski.

Tak więc, z postanowień Układu Europejskiego korzystają produkty pochodzące z Unii Europejskiej (art. 16 Protokołu nr 4). Sposób zaś, warunki i zakres stawek celnych, określonych w Taryfie celnej, podany został w części A (Stawki celne) Postanowień wstępnych Taryfy. Zgodnie z ust. 5 Postanowień wstępnych Taryfy, stawki celne obniżone wynikające z umów zawartych przez Rzeczpospolitą Polskę z niektórymi krajami lub grupami krajów (umowy o strefach wolnego handlu), z zastrzeżeniem ustępu 6, stosuje się do niektórych towarów pochodzących m.in. z państw członkowskich Unii Europejskiej. Ustęp 6 rozporządzenia Rady Ministrów precyzuje, iż w sytuacji, gdy na towary pochodzące z państw, o których mowa jest w ustępie 5 nie została określona obniżona stawka celna lub nie zostało udokumentowane pochodzenie towarów zgodnie z wymogami określonymi w umowach, o których mowa jest w tym przepisie, do wymiaru cła przyjmuje się stawkę celną konwencyjną lub autonomiczną. Tak więc, o możliwości zastosowania do importowanego towaru stawek celnych obniżonych przesądza jego rzeczywiste preferencyjne pochodzenie z kraju, z którym wiąże Polskę umowa o strefie wolnego handlu. Drugim warunkiem przyjęcia do wymiaru cła stawki celnej obniżonej jest przedstawienie dowodu pochodzenia – prawidłowego, tak pod względem formalnym jak i materialnym.

Ponadto, organ ten wskazał, że normy zawarte w przepisach art. 60 § 1, art. 64 i art. 65 Kodeksu celnego wskazują na to, iż zgłoszenie towaru do procedury celnej stanowi czynność materialno-techniczną, polegającą na samookreśleniu przez zgłaszającego jego zobowiązania wobec Skarbu Państwa z tytułu należności celnych od dokonanego obrotu towarowego z zagranicą. Przyjęcie zgłoszenia przez organ celny powoduje z mocy prawa objęcie towaru wnioskowaną procedurą, na warunkach zadeklarowanych przez importera w zgłoszeniu. Jednakże, przepis art. 70 § 1 Kodeksu celnego daje organom celnym prawo dokonania weryfikacji zgłoszenia celnego przed zwolnieniem towaru do obrotu na polskim obszarze celnym. Zgodnie bowiem z tym przepisem, po przyjęciu zgłoszenia celnego, organ celny może przystąpić do jego weryfikacji, polegającej w szczególności na:

1) kontroli zgłoszenia celnego i dołączonych do niego dokumentów; organ celny może zażądać od zgłaszającego przedstawienia innych dokumentów w celu sprawdzenia prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu,

2) rewizji celnej towarów z możliwością pobrania próbek w celu przeprowadzenia ich dalszej analizy lub dokładniejszej kontroli.

A, przepis § 2 cytowanego art. 70 stanowi, że jeżeli organ celny po weryfikacji uzna zgłoszenie celne za nieprawidłowe, stosuje art. 65 § 4 Kodeksu celnego. Przepis ten nakłada na organ celny obowiązek wydania decyzji administracyjnej w wypadku uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe.

Przenosząc powyższe unormowania na grunt rozpoznawanej sprawy, organ odwoławczy stwierdził, że T.T. zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym przywieziony z Niemiec samochód osobowy marki [...] deklarując w polu 34 dokumentu SAD francuskie pochodzenie towaru oraz wnioskując w polu 47 o zastosowanie obniżonej stawki celnej w wysokości 0 %. Organ celny dokonał weryfikacji zgłoszenia celnego, zgodnie z przywołanym wyżej przepisem art. 70 § 1 Kodeksu celnego, poprzez weryfikację ww. zgłoszenia celnego w zakresie wartości celnej sprowadzonego towaru i jednocześnie uznał, że strona spełniła formalny warunek udokumentowania pochodzenia towaru dla zastosowania obniżonej stawki celnej, zgodnie z wymogami obowiązujących przepisów umowy międzynarodowej, w związku z tym objął towary wnioskowaną procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym z zastosowaniem obniżonej stawki celnej. Obejmując towar wnioskowaną procedurą, na podstawie decyzji [...] z dnia [...], funkcjonariusz celny dokonał oceny formalnej załączonych dowodów pochodzenia. Takie działanie mieści się w pojęciu kontroli zgłoszenia celnego, o którym mowa jest w art. 70 Kodeksu celnego. Organ celny nie jest jednak zobowiązany do przeprowadzenia kontroli w trybie art. 70 Kodeksu celnego, co oznacza, że może on objąć towar procedurą dopuszczenia do obrotu na warunkach zadeklarowanych przez stronę w zgłoszeniu celnym, bez dokonywania zarówno kontroli dokumentów, jak i rewizji celnej towaru. Natomiast, organ celny nie jest w stanie ocenić na tym etapie prawidłowości i rzetelności wystawionego dowodu pochodzenia oraz statusu pochodzenia towarów nim objętych z Unii Europejskiej. Ocena materialna dowodu pochodzenia może być przeprowadzona wyłącznie w trybie art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego przez upoważnione do tego władze celne kraju eksportu. Weryfikacja przeprowadzana przez władze celne kraju eksportu jest jedyną przewidzianą przez Protokół nr 4 formą kontroli dowodów pochodzenia towaru. Wynik takiej weryfikacji jest wiążący dla władz celnych kraju importu i nie może być przez nie podważany. Niezależnie od możliwości kontroli zgłoszenia celnego przed zwolnieniem towarów wynikającej z art. 70 Kodeksu celnego, przepis art. 83 Kodeksu celnego daje organom celnym uprawnienie do przeprowadzenia tzw. kontroli postimportowej, w ramach której organ celny może m.in. skierować dowód pochodzenia do weryfikacji zagranicznej, zgodnie art. 32 Protokołu nr 4 UE. W przedmiotowej sprawie weryfikacja dowodu pochodzenia towaru, w postaci deklaracji eksportera zawartej w treści umowy sprzedaży nr [...] z dnia [...] przedłożonej do odprawy celnej, została przeprowadzona przez niemieckie służby celne na wniosek polskich władz celnych. Weryfikacja wykazała, iż samochód będący przedmiotem importu w niniejszej sprawie nie jest towarem pochodzącym w rozumieniu Układu Europejskiego, tzn. że towar nie posiada preferencyjnego unijnego pochodzenia, uprawniającego do zastosowania obniżonej stawki celnej właściwej dla towarów o prawidłowo udokumentowanym pochodzeniu z krajów Unii Europejskiej. Taki wynik weryfikacji stanowił dla Naczelnika Urzędu Celnego podstawę do wznowienia postępowania. W toku prowadzonego postępowania przez organ I instancji strona nadesłała nowy dowód w sprawie w postaci świadectwa przewozowego EUR. 1 nr [...]. Z uwagi na konieczność dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego z zakresu pochodzenia towaru oraz zważywszy na uprzednio negatywnie zweryfikowaną deklarację na fakturze, organ I instancji dokonał również weryfikacji ww. dowodu pochodzenia. W wyniku weryfikacji powyższego dowodu pochodzenia, niemieckie władze celne stwierdziły, że świadectwo przewozowe nr [...] z dnia [...] zostało niewłaściwie wystawione, ponieważ podpisany w polu 12 T.T. działał w imieniu eksportera bez stosownego upoważnienia. Z ww. pisma wynikało również, iż towar posiada preferencyjne pochodzenie, lecz ze względów formalnych nie można potwierdzić rzetelności weryfikowanego dowodu pochodzenia. Oficjalny wynik ww. weryfikacji został zamieszczony na odwrocie świadectwa, który jednoznacznie wskazuje, iż świadectwo nie spełnia wymogów co do rzetelności. Powyższe spowodowało, iż świadectwo niezgodne pod względem formalnym nie mogło stanowić podstawy do zastosowania preferencji celnych. Organ odwoławczy, w toku prowadzonego postępowania odwoławczego, wszczął procedurę weryfikacyjną względem przedłożonych w postępowaniu odwoławczym dowodów pochodzenia, tj. EUR. 1 nr [...] i nr [...] pod kątem zasadności ich wystawienia po akcesji Polski do Unii Europejskiej oraz ich autentyczności i rzetelności. Dodatkowo, z uwagi na dołączenie do odwołania pełnomocnictwa upoważniającego stronę do występowania w imieniu eksportera z wnioskiem o wydanie świadectwa przewozowego EUR. 1, organ ten zwrócił się również do niemieckich władz celnych o dokonanie ponownej weryfikacji zanegowanego uprzednio pod względem formalnym świadectwa przewozowego EUR. 1 nr [...] z dnia [...]. W dniu 17 marca 2006 r. wpłynął do Izby Celnej wynik weryfikacji ww. dowodów pochodzenia. Z pisma niemieckich władz celnych wynika, iż świadectwa przewozowe EUR, 1 nr [...] i nr [...] zostały wystawione niesłusznie wobec wygaśnięcia z dniem 1 maja 2004 r. postanowień Protokołu nr 4 Układu Europejskiego w związku z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej, dlatego też te świadectwa przewozowe zostały przez niemieckie władze celne anulowane. Odnośnie zaś do ponownej weryfikacji świadectwa przewozowego EUR. 1 nr [...], władze celne kraju eksportu poinformowały, że upoważnienie do występowania z wnioskiem o wydanie świadectwa przewozowego zostało wystawione przez U.B., tj. eksportera towaru, na życzenie T.T. pod koniec czerwca 2005 r., czyli po wystawieniu świadectwa przewozowego EUR. 1 nr [...]. Z czego wynika, że, w chwili sporządzania świadectwa przewozowego EUR. 1 nr [...], T.T. nie posiadał stosownego pełnomocnictwa. Z powodu tej okoliczności, niemieckie władze celne podtrzymały wcześniejsze stanowisko, iż weryfikowany dowód pochodzenia w postaci świadectwa przewozowego EUR. 1 nr [...] został wystawiony niesłusznie.

Analizując powyższe ustalenia, organ odwoławczy stwierdził, że ocena materialna dowodów pochodzenia może być przeprowadzana jedynie przez upoważnione władze celne kraju eksportu w trybie art. 32 Protokołu i jest jedyną przewidzianą przez Protokół nr 4 formą kontroli dowodów pochodzenia towaru. Wynik takiej weryfikacji jest wiążący dla władz celnych kraju importu i nie może być przez nie podważany, a z treści pisma niemieckich władz celnych wynika wprost, że świadectwa przewozowe EUR. 1 nr [...] i nr [...] zostały anulowane, natomiast świadectwo EUR. 1 nr [...] władze celne wystawiły niesłusznie, gdyż nie dysponowały w chwili jego wystawienia stosownym pełnomocnictwem udzielonym T.T. do występowania w imieniu eksportera. Takie stwierdzenie niemieckich władz celnych stanowi dla polskich organów celnych jednoznaczny i niepodważalny dowód, że towar pochodzący z obszaru Unii Europejskiej, przy jednoczesnym braku spełnienia warunku udokumentowania pochodzenia towarów prawidłowo sporządzonym dowodem pochodzenia, nie może korzystać z preferencji celnych w postaci stawki celnej obniżonej.

Ponadto, odnosząc się do treści odwołania, organ odwoławczy stwierdził, że pojęcia "kraj pochodzenia towaru" nie należy utożsamiać w sposób prosty z krajem produkcji towaru, ani tym bardziej z krajem, z którego towar został przywieziony lub w którym został zakupiony. Kraj pochodzenia towaru to kraj, w którym towar został uzyskany całkowicie od etapu surowca do produktu albo były w nim poddane wystarczającemu przetworzeniu lub obróbce surowce zagraniczne lub krajowe i zagraniczne. Inaczej mówiąc, jest to kraj w którym wyprodukowano towar zgodnie z warunkami określonymi w regułach pochodzenia. Reguły pochodzenia towarów są formułowane jako przepisy w umowach międzynarodowych oraz w prawie celnym danego kraju (co w odniesieniu do Polski oznacza ustawę Kodeks celny oraz przepisy wykonawcze do niej). Pochodzenie towarów i reguły pochodzenia dzieli się na preferencyjne i niepreferencyjne i są najważniejszym czynnikiem, który decyduje o wyborze właściwej stawki celnej (stawki celnej autonomicznej, konwencyjnej, preferencyjnej lub obniżonej) lub innych środków taryfowych. Rodzaj statusu pochodzenia towarów (preferencyjny, czy też nie) zgłaszany przez stronę, jest uzależniony od spełnienia wymogów określonych dla tych towarów w odpowiednich aktach prawnych. Wymogi dla uznania statusu niepreferencyjnego pochodzenia zostały określone w Kodeksie celnym w przepisach art. art. 16-19 oraz w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określania szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U nr 130 z 1997 r., poz. 851) . Rozporządzenie to określa szczegółowe wymogi, jakie winien spełniać towar aby uzyskać status towaru o niepreferencyjnym pochodzeniu. W § 11 ustawodawca określił wykaz towarów których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia oraz wskazał, jakie dokumenty bądź oznakowania mogą potwierdzać fakt niepreferencyjnego pochodzenia w przypadku towarów niewymienionych w wykazie. A ponieważ samochód osobowy marki [...], klasyfikowany do kodu 870331909, nie znajduje się w wykazanie nr 3, zatem dowodami na potwierdzenie powyższego może być: świadectwo pochodzenia, faktura, specyfikacja towarów, kontrakt, świadectwo jakości lub inny dokument urzędowy, o ile w dokumentach tych jest umieszczony zapis o kraju pochodzenia towaru oraz trwałe oznaczenie kraju pochodzenia na towarze. W niniejszym przypadku, pochodzenie towaru zostało wywiedzione z numeru nadwozia samochodu ([...]), który stanowi trwałe oznaczenie na towarze i został stwierdzone w dokumentach urzędowych przedłożonych do odprawy. Zgodnie z informatorem "Auto-Ident - numery nadwozi samochodów osobowych", wydawanym przez firmę "E", trzy pierwsze cyfry wskazują na wyprodukowanie samochodu osobowego marki [...] we F. Pochodzenie towaru z Unii Europejskiej potwierdzają również niemieckie władze celne oraz nadesłane przez stronę zaświadczenie producenta, jednakże te okoliczności pozwalają to tylko na ustalenie kraju niepreferencyjnego pochodzenia i zastosowania stawki celnej autonomicznej.

Nie zgadzając się z ostateczną decyzją Dyrektora Izby Celnej, T.T. wniósł na nią skargę z dnia 18 września 2006 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, podnosząc zarzuty naruszenie przepisów: art. 22 § 1 Ordynacji podatkowej, art. 143 § 1 pkt 2, art. 15 § 1 pkt 1, art. 85 § 1, art. 262 Kodeksu celnego, art. 32 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego, § 11 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, art. 26 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne, art. 2, 7 i 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 7, 8, 9, 77 i 107 Kodeksu postępowania administracyjnego. Uzasadniając skargę, skarżący podniósł, że organy celne błędnie uznały, iż sprowadzony przez niego samochód osobowy marki [...] nie pochodzi ze Wspólnoty Europejskiej, a w konsekwencji, niesłusznie odmówiły korzystania z postanowień Protokołu nr 4 Układu Europejskiego oraz, że nie traktują wszystkich podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w zakresie importu aut używanych w sposób równy, jak też nie informują obywateli w sposób wyczerpujący, jak mają wyglądać świadectwa EUR. 1. Na koniec skarżący zapytuje, jak wygląda stosowanie przepisów przechodnich w związku z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej, na jakiej podstawie doszło do wznowienia postępowania w sprawie oraz, czy w sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązania.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska zajętego w sprawie i wyrażonego w zaskarżonej decyzji oraz szczegółowo odniósł się do zarzutów podniesionych w skardze, nie podzielając ich zasadności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona, nie ma bowiem podstaw do uznania zaskarżonej decyzji za niezgodną z prawem.

Zgodnie z treścią przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny powołany jest do sprawowania, w zakresie swej właściwości, kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, co oznacza kontrolę prawidłowości stosowania prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego, w tym celnego. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania oznacza to konieczność przeprowadzenia oceny czynności postępowania wyjaśniającego i dokonanych na tej podstawie ustaleń faktycznych oraz prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego.

W kwestii oceny legalności zastosowanych przepisów postępowania celnego oraz w związku z wątpliwościami skarżącego wyrażonymi w skardze, wyjaśnić należy, że w rozpoznawanej sprawie dług celny powstał w dniu 17 stycznia 2002 r., tj. przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polskę członkostwa w Unii Europejskiej, a zatem, na podstawie przepisu art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r.- Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne ( Dz. U. Nr 68, poz. 623 ze zm.), w sprawie znajdują zastosowanie przepisy dotychczasowe, tj. przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (t.j.: Dz. U. z 2001 r. nr 75, poz. 802 ze zm.). Ponadto, obowiązek ponoszenia należności publicznoprawnych, w tym należności celnych, powstałych przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej, nie ustał w związku z faktem akcesji Polski do Unii, co potwierdza także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2005 r. o sygn. akt P 9/04, publ. w OTK-A 2005/1/9, w którym Trybunał stwierdził, że cyt.: "należy wyraźnie oddzielić dwa zagadnienia: po pierwsze - kwestię realizacji obowiązku publicznoprawnego wynikającego z przepisów prawa, a po drugie - kwestię odpowiedzialności karnej za niewykonywanie tychże obowiązków lub ich wykonywanie niezgodnie z prawem. W pierwszej sytuacji należy stwierdzić, iż przestrzeganie obowiązującego prawa jest obowiązkiem każdego. Jest to zasada uniwersalna i w kontekście rozpatrywanej sprawy nie budzi wątpliwości, że niedochowanie warunków procedury celnej, jaką jest odprawa czasowa, stanowiło naruszenie tejże zasady. Inną sprawą są jednak czasowe uwarunkowania związane z karaniem za tego typu czyny. Rozdzielenie tych dwóch kwestii ma istotne znaczenie zwłaszcza w kontekście zmiany przepisów prawa wynikających z członkostwa Polski w Unii Europejskiej i obowiązujących standardów międzynarodowych w zakresie stosowania ustawy względniejszej."

Także ocena podstaw do wznowienia postępowania i uchylenia w jego wyniku decyzji ostatecznej Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] o nr [...], w części dotyczącej preferencji oraz zastosowanej stawki celnej, w której to decyzji organ ten uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej oraz określił kwotę wynikającą z długu celnego z zastosowaniem obniżonej stawki celnej, ale jednocześnie objął zgłoszony towar wnioskowaną przez stronę procedurą dopuszczenia do obrotu, obligował go do wznowienia z urzędu postępowania w sprawie, na podstawie przepisu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej w związku z przepisem art. 262 Kodeksu celnego, albowiem wyszły na jaw istotne dla sprawy, nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, a dotyczące preferencji celnych. W decyzji ostatecznej organ celny za podstawę do zastosowania stawki celnej obniżonej przyjął deklarację o pochodzeniu sporządzoną przez eksportera na umowach sprzedaży nr [...] z dnia[...] oraz nr [...] z dnia [...], potwierdzającą pochodzenie towaru z Unii Europejskiej, jednak kontrola postimportowa, przeprowadzona na podstawie przepisu art. 83 § 1 Kodeksu celnego, po zwolnieniu towarów, wykazała, że niemieckie organy celne nie potwierdziły pochodzenia samochodu z Unii Europejskiej w rozumieniu Protokołu nr 4 Układu Europejskiego (Dz. U. z 1997 r. nr 104, poz. 662 ze zm.).

Również, kwestia przedawnienia terminu do wydania decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej preferencji celnych oraz określenia długu celnego nie budzi wątpliwości. Decyzja organu celnego I instancji została wydana, na podstawie przepisu art. 65 § 4 pkt 2 lit. c Kodeksu celnego, stanowiącego, że: "Po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny, na wniosek strony, wydaje decyzję lub może z urzędu wydać decyzję, w której:

1) uznaje zgłoszenie celne za prawidłowe,

2) uznając zgłoszenie celne za nieprawidłowe w całości lub w części:

a) rozstrzyga o nadaniu towarowi właściwego przeznaczenia celnego,

b) określa kwotę wynikającą z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego lub

c) zmienia elementy zawarte w zgłoszeniu celnym inne niż określone w lit. a) i b),

w dniu 17 czerwca 2005 r. (doręczona w dniu 21 czerwca 2005 r.). Taka decyzja, na mocy § 5 ww. artykułu, nie może zostać wydana, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Jednakże bieg terminu, o którym mowa jest w § 4, na mocy przepisu art. 65 § 5a Kodeksu celnego w związku z przepisami art. 230 § 5 i 6 tego Kodeksu, ulega zawieszeniu z dniem:

1) wszczęcia postępowania karnego, postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe lub wniesienia skargi do sądu administracyjnego,

2) zawieszenia postępowania w sprawie celnej,

3) wniesienia odwołania od decyzji w sprawie długu celnego.

Termin ten biegnie dalej z dniem:

1) prawomocnego zakończenia postępowania karnego, postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe albo doręczenia organowi celnemu orzeczenia sądu administracyjnego wraz z jego uzasadnieniem,

2) podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie celnej,

3) doręczenia rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu odwoławczym.

Wobec tego, że w sprawie miało miejsce zawieszenie postępowania przez okres 1 roku i 150 dni (od 7 stycznia 2004 r. do 6 czerwca 2005 r.), to termin wydania decyzji przez organ celny I instancji przesunął się do dnia 4 listopada 2006 r., a decyzja został wydana w dniu [...] (doręczona w dniu 21 czerwca 2005 r.), tak więc przed upływem terminu przedawnienia.

Dodatkowo, należy zauważyć, że także wznowienie postępowania w sprawie nie nastąpiło z naruszeniem przepisu art. 265 2 Kodeksu celnego, gdyż wznowienie to miało miejsce w dniu 9 grudnia 2003 r., tj. przed upływem 3-letniego terminu, liczonego od dnia powstania długu celnego.

Odnosząc się natomiast do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, należy także stwierdzić, że organy celne nie naruszyły tych przepisów wydając zaskarżoną decyzję. Organy te prawidłowo odmówiły skarżącemu zastosowania wobec sprowadzonego pojazdu preferencji co do jego pochodzenia z Unii Europejskiej.

Podstawą wnioskowanej przez skarżącego w zgłoszeniu celnym obniżonej stawki celnej były reguły preferencyjnego pochodzenia towaru określone w postanowieniach Układu Europejskiego będącego umową międzynarodową, ratyfikowaną i ogłoszoną w Dzienniku Ustaw Nr 11 z 1994 r., pod poz. 38, oraz stanowiący integralną część Układu Europejskiego Protokół nr 4, zmieniony Porozumieniem podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r. ( Dz. U. z 1997r. Nr 104, poz. 662 ).

Układ Europejski należy do kategorii umów międzynarodowych, o których mowa jest w art. 241 ust.1 Konstytucji i ma zagwarantowane pierwszeństwo stosowania przed przepisami prawa krajowego z mocy art. 91 Konstytucji. Pierwszeństwo w stosowaniu przepisów prawa, do których zalicza się umowy międzynarodowe, wynika także z następujących przepisów Kodeksu celnego: art. 2 § 2, art.13 § 3 pkt 4 i § 4, art. 20 § 1 i 2. Oznacza to, że w odniesieniu do przywozu z zagranicy towarów pochodzących z Unii Europejskiej, wnioskowanych do obniżonej stawki celnej, prawo krajowe stosuje się w ograniczonym zakresie, z wyłączeniem tej części postępowania, która dotyczy spełnienia warunków uzyskiwania pochodzenia dla korzystania z omawianej preferencji celnej oraz sposobu dokumentowania tego pochodzenia.

Art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego przewiduje, że w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności dokumentów, statusu pochodzenia towaru lub spełnienia innych wymogów Protokołu, władze celnej kraju importu zwracają się o weryfikację, której dokonują władze celne kraju eksportu, a następnie informują wnioskodawcę o wynikach weryfikacji. Wyniki te muszą umożliwiać ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i, czy towar można uznać za pochodzący z Unii Europejskiej. Jeżeli odpowiedź umożliwia wyraźne ustalenie, że sprawdzana deklaracja eksportera, zamieszczona na fakturze lub świadectwo EUR.1 nie spełniają kryteriów przewidzianych przepisami Protokołu nr 4, gdyż zostały wystawione dla towaru, który nie spełnia unijnego, preferencyjnego pochodzenia towaru, to władze celne kraju importu odmawiają, jeżeli nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności, wszelkich preferencji. Zauważyć również należy – co podnosił w zaskarżonej decyzji, jak i w odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej– że postępowanie weryfikacyjne toczy się w kraju eksportera, a jego stroną jest eksporter towaru, który na podstawie przepisów art. 21 Protokołu nr 4 samodzielnie, bez udziału organów celnych, wystawia dowód pochodzenia w formie deklaracji na fakturze oraz bierze na siebie odpowiedzialność za prawidłowość ustalenia statusu pochodzenia towaru i rzetelność deklaracji. W toku postępowania weryfikacyjnego władze celne kraju eksportu mają prawo zażądać każdego dowodu, przeprowadzić kontrolę ksiąg rachunkowych eksportera oraz każdą inną kontrolę, którą uznają za właściwą, a polskie organy celne nie mają możliwości ingerowania w metody działania zagranicznych służb celnych dokonujących sprawdzenia, ani kwestionowania uzyskanych oficjalna drogą wyników weryfikacji, tym bardziej, że nie posiadają podstaw prawnych, aby domagać się od władz weryfikujących szczegółowego wyjaśnienia, w jaki sposób władze te ustaliły, iż deklaracja na fakturze nie stanowi prawidłowego dowodu pochodzenia, uprawniającego do zastosowania obniżonych stawek celnych.

Z powyższych regulacji wynika jednoznacznie, że do przeprowadzenia weryfikacji uprawnione są wyłącznie władze celne kraju eksportu, a wynik tej weryfikacji jest wiążący dla organów celnych kraju importu. Unormowanie zagadnienia weryfikacji dowodów pochodzenia w art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego ma charakter zupełny, przez co wyłączone jest stosowanie w tym zakresie przepisów Kodeksu celnego, jak i Ordynacji podatkowej.

Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: wyrok z 21 kwietnia 2004 r. sygn. akt GSK 61/04, wyrok z 28 kwietnia 2004 r. sygn. GSK 44/04 ).

W przedmiotowej sprawie, niemieckie organy celne negatywnie zweryfikowały deklarację eksportera na fakturze, gdyż ustaliły, że złożył ją nie sprzedający pojazd eksporter – U.B., lecz kupujący pojazd importer – T.T., który nie dysponował, w dacie złożenia tej deklaracji, pełnomocnictwem eksportera do złożenia takiej deklaracji, zaś upoważnienie sprzedającego wydane, na życzenie T.T., wystawione zostało pod koniec czerwca 2005 r., a więc już po wystawieniu świadectwa przewozowego EUR. 1 nr [...] oraz po dacie przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, gdy Protokół nr 4 już nie obowiązywał. Ponadto, wszystkie przedstawione przez skarżącego świadectwa EUR. 1, a wystawione retrospektywne przez władze celne kraju eksportu, zostały zakwestionowane. Świadectwa przewozowe EUR. 1 nr [...] i nr [...] zostały anulowane, natomiast świadectwo EUR. 1 nr [...] władze celne niemieckie wystawiły niesłusznie, gdyż nie dysponowały w chwili jego wystawienia stosownym pełnomocnictwem udzielonym T.T. do występowania w imieniu eksportera. Takie stwierdzenie niemieckich władz celnych stanowi dla polskich organów celnych jednoznaczny i niepodważalny dowód, że towar pochodzący z obszaru Unii Europejskiej, przy jednoczesnym braku spełnienia warunku udokumentowania pochodzenia towaru prawidłowo sporządzonym dowodem pochodzenia, nie może korzystać z preferencji celnych w postaci stawki celnej obniżonej.

Okoliczność, że sprowadzony przez skarżącego do Polski pojazd został wyprodukowany we Francji jest, jak prawidłowo wyjaśniły to organy celne, niewystarczająca dla uznania jego preferencyjnego pochodzenia. Dodatkową okolicznością, która musi zaistnieć, aby towar uzyskał preferencyjne pochodzenie z Unii Europejskiej jest przedstawienie przez importera dowodu pochodzenia towaru, który musi spełniać wymagania szczegółowo określone w przepisach art. 16-29 Protokołu nr 4. Przedstawione zaś przez skarżącego dowody, zarówno w postaci deklaracji eksportera na fakturze jak i świadectwa EUR. 1, nie uzyskały pozywanej weryfikacji władz państwa eksportu, nie mogły więc stanowić dowodu na preferencyjne pochodzenie pojazdu z Unii Europejskiej.

Zarzut nierównego traktowania przez organy celne wszystkich podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w zakresie importu aut używanych nie został przez skarżącego uzasadniony i sprecyzowany, tak więc Sąd nie ma możliwości odniesienia się do niego. Natomiast zarzut nieinformowania przez organy celne obywateli w sposób wyczerpujący, jak ma wyglądać świadectwo EUR. 1, jest nieuprawniony, bowiem warunki i tryb wystawiania tego dowodu pochodzenia towaru są szczegółowo uregulowane w ww. i opublikowanym w dzienniku promulgacyjnym akcie prawnym, do którego zarówno skarżący, jak też każdy inny obywatel miał zapewniony dostęp, a organy celne nie mają obowiązku instruowania obywateli w zakresie tego, jak powinien wyglądać dokument wystawiany przez uprawnione podmioty państwa eksportu.

Reasumując, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był – według Sądu – wystarczający do wydania decyzji w zaskarżonym brzmieniu, a ponadto został przez organy celne należycie rozważony. Przed wydaniem decyzji organy celne obu instancji podjęły wszelkie kroki zmierzające do zebrania kompletnego i niebudzącego wątpliwości materiału dowodowego celem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz właściwie go oceniły, nie przekraczając przy tym zasady swobodnej oceny dowodów.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia

30 Dz. 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.