Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1184/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2014-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 245 par 1 pkt 1 lit a i c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 16a, art. 1 pkt 4, art. 17 ust 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 7, 77, 107 par 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 maja 2014 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Szczecinie Barbary Rzuchowskiej sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267), art. 16a ust 1, oraz art. 3 pkt. 11 w związku z art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) §1.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012r. poz. 959) §1 uchwały Rady Miasta Szczecin z dnia 23 marca 2009r. nr XXXIII/829/09 w sprawie utworzenia jednostki budżetowej Gminy Miasto Szczecin pn. Szczecińskie Centrum Świadczeń oraz nadania statutu, oraz na podstawie udzielonego przez Prezydenta Miasta Szczecin upoważnienia do wydawania decyzji - po rozpatrzeniu wniosku odmówił T. K. przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na rzecz: - K. H. K. w okresie od [...]

Z ustaleń organu pierwszej instancji wynika, że w dniu[...] . decyzją nr

[...] tutejszy organ przyznał T. K. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad siostrą K. K. na okres od [...] r. na czas nieokreślony. Decyzja ta wygasła z mocy prawa z dniem[...] ., w związku z tym w dniu[...] . T. K. złożył wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawną siostrą K. K. legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z przedłożonych przez stronę dokumentów, organ ustalił, że aktywność zawodowa wnioskodawcy ustała w dniu[...] ., a ponadto po utracie zatrudnienia w okresie od [...] a następnie w okresie od

[...] . był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna i w tym okresie zgłaszał gotowość do podjęcia pracy. K. K. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności od dnia[...] ., w związku z czym organ uznał, że T. K. nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki a tym samym nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad siostrą, o której mowa w art. 16a ustawy.

Odwołanie od tej decyzji złożył T. K., który wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, iż opiekuje się chorą siostrą i musi jej pilnować ze względu na jej stan zdrowia. Ponadto stwierdził, iż opiekuje się siostrą po śmierci ojca, tj. od [...] r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267) w związku z art. 16a ust. 1-4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.),

po rozpatrzeniu odwołania T. K. utrzymało w mocy decyzję organu

I instancji

W motywach podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy, powołując się na ustalenia organu I instancji wskazał, że w rozpatrywanej sprawie brak jest możliwości zmiany zaskarżonej decyzji i przyznania wnioskodawcy zasiłku.

Organ odwoławczy podzielił pogląd wyrażony przez organ I instancji

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Kolegium wskazało, że na mocy ustawy z dnia [...] r. o zmianie ustawy

o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), od dnia 01.01.2013 r. wprowadzono do katalogu świadczeń opiekuńczych nowe świadczenie - specjalny zasiłek opiekuńczy. Na mocy ustawy z dnia 07.12.2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), od dnia 01.01.2013 r. wprowadzono do katalogu świadczeń opiekuńczych nowe świadczenie - specjalny zasiłek opiekuńczy. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługiwać będzie osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny. Jest to grupa podmiotów, która dotychczas otrzymywała świadczenia pielęgnacyjne.

Zgodnie z nową regulacją, wprowadza się okres przejściowy uprawniający osoby dotychczas otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne do otrzymywania przedmiotowego świadczenia na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych przez okres 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, czyli do 30 czerwca 2013 r. Decyzje wydane na podstawie przepisów dotychczasowych

w sprawie o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pozostają w mocy do 30 czerwca 2013 r., czyli na okres 6 m-cy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy i po upływie tego okresu z mocy prawa przestają obowiązywać.

Stosownie do treści art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego ustawodawca uzależnia od spełnienia kryterium dochodowego. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje bowiem (w myśl

art. 16a ust. 2), jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. Kryterium określone w art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności, w przeliczeniu na osobę wynosi [...] zł. Powyższe oznacza, że przekroczenie wskazanego kryterium dochodowego dyskwalifikuje możliwość przyznania stronie wnioskującej specjalnego zasiłku opiekuńczego.

W przypadku gdy osoba wymagająca opieki jest pełnoletnia (zgodnie z art. 16a ust. 4 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych) za dochód rodziny osoby wymagającej opieki, uważa się dochód następujących członków rodziny:

a) osoby wymagającej opieki,

b) małżonka osoby wymagającej opieki,

c) osoby, z którą osoba wymagająca opieki wychowuje wspólne dziecko,

d) pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-c, dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia

- z tym że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.

Jak wynika z kwestionariusza wywiadu środowiskowego rodzina strony składa się

z 2 osób: wnioskodawcy oraz osoby wymagającej opieki. W odniesie do kryterium dochodowego organ odwoławczy wskazał, że w dniu złożenia wniosku, obowiązywał okres zasiłkowy od 1 listopada 2012 r. do 31 października 2013 r., w którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, zgodnie z powołanym wyżej art. 3 pkt 10 ustawy, na podstawie dochodów uzyskanych w roku kalendarzowym poprzedzającym ten okres czyli, w roku 2011.

Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, że w roku podatkowym 2011r.

a) dochód T. K. wyniósł [...] zł

b) dochód K. K. wyniósł [...] zł

Łączny dochód rodziny w roku 2011 na osobę jest niższy niż [...] zł.

Ponadto, jak wynika z akt sprawy wnioskodawca faktycznie, stale i długotrwale opiekuje się swoją siostrą, niezdolną do samodzielnej egzystencji..

K. K. jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności od [...] r. , zatem badając sprawę organ zmuszony był ocenić czy w okresie od [...] r. T. K. zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej celem sprawowania opieki nad siostrą. Z ustaleń pierwszoinstancyjnych wynika, iż aktywność zawodowa strony ustała w dniu [...], a ponadto po utracie zatrudnienia w okresie od [...] r., następnie w okresie od [...] strona była zarejestrowana w PUP jako osoba bezrobotna.

Organ stwierdził zatem, że rezygnacja z zatrudnienia nie była spowodowana niepełnosprawnością siostry.

W ocenie Kolegium kwestią sporną w niniejszej sprawie jest wykładnia pojęcia "rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", który zawiera przepis art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem Kolegium wykładnia tego przepisu sprowadzająca się do uznania, że za osobę, która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności należy uznać osobę, która będąc zatrudniona zrzekła się tego zatrudnienia dobrowolnie w celu sprawowania opieki, jest prawidłowa. Warunkiem przyznania omawianego świadczenia rodzinnego nie jest okoliczność niepodejmowania zatrudnienia z racji sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, jak to zostało uregulowane w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych). W przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego ustawa wymaga bowiem, aby między zakończeniem zatrudnienia, a koniecznością opieki istniał związek przyczynowy, polegający na tym, że bez konieczności sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki zainteresowana strona nie zrezygnowałaby z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ustawodawca wyraźnie wymaga, aby rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej była "w związku z koniecznością sprawowania opieki". Nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, iż przepis art. 16a ustawy wskazuje na konieczność istnienia ścisłego związku między rezygnacją z pracy, a potrzebą sprawowania opieki nad osobami wymienionymi w tej normie. Musi być jednoznaczne i nie budzące wątpliwości, że rezygnacja z pracy nie była spowodowana inną sytuacją, np. wygaśnięciem umowy lub redukcją zatrudnienia. Osobista opieka nad ciężko chorym krewnym musi być stanem trwałym, czyli opiekun definitywnie rezygnuje zarówno z aktualnego zatrudnienia, jak i z podejmowania tego zatrudnienia w przyszłości. Osobę nigdy niepracującą trudno uznać za taką, która faktycznie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Zgodnie z definicją zamieszczoną w ustawie z dnia z dnia 20 kwietnia 2004 r.

o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U.2013.674 j.t. ze zm.) bezrobotnym - oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g lub lit. i, j, I, lub cudzoziemca - członka rodziny obywatela polskiego, niezatrudnioną

i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia

w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Powyższe oznacza, iż skoro strona była osobą bezrobotną, a więc nie pozostającą w zatrudnieniu, dlatego też nie można uznać, iż zrezygnowała, czy też zaniechała z zatrudnienia. Kolegium ponownie podkreśliło, iż warunkiem przyznania omawianego świadczenia rodzinnego nie jest okoliczność niepodejmowania zatrudnienia z racji sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, jak to zostało uregulowane w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych). W przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego ustawa wymaga bowiem, aby między zakończeniem zatrudnienia, a koniecznością opieki istniał związek przyczynowy, polegający na tym, że bez konieczności sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki zainteresowana strona nie zrezygnowałaby z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ustawodawca wyraźnie wymaga, aby rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej była "w związku z koniecznością sprawowania opieki". Nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, iż przepis art. 16a ustawy wskazuje na konieczność istnienia ścisłego związku między rezygnacją z pracy,

a potrzebą sprawowania opieki nad osobami wymienionymi w tej normie.

W świetle znowelizowanej ustawy o świadczeniach rodzinnych, T. K. nie mógł zostać uznany za osobę, która z własnej woli zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad długotrwale chorą siostrą. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17.05.2010 r., sygn. akt I OSK 123/10, Kolegium wskazało, że "Za osobę, która zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej osobistej opieki nad ciężko chorym członkiem rodziny, należy w istniejącym stanie prawnym uznać osobę, która będąc zatrudniona zrzekła się zatrudnienia w celu sprawowania opieki. (...) Rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nie może budzić wątpliwości. Musi to być stan trwały, czyli osoba taka musi zrezygnować definitywnie zarówno z aktualnego zatrudnienia, jak i nie podejmować tego zatrudnienia w przyszłości.

Kolegium podkreśliło, iż cytowany wyżej przepis art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych ma charakter bezwzględnie obowiązujący, ani zatem organ I instancji, ani też Kolegium, nie mają możliwości przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zgodnie z tym przepisem, świadczenie to nie przysługuje i przy orzekaniu nie mogą brać pod uwagę żadnych szczególnych okoliczności istniejących w sprawie.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł T. K. uznając, że wydane w sprawie decyzje są dla niego krzywdzące.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten nie jest zgodny

z prawem.

Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest ostateczna decyzja, odmawiająca skarżącemu przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na niepełnosprawną siostrę.

Świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego uregulowane zostało w art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), który dodano do ustawy z dniem 1 stycznia 2013 r., na mocy art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548). W wyniku powołanej nowelizacji wprowadzono specjalny zasiłek opiekuńczy jako nowe świadczenie występujące obok świadczenia pielęgnacyjnego i jednocześnie dokonano wskazania kryteriów specjalnego zasiłku opiekuńczego i istotnej zmiany kryteriów przyznania dotychczasowego świadczenia pielęgnacyjnego.

W myśl art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których - zgodnie z przepisami ustawy z dnia

25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 i 1529) -ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W niniejszej sprawie nie budzi i nie budziło wątpliwości, że siostra skarżącego jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności od

[...] r. jak również, że skarżący jest osobą zobowiązaną do alimentacji,

a dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kryterium dochodowego warunkującego przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Kwestię sporną stanowi natomiast okoliczność, czy organy obu instancji w sposób prawidłowy uznały, że skarżący nie spełnia przesłanki rezygnacji

z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad siostrą.

Organy te przyjęły, że w okresie, kiedy powstała niepełnosprawność u osoby wymagającej opieki, tj. od [...] r. wnioskodawca nie był aktywnym zawodowo od [...] r. natomiast od [...]r. a następnie od [...] r .był zarejestrowany w PUP jako osoba bezrobotna.

Z akt sprawy wynika natomiast, że przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, T. K. otrzymywał świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną siostrą K. K., przyznane mu na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Występując zatem z wnioskiem o przyznanie mu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, skarżący pozostawał osobą niepodejmującą zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawną siostrą.

Powyższe okoliczności nie zostały w ogóle rozważone przez organy,

w kontekście spełnienia przesłanki do nabycia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, co stanowi o naruszeniu art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a. Tymczasem pominięcie faktu przyznania w poprzednim stanie prawnym świadczenia pielęgnacyjnego przesądza o dokonaniu nieprawidłowej oceny spełnienia powyższej przesłanki, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przepisu art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W ocenie Sądu nie zasługuje na akceptację stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przesłankę "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" należy rozumieć szeroko, mając na względzie zarówno cel ustawy, jak i wartości wynikające z Konstytucji. Wartością konstytucyjną, jak i celem ustawy jest ochrona i opieka nad osobą niepełnosprawną. Faktyczne sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny przez osobę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, w sytuacji przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, potwierdza okoliczność rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki. Tak więc, przy ocenie przesłanki z art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie bez znaczenia pozostaje fakt, że ubieganie się o przyznanie odpowiedniego świadczenia na nowych zasadach służy zachowaniu ciągłości uzyskiwania świadczeń w ramach kontynuowania udzielanej pomocy niepełnosprawnej osobie bliskiej. Tym samym wskazuje, że wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego poprzedzono uzyskaniem, w poprzednim stanie prawnym, prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Przyjęcie rozumienia przepisu art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób sugerowany przez Kolegium, prowadziłoby do wniosku, że skarżący chcąc uzyskać prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego musiałby, po wygaśnięciu świadczenia pielęgnacyjnego, uciekać się do działań polegających na podjęciu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co z kolei związane byłoby z zaniechaniem opieki, wyłącznie po to, by następnie rozwiązać stosunek zatrudnienia w celu ponownego zajęcia się opieką nad osobą niepełnosprawną. Dokonywanie interpretacji wymuszającej takie działania nie daje się pogodzić z założeniem o racjonalności ustawodawcy, gdyż taki sposób wykładni nie służy dobru osoby niepełnosprawnej.

W pełni zasługuje na aprobatę stanowisko zajęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 408/13 stwierdzające, że "fikcją byłoby wymaganie od osób niepracujących - bowiem sprawujących faktycznie opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny - podjęcia przez te osoby pracy, po to, by następnie z niej zrezygnować w celu spełnienia przesłanki otrzymania świadczenia, którego celem jest w istocie nie forma podjęcia bądź rezygnacji z zatrudnienia, lecz rekompensata Państwa za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny powodująca w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna" (wyrok dostępny na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zauważyć należy, że ustawa o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, uzależniała przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. Natomiast warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest wprawdzie wyłącznie "rezygnacja z zatrudnienia", nie mniej jednak celem nowelizacji tej ustawy nie było pozbawienie beneficjentów świadczeń pielęgnacyjnych funkcji opiekuna i związanego z tą funkcją prawa do świadczenia pieniężnego w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do naruszenia zasad wynikających z art. 2 Konstytucji, tj. zasady demokratycznego państwa prawnego, zasady ochrony praw nabytych, jak i zasady sprawiedliwości społecznej.

Zdaniem Sądu, osoby, którym przyznano świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2013 r., mają prawo oczekiwać, po zmianie stanu prawnego, ciągłości przyznawania świadczeń związanych ze sprawowaniem opieki, tym bardziej, że istota świadczenia pielęgnacyjnego (zarówno przed jak i po nowelizacji) oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego jest taka sama i polega na rekompensacie osobie rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny niezdolnym do samodzielnej egzystencji z uwagi na niepełnosprawność potwierdzoną stosownym orzeczeniem.

Fakt przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego

w poprzednim stanie prawnym, w realiach niniejszej sprawy, wyczerpuje przesłankę rezygnacji z zatrudnienia, o której mowa w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tak więc związku przyczynowego nie należy upatrywać, jak to czynią organy, w powiązaniu z ostatnim zatrudnieniem skarżącego, lecz w nabyciu - na podstawie decyzji - prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Skład Sądu orzekającego w niniejszej sprawie podziela pogląd zaprezentowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 10 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 523/13, zgodnie z którym osoby, które w poprzednio obowiązującym stanie prawnym (tj. przed 1 stycznia 2013 r.) nie podejmowały zatrudnienia lub zrezygnowały z zatrudnienia i przyznano im świadczenie pielęgnacyjne, nabyły prawo do przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Trafny jest również pogląd tego Sądu wyrażony w wyroku z dnia

26 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 458/13, że stwierdzenie przez organ,

iż "wnioskodawca nie zrezygnował z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką" nie może pozostawać w sprzeczności z decyzją przyznającą skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne (wyroki dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W toku postępowania skarżący wyjaśniła, że stan zdrowia niepełnosprawnej siostry uniemożliwiał mu podjęcia pracy zawodowej. Podkreślić trzeba, że okoliczność ta była już przedmiotem zainteresowania organów i przesądziła o przyznaniu skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. W tej sytuacji brak jest podstaw prawnych do dokonywania ponownej jej oceny w aspekcie obowiązujących przepisów prawa. Trudno bowiem wymagać od skarżącego spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, tj. odstąpienia od czynności zawodowych w sytuacji, gdy wcześniej przyznane miał świadczenie pielęgnacyjne, czego jednym z warunków była właśnie uprzednia rezygnacja z zatrudnienia.

Podkreślić również trzeba, że z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, iż K. K. wymaga stałej opieki i pomocy innych osób w związku

z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Dlatego też, w ocenie Sądu, nieuprawniony jest wniosek Kolegium, jakoby niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącego w związku z zapewnieniem siostrze prawidłowego funkcjonowania poprzez wykonywanie czynności życia codziennego, nie jest wystarczający do przyznania mu wnioskowanego świadczenia.

Mając powyższe rozważania na uwadze, należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, celem dokonania ponownej oceny spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z uwzględnieniem wyżej przedstawionych rozważań Sądu.

W tym stanie rzeczy, orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c

w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak

w sentencji. W kwestii niewykonalności zaskarżonej decyzji (pkt II) orzeczono na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy.