Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 699/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędzia NSA Ryszard Pęk, Protokolant Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 marca 2012 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2000 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a., Kierownik Urzędu do Spraw Kombatanckich i Osób Represjonowanych (dalej: Kierownik Urzędu) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2000 r. Nr [...] o pozbawieniu J. P. (dalej: skarżący) uprawnień kombatanckich na mocy przepisu art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm. dalej: ustawa).

W uzasadnieniu decyzji organ administracyjny stwierdził, że skarżący otrzymał uprawnienia kombatanckie przyznane przez ZWZBoWiD we W. w dniu 1 kwietnia 1982 r. z tytułu działalności w Ruchu Oporu od maja 1943 r. do lipca 1944 r. Z pisma KWP we W. z dnia [...] grudnia 1999 r. wynika, że skarżący był zatrudniony w WUBP we W. od dnia 7 listopada 1950 r. a więc w aparacie bezpieczeństwa publicznego.

Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w aparacie bezpieczeństwa publicznego, w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa.

Stosownie do art. 21 ust. 3 ustawy z rygoru pozbawienia uprawnień wyłączono osoby, które przedłożą dowody, że do UB, SB, IW zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe w celu udzielenia im pomocy.

Na powyższą okoliczność skarżący nie powołał się w oświadczeniu z dnia 25 marca 1995 r. ani we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W tym stanie rzeczy w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 21 ust. 3 ustawy w brzmieniu obowiązującym, w chwili orzekania.

Powyższa decyzja stała się prawomocna z dniem 14 lutego 2003 r. kiedy Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we W. oddalił skargę na nią wniesioną przez J. P..

Pismem z dnia 11 marca 2003 r. skarżący zwrócił się o wzruszenie tej decyzji w trybie przepisu art. 154 § 1 k.p.a.

Kierownik Urzędu, decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Nr [...] odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia 28 marca 2000 r. o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich.

Wnioskiem z dnia 3 sierpnia 2010 r. skarżący ponownie zwrócił się do Kierownika Urzędu o zmianę lub uchylenie decyzji z dnia [...] lutego 2000 r. i z dnia [...] marca 2000 r., w trybie wspomnianego przepisu.

Decyzją z dnia [...] września 2010 r. Nr [...] Kierownik Urzędu, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego wszczętego wnioskiem skarżącego z dnia 3 sierpnia 2010 r.

Decyzję tę zakwestionował skarżący przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu.

Wyrokiem z dnia 23 lutego 2011 r. sygn. akt IV SA/Wr 700/10 Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą.

Zdaniem Sądu bowiem organ nie wyjaśnił rzeczywistych intencji strony. W tym celu organ powinien wezwać skarżącego, jako wnoszącego pismo z dnia 3 sierpnia 2010 r. do sprecyzowania jego treści.

Organ administracyjny mając na uwadze wytyczne WSA we Wrocławiu ustalił, że wniosek ma swoją podstawę w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2011 r. Nr 200-II/K0903/K-224200/6/2011 Kierownik Urzędu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 149 § 1 i § 2 wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną tego organu z dnia [...] marca 2000 r. Nr [...].

Następnie decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 151 § 1, art. 150 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy Kierownik Urzędu odmówił uchylenia decyzji z dnia 28 marca 2000 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że wznowił postępowanie skutkiem przedstawienia przez skarżącego zaświadczenia z dnia 29 czerwca 2010 r., w którym stwierdzono, że zainteresowany współpracował w czasie swojej służby wojskowej w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego, jak i później w czasie służby w Urzędzie Bezpieczeństwa ze Zrzeszeniem "Wolność i Niezawisłość". Kierownik Urzędu zwrócił uwagę, że kwestia przynależności zainteresowanego do podziemnej organizacji była rzeczywiście analizowana przez Kierownictwo Urzędu Bezpieczeństwa Wewnętrznego we W. Jednakże na podstawie zebranego materiału nie potwierdzono jego współpracy z powojenną konspiracją. Znaleziono jedynie potwierdzenie kontaktów towarzyskich z osobą o pseudonimie "[...]", z którym miał się kontaktować zainteresowany, zanim "[...]" został skazany na karę śmierci w 1974 r. Przedstawione zaś zaświadczenie z czerwca 2010 r. nie ma potwierdzenia w aktach uzyskanych przez skarżącego z Instytutu Pamięci Narodowej. Kierownik Urzędu podkreślił, iż trudno przypuszczać, aby osoba "awansująca" w strukturach służb bezpieczeństwa PRL-u, przejście z KBW do UB, miała współpracować z konspiracją.

Wnioskiem z dnia 15 lipca 2011 r. skarżący zwrócił się do Kierownika Urzędu o ponowne rozpoznanie sprawy bowiem jest niezadowolony z wydanej decyzji w dniu 7 lipca 2011 r. Zdaniem skarżącego zaświadczenie Zarządu Głównego Stowarzyszenia Żołnierzy Batalionów Chłopskich "WiN" w L. z dnia 29 czerwca 2010 r. L.dz. [...] jest wystarczającym dowodem aby sprawa została załatwiona pozytywnie, zgodnie z jego interesem prawnym.

Kierownik Urzędu uznał, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie i decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2011 r.

W motywach tego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że przedstawiony jako podstawa wznowienia postępowania dowód nie pozwala na przyjęcie, że skarżący współpracował w czasie swojej służby wojskowej w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w późniejszym czasie w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa, z organizacją "WiN". Żadnych informacji na temat jego ewentualnego udziału w powojennej konspiracji nie odnaleziono w zasobie Instytutu Pamięci Narodowej. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala jedynie przyjąć, iż utrzymywał on kontakty towarzyskie z osobą noszącą pseudonim "[...]" w okresie poprzedzającym jego służbę wojskową w KBW, a następnie w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa.

Kierownik Urzędu podkreślił, że brak jest dowodów świadczących o tym, aby w odniesieniu do skarżącego miała zastosowanie dyspozycja art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy, stanowiącego, że przepisów o pozbawieniu uprawnień nie stosuje się do osoby, która przedłoży dowody, że do wymienionych służb i organów została skierowana przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje była zwerbowana w celu udzielenia im pomocy. Przepis ten w aktualnym stanie prawnym stanowiłby możliwość zachowania uprawnień kombatanckich, jednakże zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na jego zastosowanie w sprawie.

W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji i wskazanie organowi administracyjnemu jakie uchybienia prawne nastąpiły przy rozpatrywaniu wniosku po wznowieniu postępowania, oraz o wskazanie sposobu załatwienia sprawy zgodnie z obowiązującym prawem i interesem prawnym skarżącego.

Skarżący zarzucił Kierownikowi Urzędu niewłaściwą ocenę dowodów dołączonych do wniosku o wznowienie postępowania w sprawie. Wskazał przy tym wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu, sygn. akt SA/Wr 1872/95, w którym stwierdzono, że "dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Organ orzekający w sprawie jest związany mocą dowodową dokumentu urzędowego jakim jest zaświadczenie".

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie odwołując się do stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Sąd Administracyjny bowiem kontroluje jedynie legalność zaskarżonych decyzji administracyjnych rozumianą jako ich zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa (art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.; art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej p.p.s.a.) a decyzja kwestionowana przez skarżącego prawa nie narusza.

Przedmiotem sporu toczonego przez skarżącego przed Sądem z Kierownikiem Urzędu jest legalność odmowy uchylenia, we wznowionym postępowaniu, decyzji z dnia 28 marca 2000 r. (wcześniej omówionej) pozbawiającej skarżącego uprawnień kombatanckich.

Postępowanie administracyjne zakończone tą decyzją zostało wznowione przez Kierownika Urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. według którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli: wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.

W piśmie z dnia 10 lipca 2010 r. skarżący wniósł o weryfikację decyzji niekorzystnej dla niego w tym trybie dopatrując się istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych, a także dowodów nieznanych organowi administracyjnemu w chwili wydania zaskarżonych decyzji. Miały one wynikać z zaświadczenia z dnia 29 czerwca 2010 r. wystawionego przez Zarząd Główny Stowarzyszenia Żołnierzy BCh.

W piśmie z dnia 6 czerwca 2011 r. skarżący natomiast wskazał, że wniosek ten wniósł w terminie przewidzianym w art. 148 § 1 k.p.a. bowiem zaświadczenie to otrzymał w dniu jego wydania, niespełna dwa tygodnie przed złożeniem wniosku z dnia 10 lipca 2010 r.

Zaświadczenie Zarządu Głównego Stowarzyszenia Żołnierzy Batalionów Chłopskich w L. z dnia 29 czerwca 2010 r. stwierdza, że skarżący jest znany z działalności konspiracji zbrojnej w latach 1939-45 Batalionów Chłopskich na terenie Lubelszczyzny. W 1948 r. został powołany do służby wojskowej w 11 pułku KBW we W.. W 1950 r. w jednostce tej przeszedł przeszkolenie kontrwywiadowcze za wiedzą i na polecenie dowódcy placówki BCh – WiN Pana W. B. z m. B.. Po tym przeszkoleniu został umieszczony w pracy kontrwywiadu na Dolnym Śląsku we W. /.../.

Analizując treść tego zaświadczenia Kierownik Urzędu słusznie jednak uznał, że nie ma (ono) potwierdzenia w aktach uzyskanych przez zainteresowanego z Instytutu Pamięci Narodowej. Ponadto podał w wątpliwość "by osoba awansująca w strukturach służb bezpieczeństwa PRL-u, przejście z KBW do UB, miała współpracować z konspiracją". /por. uzasadnienie decyzji z dnia 7 lipca 2011 r./. Jednakże w świetle materiałów sprawy jest ono mało przydatne do stwierdzenia, że skarżący znajdował się w sytuacji o jakiej mowa w art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy.

W skardze bowiem na decyzję z dnia 28 marca 2000 r. skarżący podał, że w 1949 r. gdy był w KBW spotkał W. B., ps. "[...]", powiedział mu, że został wytypowany na przeszkolenie kontrwywiadowcze, "[...]", natychmiast powiedział: "to idź bo możesz być jeszcze potrzebny. Pamiętaj żebyś pomagał ludziom w konspiracji".

Wnosząc o wznowienie postępowania administracyjnego, pismem z dnia 22 lutego 2010 r., skarżący wprost stwierdził, że "rozmowa z dowódcą B. w 1949 r. była dla mnie rozkazem pójścia do pracy w Kontrwywiadzie PRL i pomagania ludziom z konspiracji i innym".

W piśmie z dnia 17 lutego 2003 r. skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ we Wrocławiu w sprawie sygn. akt II SA/Wr 867/00 skarżący zobowiązał się w ciągu trzech miesięcy dostarczyć nowe dokumenty w sprawie świadczące o tym, że W. B. działał w organizacji wolnościowej – prawdopodobnie WiN i umieszczenie skarżącego w Kontrwywiadzie "uzgodnił z organizacją". Materiały sprawy nie zawierają jednakże danych z których wynikałoby, że W. B. po wojnie działał w podziemiu niepodległościowym. Odniesienie do tej kwestii znajduje się też w piśmie skarżącego do Kierownika Urzędu z dnia 24 kwietnia 2003 r. Mowa w nim, że "do kontrwywiadu wstąpił w uzgodnieniu z organizacją wolnościową", a po kilku zdaniach, że "do kontrwywiadu został wprowadzony przez organizację wolnościową po wojnie". Wreszcie w kolejnym piśmie do tego organu, z dnia 11 marca 2010 r. stwierdził, że do pracy w kontrwywiadzie został wprowadzony przez organizację wolnościową działającą po lipcu 1944 r. na terenie już zajętym przez wojska radzieckie.

Przedstawione kolejne oświadczenia skarżącego w istotnej kwestii, jaką jest skierowanie go do którejś ze służb wymienionych w art. 21 ustawy przez struktury niepodległościowe pozwalają dostrzec zmianę jakiej ulega jego podejście do tego zagadnienia. To co skarżący oświadcza w skardze na decyzję, która go pozbawiła uprawnień kombatanckich jest przygodną rozmową z byłym dowódcą oddziału, do którego skarżący należał i akceptacja, ze strony dowódcy wytypowania go "na przeszkolenie kontrwywiadowcze", ale po tym brak śladu jakiegokolwiek działania świadczącego o skierowaniu do tych służb. Z akt sprawy istotnie wynika, że do kontrwywiadu został skierowany ale nie przez struktury niepodległościowe tylko przez organy bezpieczeństwa publicznego. Wspomniane wcześniej zaświadczenie razi zaś ogólnikowością – nie wynika z niego jaka organizacja niepodległościowa dokonała takiego skierowania, w jaki sposób zostało ono dokonane i jaką pomoc w tej (tym) organizacji (om) niósł skarżący jako pracownik kontrwywiadu.

Wprawdzie do akt sprawy skarżący dołączył oświadczenie kilku osób: J. R., S. S., K. O., W. T., którym miał przyjść z pomocą w czasie służby w organach bezpieczeństwa publicznego, ale problemy tych osób ujęte w oświadczeniach trudno uznać za pomoc konkretnej organizacji niepodległościowej.

W zaświadczeniu Stowarzyszenia Żołnierzy Batalionów Chłopskich w Lublinie z dnia 29 czerwca 2010 r. stwierdzono, że skarżący "przeszedł przeszkolenie kontrwywiadowcze na polecenie dowódcy placówki BCh-WiN", ale BCh jako organizacja zbrojna zostały rozwiązane w końcu II wojny światowej, o czym pisze sam skarżący w piśmie z dnia 17 lutego 2003 r. Podziemie niepodległościowe w Polsce tworzyły; oprócz Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość "WiN", Konspiracyjne Wojsko Polskie, Wielkopolska Samodzielna Grupa Ochotnicza "[...]", Ruch Oporu Armii Krajowej, Mobilizacyjny Ośrodek Wileński Okręgu Armii Krajowej, Narodowe Siły Zbrojne, Narodowe Zjednoczenie Wojskowe.

Brak natomiast wśród tych organizacji takiego tworu organizacyjnego jak BCh-WiN.

Jeśli natomiast wbrew przytoczonemu wywodowi historycznemu został on utworzony fakt ów należało przytoczyć, a następnie wykazać, że organizacja ta istotnie skierowała skarżącego do pracy w organach bezpieczeństwa publicznego w celu niesienia jej pomocy.

W przepisie art. 21 ust. 3 zwraca przy tym uwagę wyrażenie: dowody (nie dowód), które można odczytać jako wymóg udowodnienia takiego faktu szeregiem dokumentów nie pozostawiających wątpliwości, że dyspozycja cytowanego przepisu ustawy została wykonana. Bez wątpienia ciąży to na skarżącym. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto, że przepis art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy z 1991 r. o kombatantach obciąża udowodnieniem okoliczności tam wskazanych osobę, która ma być pozbawiona uprawnień kombatanckich (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 marca 2008 r. II SA/Gd 768/07; LEX nr 510036).

Powyższe rozważania pozwalają przyjąć, że Kierownik Urzędu zasadnie odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] marca 2000 r. o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich.

Skargę, jako nie zasługującą na uwzględnienie należało zatem oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a., tym bardziej, że i na rozprawie przed Sądem skarżący oświadczył, że nie dysponuje żadnymi dowodami, które mogłyby przekonać o istnieniu okoliczności określonych w art. 21 ust. 3 ustawy.