Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 520/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2008-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: 240§1pkt4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Protokolant Starszy Referent Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi R. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 5 maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji 1.uchyla zaskarżoną decyzję; 2.określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3.zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu decyzją Dyrektor Izby Skarbowej działając na podstawie:

• art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 240 § 1 oraz art. 220 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania Pana R.J. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia 1 lutego 2008 r., którą odmówiono uchylenia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia 30 kwietnia 2007 r. w całości oraz stwierdzono brak istnienia przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 4 ustawy Ordynacja podatkowa, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Podstawą powyższego rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny:

Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją nr [...] z dnia 30 kwietnia 2007 r. orzekł o odpowiedzialności Pana K.K. oraz Pana R.J. solidarnie całym osobistym majątkiem za zobowiązania podatkowe "A" sp. z o.o. (z/s w S. przy ul. [...]) z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2003 r. w kwocie 29.063,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę od ww. zaległości podatkowej w kwocie 11.527,00 zł, a także za koszty postępowania egzekucyjnego w wysokości 1.439,90 zł. Strona nie wniosła w przewidzianym prawem terminie odwołania od ww. decyzji, w konsekwencji czego przedmiotowa decyzja uzyskała status ostatecznej decyzji w administracyjnym toku instancji.

Pan R.J. - reprezentowany przez pełnomocnika - pismem z dnia 13 sierpnia 2007 r. wniósł żądanie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej w/w ostateczną decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 30 kwietnia 2007 r., bowiem nie ze swojej winy nie brał udziału w postępowaniu oraz wstrzymania wykonania ww. decyzji do czasu zakończenia postępowania o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzja ostateczną. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku strona powołała się na "rażące błędy Urzędu Skarbowego, w konsekwencji których pozbawiona została elementarnego prawa do obrony."

Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 2 października 2007 r. wznowił postępowanie w w/w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego zaś po uprzednim zawiadomieniu strony pismem z 7 listopada 2007 r. o możliwości wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego zebranego w przedmiotowym postępowaniu, decyzją z dnia 1 lutego 2008 r. odmówił uchylenia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia 30 kwietnia 2007 r. w całości oraz stwierdził brak istnienia przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 4 ustawy Ordynacja podatkowa.

W odwołaniu od powyższej decyzji podatnik stwierdzając, iż w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka wznowienia postępowania o której mowa w przepisie art. 240 § 1 pkt 4 ustawy Ordynacja podatkowa zażądał:

- uchylenia zaskarżonej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 1 lutego 2008 r. i orzeczenia przez organ odwoławczy co do istoty sprawy względnie

- uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji ewentualnie

- przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecenie przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał zaskarżoną decyzję.

Dyrektor Izby Skarbowej - po rozpatrzeniu sprawy w toku postępowania odwoławczego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Przywołując treść art. 240 § 1 (pkt 1-11) ustawy Ordynacja podatkowa, jak również mając na względzie fakt, iż wznowienie postępowania stanowi wyjątek od ustawowej zasady trwałości decyzji ostatecznych wynikającej z treści art. 128 ustawy Ordynacja podatkowa, organ odwoławczy stwierdza, iż przepisy dotyczące wznowienia postępowania - mające charakter szczególnej i zupełnej regulacji prawnej, która w drodze wyjątku i tylko w określonych w przepisie art. 240 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa sytuacjach dopuszcza możliwość wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej - podlegają ścisłej wykładni i nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. Przedmiotem ww. postępowania nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w art. 240 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa.

Odnosząc się do wskazanej przez podatnika przesłanki z art. 240 § 1 pkt 4 ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym to przepisem postępowanie wznawia się, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, organ odwoławczy stwierdza, iż w omawianej sprawie przesłanka ta nie zaistniała, a tym samym nie można zgodzić się z zarzutem strony, co do pozbawienia strony przez urząd możliwości czynnego udziału w postępowaniu zmierzającym do orzeczenia odpowiedzialności Pana R.J. za zaległości podatkowe "A" sp. z o.o. (z/s w S. przy ul. [...]) z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2003 r. wraz z odsetkami za zwłokę od ww. zaległości podatkowej i kosztami postępowania egzekucyjnego. Z akt przedmiotowej sprawy wynika bowiem, iż Pan R.J. został poinformowany o wszczęciu postępowania w ww. zakresie w dniu 12 lutego 2007 r. tj. w dniu doręczenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia 6 lutego 2007 r. o wszczęciu przedmiotowego postępowania. W toku postępowania zmierzającego do orzeczenia odpowiedzialności Pana R.J. za ww. zaległości podatkowe spółki, pisma których adresatem był ww. kierowano na jego adres miejsca zamieszkania tj. G., ul. [...] i uznano je za doręczone w trybie przepisów art. 150 ustawy Ordynacja podatkowa. Organ odwoławczy jednocześnie zauważa, że o zmianie adresu miejsca zamieszkania Pana R.J. na: G. ul. [...] wpłynęło do Urzędu Skarbowego w dniu 24 lipca 2007 r., informacja o konieczności przesyłania korespondencji adresowanej do Pana R.J. na ww. adres tymczasowego zameldowania: tj. G., ul. [...] wpłynęła do Urzędu Skarbowego w dniu 26 lipca 2007 r., zaś zgłoszenie aktualizacyjne osoby fizycznej prowadzącej samodzielnie działalność gospodarczą (NIP-1), w którym Pan R.J. poinformował organ podatkowy o zmianie adresu miejsca zamieszkania na: G., ul. [...] wpłynął do organu podatkowego dopiero w dniu 15 października 2007 r. Powyższe zdaniem organu oznacza, iż w toku postępowania w sprawie orzeczenia odpowiedzialności Pana R.J. jako członka zarządu za zaległości podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2003 r. "A" sp. z o.o. pisma, których adresatem był ww. kierowane były na prawidłowy jego adres zamieszkania – G. ul. [...] (był to jedyny adres zamieszkania Pana R.J., w posiadaniu którego był organ podatkowy w toku prowadzonego postępowania zmierzającego do orzeczenia odpowiedzialności ww. za zaległości podatkowe spółki). Dodatkowo organ odwoławczy podkreśla, iż adres: G., ul. [...] wskazany przez Pana R.J. w protokole przesłuchania z dnia 18 grudnia 2006 r., nie stanowił "wyraźnego wniosku Pana R.J. aby korespondencję kierowaną do niego przez Urząd Skarbowy przesyłać na adres: G. ul. [...]" oraz nie mógł zostać przyjęty przez organ podatkowy prowadzący postępowanie w trybie przepisów art. 116 ustawy Ordynacja podatkowa, jako adres miejsca zamieszkania ww., bowiem został wskazany w toku odrębnego postępowania - prowadzonego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r., nr 111, poz. 765 ze zm.).

Końcowo, Dyrektor Izby Skarbowej zauważa, iż przedmiotem niniejszego postępowania nadzwyczajnego było zbadanie czy zaistniały przesłanki stanowiące podstawę wznowienia postępowania o których mowa w art. 240 ustawy Ordynacja podatkowa. Zatem organ w toku tegoż postępowania nie mógł badać innych przesłanek niż wymienione w ww. przepisie, w tym przesłanek wyłączających odpowiedzialność osoby trzeciej, o których mowa w art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa.

Reasumując w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej zgromadzony materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie potwierdza, iż organ podatkowy nie naruszył przepisów prawa materialnego, w tym przepisów dotyczących doręczania pism, co z kolei przesądza, iż Pan R.J. nie został pozbawiony prawa do czynnego udziału w postępowaniu; ponadto w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również pozostałe przesłanki wymienione w art. 240 § 1 ustawy Ordynacji podatkowej skutkujące wznowieniem postępowania zakończonego decyzją ostateczną.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, skarżący zarzucając naruszenie:

1) prawa procesowego - art. 121 § 1, art. 123 § 1, art. 146 § 1, art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, iż organ podatkowy uprawniony był doręczać skarżącemu korespondencję na adres wskazany w Urzędzie Skarbowym - jako miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, podczas gdy skarżący w postępowaniu podatkowym przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego, wskazał jako "adres dla doręczeń" ul. [...] w G., na który wysłane zostało pierwsze pismo w tej sprawie (odebrane przez skarżącego) i który mógł oczekiwać, iż również dalsze pisma będą wysyłane na wskazany przez niego adres;

2) prawa procesowego - art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, iż skarżący nie został pozbawiony prawa do czynnego udziału w postępowaniu, podczas gdy wysyłanie korespondencji pod inny adres niż wskazany przez stronę jako "adres dla doręczeń" na skutek "samowolnej" jego zmiany przez organ podatkowy faktycznie pozbawia ją możliwości aktywnego w nim udziału;

3) prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i zastosowanie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej i uznanie, że skarżący nie wykazał okoliczności zwalniających go z odpowiedzialności podatkowej za zobowiązanie spółki z o.o. "A", podczas gdy brak podstaw do ogłoszenia jej upadłości na przestrzeni 2003 i 2006 r., wyłącza w istocie jego odpowiedzialność jako członka zarządu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 28 sierpnia 2008 r. skarżący dodatkowo podkreślił, iż w okolicznościach sprawy, organ podatkowy nie był uprawniony do korzystania z instytucji fikcji doręczenia którą wprowadza art. 150 O.p.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w stopniu skutkującym wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego.

Na wstępie stwierdzić należy, iż trafnie w zaskarżonej decyzji stwierdza się, że wznowienie postępowania stanowi wyjątek od ustawowej zasady trwałości decyzji ostatecznych wynikającej z treści art. 128 Ordynacja podatkowa. Z tego też względu przepisy dotyczące wznowienia postępowania - mające charakter szczególnej i zupełnej regulacji prawnej, która w drodze wyjątku i tylko w określonych w przepisie art. 240 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa sytuacjach dopuszcza możliwość wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej - podlegają ścisłej wykładni i nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. Przedmiotem ww. postępowania nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w art.. 240 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa.

W rozważanej sprawie skarżący zasadnie podstawy wznowienia postępowania upatrywał w treści art. 240 § 1 pkt 4 O.p. zarzucając, iż jako strona, został pozbawiony przez organ pierwszej instancji możliwości czynnego udziału w postępowaniu zmierzającym do orzeczenia jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe "A" sp. z o.o. (z/s w S. przy ul. [...]) z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2003 r. wraz z odsetkami za zwłokę od ww. zaległości podatkowej i kosztami postępowania egzekucyjnego.

Otóż stosownie do treści art. 148 § 1 O.p. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub w miejscu pracy.

W rozważanej sprawie bezsporne jest, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Nr [...] z dnia 6 lutego 2007 r. o wszczęciu postępowania w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności p. R.J. jako członka zarządu za zaległości podatkowe spółki zostało wysłane na adres wskazany w notatce służbowej z dnia 1 lutego 2007 r. a mianowicie na adres G., ul. [...].

Postanowienie zostało odebrane przez skarżącego w dniu 12 lutego 2007 r. (K. 20 akt podatkowych).

Organ odwoławczy podnosi, że z notatki służbowej sporządzonej przez pracownika Urzędu Skarbowego w dniu 1 lutego 2007 r. (K:60) nie wynika aby organ podatkowy uznał, iż adresem Pana R.J. na który należało kierować korespondencję (również w toku postępowania w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej) był adres: G., ul. [...]. Zgodnie bowiem z treścią wspomnianej notatki" z informacji przekazanych przez Stanowisko ds. Karnych Skarbowych Urzędu wynika, iż Pan R.J. NIP [...] wskazał w protokole przesłuchania strony z grudnia 2006 r. adres do korespondencji w G., ul. [...]."

Skoro jednakże w/w postanowienie z dnia 6 lutego 2007 r. zostało skutecznie doręczone na ten adres (odebrane osobiście przez skarżącego) tym samym dalszą korespondencję w przedmiotowej sprawie należało kierować zgodnie z treścią art. 148 § 1 O.p. - na ten właśnie adres, gdzie skarżący aktualnie mieszkał. Przy czym skarżący po skutecznym doręczeniu mu postanowienia o wszczęciu postępowania na nowy adres, nie miał już obowiązku podawania tegoż właśnie adresu - jako adresu dla doręczeń.

W myśl art. 146 § 1 O.p. strona ma bowiem obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie swojego adresu w toku postępowania - a ten adres po wszczęciu postępowania o orzeczenie odpowiedzialności nie uległ już zmianie.

Skarżący zatem trafnie zauważa, że organ podatkowy wysyłając całą dalszą korespondencję łącznie z decyzją na adres w G. ul. [...] pod którym to adresem adresat nie przybywał w sposób nieuprawniony skorzystał z instytucji fikcji doręczenia z art. 150 O.p.

Dodatkowo wypada podkreślić i to, że skoro wszelkie pisma po wszczęciu przedmiotowego postępowania o orzeczenie odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu za zaległości podatkowe spółki adresowane na adres G. ul. [...] wracały z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie", obowiązkiem organu było przesłanie korespondencji zgodnie z dyspozycją art. 148 § 3 Ordynacji podatkowej - na adres pod który skutecznie doręczono skarżącemu postanowienie o wszczęciu w/w postępowania. Zaniechanie powyższego obowiązku w sposób ewidentny naruszyło zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym a to oznacza, iż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy spełniona została podstawa do wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 4 O.p.

Z tych przyczyn na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) art. 152, art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w wyroku.