Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3575/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2015 r. sprawy ze skargi A. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu


UZASADNIENIE

W dniu 7 lipca 2014 r. A. H. złożyła wniosek o ustalenie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na syna H.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...], Burmistrz Miasta i Gminy P., odmówił w okresie zasiłkowym od dnia 1 listopada 2013 r. do dnia 31 października 2014 r. A. H. w okresie od dnia 1 lipca 2014 r. do dnia 31 października 2014 r. prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na syna H. H.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, że z przedłożonych przez wnioskodawczynię dokumentów wynika, że jest ona zatrudniona w Inżynieria M. W. w P. od dnia 1 stycznia 2014 r. i od tej daty został udzielony jej urlop wychowawczy na okres do dnia 31 grudnia 2014 r. W związku z powyższym w ocenie organu I instancji nie została spełniona przesłanka pozostawiania w stosunku pracy przez 6 miesięcy przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. H. wskazując, że od czerwca 2013 r. do stycznia 2014 r. pozostawała bezrobotna. Wcześniej korzystała z urlopu wychowawczego jako matka dwójki małych dzieci. Podniosła, że argumentacja organu I instancji jest nieracjonalna, gdyż prawo do urlopu wychowawczego będzie uzyskiwać zawsze z pierwszym dniem zatrudnienia u jakiegokolwiek pracodawcy z racji tego, że pracowała dotychczas 6 miesięcy.

Na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 4 listopada 2014 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 z późn. zm.) dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego nie przysługuje osobie, która bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego pozostawała w stosunku pracy przez okres krótszy niż 6 miesięcy. W ocenie Kolegium przepis ten odwołuje się do "uzyskania prawa do urlopu wychowawczego", a nie do "realizacji prawa do urlopu wychowawczego". Czym innym bowiem jest uzyskanie tego prawa, a czym innym jest jego realizacja. Dana osoba spełniając określone w Kodeksie pracy warunki (art. 186 § 1) uzyskuje prawo do urlopu wychowawczego, ale nie jest zobligowana do skorzystania z tego prawa. Kolegium wskazało, że słusznie organ I instancji podniósł przy wykładni powołanego wyżej przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych, że należy brać pod uwagę rozwiązania przyjęte w Kodeksie pracy, bowiem to ten akt reguluje uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem i w tym akcie unormowane są kwestie związane z urlopem wychowawczym. Zaznaczył, że przepis art. 186 Kodeksu pracy posługuje się pojęciem "prawo do urlopu wychowawczego" (§ 1) oraz pojęciem "korzystania z urlopu wychowawczego" (§ 2, 3, 5). Wskazał, że osoba uprawniona do tego urlopu nie musi z tego prawa skorzystać. Prawo do urlopu jest związane z urodzeniem dziecka i powstaje w dacie jego urodzenia, wiąże się bowiem z osobista opieką nad dzieckiem. Natomiast realizacja tego prawa i skorzystanie z urlopu wychowawczego zależy od woli pracownika, bo to na jego wniosek może zostać udzielony. W ocenie organu odwoławczego powołany przepis art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych odwołuje się do prawa do urlopu wychowawczego, a nie do skorzystania z tego prawa. W ocenie Kolegium gdyby intencją ustawodawcy było uzależnienie przyznania przedmiotowego dodatku od spełnienia warunku bezpośredniego zatrudnienia przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy przed realizacją tego prawa, to przepis ten miałby brzmienie "bezpośrednio przed skorzystaniem z urlopu wychowawczego..." bądź "bezpośrednio przed złożeniem wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego...", natomiast przepis ten brzmi "bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego...". Okres 6 miesięcy, o którym mowa w przepisie art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i okres 6 miesięcy, o którym mowa w art. 186 § 1 Kodeksu pracy, w ocenie Kolegium, nie są tożsame, bowiem w tym drugim przypadku pracownik nie musi pracować bezpośrednio 6 miesięcy przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego. Może pracować krócej, bowiem do 6- miesięcznego okresu zatrudnienia wlicza się poprzednie okresy zatrudnienia. Natomiast w przypadku prawa do dodatku, określonego w art. 10 ust. 5 pkt 2 6- miesięczny okres zatrudnienia musi przypadać w całości bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego

Reasumując Kolegium wskazało, że zarówno ustalenia dokonane przez organ I instancji w sprawie, jak i subsumpcja przepisu art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych są poprawne.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. H. W uzasadnieniu swojej skargi skarżąca podniosła, że w dniu 5 października 2011 r. urodziła drugiego syna H. H. Po zakończeniu urlopu macierzyńskiego rozpoczęła urlop wychowawczy. Z racji niskich dochodów przyznano jej zasiłek rodzinny oraz dodatek z tytułu pozostawania na urlopie wychowawczym. W połowie 2013 r. zakład w którym pracowała uległ likwidacji i wraz z zakończeniem stosunku pracy wygasły jej uprawienia socjalne do urlopu i co za tym idzie do dodatków z nim związanych. Wskazała, że do końca bieżącego roku miała status osoby bezrobotnej, a także otrzymywała zasiłek rodzinny. Z dniem 1 stycznia 2014 r. została zatrudniona przez firmę Inżynieria M. W. i tego samego dnia rozpoczęła kontynuację urlopu wychowawczego na syna H. W ocenie skarżącej prawo do urlopu wychowawczego uzyskała w dniu 5 października 2011 r., kiedy to urodził się jej syn H, a wraz z tym faktem prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu pozostawania na urlopie wychowawczym, ponieważ w tym momencie, czyli w dniu 5 października 2011 r. spełniała wymóg nieprzerwanego pozostawania w stosunku pracy przez 6 miesięcy przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo - administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń regulują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Jednym z dodatków do zasiłku rodzinnego jest przewidziany w art. 10 ust. 1 tej ustawy dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Przysługuje on matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu, jeżeli to dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego.

Zgodnie z art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy dodatek nie przysługuje, jeżeli uprawniona osoba bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego pozostawała w zatrudnieniu przez okres krótszy niż 6 miesięcy. W myśl przepisu § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 213, poz. 2162) dowodem potwierdzającym ten fakt jest zaświadczenie o co najmniej sześciomiesięcznym pozostawaniu w zatrudnieniu bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego.

W rozpoznawanej sprawie organ I instancji ustalił, że skarżąca była zatrudniona od 1 stycznia 2014 r. i od tej daty został jej udzielony urlop wychowawczy do 31 grudnia 2014 r.. Organ przyjął zatem, że nie została spełniona przesłanka pozostawania w stosunku pracy przez okres 6 miesięcy przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. działając na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. podzieliło powyższy pogląd i powołując się na wyrok NSA z dnia 16 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1089/11, wskazało, że prawo do dodatku opisanego w art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uzależnione jest od 6- miesięcznego zatrudnienia bezpośrednio, w całości przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego.

Stanowisko to nie zasługuje na akceptację.

Zgodnie z art. 10 ust. 5 pkt 2 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego nie przysługuje osobie, która bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego pozostawała w stosunku pracy przez okres krótszy niż 6 miesięcy.

Tak więc przepis ten odwołuje się do "uzyskania prawa do urlopu wychowawczego", a nie do "realizacji prawa do urlopu wychowawczego". Czym innym bowiem jest uzyskanie tego prawa, a czym innym jest jego realizacja. Dana osoba spełniając określone w Kodeksie pracy warunki (art. 186 § 1) uzyskuje prawo do urlopu wychowawczego, ale nie jest zobligowana do skorzystania z tego prawa. Jak to słusznie podniósł organ I instancji przy wykładni powołanego wyżej przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych należy brać pod uwagę rozwiązania przyjęte w Kodeksie pracy, bowiem to ten akt reguluje uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem i w tym akcie unormowane są kwestie związane z urlopem wychowawczym.

Należy zwrócić uwagę, iż przepis art. 186 Kodeksu pracy posługuje się pojęciem "prawo do urlopu wychowawczego" (§ 1) oraz pojęciem "korzystania z urlopu wychowawczego" (§ 2, 3, 5). Tak jak to wskazano wyżej osoba uprawniona do tego urlopu nie musi z tego prawa skorzystać. Prawo do urlopu jest związane z urodzeniem dziecka i powstaje w dacie jego urodzenia, wiąże się bowiem z osobista opieką nad dzieckiem. Natomiast realizacja tego prawa i skorzystanie z urlopu wychowawczego zależy od woli pracownika, bo to na jego wniosek może zostać udzielony.

Powołany przepis art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych odwołuje się do prawa do urlopu wychowawczego, a nie do skorzystania z tego prawa. Gdyby intencją ustawodawcy było uzależnienie przyznania przedmiotowego dodatku od spełnienia warunku bezpośredniego zatrudnienia przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy przed realizacją tego prawa, to przepis ten miałby brzmienie "bezpośrednio przed skorzystaniem z urlopu wychowawczego..." bądź "bezpośrednio przed złożeniem wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego...", natomiast przepis ten brzmi "bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego..."

Okres 6 miesięcy, o którym mowa w przepisie art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i okres 6 miesięcy, o którym mowa w art. 186 § 1 Kodeksu pracy nie są tożsame, bowiem w tym drugim przypadku pracownik nie musi pracować bezpośrednio 6 miesięcy przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego. Może pracować krócej, bowiem do 6-miesięcznego okresu zatrudnienia wlicza się poprzednie okresy zatrudnienia.

Natomiast w przypadku prawa do dodatku, określonego w art. 10 ust. 5 pkt 2 6-miesięczny okres zatrudnienia musi przypadać w całości bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego.

Z treści skargi wynika, że A. H. urodziła dziecko 5 października 2011 r., po zakończeniu urlopu macierzyńskiego rozpoczęła urlop wychowawczy. Pobierała wówczas dodatek z tytułu pozostawania na urlopie wychowawczym do chwili likwidacji jej zakładu pracy w połowie 2013 r. Po przerwie ponownie została zatrudniona od dnia 1 stycznia 2014 r. i z tym dniem rozpoczęła kontynuację urlopu wychowawczego.

Informacje powyższe nie zostały ani ustalone ani też zaprzeczone przez organy obu instancji, wbrew obowiązkowi wynikającemu z treści art. 7, 77 i 107 k.p.a., pomimo, że mają one kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy stosownie do wykładni cytowanego wyżej wyroku NSA z dnia 16 listopada 2011 r.

Treść powyższego orzeczenia, w kontekście dokonanej w nim wykładni w art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej w całości podziela.

Organy administracji ponownie rozpoznając sprawę, dokonają wyczerpujących ustaleń w odniesieniu do jej stanu faktycznego, a następnie rozpoznają wniosek skarżącej mając na uwadze wiążącą treść ww. wyroku NSA.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podst. art. 145 § 1 pkt 1 a i c P.p.s.a. w związku z art. 152 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.