Wyrok NSA oz. w Katowicach, sygn. akt II SA/Ka 1282/99
NSA oz. w Katowicach
Data orzeczenia: 2000-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Gospodarka komunalna
Powołane przepisy: article: ze zm.
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz. 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
article: art. 28
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 9
journal: Dz.U. 1998 nr 120 poz. 787
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 lipca 1998 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych.
article: art. 690
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Teza: Sytuacja najemcy lokalu w stosunku do najemcy innego lokalu w danym budynku jest na gruncie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ podobna do sytuacji członków spółdzielni mieszkaniowych, którym w podobnych sprawach przymiotu strony również się nie przyznaje.

Oczywiście nie można wykluczyć - biorąc zwłaszcza pod uwagę treść art. 690 Kc, że w konkretnej sytuacji faktycznej najemca lokalu będzie stroną postępowania w sprawie administracyjnej z zakresu prawa budowlanego dotyczącej działań innego najemcy w tym samym budynku.

TEZY

Sytuacja najemcy lokalu w stosunku do najemcy innego lokalu w danym budynku jest na gruncie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ podobna do sytuacji członków spółdzielni mieszkaniowych, którym w podobnych sprawach przymiotu strony również się nie przyznaje.

Oczywiście nie można wykluczyć - biorąc zwłaszcza pod uwagę treść art. 690 Kc, że w konkretnej sytuacji faktycznej najemca lokalu będzie stroną postępowania w sprawie administracyjnej z zakresu prawa budowlanego dotyczącej działań innego najemcy w tym samym budynku.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Jana Z. na postanowienie (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 22 czerwca 1999 r. (...) w przedmiocie niedopuszczalności odwołania w sprawie pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania przebudowanych pomieszczeń - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia 10 maja 1999 r. postanowił "wystąpić o zmianę sposobu użytkowania pomieszczenia z licznikami gazowymi i pomieszczenia łazienki oraz dostarczyć zgodę właściciela budynku, projekt powykonawczy dokonanych zmian oraz projekt przeniesienia liczników".

U podstaw materialnoprawnych decyzji powołano art. 71 pkt 1 i 2 oraz art. 51 pkt 2 prawa budowlanego /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./, a w jej uzasadnieniu podano, że wskutek interwencji Jana Z. w sprawie zmian budowlanych dokonanych przez Jadwigę A. w lokalu nr 48 przy ul. (...) w B. stwierdzono, że zostały przeprowadzone prace budowlane powodujące zmianę funkcji użytkowania pomieszczeń z licznikami gazowymi i pomieszczenia łazienki, wymagające pozwolenia właściwego organu.

W odwołaniu Jan Z. wskazał, iż lokatorka Jadwiga A. zmieniła sposób użytkowania wydzielonej części korytarza stanowiącego poziomą drogę ewakuacyjną oraz pomieszczenia z gazomierzami, bez uzyskania pozwolenia właściwego terytorialnie organu nadzoru architektoniczno-budowlanego i wniósł o wydanie decyzji nakazującej Jadwidze A. przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania ww. pomieszczeń.

(...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z dnia 22 czerwca 1999 r. stwierdził, że odwołanie Jana Z. jest niedopuszczalne.

W motywach orzeczenia organ odwoławczy wskazał, iż faktycznymi stronami postępowania w przedmiotowej sprawie są inwestorzy - państwo A., jako sprawcy samowoli budowlanej i Gmina Miejska B. - Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych w B. jako zarządca budynku mieszkalnego. Jan Z. jako najemca lokalu nr 49 przy ul. (...) ma interes faktyczny niemniej jednak nie ma interesu prawnego, ani obowiązku w związku z zaistniałą samowolą, a tym samym nie może być uznany jako strona w rozumieniu art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego. Nakazy należy w związku z powyższym kierować do sprawcy samowoli z powiadomieniem zarządcy obiektu, a nie do innych lokatorów.

W skardze Jan Z. podniósł, że nigdy nie składał typowego odwołania, zaś do (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wysłał pismo informujące o samowolnej zmianie sposobu użytkowania części budynku mieszkalnego wraz z wnioskiem o nadzór i kontrolę nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego. Skarżący wskazał ponadto, iż powyższa samowola mogąc doprowadzić do zatrucia gazem, bądź eksplozji narusza art. 5 ust. 1 pkt "b i c" prawa budowlanego, zaś ochrona elementarnych warunków bezpieczeństwa zdrowia i życia jest oczywistym interesem społecznym, jak i słusznym interesem obywatela.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie mogła zostać uwzględniona, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a właśnie w tym zakresie Sąd dokonuje kontroli /art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

Kategoria interesu prawnego, na której oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, należy do prawa materialnego. Musi istnieć więc norma lub normy prawne przewidujące w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwości wydania decyzji administracyjnej.

Przewidziana w przepisach prawa materialnego możliwość /lub obowiązek/ konkretyzacji uprawnień i obowiązków określonego podmiotu oznacza, że interes prawny w rozumieniu art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego oznacza w istocie związek między sferą indywidualnych praw i obowiązków określonego podmiotu, a sprawą administracyjną, w której taka konkretyzacja uprawnień lub obowiązków ma nastąpić i w konsekwencji decyzją administracyjną stanowiącą rozstrzygnięcie sprawy.

Nie każdy jednak związek między sferą subiektywnych praw i obowiązków podmiotu a sprawą administracyjną oznacza, że podmiot ten posiada w danej sprawie interes prawny.

Interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony w określonej sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej tej osoby /podmiotu/. Wobec powyższego należy uznać, iż interes prawny przysługuje podmiotowi tylko w jego "własnej" sprawie administracyjnej /uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 3 lutego 1997 r. OPS 9/96 - ONSA 1997 Nr 3 poz. 102 i OSP 1997 z. 7-8 poz. 132/.

Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji.

W sprawie poddanej kognicji Sądu stroną postępowania administracyjnego przed organem I instancji była Jadwiga A. Brak jest również normy prawa materialnego uprawniającej skarżącego do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji wydanej w sprawie dotyczącej innego podmiotu. Skarżący nie miał więc interesu prawnego do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji.

Z Jadwigą A. jako najemczynią sąsiedniego lokalu nie wiążą go bowiem takie stosunki prawne oparte na prawie materialnym, które dawałyby mu prawo bezpośredniej ingerencji w zachowania ww. dotyczące substancji obiektu i jego urządzeń poza jego lokalem. W tym względzie nie ma on bowiem "własnego" i bezpośredniego interesu prawnego, jakkolwiek nie da się wykluczyć, że działania sąsiadki mogą faktycznie wpływać chociażby na komfort korzystania z jego mieszkania.

W szczególności taki bezpośredni i własny interes skarżącego nie wynika zdaniem Sądu z art. 9 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych /Dz.U. 1998 nr 120 poz. 787 ze zm./, który to przepis reguluje obowiązki wynajmującego. Do wynajmującego powinien się zatem zwrócić skarżący z żądaniem usunięcia ewentualnych nieprawidłowości związanych z należytym funkcjonowaniem urządzeń technicznych budynku oraz z żądaniem wykonywania innych wynikających z tego przepisu obowiązków. Może mu też zasygnalizować, że najemca innego lokalu dokonuje czynności na które powinien mieć zgodę wynajmującego. To wynajmujący powinien dbać w pierwszej kolejności o stan techniczny budynku i funkcjonujących w nim urządzeń.

Jako strona postępowania w rozumieniu art. 28 Kpa może też wynajmujący /a nawet powinien/ domagać się od najemcy przywrócenia pomieszczeń do stanu zgodnego z prawem. W tym też zakresie może on /wynajmujący/ żądać wszczęcia i uczestniczyć aktywnie w postępowaniach toczących się m.in. przed organami państwowego nadzoru budowlanego. Również skarżący może informować te organy o zdarzeniach lub zachowaniach innych podmiotów, które z racji ciążących na tych organach obowiązków mogłyby stanowić podstawę wszczęcia z urzędu konkretnych postępowań administracyjnych. Nie będzie to jednak ze strony skarżącego udział w charakterze strony postępowania ze wszystkimi wypływającymi z tego konsekwencjami.

W tego typu postępowaniach administracyjnych sytuacja najemcy lokalu w stosunku do najemcy innego lokalu w danym budynku jest na gruncie prawa budowlanego podobna do sytuacji członków spółdzielni mieszkaniowych, którym w podobnych sprawach przymiotu strony również się nie przyznaje /zobacz m.in. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 1996 r. IV SA 744/94 - OSP 1997 z. 4 poz. 84, zobacz też mający odpowiednie zastosowanie wyrok NSA z dnia 1 lutego 1991 r. IV SA 1341/90 - ONSA 1991 Nr 1 poz. 19/.

Oczywiście nie można zdaniem sądu wykluczyć biorąc zwłaszcza pod uwagę treść art. 690 Kc, że w konkretnej sytuacji faktycznej najemca lokalu będzie stroną postępowania w sprawie administracyjnej z zakresu prawa budowlanego dotyczącej działań innego najemcy w tym samym budynku. Taka sytuacja jednak w niniejszej sprawie nie zachodzi, a to gdy nie zostało zdaniem Sądu wykazane iż zachowanie Jadwigi A., które jest przedmiotem postępowania administracyjnego objętego zaskarżonym postanowieniem, dotyczyło bezpośrednio interesu prawnego lub obowiązku skarżącego. Przesądza o tym m.in. zakres, miejsce i charakter wykonanych przez Jadwigę A. robót budowlanych, które zdaniem Sądu nie wpływają bezpośrednio na możliwość i sposób korzystania przez skarżącego z najmowanego przez niego lokalu zgodnie z jego przeznaczeniem.

Nie oznacza to oczywiście wcale, iż w sprawie dokonanych przez ww. prac budowlanych postępowanie administracyjne powinno się toczyć z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa.

Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada co do istoty obowiązującemu prawu. Należy przy tym zwrócić uwagę, że zgodnie z treścią uchwały 7 sędziów NSA z dnia 5 lipca 1999 r. OPS 16/98 /ONSA 1999 Nr 4 poz. 119/ powinna zapaść w przedmiotowej sprawie decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego a nie postanowienie oparte na treści art. 134 Kpa.

Uchybienie to nie miało jednak zdaniem Sądu istotnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy o NSA.

Skarga jako nieuzasadniona podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o NSA.