Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 689/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2003 nr 45 poz 391
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia.
article: art. 8 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 1997 nr 28 poz 153
law: Ustawa z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym.
article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2017 poz 1938
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska Protokolant ref. staż. Lili Zawadzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2018 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ", "organ II Instancji", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1938 z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą o świadczeniach", oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm.) zwanej dalej "k.p.a.", w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935), po rozpatrzeniu odwołania, wniesionego w dniu [...] maja 2017 r. przez P. K. (dalej "skarżący", "strona"), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej "organ I instancji", "Dyrektor [...] OW NFZ") nr [...] z dnia [...] maja 2017 r., stwierdzającą że P. K. w okresach od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. został objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, a także od dnia 1 stycznia 2008 r. do dnia 31 maja 2013 r. nie został objęty ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Z akt postępowania wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. (dalej "ZUS"), pismem z dnia 17 lutego 2017 r. znak: [...] zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym P. K. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 maja 2013r. W piśmie tym ZUS wskazał, że w wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono, że skarżący nie dokonał zgłoszenia do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, nie składał dokumentów rozliczeniowych oraz nie opłacał składek. Również w systemie informatycznym ZUS nie zidentyfikowano konta płatnika składek.

Rozpatrując przedmiotowy wniosek oraz dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego Dyrektor [...] OW NFZ decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...], stwierdził, że P. K. z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej: jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia 2007 r., zaś w okresie od dnia 1 stycznia 2008 r. do dnia 31 maja 2013 r. nie jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym.

P. K. pismem z dnia 25 maja 2017 r. wniósł odwołanie od powyższej decyzji Dyrektora [...] OW NFZ.

W dniu 3 października 2017 r. skarżący wniósł do organu ponaglenie, w którym domagał się szybkiego rozpoznania wniesionego odwołania.

Pismem z dnia 24 listopada 2017 r. znak: [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia poinformował skarżącego o treści art. 10 § 1 k.p.a. oraz o możliwości zgłoszenia uwag, wniosków oraz wypowiedzenia się w sprawie. Wskazał, że ze względu na bardzo dużą ilość rozpatrywanych odwołań przez Wydział Uprawnień Świadczeniobiorców, termin rozpatrzenia odwołania skarżącego zostaje przedłużony do dnia 28 lutego 2018 r. Na ww. pismo skarżący nie złożył wyjaśnień, ani nie wniósł zastrzeżeń.

Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. Prezes NFZ utrzymał w mocy rozstrzygnięcie podjęte przez Dyrektora [...] OW NFZ. W uzasadnieniu wskazał, że w okresie objętym decyzją organu I instancji obowiązywały przepisy trzech kolejnych ustaw tj.: art. 8 pkt 1 łit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r. (Dz. U. Nr 28, poz. 153, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu zdrowotnym", art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, obowiązującej do dnia 30 września 2004 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 391, z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu w NFZ", zgodnie z którymi obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi", a także art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej".

Organ wskazał, iż obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ i art. 11 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym - powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.; zwanej dalej "ustawą o sus"), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności.

We wskazanym okresie obowiązywały również kolejno dwie ustawy określające zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej, zawierające podobne unormowania w art. 8 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm.; zwanej dalej: "ustawą o działalności") obowiązującej do dnia 31 grudnia 2000 r. i w art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.; zwanej dalej: "ustawą prawo działalności"), zgodnie z którymi dopuszczono możliwość podjęcia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (wg. ustawy o działalności po zgłoszeniu działalności do takiej ewidencji).

Organ II instancji wskazał, że czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne.

Rozpatrując ponownie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Prezes NFZ zauważył, że z ww. pisma ZUS wynika, że skarżący nie dokonał zgłoszenia do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, nie składał dokumentów rozliczeniowych, a także nie opłacał składek zdrowotnych, a w systemie informatycznym ZUS nie ma konta płatnika składek. Ponadto z przekazanego przez ZUS, Urząd Miasta L. i Urząd Skarbowy P. - W. materiału dowodowego, jak i wydruków z CEIDG wynika, że pozarolniczą działalność gospodarczą skarżący prowadził w okresie od 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia 2007 r., co powinno skutkować objęciem strony obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym w ww. okresie.

W oparciu o cytowane w treści decyzji przepisy ww. ustaw, mających zastosowanie w sprawie, organ II instancji wyjaśnił, że okres objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z okresem prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym nie jest tożsame z rozstrzygnięciem o nałożeniu obowiązku składkowego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, do którego Narodowy Fundusz Zdrowia nie jest uprawniony. W ocenie organu, skoro w kompetencji ZUS nie leży obowiązek wydania decyzji w zakresie ubezpieczenia zdrowotnego, konieczne stało się wydanie takiej decyzji przez dyrektora [...] OW NFZ. Decyzja ta stanowi jedynie potwierdzenie istnienia tytułu do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z uwagi na prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej, wynikającego z ustawy o świadczeniach. Nie rozstrzyga natomiast kwestii wymierzania czy pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne, o których mówi art. 82 ust. 8 ustawy o świadczeniach, do czego uprawniony jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. K. wniósł o uchylenie ww. decyzji Prezesa NFZ w całości, albowiem zdaniem skarżącego, od 1 marca 1989 r. do chwili obecnej opłacał on wymaganą "składkę na ubezpieczenie zdrowotne" za pośrednictwem Urzędu Skarbowego w P., do końca 199 r. w ramach podatku z działalności gospodarczej oraz emerytury od stycznia 2000 r. do chwili obecnej.

W uzasadnieniu podniesionych zarzutów skarżący przedstawił w sposób zwięzły argumentację zmierzającą do wykazania, iż "składka zdrowotna" była elementem podatku, który opłacał zarówno z emerytury jak i z działalności gospodarczej. Skarżący wyraził również niezadowolenie z prowadzonych w tej sprawie postępowań przez NFZ oraz ZUS.

W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jak również utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a)

Mając na uwadze przywołaną przez skarżącego argumentację wydaje się być zasadnym wyjaśnienie, iż kompetencje sądu administracyjnego sprowadzają się do oceny zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami prawa materialnego i procesowego na dzień jego wydania i tym samym względy celowościowe czy też słusznościowe pozostają bez znaczenia dla oceny zgodności zaskarżonego aktu z obowiązującymi przepisami prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Prezesa NFZ z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia nr [...] z dnia [...] maja 2017r., ustalająca, że skarżący w okresach od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. został objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, a także od dnia 1 stycznia 2008 r. do dnia 31 maja 2013 r. nie został objęty ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej,

Zdaniem Sądu, prawidłowo organy funduszu stwierdziły obowiązywanie w powyższym okresie trzech kolejnych ustaw tj.: art. 8 pkt 1 lit. c i art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o ubezpieczeniu w NFZ, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach w brzmieniu obowiązującym do 20 września 2008 r., a także art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym od 20 września 2008 r., a także dwóch ustaw określających zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej na obszarze RP.

Zgodnie z powołanymi aktami normatywnymi, czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne.

Podkreślenia wymaga, że dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej istotne znaczenie prawne ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz wykreślenie z tej ewidencji, gdyż zarejestrowanie działalności gospodarczej wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Ustanie obowiązku ubezpieczenia powoduje wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu. Ponadto podkreślić trzeba, iż w myśl art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie został zgromadzony przez organy administracji obszerny materiał dowodowy zawierający m.in. wyjaśnienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie analizy konta płatnika składek, z których wynika, że skarżący nie dokonał zgłoszenia do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, nie składał dokumentów rozliczeniowych, a także nie opłacał składek zdrowotnych, a ponadto w systemie informatycznym ZUS nie ma konta płatnika składek. W aktach postępowania zgromadzone zostały również dokumenty potwierdzające, prowadzenie przez skarżącego pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia 1 marca 1989 r. do dnia 31 maja 2013 r. Z kolei z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego P. – [...] wynika, że skarżący był opodatkowany: od dnia 1 stycznia 1996 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, od dnia 1 stycznia 2008 r. do dnia 31 maja 2013 r. na zasadach ogólnych, a także był podatnikiem podatku VAT od dnia 31 grudnia 2003 r. do dnia 1 stycznia 2004 r. Skarżący wykazywał przy tym przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej w latach 1999-2007.

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie można zatem uznać, aby okoliczność prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej nie została należycie wyjaśniona i udokumentowana.

W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy, Sąd stwierdza, iż organy Narodowego Funduszu Zdrowia prawidłowo zastosowały zarówno przepisy prawa materialnego, jak i procesowego, a przyjęta podstawa prawna rozstrzygnięcia wynikała z obowiązującego prawa materialnego. Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie można organom Funduszu odmówić także respektowania wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej. Sprawę rozstrzygnięto bowiem po zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, który był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie (art. 77 i art. 80 K.p.a.). Z kolei uzasadnienie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji odpowiada dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. Prawidłowo też organy zwróciły uwagę, że objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym nie jest tożsame z rozstrzygnięciem o nałożeniu obowiązku składkowego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, do którego Narodowy Fundusz Zdrowia nie jest uprawniony. Nie budzi ponadto wątpliwości iż w okresie za który uznano, iż skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego obowiązywała zasada (vide art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach), zgodnie z którą, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskiwał przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne powinna być opłacana z każdego z tych tytułów odrębnie.

Należało także zauważyć, że skarżący w żaden sposób nie podważył ustaleń zawartych w zaskarżonej decyzji oraz nie kwestionował okresu prowadzenia przez niego pozarolniczej działalności gospodarczej. Nie zawarł przy tym w skardze konkretnych zarzutów mogących być podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji.

Z tych też powodów, wobec niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które Sąd ma obowiązek badać z urzędu, skargę należało oddalić.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.