Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1021/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 6
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 180, art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia del. NSA Jerzy Krupiński Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Latocha po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1228/12 w sprawie ze skargi D. G. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od D. G. na rzecz Ministra Skarbu Państwa kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 18 stycznia 2013 r. (sygn. akt I SA/Wa 1228/12) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. G. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] Wojewoda P. odmówił D. G. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. S. i J. S. nieruchomości poza obecnymi granicami kraju z uwagi na nieprzedstawienie dokumentów, potwierdzających prawo własności wyżej wymienionych osób do nieruchomości położonej w miejscowości B. Zdaniem organu, akt sprzedaży nieruchomości zawarty w dniu [...] lutego 1922 r. pomiędzy M. M. i M. S., obejmował jedynie same budynki (bez gruntu), zaś umowa dzierżawy, zawarta w dniu [...] lipca 1935 r. przez M. S. nie stanowiła dokumentu urzędowego.

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2011 r. D. G. wystąpiła o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Wojewody P., twierdząc, że organ wojewódzki nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w sposób wystarczająco rzetelny i wnikliwy. Ponadto podnosiła, iż objęta wnioskiem nieważnościowym decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

W wyniku rozpoznania powyższego wniosku, Minister Skarbu Państwa, nie znajdując uzasadnienia dla zarzutów skarżącej, co do rażącego naruszenia prawa przez kontrolowaną decyzję, decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...], odmówił stwierdzenia jej nieważności a rozpoznając sprawę – w trybie art. 127 § 3 k.p.a. - organ centralny, decyzją z dnia [...] maja 2012 r. utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie.

Zdaniem Ministra, Wojewoda Po. ocenił materiał dowodowy zgodnie z dyspozycją przepisów, zawartych w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, stwierdził bowiem, że w prowadzonym postępowaniu zostały wyczerpane wszelkie środki dowodowe, dopuszczone przez w/w ustawę, to jest: kwerenda w instytucjach archiwalnych, oświadczenia świadków i zeznania stron postępowania. Zdaniem organu, choć skorzystano ze wszelkich środków dowodowych, jednak nie potwierdziły one prawa własności M. S. i J. S. do nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami kraju. Dodatkowo Minister wyjaśnił w tym miejscu, że plany budynków przemysłowych, na które powoływała się wnioskodawczyni, mogłyby potwierdzić jedynie wyłącznie fakt, iż właścicielem budynków, objętych planem, był w 1929 r. M. S., a nie M. S. czy J. S.. Powyższe potwierdzała również umowa z dnia [...] lutego 1922 r. zawarta pomiędzy M. M. a M. S.

Za zasadne Minister uznał także stanowisko Wojewody, który odmówił mocy dowodowej umowie dzierżawy z dnia [...] lipca 1935 r., ponieważ umowa ta nie była opatrzona żadną pieczęcią urzędową a więc nie można było jej uznać za dokument urzędowy.

W odniesieniu do zeznań świadków, Minister Skarbu Państwa stwierdził że oświadczenie W. K. nie zostało złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań a ponadto świadek ten opisał szczegółowo wyłącznie posiadłość ziemską o nazwie H., a nie nieruchomość w B., stąd na podstawie zeznań tego świadka nie można było ustalić rodzaju i powierzchni w/w nieruchomości. Oświadczenie M. I. nie spełniało zaś wymogów, zawartych w ustawie "zabużańskiej" bo z treści oświadczenia tego świadka jasno i wyraźnie wynikało tylko, że M. S. – ciotka świadka – i jej jedyna córka – J. były właścicielkami nieruchomości we wsi B., na którą składały się budynki cegielni oraz dom mieszkalny. Świadek ten nie sprecyzował jednak, o jakie budynki cegielni chodzi i jaka była ich powierzchnia. Na podstawie natomiast oświadczeń R. K. i J. S. również nie można było ustalić wielkości powierzchni nieruchomości pozostawionej.

Minister zauważył ponadto, że wnioskodawczyni zarzuciła organowi wybiórczą analizę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, po czym sama takiej, wybiorczej analizy dokonała wskazując, iż należy z dystansem traktować dokumenty nadesłane przez właściwe instytucje archiwalne z B., a odpowiedź z Ambasady Republiki B. stanowiła tylko czysto formalne załatwienie sprawy i powinna być brana pod uwagę z ograniczonym zaufaniem.

W rezultacie Minister podkreślił, że przyznanie mocy dowodowej określonym dokumentom i odmowa przyznania takiej mocy innym, była zgodna z literą prawa, tj. art. 80 k.p.a. Przepis ten nie wyznacza bowiem organowi administracji publicznej merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego, co skłania do wniosku, że statuuje on zasadę swobodnej oceny dowodów. Poza tym fakt, że D. G. przedłożyła pewne dokumenty w trakcie prowadzonego postępowania nadzorczego nie miał – w ocenie Ministra Skarbu Państwa – znaczenia dla rozstrzygnięcia, gdyż w postępowaniu nieważnościowym nie było miejsca na ich ocenę.

Na wyżej przedstawioną decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2012 r. , D. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której zarzuciła naruszenie: art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w związku z art. 156 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., z pominięciem art. 76 k.p.a. a także naruszenie art. 6 ust. 4 pkt 3 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty (...) w zw. z art. 76 i art. 156 § 1 k.p.a. oraz art. 6 ust. 5 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty (...) w związku z art. 156 § 1 k.p.a. art. 7 ust. 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty (...). Twierdziła również, że Minister naruszył przepisy postępowania, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem skarżącej, przedkładane przez nią dokumenty urzędowe, na podstawie których nabyła prawo, oraz spełniające wymogi obecnego prawa, nie mogły być przedmiotem dowolnej interpretacji organów administracji.

Odpowiadając na skargę, Minister Skarbu Państwa wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Oddalając skargę – na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a." - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że nie zasługiwała ona na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd podkreślił, że zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, a więc ocena organu administracji, orzekającego w tym trybie, dotyczyła wyłącznie tego, czy kwestionowana decyzja była dotknięta wadą, określoną w art. 156 § 1 k.p.a. Natomiast przedmiotem tego postępowania nie było ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która była już rozstrzygnięta decyzją ostateczną. Ta ostatnia decyzja – jak kontynuował Sąd - została zaś wydana m.in. na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 2, art. 13 ust. 2 i 3, oraz art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W świetle zaś tych przepisów, wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty może zostać uwzględniony jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną kumulatywnie wszystkie, wskazane w art. 1 i 2 w/w ustawy przesłanki a niespełnienie, chociażby jednej z nich, skutkuje utratą prawa do rekompensaty. Skoro zatem organ wojewódzki ustalił, że przedstawione przez skarżącą w sprawie dokumenty nie były wystarczającymi dowodami na potwierdzenie prawa własności M. S. i J. S. do nieruchomości pozostawionej w miejscowości B., to tym samym zaistniały podstawy do wydania decyzji odmownej.

Sąd zgodził się wprawdzie z D. G., że Wojewoda P. w podstawie prawnej swojej decyzji nie powołał art. 7 ust. 2 ustawy (powołał niewłaściwy przepis art. 5 ust. ust. 3 pkt 2), jednakże takie działanie organu nie skutkowało uznaniem, że decyzja organu wojewódzkiego została wydana bez podstawy prawnej, gdyż tego rodzaju brak oznacza, że decyzja rzeczywiście podstawy takiej nie posiada, a nie to, iż jej nie wymienia bądź wymienia niewłaściwy przepis prawa.

Słusznie też – zdaniem Sądu - organ przywołał art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., gdyż postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem J. S. z dnia [...] grudnia 1990 r. (wniesionym na podstawie poprzednich regulacji prawnych), potwierdzonym następnie wnioskiem D. G. z dnia [...] grudnia 2008 r. W konsekwencji zatem, postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty organ prowadził z uwzględnieniem przepisów ustawy zabużańskiej z 2005 r. Przytoczenie zaś przez Wojewodę przepisu art. 13 ust. 2 i 3 ustawy zabużańskiej, miało jedynie, zdaniem Sądu, charakter informacyjny - nie rzutujący na ocenę prawną decyzji w postępowaniu nadzorczym.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, Sąd zauważył, że skarżąca domagała się w postępowaniu nieważnościowym ponownego ustalenia stanu faktycznego oraz ponownej oceny materiału dowodowego, w tym zgromadzonego już w postępowaniu zwykłym. W związku z powyższym Sąd wyjaśnił, iż rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji administracyjnej jest jednoznacznie sprzeczna z treścią przepisu prawa i jako niemożliwa do zaakceptowana przez organy praworządnego państwa musi zostać wyeliminowana z obrotu prawnego, przy czym przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych dopuszczalne jest wyłącznie, gdy naruszenie tych przepisów ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd uznał, że stanowisko Ministra było prawidłowe. Organy administracji słusznie bowiem oceniły, że przedłożone przez skarżącą dokumenty nie były wystarczające do potwierdzenia stanu, że M. S. i J. S. były właścicielkami mienia nieruchomego, które w momencie repatriacji (w 1946 r.) pozostawiły poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W tym miejscu Sąd przytoczył treść art. 6 ustawy zabużańskiej i zauważył, że treść tego przepisu oznacza, iż w toku postępowania administracyjnego konieczne jest uzyskanie m. in. dowodów, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej przy czym słusznie wskazał Minister, że wprawdzie w w/w ustawie nie zawarto warunku, co do daty sporządzenia dokumentów potwierdzających tę okoliczność, niewątpliwie jednak data sporządzenia dokumentu ma istotne znaczenie dla oceny czy dany dokument potwierdza fakt pozostawienia nieruchomości w chwili opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec tego – zdaniem Sądu - dołączenie do wniosku dokumentu sprzedaży (jedynie budynków) z dnia [...] lutego 1922 r. M. S. (który zmarł w 1927 r.) oraz "planu zakładu przemysłowego cegielni polowej i dachówczarni M. S." z 1923 r. nie wystarczało do ustalenia, iż jego żona – M. S. i córka – J. S. były właścicielkami przedmiotowej nieruchomości we wsi B. Tym bardziej, że - jak wskazywała sama skarżąca - w roku 1922 M. S. nie była jeszcze żoną M. S., zaś córka J. S. urodziła się dopiero w 1925 r.

Przechodząc do oceny znaczenia dowodów w postaci dokumentów zawierających oświadczenie świadków, wymienionych w art. 6 ust. 5 ustawy "zabużańskiej", tj. R. K. i J. S., Sąd wyjaśnił, że zeznanie świadka jest zawsze oświadczeniem jego wiedzy o określonych faktach, odtwarzającym te fakty. Zeznania te, powinny być jednak oceniane w kontekście okoliczności danej sprawy oraz pozostałych, zgromadzonych w niej dowodów. W sprawie niniejszej było zaś poza sporem, że skarżąca, na dowód posiadania przez M. S. i J. S. nieruchomości we wsi B. oraz jej rodzaju i powierzchni, nie przedłożyła organom (oprócz ww. umowy z 1922 r. i planu z 1923 r. dotyczących M. S.), żadnych innych dokumentów, w tym dokumentów spadkowych po M. S. Stosowne zaś instytucje archiwalne udzieliły, odnośnie opisywanej nieruchomości, odpowiedzi negatywnych dla skarżącej. Z tej przyczyny Sąd przyjął, że dokonana przez organy ocena zeznań świadków była uzasadniona. Relacje R. K. i J. S. odnoszące się do sytuacji majątkowej osób obcych, sąsiadów nie mogły być zaś uznane za wiarygodne źródło ich osobistej wiedzy o stanie posiadania i majątku M. S. i jej córki, w sytuacji, gdy były jedynym dowodem na tę okoliczność, a ponadto zawierały stwierdzenia niepewne i nieumożliwiające określenie powierzchni pozostawionej nieruchomości we wsi B.

Mając zatem na uwadze wskazane wyżej cechy postępowania nadzwyczajnego, Sąd uznał, że podnoszone w skardze zarzuty, dotyczące naruszenia przez organy przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w związku z przepisami ustawy zabużańskiej - w zakresie nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego i nienależytej oceny materiału dowodowego - były nieuzasadnione. Minister Skarbu Państwa wyjaśnił bowiem wszystkie okoliczności stanu faktycznego istotne dla oceny legalności badanej decyzji Wojewody, a ustalenia te znajdowały oparcie w prawidłowo zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, D. G. zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 9, 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na nieuzasadnionym oddaleniu skargi w wyniku nieuzasadnionego przyjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, iż Minister Skarbu Państwa właściwie ocenił, że w niniejszej sprawie nie doszło w toku postępowania zwykłego do rażącego naruszenia prawa - w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – podczas, gdy Wojewoda P. nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny, słuszny interes obywateli oraz zasadę zaufania do organów Państwa, nie wywiązał się w sposób prawidłowy z obowiązków wynikających z treści przepisu art. 9 k.p.a., jak również zaniechał zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co w rezultacie doprowadziło do wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa,

a w konsekwencji ww. zarzutu, doprowadziło to do naruszenia przepisów postępowania, mającego wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi podczas, gdy winna zostać uwzględniona.

Ewentualnie, na wypadek nieuwzględnienia powyższych zarzutów skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 9, 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. k.p.a.) w zw. z art. 6 ust. 1, art. 6 ust. 4 pkt 3 i art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) w zw. z art. 151 p.p.s.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na nieuzasadnionym oddaleniu skargi, w wyniku nieuzasadnionego przyjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, iż organy administracji publicznej słusznie oceniły, że przedłożone przez skarżącą dowody nie są wystarczające do potwierdzenia stanu, że M. S. i J. S. były właścicielkami mienia nieruchomego, które w momencie repatriacji (w 1946 r.) pozostawiły poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono orzecznictwo oraz poglądy doktryny dotyczące pojęcia rażącego naruszenia prawa i zwracano uwagę, że w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji Wojewody P. stwierdzono, iż: "(...) Postępowanie w sprawie o rekompensatę za pozostawione "mienie zabużańskie" jest postępowaniem na wniosek i zgodnie z cytowaną ustawą na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów niewątpliwie wskazujących na m. in. prawo własności nieruchomości i posiadanie przez właściciela pozostawionej nieruchomości obywatelstwa polskiego w dniu 1 września 1939 roku i zamieszkiwanie w tym dniu na terenach pozostających poza obecnym obszarem państwa polskiego". Tymczasem, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a., w toku postępowania to organy administracji publicznej są zobligowane do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Autor skargi kasacyjnej akcentował także, iż M. S. oraz J. S. były następczyniami prawnymi, dawnego właściciela rzeczonych nieruchomości – M. S., zmarłego w 1927 r. i skarżąca przedłożyła Wojewodzie P. dokumenty, dotyczące nieruchomości pozostawionej w miejscowości B. – to jest: akt kupna sprzedaży z dnia [...] lutego 1922 r. zawarty pomiędzy M. M. i M. S., umowę dzierżawy z dnia [...] lipca 1935 r. oraz "Plan istniejącego zakładu przemysłowego cegielni polowej i dachówczarki M. S.". Wojewoda P. powinien był zatem zobowiązać skarżącą do dostarczenia dowodów, potwierdzających prawo własności M. S. do ww. nieruchomości oraz przejścia tego prawa na jego spadkobierczynie (np. postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku), czego jednakże nie uczynił.

Nadmieniono, że skarżąca w postępowaniu przed Wojewodą nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika i nie zdawała sobie sprawy z potrzeby przedłożenia ww. dokumentów a także nie była również o takiej konieczności poinformowana przez organ administracji publicznej. Tym samym, poniosła szkodę z powodu nieznajomości prawa. Z tej przyczyny Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie niezasadnie podzielił stanowisko Ministra Skarbu Państwa i niesłusznie oddalił skargę D. G.

Poza tym w skardze kasacyjnej akcentowano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie niezasadnie oddalił skargę również wskutek niesłusznego przyjęcia, że organy administracji publicznej słusznie oceniły, że przedłożone przez skarżącą dowody nie były wystarczające do potwierdzenia stanu, że M. S. i J. Si. były właścicielkami mienia nieruchomego, które w momencie repatriacji (w 1946 r.) pozostawiły poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Dokumenty przedstawione przez skarżącą w powiązaniu z zeznaniami świadków w osobach R. K. oraz J. S. spełniały bowiem kryteria, przewidziane w art. 6 ust. 1, art. 6 ust. 4 pkt 3 i art. 6 ust. 5 ustawy zabużańskiej.

W obszernej odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Skarbu Państwa wnosił o jej oddalenie wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało więc wyłącznie na badaniu zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej, które jednak okazały się nieuzasadnione.

Analizowana sprawa dotyczyła decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2012 r., utrzymującej w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody P. z dnia [...] lutego 2011 r. o odmowie potwierdzenia D. G. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. S. oraz J. S. nieruchomości położonej w miejscowości B. w gminie S. w powiecie W., w byłym województwie b. a więc poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Istotne zatem znaczenie miał w tym wypadku tryb, w jaki było ono prowadzone. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nie dokonuje się bowiem – jak w postępowaniu zwykłym - oceny przysługujących stronie uprawnień lub ciążących na niej zobowiązań a ocenia się legalność decyzji wydanej w w/w postępowaniu zwykłym. Ocena dokonywana przez organ administracji dotyczy więc wyłącznie zbadania, czy kwestionowana wnioskiem nieważnościowym decyzja została dotknięta jedną z wad, określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Zatem przedmiotem tego postępowania nie jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która już została rozstrzygnięta kontrolowaną decyzją.

W analizowanej sprawie decyzją kontrolowaną była decyzja Wojewody P. z dnia [...] lutego 2011 r. odmawiająca D. G. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez jej poprzedniczki prawne - M. S. i J. Si. - nieruchomości poza obecnymi granicami kraju z uwagi na nieprzedłożenie dokumentów, potwierdzających ich prawo własności do nieruchomości pozostawionej. Zdaniem skarżącej decyzja ta rażąco naruszała przepisy postępowania administracyjnego w postaci: art. 7, 8, 9, 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., gdyż Wojewoda P. nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny, słuszny interes obywateli oraz zasadę zaufania do organów Państwa, nie wywiązał się w sposób prawidłowy z obowiązków wynikających z treści przepisu art. 9 k.p.a., jak również zaniechał zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

Z tym stanowiskiem nie można się jednak zgodzić. Wyjaśnić bowiem należy uwagę, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono pogląd, iż wydanie decyzji z rażącym naruszeniem przepisów postępowania polega jedynie na braku przeprowadzenia postępowania lub z rażącym pogwałceniem zasad procesowych (vide: np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 1992 r., sygn. akt III ARN 23/92, OSP z 1993 r. nr 3, poz. 47). Stanowisko to zostało następnie przyjęte również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i skład, orzekający w tej sprawie, także je w pełni podziela.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy zatem stwierdzić, że decyzji, wydanej przez Wojewodę P. z dnia [...] lutego 211 r., nie można zarzucić rażącego - w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - naruszenia przywołanych w skardze kasacyjnej przepisów procedury administracyjnej.

Skarżąca, składając wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej jej prawo do rekompensaty zabużańskiej z tytułu pozostawienia przez jej poprzedniczki prawne ( M. S. i J. S.) mienia poza granicami obecnego państwa polskiego, winna dopełnić obowiązków, wynikających z treści przepisów ustawy dnia 8 listopada 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). Zgodnie zaś z treścią art. 6 ust. 1 w/w ustawy, do wniosku strona jest obowiązana dołączyć szereg dokumentów. Wśród nich ustawodawca w art. 6 ust. 1 pkt 1 wymienia dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Z tej przyczyny, należy stwierdzić, że składając przedmiotowy wniosek, skarżąca winna przedłożyć dokument, z którego wynikałoby, iż jej poprzedniczki prawne legitymowały się prawem do określonych konkretnie nieruchomości. Tymczasem, skarżąca w toku postępowania przed Wojewodą złożyła szereg dokumentów, ale z żadnego z nich nie wynikał tytuł własności jej poprzedniczek prawnych do mienia pozostawionego na Kresach Wschodnich. Akt sprzedaży nieruchomości zawarty w dniu [...] lutego 1922 r. pomiędzy M. M. i M. S., potwierdzał prawa do nich na rzecz wyłącznie M. S., który zmarł w 1927 r. Skarżąca nie przestawiła zaś postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia praw spadkowych po w/w, mimo, że – wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej - była do tego wzywana (pismo z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...]). W piśmie tym Wojewoda przedstawił i wyjaśnił treść przepisów regulujących potwierdzanie prawa do rekompensaty zabużańskiej oraz w szczególności zobowiązał skarżącą do wyjaśnienia, kto był właścicielem mienia pozostawionego.

W związku z treścią uzasadnienia skargi kasacyjnej, należy szczególnie w tym miejscu także podkreślić, że chociaż D. G. działała w tym postępowaniu bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika to doskonale zdawała sobie sprawę z konieczności przedłożenia organowi dokumentów, z których wynikał by fakt dziedziczenia. Dowodzi tego wprost okoliczność, że przy piśmie z dnia [...] lipca 2009 r., adresowanym do Wojewody, przesłała ona do akt kserokopię postanowienia Sądu Powiatowego w G. z dnia [...] marca 1972 r. (sygn. akt [...]) dotyczącego nabycia spadku po M. S.

W związku z powyższym zauważyć należy, że już tylko brak wykazania odpowiednim, urzędowym dokumentem, następstwa prawnego M. S. i I. S. po M. S. stanowił dostateczny powód dla odmowy potwierdzenia w tym przypadku D. G. prawa do rekompensaty zabużańskiej. Dodać bowiem wypada, że M. S. zmarł w 1927 r. a więc w okresie, gdy na obszarze Kresów Wschodnich obowiązywały przepisy prawa spadkowego (t. X cz. 1 Zwodu Praw), regulujące kwestie spadkowe, niejednokrotnie zupełnie inaczej niż obecnie.

Umowa dzierżawy, zawarta w dniu [...] lipca 1935 r. przez M. S., działającą w imieniu własnym i małoletniej córki została sporządzona tylko w zwykłej formie pisemnej a więc nie stanowiła dokumentu urzędowego – w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., a ponadto umowa dzierżawy nie mogła przesądzać o tytule prawnym wydzierżawiającego do nieruchomości będących przedmiotem tej umowy.

Takiej mocy dowodowej nie posiadał również dokument zatytułowany "Plan istniejącego zakładu przemysłowego cegielni polowej i dachówczarni M. S.". Kwestia zaś związana z oceną materiału dowodowego w postaci zeznań świadków – jak słusznie przyjął Minister – dokonana została przez Wojewodę w granicach swobodnej oceny materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.) i mogła być jedynie badana ale wyłącznie w trybie instancji odwoławczej a nie w postępowaniu nieważnościowym.

Z tych powodów zarzuty kasacyjne, w których D. G. zarzuciła Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie przepisów w postaci art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 9, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a oraz art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 9, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. k.p.a.) w zw. z art. 6 ust. 1, art. 6 ust. 4 pkt 3 i art. 6 ust. 5 ustawy zabużańskiej nie były trafne.

Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 184 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparto na przepisie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.