Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1662/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 22 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.
article: art. 75, art. 76 par. 2 w zw. z par. 1, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz ( spr. ) Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej C.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 1577/09 w sprawie ze skargi C.S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej dotyczącej uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz C.S. kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 1577/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę C.S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (zwanego dalej także w skrócie Kierownikiem Urzędu) z dnia [...] maja 2009 r., nr [...], w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w przedmiocie uprawnień kombatanckich.

Wyrok ten został wydany w następującym wskazanym przez Sąd I instancji stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z 1976 r. byłego ZBOWiD w Warszawie C.S. otrzymał uprawnienia kombatanckie z tytułu Udziału w Ruchu Oporu od grudnia 1941r. do czerwca 1943 r. Uprawnienia te zostały potwierdzone decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...] września 1993 r.

W dniu 4 maja 1995 r. ZWPOS w Warszawie wystąpił o rozszerzenie C.S. uprawnień kombatanckich z tytułu skazania wyrokiem byłego Rejonowego Sądu Wojskowego w L. z dnia [...] listopada 1946 r. na karę 10 lat więzienia, pozbawienia praw publicznych i obywatelskich na okres 3 lat za działalność związaną z walką o suwerenność i niepodległość. Decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...] listopada 1999 r. rozszerzono C.S. uprawnienia kombatanckie za okres od czerwca 1946 r. do marca 1953 r., tj. z tytułu represji wynikającej z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) zwanej dalej także ustawą o kombatantach - uwięzienia za działalność związaną z walką o niepodległość.

W dniu 25 listopada 2004 r. skarżący wystosował do Urzędu kolejny wniosek wraz z oświadczeniami świadków z prośbą o rozszerzenie uprawnień kombatanckich za okres od grudnia 1941 r. do marca 1953 r. W treści wniosku wskazał: "w grudniu 1941 r. w okresie świąt złożyłem przysięgę i zostałem żołnierzem ZWZ. Pełniłem funkcję łącznika. W czerwcu 1943 r. zostałem wywieziony na przymusowe roboty do Niemiec. Pracowałem na kolei przy rozładowywaniu węgla, koksu, trelinki itp. Po czterdziestu dniach uciekłem i wróciłem w rodzinne strony. Nie mogłem pełnić w podziemiu funkcji łącznika. W ogóle poruszanie się w terenie było dla mnie zabronione przez Organizację, ponieważ żandarmeria miała moje zdjęcie, więc łatwo mogłem być rozpoznany. Organizacja wskazała mi miejsce, gdzie się ukrywałem." Wskazano również, iż pod koniec 1944 r. skarżący wstąpił na ochotnika do Wojska Polskiego.

Jak wynika z książeczki wojskowej C.S. w okresie od 27 stycznia 1945 r. do 26 listopada 1946 r. pełnił służbę w Wojsku Polskim, w związku z czym Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. rozszerzył stronie uprawnienia kombatanckie za okres od grudnia 1944 r. do maja 1945 r., tj. z tytułu służby w Wojsku Polskim podczas działań wojennych.

Zainteresowany złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, prosząc o przyznanie uprawnień kombatanckich za okres od ucieczki z robót przymusowych do grudnia 1944 r., bowiem jak wskazał w tym okresie był podwójnie zagrożony - raz za przynależność do AK, a drugi raz za ucieczkę z przymusowych robót.

Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] stycznia 2005 r. wskazując w uzasadnieniu, iż okoliczności związane z okresem ukrywania się strony po ucieczce z robót przymusowych do czasu wstąpienia przez niego do WP nie zostały ujęte przez ustawodawcę jako represje i działalność kombatancka w rozumieniu ustawy. Ww. decyzja stałą się prawomocna.

W dniu 19 stycznia 2007 r. skarżący wniósł kolejny wniosek, w którym zwrócił się z prośbą o zaliczenie do okresu uprawnień służby w organizacji podziemnej "[...]" do czerwca 1946 r. Załączył dodatkowe oświadczenia świadków: S.K., N.G. oraz E.M., z treści których wynika, iż skarżący po miesiącu pracy przymusowej na terenie Niemiec, wrócił do Polski, ukrywał się przez okres dwóch miesięcy, a następnie brał udział w szkoleniach, przenoszeniu korespondencji i załatwianiu spraw związanych z wydawaniem "lewych" dowodów. W piśmie z dnia 31 maja 2007 r. wskazał, iż wnosi o rozpoznanie swego wniosku w trybie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej k.p.a.). W dniu 19 listopada 2007 r. skarżący zwrócił się z prośbą o zaliczenie do okresu uprawnień okresu po wyjściu z więzienia, tj. od marca 1953 r. do lipca 1955 r., bowiem ze względu na stan zdrowia, okres rehabilitacji nie mógł podjąć w tym okresie żadnej pracy. Załączył również oświadczenia świadków: A.G. oraz E.M., którzy wskazali, iż posiadają wiedzę odnośnie działalności strony w strukturach AK do listopada 1944 r.

W związku z powyższym organ orzekający decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] kwietnia 2005 r.

Strona nie zgadzając się z ww. rozstrzygnięciem organu, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W wyniku rozpoznania sprawy, wyrokiem z dnia 19 grudnia 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 2054/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...] czerwca 2008 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej. Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał na zaniechanie - na etapie postępowania odwoławczego - powiadomienia strony skarżącej, stosownie do art. 10 k.p.a., o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jak i brak odniesienia się do materiału dowodowego związanego z wnioskiem o wznowienie postępowania w motywach uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze ocenę prawną wyrażoną przez Sąd w powyższym wyroku, Kierownik Urzędu pismem z dnia 16 kwietnia 2009 r. poinformował stronę o prawie zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z uprawienia tego strona skorzystała i zapoznała się z aktami w dniach 24 i 27 kwietnia 2009 r.

Następnie, po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] maja 2009 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2009 r. odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] kwietnia 2005 r. orzekającej o uprawnieniach kombatanckich. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał m.in., iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona nie wskazała, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji ostatecznej. Organ wyjaśnił, iż - biorąc pod uwagę w sposób wyraźny widoczną zmienność twierdzeń wnioskodawcy zawartych w aktach ZBOWiD, wnioskach kierowanych do Urzędu w 2004 r., w styczniu 2007 r. oraz w listopadzie 2007 r., jak i innych dokumentach składanych przez niego w postępowaniu, m.in. oświadczeń świadków początkowo wskazujących na okoliczność zakończenia działalności kombatanckiej strony z chwilą wywózki na roboty przymusowe, następnie wcześniejszy powrót i ukrywanie się przed okupantem, współpracę z organizacją niepodległościową, a obecnie wnioskowaną czynną działalność w oddziałach AK - nie sposób przyznać im waloru wiarygodności. Kierownik Urzędu podkreślił ponadto, że życiorys jest dokumentem, który nie powinien podlegać korektom. Życiorys sporządzany jest bowiem przez osobę posiadającą najpełniejszą wiedzę o swoich losach - jego ewentualne uzupełnienia mogą dotyczyć składników nieistotnych, a nie tak podstawowych, jak w przypadku strony.

Nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem C.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Decyzji tej zarzucił naruszenie przepisów k.p.a. poprzez nieuzasadnioną dowolność w ocenie dowodów i pominięcie przy ocenie dowodów zasad logiki i doświadczenia życiowego. Wskazał m.in., iż organ błędnie ocenił przedstawione dowody jego działalności konspiracyjnej. Nadto wyjaśnił, że na początku lat 50-tych po wyjściu z więzienia znajdował się w bardzo ciężkiej sytuacji i to jego byli dowódcy AK zaproponowali mu, aby wstąpił do ZBOWiD-u, dzięki czemu uzyska pewne przywileje. Aby zostać przyjętym, skłamał, że po 1944 r. zaniechał działalności konspiracyjnej. Obawiał się ponownego zagrożenia represjami. Tymczasem dalej prowadził działalność konspiracyjną, o czym świadczy fakt, że cieszył się zaufaniem antykomunistycznej partyzantki. Skarżący podniósł także, iż wiarygodność dowodów powinna być oceniana na tle konkretnej sprawy, a organ nie może wymagać przedstawienia takich dowodów, których ze względu na charakter sprawy przedstawić się nie da.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, Sąd nie dopatrzył się, aby decyzja ta została wydana z naruszeniem norm prawa stanowiących podstawę jej wydania. Zatem, w ocenie Sądu, brak jest podstaw do stwierdzenia, że zarzuty zawarte w skardze zasługują na uwzględnienie.

Nadto Sąd podniósł, że skarżący w piśmie z dnia 31 maja 2007 r. wskazał, iż żąda rozpatrzenia swego wniosku w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W ten sposób, zdaniem Sądu skarżący uruchomił postępowanie administracyjne w trybie nadzwyczajnym. Stosownie do art. 16 § 1 k.p.a. uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach określonych w Kodeksie. Z powyższego przepisu wyrażającego zasadę trwałości decyzji ostatecznych wynika, że decyzja taka nie może być w zasadzie wzruszona w trybie postępowania administracyjnego, z wyjątkami ściśle określonymi w przepisach k.p.a. Wskazał również, że skarżący przedstawił nowe oświadczenia świadków z dnia 15 stycznia 2007 r., tj. S.K., N.G. oraz E.M., z treści których wynika, iż po miesiącu pracy przymusowej na terenie Niemiec, wrócił do Polski, ukrywał się przez okres dwóch miesięcy, a następnie brał udział w szkoleniach, przenoszeniu korespondencji i załatwianiu spraw związanych z wydawaniem "lewych" dowodów.

Nadto w dniu 19 listopada 2007 r. skarżący przedstawił kolejne oświadczenia świadków w osobach A.G. oraz E.M., którzy wskazali, iż posiadają wiedzę odnośnie jego działalności w strukturach AK do listopada 1944 r. Jak wynika z akt administracyjnych, podczas przesłuchania w Urzędzie Gminy w Z. w dniu 21 stycznia 2007 r. świadkowie potwierdzili działalność skarżącego w organizacji Armii Krajowej w 1941 r. Nie potwierdzili zaś okoliczności przynależności skarżącego do organizacji niepodległościowej w okresie późniejszym.

W dalszej części uzasadnienia Sąd wskazał, że w deklaracji członkowskiej ZBOWiD wypełnianej przez skarżącego w dniu [...] grudnia 1975 r., on sam wskazał, iż: "wiosną 1943 r. Niemcy zarządzili masowy pobór do pracy przymusowej do Niemiec. Mój rocznik podlegał poborowi i dlatego zostałem wywieziony. W ten sposób moja praca w konspiracji została przerwana. (...) W czerwcu 1943 r. zostałem wywieziony na przymusowe roboty do Niemiec. Najpierw pracowałem w K. przy oczyszczaniu i pogłębianiu dna basenów portowych żeglugi rzecznej. Następnie zostałem przewieziony do miasta H., gdzie pracowałem przy rozładunku wagonów. Na początku czerwca 1944 r. uciekłem z Niemiec i wróciłem do rodzinnej wsi, a w niecałe dwa miesiące później, w lipcu, tereny te zostały wyzwolone". Wyjaśnił również, iż skarżący podaje jako datę końcową działalności w ruchu oporu wywózkę na pracę przymusowe. Zdaniem Sądu, w powyższym oświadczeniu strona nie wskazuje, iż po ucieczce kontynuowała działalność w Armii Krajowej, a jedynie, że przebywała w rodzinnej miejscowości. Do deklaracji ZBOWiD zostały dołączone oświadczenia świadków, tj. W.M., J.D., T.Z. oraz J.M., którzy zgodnie twierdzą, iż działalność strony w Armii Krajowej zakończyła się w czerwcu 1943 r. i po tej dacie nie była kontynuowana.

Nadto Sąd I instancji zauważył, że w okresie późniejszym (2004 r.) skarżący zmienił treść swych pierwotnych twierdzeń wskazując, iż po niecałym miesiącu uciekł z robót przymusowych i od połowy 1943 r. do jesieni 1944 r. ukrywał się przed Niemcami aż do chwili pójścia do Wojska Polskiego u rodziny G. Następnie Sąd podniósł, że we wniosku z dnia 15 stycznia 2007 r. skarżący wskazał kolejnych świadków, tym razem świadczących na okoliczność prowadzenia czynnej działalności na rzecz organizacji niepodległościowej, po ucieczce z robót przymusowych. Potem skarżący przedłożył kolejne oświadczenia świadków w osobach A.G. oraz E.M. z dnia 13 listopada 2007 r.

W ocenie Sądu, organ zasadnie odmówił ww. dowodom wiarygodności. Zachodzące w nich różnice i rozbieżności były zbyt duże, by można je uznać za przypadkowe. Zmienność twierdzeń skarżącego zawartych w aktach ZBOWiD, wnioskach kierowanych do Urzędu w 2004 r., w styczniu 2007 r. oraz w listopadzie 2007 r., jak i innych dokumentach składanych przez niego w postępowaniu, m.in. oświadczeń świadków początkowo wskazujących na okoliczność zakończenia działalności kombatanckiej strony z chwilą wywózki na roboty przymusowe, następnie wcześniejszy powrót i ukrywanie się przed okupantem, współpracę z organizacją niepodległościową, a następnie wnioskowaną czynną działalność w oddziałach AK świadczą o tym, iż w zależności od etapu i rodzaju postępowania skarżący dostosowywał je do aktualnych potrzeb. Trudno bowiem uznać za przekonywujące np. twierdzenia strony, która najpierw wskazała, iż po powrocie z robót przymusowych zmuszona była się ukrywać, następnie udzielała pomocy organizacji niepodległościowej, a w ostatecznym rozrachunku stwierdziła, iż po powrocie była w dalszym ciągu czynnym członkiem konspiracji.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się w działaniach organów orzekających w sprawie naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Organy obu instancji podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy, a materiał dowodowy został rozpatrzony w sposób wyczerpujący. Nadto Sąd wyjaśnił, iż to organ administracji jest gospodarzem prowadzonego postępowania. Decyduje o tym co zostało udowodnione, którym dowodom odmówić wiarygodności, a które okoliczności uznać za udowodnione, mając przede wszystkim na względzie wyjaśnienie sprawy. Z tych obowiązków – zdaniem Sądu – organ wywiązał się należycie. Dlatego też wniesiona skarga podlegała oddaleniu.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł skarżący zaskarżając go w całości i żądając jego uchylenia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Jednocześnie zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj.:

1. art. 75 k.p.a. - w ten sposób, że faktycznie nie uwzględniono jako dowód w postępowaniu zaświadczenia wystawionego przez Zarząd Główny Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, zaświadczenia lekarskiego, zeznań świadków oraz oświadczenia strony;

2. art. 76 § 2 w zw. z art. 76 § 1 k.p.a. w ten sposób, że nie uznano za dowód tego, co zostało stwierdzone w dokumencie sporządzonym przez Zarząd Główny Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej oraz w zaświadczeniu lekarskim;

3. art. 77 § 1 k.p.a. - w ten sposób, że nie dopełniono obowiązku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący;

4. art. 80 k.p.a. - w ten sposób, że dokonano oceny okoliczności jedynie na podstawie wycinka materiału dowodowego, a nie na podstawie całokształtu materiału dowodowego - organ wykazał nieuzasadnioną dowolność w ocenie materiału dowodowego.

Powyższe uchybienia miały istotny wpływ na przebieg sprawy, ponieważ w ich rezultacie nie dopuszczono do uwzględnienia i rozpatrzenia przez przedmiotowy organ - Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych istotnego materiału dowodowego, który miał decydujący wpływ na ukształtowanie się sytuacji prawnej strony. W związku z powyższym oczywistym jest, że zachodzi w tym miejscu sytuacja wskazana w art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania, gdy uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

II. Pośrednio naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj.:

1. art. 7 k.p.a. - w ten sposób, że nie dopełniono obowiązku podjęcia w przedmiotowej sprawie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego mając na względzie słuszny interes obywatela;

2. art. 8 k.p.a. - w ten sposób, że postępowanie administracyjne prowadzono

przewlekle, a stronie uporczywie odmawia się przyznania bezspornie należnych jej uprawnień, co kolei ujemnie wpływa na pogłębianie zaufania obywateli do organów Państwa.

III. Naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. art. 22 ustawy o kombatantach, w ten sposób, że decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych powinna być oparta na rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej, tymczasem w przedmiotowej sprawie w ogóle nie uwzględnia się zaświadczenia Zarządu Głównego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej;

Powyższe dodatkowo uzasadnia wniesienie przedmiotowej skargi na zasadzie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. oraz jej oparcie na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędne lub jego niewłaściwe zastosowanie - de facto niesłuszne niezastosowanie w przedmiotowej sprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor rozwinął przytoczone wyżej zarzuty.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie przesłanki nieważności postępowania określone enumeratywnie w § 2 art. 183 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w w/w przepisie, tym samym sprawa ta mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Natomiast skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zawiera usprawiedliwione podstawy.

Przystępując do wyjaśnienia przesłanek uwzględnienia skargi kasacyjnej wskazać należy, iż w rozpoznawanej sprawie, decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych potwierdził skarżącemu uprawnienia kombatanckie z tytułu walki zbrojnej w Armii Krajowej od 12.1941 r. do 06.1943 r., służby w Wojsku Polskim podczas działań wojennych od 12.1944 r. do 05.1945 r. oraz uwięzienia za działalność związaną z walką o niepodległość od 06.1946 r. do 03.1953 r. Skarżący zażądał zmiany tej decyzji podnosząc, iż Urząd nie zaliczył całego okresu w szeregach organizacji podziemnej (oddział partyzancki pod dowództwem O.) tj. do czerwca 1946 r. W efekcie zażądał wznowienia postępowania zakończonego w/w decyzją na skutek wskazania nowych dowodów, a to oświadczeń trzech świadków: E.M., N.G. i S.K. Tym samym w tym zakresie wznowiono postępowanie (postanowienie z dnia [...] czerwca 2007 r.) i wydano zaskarżone decyzje.

Uwagi te zostały uczynione, albowiem skarga kasacyjna dodatkowo odnosi się do żądania rozszerzenia uprawnień kombatanckich za okres od marca 1953 r. do lipca 1955 r., a więc o okres po wyjściu skarżącego z więzienia, kiedy to zły stan zdrowia strony nie pozwalał mu na podjęcie pracy. Jednakże zagadnienie to nie było przedmiotem żądania strony wznowienia postępowania administracyjnego uruchomionego wnioskiem z dnia 19 stycznia 2007 r. Tego nie dotyczyły także zgłoszone nowe dowody w postaci oświadczeń wskazanych wyżej trzech świadków, a więc i w tym zakresie postępowanie nie było prowadzone. To, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano jedynie na marginesie w końcowych jej rozważaniach, iż okres rehabilitacji strony ze względu na stan zdrowia w okresie od 18 marca 1953r. do 15 lipca 1955 r. nie stanowi okoliczności uprawniającej do nabycia uprawnień kombatanckich nie uzasadnia twierdzeń, że również tego dotyczył wniosek o wznowienie postępowania, który przecież jest precyzyjny i nie zawiera takiego żądania. Tym samym rozważania skargi kasacyjnej i zarzuty czynione w tej kwestii nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

Natomiast usprawiedliwionym pozostaje w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zarzut nieuwzględnienia i nieodniesienia się w toku prowadzonego postępowania przez organy do zgromadzonego materiału dowodowego, a to dowodu w postaci pisma (rekomendacji) Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej z dnia 19 listopada 2007 r., w którym zgodnie z otrzymanymi dodatkowo informacjami z Okręgu ŚZŻAK W. - Powiat przyznano, iż C.S. w okresie od lipca 1943 r. do czerwca 1946 r. był aktywnym członkiem Armii Krajowej. Tym samym poparto wniosek skarżącego, iż należy o ten okres rozszerzyć stronie uprawnienia kombatanckie. Natomiast organ odmawiając potwierdzenia skarżącemu w tej sprawie uprawnień kombatanckich, uznał przedstawione przez skarżącego dowody w postaci oświadczeń świadków jak i jego samego za niewiarygodne, nie oceniając jednakże przedstawionego dowodu w postaci rekomendacji Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. W decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r. wprost napisano, że relacje skarżącego nie znalazły potwierdzenia w piśmie Światowego Związku Żołnierzy AK – przy czym powołano się na pismo z dnia 9 listopada 2007 r. pomijając zaś to z dnia 19 listopada 2007 r.

W postępowaniu o przyznanie uprawnień kombatanckich rekomendacja jest traktowana jako materiał dowodowy podlegający ocenie organu orzekającego w sprawie. Rola rekomendacji jednak wykracza poza tę funkcję - może ona (lub jej brak) mieć zasadniczy, a niekiedy rozstrzygający wpływ na uzyskanie uprawnień kombatanckich. Rekomendacja zarazem nie jest zwykłym odwołaniem się do faktów uzasadniających przyznanie uprawnień, wynikających z różnego typu ewidencji, rejestrów, zbiorów, informacji i ich potwierdzeniem, z faktu potwierdzenia bowiem wynika poparcie starań osoby ubiegającej się o przyznanie uprawnień.

Niespornym jest, że pismo Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej z dnia 19 listopada 2007 r. stosownie do treści art. 75 k.p.a. stanowiło dokument, który należało właściwie skonfrontować z pozostałymi dowodami. Należy zgodzić się z argumentacją kasacji, że powołane pismo Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej jest dokumentem urzędowym stanowiącym dowód tego co zostało w nim stwierdzone. Nieuznanie tego pisma za dowód stanowi naruszenia art. 76 § 1 i 2 k.p.a.

Tym samym zasadnie podniesiono w skardze kasacyjnej, że organ administracji nie dopełnił obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego naruszając tym samym art. 77 i 80 k.p.a. Niewątpliwe uchybienia te miały wpływ na wynik tej sprawy.

Usprawiedliwionym pozostaje również kolejny zarzut skargi kasacyjnej, a to naruszenia prawa materialnego tj. nieprawidłowego zastosowania art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.).

W świetle art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach, uprawnienia kombatanckie przysługują osobie, jeżeli uzyska decyzję potwierdzającą działalność wymienioną m.in. w art. 1 ust. 2, posiada obywatelstwo polskie lub posiadała je w okresie działalności kombatanckiej. Natomiast w świetle art. 22 ust. 1 o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych orzeka na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji.

Z treści przepisu art. 22 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy o kombatantach wynika, że dla uzyskania uprawnień kombatanckich konieczne jest złożenie przez zainteresowaną osobę wniosku, rekomendacji stowarzyszenia kombatanckiego oraz, o ile nie w pierwszej kolejności, poparcie tego wniosku odpowiednimi dowodami. Dowody te, oceniane w trybie przewidzianym przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, winny dokumentować działalność kombatancką lub równorzędną wnioskodawcy lub podleganie przez niego represjom określonym w ustawie. Ograniczenie się wyłącznie do uprawdopodobnienia okoliczności objętych dyspozycją poszczególnych przepisów ustawy o kombatantach nie jest wystarczające, dlatego też skarżący przedstawił takie zaświadczenie Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. Natomiast organy całkowicie zignorowały tę rekomendację, podobnie jak Sąd I instancji, który również pominął ten dowód.

Dlatego też wydany wyrok w tej sprawie podzielający w pełni ocenę organu administracji jako naruszający wskazane przepisy procesowe jak i prawa materialnego należało wyeliminować z obrotu prawnego.

Ponownie orzekając w tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpozna skargę C.S., uwzględniając powyższe rozważania jak też mając na uwadze to, że sprawa ta rozpoznawana jest w ramach trybu nadzwyczajnego wznowienia postępowania administracyjnego, którego uwarunkowania muszą być również brane pod uwagę przy badaniu legalności zaskarżonych decyzji.

Z tych powodów na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.