Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 910/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par. 2, par. 18 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 19 ust. 1
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędziowie Sędzia WSA Adam Nita, Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Protokolant Specjalista Beata Mahlhofer, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi A. C.-K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. na rzecz strony skarżącej kwotę 440 zł (słownie: czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

zUzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., Nr [...], Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie, po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawcy A. C. utrzymał w mocy decyzję wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z dnia [...] r., Nr [...], w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW na rok 2016.

Decyzja ta została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskodawca ubiegając się o płatności rolnośrodowiskowe na rok 2016 złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w M. w dniu [...] r. wniosek kontynuacyjny. Przedmiotowym wnioskiem zadeklarował do płatności rolnośrodowiskowej działki rolne oznaczone symbolami [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni użytków rolnych [...] ha w ramach Wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000.

Dane wniosku objęte sprawą rolnośrodowiskową, zgodnie z obowiązującymi w ARiMR przepisami i procedurą obsługi, poddane zostały kontroli zgodności, kompletności oraz kontroli administracyjnej z wykorzystaniem systemu informatycznego.

Powierzchnia deklarowana kwalifikowana na 2016r. do płatności rolnośrodowiskowej w wariancie 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000 wynosiła [...] ha, natomiast powierzchnia stwierdzona w trakcie prowadzonego postępowania w ramach powyższego wariantu wynosiła [...] ha.

Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. L 347 z 20.12.2013 r., s. 549).

Zgodnie z § 18 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r., poz. 361 ze zm., dalej zwanego rozporządzeniem rolnośrodowiskowym), płatność rolnośrodowiskową przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit b rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48), określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Przeprowadzona kontrola administracyjna przedmiotowej sprawy wykazała, że dla działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w § 18 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jest mniejszy niż obszar zadeklarowany we wniosku na 2016r. Na tej podstawie uległa zmniejszeniu powierzchnia działek rolnych uwzględnionych do płatności rolnośrodowiskowej, dając w ten sposób powierzchnię stwierdzoną [...] ha.

Biorąc pod uwagę ustalony stan faktyczny, z pierwotnie deklarowanej we wniosku powierzchni wykluczono dla płatności rolnośrodowiskowej [...] ha z sankcjami administracyjnymi na podstawie art. 19 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia (UE) nr 640/2014, zgodnie z którym jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) w ramach Wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000, a powierzchnią stwierdzoną wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% obszaru stwierdzonego, pomoc przyznaje się do powierzchni stwierdzonej pomniejszonej o dwukrotność stwierdzonej różnicy. Różnica między powierzchnią deklarowaną (kwalifikowaną) a powierzchnią stwierdzoną w rozpatrywanej sprawie wyniosła [...] ha. W związku z powyższym powierzchnia zakwalifikowana do przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach Wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 wyniosła [...] ha. Przy ustalaniu tej powierzchni, zgodnie z art. 24, art. 27, art. 37 ust. 1 i ust. 2 akapit pierwszy, art. 38 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014 r., str. 69), uwzględniono również wyniki przeprowadzonej w gospodarstwie wnioskodawcy w dniach [...]r. – [...] r. kontroli na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności (raport z czynności kontrolnych Nr [...]).

Zgodnie z § 4 ust. 2 pkt. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego rolnik jest zobowiązany do przestrzegania innych wymogów, określonych dla poszczególnych pakietów lub ich wariantów w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Ponadto w czasie przeprowadzonej kontroli administracyjnej stwierdzono brak przestrzegania wymogów N020 (2013) - Pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki rolnej, w szczególności innej niż zaznaczona na materiale graficznym dla działki rolnej [...] i [...] - powierzchnia niewykoszona w roku 2016 pokrywa się w części z powierzchnią niewykoszoną w roku 2015 (nieprawidłowość stwierdzono na podstawie deklaracji producenta na załącznikach graficznych). Zgodnie z § 38 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w przypadku stwierdzenia braku przestrzegania wymogu zmniejsza się kwotę płatności do Wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000, która ma być przyznana. Wysokość zmniejszeń w przypadku stwierdzenia uchybień w ramach pakietów ustalono w załączniku nr 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2016r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" (Dz.U. z 2016r. poz. 344). W przypadku pozostawienia nieskoszonej niewłaściwej części działki rolnej, w szczególności innej niż zaznaczona na materiale graficznym wysokość zmniejszenia wynosi 5 %.

W tym stanie rzeczy, w dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. wydał decyzję, Nr [...], w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013, którą przyznał A. C. płatność rolnośrodowiskową na rok 2016 w Wariancie 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia.

W odwołaniu od tej decyzji, pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił wydanie jej:

- z naruszeniem przepisów, tj. art. 19 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, poprzez nałożenie na skarżącego sankcji przewidzianych dla innego rodzaju wsparcia, tj. płatności bezpośrednich, oraz z pominięciem faktu, iż dla płatności rolnośrodowiskowej pomoc przyznawana jest do powierzchni stwierdzonej.

Podnosząc powyższe, wniósł o uchylenie decyzji wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. w dniu [...] r. w zaskarżonej części.

W wyniku rozpatrzenia odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej, Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie utrzymał w mocy decyzjęKierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. , a w uzasadnieniu decyzji stwierdził, co następuje.

ARiMR prowadząc postępowanie w sprawie o przyznanie płatności weryfikuje spełnienie warunków umożliwiających ich uzyskanie. Stwierdzenie w trakcie postępowania nieprawidłowości w zakresie rodzaju uprawy, wielkości powierzchni, kultury rolnej, stanu i prawa posiadania - skutkuje wykluczeniem powierzchni obarczonych błędem, co niewątpliwie wpływa na wielkość pozytywnie zweryfikowanej powierzchni i wysokość płatności.

Dane zadeklarowane we wniosku przez rolnika podlegają weryfikacji przez organ prowadzący postępowanie, tj. ARiMR, przy zastosowaniu m.in. ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017r. poz. 1257) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, z późn. zm., dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe), które ma zastosowanie do płatności rolnośrodowiskowych wynikających z zobowiązań podjętych na jego podstawie i kontynuowanych w latach następnych, do czasu zakończenia programów finansowanych z EFRROW w ramach "perspektywy finansowej" na lata 2007 - 2013. Normuje ono materialnoprawne zasady jak i tryb przyznawania i zmniejszania oraz zwrotu płatności, odwołując się także do odpowiednich przepisów prawa unijnego. Natomiast skutki materialnoprawne nieprawidłowości i niezgodności w zakresie obowiązków z tytułu otrzymywanego wsparcia - m.in. płatności rolnośrodowiskowych określone zostały w rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r. ze zm.).

Organ odwoławczy biorąc pod uwagę stan faktyczny, wskazał, że z pierwotnie deklarowanej we wniosku powierzchni wykluczono dla płatności rolnośrodowiskowej [...] ha z sankcjami administracyjnymi na podstawie art. 19a ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia (UE) nr 640/2014.

Przypomniał, że zgodnie z § 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego płatność rolnośrodowiskową przysługuje rolnikowi, jeżeli:

- został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności,

- łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. / lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "działkami rolnymi" wynosi co najmniej 1 ha,

- realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej,

- spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Płatność rolnośrodowiskowa w ramach Wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 jest przyznawana zgodnie z § 12 ust. 4 pkt 1a rozporządzenia rolnośrodowiskowego, to jest do działek rolnych użytkowanych jako trwałe użytki zielone. Wysokość zaś płatności rolnośrodowiskowej przysługującej do działek rolnych w danym roku ustala się zgodnie z § 18 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r., w przypadku pakietu 5.1 jest ustalana jako iloczyn stawek płatności za hektar gruntu i powierzchni działek rolnych po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.

Przy ustalaniu wysokości płatności rolnośrodowiskowej przysługującej do działek rolnych, uwzględnia się również, zgodnie z § 18 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Organ odwoławczy stwierdził, że kwestią sporną jest ocena prawidłowości zastosowania rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r. ze zm.), a zwłaszcza przepisu art. 19 ust.1, który mówi o stosowaniu kar administracyjnych w przypadkach zawyżenia deklaracji. Strona skarżąca podważa zasadność zastosowanych przez Organy ARiMR przepisów art. 19 ust. 1 w/w rozporządzenia Komisji (UE) twierdząc, że kary oraz sankcje wskazane w tym przepisie odnoszą się do środków wsparcia obszarowego, a nie do płatności rolnośrodowiskowych.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust.1 pkt 21 rozporządzenia nr 640/2014 Komisji (UE) "środki wsparcia obszarowego" oznaczają środki rozwoju obszarów wiejskich lub rodzaj operacji, w przypadku których wsparcie jest oparte na powierzchni zgłoszonego obszaru. Idąc dalej za art. 2 ust. 1 pkt 22 w/w rozporządzenia "wykorzystywanie" w odniesieniu do obszaru oznacza wykorzystywanie obszaru pod względem rodzaju uprawy, o której mowa w art. 44 ust. 4 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 (tj. trawy lub innych pastewnych roślin zielnych), rodzaju trwałych użytków zielonych zdefiniowanych w art. 4 ust. 1 lit. h) tego rozporządzenia (tj. gruntów wykorzystywanych do uprawy traw lub innych pastewnych roślin zielnych rozsiewających się naturalnie lub uprawianych - wysiewanych), pastwisk trwałych, o których mowa w art. 45 ust. 2 lit. a) tego rozporządzenia lub obszarów użytków zielonych innych niż trwałe użytki zielone lub pastwiska trwałe, bądź pod względem okrywy roślinnej lub też braku uprawy. Zatem podważaną przez pełnomocnika skarżącego kwestię zakwalifikowania łąki jako obszaru zgłoszonego do celów pozyskania środków wsparcia bezpośredniego, jakim jest płatność rolnośrodowiskową uznał za bezpodstawną.

Natomiast "obszar zatwierdzony" to:

- w przypadku systemów pomocy obszarowej - obszar w stosunku, do którego spełniono wszystkie kryteria kwalifikowalności lub inne obowiązki związane z warunkami przyznania pomocy, bez względu na liczbę uprawnień , które posiada beneficjent;

- w przypadku środków wsparcia obszarowego - obszar poletek lub działek zidentyfikowanych w drodze kontroli administracyjnych lub kontroli na miejscu.

Dalej stwierdził, że płatność rolnośrodowiskowa jest środkiem wsparcia obszarowego, gdyż jest przyznawana do powierzchni zgłoszonego obszaru, na którym producent realizuje określone zobowiązanie.

Mając na uwadze treść art. 19 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 roku uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych, mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20 czerwca 2014 roku, ze zm.), zgodnie z którym jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, obszar zgłoszony do celów jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej lub środków wsparcia obszarowego przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % obszaru zatwierdzonego, kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. zasadnie dokonał pomniejszenia przyznanej pomocy finansowej w ramach programu rolnośrodowiskowego.

Organ odwoławczy uznał, że nie można zarzucić Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w M., że odmawiając A. C. przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016 Wariant 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 do części działki rolnej [...] zlokalizowanej na działce ewidencyjnej nr [...] obręb T., gmina S., powiat [...], woj. [...] o powierzchni [...]ha, wynikającej ze zwiększenia powierzchni podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego oraz zastosowania z tego tytułu sankcji, naruszył przepisy prawa.

Reasumując stwierdził, że konsekwencją uznania, że stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo, jest stwierdzenie prawidłowości zastosowania obowiązujących przepisów prawa materialnego. Zaskarżona decyzja, w ocenie organu odwoławczego wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami w ramach działania Program rolnośrodowiskowy (PROW 2007-2013).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika wniósł o uchylenie w całości decyzji Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zarzucił zaskarżonym decyzjom naruszenie przepisów, "tj. art. 19 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 roku uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy łub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych, mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, poprzez nałożenie na skarżącego sankcji w wysokości nieuprawnionej. Strona zarzuca organowi błędnie ustaloną wysokość nałożonej sankcji administracyjnej.

Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi nie znajdując w niej podstaw do zmiany swego stanowiska. Uznał bowiem, że zarzuty podniesione w skardze nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, a tym samym nie mają wpływu na ocenę prawidłowości rostrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga okazała się uzasadniona.

.

Stosownie do treści art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w tak zakreślonych ramach badanie sprawy wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest zasadność pomniejszenia stronie skarżącej płatności rolnośrodowiskowych na rok 2016 w związku z przedeklarowaniem powierzchni, na których to zobowiązanie powinno być realizowane.

Ustalony w sprawie stan faktyczny jest niesporny pomiędzy stronami co do zadeklarowania przez skarżącego na 2016 r. do płatności rolnośrodowiskowej powierzchni [...] ha, natomiast powierzchnia stwierdzona w ramach Wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków –Natura 2000 wynosiła [...] ha.

Ponadto w czasie przeprowadzonej kontroli administracyjnej stwierdzono brak przestrzegania wymogów N020 (2013) - Pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki rolnej, w szczególności innej niż zaznaczona na materiale graficznym dla działki rolnej [...] i [...] - powierzchnia niewykoszona w roku 2016 pokrywa się w części z powierzchnią niewykoszoną w roku 2015 (nieprawidłowość stwierdzono na podstawie deklaracji producenta na załącznikach graficznych). Zgodnie z § 38 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w przypadku stwierdzenia braku przestrzegania wymogu zmniejsza się kwotę płatności do Wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000, która ma być przyznana. Wysokość zmniejszeń w przypadku stwierdzenia uchybień w ramach pakietów ustalono w załączniku nr 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" (Dz.U. z 2016r. poz. 344)

Sąd orzekający podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że co do zasady zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, a ewentualna zmiana może mieć miejsce wyłącznie w przypadkach określonych w przepisach.

Zgodnie z § 4 ust. 2 pkt. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego rolnik jest zobowiązany do przestrzegania innych wymogów, określonych dla poszczególnych pakietów lub ich wariantów w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Z kolei, zgodnie z treścią § 5 i § 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zobowiązanie rolnośrodowiskowe obejmuje obszar gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej w ramach poszczególnych pakietów i ich wariantów i nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że przepisy rozporządzenia dopuszczają dokonanie takiej zmiany.

W przypadku skarżącego zobowiązanie rolnośrodowiskowe zostało podjęte [...] r. i powinno być realizowane nieprzerwanie przez cały pięcioletni okres.

Odnosząc się do zarzutu błędnego zastosowania przepisów art.19 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 należy wskazać, że zarzut ten był już zawarty w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, lecz organ odwoławczy odniósł się do niego w sposób ogólny i lakoniczny, przy czym wskazywał również jako podstawę decyzji pierwszoinstancyjnej art. 19 a ust. 1 tego rozporządzenia.

Organ odwoławczy uznał za zasadne i prawidłowe wydanie decyzji, na podstawie której Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. dokonał pomniejszenia przyznanej pomocy finansowej w ramach programu rolnośrodowiskowego.

Należy wskazać, że zarówno organ pierwszej instancji jak i organ odwoławczy powołując w wydanych decyzjach przepis § 19 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 z 11 marca 2014 , ale także przepis art. 19 a ust. 1 tego rozporządzenia jak na karcie nr 4 zaskarżonej decyzji nie dokonał wyliczenia zastosowanego pomniejszenia płatności w wysokości [...] zł, co w ocenie Sądu jest istotnym mankamentem rozstrzygnięć organów w tej sprawie, zwłaszcza, że pomniejszenie płatności opierało się na różnych podstawach i nie dotyczyło jedynie przedeklarowania powierzchni..

Ponadto rzeczą organów było wyjaśnienie zastosowanych przepisów z uzasadnieniem aktualności rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 w niniejszej sprawie.

Organy w rozpatrywanej sprawie powołują w wydanych decyzjach przepisy ww. rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014, które weszło w życie 27 czerwca 2014 r. i znajduje zastosowanie do wniosków rozpoczynających się od dnia 1 stycznia 2015 r. W uzasadnieniu decyzji brak uzasadnienia zastosowania przepisów nowego rozporządzenia do płatności rolnośrodowiskowej podjętej przez skarżącego [...] r.

Jak wynika z art.44 tego rozporządzenia, wchodzi ono w życie siedem dni po opublikowaniu tj. 27 czerwca 2014r., lecz stosuje się je do wniosków o przyznanie pomocy lub wniosków o płatność dotyczących lat składania wniosków lub okresów premiowych rozpoczynających się od dnia 1 stycznia 2015r. Organ nie wyjaśnił, na jakiej podstawie rozporządzenie to, będące podstawą nałożenia sankcji administracyjnych, ma zastosowanie do płatności rolnośrodowiskowej z tytułu zobowiązania rozpoczętego przed dniem 1 stycznia 2015r.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że określona art.8 k.p.a. zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji ma zastosowanie także w sprawach płatności na rzecz rolników. Jej przestrzeganie jest szczególnie istotne w sytuacjach wątpliwych, wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, w przypadkach podnoszonych przez stronę zastrzeżeń, co do prawidłowości zastosowanych przepisów. Organy powinny w uzasadnieniach decyzji wyjaśniać stronom w sposób wyczerpujący podstawę prawną wydanych rozstrzygnięć. Rozstrzygnięcie organu i jego uzasadnienie powinny być jasne, czytelne i zrozumiałe zarówno dla adresata decyzji jak i dla Sądu w razie kontroli zaskarżonego orzeczenia.

Zgodnie z art. 107 § 1 i 3 k.p.a., decyzja powinna zawierać powołanie podstawy prawnej; uzasadnienie prawne decyzji powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Powołanie podstawy prawnej to przytoczenie przepisów prawa materialnego, na których organ administracji publicznej oparł swoje rozstrzygnięcie. Podstawą prawną decyzji mogą być tylko przepisy prawne powszechnie obowiązujące. Brak powołania podstawy prawnej decyzji nie pozbawia jej bytu prawnego, bowiem powołanie podstawy prawnej nie jest warunkiem istnienia decyzji, lecz warunkiem jej prawidłowości w znaczeniu formalnym. Organ administracji publicznej jest obowiązany powołać przepis prawa stanowiący podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty.

Uzasadnienie prawne decyzji polega na wyjaśnieniu podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Przytoczenie przepisów prawa polega na podaniu treści tych przepisów, natomiast wyjaśnienie podstawy prawnej - na wykładni przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w decyzji. Wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa polega nie tylko na obowiązku powołania podstawy prawnej w każdej decyzji i przytoczeniu obowiązującego prawa, ale także na wszechstronnym wyjaśnieniu podstawy prawnej i faktycznej decyzji, czyli na wytłumaczeniu dlaczego organ orzekający zastosował określony przepis rozstrzygając sprawę, względnie też dlaczego daną wykładnię przyjął, skoro strona przedstawiła wykładnię odmienną.

W rozpoznawanej sprawie decyzja dotycząca wniosku kontynuacyjnego złożonego przez skarżącego powołuje w podstawie prawnej przepisy nowe, ale brak wskazania i wyjaśnienia dlaczego zobowiązanie rolnośrodowiskowe podjęte w 2013 r. ma być kontynuowane wedle nowych zasad.

W uzasadnieniu prawnym decyzji nie wyjaśniono również, w jaki sposób dokonano wykładni przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w decyzji. Ponadto, jak już wskazano organy dokonały pomniejszenia płatności mając na uwadze dwie różne przyczyny i różne podstawy, przy czym zaniechały dokonania wyliczenia kwoty, o którą pomniejszyły przyznaną płatność rolnośrodowiskową. Tymczasem właśnie wysokość pomniejszenia i zastosowana podstawa prawna stanowią istotę sporu.

Z podanych przyczyn decyzja organu odwoławczego jest nieczytelna i wymyka się spod kontroli sądowoadministracyjnej.

Ponownie rozpatrując sprawę, organ wyda decyzję uwzględniającą powyższe wskazania Sądu.

W tym stanie rzeczy stwierdzić trzeba, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a to z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 107 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, jak również z naruszeniem § 19 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014.

Mając powyższe na uwadze, Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono zgodnie z wnioskiem skarżącego, zasądzając na jego rzecz od Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie kwotę [...] zł obejmującą wpis w kwocie [...] zł i koszty zastępstwa procesowego wg norm przepisanych w kwocie [...] zł.