Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 271/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 89 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 2094
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2022 r. spraw ze skarg R.W. na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] stycznia 2022 r. - nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia w postępowaniu wznowieniowym decyzji wydanej w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry 1) oddala skargi, 2) zarządza zwrot na rzecz skarżącej R.W. kwoty 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem nadpłaconych wpisów od skarg.


UZASADNIENIE

Zaskarżonymi decyzjami z dnia [...] stycznia 2022r., nr: [...] i [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: DIAS) po rozpatrzeniu odwołań R. W. (dalej: strona/skarżąca) utrzymał w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego (dalej: NUCS) z dnia [...] marca 2021r., nr [...] i [...], odmawiające uchylenia w całości ostatecznych decyzji tego organu z dnia [...] października 2019r., nr [...] i [...].

Jak wynika z akt sprawy, NUCS decyzjami z dnia [...] października 2019r., nr [...] i [...], wymierzył stronie kary pieniężne w wysokości odpowiednio: 12.000 zł i 24.000 zł z tytułu urządzania gier hazardowych na automatach poza kasynem gry.

Przedmiotowe decyzje doręczono w dniu 31 października 2019r., w trybie art. 150 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( t.j. Dz.U. z 2019r., poz. 900 ze zm. - dalej: O.p.). Nie zostały one zaskarżone, w związku z czym stały się ostateczne w administracyjnym toku instancji.

Wnioskami z dnia 9 listopada 2010r. strona zwróciła się do organu I instancji o wznowienie postępowań zakończonych decyzjami ostatecznymi z dnia [...] października 2019r., z powodu zaistnienia przesłanki z art. 240 § 1 pkt 4 O.p., tj. strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wydanie w/w decyzji było poprzedzone skierowaniem do strony korespondencji, w tym decyzji z dnia [...] października 2019r., doręczanej na adres ul. [...] w [...], pod którym od 2016r. nikt nie mieszka. Padano, że adres zamieszkania strony znajduje się przy ul. [...], [...], natomiast miejscem prowadzenia działalności gospodarczej jest ul. [...] w [...]. Strona podniosła, że nie wiedziała o toczącym się postępowaniu w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej, gdyż nie otrzymywała korespondencji od organu. Wskazała, że jej właściwy adres był znany organowi, bo na ten adres wysłano skierowane do niej postanowienie o wydaniu dowodów rzeczowych z dnia 26 stycznia 2018r. Naruszono zatem przepis art. 149 i art. 150 O.p. poprzez niewłaściwe przyjęcie, że w sprawie doszło do skutecznego doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowań w sprawie, w wyniku czego naruszono art. 123 § 1 O.p. gwarantujący stronie prawo do czynnego udziału w postępowaniu i wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału w sprawie.

NUCS postanowieniami z dnia [...] grudnia 2020r. wznowił postępowania zakończone własnymi decyzjami ostatecznymi z dnia [...] października 2019r., uznając, że zostały wskazane przesłanki dopuszczające wznowienie postępowania.

Następnie decyzjami z dnia [...] marca 2021r. NUCS odmówił uchylenia ww. decyzji ostatecznych.

W zbieżnych uzasadnieniach organ I instancji podkreślił, że całość korespondencji w sprawie kierowana była na adres: ul. [...][...] wykazany jako "adres rejestracyjny – korespondencyjny" w systemie Rejestracji Centralnej (SeRCe). Wskazywany przez stronę adres: ul. [...], [...], został wskazany jako dodatkowy adres do korespondencji dopiero z dniem 9 listopada 2020r. Natomiast adres: [...], [...].był wskazany w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEiDG) jako adres miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, której status na dzień wszczęcia postępowania oznaczony był jako wykreślony. Prawidłowo zatem kierowano korespondencję na ustalony adres tj. ul. [...], [...], gdyż był to jedyny wykazany w rejestrach adres strony. Tym samym organ I instancji stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 4 O.p.

Od powyższych decyzji strona wniosła odwołania, po rozpatrzeniu których powołanymi na wstępie decyzjami z dnia [...] stycznia 2022r., DIAS utrzymał w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji.

Organ odwoławczy przedstawił regulację dotyczącą wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, uregulowaną w art. 240 – 246 O.p. Wskazał, że istotą wznowienia postępowania jest ustalenie czy zaszły wyjątkowe okoliczności ściśle wyliczone w art. 240 § 1 O.p., a następnie usunięcie ewentualnych wadliwości zakończonego postępowania zwykłego. Organ podkreślił, że postępowanie to nie służy do ponownego, merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, gdyż nie jest kontynuacją postępowania zwykłego.

Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że wskazana przez stronę podstawa wznowienia postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 4 O.p., zgodnie z którym wznawia się w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie,

jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, wymaga wystąpienie jednocześnie dwóch warunków, tj. braku udziału strony w postępowaniu oraz braku zawinienia strony (przyczynienia się) w niewzięciu udziału w tym postępowaniu.

Organ stwierdził, że bezspornym jest, że strona nie brała udziału

w postępowaniach zakończonych decyzjami ostatecznymi NUCS z dnia [...] października 2019r. i rozstrzygnięcia te oraz poprzedzające je postanowienia o wszczęciu postępowań oraz wyznaczenie siedmiodniowego terminu do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym zostały jej doręczone w trybie art. 150 O.p. Sporna jest natomiast kwestia czy nieuczestniczenie strony w postępowaniu podatkowym było niezawinione. Organ wyjaśnił, że dla spełnienia tej przesłanki strona powinna powołać się na okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiły jej udział w tym postępowaniu.

W ocenie DIAS, organ I instancji słusznie uznał, że strona nie wykazała, iż nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu w przedmiocie wymierzenia jej kar pieniężnych. NUCS dopełnił bowiem należytej staranności w doręczaniu pism w toku prowadzonego postępowania. Przed wszczęciem postępowania, dla zapewnienia prawidłowości i skuteczności jego prowadzenia, zweryfikował m.in. adres zamieszkania strony w Systemie Rejestracji Centralnej (SeRCe) w którym – wedle wydruku z dnia 23 maja 2019r. – widniał adres korespondencyjny: ul. [...], [...]. Tym samym był to jedyny prawidłowy adres znany organowi podatkowemu, na który organ ten prawidłowo przekazywał kierowaną do strony korespondencję.

Organ zaznaczył, że mimo, iż zgodnie z zapisami wskazanymi w CEIDG strona zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej z dniem 28 lutego 2017r., to w przedmiotowym rejestrze SeRCe, dokonała aktualizacji wpisów dotyczących adresu korespondencyjnego na adres: ul. [...], [...], dopiero w dniu

9 listopada 2020r., a zatem już po doręczeniu decyzji z [...] października 2019r. Do dnia 9 listopada 2020r. posiadała odnotowany w rejestrach tylko jeden adres, tj. ul. [...] w [...], w związku z czym pisma kierowane do strony w toku postępowania na ten właśnie adres, za pokwitowaniem za pośrednictwem operatora pocztowego, zwracane następnie nadawcy po dwukrotnym awizowaniu jako niepodjęte w terminie, korzystają z przewidzianego w przepisie art. 146 § 2 O.p. domniemania doręczenia i tym samym wywołują określone w tych pismach skutki prawne.

Za niezasadny organ odwoławczy uznał zarzut strony, że organ I instancji znał jej prawidłowy adres, gdyż w styczniu 2018r. wysłał postanowienie w przedmiocie dowodów rzeczowych na adres do doręczeń przy ul. [...] w [...] oraz że nie wykazał się należytą starannością w prowadzeniu postępowania, bo mając wiedzę, że przesyłki wysłane na adres ul. [...] w [...] wracały nieodebrane, przy jednoczesnej wiedzy, że pod adresem [...] w [...] zostały przez stronę odebrane, powinien skierować przesyłkę na ten drugi, znany mu adres. DIAS podkreślił, że zaniechania strony przy zgłaszaniu zmian danych ewidencyjnych nie mogą obciążać organów administracyjnych i nie może ona oczekiwać, że organ podatkowy zastąpi ją w obowiązku aktualizacji jej danych. Podkreślił nadto organ, że zawiadomienie organu w innej, odrębnej sprawie, że strona ma inny adres nie odnosi skutku w postaci zmian w ewidencji, ani też nie skutkuje zmianą tego adresu we wszystkich toczących się przed organem postępowaniach.

Według organu II instancji, NUSC zasadnie stwierdził, że strona nie wykazała, że nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu w przedmiocie wymierzenia jej kar pieniężnych, gdyż niedbalstwo i brak staranności strony w prowadzeniu swoich spraw wyklucza brak jej winy. Uznanie, że w rozpoznawanych sprawach nie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania, na którą powołała się strona, wyklucza weryfikację ostatecznych decyzji wymiarowych. W związku z tym, zarzuty strony ukierunkowane na wykazywanie wad prowadzonych postępowań dowodowych

w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi, nie podlegały rozpoznaniu. Prawidłowo zatem organ I instancji odmówił uchylenia decyzji dotychczasowych na podstawie art. 245 § 1 pkt 2 O.p.

Na powyższe decyzje organu odwoławczego strona złożyła skargi do tut. Sądu wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je rozstrzygnięć organu I instancji oraz decyzji w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych

i zasądzenie kosztów postepowania.

Zaskarżonym rozstrzygnięciom zarzucono naruszenie:

1. art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych (dalej: u.g.h.) poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że skarżąca jest urządzającym gry na automatach i wymierzenie jej kar pieniężnych z tego tytułu;

2. art.133 § 1 O.p. w związku z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. oraz art. 91 u.g.h. poprzez skierowanie decyzji do podmiotu nie będącego urządzającym gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.,

3. art. 121 § 1 O.p. i art. 122 O.p. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz art. 91 u.g.h. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego spraw oraz prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie do organu, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że skarżąca jest podmiotem urządzającym gry na automatach,

4. art. 123 § 1 O.p poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu i możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego w trakcie postępowania przez organem I instancji,

5. art. 149 i art. 150 O.p. poprzez niewłaściwe przyjęcie, że doszło do skutecznego doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie, poprzez pozostawienie awiza pod adresem gdzie strona nie zamieszkiwała, pomimo posiadania przez organ innego, właściwego adresu do doręczeń (ul. [...], [...]),

6. art.146 § 2 O.p. poprzez nieuzasadnione przyjęcie fikcji doręczeń po dwukrotnym awizowaniu przesyłek, podczas gdy strona nie zamieszkiwała faktycznie w tym mieszkaniu i nie mogła się zapoznać z ich treścią,

7. art.148 § 2 O.p. poprzez kierowanie pism pod adres pod którym strona nie mieszkała, podczas gdy organowi znany był adres zamieszkania przy ul. [...], gdyż doręczał już tam korespondencję,

Ponadto strona podniosła zarzut przedawnienia wymierzenia kary pieniężnej z uwagi na upływ 5 letniego terminu od ujawnienia automatów.

W uzasadnieniu skarg skarżąca podniosła, że w toku postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej korespondencja kierowana do niej, była doręczana na niewłaściwy adres: ul. [...] w [...], przez co nie został zapewniony czynny udział strony w tym postępowaniu. Zdaniem skarżącej, ten tryb doręczania korespondencji był nieprawidłowy ponieważ od kilku lat mieszka pod adresem ul. [...] w [...]. Skarżąca podniosła, że organ I instancji znał jej aktualny adres, bo pod tym adresem doręczono jej postanowienie w przedmiocie dowodów rzeczowych.

Ponadto skarżąca zakwestionowanie uznania jej za urządzającego gry na automatach oraz zarzuciła, że jej zdaniem, doszło do przedawnienia wymierzenia kary pieniężnej z uwagi na upływ 5 letniego terminu od ujawnienia automatów

W odpowiedziach na skargi organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skarg.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej zakreślonych granicach, Sąd doszedł do przekonania, że skargi nie zasługują na uwzględnienie, bowiem przedstawiona w nich argumentacja, mająca wykazać zaistnienie w badanych sprawach przesłanek wznowienia postępowania podatkowego, statuowanych w art. art. 240 § 1 O.p. jest niezasadna.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że zaskarżone decyzje zapadły w postępowaniu wznowieniowym, które ma charakter szczególny, bo prowadzić może do efektów sprzecznych z ogólną zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, których uchylenie lub zmiana, stwierdzenie nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w ustawie. Zasada ta oznacza, że decyzje ostateczne obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną wyeliminowane z obrotu prawnego na podstawie właściwego trybu. Zmiany decyzji ostatecznej można dokonać tylko nową decyzją, która została wydana w trybie przepisanym prawem, m.in. w wyniku wznowienia postępowania uregulowanego w art. art. 240 – 246 O.p. Wznowienie postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, jeżeli postępowanie przed organem administracyjnym było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowymi, wyliczonymi enumeratywnie w przepisie art. 240 § 1 O.p.

Postępowanie to jednak, jak zdaje się mniemać skarżąca, nie służy do

ponownego, merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Nie może być ono wykorzystywane do ponownej, pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu głównym, nie jest ono bowiem kontynuacją tego postępowania. Zasady rozpoznawania spraw w trybie nadzwyczajnym, a zatem również w postępowaniu wznowieniowym, są odmiennie od postępowań zwykłych. Organ prowadzący wznowione postępowanie nie może wyjść poza zakres podstawy wznowienia, natomiast uchybienia procesowe, które nie wyczerpują przesłanek z art. 240 § 1 O.p. nie oddziałują na treść decyzji kończącej to postępowanie. W związku z tym postępowanie w ww. trybie nadzwyczajnym nie może dotyczyć powtórnego, merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Przepisy dotyczące wznowienia postępowania, mają charakter szczególnej i zupełnej regulacji prawnej, która w drodze wyjątku i tylko w określonych sytuacjach, dopuszcza możliwość wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej. Z tego względu podlegają one ścisłej wykładni i nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający.

Istota tego postępowania sprowadza się w pierwszym etapie do rozstrzygnięcia kwestii dopuszczalności "uruchomienia" trybu nadzwyczajnego, o czym stanowi art. 243 § 1 O.p. W drugim etapie organ podatkowy ustala, czy rzeczywiście w sprawie zachodzi którakolwiek ze wskazanych w art. 240 § 1 O.p. podstaw wznowienia postępowania, a w razie pozytywnego wyniku tych czynności, przeprowadza postępowanie wyjaśniające w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia istoty sprawy podatkowej, będącej przedmiotem decyzji ostatecznej (por. wyrok NSA z dnia 20 października 2010r., sygn. akt I FSK 1716/09).

W rozpoznawaj sprawie skarżąca zwróciła się do NUCS z wnioskami o wznowienie postępowań zakończonych decyzjami ostatecznymi z dnia 16 października 2019r. z powodu zaistnienia przesłanki z art. 240 § 1 pkt 4 O.p., polegającej na tym, że strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W uzasadnieniu wniosków skarżąca wskazała, że wydanie ww. decyzji było poprzedzone skierowaniem do niej postanowień o wszczęciu postępowań, zawiadomień o wyznaczeniu siedmiodniowego terminu do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, które to dokumenty, jak również ww. decyzje, były doręczane przez organ na adres: ul. [...] w [...], pod którym od 2016r. nie zamieszkuje. Skarżąca podała, że właściwy adres zamieszkania znajduje się przy ul. [...] w [...], natomiast miejscem prowadzenia działalności gospodarczej jest ul. [...] w [...].

W ocenie skarżącej, nie brała udziału w prowadzonym postępowaniu nie

z własnej winy, gdyż z uwagi na to, że nie otrzymywała korespondencji od organu, nie wiedziała o toczącym się wobec niej postępowaniu w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej. Skarżąca argumentowała, że organ podatkowy nie dokonał skutecznego doręczenia zawiadomień o wszczęciu postępowań w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych, ponieważ awiza pozostawiono pod niewłaściwym (nieaktualnym) adresem zamieszkania, mimo, że właściwy adres był znany organowi, bo na ten adres wysłano skierowane do niej postanowienie o wydaniu dowodów rzeczowych z dnia 26 stycznia 2018r.

W rozpoznawanych sprawach poza sporem jest spełnienie wymogów formalnych warunkujących wszczęcie postępowań, w tym zachowanie przez stronę terminu do wniesienia żądania wznowienia postępowania (art. 241 § 2 pkt 1 O.p.)

Przedmiotem sporu jest natomiast ocena zaistnienia przesłanki z art. 240 § 1 pkt 4 O.p., mogącej skutkować uchyleniem wydanych wobec skarżącej ostatecznych decyzji. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału

w postępowaniu. Jak prawidłowo wskazują orzekajcie w niniejszych sprawach organy, w przypadku tej przesłanki wznowienia postępowania de facto muszą wystąpić dwie okoliczności jednocześnie: brak udziału strony w postępowaniu oraz brak zawinienia strony (przyczynienia się) w niewzięciu udziału w tym postępowaniu.

W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. zostaje spełniona zarówno wtedy, gdy strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu podatkowym, jak i wtedy, gdy brała jedynie w niektórych czynnościach istotnych dla rozstrzygnięcia. Natomiast brak winy oznacza, że nieuczestniczenie w postępowaniu jest wynikiem błędu proceduralnego organu, którego konsekwencją było niedopuszczenie strony do postępowania. Brak uczestnictwa uważa się za powstały bez winy strony również wówczas, gdy był on wynikiem wystąpienia niemożliwych do przezwyciężenia przeszkód (np. siły wyższe). Ma on miejsce m.in. wówczas, gdy organ podatkowy nie zawiadamia strony o przeprowadzanych dowodach, o możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, czy też nie zapoznano strony z całokształtem zebranego materiału dowodowego. Z tych względów konieczne jest wskazanie przez stronę swego braku zawinienia, czyli powołanie się na okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw

uniemożliwiły udział strony w postępowaniu podatkowym (por. wyroki NSA z dnia 13 marca 2002r., sygn. akt III SA 2415/01, z dnia 13 września 2016r., sygn. akt II FSK 2297/14).

W niniejszych sprawach niekwestionowanym jest, że skarżącą nie brała udziału w postępowaniach zakończonych decyzjami ostatecznymi NUCS z dnia [...] października 2019r. oraz że rozstrzygnięcia te, podobnie jak postanowienia

o wszczęciu postępowań oraz wyznaczenia siedmiodniowego terminu do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym zostały skierowane do skarżącej na adres: ul. [...] w [...] i uznane za doręczone w trybie zastępczym na podstawie art. 150 § 4 O.p.

Spór dotyczy tego czy organ I instancji dokonywał prawidłowych doręczeń do skarżącej, czyli czy doręczał korespondencję na właściwy adres.

Zaznaczenia wymaga, że zgodnie z art. 148 § 1 O.p., pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju. Natomiast w myśl art. 148 § 2 pkt 2 O.p., pisma osobom fizycznym mogą być także doręczane w miejscu zatrudnienia lub prowadzenia działalności przez adresata - adresatowi lub osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji. W przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, a gdyby go nie było lub odmówił przyjęcia pisma - sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy - gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, lub

w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, na której zamieszkuje adresat lub której adres wskazano jako adres do doręczeń (art. 149 O.p.).

Z kolei przepis art. 150 § 1 O.p. stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez pocztę. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma

w terminie 7 dni. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń

w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje

swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 2- 4 O.p.).

Zasadą jest zatem doręczanie pism osobom fizycznym pod adresem ich zamieszkania albo na adres do doręczeń w kraju. Dla dokonania doręczenie stronie postępowania zarówno w trybie art. 148 O.p., jak i w trybie tzw. fikcji prawnej doręczenia, organ musi dysponować adresem podatnika (miejsca zamieszkania albo adresem do doręczeń w kraju). Dlatego dla umożliwienia organom podatkowym dokonywania doręczeń i zapewnienia sprawności ich działania ustawodawca przewidział, że również na podatniku spoczywają określone obowiązki.

Podstawowym aktem prawnym w przedmiotowym zakresie jest ustawa z dnia 13 października 1995r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (dalej: ustawa o zasadach ewidencji), która przewiduje, że podatnik winien wskazać m.in. swoje miejsce zamieszkania i jeżeli zaistnieją ku temu podstawy, dokonywać aktualizacji. Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy, obowiązkowi ewidencyjnemu podlegają, m.in. osoby fizyczne. Zgłoszenie identyfikacyjne osób fizycznych zawiera, m.in. adres miejsca zamieszkania oraz adres miejsca zameldowania na pobyt stały lub czasowy (art. 5 ust. 2 ustawy o zasadach ewidencji). W myśl ust. 1d art. 9 ww. ustawy, w przypadku zmiany adresu miejsca zamieszkania przez podatnika będącego osobą fizyczną objętą rejestrem PESEL nieprowadzącą działalności gospodarczej lub niebędącą zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów

i usług, za dokonanie aktualizacji uznaje się podanie przez tego podatnika aktualnego adresu miejsca zamieszkania w składanej deklaracji lub innym dokumencie związanym z obowiązkiem podatkowym. Podatnicy mogą również dokonać aktualizacji adresu miejsca zamieszkania według wzoru określonego na podstawie art. 5 ust. 5 (ZAP-3).

W świetle powyższych regulacji należy zgodzić się ze stanowiskiem orzekających w niniejszych sprawach organów, że dla organu podatkowego podstawowe znaczenie mają informacje zawarte w prowadzonych rejestrach. Pomimo, że przepisy ww. ustawy nie wskazują jednoznacznie terminu, w którym należy dokonać aktualizacji, niedopełnienie ww. czynności przez podatnika powoduje, że organ podatkowy nie dysponuje innym adresem i nie posiada wiedzy o ewentualnie zaistniałych zmianach. Tym samym doręcza podatnikowi korespondencję na znany

mu adres zamieszkania bądź adres do doręczeń w kraju. Taki sposób działania ma swą podstawę normatywną i nie można oczekiwać, że organ podatkowy każdorazowo będzie prowadził postępowanie w celu ustalenia adresu strony (por. wyroki NSA z dnia 17 lutego 2016r., sygn. akt II FSK 3779/13 oraz z dnia 4 kwietnia 2017r., sygn. akt II FSK 585/15).

Odmienne zapatrywanie oznaczałoby, że zostatałaby podważona skuteczność działań aparatu publicznego, który ze względu na brak dostatecznych danych, umożliwiających komunikowanie się ze stroną, nie byłby w stanie wywiązać się z nałożonych nań obowiązków.

Trudno oczekiwać też, aby organ każdorazowo przed wszczęciem postępowania prowadził szeroko zakrojone czynności w celu ustalenia adresu strony. Taki obowiązek powstałby dopiero wówczas, gdyby w toku postępowania organ powziął wątpliwości co do prawidłowości podanego przez stronę adresu (np. korespondencja wróciłaby z adnotacją, że adresat wyprowadził się). W szczególności nie jest rolą organów podatkowych monitorowanie i sprawdzanie czy i jakie postępowania toczą się z udziałem danej strony przed innymi organami państwowymi oraz jakie adresy zamieszkania czy doręczeń wskazywała strona.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszych spraw wskazać należy, że w toku postępowań zakończonego wydaniem decyzji ostatecznych z dnia [...] października 2019r., korespondencja do skarżącej doręczana była na adres do doręczeń kraju, tj. ul. [...] [...].wykazany jako adres rejestracyjny (miejsca zamieszkania) i adres korespondencyjny (adres do doręczeń w kraju)

w Systemie Rejestracji Centralny Podmiotów Krajowej Ewidencji Podatników (SeRCE KEP). Jak wynika z akt sprawy przesyłki były dwukrotnie awizowane i nie wracały

z informacją, że adresat wyprowadził się, organ nie miał więc podstaw do kwestionowania prawidłowości doręczenia korespondencji i uznania, że nie zamieszkuje on pod tym adresem czy poszukiwania adresu innego niż zgłoszony.

Z poczynionych w sprawie ustaleń organów podatkowych wynika, że wskazywany przez skarżącą jako właściwy - według niej – adres na który powinna być kierowana korespondencja organu podatkowego, tj. ul. [...], [...], został przez nią wskazany w rejestrze jako dodatkowy adres do korespondencji z dniem 9 listopada 2020r. Zatem skarżąca dokonała aktualizacji swojego adresu już po wydaniu decyzji organu I instancji z dnia [...] października 2019r. i uczyniła to dopiero w dniu sporządzania przedmiotowych wniosków o wznowienie postępowań. Zaznaczenia wymaga, że organ I instancji dokonał sprawdzenia danych skarżącej również w CEiDG i ustalił, że skarżącą zlikwidowała działalność gospodarczą z dniem 28 lutego 2017r. Stąd wskazany w CEiDG jako adres miejsca prowadzenia działalności gospodarczej - adres: [...], [...], której status na dzień wszczęcia postępowań oznaczony był jako wykreślony, również był adresem nieaktualnym.

Sąd podziela stanowisko organów, że dysponując danymi z powołanych baz,

a w szczególności adresem do doręczeń, korespondencję w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, przeznaczoną dla skarżącej należało kierować na adres: ul. [...], [...], gdyż był to jedyny wykazany w rejestrach adres strony. W ocenie Sądu, w sytuacji, w której z urzędowej ewidencji wynika konkretny adres jako adres zamieszkania i adres do korespondencji osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej lub niebędącej zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów

i usług, organ administracji nie ma obowiązku dokonywania ustaleń, czy jest to rzeczywiste miejsce zamieszkania tej osoby. Dysponując zatem adresem dla doręczeń w kraju organ podatkowy nie miał obowiązku ustalania innego adresu tego samego podmiotu.

W wyroku z dnia 28 czerwca 2017r., sygn. akt II FSK 3102/15, NSA wskazał, że skoro prawodawca przewidział specjalny system ewidencyjny podatników i płatników, służący organom podatkowym i prowadzonym przez nie postępowaniom, to wykluczone jest, aby organy te posiłkowały się innymi danymi, także zawartymi

w innych publicznych rejestrach, bowiem poddawałoby to w wątpliwość celowość prowadzenia ewidencji podatników i płatników, a nawet godziło w istotę tej ewidencji. Dlatego też zaniechanie przez podatnika dokonania zgłoszenia aktualizacyjnego

w przypadku zmiany adresu zamieszkania prowadzi do skutku w postaci kierowania korespondencji przez organ podatkowy pod niewłaściwy adres. Mogące stąd wynikać ewentualne negatywne skutki obciążają jednak podatnika, a nie organ podatkowy.

W orzeczeniu tym NSA stwierdził również, że skoro organ administracji publicznej dysponuje adresem podatnika z Krajowej Ewidencji Podatników, doręczeń może dokonywać tylko na ten adres. Nie tylko nie jest więc zobowiązany do prowadzenia postępowania zmierzającego do ustalenia innego miejsca zamieszkania strony, niż wskazane przez nią w zgłoszeniu identyfikacyjnym lub w aktualizacjach, ale wręcz nie może tego czynić, gdyż narażałby się na zarzut doręczania pism pod niewłaściwy adres, a więc adres nie wynikający z wiążącej go ewidencji. Nadto,

przerzucanie ciężaru ustaleń w kwestii miejsca zamieszkania podatnika na organ podatkowy nie można uznać za skuteczne, skoro dysponentem wiedzy o adresie miejsca swojego zamieszkania, a co istotniejsze o wewnętrznym, subiektywnym zamiarze stałego pobytu, jest sam podatnik i to dlatego na nim, w przypadku zmiany miejsca zamieszkania, ciąży obowiązek wskazania adresu zamieszkania i aktualizacji danych identyfikacyjnych.

Osoba fizyczna nie odbierając korespondencji skierowanej na prawidłowo określony adres w ewidencji podatkowej, powinna być świadoma skutków, jakie powoduje takie postępowanie i te konsekwencje dotknęły w badanej sprawie skarżącą, która będąc dysponentem wiedzy o swoim adresie zamieszkania, w przypadku jego zmiany, powinna dokonać aktualizacji danych identyfikacyjnych w urzędowych rejestrach, w tym m.in. w rejestrze prowadzonym przez organ podatkowy.

W konsekwencji powyższego, pisma kierowane do skarżącej w toku postępowania na ten właśnie adres, za pokwitowaniem za pośrednictwem operatora pocztowego, zwracane następnie nadawcy po dwukrotnym awizowaniu jako niepodjęte w terminie, korzystają z przewidzianego w przepisie art. 146 § 2 O.p. domniemania doręczenia i tym samym wywołują określone w tych pismach skutki prawne. Przepis ten stanowi bowiem, że: w razie niedopełnienia obowiązku przewidzianego w § 1, w przypadku doręczania pisma za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. - Prawo pocztowe, pismo uważa się za doręczone pod dotychczasowym adresem z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 150 § 1 pkt 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Wbrew zatem twierdzeniom skarżącej, doręczenia postanowień o wszczęciu wobec niej postępowań w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych, a także zawiadomień

o wyznaczeniu terminów do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym

i decyzji organu I instancji, zostały skutecznie doręczone w trybie zastępczym zgodnie z art. 150 § 4 O.p.

W przekonaniu Sądu, oceny tej nie zmienia podnoszona przez skarżącą okoliczność, dręczenia jej postanowienia w postępowaniu karnoskarbowym na adres: ul. [...] w [...]. Sąd podziela stanowisko organów podatkowych, że okoliczność ta nie skutkowała zmianą adresu strony we wszystkich toczących się przed organem postępowaniach. Nie spowodowała też zmiany adresowych w urzędowej ewidencji tj. w Systemie Rejestracji Centralnej Podmiotów Krajowej Ewidencji Podatników ("SeRCE").

Już tylko na marginesie wskazać należy na stanowisko NSA zawarte w wyroku z dnia 13 lipca 2018r., sygn. akt II FSK 2019/16, w którym wskazano, że organ podatkowy ma obowiązek dokonywania doręczeń na adres figurujący w rejestrze, także wtedy gdy dysponuje nieformalnymi informacjami o jego nowym adresie, bowiem taki jest sens, istota, a także prawne znaczenie urzędowej ewidencji.

Z przedstawionych względów zarzuty naruszenia art. 123 § 1 art. 146 § 2, art. 148, art. 149 i art. 150 O.p. Sąd uznał za niezasadne.

W ocenie Sądu, organy słusznie uznały, że w sprawie nie spełniona została druga z przesłanek warunkujących wznowienie postępowania tj. brak zawinienia strony w niewzięciu udziału w tym postępowaniu. To na skarżącej spoczywa obowiązek stałej aktualizacji swoich danych osobowych (w tym danych adresowych), w taki sposób, ażeby organom podatkowym nie sprawiało problemu ustalenie aktualnego adresu miejsca zamieszkania strony. Przyjąć więc trzeba, że skoro skarżąca nie aktualizowała swojego adresu zgodnie z powyższymi przepisami to organ I instancji działając w oparciu o przepisy O.p. miał prawo i obowiązek doręczać korespondencję na adres jaki widniał w rejestrach do jakich organ ten miał dostęp

w trakcie postępowania. Skarżąca nie wypełniła zatem nałożonych na nią przez ustawodawcę obowiązków związanych ze stałym aktualizowaniem organom podatkowym swego adresu zamieszkania. W przekonaniu Sądu, należy uznać, że skoro skarżąca nie poinformowała właściwych organów podatkowych o zmianie miejsca zamieszkania, to nie może skutecznie podnosić, że nie brała udziału

w postępowaniu podatkowym nie z własnej winy.

Organy podatkowe słusznie zatem uznały, że wobec nie spełnienia przesłanki braku zawinienia strony w niewzięciu udziału w postępowaniu w przedmiocie wymierzenia jej kar pieniężnych, nie wystąpiła wskazana we wnioskach strony podstawa wznowienia postępowania (art. 240 § 1 pkt 4 O.p.) i prawidłowo odmówiły uchylenia decyzji dotychczasowych (art. 245 § 1 pkt 2 O.p.).

W świetle zarzutów skarg należy wskazać, że postanowienie w sprawie wznowienia postępowania wszczyna postępowanie wznowieniowe, jednak nie przesądza się w nim o zaistnieniu przesłanek określonych w art. 240 § 1 O.p. Stwierdzenie tego, czy przesłanki wznowienia rzeczywiście wystąpiły w sprawie i jaki mają wpływ na jej rozstrzygnięcie, może być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu ww. postanowienia i musi być zawarte w decyzji,

o której mowa w art. 245 § 1 pkt 1 i 2 O.p. W przypadku gdy organ ustali, że nie

występuje żadna ze wskazanych we wniosku strony podstaw wznowienia postępowania, nie przechodzi do merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej, tylko podejmuje decyzję na podstawie art. 245 § 1 pkt 2 O.p., tj. odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej.

Jak to już zostało wskazane, postępowanie w ww. trybie nadzwyczajnym nie może dotyczyć powtórnego, merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a organ prowadzący wznowione postępowanie nie może wyjść poza zakres podstawy wznowienia. Z tych względów poza sferą kontroli organów, jak i Sądu, są podnoszone przez skarżącą kwestie prawidłowości stanowiska NUCS w zakresie uznania skarżącej za urządzającego gry na automatach i wymierzenia jej z tego tytułu kar pieniężnych, skierowania decyzji w tym przedmiocie do skarżącej, a także kwestia ewentualnego przedawnienia prawa do wydania decyzji przez organ I instancji

w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych.

W związku z tym podniesione w skargach zarzuty naruszenia przepisów art. 89 ust. 1 pkt 2 i art. 91 u.g.h. oraz art. 121 § 1, art. 122 O.p. i art. 133 § 1 O.p. są nietrafione.

Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że zaskarżone decyzje odpowiadają prawu i brak jest podstaw do kwestionowania ich legalności, a zarzuty skarg nie znajdują uzasadnionych podstaw.

W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargi.