Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1018/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 1, art 11 ust.1 pkt 2
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie sędzia NSA Janina Antosiewicz sędzia NSA Joanna Runge- Lissowska Protokolant Anna Harwas po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. Zakład [...] w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2007r. sygn. akt I SA/Wa 1539/06 w sprawie ze skargi [...] S.A. w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 stycznia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1539/06, oddalił skargę [...] S.A. w Warszawie na decyzję z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...], nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K., od decyzji Wojewody M. z dnia [...], nr [...], o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa przez gminę B. prawa własności nieruchomości gruntowej położonej w jednostce ewidencyjnej B., obręb S. B., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] - utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podała, że decyzja Wojewody M. została wydana na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Organ pierwszej instancji wskazał, że strona odwołująca się nie wykazała, by przed dniem 27 maja 1990 r. jej poprzednik prawny przedsiębiorstwo [...], uzyskało w trybie prawem przewidzianym tytuł prawny do spornej nieruchomości, a zatem nieruchomość ta, stanowiąca własność Skarbu Państwa, nie podlegająca wyłączeniu z komunalizacji następującej z mocy prawa i tym samym należąca wówczas do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, stała się z dniem 27 maja 1990 r. własnością tej Gminy.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, że dla skomunalizowania mienia w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, wymagane jest łączne spełnienie przesłanek w nim wymienionych, tj. należało uwzględnić stan faktyczny i prawny z dnia wejścia w życie tego przepisu, mienie, które miało zostać skomunalizowane winno było wówczas stanowić własność Skarbu Państwa i należeć do jednej z jednostek w tym przepisie wymienionych oraz nie podlegać wyłączeniu z komunalizacji na podstawie dalszych przepisów tej ustawy.

W przedmiotowej sprawie sporna nieruchomość nieprzerwanie od 1982 r., w tym także w dniu 27 maja 1990 r., stanowiła mienie Skarbu Państwa, była położona na terenie oznaczonym symbolem "R" tereny otwarte - uprawy polowe, łąki, pastwiska i nieużytki, co wynika z wiążącego organy orzekające odpisu księgi wieczystej nr [...].

Odnosząc się do spornej kwestii należenia tego mienia przed dniem 27 maja 1990 r. - w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, że mieniem należącym wówczas, tj. przed 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego były te prawa majątkowe Skarbu Państwa, które nie znajdowały się pod zarządem innych niż państwo, państwowych osób prawnych.

Z treści obowiązującego w dniu 27 maja 1990 r. art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym PKP (Dz. U. z 1989 r. Nr 26 poz. 138) wynika, że mienie Przedsiębiorstwa [...] stanowiła wówczas wydzielona część mienia ogólnonarodowego.

Zarówno obejmowanie przez państwowe osoby prawne, w tym przedsiębiorstwa państwowe, jak i wydzielanie oraz przekazywanie im przez właściwy organ, państwowych nieruchomości gruntowych w zarząd w tamtym czasie, tj. przed dniem 27 maja 1990 r., następowało w trybach określonych w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99), wcześniej w użytkowanie, na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.. U. z 1961 r. Nr 32, poz. 159), które przeszło potem w zarząd, a jeszcze wcześniej na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1949 r. Nr 27, poz. 197 z późn. zm.) oraz zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.. U. Nr 47, poz. 354).

Ponadto, powołując się na uchwałę składu 7 Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1993 r., III CZP 81/93, OSNCA z 1994 r. Nr 2, poz. 27, Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, iż w jej ocenie użytkowanie lub zarząd nieruchomością w podanych wyżej trybach, przed dniem 27 maja 1990 r. był ustanawiany dla konkretnie oznaczonego składnika nieruchomego.

Dlatego też, prawa zarządu sporną nieruchomością nie można skutecznie ani domniemywać ani wywodzić bezpośrednio z ogólnie obowiązującego aktu normatywnego, nie przewidującego ustanowienia prawa zarządu z mocy samego prawa dla konkretnie oznaczonych składników, w konsekwencji, z art. 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1926 r. czy art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r., lub wiązać tylko z faktycznym jej posiadaniem lub władaniem przez Przedsiębiorstwo [...].

Także ewentualne orzekanie lub decyzyjne ustalanie obecnie i przez organy właściwe wyłącznie w postępowaniu komunalizacyjnym, które składniki nieruchomego według ówczesnego ich stanu zostały przekazane Przedsiębiorstwu [...] i czy winny być objęte jego zarządem, a które nie, stanowiłoby działanie realizowane przez organ niewłaściwy i z mocą wsteczną, a więc w konsekwencji byłoby dotknięte najwyższym stopniem wadliwości (art. 156 § 1 pkt 1 i 2 kpa). Decydował wówczas o tym terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, że Przedsiębiorstwo [...] nie przedłożyło żadnego dokumentu potwierdzającego jej tytuł prawny do spornej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. Prawa takiego nie można skutecznie wywodzić powołując tylko na dokumenty ustalające czy aktualizujące opłaty z tytułu użytkowania lub zarządu danego mienia (m. in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 1992 r. I SA 1419/91, ONSA z 1992 r. nr 2 poz. 39, z dnia 18 lutego 1992 r. I SA 1420/91, z dnia 10 maja 2001 r. I SA 2595/99 oraz z dnia 5 listopada 1999 r. I SA 2240/98 lex nr 47368).

Przedsiębiorstwo państwowe [...], chociaż miało i ma ogólnokrajowy zasięg działania i jest nadzorowane przez właściwego ministra, tak jak i niektóre inne przedsiębiorstwa państwowe o podobnym charakterze, nie zostało objęte wykazem przedsiębiorstw państwowych, których mienie nie podlega komunalizacji, znajdującym się w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 51, poz. 301).

W konsekwencji, zdaniem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej mienie będące wtedy tylko w faktycznym posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego [...] nie podlega wyłączeniu z komunalizacji następującej z mocy prawa, i nie ma do tego przedsiębiorstwa państwowego zastosowania także art. 11 ust. 1 pkt 1 i 2 w związku z ust. 2 tego artykułu, ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Nadto, art. 11 ust. 1 pkt 2 wymagał też wykazania, w rozumieniu tej ustawy, należenia danego składnika.

Dodatkowo Komisja powołała się na pkt 1 wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2005 r. K 30/03, w którym wskazano, że nie tylko wydane przed dniem 27 maja 1990 r. ale również późniejsze regulacje ustawowe odnoszące się do mienia Przedsiębiorstwa [...], w tym podlegającego komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji, nie dotyczą komunalizacji mienia - gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., czyli nie dotyczą konkretnych składników pozostających wtedy - przed 27 maja 1990 r. poza zarządem Przedsiębiorstwa [...], a które w efekcie należały do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.

Sporna nieruchomość jako nie podlegająca wyłączeniu z komunalizacji następującej z mocy prawa i należąca, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, stała się z dniem 27 maja 1990 r. mieniem komunalnym, a jako mienie komunalne już od dnia 27 maja 1990 r., podlega ochronie także sądowej, stosownie do art. 165 Konstytucji RP.

Ponadto, zdaniem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, rezultat postępowania komunalizacyjnego stanowi zagadnienie wstępne w stosunku do postępowania uwłaszczeniowego, ponieważ skutki postępowania komunalizacyjnego następują z dniem 27 maja 1990 r. a uwłaszczeniowego później tj. dopiero z dniem 5 grudnia 1990 r.

Dlatego też, przepisy ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP, w tym między innymi jej art. 34 i art. 34a, oraz art. 5 nowelizującej ją ustawy z dnia 28 marca 2003 r., które weszły w życie po dniu 27 maja 1990 r., nie mogą dotyczyć mienia podlegającego komunalizacji w oparciu o art. 5 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy. Z tego samego względu uzyskania przed dniem 27 maja 1990 r. prawa zarządu nieruchomością nie można obecnie wykazywać regulacjami ujętymi w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23 poz. 1037).

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła również, że strona odwołująca się, domagająca się uwłaszczenia spornego mienia w odrębnie toczącym się postępowaniu administracyjnym, ma w świetle art. 28 kpa interes prawny i przymiot strony również w postępowaniu komunalizacyjnym, dotyczącym tych samych składników majątkowych.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi [...] S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której podniesiono zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1 w zw. z art. 136 oraz art. 107 § 1 i 3, art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 34, 34 a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe, art. 5 ust. 1, art. 11 ust.1 pkt 1, art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

W uzasadnieniu skargi zarzucono, że w odniesieniu do przedsiębiorstwa państwowego [...], w dniu 27 maja 1990 r. funkcję organu założycielskiego, zgodnie z art. 46 ust. 2 obowiązującej ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. Nr 26, poz. 138) wykonywał Minister Żeglugi i Transportu. Na podstawie art. 16 ust. 1 i 2 tej ustawy, mienie Przedsiębiorstwa [...] stanowiło wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, a w skład tego mienia wchodziły środki nabyte przez Przedsiębiorstwo [...] w toku jego dalszej działalności. A zatem, zdaniem strony skarżącej, nieruchomości należące do przedsiębiorstwa państwowego, podległego naczelnemu organowi administracji, pozostawały w jego dyspozycji, a zatem nie były mieniem należącym do rad narodowych.

W skardze zarzucono również organowi drugiej instancji, że nie dokonał żadnych ustaleń na okoliczność objęcia we władanie nieruchomości przez odwołującego się nie wyjaśnił statusu tego mienia, podstawy jego nabycia przez Przedsiębiorstwo [...].

Zdaniem strony skarżącej, mienie mogło być nabyte również z mocy prawa (wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2006 r. I OSK 741/05), a nie tylko na podstawie decyzji administracyjnej lub umowy o przekazaniu nieruchomości. Dla mienia nabytego z mocy prawa brak jest podstaw do żądania wykazania prawa zarządu nieruchomości decyzjami lub protokołami przekazania. Mienie nabyte przez Przedsiębiorstwo [...] mocą rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120), jak również inne mienie nabyte przez Przedsiębiorstwo [...] po jego utworzeniu nie podlegało regulacjom o przekazaniu nieruchomości jako nabyte z mocy prawa, czego nie uwzględniła Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa.

[...] S.A. wywodzi tytuł prawny do zarządu nieruchomości, objętej komunalizacją, z ciągłości prawnej PP [...] co do mienia nabytego w momencie utworzenia przedsiębiorstwa, a zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa, dla ustalenia przysługującego odwołującemu zarządu istotne jest ustalenie, w jakiej dacie Przedsiębiorstwo [...] objęło nieruchomość we władanie, lecz organy orzekające nie przeprowadziły żadnych czynności dowodowych na tę okoliczność.

Zdaniem strony skarżącej, dodatkową negatywną przesłanką komunalizacji nieruchomości Skarbu Państwa jest jej posiadanie przez Przedsiębiorstwo [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. Ponadto, zgodnie ze stanowiskiem judykatury, decyzja o opłatach nie jest wystarczającym dowodem dla wykazania zarządu jedynie w przypadkach, gdy nie jest w jej treści wykazana nieruchomość objęta opłatami - nie można ustalić powierzchni i granic tej nieruchomości. Jednakże, zdaniem strony skarżącej, braki dowodowe w tym zakresie organ winien uzupełnić poprzez przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego na tę okoliczność. Przedłożona przez skarżącego decyzja Naczelnika Miasta i Gminy B. z dnia [...] lutego 1987 r. ustalała dla Dyrekcji Okręgowej Przedsiębiorstwa [...] w K. wymiar opłaty rocznej z tytułu zarządu gruntami, położonymi w B., o powierzchni [...] ha.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w odpowiedzi na skargę wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu skargi uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że [...] S.A. złożyła do Wojewody M. wniosek o wydanie w trybie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo [...] prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Jednakże ponieważ zgodnie z art. 17 a ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, od dnia 1 stycznia 2006 r. wojewoda wszczyna z urzędu postępowanie w sprawie nabycia przez gminę z mocy prawa własności nieruchomości w przypadku, gdy zachodzi prawdopodobieństwo, że nieruchomość ta przed dniem 27 maja 1990 r. stała się własnością tej gminy, Wojewoda M. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. (komunalizacja) nieruchomości przez gminę B., w trybie przepisów art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 171 z późn. zm.), natomiast postępowanie stwierdzające nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo [...] prawa użytkowania wieczystego nieruchomości (uwłaszczenie) zostało zawieszone.

Następnie Wojewoda M. decyzją z dnia [...] stwierdził nabycie z mocy prawa przez Gminę B., nieodpłatnie, mienia Skarbu Państwa, oznaczonego jako działka nr [...], a Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że komunalizacja mienia ogólnonarodowego (państwowego) na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, nastąpiła z mocy prawa, z dniem wejścia w życie ustawy, tj. 27 maja 1990 r., a decyzja komunalizacyjna, która potwierdza jedynie przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę, ma charakter deklaratoryjny. Ani ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające, ani żadna inna ustawa obowiązująca w dniu wydania zaskarżonej decyzji komunalizacyjnej nie ograniczała w czasie możliwości wszczęcia postępowania komunalizacyjnego, również z urzędu.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, staje się w dniu jej wejścia w życie z mocy prawa mieniem właściwych gmin, jeżeli dalsze przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające stanowi, że mienie ogólnonarodowe, o którym mowa w art. 5 ust. 1-3, nie staje się mieniem komunalnym, jeżeli należy do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnonarodowym, a zatem, jeżeli przedsiębiorstwo państwowe posiadało tytuł prawny, komunalizacja nie następuje. Decydujące znaczenie mają dwie kwestie: dzień wejścia w życie ustawy tj. 27 maja 1990 r. oraz obowiązujące w tym dniu przepisy pozwalające stwierdzić, że w tym dniu określone mienie należało do przedsiębiorstw państwowych.

Sąd pierwszej instancji uznał, że dla Przedsiębiorstwa [...] prawnorzeczowy tytuł do spornej nieruchomości nie wynika ani z mających charakter ogólny aktów normatywnych dotyczących przedsiębiorstwa państwowego "[...]," ani ze znajdującej się w aktach sprawy decyzji o naliczeniu opłat rocznych za zarząd nieruchomością, która również nie wyłącza nieruchomości z komunalizacji następującej z mocy prawa.

Z obowiązującego w dniu 27 maja 1990 r. art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz.. 99 z późn. zm.) wynika, że państwowe jednostki organizacyjne, w tym przedsiębiorstwa państwowe, grunty państwowe uzyskiwały w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź na podstawie umowy o nabyciu nieruchomości, a wcześniej w użytkowanie, na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1961 r. Nr 32, poz.159), które przeszło potem w zarząd. Z przepisów tych wynika, że zarząd nieruchomości był ustanawiany nie w sposób ogólny, lecz tylko dla ściśle określonych składników mienia.

Skoro postępowanie w niniejszej sprawie toczy się w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające, to przepisy ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP, w tym między innymi jej art. 34a, które weszły w życie po dniu 27 maja 1990 r., mogą dotyczyć wyłącznie mienia stanowiącego aktualnie własność ogólnonarodową (państwową), komunalizowanego w trybie art. 5 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., czyli decyzjami konstytutywnymi, a nie mogą odnosić się do mienia już skomunalizowanego z mocy art. 5 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy, gdyż mienie to już w dniu 27 maja 1990 r. stało się mieniem komunalnym i od tej daty nie jest już mieniem państwowym.

W tej sytuacji, przy braku przesłanek wyłączeniowych, nieruchomość, o której mowa w zaskarżonej decyzji, stała się z dniem 27 maja 1990 r. z mocy prawa mieniem Gminy B., i z tym dniem utraciła charakter mienia ogólnonarodowego (państwowego).

W ocenie Sądu pierwszej instancji treść art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" potwierdza, że Przedsiębiorstwo [...] korzystało z nieruchomości bez tytułu prawnego jak również reguluje stan prawny na przyszłość, z dniem wejścia w życie ustawy, jednakże pod warunkiem, że nabycie praw własności budynku czy prawa użytkowania wieczystego gruntu nie może naruszać praw osób trzecich.

Powołany natomiast przez stronę skarżącą art. 16 ust.1 i 2 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach nie wskazuje natomiast, że właśnie to mienie, o którym mowa w zaskarżonej decyzji, tj. działka nr [...] położona w jednostce ewidencyjnej B. - pozostawało w zarządzie [...].

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że na podstawie znajdujących się w aktach dokumentów należy uznać, iż stronie skarżącej nie przysługiwał żaden prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości objętej skargą i nie miał zastosowania art. 11 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...), a zatem zaskarżona decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej jest zgodna z prawem.

W ocenie Sądu niezasadny jest zarzut naruszenia art. 77 § 1 kpa, bowiem w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada, że ciężar dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wyprowadza skutki prawne, dlatego też do strony skarżącej [...], a nie do organu, należało przedstawienie wszelkich dowodów mających istotne znaczenie w sprawie.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.

[...] S.A. w W. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od powyższego wyroku i zaskarżając go w całości podniosła zarzut:

1) naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności:

a) art. 5 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr. 32, poz. 191 ze zm. ) poprzez błędne przyjęcie , iż w niniejszej sprawie spełnione są przesłanki przewidziane tym przepisem pomimo, iż mienie kolejowe na mocy art. 16 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. nr. 84 ,poz. 948 z późn zm.) jako wyodrębnione z mienia ogólnonarodowego nie należało do organów administracji podstawowej,

b) art., 34, 34 a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". (Dz.U.2000.84.948 ze zm.) poprzez błędne przyjęcie, że stan posiadania nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990r. nie ma znaczenia w sprawie ,pomimo wskazania w tym przepisie przesłanek negatywnych komunalizacji mienia.

2. naruszenie przepisów postępowania poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego mające wpływ na wydane orzeczenie , a w szczególności jakim celom służyła nieruchomość w dniu 27 maja 1990r.

3. naruszenie przepisów postępowania polegające na błędnym przyjęciu, iż sprawa w postępowaniu administracyjnym nadawała się do rozstrzygnięcia co do jej istoty pomimo niewyjaśnieni przez organ administracyjny wszystkich istotnych okoliczności w sprawie.

Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania za drugą instancję.

W motywach skargi kasacyjnej wskazano, że dla skutecznego przepływu mienia na właściwą gminę w trybie art. 5 ust. 1 ustawy wprowadzającej przepisy o samorządzie terytorialnym, wymagane jest łączne spełnienie przesłanek w nim wymienionych. Tym samym organ prowadzący postępowanie ustala w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, czy nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa, czy należała do jednej z jednostek w tym przepisie wymienionych oraz czy nie zachodzą przesłanki wyłączające komunalizacje - przesłanki negatywne określone w art. 11 i 12 ustawy. Ustalenia te winny być dokonywane także na dzień 27 maja 1990r., tj na dzień wejścia w życie powołanej wyżej ustawy wprowadzającej przepisy ustawy o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych , co pominął Sad orzekający.

Autor skargi kasacyjnej nie zgodził się z poglądem Sądu pierwszej instancji, że wszczęcie postępowania w trybie art. 5 ust. 1 ustawy wprowadzającej przepisy o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych skutkuje uznaniem , iż mienie stało się komunalne z mocy samego prawa w dacie 27 maja 1990r.

Uzyskanie bowiem w wyniku przeprowadzonego postępowania odpowiedzi, że w stanie faktycznym brak jest przesłanek pozytywnych powołanego art. 5 ustawy, bądź wystąpienie przesłanek negatywnych powinno stanowić podstawę odmowy komunalizacji.

Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, skarżąc podniosła, że art. 34 a ustawy z dnia 8 .września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". (Dz.U.2000.84.948 ze zm.), stanowiący, iż .grunty, o których mowa w art. 34 tej ustawy, z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie przepisów ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. - nie dotyczy gruntów, które z mocy prawa stały się z dniem 27 maja 1990 r. własnością gmin (na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej), a jedynie gruntów, które mogły być przekazane gminom fakultatywnie (art. 5 ust. 3 i 4 ustawy komunalizacyjnej). Wobec tego stan posiadania nieruchomości wykazujący, iż nieruchomość służyła realizacji i zadań publicznych, przesądza o fakcie wystąpienia negatywnej przesłanki komunalizacyjnej j art. 11 ust. 1 pkt.l ustawy wprowadzającej przepisy ustawy o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych. Tym samym mienie to nie utraciło charakteru mienia ogólnonarodowego i jako pozostające w dniu 27 maja 1990r. własnością Skarbu Państwa mogło zostać jedynie Gminie przekazane, na jej wniosek, w trybie przewidzianym art. 5 ust. 3 i 4 ustawy komunalizacyjnej. Tym bardziej, iż jak stanowi art. 5 ust. 3 gminom może zostać przekazane mienie ogólnonarodowe służące użyteczności publicznej.

Ponadto, w skardze kasacyjnej wskazano, że dla innych nieruchomości skarżącego dla których nie legitymuje się on dokumentami o przekazaniu w zarząd , przesłanką pozytywną nabycia tytułu do nieruchomości jest posiadanie tych nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990r. zgodnie z art. 34 i 34 a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji Przedsiębiorstwa Państwowego "Polskie Koleje Państwowe".

W ten sposób dochodzi do zapewnienia skarżącemu stabilnej sytuacji prawnej w zakresie wykonywania prawa użytkowania wieczystego w stosunku do jego nieruchomości, a zwłaszcza nieruchomości dla których nie legitymuje się on dokumentami o przekazaniu w zarząd, co zgodne jest z tezami wyrażonymi w wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

W ocenie autora skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji powinien również rozważyć, czy organy administracji dokonały ustaleń na okoliczność posiadania nieruchomości przez PP [...] jako podmiotu który miał zamiar, chęć władania rzeczą, czyli tzw. animus i czy skarżący faktycznie władał rzeczą, czyli corpus. Z uwagi, iż corpus i animus decydują o istnieniu stanu faktycznego będącego posiadaniem , które regulowane jest wyżej omówionymi przepisami art. 34, 34a ustawy o komercjalizacji. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny, pominął całkowicie w ustaleniach faktycznych sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości uznając, iż stan posiadania - w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2005r., nie ma znaczenia w sprawie.

W skardze kasacyjnej wskazano także, że Przedsiębiorstwo [...] w dniu 27 maja 1990ro było przedsiębiorstwem państwowym, utworzonym w celu zarządzania i eksploatacji państwowych kolei użytku publicznego (art. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 1989 nr 26 poz. 138 ze zm.), które gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewniało jego ochronę (art. 16 cyt. ustawy).

Dla przedsiębiorstwa państwowego [...] funkcję organu założycielskiego, zgodnie z art. 46 ust. 2 tej ustawy, wykonywał Minister Transportu Żeglugi i Łączności. Wykonywane przez PP [...] w dniu 27 maja 1990r. zadania w zakresie przewozu osób i rzeczy oraz świadczenie usług związanych z przewozem ( art. 6 pkt. 1 u stawy o pp PKP), miały zatem charakter zadań publicznych. Mienie zaś przedsiębiorstwa zgodnie z treścią art. 16 ust. 1 i 2 ustawy o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" stanowiło część mienia ogólnonarodowego w skład którego wchodziły środki nabyte w toku działalności przedsiębiorstwa. Wobec czego nieruchomości Przedsiębiorstwa [...] podlegały naczelnemu organowi administracji i pozostawały w jego dyspozycji. Zdaniem skarżącego przepisy te wskazują, iż mienie PP [...] wobec jego wyodrębnienia oraz podległości administracji centralnej nie były mieniem należącym do organów terenowych.

Ponadto skarżąca Spółka podkreśliła, że zasada prawdy obiektywnej nakłada zatem na organ prowadzący postępowanie, obowiązek określenia z urzędu, dowodów niezbędnych dla ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz przeprowadzenie z postępowania dowodowego koniecznego dla ustalenia wszystkich okoliczności istotnych dla wydania rozstrzygnięcia administracyjnego. Obowiązek organu w tym zakresie ma szczególne znaczenie w przypadku dokonywania ustaleń na okoliczność stwierdzenia nabycia mienia z mocy samego prawa i nie ma tutaj zasadniczego znaczenia inicjatywa dowodowa stron. Niezależnie od powyższego, [...] S.A. podkreśliła, iż w toku postępowania wykazała, że nieruchomość wywłaszczona została pod budowę linii kolejowej z wniosku skarżącego . Wykazano także , iż skarżący legitymuje się dla przedmiotowej nieruchomości stosownymi decyzjami o ponoszonych opłatach z tytułu zarządu nieruchomościami, co oznacza że legitymował się prawem zarządu do określonej w/w. decyzjami nieruchomości- określonej tak pod względem powierzchni jak również położenia, co zostało pominięte w ustaleniach faktycznych przez Sąd orzekający.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazała, że skarżąca błędnie utożsamia dwa odrębne pojęcia: "faktycznego posiadania" danej nieruchomości przed dniem 27 maja 1990 r., oraz jej "należenia" w tamtym czasie w rozumieniu cyt. art. 5 ust. 1 pkt 1. W powyższym przepisie jest mowa wyłącznie o należeniu danego mienia.

Zgodnie z art. 34 k.c. w brzmieniu wówczas obowiązującym, oraz ustaloną w orzecznictwie komunalizacyjnym zasadą, mieniem należącym wtedy do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego były te prawa majątkowe Skarbu Państwa, które nie znajdowały się wówczas pod zarządem innych niż państwo, państwowych osób prawnych. W tamtym stanie prawnym grunty Skarbu Państwa, państwowe jednostki organizacyjne, także przedsiębiorstwa państwowe takie jak Przedsiębiorstwo [...], uzyskiwały w zarząd w trybie określonym art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1985 r. nr 22 poz.99), czy wcześniej w użytkowanie, na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1961 r. nr 32 poz.159), które przeszło potem w zarząd.

Z przepisów tych wynika, że zarząd nieruchomości był ustanawiany w drodze decyzji terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego albo za zezwoleniem tego organu na podstawie umowy o przekazanie nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy o nabycie nieruchomości. Dlatego istnienia zarządu nie można domniemywać ani wywodzić np. z faktycznego władania danym składnikiem.

Zdaniem Komisji, niezasadne jest również twierdzenie, iż z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2005 r. K.30/03 (Dz.U, nr 69 poz. 625) wynika możliwość odmówienia skomunalizowania przedmiotowego mienia nie należącego przed 27 maja 1990 r. do innej niż państwo, państwowej osoby prawnej.

W treści punktu pierwszego sentencji powyższego wyroku, Trybunał wyraźnie ustalił, iż jego skutki nie odnoszą się do mienia (gruntów) o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r., a więc i nie dotyczą składnika objętego zaskarżonym wyrokiem sądu pierwszej instancji.

Ponadto, błędny jest pogląd wyrażony w skardze kasacyjnej, że w rozpatrywanej sprawie mógł mieć zastosowanie art. 11 ust.1 pkt 1. ustawy z dnia 10 maja 1990 r., gdyż Przedsiębiorstwo [...] nigdy nie miało statusu organu administracji rządowej lub państwowej a tylko do takich podmiotów odnosi się przepis art. 11 ust. 1 pkt 1.

Krajowa Komisja uwłaszczeniowa podniosła ponadto, że strona skarżąca nie wykazała by Przedsiębiorstwo [...] nabyło przedmiotową nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa w drodze czynności cywilnoprawnych. Ponadto skarżąca pomija okoliczność że przepisy art. 34 i art. 34a. ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP (Dz.U. nr 84 poz. 948 ze zm.) mogą dotyczyć m.in. składników o których mowa w art. 5 ust. 3 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. ale nie spornego mienia objętego normą art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną wskazano również, że komunalizacja mienia następująca z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1-3 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. miała miejsce tylko i wyłącznie z dniem wejścia w życie tej ustawy tj. z dniem 27 maja 1990 r. W konsekwencji zagadnienie ewentualnej komunalizacji danego składnika w omawianym trybie jest zagadnieniem wstępnym w stosunku do badania wspomnianych w skardze skutków uwłaszczeniowych następujących później bo z dniem 5 grudnia 1990 r. Dlatego w pełni uzasadnione i udokumentowane stwierdzenie skomunalizowania spornego składnika z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. wyklucza możliwość skutecznego uwłaszczenia nim Przedsiębiorstwa [...], co mogłoby nastąpić ale tylko z dniem 5 grudnia 1990 r., do czego w rozpatrywanym przypadku brak uzasadnionych podstaw bo mienie to od dnia 27 maja 1990 r. jest mieniem komunalnym, a nie mieniem ogólnonarodowym (państwowym).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Granice orzekania Sądu odwoławczego - odmiennie od Sądu pierwszej instancji, który nie jest związany granicami skargi - zostały uregulowane w art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a., stanowiącym o tym, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Ten środek zaskarżenia określa zakres rozpoznania sprawy, chyba że zachodzi nieważność postępowania, którą Sąd obowiązany jest uwzględniać z urzędu.

W tej sprawie gdy skargę kasacyjną oparto o obie przesłanki z art. 174 ustawy P.p.s.a., najpierw badaniu podlega zasadność podstawy naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero po ustaleniu, że stan faktyczny został prawidłowo ustalony, bądź też nie został skutecznie podważony można ocenić prawidłowość procesu stosowania prawa materialnego.

Skarga kasacyjna, jako sformalizowany środek zaskarżenia powinna odpowiadać wymaganiom określonym w art. 176 ustawy, zaś przy zarzucie naruszenia przepisów postępowania w skardze kasacyjnej należy powołać naruszony przez Sąd przepis postępowania, wskazać na czym polegało naruszenie prawa, a nadto wykazać, iż naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

Postawiony w skardze zarzut nie odpowiada tym wymogom, gdyż autor skargi kasacyjnej, będąc profesjonalnym pełnomocnikiem, nie wskazał żadnego przepisu ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który został naruszony przez Sąd pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związanym granicami skargi nie jest uprawniony - przy tak ogólnym sformułowaniu zarzutów do dokonywania ich kwalifikacji prawnej i określenia, które przepisy ustawy P.p.s.a. mogłyby mieć zastosowanie, jako naruszone przez Sąd.

Wadliwe sformułowanie zarzutu uniemożliwia więc dokonanie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku w zakresie prawidłowości ustalenia stanu faktycznego, co oznacza, iż przyjęty przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stan faktyczny nie został podważony.

Naczelny Sąd Administracyjny orzeka więc w takiej sytuacji na podstawie stanu faktycznego przyjętego przez Sąd pierwszej instancji.

Oceniając zarzut naruszenia prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny odmówił mu trafności.

Wskazany jako naruszony przez WSA przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy - Przepisy wprowadzające... stanowił o nabyciu z mocy prawa z dniem wejście w życie ustawy przez właściwą gminę mienia ogólnonarodowego (państwowego) należącego do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego.

Zasadnie Sąd pierwszej instancji przyjął, iż komunalizacja w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy nastąpiła z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 27 maja 1990r, a wydana decyzja Wojewody ma charakter deklaratoryjny.

Oceniając materiały postępowania komunalizacyjnego, w którym [...] S.A. nie wykazała posiadania przez Przedsiębiorstwo [...] tytułu prawnorzeczowego do działki nr [...], Sąd trafnie przyjął, poddając wnikliwej ocenie obowiązujące ustawodawstwo w kwestii podstaw prawnych do regulowania stanu prawnego nieruchomości, iż przedsiębiorstwo państwowe [...] na dzień 27 maja 1990 r. nie legitymowało się tytułem prawnym do gruntu.

O tytule prawnym do konkretnie oznaczonej nieruchomości, nie mogą stanowić akty ogólne, regulujące status przedsiębiorstwa, w sytuacji gdy nie zostało ustalone, aby zostały wydane decyzje uprawnionych organów państwowych o przekazaniu nieruchomości w zarząd lub użytkowanie przedsiębiorstwa. Nie jest także uprawnione powoływanie się na fakt uiszczania opłat za korzystanie z gruntu, gdyż w .świetle utrwalonego orzecznictwa, decyzje o ustaleniu lub aktualizacji opłat nie stanowią podstawy do uznania istnienia tytułu prawnego do nieruchomości. Prawidłowość przyjętego w tej kwestii orzecznictwa potwierdził Trybunał Konstytucyjny, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 listopada 1999 r. sygn. U6/99, analizując obowiązujące, powojennie ustawodawstwo przyjął, iż tylko w drodze konstytutywnej decyzji administracyjnej, aktu notarialnego o nabyciu nieruchomości, bądź też w drodze przekazywania nieruchomości przez państwowe jednostki organizacyjne, przy zachowaniu warunków zawartych w obowiązujących przepisach, mogło powstać ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości.

W ocenie Trybunału Konstytucyjnego, dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania (lub zarządu) gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu.

Podzielając powyższy pogląd należy stwierdzić, iż w tej sprawie taka decyzja w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości nie została wydana. Brak tytułu prawnorzeczowego uzasadniał więc komunalizację ex lege na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej. Faktyczne władanie nieruchomością przez Przedsiębiorstwo [...] odpowiada bowiem ustawowej przesłance wymienionej w tymże przepisie, tzn. że przedmiotowe mienie należało do rady narodowej i terenowego organu administracji państwowej.

Dodać należy, że w myśl art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74) w brzmieniu obowiązującym w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. W tej sytuacji należały one do terenowego organu administracji państwowej w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy -Przepisy wprowadzające...

Błędny jest także pogląd wyrażony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej co do zastosowania w tej sprawie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej. Przepis ten wyłącza komunalizację składników mienia ogólnonarodowego, o których mowa m.in. w art. 5 ust. 1, jeżeli służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów państwowych. W przepisie tym, - co zostało w nim zresztą wyraźnie określone - nie mieści się mienie służące wykonywaniu zadań przez przedsiębiorstwo państwowe, powołane do wykonywania przewozów. W odniesieniu do przedsiębiorstw ich mienie podlegało wyłączeniu z komunalizacji na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, jednakże dotyczyło to mienia należącego do przedsiębiorstw państwowych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym, przy czym określenie "należące" oznaczało, że przedsiębiorstwo legitymowało się tytułem prawnym, a nie tylko faktycznym władaniem. Ponadto ustawodawca uszczegółowił katalog przedsiębiorstw wskazanych w tym przepisie zamieszczając w pkt 3 delegację dla Rady Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia przedsiębiorstw, o których mowa w ust. 1 pkt 2. W wydanym w dniu 9 lipca 1990 r. rozporządzeniu w sprawie wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 51, poz. 301) przedsiębiorstwo państwowe [...] nie zostało wymienione.

Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał za zasadny zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów art. 34 i 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe".

Podana w zaskarżonym wyroku wykładnia tych przepisów, iż mają one zastosowanie wyłącznie do mienia stanowiącego w dniu 1 czerwca 2003 r. własność Skarbu Państwa, a więc nie mają zastosowania do tych gruntów, które z dniem 27 maja 1990 r. stały się z mocy prawa mieniem właściwych gmin - zasługuje w pełni na aprobatę.

Wspiera ją - co trafnie podkreślił Sąd pierwszej instancji - stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, wyrażone w wyroku z 12 kwietnia 2005 r. sygn. K 30/03 (OTK A 2005/4/35, iż art. 1 pkt 19 i art. 5 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (wprowadzający art. 34a) - nie dotyczy komunalizacji z mocy prawa, o której mowa w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej (bo ta z woli ustawodawcy nastąpiła z dniem 27 maja 1990 r.).

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zaś zaskarżony wyrok nie narusza prawa i orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 ustawy P.p.s.a.a