Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 924/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 14 ust. 2, art. 19, art. 27, art. 33
journal: Dz.U. 1949 nr 27 poz 197
law: Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 22 stycznia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska (spr.) Sędzia WSA Paweł Kowalski Protokolant Specjalista Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2020 roku sprawy ze skargi M. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości - oddala skargę. Ak.


UZASADNIENIE

II SA/Łd 924/19

U Z A S A D N I E N I E

Prezydium Rady Narodowej m. Ł., działając na podstawie art. 1, art. 2, art. 8, art. 13 i art. 23 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. 1949 r., Nr 27, poz. 197 ze zm.), orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] r. orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa, z oddaniem w zarząd i użytkowanie P.P. "Państwowe Teatry Lalek w W. z siedzibą tymczasową w Ł.", nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 16, nr hip. [...], rep. hip. nr [...], stanowiącej własność B. i H. małżonków P. oraz J. i W. małżonków P. Dnia 5 marca 1952 r. Prezydium Rady Narodowej m. Ł. wydało zaświadczenie o prawomocności ww. orzeczenia.

Pismem z dnia 2 lipca 2003 r. M. W. (spadkobierczyni W. P. - na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Ł. z dnia [...] r., sygn. akt[...]) złożyła wniosek o "podjęcie niezakończonego ostateczną decyzją postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za przejętą na rzecz Państwa nieruchomość przy ul. A 16 w Ł.".

Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Ł., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, po rozpoznaniu wniosku M. W., orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 16. Na skutek odwołania M.W., Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. uchylił powyższą decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, zarzucając naruszenie art. 28, art. 77 i art. 80 k.p.a.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta Ł. wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej decyzją z dnia [...] r. odmówił ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 16. Od powyższej decyzji wnioskodawczyni wniosła odwołanie, po rozpatrzeniu którego Wojewoda [...] decyzją z dnia r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Ł., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 16. W uzasadnieniu swej decyzji organ I instancji stwierdził, że stosownie do treści art. 33 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, z wnioskiem o ustalenie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia mogła wystąpić każda ze stron postępowania, po zgłoszeniu wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. W archiwalnych aktach dotyczących wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości brak jest dowodów potwierdzających wystąpienie z takim wnioskiem przez wnioskodawcę wywłaszczenia, jak również byłych właścicieli. Stosownie do art. 38a ww. dekretu roszczenia odszkodowawcze z tytułu wywłaszczenia przedawniają się z upływem 3 lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji. Organ I instancji ustalił, że powyższe roszczenie w przedmiotowej sprawie przedawniło się z dniem 10 lutego 1955 r., zaś Prezydent Miasta Ł., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, złożył dnia 1 października 2003 r. oświadczenie, w którym nie zrzeka się z korzystania z zarzutu przedawnienia roszczeń związanych z ustaleniem wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. Ł. z dnia 23 stycznia 1952 r. nieruchomość położoną w Ł. przy ul. A 16. Wobec powyższego organ I instancji orzekł, że roszczenie odszkodowawcze z tytułu wywłaszczenia przedawniło się.

Od powyższej decyzji odwołanie do Wojewody [...] wniosła M. W., zarzucając błąd co do ustaleń faktycznych oraz naruszenie zasad prawdy obiektywnej poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Zdaniem odwołującej się, dokumenty archiwalne dotyczące postępowania wywłaszczeniowego wskazują, że postępowanie w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość toczyło się i nigdy nie zostało zakończone wydaniem jakiejkolwiek decyzji.

Decyzją z dnia [...] r. Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że dekret z dnia [...] r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych uregulował kwestie dotyczące odszkodowań w Rozdziale 4 - Zasady odszkodowania (art. 27 — art. 32) i Rozdziale 5 — Ustalenie odszkodowania (art. 33 - art. 38a). Zgodnie z art. 33 ust. 1 wniosek o ustalenie odszkodowania każda ze stron może złożyć do prezydium wojewódzkiej rady narodowej po zgłoszeniu wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Wykonawca narodowych planów gospodarczych może zgłosić wniosek o ustalenie odszkodowania równocześnie z wnioskiem o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Zgodnie z ust. 6 art. 33, jeżeli wniosek o ustalenie odszkodowania zgłoszony został przed wydaniem orzeczenia o wywłaszczeniu, a orzeczenie o wywłaszczeniu ma zapaść w wyniku rozprawy - w wyniku tej samej rozprawy może zapaść orzeczenie o ustaleniu odszkodowania. W zawiadomieniach o miejscu i terminie rozprawy należy uprzedzić, że przedmiotem rozprawy będzie również wniosek o ustalenie odszkodowania.

Jak stwierdza we wniosku "o podjęcie niezakończonego ostateczną decyzją postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za przejętą na rzecz Państwa nieruchomość przy ul A 16 w Ł." z dnia [...] roku (data wpływu) M. W. "wiadomym mi jest, że postępowanie w sprawie odszkodowania toczyło się, nie potrafię jednakże odpowiedzieć na pytanie dlaczego nie zostało zakończone i dlaczego właściciele nie otrzymali żadnej rekompensaty finansowej za utraconą własność." W celu zweryfikowania swej wiedzy, wnioskodawczyni poprosiła o udostępnienie do wglądu archiwalnych akt wywłaszczeniowych. Po zapoznaniu się z aktami postępowania dotyczącego wywłaszczenia nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 16, w piśmie z dnia 8 sierpnia 2003 r. M. W. opisała dwa dokumenty potwierdzające, jej zdaniem, że w toku postępowania wywłaszczeniowego wszczęte zostało postępowanie o ustalenie odszkodowania, tj. pismo Prezydium Rady Narodowej m. Ł. Wydziału Społeczno - Administracyjnego Nr [...] z dnia [...] r. (karta akt archiwalnych nr 23) oraz protokół z rozprawy administracyjnej z dnia [...] r. (karta akt archiwalnych nr 22). Zdaniem wnioskodawczyni nie może budzić wątpliwości, że postępowanie w sprawie odszkodowania zostało wszczęte, bowiem pismem Nr [...] z dnia [...] r. Prezydium Rady Narodowej m. Ł. przesłało Dzielnicowej Radzie Narodowej Ł.- Ś. akta dotyczące nieruchomości położonej przy ul. A 16, celem "dokonania ustaleń niezbędnych do określenia odszkodowania", zaś w protokole z dnia 31 grudnia 1951 r. widnieje adnotacja "pełnomocnik wywłaszczającego popiera wniosek wywłaszczeniowy i wnosi o wycenę nieruchomości."

Organ I instancji po analizie pism archiwalnych dotyczących ww. decyzji uznał, że w toku postępowania wywłaszczeniowego, nie toczyło się równolegle postępowanie o ustalenie odszkodowania. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, interpretacja dokonanego w protokole z dnia 31 grudnia 1951 r. zapisu przez wnioskodawczynię jest nietrafna, bowiem ponad wszelką wątpliwość jednoznacznie ustalono, że cytowany zapis posiada brzmienie: "pełnomocnik wywłaszczającego popiera wniosek wywłaszczeniowy i wnosi o wydanie orzeczenia". Odnosząc się zaś do treści pisma Nr [...] z dnia [...] r., organ I instancji przytoczył treść ust. 5 i ust. 6 art. 14 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., zgodnie z którymi: "(...) wszczynając postępowanie wywłaszczeniowe, prezydium wojewódzkiej rady narodowej złoży do właściwych ksiąg wieczystych wnioski o dokonanie wpisów o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego lub, jeżeli nieruchomość nie ma urządzonej księgi wieczystej albo księga wieczysta zginęła - złoży do zbiorów dokumentów odpisy wniosków wywłaszczeniowych. Zmiany stanu prawnego nieruchomości, dokonane po wniesieniu wpisów o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego lub złożenia do zbiorów dokumentów odpisów wniosków wywłaszczeniowych, nie będą mieć wpływu na dalszy tok postępowania wywłaszczeniowego. Koszty wniosków ponosi wykonawca narodowych planów gospodarczych. (...) Równocześnie prezydium wojewódzkiej rady narodowej zarządzi dokonanie ustaleń, niezbędnych dla określenia odszkodowania". Przepis ten zamieszczony został w Rozdziale 3 dekretu zatytułowanym "Wywłaszczenie" i dotyczył procedury wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, a zatem cytowane przez stronę pismo z dnia 27 listopada 1951 r. stanowi jedynie dowód na to, że postępowanie wywłaszczeniowe prowadzone było zgodnie z obowiązującymi przepisami, a nie że równolegle toczyło się także postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczaną nieruchomość.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji. Za takim stanowiskiem przemawia zestawienie treści przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia

1949 r. z archiwalną dokumentacją zebraną w sprawie wywłaszczenia nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 16.

Poza sporem pozostaje kwestia, że wniosku dotyczącego odszkodowania nie złożył żaden ze współwłaścicieli wywłaszczanej nieruchomości, a zatem wniosek mógł pochodzić jedynie od podmiotu, na wniosek którego dokonywano wywłaszczenia. Gdyby wniosek w sprawie odszkodowania został złożony równocześnie z wnioskiem o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego lub po jego zgłoszeniu, to zgodnie z treścią ustępu 6 art. 33, jeżeli wniosek o ustalenie odszkodowania zgłoszony został przed wydaniem orzeczenia o wywłaszczeniu, a orzeczenie o wywłaszczeniu ma zapaść w wyniku rozprawy - w wyniku tej samej rozprawy może zapaść orzeczenie o ustaleniu odszkodowania. W zawiadomieniach o miejscu i terminie rozprawy należy uprzedzić, że przedmiotem rozprawy będzie również wniosek o ustalenie odszkodowania." Jeśli zatem, jak twierdzi wnioskodawczyni, wniosek o odszkodowanie został złożony w trakcie trwającego postępowania wywłaszczeniowego i obydwa postępowania toczyłyby się równolegle, to musiało to znaleźć wyraz w treści dokumentów archiwalnych, np. w treści zawiadomienia o "rozprawie, tymczasem w aktach archiwalnych dotyczących nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 16 brak dokumentów potwierdzających ten fakt. Ze znajdującego się w aktach archiwalnych (karta nr 58) wniosku P.P. Państwowych Teatrów Lalek w W. o podjęcie postępowania wywłaszczeniowego z dnia 22 marca 1951 r. wynika, że Państwowe Teatry Lalek uzyskały zezwolenie Przewodniczącego P.K.P.G. na nabycie nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A16 oraz że nieruchomość ta potrzebna jest na prowadzenie Teatru Lalek i jest już od kilku lat w użytkowaniu Teatru Lalek "A". W piśmie tym stwierdza się także, iż właściciele nieruchomości pismem z dnia 2 lutego 1951 r. zostali wezwani do zawarcia umowy sprzedaży, jednakże na wezwanie nie zareagowali. We wniosku tym nie ma jednak prośby o jednoczesne podjęcie wraz z postępowaniem wywłaszczeniowym postępowania w sprawie odszkodowania.

Jeśli zaś zgodnie z twierdzeniem wnioskodawczyni zawartym w piśmie z dnia 8 sierpnia 2003 r. wniosek taki został złożony przez wnoszącego o wywłaszczenie dopiero podczas rozprawy, która odbyła się w dniu 31 grudnia 1951 r., to fakt złożenia wniosku o odszkodowanie nie może równocześnie wynikać z dokumentów, które były wydane przed dniem 31 grudnia 1951 r., tj. z przywołanego przez wnioskodawczynię pisma Prezydium Rady Narodowej m. Ł. Wydziału Społeczno - Administracyjnego Nr [...] z dnia [...] r., w którym mowa o "podjęciu ustaleń niezbędnych do określenia odszkodowania". Za słuszne Wojewoda uznał stanowisko Prezydenta Miasta Ł. wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, w którym stwierdza on, iż wszczynając postępowanie wywłaszczeniowe Prezydium Rady Narodowej m. Ł. równocześnie zarządziło dokonanie ustaleń niezbędnych dla określenia odszkodowania, bowiem obowiązek dokonania takich ustaleń wynikał wprost z treści ustępu 6 art. 14 dekretu.

W toku prowadzonego postępowania organ I instancji podjął czynności mające na celu ustalenie, czy toczyło się postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. W tym celu zwrócił się do Archiwum Państwowego w Ł. (pismo z dnia 26 sierpnia 2003 r.), do Państwowego Teatru Lalek "A" (pismo z dnia 26 sierpnia 2003 r.), do Archiwum Akt Nowych w W. (pismo z dnia 2 marca 2004 r.) oraz do Ministerstwa Kultury (pismo z dnia 4 marca 2004 r.). Żadna z tych instytucji nie odnalazła w swoich zasobach akt dotyczących ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w Ł. przy ul. A 16.

W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że nie odnaleziono dowodów złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, a zatem zgodnie z treścią art. 38a dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., roszczenie odszkodowawcze z tytułu wywłaszczenia przedawniło się z upływem 3 lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji. Orzeczenie z dnia 23 stycznia 1952 r. stało się ostateczne z dniem 9 lutego 1952 r. (zwrotne potwierdzenia odbioru wskazują, że wszystkie strony otrzymały decyzję w dniu 25 stycznia 1952 r.), a zatem wniosek dotyczący odszkodowania powinien być zgłoszony do dnia 9 lutego 1955 r. W oświadczeniu z dnia 1 października 2003 r. Prezydent Miasta Ł. wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej stwierdził, iż nie zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia roszczeń związanych z ustaleniem odszkodowania za nieruchomość położoną w Ł. przy ul. A 16, wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. Ł. Nr [...] z dnia [...] r.

Ponadto organ stwierdził, iż wypełniając dyspozycje zawarte w uzasadnieniach decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. i z dnia [...] r., organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające mające na celu odnalezienie pozostałych stron toczącego się postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w Ł. przy ul. A 16. Wezwana do złożenia wyjaśnień M. W. oświadczyła, że "J. P. nie posiadał poza bratem B. P. innej rodziny. Małżonkowie J. i W. nie posiadali potomstwa. (...) B. i H. P. nie posiadali dzieci." Dodatkowo Prezydent Miasta Ł. wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wystąpił do Wydziału Spraw Społecznych UM[...] - Oddziału Ewidencji Ludności oraz Centralnego Biura Adresowego w W. Centralne Biuro Adresowe w W. poinformowało, że "J. P. ur. 15.03.1895r. zmarł 02.05.1988r., rodziny nie zdołano ustalić", "H. P. – K. ur. 06.02.1893r. zmarła 10.02.1991r.", "W bazie danych na personalia B. P. figuruje 1 osoba ur. w 1963 r. Dzieci małżeństwa P. (H. — B.) nie zdołano ustalić". Ponadto organ prowadzący postępowanie na podstawie art. 49 k.p.a. w związku z art. 8 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w ogłoszeniu z dnia 13 czerwca 2006 r. podał do publicznej wiadomości, iż w Wydziale Geodezji, Katastru i Inwentaryzacji Oddziale Wywłaszczeń i Zwrotów Nieruchomości prowadzone jest postępowanie o ustalenie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 16, stanowiącej w dacie wywłaszczenia współwłasność B. i H. małż. P. oraz J. i W. małż. P. W wyznaczonym terminie nie wpłynęły jednak żadne dodatkowe wnioski w przedmiotowej sprawie. Powyższe ustalenia pozwalają stwierdzić, że stroną niniejszego postępowania jest wyłącznie M. W.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. W. podniosła zarzut naruszenia prawa, wskazując, iż w zaskarżonej decyzji Wojewoda [...] podzielił stanowisko Prezydenta Miasta Ł. zawarte w decyzji z dnia [...] r., zgodnie z którym pismo z dnia 27 listopada 1951r. nie stanowi dowodu na to, że postępowanie o ustalenie odszkodowania było w toku, bowiem była to tylko rutynowa forma postępowania w każdej sprawie wywłaszczeniowej, bez względu na istnienie wniosku o ustalenie odszkodowania.

Pismem z dnia 27 listopada 1951r. Nr [...] Prezydium Rady Narodowej m. Ł. Wydziału Społeczno-Administracyjnego przesłało do Prezydium dzielnicowej Rady Narodowej Ł.-Ś. Oddziału Społeczno Administracyjnego akta dotyczące nieruchomości przy ul. A 16 "celem dokonania ustaleń niezbędnych do określenia odszkodowania". Nie może więc budzić wątpliwości, że postępowanie o ustalenie odszkodowania zostało wszczęte i toczyło się. Oznacza to, że w tej sprawie musiał być złożony stosowny wniosek. Wynika to bezpośrednio z treści art. 33 dekretu.

Istotnie można by zgodzić się ze stanowiskiem zawartym w zaskarżonej decyzji, że art. 14 dekretu stanowił podstawę do podjęcia określonych czynności, w tym dotyczących odszkodowania. Jednakże w tej sprawie powoływanie się wyłącznie na rutynowe czynności wynikające z tego przepisu nie znajduje uzasadnienia. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu zarządzenie dokonania ustaleń, niezbędnych dla określenia odszkodowania, winno dokonywać się równocześnie z wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego. W sprawie wywłaszczenia nieruchomości przy ul. A 16 postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte w kwietniu 1951 r., zaś przedmiotowe pismo do Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Ł. – Ś. nosi datę 27 listopada 1951 r. Sporządzone więc zostało faktycznie przed zakończeniem postępowania wywłaszczeniowego, bowiem orzeczenie o wywłaszczeniu wydano w dniu [...] r. Nie sposób więc przyjąć, że obie czynności, tj. wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego i zarządzenie dokonania ustaleń, niezbędnych dla określenia odszkodowania, dokonane zostały równocześnie. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że działania podjęte przez Prezydium Rady Narodowej m. Ł. miały charakter wyłącznie rutynowy i nie były poprzedzone żadnym wnioskiem dotyczącym ustalenia odszkodowania. Wojewoda [...] w zaskarżonej decyzji pomija kwestię dotyczącą "równoczesnego" podejmowania działań związanych z wywłaszczeniem i odszkodowaniem.

Wojewoda [...] skupił się na wykazaniu, że na rozprawie w dniu 31 grudnia 1951 r. wnioskodawca wywłaszczenia nie wystąpił o ustalenie odszkodowania. Okoliczność ta natomiast została już wcześniej wyjaśniona przez Prezydenta Miasta Ł. i nie była przeze mnie podnoszona w kolejnych odwołaniach.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Organ stwierdził, że w aktach archiwalnych dotyczących wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości nie odnaleziono dokumentu, który wskazywałby, że w przedmiotowej sprawie został złożony wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, a zatem, zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie wywłaszczenia, roszczenie to przedawniło się.

Zdaniem Wojewody [...], powoływane przez skarżącą w treści skargi argumenty dotyczące "(...) okoliczności związanych z postępowaniem organów administracji poprzedzającym wydanie decyzji wywłaszczeniowej, a także dotyczących prac remontowych na posesji (...)" nie mogą świadczyć o tym, że złożony został wniosek o ustalenie odszkodowania. Nieruchomość położona w Ł. przy ul. A 16, gdzie niegdyś znajdowało się kino "B" znajdowała się w użytkowaniu Teatru Lalek "A" na kilka lat przed wydaniem orzeczenia o wywłaszczeniu (wynika to z treści wniosku o podjęcie postępowania wywłaszczeniowego z dnia 22 marca 1951 r.- karta 58 akt archiwalnych). Z "Opisu posesji" (karta 71 i 72 akt archiwalnych) wynika, że "sala teatralna, która została przez Teatr przejęta, była w roku 1949 kompletnie zdewastowana i nie nadawała się do użytku." W dokumencie tym opisano także jakie przeprowadzono roboty i jaki był ich koszt. Konieczność udokumentowania stanu w jakim znajdowała się nieruchomość w momencie jej przejmowania przez wskazane w dekrecie podmioty (art. 2 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r.), a także dokumentowanie prac remontowych dokonywanych na nieruchomości od momentu jej przejęcia było konieczne z uwagi na to, że od momentu przejęcia do momentu ustalenia odszkodowania za nieruchomość mogło upłynąć wiele lat. Ponadto, jeśli wskazane wyżej dokumenty miałyby przemawiać za tym, że został złożony wniosek o ustalenie odszkodowania, to wniosek taki musiałby zostać złożony jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie wywłaszczenia, co pozbawione jest jakiejkolwiek racjonalności.

Zdaniem Wojewody [...] z zebranego materiału dowodowego bezsprzecznie wynika, że wniosek o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w Ł. przy ul. A 16 nigdy nie został złożony, ani przez byłych właścicieli, ani też przez wykonawcę narodowych planów gospodarczych, zaś powoływane przez M. W. argumenty także nie potwierdzają tego faktu.

Jako że z akt sprawy wynikało, że skarżąca, reprezentowana przez adwokata Z. W., w toku postępowania sądowoadministracyjnego wystąpiła z wnioskiem do Ministra Skarbu Państwa o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 16 i wniosła o zawieszenie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi, tut. Sąd postanowieniem z dnia 26 września 2008 r. na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zawiesił postępowanie w przedmiotowej sprawie. Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2019 r. postępowanie zostało podjęte.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

W świetle art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Przeprowadzając taką kontrolę stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przenosząc określone w przepisach p.p.s.a. kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Przedmiotem kontroli sądu stała się decyzja Wojewody [...] z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] r. Prezydenta Miasta Ł., wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, którą organ ten orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 16.

Punt wyjścia do rozważań w rozpoznawanej sprawie stanowić musi przypomnienie, że przedmiotowa nieruchomości położona w Ł. przy ul. A 16 została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na cele użyteczności publicznej z oddaniem w zarząd i użytkowanie Przedsiębiorstwu Państwowemu "Teatry Lalek w W. z siedzibą tymczasową w Ł." na podstawie decyzji Prezydium Rady Narodowej m. Ł. z dnia [...] r. Postępowanie zmierzające do wywłaszczenia nieruchomości prowadzone było na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. Nr 27, poz. 197 ze zm.). Poza sporem pozostaje fakt, że przepisy dekretu przewidywały możliwość uzyskania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, a zgodnie z art. 27 dekretu obowiązek odszkodowania ciążył na tym, na czyj wniosek orzeczono odszkodowanie. Podkreślenia jednak wymaga, że ustalenie odszkodowania nie następowało z urzędu, lecz następowało wyłącznie na wniosek, bowiem stosownie do art. 33 dekretu wniosek o ustalenie odszkodowania mógł zostać złożony przez każdą ze stron, a więc przez podmiot wywłaszczany, jak i podmiot, na rzecz którego wywłaszczenie miało nastąpić.

Nie ulega wątpliwości, że w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organy administracyjne w wyniku złożonego przez M. W. wniosku o "podjęcie niezakończonego ostateczną decyzją postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za przejętą na rzecz Państwa nieruchomość przy ul. A 16 w Ł." nie odnaleziono w żadnych dostępnych archiwach wniosku o ustalenie odszkodowania. Nie dysponuje potwierdzeniem złożenia takiego wniosku również M. W.

Twierdzenie, jakoby stosowny wniosek o ustalenie odszkodowania został złożony skarżąca opierała na dwóch dokumentach: 1) piśmie Prezydium Rady Narodowej m. Ł. Wydziału Społeczno - Administracyjnego Nr [...] z dnia [...] r. (karta akt archiwalnych nr 23) oraz 2) protokole z rozprawy administracyjnej z dnia 31 grudnia 1951 r. (karta akt archiwalnych nr 22). W ocenie skarżącej skoro pismem Nr [...] z dnia 27 listopada 1951 r. Prezydium Rady Narodowej m. Ł. przesłało Dzielnicowej Radzie Narodowej Ł. – Ś. akta dotyczące nieruchomości położonej przy ul. A 16, celem "dokonania ustaleń niezbędnych do określenia odszkodowania", nie może budzić wątpliwości, że postępowanie w sprawie odszkodowania zostało wszczęte. Początkowo skarżąca wskazywała również, że w protokole z dnia 31 grudnia 1951 r. widnieje adnotacja "pełnomocnik wywłaszczającego popiera wniosek wywłaszczeniowy i wnosi o wycenę nieruchomości", jednak w toku postępowania zaniechała odwoływania się do tego dokumentu, gdyż uważna analiza treści protokołu wskazuje, że zawiera ono sformułowanie innej treści (wnosi o "wydanie orzeczenia").

Ustosunkowania zatem wymaga kwestia znaczenia dla żądania skarżącej pisma Prezydium Rady Narodowej m. Ł. Wydziału Społeczno - Administracyjnego Nr [...] z dnia 27 listopada 1951 r.

Otóż trafnie zauważa organ, że z treści art. 14 ust. 2 dekretu wynika obowiązek zarządzenia dokonania ustaleń niezbędnych dla określenia odszkodowania. Zarządzenie to winno zgodnie z zamierzeniem ustawodawcy zostać dokonane równocześnie ze wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, a zatem w chwili kiedy organ nie ma wiedzy, czy wniosek o ustalenie odszkodowania zostanie złożony, gdyż wniosek taki może być złożony jak to wynika z art. 33 dekretu dopiero po upływie terminów, o których mowa w art. 19. W konsekwencji wobec braku jakichkolwiek innych dokumentów wskazujących na fakt złożenia przez którąkolwiek ze stron wniosku o odszkodowanie czy też choćby odwołujących się do prowadzonego postępowania o ustalenie odszkodowania, należy przyjąć w ślad za organem, że skierowanie pisma Prezydium Rady Narodowej m. Ł. Wydziału Społeczno - Administracyjnego Nr [...] z dnia 27 listopada 1951 r. stanowiło jedynie rutynową czynność przewidzianą w procedurze dokonywania wywłaszczenia, nie zaś czynność zmierzającą do ustalenia odszkodowania na skutek złożonego wniosku. Co prawda postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte decyzją z dnia [...] r., a pismo Prezydium Rady Narodowej m. Ł. Wydziału Społeczno - Administracyjnego Nr [...] datowane jest na dzień 27 listopada 1951 r., zatem nie sposób mówić o "równoczesnym" dokonaniu tychże czynności, jednak powołuje się ono na tryb art. 14 ust. 2 dekretu i nie odnosi się do złożonego w sprawie wniosku o ustalenie odszkodowania.

Reasumując, Sąd stwierdził, że organy, stosownie do treści art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., zebrały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, a następnie dokonały jego rzetelnego rozpatrzenia. Dokonane ustalenia stanu faktycznego, stanowiące podstawę podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, znalazły również stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. wyraz w uzasadnieniu decyzji. Należy pamiętać, że zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada równej mocy dowodowej wszystkich dopuszczanych na wniosek bądź z urzędu dowodów. Można posłużyć się wszystkimi środkami dowodowymi, które są zgodne z prawem i mogą stać się podstawą do zupełnego wyjaśnienia sprawy. W niniejszej sprawie organ zgromadził niezbędną dostępną dokumentację archiwalną, wystąpił do właściwych instytucji w celu poszukiwania dowodów na złożenie wniosku o ustalenie odszkodowania, co pozwoliło również Sądowi na przyjęcie, że ze zgromadzonego w sprawie i przedstawionego sądowi materiału dowodowego nie wynika, aby wniosek o ustalenie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości przy ul. A 16 w Ł. został złożony przez wywłaszczanych współwłaścicieli nieruchomości czy też przez podmiot, na rzecz którego wywłaszczenie następowało. Stąd też zdaniem Sądu przedmiotowe postępowanie, zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji, zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a rozstrzygnięcie odpowiada prawu.

Ponadto wskazać należy, że jak wynika z ustaleń organu roszczenie w przedmiotowej sprawie przedawniło się z dniem 10 lutego 1955 r., zaś Prezydent Miasta Ł., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, złożył dnia 1 października 2003 r. oświadczenie, w którym nie zrzeka się z korzystania z zarzutu przedawnienia roszczeń związanych z ustaleniem wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. Ł. z dnia [...] r. nieruchomość położoną w Ł. przy ul. A 16. W konsekwencji żądanie skarżącej zawarte w piśmie z dnia 2 lipca 2003 r. "podjęcia niezakończonego ostateczną decyzją postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za przejętą na rzecz Państwa nieruchomość przy ul. A 16 w Ł.", nie może być również rozpatrywane w kategoriach "nowego" wniosku o ustalenie odszkodowania.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.

A.B.