Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 687/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski Sędziowie NSA Izabella Kulig - Maciszewska Jerzy Stankowski (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 1929/05 w sprawie ze skargi K. A. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego dotyczącego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 stycznia 2006 r. oddalił skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] nr [...] utrzymującej w mocy decyzję własną z dnia [...] nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] nr [...] (pkt 17).

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] podano, iż K. A. został zwolniony ze służby wojskowej na podstawie art. 791 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( Dz. U. Nr 116 poz. 111). W dniu 18 czerwca 1990 r. złożył oświadczenie na piśmie, że nie wyraża zgody na przeniesienie na równorzędne stanowisko służbowe komendanta ochrony w JW.[...], stopień etatowy majora, grupa uposażenia U-20 z zachowaniem U-17. Skarżący, pełniący zawodową służbę wojskową od 1983 r. do 31 grudnia 1990 r. zajmował stanowisko starszego inżyniera zakładu naukowo-badawczego (etat ppłk/mjr, U-17) w Instytucie Techniki Wojsk Lotniczych (ITWL). Główny Inspektor Techniki WP (GIT WP) rozkazem z dnia [...] odwołał K. A. z dotychczas zajmowanego stanowiska i skierował do dyspozycji Głównego Inspektora Techniki WP z dniem 1 stycznia 1991 r. Organ stwierdził, że zwolnienie K. A. z zawodowej służby wojskowej i przeniesienie do rezerwy nastąpiło w dniu 23 maja 1991 r. Zdaniem organu, wynika to z zestawienia należności pieniężnych żołnierza zawodowego zwolnionego z zawodowej służby wojskowej, potwierdzającego pełnienie przez niego zawodowej służby wojskowej od dnia 16 lipca 1983 r. do 23 maja 1991 r.

W ocenie organu nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego z dnia [...], na podstawie którego zwolniono K. A. z zawodowej służby wojskowej. Wyjaśniono, że zarzuty podnoszone w sprawie nie wskazują na wady tej decyzji, lecz dotyczą kwestii z obszaru spraw techniczno-organizacyjnych, które nie mogą być rozpatrywane w zakresie przedmiotowej decyzji. Zarzuty przedstawiane we wniosku o stwierdzenie nieważności dotyczą rozliczenia żołnierza ze służbą wojskową, a więc oceny rzetelności i poprawności wykonania rozkazu personalnego, co dla oceny prawidłowości i skuteczności samego rozkazu nie ma znaczenia. Organ stwierdził, że rozkaz personalny w przedmiocie zwolnienia ze służby nie wskazywał daty zwolnienia z tej służby, gdyż data ta była określana przez dowódcę jednostki wojskowej wykonującego rozkaz o zwolnieniu, w rozkazie wewnętrznym, po całkowitym rozliczeniu się żołnierza z jednostką wojskową. Organ przytoczył treść przepisów, obowiązującego w dacie wydania badanego rozkazu, zarządzenia Ministra Obrony Narodowej Nr 45/MON z 9 września 1970 r. w sprawie przebiegu służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. Rozk. MON z 1991 r. poz. 28). Zgodnie z § 206 ust. 1 zarządzenia żołnierza zawodowego zwalniało się z zawodowej służby wojskowej po zdaniu przez niego obowiązków służbowych w terminach przewidzianych w regulaminach służby wewnętrznej Sił Zbrojnych RP. Przepis ten przewidywał, że zwolnienie to powinno nastąpić najpóźniej w ciągu miesiąca od dnia otrzymania przez jednostkę wojskową wyciągu z rozkazu o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby woskowej. Jeżeli z ważnych przyczyn dowódca jednostki wojskowej nie mógł wykonać rozkazu o zwolnieniu w ciągu 30 dni, obowiązany był zameldować niezwłocznie o tym dowódcy (szefowi), który wydał rozkaz o zwolnieniu, podając faktyczne przyczyny i proponując termin zwolnienia. Zgodnie z § 212 ust. 1 tego zarządzenia dniem zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej był dzień wręczenia skierowania do WKU ogłoszony w rozkazie dowódcy tej jednostki. Organ przywołał również treść § 211 ust. 1 zarządzenia, stosownie do którego najpóźniej w dniu zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej powinny być uregulowane wszystkie należności pieniężne przysługujące żołnierzowi, a wynikające ze stosunku służbowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zarówno wydanej w sprawie decyzji ostatecznej jak i decyzji utrzymanej w mocy, zarzucając naruszenie przepisów będących podstawą ich wydania, jak również przepisu art. 7 k.p.a. W skardze wniesiono także o zwrot kosztów postępowania w tym zastępstwa procesowego w wysokości stawki minimalnej, określonej w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Skarżący kwestionował fakt zwolnienia z zawodowej służby wojskowej z dniem 23 maja 1991 r. i wskazywał, że w tym dniu ani nie ogłoszono stosownego punktu w rozkazie o ubyciu z jednostki i skierowaniu do WKU, ani nie wręczono mu takiego skierowania. Zarzucił, że uzasadnienie skarżonej decyzji odnosi się do tego jak powinien wyglądać proces zwalniania z zawodowej służby wojskowej, a nie odnosi się do tego jak w rzeczywistości proces ten przebiegał. Według wnoszącego skargę, przeniesienie do dyspozycji GIT WP nastąpiło w związku z jego odwołaniem się od rozkazu Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...]. W maju 1991 r. natomiast poinformowano go, że zgodnie z rozkazem GIT WP nr [...] z dnia [...] został on ostatecznie zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy z dniem 23 maja 1991 r. Jednak ani ten rozkaz, ani żaden inny rozkaz GIT WP wydany w 1991 r. nie zawiera wzmianki o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Żaden organ wojskowy nie podaje z jakim dniem i na podstawie jakiej decyzji uprawnionego organu nastąpiło jego zwolnienie z zawodowej służby wojskowej, ani czy w ogóle nastąpiło. Odwołanie od rozkazu personalnego nr [...] z [...] nie zostało rozpoznane przez Ministra Obrony Narodowej, a decyzja uprawnionego organu nie została mu ogłoszona ani doręczona. Rozkaz zwalniający ze służby miał charakter decyzji administracyjnej, bowiem w postępowaniu administracyjnym od tego rozkazu przysługiwało zainteresowanemu odwołanie. Rozkaz taki z chwilą uzyskania ostateczności kształtował prawo, rozwiązując stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie oddalił skargę wyrokiem z dnia 13 stycznia 2006 r. W uzasadnieniu podał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wymaga wykazania, że decyzja ostateczna wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji skutkiem naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Zachodzi zatem w przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona, stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia decyzji ostatecznej, której stwierdzenia nieważności domagał się skarżący stanowił przepis art. 791 ustawy z 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Z dyspozycji powołanego przepisu wynikały dwa warunki niezbędne do zaistnienia możliwości zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej:

1. jednostka wojskowa, w której żołnierz pełnił służbę, podlegała rozformowaniu lub nastąpiło zmniejszenie jej stanu etatowego,

2. żołnierz nie wyraził zgody, z ważnych powodów osobistych, na objęcie innego równorzędnego lub wyższego stanowiska służbowego.

Sąd podał, iż bezsporne jest, że dokonane zwolnienie skarżącego ze służby nastąpiło po złożeniu w dniu 18 czerwca 1990 r. oświadczenia, że nie wyraża on zgody na wyznaczenie na równorzędne stanowisko służbowe. Ponadto, jednostka, w której żołnierz pełnił służbę, podlegała rozformowaniu. Fakt ten potwierdził sam skarżący w piśmie skierowanym do Ministra Obrony Narodowej w dniu 15 września 2004 r. stwierdzając, że jego przeniesienie do dyspozycji Głównego Inspektora Techniki Wojska Polskiego (GIT WP) nastąpiło w związku z restrukturyzacją Instytutu Techniki Wojsk Lotniczych (ITWL). Zgodnie z art. 49 ust. 1 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwalniał Minister Obrony Narodowej lub określony przez niego organ wojskowy. Ust. 2 tego przepisu stanowił, że właściwość organów wojskowych i tryb zwalniania z zawodowej służby wojskowej określi Minister Obrony Narodowej. Minister Obrony Narodowej na podstawie tego upoważnienia ustawowego wydał w dniu 9 września 1970 r. zarządzenie nr 45/MON (Dz. Rozk. MON z 1991 r. poz. 28) w sprawie przebiegu służby wojskowej żołnierzy zawodowych. § 192 zarządzenia przewidywał, że w przypadku zaistnienia podstawy określonej w art. 791 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych decyzję w sprawie zwolnienia podejmuje w stosunku do oficerów Minister Obrony Narodowej. Podstawę zwolnienia żołnierza ze służby stanowił rozkaz personalny Ministra Obrony Narodowej lub upoważnionego dowódcy (Szefa). § 204 zarządzenia wskazywał natomiast osoby wykonujące rozkaz zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Zgodnie z pkt 1 (dotyczącym skarżącego) wykonanie przedmiotowego rozkazu powierzono dowódcy jednostki wojskowej, w której żołnierz zajmował stanowisko służbowe. Dalsze przepisy tego zarządzenia, to jest: art. 206, 210-214 przewidywały tryb wykonania rozkazu o zwolnieniu określonego w przepisach jako zwolnienie z zawodowej służby wojskowej.

W ocenie Sądu pierwszej instancji należało uznać za trafne stanowisko organu, że sposób realizacji zwolnienia ze służby skarżącego nie ma wpływu na ocenę zgodności z prawem stanowiącego podstawę prawną tych działań rozkazu personalnego z dnia [...]. Decyzja została wydana przez organ do tego upoważniony i na podstawie obowiązujących w dniu jej wydania przepisów prawa, do których zastosowanie uzasadniał zaistniały stan faktyczny, to jest: złożone przez skarżącego w dniu 18 czerwca 1990 r. oświadczenie o niewyrażeniu zgody na wyznaczenie na równorzędne stanowisko służbowe oraz rozformowanie jednostki, w której żołnierz pełnił służbę.

Odnosząc się do zarzutu skargi, co do braku ostateczności rozkazu personalnego z dnia [...] z powodu nie rozpoznania wniesionego przez skarżącego odwołania, Sąd podał, że nie zasługuje on na uwzględnienie chociażby z tego względu, że prawo do wniesienia od decyzji wydanych przez organy wojskowe odwołania do organów wojskowych wyższego stopnia oraz prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego wprowadzono do ustawy dopiero z dniem 9 grudnia 1991 r., przepisem art. 2 pkt 70 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony PRL oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 113, poz. 491), dodając przepis art. 79a. Uzupełniająco Sąd dodał, że tą ustawą również został skreślony przepis art. 791 ustawy, będący podstawą decyzji o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej.

Skargę kasacyjna złożył K. A. zarzucając naruszenia przepisów prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy. Powołując podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270) wskazał na uchybienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 141 § 4 art. 133 § 1 zd. 1 i art. 106 § 5 tej ustawy w zw. z art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Zarzucił dowolność dokonywanych w sprawie ustaleń i przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego. Skarżący podkreślił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił następujących okoliczności:

od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 24 maja 1990 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 34, poz. 201), czyli od dnia 27 maja 1990 r. (co wprost wynikało z art. 4 cyt. ustawy) przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego stosowało się również do postępowania w sprawach należących do właściwości wojskowych organów administracji państwowej (argument wynikający ze skreślenia przepisu art. 3 § 2 pkt 2 k.p.a. przez przepis art. 1 pkt 3 lit. b powołanej ustawy z dnia 24 maja 1990 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego), a więc pogląd Sądu pierwszej instancji, iż prawo do wniesienia od decyzji wydanych przez organy wojskowe odwołania do organów wojskowych wyższego stopnia na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego wprowadzono do ustawy pragmatycznej z dniem 9 grudnia 1991 r., przepisem art. 2 pkt 70 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony PRL oraz niektórych innych ustaw dodając przepis art. 79a - nie powinien być akceptowany;

w dacie wydawania skarżonej decyzji, której organy wojskowe odmówiły stwierdzenia nieważności, miał zastosowanie przepis art. 130 § 2 i § 3 k.p.a. oraz art. 138 § 1 k.p.a., zaś Sąd przyjął w wyroku, że tego rodzaju przepisy nie miały w sprawie zastosowania wobec faktu złożenia przez K. A. odwołania od decyzji - rozkazu personalnego Ministra Obrony Narodowej Nr [...] (pkt 174) z dnia [...];

zwolnienie Skarżącego ze służby nie nastąpiło w trybie określonym w przepisach § 204 i następnych zarządzenia Ministra Obrony Narodowej Nr 45/MON z dnia 9 września 1970 r. (Dz. Rozk. MON z 1991 r., poz. 28), bowiem te okoliczności w sprawie nie zostały nigdy dowiedzione;

przyjęty w wyroku wąski sposób pojmowania terminu "rażące naruszenie prawa" odnoszony do treści wydanej decyzji (rozkaz personalny [...] (pkt. 174) Ministra Obrony Narodowej z dnia [...]), prowadzący do oddalenia skargi, nie miał uzasadnienia bowiem w ocenie Sądu powinna podlegać decyzja i jej skutki prawne.

W uzasadnieniu skarżący podał, że w dacie wydania rozkazu personalnego o zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej, to jest w dacie [...] stosowało się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, co wynikało wprost z art. 4 ustawy z dnia 24 maja 1990 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1990 r. Nr 34, poz. 201). W takiej sytuacji nie można było podzielić poglądu Sądu, że prawo do wniesienia odwołania od decyzji wydanych przez organy wojskowe do organów wojskowych wyższego stopnia na zasadach określonych w k.p.a. wprowadzono do ustawy pragmatycznej z dniem 9 grudnia 1991 r. poprzez przepis art. 2 pkt 70 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony PRL, oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 1991 r. Nr 113, poz. 491) dodając przepis art. 79a. W dacie wydania rozkazu personalnego miał zastosowanie (pomimo, że wprost nie wynikało to z przepisów wówczas obowiązującej ustawy pragmatycznej żołnierzy zawodowych) przepis art. 130 § 2 i § 3 k.p.a. oraz art. 138 § 1 k.p.a. W ocenie skarżącego o rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy bierze się pod uwagę również (oprócz oczywistości jego naruszenia) skutki tego naruszenia społeczno-gospodarcze niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności. O rażącym naruszeniu prawa można mówić również wtedy, gdy występują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia, charakter przepisu, który został naruszony oraz skutki ekonomiczne lub gospodarcze wywołane decyzją. Sąd natomiast oceniając pojęcie rażącego naruszenia prawa ograniczył się jedynie do oceny pierwszej przesłanki. Mając na uwadze powyższe skarżący podał również, iż istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego z powodu naruszenia prawa, albowiem w swej treści decyzja uwzględniała rygor natychmiastowej wykonalności, a z uwagi na to, że od powyższego rozkazu nie zostało rozpatrzone odwołanie nie mógł on podlegać wykonaniu. Skarżący nadto podkreślił, że przepis art. 156 k.p.a. daje podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji nie ostatecznych. W ocenie skarżącego Sąd nie miał podstaw do przyjęcia, że stan faktyczny sprawy jest bezsporny albowiem nie zostało ustalone z jaką datą został zwolniony z zawodowej służby wojskowej oraz, że zwolnienie to nie nastąpiło w trybie określonym w przepisie § 204 i następnych zarządzeniem Ministra Obrony Narodowej Nr 45/MON z dnia 9 września 1970 roku. Zgodnie z rozkazem GIT WP nr [...] z dnia [...] zwolnienie ze służby nastąpiło z dniem 23 maja 1991 r. Zebrany materiał dowodowy nie pozwalał na ustalenie, z jakim dniem i na podstawie jakiej decyzji uprawnionego organu wojskowego nastąpiło jego zwolnienie. Skarżący podkreślił również, że odwołanie od rozkazu personalnego z dnia [...] nie zostało do dnia dzisiejszego rozpoznane, a zwolnienie nastąpiło nie na podstawie rozkazu ale przepisu art. 781 ustawy pragmatycznej. Ustalenia Sądu, że przesłanka zastosowania przepisu art. 791 było rozformowanie TTWL oraz, że rozkaz personalny był ostateczny są dowolne. Skarżący podał ponadto, że we wnioskach o stwierdzenie nieważności nie zabiegał o uznanie skarżonej decyzji za ostateczną, lecz za swoiste uzupełnienie nigdy nie rozpoznanego odwołania starego, aby można było załatwić dalej sprawę poprzez wydanie decyzji w drugiej instancji.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie. W ocenie organu zależało zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że kwestionowany rozkaz personalny nie jest obarczony żadną z wad, które mogłyby powodować stwierdzenie jego nieważności na podstawie przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Nie znajduje także uzasadnienia zarzut, iż organ realizujący rozkaz personalny o zwolnieniu wykonał decyzję nie mającą przymiotu ostateczności ze względu na wniesienie przez skarżącego odwołania od decyzji. Trafne jest stwierdzenie Sądu pierwszej instancji, że zakwestionowany rozkaz personalny nie mógł być zaskarżony w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Dokonując wykładni przepisów k.p.a. obowiązujących od dnia 27 maja 1990 r. z uwzględnieniem regulacji zawartych w ustawie z dnia 24 maja 1990 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego pełnomocnik skarżącego błędnie przyjął, że organ wojskowy, który wydał zaskarżony rozkaz był wojskowym organem administracji państwowej. Bezspornym jest, iż od dnia 27 maja 1990 r. przepisy k.p.a. miały zastosowanie do postępowania przed wojskowymi organami administracji, ale organami takimi, zgodnie z przepisem art. 13 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (tekst jedn. Dz. U. z 1988 r. Nr 30, poz. 207 ze zm.) w wówczas obowiązującym jej brzmieniu byli tylko Minister Obrony Narodowej, dowódcy Okręgów Wojskowych oraz szefowie wojewódzkich sztabów wojskowych. Ponieważ przepisy k.p.a., co do zasady, miały zastosowanie do postępowania przed organami administracji, do stosowania ich przed innymi organami wymagany był przepis szczególny i przepis taki został wprowadzony do obowiązującej wówczas ustawy pragmatycznej, ale dopiero z dniem 9 grudnia 1991 r. Tak więc w okresie zwalniania skarżącego z zawodowej służby wojskowej nie było prawnej możliwości wniesienia odwołania od rozkazu personalnego. Zdaniem organu bezspornym jest także, że nie było uchybień w procesie wydawania decyzji natomiast powstały wątpliwości co do daty faktycznego zwolnienia skarżącego ze służby. Jednak czynności wykonywane przez organ wojskowy realizujący rozkaz personalny o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej były czynnościami materialno-technicznymi, a zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego czynności te nie podlegają ocenie według kryteriów wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. - w efekcie ewentualne uchybienia proceduralne popełnione przez organ wojskowy przy zwalnianiu żołnierza ze służby nie mogą wywołać skutku w postaci stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego o zwolnieniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r., Nr 153. poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji.

Skarga kasacyjna została oparta na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w związku z oddaleniem skargi (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) mimo, iż - w ocenie skarżącego - stan faktyczny ustalony w oparciu o uzupełniające postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie był zgodny ze stanem istniejącym (art. 141 § 4, art. 133 § 1 zd. 1 i art. 106 § 5 w zw. z art. 233 § 1 k.p.c.), a postępowanie wyjaśniające przed organami administracji uchybiało wskazanym szczegółowo w zarzutach skargi przepisom postępowania administracyjnego. Analiza skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, iż skarżący zmierzał do wykazania błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego przez Sąd pierwszej instancji. Co prawda, wskazane naruszenia art. 141 § 4, art. 133 § 1 zd. 1 i art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. mieszczą się w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., niemniej skarżący w takim wypadku obowiązany był do wykazania, iż uchybienia w ustaleniach Sądu mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. K. A. zarzucił, iż Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił szeregu okoliczności, będących jednak w istocie zagadnieniami nie sfery faktu, a wykładni przepisów postępowania administracyjnego. Nie jest to jednoznaczne z uchybieniem przepisu o wyrokowaniu na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) oraz ustalaniu i wyjaśnianiu okoliczności faktycznych sprawy przez sąd (art. 141 § 4, art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c.). Ze względu na brak uzasadnienia w skardze kasacyjnej naruszeń sądowoadministracyjnego postępowania dowodowego i wykazania ich istotnego wpływu na wynik sprawy, zarzut w tym względzie nie zasługiwał na uwzględnienie.

W ramach podniesionej podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., wskazując na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., skarżący skoncentrował się przede wszystkim na wykazaniu, iż rozkaz personalny Ministra Obrony Narodowej Nr PF 179 (pkt 174) z dnia 5 listopada 1990 r. nie był ostateczny, co znacząco rzutowało na ocenę jego skutków. Zarzuty w tym zakresie - odnośnie pominięcia przez Sąd pierwszej instancji przepisów ustawy z dnia 24 maja 1990 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 130 § 2 i § 3 i 138 § 1 k.p.a. - także nie mogły zostać uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny. Należy podkreślić, iż zaskarżona w sprawie decyzja toczyła się w trybie stwierdzenia nieważności. To szczególne postępowanie ma na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji wydanych między innymi bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, przez które rozumie się zaistnienie oczywistej sprzeczności pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Autonomiczna instytucja z art. 156 k.p.a. służy zagwarantowaniu praworządności odnośnie wszystkich aktów administracyjnych, także nie ostatecznych. Mając to na względzie, w sprawie rozważeniu podlegała jedynie kwestia istnienia przesłanek nieważności decyzji. W szczególności należało ustalić czy w odniesieniu do niej istniała podstawa prawna oraz czy nie nastąpiło rażące naruszenie prawa. W skardze kasacyjnej nie wskazano jednak zarzutów w tym zakresie, a z uwagi na art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie był władny przeprowadzać badania tych przesłanek z urzędu.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut zbyt wąskiej wykładni terminu rażącego naruszenia prawa w odniesieniu do treści rozkazu personalnego [...](pkt. 174). Co prawda, rację ma skarżący wskazując, iż rażące naruszenie prawa odnosić należy także do skutków aktu administracyjnego. W tym kontekście Sąd pierwszej instancji podjął się jednak wyczerpującego rozważenia podstaw prawnych i przesłanek wydania zaskarżonego rozkazu z dnia [...], by w ich świetle ocenić, czy skutek w postaci zwolnienia żołnierza możliwy był do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego ustalony w postępowaniu stan faktyczny, wobec brzmienia przepisów będących podstawą wydania rozkazu personalnego z dnia [...], nie daje podstawy do twierdzenia, że zwolnienie żołnierza uchybia zasadzie praworządności. Oceny tej nie zmienia także kwestia zachowania przepisanego trybu wykonywania rozkazu (zarzut uchybienia przepisów zarządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 września 1970 r.). Uzupełniająco należy wyjaśnić, iż uruchomienie postępowania odwoławczego zmierzającego do podważenia decyzji jest kwestią odrębną, a samo nie rozpatrzenie odwołania nawet gdyby było dopuszczalne, nie rzutuje na ocenę skutków decyzji z perspektywy art. 156 k.p.a.

Wobec braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej podlega ona oddaleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 p.p.s.a.