Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 176/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2020-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6152 Lokalizacja innej inwestycji celu publicznego
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 57 par. 5 pkt 2, art. 126, art. 134, art. 145a  par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b i lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 października 2020 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 15 lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie odmowy wznowienia postępowania o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz J. S. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez J. S. (zwaną dalej też: skarżącą) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (zwanego dalej też: SKO lub Kolegium) z dnia 15 lutego 2019 r., nr [...], stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia 4 października 2018 r., nr [...], o odmowie wznowienia postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 29 września 2017 r., J. S. i B. K. wystąpiły do Wójta Gminy [...] o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną tego organu z dnia 20 lutego 2017 r., nr [...], którą ustalono lokalizację inwestycji celu publicznego, polegającej na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej sieci [...] wraz z niezbędnymi obiektami towarzyszącymi, na działkach nr a i nr b, położonych w [...] (gmina [...]). Jako podstawę wznowienia wnioskodawczynie wskazały art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm. – aktualnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 256), dalej zwanej k.p.a.

Postanowieniem z dnia 8 listopada 2017 r., nr [...], Wójt Gminy [...] odmówił wznowienia postępowania objętego ww. wnioskiem.

W wyniku rozpoznania zażalenie wniesionego przez skarżącą, postanowieniem z dnia 30 maja 2018 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu uchyliło ww. postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Po ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącej, postanowieniem z dnia 4 października 2018 r., nr [...], działając na podstawie art. 149 § 3 i § 4 w zw. z art. 148 § 1 i § 2 oraz art. 150 § 1 k.p.a., Wójt Gminy [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla zamierzenia inwestycyjnego przewidzianego do realizacji na terenie obejmującym część działek o nr ewid. a i b k.m. [...] obręb [...] położonych w miejscowości [...], polegającej na realizacji stacji bazowej telefonii komórkowej sieci [...] wraz z niezbędnymi obiektami towarzyszącymi. Postanowienie, które doręczone zostało skarżącej przesyłką pocztową na adres w Niemczech w dniu 10 października 2018 r. zawierało pouczenie, że stronie służy zażalenie do SKO w Opolu za pośrednictwem Wójta Gminy [...] w terminie 7 dni od daty otrzymania postanowienia.

Pismem z 15 października 2018 r. skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, które nadane zostało przesyłką pocztową na adres organu, za pośrednictwem niemieckiego operatora pocztowego – Deutsche Post, w dniu 16 października 2018 r.

SKO podjęło czynności wyjaśniające, w wyniku których ustaliło u polskiego operatora pocztowego – Poczta Polska S.A., że przesyłka skarżącej zarejestrowana została w jednostce organizacyjnej Poczty Polskiej w dniu 19 października 2018 r.

Postanowieniem z dnia 15 lutego 2019 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu wskazując na art. 57 § 1, art. 57 § 4 i § 5 pkt 2 k.p.a., Kolegium ustaliło, że potwierdzenie odbioru zaskarżonego postanowienia dokonane zostało w dniu 10 października 2018 r. wobec czego, 7-dniowy termin do złożenia zażalenia upływał dnia 17 października 2018 r., który był dniem powszednim (środa). Przedmiotowe zażalenie nadane zostało w niemieckiej placówce pocztowej w dniu 16 października 2018 r. i wpłynęło do jednostki organizacyjnej Poczty Polskiej (polskiej placówki pocztowej) w dniu 19 października 2018 r. Zdaniem organu powyższe świadczy o uchybieniu ustawowego terminu i czyni rozpatrywane zażalenia bezskutecznym. Skarżąca nie zawarła bowiem w swoim zażaleniu prośby o przywrócenie terminu do jego wniesienia.

Powyższe postanowienie doręczone zostało skarżącej w dniu 20 marca 2019 r.

Pismem z dnia 13 kwietnia 2019 r. (nadanym u polskiego operatora pocztowego w dniu 18 kwietnia 2019 r.) skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na ww. postanowienie SKO, w której domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia, a także ewentualnie zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. z uwagi na to, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, a to wobec postanowienia WSA w Gliwicach z dnia 6 listopada 2017 r., sygn. akt IV SA/GI106/17 w sprawie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego - zważywszy na analogiczny stan faktyczny sprawy. Zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w kwestii faktycznego doręczenia postanowienia Wójta Gminy [...] z dnia 4 października 2018 r. oraz naruszenie art. 124 § 1 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. skarżąca podniosła, że zamieszkuje za granicą i nie została pouczona o sposobie wniesienia środka odwoławczego. Organ nie podał żadnej informacji dotyczącej składania pism w polskiej placówce pocztowej, ewentualnie w ambasadzie i innych miejscach. Informacja odnośnie do terminów i sposobu odwołania była niepełna, co jest sprzeczne z zasadą działania organów w oparciu o przepisy prawa i zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organu. Jako istotny w sprawie skarżąca wskazał również fakt, że WSA w Gliwicach postanowieniem z 6 listopada 2017 r., sygn. akt IV SA/GI106/17, wystąpił przy analogicznym stanie faktycznym z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. z przepisami Konstytucji oraz Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Stwierdzając, że obecne brzmienie art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a może zamykać jej drogę do skorzystania ze środków odwoławczych skarżąca podniosła, że w przypadku uznania wymienionego przepisu za niezgodny ze wskazanym przepisami złożony przez nią środek odwoławczy zostanie uznany za wniesiony w terminie. Tym samym droga do wniesienia odwołania od kwestionowanego postanowienia zostanie otwarta.

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało w całości wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione wniosło o oddalenie skargi.

Postanowieniem z dnia 12 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Op 176/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm. – aktualnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Sąd podzielił wątpliwości przedstawione w pytaniu prawnym skierowanym do Trybunału Konstytucyjnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach - postanowieniem z dnia 6 listopada 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 106/17, dotyczące stwierdzenia, czy przepis art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.) przewidujący, że termin czynności jest zachowany w przypadku oddania pisma wyłącznie w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 2017 r., poz. 1481) - jest zgodny z art. 2 Konstytucji RP, art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 45 § 1 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 21 i 45 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. nr 90, poz. 864/2 z dnia 30 kwietnia 2004 r.). W ocenie Sądu powyższa ocena może mieć wpływ na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia Kolegium.

Postanowieniem z dnia 28 września 2020 r., sygn. akt II SA/Op 176/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu orzekł o podjęciu zawieszonego postępowania, gdyż Trybunał Konstytucyjny rozstrzygnął pytanie prawne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność działania organu administracji publicznej, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej nadal p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

W sytuacji, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, stosownie do art. 119 pkt 3 oraz art. 120 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na tej właśnie podstawie, w trybie uproszczonym, została rozpoznana skarga wniesiona w niniejszej sprawie.

Przeprowadzona przez Sąd - według wskazanych wyżej zasad, kontrola legalności wykazała, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego - skutkującym koniecznością uchylenia kontrolowanego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., a także z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie zaskarżonego postanowienia także na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. p.p.s.a.

Przedmiot skargi stanowiło postanowienie, wydane na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a., którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.

Z akt administracyjnych sprawy wynika jednoznacznie, że postanowienie organu pierwszej instancji, od którego skarżąca wniosła zażalenie, zostało jej skutecznie doręczone pod adresem zamieszkania, który ma miejsce w Niemczech, w dniu 10 października 2018 r. Termin do wniesienia zażalenia, stosownie do art. 141 § 2 k.p.a., upłynął zatem w dniu 17 października 2018 r.

Skarżąca nadała zażalenie do organu za pośrednictwem niemieckiego operatora pocztowego - Deutsche Post, w dniu 16 października 2018 r., tj. przed upływem wskazanego terminu. W polskim urzędzie pocztowym przesyłka ta zarejestrowana jednak została dopiero w dniu 19 października 2018 r.

W takich okolicznościach sprawy Kolegium uznało, że zażalenie zostało wniesione po terminie. Dokonując oceny SKO powołało się na art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., który na dzień wydania zaskarżonego postanowienia stanowił, że termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. SKO przyjęło więc, że w przypadku nadania pisma w zagranicznej placówce pocztowej, za datę jego wniesienia, w rozumieniu wskazanego przepisu, uważa się datę przekazania przesyłki polskiemu urzędowi pocztowemu, a termin jest zachowany, jeżeli przekazanie to nastąpiło przed jego upływem.

Oceniając legalność stanowiska Kolegium zauważyć należy, że przepis art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. w zastosowanym brzmieniu obowiązywał do dnia 2 lipca 2019 r. Na podstawie art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 maja 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. poz. 1133; dalej "ustawa zmieniająca k.p.a.") art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. otrzymał natomiast nowe brzmienie, zgodnie z którym: "Termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym".

Ustawa zmieniająca Kodeks postępowania administracyjnego weszła w życie 3 lipca 2019 r. W art. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. ustawodawca zdecydował, że do pism pozostawionych w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia albo nadanych przed dniem wejścia w życie tej nowelizacji, stosuje się przepisy w brzmieniu dotychczasowym. W niniejszej sprawie przepis art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. nie mógł zatem znajdować zastosowania w nowym brzmieniu obowiązującym od dnia 2 lipca 2019 r., tj. po wydaniu zaskarżonego postanowienia.

Dostrzec jednak trzeba, że analizowany przepis był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 30 listopada 2019 r. sygn. akt P 1/18 (publ. OTK-A 2019/16) uznał, że art. 57 § 5 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego w brzmieniu obowiązującym do 2 lipca 2019 r., w zakresie, w jakim różnicuje skutki nadania pisma procesowego w zależności od miejsca położenia operatora pocztowego na obszarze Unii Europejskiej, uzależniając skuteczność zachowania terminu wykonania czynności od nadania pisma wyłącznie w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 2188 oraz z 2019 r. poz. 1051), jest niezgodny z art. 32 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 21 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 8642) i umorzył postępowanie w pozostałym zakresie.

Trybunał stwierdził, że skarżona norma wprowadziła nieuprawnione zróżnicowanie podmiotów, które w postępowaniu administracyjnym chcą nadać pismo. Kryterium różnicowania narusza zakaz dyskryminacji i przepis TfUE o swobodzie przemieszczania się. Zróżnicowanie takie nie znajduje uzasadnienia w stosunku do uczestników polskiego postępowania administracyjnego przebywających na terytorium Unii Europejskiej. Dyskryminuje ich i ogranicza możliwość udziału w życiu społecznym i gospodarczym. Wzgląd na bezpieczeństwo i porządek publiczny nie jest w danym wypadku wystarczającym uzasadnieniem wprowadzonego różnicowania, zwłaszcza że ustawodawca nie wyjaśnił, dlaczego utrzymał dane rozwiązanie w kodeksie postępowania administracyjnego. Z tego względu wskazany przepis jest niezgodny z art. 32 Konstytucji i art. 21 ust. 1 TfUE.

Trybunał Konstytucyjny zauważył nadto, że z samej treści art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. nie wynika, że dotyczy on zaskarżania orzeczeń wydanych w pierwszej instancji. Jednak okoliczność dotycząca skuteczności wnoszenia pism procesowych w postępowaniu administracyjnym nie jest obojętna dla realizacji konstytucyjnego prawa do odwołania, o którym mowa w art. 78 Konstytucji. Z prawa do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji wynika bowiem między innymi obowiązek takiego unormowania zasad nadawania pism, które zapewniłoby efektywność tego prawa, także z uwzględnieniem swobody przemieszczania się. Jeżeli ustawodawca skuteczność zachowania terminu złożenia pisma (w tym wniesienia odwołania) uzależnia od nadania pisma wyłącznie w polskiej placówce pocztowej, to tym samym ogranicza prawo do zaskarżenia temu, kto przebywa za granicą.

W ocenie Trybunału Konstytucyjnego, wskazana w art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. przesłanka nadmiernie ograniczyła możliwość skutecznego nadania pisma w postępowaniu administracyjnym. Ma to związek z tym, że dany podmiot może nadać przesyłkę jedynie za pośrednictwem polskiej placówki pocztowej, co w wypadku postępujących zmian społecznych i wzrostu emigracji stanowi ponadprzeciętne ograniczenie prawa do zaskarżenia aktów stosowania prawa.

To stanowisko Trybunału Konstytucyjnego znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, gdyż skarżąca w terminie przewidzianym do wniesienia zażalenia nadała przesyłkę w placówce pocztowej państwa członkowskiego UE.

Skoro przedmiotowym wyrokiem Trybunał orzekł, że przepis art. 57 § 5 pkt 2 – w brzmieniu, którym stanowił podstawę orzekania w niniejszej sprawie, jest niezgodny z art. 32 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 21 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 8642), to dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia należało stwierdzić, że zaskarżone postanowienie wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania.

Zgodnie z art. 145a § 1 K.p.a. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego – na podstawie którego została wydana decyzja – z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, może stanowić podstawę wznowienia postępowania administracyjnego. Mając na względzie obiektywny porządek prawny przyjąć trzeba, że przesłanka ta będzie spełniona również w przypadku orzeczenia o niezgodności z Konstytucją przepisu stanowiącego podstawę prawną wydania decyzji.

Na podstawie art. 126 k.p.a. przepisy dotyczące wznowienia postępowania znajdują zastosowanie do postanowień określonych w art. 134. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. stanowi z kolei, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Orzeczenia takie stanowi realizację statuowanej w art. 190 ust. 4 Konstytucji zasady wzruszalności orzeczeń i aktów. Stwierdzenie zaistnienia przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego z art. 145a § 1 k.p.a. obliguje zatem Sąd do uchylenia zaskarżonego aktu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.

W tej sytuacji, uwzględniając omówiony powyżej wyrok Trybunału Sąd uznał, że w niniejszej sprawie zaistniały warunki do zastosowania dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Wskazać przy tym należy, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego wywiera skutki nie tylko co do postępowania sądowego, ale także w odniesieniu do dalszego postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. W rezultacie Kolegium, ponownie rozpoznając kwestię zachowania przez skarżącą terminu do wniesienia zażalenia związane będzie powołanym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego.

Niezależnie od powyższego wskazać również należy, że problematyka, która pojawiła się w niniejszej sprawie była już wcześniej przedmiotem orzeczeń sądów administracyjnych, tj. przed wydaniem powołanego wyroku TK. Sąd w składzie tu orzekającym podziela stanowisko wyrażone w tym względzie w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 2 lipca 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 178/19 i posłuży się argumentacją w nim zawartą.

W ww. wyroku stwierdzono, że przy dokonywaniu wykładni przepisu art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. (w brzmieniu znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie), trzeba mieć na względzie, że w innych postępowaniach, jak w postępowaniu podatkowym prowadzonym na mocy art. 12 § 6 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.), czy też w postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 83 § 3 p.p.s.a.), a także na gruncie postępowania cywilnego oraz karnego (art. 165 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego oraz art. 124 Kodeksu postępowania karnego) ustawodawca krajowy zdecydował się na wprowadzenie odpowiedniej nowelizacji przepisów i zrównał w skutkach nadanie pisma w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, biorąc pod uwagę postępującą integrację w ramach Unii Europejskiej i okoliczność zwiększającej się liczby stron rezydujących w innych krajach Unii Europejskiej, a nadto uwzględniając art. 18 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i problematykę wyznaczoną między innymi ramami Dyrektywy 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług (Dz.U.UE. z 1998 r. L 15, p.14 z dnia 21 stycznia 1998 ze zm.).

Zgodnie ze zdaniem pierwszym art. 7 wymienionej dyrektywy państwa członkowskie nie udzielają ani nie utrzymują w mocy wyłącznych lub szczególnych praw w zakresie ustanawiania i świadczenia usług pocztowych. Na kanwie tego uregulowania Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 19 lipca 2017 r., III UZP 3/17, LEX nr 2401823, na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniami prawnymi i wyrokiem z dnia 27 marca 2019 r. w sprawie C-545/17 (Pawlak) TSUE stwierdził, iż wysyłanie listem pism procesowych do sądu wyraźnie stanowi przesyłkę pocztową w rozumieniu art. 2 pkt 6 zmienionej dyrektywy, a zatem odnośna usługa wchodzi w zakres pojęcia "usług pocztowych" w rozumieniu art. 2 pkt 1 tej dyrektywy. W ocenie TSUE, argument ten potwierdza wyraźne odniesienie do tej usługi zawarte w art. 8 rzeczonej dyrektywy i w motywie 20 dyrektywy 97/67, które wymieniają usługę przesyłek poleconych stosowaną w procedurach sądowych. Wynika z tego, że udzielenie wyłącznego lub szczególnego prawa obejmującego usługę wysyłki pism procesowych do sądu jest objęte zakazem przewidzianym w art. 7 ust. 1 zmienionej dyrektywy. TSUE orzekł, iż art. 7 ust. 1 zdanie pierwsze w związku z art. 8 zmienionej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on przepisowi prawa krajowego, który uznaje za równoznaczne z wniesieniem pisma procesowego do danego sądu jedynie złożenie takiego pisma w placówce pocztowej jednego operatora wyznaczonego do świadczenia usługi powszechnej i to bez obiektywnego uzasadnienia opartego na względach porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego.

Z tych powodów Sąd podziela też zapatrywanie wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 września 2017 r., sygn. II OSK 56/16, że określony w art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin na wniesienie podania jest zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w placówce operatora świadczącego powszechne usługi pocztowe w Państwie Członkowskim.

Tym samym, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, nadanie zażalenia przez stronę skarżącą w niemieckiej placówce pocztowej z zachowaniem siedmiodniowego terminu od daty doręczenia postanowienia - należy uznać za wniesione w terminie. Nie zachodziły wobec tego podstawy do wydania na mocy art. 134 K.pa. postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Powinnością organu było zatem jego merytoryczne rozpoznanie.

Abstrahując od powyższego, zaznaczyć też trzeba, że z lektury akt administracyjnych wynika, że postanowienie z dnia 4 października 2018 r., od którego skarżąca wniosła zażalenie, nie zawierało pouczenia o treści art. 57 § 5 pkt 2 oraz pkt 3 k.p.a. Można zatem przyjąć, że doszło do nieprawidłowego (niewystarczającego) pouczenia strony skarżącej o sposobie wniesienia środka zaskarżenia, tzn. zażalenia, w sytuacji, gdy organ posiadał wiedzę, że strona zamieszkuje na stałe za granicą, na terenie Unii Europejskiej. Nadto, strona skarżąca działa w sprawie samodzielnie, bez profesjonalnego pełnomocnika.

Według art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

W takiej sytuacji obowiązkiem organu było pouczenie strony o warunkach wniesienia zażalenia stosownie do treści art. 57 § 5 pkt 2 lub pkt 3 k.p.a. Tym bardziej jest to istotne, że ścisła, gramatyczna wykładnia tego przepisu prowadzić może w praktyce (co wystąpiło w niniejszej sprawie) do de facto skrócenia obowiązującego siedmiodniowego terminu do wniesienia zażalenia, gdyż dla zachowania tego terminu trzeba byłoby zażalenie w zagranicznej placówce pocztowej nadać w odpowiednio krótszym terminie (który nota bene trudno przewidzieć), by jego przekazanie przez placówkę pocztową operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej polskiemu operatorowi pocztowemu nastąpiło nie później niż siódmego dnia od daty doręczenia stronie postanowienia.

Zaniechanie obowiązku sformułowania wyczerpującego pouczenia stanowi naruszenie art. 9 i art. 112 k.p.a. Stosownie do art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Generalnie brak wyczerpującego pouczenia uzasadnia z kolei przywrócenie terminu dla dokonania czynności procesowej. Jednakże w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: postanowienie o sygn. II OZ 1206/17 z 26 października 2017 r.) skutkiem prawnym ochrony wynikającej z art. 112 k.p.a., w przypadku wniesienia spóźnionego środka zaskarżenia z powodu błędnego pouczenia, jest obowiązek wojewódzkiego sądu administracyjnego rozpatrywania go bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu.

Z uwagi na powyższe stwierdzając w niniejszej sprawie naruszenie art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. oraz art. 134 k.p.a., Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznał, że zaistniały podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia także na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Reasumując, Sąd na podstawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i lit. c p.p.s.a w punkcie 1 wyroku uchylił zaskarżone postanowienie. W punkcie 2 wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł natomiast o kosztach postępowania, na które składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z przedstawionych rozważań i sprowadzają się uznania, że skarżąca zachowała termin do złożenia zażalenia.