Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 340/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2010-08-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 10, art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 pkt 1 lit. a, art. 3 pkt 7 i 9
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Marek Szumilas Protokolant st. sekr. sąd. Monika Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi R.T. i M.T. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odłączenia kotła c.o. od przewodu dymowego oraz przywrócenia przewodu dymowego do stanu pierwotnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2010r. znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej zwany PINB) działając na mocy art. 51 § 1 pkt 1 i 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. t.j. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) nakazał R. i N. małżonkom M. odłączenie kotła centralnego ogrzewania na paliwo stałe od przewodu dymowego wraz z przywróceniem przewodu dymowego, do którego jest włączony kocioł c.o. do stanu pierwotnego, znajdującego się w wydzielonym pomieszczeniu o wymiarach 1,06 m x 1,62 m i wysokości 2,90 m przynależnym do lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym w miejscowości [...].

Postępowanie administracyjne w w/w sprawie wszczęte zostało przez organ jako postępowanie w sprawie robót budowlanych w budynku mieszkalnym w miejscowości [...], o czym organ zawiadomił strony: R. i N. małżonków M., R. i M. małżonków T. oraz Wspólnotę Mieszkaniową [...].

W toku oględzin przeprowadzonych w przedmiotowym budynku w dniu [...] września 2009 r. organ ustalił, iż R. i N. małżonkowie M. - właściciele lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku nr [...], w wydzielonym pomieszczeniu o wymiarach 1,06 x 1,62 i wysokości 2,90 zamontowali kocioł c.o. na paliwo stale. Pomieszczenie posiada wentylację wywiewną i nawiewną. Otwór wentylacji wywiewnej o średnicy 100 wyprowadzony jest przez ścianę zewnętrzną budynku. Nawiew wykonany jest przez otwór w ścianie klatki schodowej o średnicy 100. Brak jest wpustu ze studzienką schładzającą.

Ponadto organ ustalił, iż w lokalu małżonków T. znajdującym się poniżej, do przewodów kominowych podłączone są: piec kaflowy i trzon kuchenny. Według oświadczenia R.M. kocioł był zamontowany przez poprzedniego właściciela lokalu.

Na podstawie notatki służbowej z dnia [...] października 2009r. PINB ustalił, że po 1999r. nie udzielono pozwolenia na budowę ani nie dokonano zgłoszenia w odniesieniu do wykonania robót budowlanych w budynku w miejscowości [...].

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2010 r. nakazującej odłączenie kotła c.o. i doprowadzenia przewodu kominowego do stanu pierwotnego PINB wskazał, iż podłączenie do przewodu kominowego kotła c.o. w budynku, który dotychczas takiego podłączenia nie posiadał nie można traktować jako remontu w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. t.j. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), dalej zwanej ustawą. Zdaniem organu skoro art. 29 ustawy, zawierający zamknięty katalog robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, nie obejmuje robót o takim zakresie, oznacza to że roboty te wymagają pozwolenia na budowę.

Dalej PINB wskazał, iż w odniesieniu do przedmiotowych robót mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75. póz. 690 ze zm.). Zgodnie z treścią § 136 ust. 11 w/w rozporządzenia w pomieszczeniu, w którym zainstalowane są kotły na paliwo stałe lub olej opałowy, powinien być zapewniony nawiew niezbędnego strumienia powietrza dla prawidłowej pracy kotłów z mocą cieplną nominalną, a także nawiew i wywiew powietrza dla wentylacji kotłowni.

W ocenie organu istniejąca wentylacja nawiewno-wywiewna pomieszczenia, w którym zamontowano kocioł c.o. jest nieprawidłowa i narusza wymagania określone w pkt 2.1.6.1 i pkt 2.1.6.2. Polskiej Normy PN-87/B/02411 dotyczącej kotłowni wbudowanych na paliwo stałe. Ponadto wbrew Polskiej Normie pkt 2.1.8 w pomieszczeniu, w którym zamontowany jest kocioł c.o. nie ma wpustu podłogowego podłączonego do kanalizacji, a w który powinno być wyposażone pomieszczenie kotła.

Zdaniem PINB w zaistniałej sytuacji, w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem robót budowlanych dotyczących montażu kotła c.o. w przedmiotowym pomieszczeniu należałoby nałożyć na inwestora obowiązek podjęcia działań inwestycyjnych wymagających uzyskania pozwolenia na budowę. W związku z tym, zdaniem PINB, jedyną możliwością doprowadzenia istniejącego stanu do stanu zgodnego z prawem jest wydanie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego nakazu wykonania wymienionych w sentencji decyzji czynności i robót w celu usunięcia skutków wykonanego zakresu robót dotyczących montażu kotła c.o.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła R.M., zwracając się w nim w szczególności z prośbą o przesunięcie terminu odłączenia kotła c.o. na paliwo stałe, ze względu na okres zimowy, który wymusza na niej korzystanie z tej instalacji. Dodała, że nałożone postanowienie może zostać wykonane w późniejszej dacie.

Odwołanie wniesione zostało także przez R. i M. małżonków T., którzy zarzucili organowi, że decyzja nie została wydana z rygorem natychmiastowej wykonalności, co w efekcie powoduje, że nadal narażeni są na uciążliwości związane z funkcjonowaniem w mieszkaniu małżonków M. instalacji c.o. W ocenie odwołujących zaistniała sytuacja w sposób bezpośredni naraża ich na utratę zdrowia a nawet życia. Małżonkowie T. zarzucili także organowi, że decyzja nie odnosi się do szeregu ich wniosków zgłaszanych PINB w trakcie postępowania w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie odwołujący zażądali od organu wyciągnięcia konsekwencji prawnych wobec obecnego zarządcy nieruchomości B.K. oraz byłego zarządcy – K.K. za brak reakcji w zakresie występujących nieprawidłowości.

Decyzją z dnia [...] marca 2010r., znak: [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 2 kpa orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Zdaniem organu odwoławczego z dokumentów sprawy wywieźć należy, iż przedmiotem jej jest doprowadzenie do zgodności z prawem wykonanego w wydzielonym pomieszczeniu przynależnym do lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym w miejscowości [...], montażu kotła c.o. na paliwo stałe. Organ odwoławczy zauważył, że w świetle art. 3 pkt 1 lit. a ustawy urządzenie techniczne stanowiące wraz z budynkiem całość techniczno-użytkową jest elementem tego budynku. Powyższy przepis stanowi bowiem, że ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie budowlanym - należy przez to rozumieć budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi. Wykonywanie robót budowlanych polegających na montażu instalacji bądź urządzeń w użytkowanym legalnie obiekcie budowlanym nie zostało natomiast zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę (art. 29 ust.2 ustawy). Zatem w świetle regulacji zawartej w art. 28 ust. 1 ustawy wykonywanie takich robót wymaga uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę.

Ponadto WINB zauważył, że w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z dnia [...] sierpnia 2009r., jak również w pozostałych pismach kierowanych do stron, w tym w zawiadomieniu o miejscu i terminie oględzin, organ I instancji określił przedmiot postępowania jako "sprawa robót budowlanych w budynku mieszkalnym w miejscowości [...]". Organ II instancji uznał tak określony przedmiot postępowania za nieprecyzyjny, albowiem nie formułuje jednoznacznie, jakich konkretnych robót budowlanych dotyczyło działanie organu związane z ewentualnym naruszeniem przepisów prawa budowlanego. WINB podkreślił, iż określenie przedmiotu postępowania wyznacza charakter uprawnień i obowiązków strony postępowania, natomiast uchybienia w tym zakresie mogą wpływać na wynik sprawy. W ocenie organu odwoławczego sytuacja taka mogła wystąpić w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji.

WINB zarzucił także organowi I instancji, iż materiał dowodowy zebrany w sprawie nie wskazuje w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że wykonanie przedmiotowych robót budowlanych w wydzielonym pomieszczeniu budynku mieszkalnego nr [...] w miejscowości [...] nastąpiło w warunkach samowoli budowlanej, to jest bez wymaganego pozwolenia na budowę. Najistotniejszy dowód w sprawie, którym jest protokół oględzin, dokonanych przez PINB w dniu [...] września 2009r., nie zawiera żadnych ustaleń organu w tej kwestii. Natomiast jedynym dokumentem znajdującym się w aktach sprawy na poparcie tego ustalenia jest sporządzona przez pracownika PINB notatka służbowa, w której stwierdzono, iż w wyniku rozmowy telefonicznej z pracownikiem Wydziału Inwestycji, Budownictwa i Ochrony Środowiska Starostwa Powiatowego ustalono, że po 1999r. nie udzielono pozwolenia na budowę ani nie dokonano zgłoszenia w odniesieniu do wykonania robót budowlanych w budynku w miejscowości [...]. W ocenie WINB przyjęta przez PINB forma dokumentowania podjętych ustaleń w powyższym zakresie, determinującym rozstrzygnięcie sprawy, poprzez sporządzenie notatki służbowej narusza zasady postępowania administracyjnego. Zdaniem WINB formą spełniającą wymagania procedury administracyjnej, dokumentującą podjęte w tym zakresie ustalenia, byłaby pisemna informacja udzielona przez organ właściwy administracji budowlanej. Zdaniem organu odwoławczego twierdzenie PINB, że montaż omawianego kotła c.o. nastąpił bez wymaganego pozwolenia na budowę nie zostało w żaden sposób udowodnione, zaś ustalenia te są kluczowe dla sprawy.

Odnosząc się do treści odwołania R.M. oraz małżonków T. WINB wyjaśnił, że przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane nie określa terminu wykonania obowiązku rozbiórki, określenie zatem w decyzji, terminu rozbiórki nie znajduje podstawy prawnej. Decyzja nakazująca rozbiórkę podlega wykonaniu z dniem, w którym stała się ostateczna. Wydanie decyzji o rozbiórce z określeniem jej terminu skutkowałoby, że decyzja w części określającej termin dotknięta byłaby wadą nieważności, jako wydana bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 Kpa. Ponadto organ dodał, iż komin w budynku stanowiącym współwłasność jako część wspólna obiektu należy do wszystkich współwłaścicieli budynku. Wzajemne roszczenia i spory właścicieli lokali znajdujących się w budynku w zakresie przynależności przewodów kominowych do poszczególnych lokali jako dotyczące materii prawa własności pozostają poza właściwością organów nadzoru budowlanego i rozpatrywane mogą być wyłącznie na drodze cywilnoprawnej.

WINB zwrócił także uwagę, iż w materiale zgromadzonym przez PINB brak jest dokumentów dotyczących sprawowania ewentualnego zarządu nad budynkiem w miejscowości [...], w związku z czym organ odwoławczy nie posiada możliwości odniesienia się do zarzutów odwołania w tym zakresie, niemniej organ winien uwzględnić powyższą okoliczność przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Od powyższej decyzji skargę do WSA w Gorzowie Wlkp. złożyli R. i M. małżonkowie T.. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając organowi nieuzasadnione wydłużenie postępowania. Zdaniem skarżących zaskarżona decyzja sankcjonuje stan samowoli budowlanej jakiej dopuścili się R.M. i N.M. narażając tym samym skarżących na utratę zdrowia a nawet życia. Skarżący podali, iż jednoznacznie domagają się demontażu instalacji c.o. wykonanych bez zezwolenia, z naruszeniem prawa. Skarżący wnieśli o nadanie decyzji o rozbiórce rygoru natychmiastowej wykonalności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i uznając zarzuty skarżących za nieuzasadnione.

W piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2010 r. uczestnicy postępowania – R. i N. małżonkowie M. podali, iż kupili przedmiotowy lokal w roku 2001 z centralnym ogrzewaniem i ich zdaniem ich c.o. nie stanowi żadnego zagrożenia dla zdrowia i życia innych oraz oświadczyli, iż chcieliby doprowadzić w/w instalację do stanu zgodnego z prawem. W załączeniu uczestnicy przesłali kserokopię opinii nr [...] z kontroli przewodów kominowych dymowych i wentylacyjnych w lokalu [...] z dnia [...] października 2009 r. w której mistrz kominiarski stwierdził iż do przewodu nr 3 podłączono kocioł c.o. na paliwo stałe w lokalu nr [...] i zalecił wyprowadzenie przewodu wentylacyjnego przez ścianę i ponad dach budynku oraz zamontowanie nawiewu dla kotła c.o. na paliwo stałe z zewnątrz budynku (według załączonego do opinii szkicu).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowania sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a.

Przepis 134 §1 p.p.s.a. stanowi, że sąd nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że sąd ma prawo, a nawet obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpatrywanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 lutego 2005 r. sygn. akt III SA 1456/02, Lex nr 113588).

W wyniku dokonanej według powyższych reguł kontroli Sąd uznał złożoną przez R. i M. małżonków T. skargę za nieuzasadnioną.

Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowiła decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2010r., uchylająca decyzję organu I instancji z dnia [...] lutego 2010 r. nakładającą na małżonków M. nakaz odłączenia kotła c.o. na paliwo stałe od przewodu dymowego z uwagi na jego zamontowanie bez wymaganego pozwolenia budowlanego oraz przywrócenie przewodu dymowego do stanu pierwotnego. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja nie budzi zastrzeżeń z punktu widzenia przepisów prawa materialnego ani też postępowania administracyjnego, a dokonaną przez organ II instancji analizę oraz ocenę prawną uznać należało za prawidłową.

W pierwszej kolejności konicznym było rozważenie charakteru inwestycji polegającej na zamontowaniu w budynku mieszkalnym kotła centralnego ogrzewania na paliwo stałe z uwzględnieniem wymogów stawianych w tym zakresie przez przepisy ustawy Prawo budowlane. Zauważyć należy, iż zgodnie z treścią

art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1997 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. nr 156 póz. 1118 ze zm.) - zwana dalej ustawą, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31.

W myśl art. 3 pkt 7 ustawy, przez roboty budowlane należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Natomiast stosownie do treścią art. 3 pkt 9 ustawy przez użyte w ustawie pojęcie - urządzenia budowlane -należy rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki. Jednocześnie zauważyć należy, iż zgodnie z treścią art. 3 pkt 1 lit a ustawy budowlane urządzenia techniczne stanowiące wraz z budynkiem całość techniczno-użytkową stanowią element budynku i ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie budowlanym oznacza to także budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi.

Z brzmienia przytoczonych powyżej przepisów ustawy jednoznacznie wynika, że instalację centralnego ogrzewania budynku mieszkalnego należy zakwalifikować jako urządzenie budowlane, na którego montaż wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę, gdyż nie została ona wprost wymieniona w przepisach

art. 29-31 ustawy wyłączających konieczność uzyskania na tego rodzaju inwestycję pozwolenia na budowę. Powyższe potwierdza dodatkowo orzecznictwo sądów administracyjnych m.in. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 21 kwietnia 2010 r. II SA/Go 74/10 i wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 22 grudnia 2005 r. II SA/Wr 2894/03.

Dodać należy, iż organem właściwym w sprawie wniosku o wydanie pozwolenia na budowę jest organ administracji architektoniczno - budowlanej, którym w pierwszej instancji jest miejscowo właściwy starosta (art. 80 ust. 1 pkt 1, 82 b

ust. 1 ustawy).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy zatem, iż PINB prowadząc postępowanie administracyjne dotyczące zgodności z prawem zamontowanego w budynku nr [...] kotła c.o., zakończone wydaniem decyzji z dnia [...] lutego 2010 r., w pierwszej kolejności winien ustalić w sposób niebudzący wątpliwości czy na dokonanie w/w inwestycji udzielone zostało przez organ administracji budowlanej pozwolenie na budowę, gdyż ustalenie tejże okoliczności determinuje podjęcie dalszych czynności określonych przepisami ustawy Prawo budowlane.

Tymczasem w niniejszej sprawie PINB po stwierdzeniu na podstawie oględzin obiektu faktu zainstalowania przedmiotowego kotła c.o. w budynku mieszkalnym [...], stwierdził iż zamontowany został on bez wymaganego pozwolenia na budowę, a zatem stanowi on samowolę budowlaną, opierając się w tym względzie tylko i wyłącznie na treści sporządzonej przez pracownika Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego notatki służbowej z rozmowy telefonicznej przeprowadzonej na tę okoliczność z pracownikiem Starostwa Powiatowego. Zauważyć należy, iż podstawę do sporządzania notatki służbowej stanowi treść art. 72 kpa, zgodnie z którym czynności organu administracji publicznej, z których nie sporządza się protokołu, a które mają znaczenie dla sprawy lub toku postępowania, utrwala się w aktach w formie adnotacji podpisanej przez pracownika, który dokonał tych czynności. W myśl natomiast art. 67 kpa z każdej czynności postępowania mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy sporządza się zwięzły protokół z każdej czynności postępowania, chyba że czynność została w inny sposób utrwalona na piśmie.

Podzielić zatem należy w pełni stanowisko organu odwoławczego zawarte w zaskarżonej decyzji, iż powyższe postępowanie organu I instancji naruszyło w istotny sposób treść art. 7 i 77 kpa. Przepisy te nakładają na organy administracji publicznej obowiązek stania na straży praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa) oraz do zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie (art. 77 kpa). Z przepisów tych wynika jednoznacznie, iż postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Powyżej wskazane obowiązki organu nabierają zaś szczególnego znaczenia w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne wszczęte zostało przez organ z urzędu, jak w przedmiotowej sprawie.

Wskazana powyżej zasada oficjalności koresponduje z kolei z zasadą bezpośredniości, która obliguje organ prowadzący postępowanie do tego, by czerpał wiadomości o faktach z pierwszego źródła, dającego największe szanse dojścia do prawdy, a zatem - by korzystał on z dowodów pierwotnych, bezpośrednich, nie zaś z dowodów pochodnych (A. Wiktorowska (w:) M. Szubiakowski, M. Wierzbowski, A. Wiktorowska, Postępowanie administracyjne..., s. 121). Te ostatnie mogą być wykorzystywane dopiero po wyczerpaniu dowodów pierwotnych. W pierwszej zatem kolejności należy dążyć np. do przesłuchania świadków zdarzeń czy do uzyskania oryginału dokumentu urzędowego. Dopiero wtedy, gdy powstają przeszkody niemożliwe lub zbyt trudne do pokonania w dotarciu do dowodów pierwotnych, wolno sięgać do dowodów pochodnych, jak na przykład przesłuchania w charakterze świadków, kopii dokumentów, czy relacji o treści danego dokumentu (wyr. NSA z dnia 13 grudnia 1998 r., II SA 370/88, ONSA 1988, nr 2, poz. 95).

W przedmiotowej sprawie dokonane przez PINB ustalenie, iż kocioł c.o. zamontowany został w ramach samowoli budowlanej nie znajduje odzwierciedlenia w zebranym przez organ materiale dowodowym. PINB zaniechał po pierwsze wystąpienia do strony – małżonków M. o wykazanie, iż kocioł c.o. zamontowany został na podstawie pozwolenia na budowę, organ nie wystąpił także o udzielenie takiej informacji na piśmie przez właściwego miejscowo i rzeczowo organ administracji budowlanej tj. starostę, opierając swoje ustalenia jedynie na notatce służbowej. Powyższych ustaleń nie poczynił także organ w toku oględzin z dnia [...] września 2009 r. Ponadto wskazać należy, iż organ I instancji nie ustalił także kiedy i kto dokonał zamontowania przedmiotowego kotła c.o. Naruszenie przez organ I instancji art. 7 i 77 kpa uniemożliwiło prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie, a dopiero prawidłowo ustalony stan faktyczny w sprawie pozwala na właściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego. W tym przypadku ustalenie w sposób jednoznaczny wystąpienia samowoli budowlanej może skutkować dopiero podjęciem przez organ nadzoru budowlanego działań zmierzających do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem.

Za uzasadnione należy także uznać zastrzeżenia organu odwoławczego wskazane w zaskarżonej decyzji dotyczące nieprawidłowo określonego przez organ I instancji przedmiotu postępowania. Wskazać przy tym należy, iż postępowanie administracyjne zgodnie z art. 61 § 1 kpa wszczęte może zostać z urzędu lub na wniosek. O ile przedmiot postępowania prowadzonego z inicjatywy strony i jego zakres zdeterminowane są treścią złożonego przez stronę wniosku, o tyle postępowanie prowadzone przez organ administracyjny z urzędu musi mieć jasno i precyzyjnie określony przedmiot, który nie może ulegać zmianie w toku postępowania bez zawiadomienia o tym stron, których postępowanie to dotyczy. Przedmiot postępowania, który powinien być podany do wiadomości stron w zawiadomieniu, o jakim mowa w art. 61 § 1 i 3 kpa zakreśla granice postępowania, które nie mogą być zmienione bez poinformowania strony (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 13 listopada 2008 r., II SA/Gd 282/08).

W przedmiotowej sprawie organ wszczął postępowanie wskazując w zawiadomieniu o wszczęciu z dnia [...] sierpnia 2009 r. przesłanym stronom w sposób ogólnikowy, iż sprawa dotyczy robót budowlanych w budynku mieszkalnym w miejscowości [...]. Tak samo przedmiot ten określony został w zawiadomieniu o zakończeniu postępowania z dnia [...] listopada 2009 r. Następnie zaś w decyzji z dnia [...] lutego 2010 r., która zakończyła postępowanie przed organem I instancji PINB orzekł w istocie w przedmiocie doprowadzenia kotła c.o. zamontowanego według ustaleń organu bez pozwolenia na budowę do stanu zgodnego z prawem, nakładając na storę w w/w decyzji obowiązek rozbiórki przedmiotowego kotła c.o. Tym samym naruszone zostały prawa stron postępowania, a w szczególności stron, na które nałożono obowiązek odłączenia kotła c.o. Strony postępowania nie miały w toku postępowania wiedzy o rzeczywistym przedmiocie prowadzonego przez organ I instancji postępowania, a dopiero dowiedziały się o nim z treści decyzji kończącej to postępowanie.

Dodatkowo zwrócić należy uwagę na uchybienie organu I instancji polegające na braku zbadania w jaki sposób reprezentowana winna być w niniejszym postępowaniu strona – Wspólnota Mieszkaniowa [...]. Prawa i obowiązki właścicieli lokali wyodrębnionych, jak i zarząd nieruchomością wspólną uregulowanie znajdują w ustawie z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. t.j. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.). W świetle art. 6 w/w ustawy wspólnotę tworzy ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości. Wspólnota może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywaną (zdanie drugie art. 6), a zatem wspólnota może być też stroną postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 18 ust. 1 właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej. W razie sukcesywnego wyodrębniania lokali przyjęty przez dotychczasowych współwłaścicieli sposób zarządu nieruchomością wspólną odnosi skutek także do każdego kolejnego nabywcy lokalu (ust. 2). Jeżeli sposobu zarządu nie określono w umowie, o której mowa w ust. 1, lub w uchwale zaprotokołowanej przez notariusza, obowiązują zasady określone w rozdziału ustawy dotyczącego zarządu nieruchomością wspólną (art. 18 – 33 ustawy).

W myśl art. 19 ustawy jeżeli liczba lokali wyodrębnionych i lokali niewyodrębnionych, należących nadal do dotychczasowego właściciela, nie jest większa niż siedem, do zarządu nieruchomością wspólną mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego o współwłasności (tzw. wspólnota mała). Stosownie zaś do art. 20 jeżeli lokali wyodrębnionych, wraz z lokalami niewyodrębnionymi, jest więcej niż siedem, właściciele lokali są obowiązani podjąć uchwałę o wyborze jednoosobowego lub kilkuosobowego zarządu (tzw. wspólnota duża). Zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali (art. 21 ustawy).

W świetle powyżej wskazanych uregulowań zauważyć należy, iż organ I instancji zobligowany był do ustalenia w toku postępowania jakiego rodzaju wspólnotę mieszkaniową stanowi Wspólnota Mieszkaniowa [...] tj. czy jest to wspólnota mała czy też duża, a następnie w jaki sposób jest reprezentowana i kto na podstawie umowy jest uprawniony do jej reprezentowania. Zaniechanie powyższych ustaleń skutkować może nieprawidłową reprezentacją strony w postępowaniu, co z kolei prowadzić może do naruszenia art. 10 § 1 kpa, który zobowiązuje organ do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania.

Zdaniem Sądu powyższe uchybienia jakich dopuścił się organ I instancji wydając decyzję z dnia [...] lutego 2010 r. uzasadniały uchylenie przez WINB decyzji organu I instancji i konieczność przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W sytuacji bowiem braku ustalenia w sposób prawidłowy stanu faktycznego w sprawie i konieczności wskazania precyzyjnie przedmiotu postępowania administracyjnego, niezbędnym jest przeprowadzenia postępowania administracyjnego w całości, a przynajmniej w znacznej części. Powyższe zaś zadecydowało o tym, iż w myśl art. 138 § 1 pkt 2 kpa WINB uchylając decyzję organu I instancji nie mógł orzec w tym zakresie co do istoty sprawy.

Skarga nie zasługuje zatem na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Natomiast zarzuty skargi uznać należy za nieuzasadnione, co Sąd wykazał w powyższych rozważaniach zawartych w uzasadnieniu. Ponadto żądanie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji o nakazie rozbiórki wobec konieczności ponownego przeprowadzenia postępowania jest na tym etapie postępowania bezprzedmiotowe.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia, 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.