Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1136/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6199 Inne o symbolu podstawowym 619
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art 145 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art 156
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art 8, 9, 57, 22 par. 2, art 37 b
journal: Dz.U. 2019 poz 52
law: Ustawa  z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ WSA Piotr Godlewski Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w [.] na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z funkcji biegłego sądowego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. uchyla postanowienie Prezesa Sądu Okręgowego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...]; III. zasądza od Prezesa Sądu Apelacyjnego na rzecz strony skarżącej A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 697 zł /słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Wiceprezesa Sądu Apelacyjnego z dnia [...] lipca 219 r., nr [...] uchylająca postanowienie Prezesa Sądu Okręgowego z dnia [...] czerwca 2019 r. sygn. akt [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia biegłego sądowego mgr inż. Ł.S. i jednocześnie rozstrzygająca o odmowie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego mgr inż. Ł.S..

W podstawie prawnej decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 104 § 1 i art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz. U. nr 15, poz. 133)

Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że Spółka A. sp. z o.o. z siedzibą ( dalej: "strona skarżąca"), za pośrednictwem pełnomocnika, w dniu 13 maja 2019 r. skierowała do Prezesa Sądu Okręgowego wniosek o zwolnienie mgr. inż. Ł.S. z funkcji biegłego sądowego w związku z nienależytym wykonywaniem przez niego powierzonych czynności. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że istnieją wątpliwości co do bezstronności oraz rzetelności biegłego Ł.S., który w trakcie postępowania prowadzonego przez Urząd Celno- Skarbowy o sygn. akt RKS [...] udostępnił swoją opinię innemu biegłemu- M.B. Na powyższe, według skarżącej spółki, miały wskazywać podobieństwa opinii sporządzonych przez obu biegłych co do objętości, sformatowania tekstu, układu, treści, a także zastosowanej interpunkcji. Skarżąca podała także, że zostało złożone w Prokuraturze Rejonowej [...] zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa rozpowszechniania publicznie wiadomości z postępowania przygotowawczego, zanim zostały one ujawnione w postępowaniu sądowym, bez zezwolenia, przez biegłego Ł.S. w toku postępowania prowadzonego przez [...] Urząd Celno- Skarbowy.

Wiceprezes Sądu Okręgowego , w dniu 22 maja 2019 r. wezwał Ł.S. o złożenie wyjaśnień w niniejszej sprawie, na co biegły, pismem z dnia 14 czerwca 2019 r. wskazał, że nie udostępnił biegłemu M.B. żadnych materiałów sporządzonych przez siebie podczas badania automatów do gier (kopii dysku, zdjęć), nagrania filmowego jaki wykonywali funkcjonariusze Urzędu Celno- Skarbowego podczas kontroli, ani nie pokazywał i nie przekazał opinii jaką stworzył. Podał także, że z biegłym M. B. pracował ponad 6 lat w Laboratorium Celnym (obecnie dział Laboratorium Celno - Skarbowe Urzędu Celno- Skarbowego ) i podczas tego okresu wypracował z nim taki sam styl pisania opinii oraz metodę badawczą.

Z dołączonego do akt postanowienia Prokuratury Rejonowej – [...] z dnia 6 czerwca 2019 r. sygn. [...] wynika, że odmówiono wszczęcia dochodzenia w sprawie rozpowszechnienia bez zezwolenia publicznie wiadomości z postępowania prowadzonego przez Urząd Celno- Skarbowy o sygn. akt RKS [...].

Prezes Sądu Okręgowego , po rozpoznaniu wniosku A. sp. z o.o. w przedmiocie zwolnienia mgr inż. Ł.S. z funkcji biegłego sądowego, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r. sygn. akt[...] odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ I instancji podał, że brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających tezę zarzutu postawionego przez pełnomocnika spółki A. sp. z o.o., że biegły Ł.S. udostępnił swoją opinię innemu biegłemu sądowemu, w wyniku czego opinia sporządzona przez tego drugiego stanowi, co do treści, formy, a nawet zastosowanej interpunkcji, odwzorowanie opinii biegłego Ł.S.. Organ I instancji wskazał, że wykorzystanie identycznej metodologii badań, jak też posługiwanie się takimi samymi szablonami przy sporządzaniu opinii, byleby zawierała własne sprawozdanie z przeprowadzonych czynności, własne spostrzeżenia oraz oparte na nich własne wnioski, nie stanowi żadnego uchybienia.

W zażaleniu na powyższe postanowienie strona skarżąca zarzuciła naruszenie prawa procesowego tj. art. 61 a § 1 k.p.a., poprzez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie nie zachodziły wskazane w tym przepisie inne przyczyny, mogące skutkować odmową postępowania administracyjnego oraz art. 61 § 1 k.p.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie, w sytuacji gdy w "sprawie nie zachodziły przesłanki uzasadniające odwołanie biegłego z pełnienia funkcji wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wszczęcie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie.

Zaskarżoną decyzją Wiceprezes Sądu Apelacyjnego uchylił zaskarżone postanowienie i odmówił zwolnienia z funkcji biegłego.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że na podstawie art 61 a k.p.a. organ odmawia wszczęcia postępowania w sytuacjach, w których w sposób oczywisty, już przy pierwszym zestawieniu zakresu żądania wniosku z obowiązującym stanem prawnym, stwierdza się istnienie przeszkody do wszczęcia postępowania. Taki przypadek, jak wyjaśnił dalej zachodzi np. gdy: żądanie wniesie osoba, która nie posiada zdolności do czynności prawnych; żądanie dotyczy sprawy, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej; żądanie wniesiono w sprawie rozstrzygniętej już decyzją lub w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji; żądanie wniesiono po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw; brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjny. Przyczyny te, jak podkreślił muszą być oczywiste, dostrzegalne na pierwszy rzut oka", obiektywne, a zatem których ustalenie i wskazanie (podanie) nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu. Natomiast, gdy organ podejmuje działanie na wniosek lub z urzędu, które polega m.in. na wyjaśnianiu oraz ustalaniu stanu faktycznego sprawy - bez formalnego wszczęcia postępowania - i po stwierdzeniu, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania, to niedopuszczalne jest danie postanowienia o odmowie jego wszczęcia "z innych uzasadnionych przyczyn" na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a.

Skoro na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym na podstawie art. 6ią § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym.

W świetle powyższych uwag stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodziła żadna przesłanka formalna uniemożliwiająca wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia z funkcji biegłego Ł.S.. Również organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia takiej przesłanki nie podał, dokonał natomiast rozpoznania merytorycznego sprawy, ustalając stan faktyczny i oceniając zgromadzone dowody i wskazał, że nie dopatrzył się istnienia dowodu potwierdzającego tezę zarzutu postawionego przez pełnomocnika spółki, że biegły Ł.S. udostępnił swoją opinię biegłemu M.B..

Stanowiło to w ocenie Wiceprezesa Sądu Apelacyjnego podstawę do uchylenia postanowienia Prezesa Sadu Okręgowego .

Jednocześnie na podstawie § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych dokonał oceny przesłanek do zwolnienia z funkcji biegłego.

Uznając, że w sprawie nie występuje konieczność wyjaśnienia zakresu sprawy, a do rozstrzygnięcia nie jest potrzebne przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego, uchylając zaskarżone postanowienie, orzekł co do istoty sprawy i odmówił zwolnienia z funkcji biegłego sądowego mgr inż. Ł.S..

W skardze do Sądu strona skarżąca zarzuciła naruszenie:

- § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie biegłych sądowych poprzez jego błędne zastosowanie polegające na odmowie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego, w sytuacji gdy zachodziły okoliczności wskazujące na nienależyte wykonywanie obowiązków, brak obiektywizmu i samodzielność w sporządzaniu opinii,

-obrazę przepisów prawa materialnego tj.:

- art 7 k.p.a. w zw. z art 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez nie podjęcie przez organ odwoławczy wszelkich czynności mających na celu zebranie i rozpatrzenie pełnego materiału dowodowego skutkujące błędnym uznaniem, że w sprawie nie zachodziły okoliczności pozwalające na odwołanie z funkcji biegłego,

- art 80 k.p.a. w zw. z art 140 k.p.a. poprzez dowolną, wybiórczą ocenę materiału dowodowego, wyrażającą się uznaniem, że nie zachodzą okoliczności wskazujące na nienależyte wykonywanie obowiązków przez biegłego sądowego w sytuacji, gdy przedstawiony materiał wskazywał, że udostępnił opinię innemu biegłemu.

Na tych podstawach wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odmowy zwolnienia z funkcji biegłego oraz zwrotu kosztów postępowania.

Podniesione w odwołaniu zarzuty dotyczyły meritum decyzji tj. podstaw do zwolnienia z funkcji biegłego.

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Apelacyjnego wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji wg wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że dotknięta jest ona wadą nieważności opisaną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

Na wstępie należy podkreślić, że art. 157 u.s.p. oraz przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz.U. nr 15, poz. 133), dalej rozporządzenie, wydanego na jego podstawie, statuują kompetencję Prezesa Sądu Okręgowego do zwolnienia z funkcji biegłego sądowego w drodze decyzji administracyjnej (§ 1 ust. 1 w zw. § 6 ust. 2 i § 17 rozporządzenia).

Wydając postanowienie w pierwszej instancji Prezes Sądu Okręgowego działał jako organ administracji publicznej, mając w tym względzie upoważnienie ustawowe. W ustawie prawo o ustroju sądów powszechnych ani w rozporządzeniu nie został określony wprost organ wyższego stopnia właściwy do rozpoznawania środków odwoławczych od decyzji, postanowień prezesa sądu okręgowego. Przyjąć zatem należy, że jeśli ustawa przyznaje prezesom sądów okręgowych kompetencje do orzekania w sprawach powołania i zwalniania biegłych na mocy decyzji administracyjnej i jeżeli w ustawie ustrojowej nie wyznaczono w tym zakresie organu nadrzędnego, należy posłużyć się rozwiązaniami z procedury administracyjnej. Zgodnie z art. 17 pkt 3 k.p.a. w stosunku do organów administracji publicznej innych niż wymienione w pkt 1 i 2 – organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie, a w razie ich braku – organy państwowe sprawujące nadzór nad ich działalnością.

Zgodnie z art. 22 § 2 u.s.p. w zakresie kierowania działalnością administracyjną sądu, prezes sądu podlega prezesowi sądu przełożonego oraz Ministrowi Sprawiedliwości.

Art. 8 u.s.p. stanowi:

Działalność administracyjna sądów polega na:

1) zapewnieniu odpowiednich warunków techniczno – organizacyjnych oraz majątkowych funkcjonowania sądu i wykonywania przez sąd zadań, o których mowa w art. 1 § 2 i 3;

2) zapewnieniu właściwego toku wewnętrznego urzędowania sądu, bezpośrednio związanego z wykonywaniem przez sąd zadań, o których mowa w art. 1 § 2 i 3.

Po myśli art. 9 u.s.p. nadzór administracyjny nad działalnością sądów, o której mowa w art. 8 pkt 1, sprawuje Minister Sprawiedliwości, na zasadach określonych w dziale I rozdziale 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2077 z późn. zm. [2]).

Z art. 9a u.s.p. wynika:

§ 1. Wewnętrzny nadzór administracyjny nad działalnością sądów, o której mowa w art. 8 pkt 2, sprawują prezesi sądów.

§ 2. Zewnętrzny nadzór administracyjny nad działalnością sądów, o której mowa w art. 8 pkt 2, sprawuje Minister Sprawiedliwości przez służbę nadzoru, którą stanowią sędziowie delegowani do Ministerstwa Sprawiedliwości w trybie art. 77.

Zgodnie z art. 37a u.s.p. Właściwość prezesów sądów w ramach wewnętrznego nadzoru administracyjnego:

§ 1. Prezes sądu apelacyjnego sprawuje wewnętrzny nadzór administracyjny nad działalnością administracyjną sądu apelacyjnego oraz sądów okręgowych i rejonowych, działających na obszarze apelacji.

§ 2. Prezes sądu okręgowego sprawuje wewnętrzny nadzór administracyjny nad działalnością administracyjną sądu okręgowego oraz sądów rejonowych, działających w okręgu sądowym.

§ 3. Prezes sądu rejonowego sprawuje wewnętrzny nadzór administracyjny nad działalnością administracyjną sądu rejonowego.

Art. 37b u.s.p. Czynności z zakresu wewnętrznego nadzoru administracyjnego podejmowane przez prezesa sądu:

§ 1. Prezes sądu, w ramach wewnętrznego nadzoru administracyjnego, w szczególności:

1) bada sprawność postępowania w poszczególnych sprawach;

2) kontroluje działalność sekretariatu wydziału;

3) bada prawidłowość przydzielania sędziom, asesorom sądowym i referendarzom sądowym spraw oraz równomiernego obciążenia ich pracą.

§ 2. Czynnościami z zakresu wewnętrznego nadzoru administracyjnego wykonywanymi przez prezesa sądu apelacyjnego i prezesa sądu okręgowego są ponadto:

1) wizytacja, obejmująca pełną działalność administracyjną sądu lub wydziału sądu;

2) lustracja, obejmująca wybrane zagadnienia z działalności administracyjnej sądu lub wydziału sądu.

§ 3. Prezes sądu apelacyjnego, w ramach wewnętrznego nadzoru administracyjnego:

1) ustala kierunki wewnętrznego nadzoru administracyjnego wykonywanego przez prezesów sądów działających na obszarze apelacji;

2) koordynuje czynności z zakresu wewnętrznego nadzoru administracyjnego wykonywanego przez prezesów sądów działających na obszarze apelacji;

3) kontroluje wykonywanie obowiązków nadzorczych przez prezesów sądów działających na obszarze apelacji oraz wydaje stosowne zarządzenia.

Art. 37f u.s.p. stanowi: Zakres zewnętrznego nadzoru administracyjnego.

§ 1. Zewnętrzny nadzór administracyjny nad działalnością administracyjną sądów obejmuje analizę i ocenę prawidłowości oraz skuteczności wykonywania przez prezesów sądów wewnętrznego nadzoru administracyjnego.

§ 2. Zewnętrzny nadzór administracyjny nad działalnością administracyjną sądów obejmuje ponadto wykonywanie czynności niezbędnych ze względu na wystąpienie uchybień w działalności administracyjnej sądów, a także czynności koniecznych do wykonywania zadań związanych z reprezentowaniem Rzeczypospolitej Polskiej przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka, w zakresie spraw dotyczących działalności sądów.

Zaś z art. 37g u.s.p. wynika Czynności z zakresu wewnętrznego nadzoru administracyjnego podejmowane przez Ministra Sprawiedliwości]

§ 1. Minister Sprawiedliwości, w ramach zewnętrznego nadzoru administracyjnego:

1) dokonuje oceny informacji rocznych o działalności sądów, o których mowa w art. 37h § 1;

2) ustala ogólne kierunki wewnętrznego nadzoru administracyjnego, wykonywanego przez prezesów sądów apelacyjnych;

3) kontroluje wykonywanie obowiązków nadzorczych przez prezesów sądów apelacyjnych oraz wydaje stosowne zarządzenia.

§ 2. W przypadku stwierdzenia istotnych uchybień w działalności administracyjnej sądu lub niewykonania przez prezesa sądu apelacyjnego zarządzeń, o których mowa w § 1 pkt 3, Minister Sprawiedliwości może zarządzić:

1) przeprowadzenie lustracji sądu lub wydziału sądu;

2) przeprowadzenie lustracji działalności nadzorczej prezesa sądu.

§ 3. Zarządzając przeprowadzenie czynności, o których mowa w § 2, Minister Sprawiedliwości wyznacza prezesowi sądu apelacyjnego zakres i termin ich przeprowadzenia. W uzasadnionych przypadkach Minister Sprawiedliwości może zarządzić przeprowadzenie czynności przez sędziów wizytatorów z obszaru innej apelacji lub przez służbę nadzoru, o której mowa w art. 9a § 2.

§ 4. W czynnościach, o których mowa w § 2, jako przedstawiciel Ministra Sprawiedliwości, może brać udział sędzia delegowany do pełnienia czynności administracyjnych w Ministerstwie Sprawiedliwości.

§ 5. (utracił moc).

Należy podkreślić, że rozgraniczenie w świetle przytoczonych rozwiązań ustawowych czy konkretna działalność administracyjna prezesa sądu jest działalnością z zakresu art. 8 pkt 1 u.s.p. czy art. 8 pkt 2 u.s.p. nie jest oczywista i powinna być ustalona ad casum. W niniejszej sprawie jest to istotne, gdyż od takiego ustalenia zależy czy nadzór nad konkretnym przejawem działalności administracyjnej prezesa sądu ma Prezes Sądu Apelacyjnego (art. 8 pkt 2 u.s.p. w zw. z art. 9a § 1 u.s.p. i art. 37a u.s.p.) czy Minister Sprawiedliwości (art. 8 pkt 1 u.s.p. w zw. z art. 9 i art. 9a § 2 u.s.p. oraz art. 37g u.s.p.).

Czynności związane z wydaniem decyzji administracyjnej na podstawie art. 157 ust. 1 i 2 u.s.p. w zw. z § 6 ust. 2 rozporządzenia nie należą do czynności polegających na sprawowaniu wewnętrznego nadzoru administracyjnego nad działalnością sądów powszechnych przyznanych prezesom sądów, ani też kierowaniem działalnością administracyjną sądów, w którym to zakresie prezes sądu podlega prezesowi sądu przełożonego (vide art. 22 § 2 i art. 37b u.s.p.).

Analiza treści wskazanych wyżej przepisów pozwala na stwierdzenie, że działanie Prezesa Sądu Okręgowego wydającego decyzję administracyjną w postępowaniu dotyczącym zwolnienia z funkcji biegłego jest "działalnością administracyjną sądów", o której mowa w art. 8 pkt 1 u.s.p. mającą na celu zapewnienie sądom odpowiednich warunków wykonywania ich zadań i poddaną, zgodnie z art. 9 i art. 9a § 2 u.s.p. i art. 37g u.s.p. zwierzchniemu nadzorowi Ministra Sprawiedliwości. Stanowisko takie należy uznać za utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych: wyroki NSA z dnia 12 kwietnia 1999 r., II SA 336/99, NSA w Warszawie z dnia 10 czerwca 2015 r., II GSK 986/14, NSA w Warszawie z dnia 4 czerwca 2001 r., II SA 1434/00, wyrok NSA z dnia 3 października 2005 r., II GSK 183/05, wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2019 r., II GSK 5/155/16, wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 września 2016 r., VI SA/Wa 2272/15, wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 lutego 2016 r., VI SA/Wa 1916/15).

Powyższe uwagi przesądzają o braku właściwości rzeczowej Prezesa Sądu Apelacyjnego do rozpoznania zażalenia od postanowienia Prezesa Sądu Okręgowego w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia z funkcji biegłego.

Oznacza to, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej wypełniając hipotezę art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

Niezależnie od wskazanej wyżej przesłanki nieważności kontrolowanej decyzji, zaistniała także druga przesłanka jej nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Otóż skarżoną decyzją organ na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. orzekł reformatoryjnie i uchylił decyzją postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, odmawiając zwolnienia biegłego z jego funkcji. Przesądza to w oczywisty sposób o rażącym naruszeniu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 15 k.p.a. Otóż organ II instancji rozpoznając zażalenie na postanowienie wydane na podstawie art. 61a k.p.a. w żadnym razie nie jest uprawniony do rozstrzygania po pierwsze w formie decyzji, po drugie merytorycznie, kończąc w II instancji postępowanie w sprawie, które nawet nie zostało wszczęte. Oczywistość naruszenia (pozbawienie instancji) i jego rażący charakter nie podlegają dyskusji. Pośrednio przyczyną takiego rozstrzygnięcia jest istotne uchybienie procesowe, którym dotknięte jest postanowienie Prezesa Sądu Okręgowego , które przełożyło się na jego formę i treść. Otóż postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania może dotyczyć okoliczności tamujących merytoryczne rozpatrzenie sprawy w sposób oczywisty. Okoliczności te mogą mieć charakter podmiotowy bądź przedmiotowy, a ich zaistnienie nie wymaga prowadzenia postępowania dowodowego. Organ I instancji takie postępowanie z obrazą art. 61a § 1 k.p.a. przeprowadził dokonując merytorycznej oceny dowodów i faktów wskazanych we wniosku.

Oceny tego rodzaju i ustalenia mogą być elementem decyzji wydanej w tym przedmiocie.

Reasumując, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku, zaś na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. jak w pkt II wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na względzie treść niniejszego uzasadnienia.