Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 25/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.5 ust.1
journal: Dz.U. 2019 poz 1429
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
article: art.241 par.1
journal: Dz.U. 2019 poz 1950
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Sędziowie: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (spr.), Protokolant: starszy asystent sędziego Anna Rudzińska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 3 marca 2020 r. sprawy ze skargi R. J. na decyzję Dyrektora A we W. z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 30 września 2019 r. R. J., dziennikarz [...], zwrócił się do Dyrektora A we W. z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej na temat wyjazdów 10 karetek, które na podstawie decyzji Dyrektora mają tzw. przerwę techniczną, tj. przedstawienie szczegółowego wykazu wyjazdów od momentu, gdy wycofano ambulanse z systemu i odstawiono je parking oraz wskazanie daty wyjazdu, celu wyjazdu, numeru rejestracji lub numeru bocznego pojazdu i informację, czy karetki prowadzili ratownicy medyczni.

W piśmie z dnia 14 października 2019 r. Dyrektor A wyjaśnił, że prawo do informacji o przebiegu postępowania karnego jest elementem prawa do otrzymywania informacji. Jednakże A przekazuje Prokuraturze informacje dotyczące sprawy karnej, które znajdują się w aktach sprawy. Proces karny pozostaje jawny dopiero na etapie sądowej rozprawy głównej, natomiast etap postępowania przygotowawczego cechuje się określonym poziomem niejawności. Przedwczesne umożliwienie dziennikarzowi dostępu do akt może spowodować, że prawo do obrony zostanie ograniczone. Stąd też pytania dotyczące sprawy karetek należy kierować do Prokuratury, ponieważ żądane przez wnioskodawcę informacje objęte są tajemnicą śledztwa i nie mogą zostać ujawnione. Ujawnienie tajemnicy z postępowania karnego zagrożone jest sankcją karną i dlatego pytania należy kierować do Prokuratury.

W piśmie z dnia 17 października 2019 r. wnioskodawca wyjaśnił, że nie wnioskował o umożliwienie dostępu do akt postępowania, ale o przekazanie informacji, której głównym dysponentem jest A. W odpowiedzi na wniosek nie został powołany żaden przepis prawa, który uniemożliwiałby przekazanie wnioskowanych informacji. Pytania dotyczą wyjazdów 10 karetek, które maja tzw. przerwę techniczną i dotyczą sposobu funkcjonowania A. Źródłem wnioskowanych informacji nie jest Prokuratura Okręgowa, ale A. Nie może też dojść do naruszenia tajemnicy śledztwa. Przestępstwa z art. 241 Kodeksu karnego może się dopuścić jedynie ten, kto publicznie rozpowszechnia wiadomości, jeżeli pozyskał je bezpośrednio z akt postępowania. W związku z tym wnioskodawca ponownie zwrócił się o udzielenie odpowiedzi na postawione pytania.

Decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] Dyrektor A na podstawie art. 5 ust. 1 w związku z art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm.), dalej u.d.i.p., oraz art. 241 § 1 w związku z art. 18 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2019 r., poz. 1950) odmówił udostępnienia żądanej informacji publicznej. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że wnioskowana informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Następnie organ przytoczył treść art. 5 ust. 1 u.d.i.p. oraz art. 241 § 1 i art. 18 § 3 Kodeksu karnego i wyjaśnił, że udzielenie wnioskowanych informacji, którymi dysponuje prokurator, wymaga jego zgody i o taką zgodę wnioskodawca powinien wystąpić do Prokuratury Okręgowej. Jest to informacja ze śledztwa o sygn. akt [...]. Fakt, że informacja powstała w A nie zwalnia organu z przestrzegania ograniczeń ustawowych w zakresie tajemnicy śledztwa, skoro informacje te znajdują się w aktach śledztwa i są objęte tajemnicą śledztwa. Ujawnienie tych informacji przez organ mogłoby skutkować ich publicznym ujawnieniem przez wnioskodawcę w środkach masowego przekazu. Rodzi to ryzyko odpowiedzialności osób, które ujawnią informację, z art. 241 § 1 Kodeksu karnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zobowiązanie organu do udostępnienia żądanej informacji, zarzucając naruszenie:

-art. 5 ust. 1 u.d.i.p. w związku z art. 241 § 1 Kodeksu karnego, ponieważ skarżący nie wnioskował o udostępnienie informacji pochodzących z akt postępowania przygotowawczego, ale o informacje będące w posiadaniu organu,

-art. 5 ust. 1 u.d.i.p. przez bezpodstawne przyjęcie, że wnioskowane informacje stanowią tajemnicę śledztwa i brak ustalenia, które z żądanych informacji pochodzą z akt postępowania przygotowawczego, a które nie,

-art. 2 u.d.i.p. w związku z art. 3a ustawy Prawo prasowe, ponieważ skarżący działał jako przedstawiciel prasy.

-art. 107 § 1 w związku z art. 107 § 3 K.p.a. przez sporządzenie wadliwego i niewystarczającego uzasadnienia decyzji i niewskazanie w odniesieniu do poszczególnych pytań przyczyn, które przemawiały za uznaniem, że udzielenie na nie odpowiedzi naruszy tajemnicę postępowania przygotowawczego.

W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że jest dziennikarzem zatrudnionym w spółce [...] i przygotował na temat karetek pogotowia trzy materiały telewizyjne. Sprawa dotyczy 10 karetek, mających ważne przeglądy i ubezpieczenie, ale stojących na parkingu, gdyż w opinii biegłego były za ciężkie i nie powinny być w ogóle dopuszczone do ruchu. Obecny Dyrektor mówi, że ponad 30 innych ambulansów jest identycznych, ale jeżdżą, bo nie zostały zważone. W trakcie realizacji kolejnego materiału dziennikarz dowiedział się, że karetki jeżdżą, ale bez pacjentów i w roli "zwykłych samochodów", a są to tzw. przejazdy techniczne. Próbując ustalić, czy karetki były wykorzystywane także w innych nagłych przypadkach, skarżący zwrócił się o listę wyjazdów 10 karetek.

Według skarżącego, obowiązkiem organu było zweryfikowanie, które konkretnie dane, informacje lub części dokumentu są prawnie reglamentowane. Odmowa może dotyczyć jedynie ich części, które podlegają szczególnej ochronie. Natomiast decyzja nie konkretyzuje, czy wszystkie informacje są objęte tajemnicą śledztwa i na jakiej podstawie organ uznał, że są to informacje pochodzące z postępowania przygotowawczego. A nie określiło, czy i kiedy żądane informacje zostały przekazane do Prokuratury lub też czy nadal znajdują się w posiadaniu organu. Jeżeli informacje nie znalazły się w aktach postępowania, to organ zobowiązany był je udostępnić. Nie wystarczy też ogólnikowe wskazanie, że żądane informacje w istocie tę tajemnicę zawierają. Zakres przedmiotowy tajemnicy obejmuje jedynie wiadomości istotne, dotyczące przedmiotu postępowania i otrzymane podczas lub w związku z wykonywaniem czynności służbowych. Tajemnica śledztwa nie obejmuje również wiadomości zdobytych w inny sposób, np. w drodze "śledztwa dziennikarskiego". Poza tym skarżący nie wnioskował o informacje pochodzące z akt postępowania przygotowawczego, dlatego art. 241 §1 Kodeksu karnego nie ma w sprawie zastosowania. Źródłem informacji jest organ, co potwierdziła Prokuratura Okręgowa w piśmie z dnia [...] października 2019 r., skierowanym do skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor A wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ wyjaśnił, że występku z art. 241 § 1 Kodeksu karnego może dopuścić się każdy, kto posiada wiadomości zebrane w postępowaniu karnym, a swoją wiedzę czerpał z ustaleń poczynionych w związku z toczącym się śledztwem. Nadzorowane przez Prokuraturę śledztwo jest wielowątkowe i obejmuje m. in. zagadnienie spełniania przez karetki pogotowia wymogów dla ambulansów Systemu - Państwowe Ratownictwo Medyczne. To właśnie na podstawie dokumentów otrzymanych z Prokuratury Dyrektor A zdecydował o wyłączeniu z Systemu PRM tych pojazdów. Istnieją bowiem wątpliwości czy pojazdy te mogą uczestniczyć w udzielaniu świadczeń zdrowotnych. Informacje żądane przez skarżącego, A przekazywało prokuratorowi i znajdują się one w aktach śledztwa. Ich udzielenie skarżącemu doprowadziłoby do ujawnienia wiadomości z postępowania przygotowawczego i mogłoby mieć nie tylko negatywny wpływ na prowadzone postępowanie, ale także mogłoby wprowadzić opinię publiczną w błąd. A nie może samodzielnie decydować, które informacje mogą być udostępniane i jako strona postępowania przygotowawczego winno podejmować wszelkie działania, aby nie zaburzyć jego prawidłowego toku. Organ nie mógł podać w uzasadnieniu decyzji więcej faktów aniżeli minimum wymagane do wydania decyzji. Ponadto informacje, których udostępnienia żąda skarżący stanowią informację przetworzoną i brak jest wymaganej prawem "szczególnej istotności dla interesu publicznego". A nadal bowiem zabezpiecza System PRM zgodnie z zawartą z NFZ umową oraz Planem Bezpieczeństwa, ustanowionym przez Wojewodę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga w rozpatrywanej sprawie nie jest zasadna.

Nie jest sporne pomiędzy stronami postępowania, że Dyrektor A, wykonującego zadania publiczne w zakresie ratowania życia i zdrowia obywateli, jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.), a żądana przez skarżącego informacja stanowi informację publiczną (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.).

Odmawiając udostępnienia informacji publicznej w zakresie dotyczącym tzw. jazd technicznych części karetek pogotowia, organ powołał się na ograniczenie prawa do informacji publicznej, wynikające z art. 5 ust. 1 u.d.i.p., czyli na ochronę tajemnic ustawowo chronionych. Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych.

Dostęp do informacji publicznej nie ma zatem charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniom. Dotyczy to w szczególności ograniczenia z uwagi na tajemnicę śledztwa (postępowania przygotowawczego) i wszelkie aspekty zabezpieczenia prawidłowego toku tego postępowania. Na etapie postępowania przygotowawczego wszelkie dokumenty i informacje dotyczące śledztwa może przekazywać wyłącznie prokurator (art. 156 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1987).

W przepisach Kodeksu karnego przewidziano sankcje za naruszenie tajemnicy postępowania przygotowawczego. Zgodnie z art. 241 §1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2019 r., poz. 1950) kto bez zezwolenia rozpowszechnia publicznie wiadomości z postępowania przygotowawczego, zanim zostały ujawnione w postępowaniu sądowym, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Przedmiotem powyższej ochrony jest prawidłowe funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości przez zabezpieczenie postępowania przygotowawczego przed przedwczesnym rozpowszechnianiem zgromadzonych w tym stadium wiadomości, co mogłoby utrudnić lub udaremnić postępowanie karne lub wykrycie sprawcy przestępstwa. Prawnokarny zakaz rozpowszechniania wiadomości z postępowania przygotowawczego trwa do czasu ich ujawnienia w postępowaniu sądowym. Dopiero bowiem rozprawy sądowe są publiczne i jawne (art. 355 – 357 k.p.k.).

Karalne jest nieuprawnione publiczne rozpowszechnianie wiadomości z postępowania przygotowawczego, np. w środkach masowego komunikowania się. Chodzi o działania polegające na ułatwieniu szybkiego rozejścia się wiadomości wśród większej liczby osób, aby stała się ona powszechnie znana. Za niezgodne z prawem należy uznać takie działanie, które polega na niedopuszczalnym ujawnieniu informacji z postępowania przygotowawczego tak, że staną się one dostępne dla bliżej nieokreślonego kręgu osób, z wyłączeniem organów do tego uprawnionych.

Nie stanowi przestępstwa rozpowszechnianie wiadomości z postępowania przygotowawczego na podstawie zezwolenia właściwego organu, co wynika z użytego w art. 241 §1 Kodeksu karnego sformułowania "bez zezwolenia". Zezwolenia takiego może udzielić tylko prokurator jako organ procesowy (nie policja i inne organy dochodzeniowe), co wynika z roli prokuratora, który sam prowadzi postępowanie przygotowawcze lub sprawuje nad nim nadzór

W rozpatrywanej sprawie, udostępnienie przez organ żądanej przez skarżącego informacji mogłoby nosić znamiona czynu z art. 241 § 1 Kodeksu karnego, albowiem informacja mogłaby być dostępna dla nieokreślonej liczby osób. Skarżący jest bowiem dziennikarzem jednej ze stacji telewizyjnych i jak wskazał w skardze, przygotował już wcześniej na temat karetek pogotowia trzy materiały telewizyjne. Wnioskowane informacje stanowią wiadomości z postępowania przygotowawczego, bowiem jak wyjaśnił organ, nadzorowane przez Prokuraturę śledztwo o sygn. akt [...] jest wielowątkowe i obejmuje m. in. zagadnienie spełniania przez karetki pogotowia wymogów dla ambulansów Systemu - Państwowe Ratownictwo Medyczne. To właśnie na podstawie dokumentów otrzymanych z Prokuratury Dyrektor A zdecydował o wyłączeniu z Systemu PRM niektórych pojazdów. Istnieją bowiem wątpliwości, czy pojazdy te mogą uczestniczyć w udzielaniu świadczeń zdrowotnych. Informacje żądane przez skarżącego, A przekazywało prokuratorowi i znajdują się one w aktach śledztwa. Pełnomocnik organu wyjaśnił na rozprawie, że A jest stroną w postępowaniu przygotowawczym jako podmiot poszkodowany. Według wiedzy pełnomocnika, Dyrektor A składał wyjaśnienia w Prokuraturze w formie ustnej i pisemnej (dokumenty). Informacje te dotyczyły również wyjazdów technicznych karetek pogotowia. Ich udzielenie skarżącemu doprowadziłoby do ujawnienia wiadomości objętych prowadzonym postępowaniem przygotowawczym i mogłoby mieć negatywny wpływ na to postępowanie.

Zgodzić się należy ze skarżącym, że nie jest rozpowszechnianiem, w rozumieniu art. 241 § 1 Kodeksu karnego, czynienie publicznymi wiadomości, które są wprawdzie objęte postępowaniem przygotowawczym, lecz które sprawca powziął z innych źródeł niż materiały postępowania przygotowawczego, co w szczególności może dotyczyć prowadzonego na własną rękę tzw. śledztwa dziennikarskiego. Jednakże to A przekazuje Prokuraturze informacje, które objęte są postępowaniem przygotowawczym, a więc nie mogą być rozpowszechniane bez zezwolenia organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze.

A nie może również samodzielnie decydować, które informacje mogą być udostępniane jako nieistotne dla toczącego się postępowania przygotowawczego. Pozostaje to bowiem w gestii prokuratora prowadzącego postępowanie przygotowawcze.

Nieuzasadniony jest więc zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 u.d.i.p. oraz art. 241 § 1 Kodeksu karnego.

Nie jest również trafny zarzut naruszenia art. 2 u.d.i.p. w związku z art. 3a ustawy Prawo prasowe, ponieważ przepisy Prawa prasowego nie ustanawiają odmiennych zasad i trybu dostępu do informacji będących informacjami publicznymi dla dziennikarzy.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że Prokuratura Okręgowa potwierdziła w piśmie z dnia 1 października 2019 r., skierowanym do skarżącego, że A jest zobowiązane do udzielenia informacji na temat wyjazdów technicznych karetek pogotowia. W piśmie tym Prokuratura potwierdziła, że badała okoliczności związane z zakupem karetek pogotowia i w tym zakresie postępowanie nadal jest kontynuowane, natomiast nie jest kompetentna do informowania na temat możliwości wycofania karetek pogotowia.

Nie uzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 107 § 1 w związku z art. 107 § 3 K.p.a. przez sporządzenie wadliwego i niewystarczającego uzasadnienia decyzji i niewskazanie w odniesieniu do poszczególnych pytań przyczyn, które przemawiały za uznaniem, że udzielenie na nie odpowiedzi naruszy tajemnicę postępowania przygotowawczego. W uzasadnieniu decyzji wskazano bowiem, że żądane informacje w zakresie jazd technicznych karetek pogotowia zostały przekazane Prokuraturze Okręgowej, znajdują się w aktach postępowania o sygn. [...] i objęte są tajemnicą śledztwa. Należy zauważyć, że żądanie skarżącego dotyczyło jednorodnej informacji, obejmującej jazdy techniczne karetek pogotowia i nie zawierało pytań, które by wymagały odrębnego wyjaśniania przyczyn odmowy udostępnienia informacji.

Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.