Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 836/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-10-13 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 13 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 kwietnia 2016 r. nr: [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013 r. p o s t a n a w i a wniosek oddalić


UZASADNIENIE

A.K. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych.

Z danych zawartych w formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną S.K. oraz synem A.K. ur. 1991 r. Ich miesięczny dochód wynosi 1.500 zł i stanowi go dochód z dzierżawy gruntu w wysokości 700 zł i dochód ze sprzedaży zwierząt w kwocie 800 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom w budowie z częścią usługową o powierzchni 400 m² i nieczynny wyciąg narciarski o szacunkowej wartości 800.000 zł, nieruchomość rolna o areale 5 ha, w tym las 1 ha o wartości ok. 3.000.000 zł, ziemia wykorzystywana jako pastwiska i łąki, budynek zagrodowy z częścią mieszkalną o powierzchni 500 m², traktor, maszyny do zbierania siana, 5 koni i hodowla jeleniowatych (3 jelenie i 16 danieli). Skarżący posiada oszczędności w kwocie ok. 1.000 zł oraz samochód M.rocznik 1996 o wartości 10.000 zł. Żona wnioskodawcy, ani jego syn, nie posiadają odrębnego majątku, ani dochodów. Syn prowadzi wspólnie ze skarżącym działalność rolniczą.

Wnioskodawca podał, iż posiada kredyt bankowy w kwocie 50.000 zł (miesięczna rata wynosi 2.000 zł) i pożyczkę w kwocie 21.798 zł zaciągniętą na zapłatę zaległego podatku za rok 2010, której aktualnie nie spłaca. Jego opłaty stałe za prąd, wodę i odpady wynoszą 750 zł miesięcznie. Ubezpieczenie w KRUS opłaca w kwocie 898 zł ca 3 miesiące, a żywność i ubrania kosztują go 500 zł miesięcznie.

W celu pozyskania funduszy na uregulowanie zaległości podatkowych oraz na pokrycie kosztów związanych z prowadzeniem spraw w sądach A.K. wystawił na sprzedaż nieruchomości rolne i ma nadzieję, że uda mu się znaleźć nabywcę i w efekcie pozyskać niezbędne środki. Ze względu na problemy zdrowotne, a także ze względów konkurencyjnych skarżący w roku 2011 zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. W roku 2013 został on przez Urząd Gminy obciążony podatkiem od nieruchomości za lata 2009-2013. Skarżący, zaciągając pożyczkę, uregulował ciążące na nim zobowiązania za rok 2009 i 2010. Obecnie całkowicie utracił płynność finansową i praktycznie nie posiada środków do życia. Jest on w stanie ponosić koszty toczących się procesów sądowych tylko dzięki pomocy rodziny.

W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie były wystarczające do oceny stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych A.K., zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 30 sierpnia 2016 roku został on wezwany, na podstawie art. 255 p.p.s.a., do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez:

- udokumentowanie miesięcznych dochodów wnioskodawcy oraz osób z którymi prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe ze wszystkich źródeł (m.in. dzierżawa, sprzedaż zwierząt, pozostała działalność rolnicza),

- przedłożenie oświadczenia czy skarżący korzysta z dopłat unijnych dla rolników, a jeżeli tak – należało przedłożyć na tę okoliczność kopię ostatniej decyzji o przyznaniu dopłaty,

- wyjaśnienia, czy żona wnioskodawcy oraz jego syn są zarejestrowani we właściwym urzędzie pracy jako osoby bezrobotne i czy otrzymują jakiekolwiek zasiłki,

- nadesłanie odpisów zeznań podatkowych za 2015 rok skarżącego, jego żony – S.K. oraz jego syna – A.K.,

- wykazu wszystkich posiadanych przez A.k., S.K. i A. K. (syna) rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem,

- udokumentowanie rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny skarżącego (m. in. opłaty za prąd, gaz, wodę, odpady, itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na telefon, utrzymanie samochodu, ewentualne leczenie, itp.,

- potwierdzenie wysokości zaciągniętych kredytów oraz wysokości spłacanych miesięcznie rat kredytowych.

Wezwanie, jak wynika z nadesłanego przez właściwy urząd pocztowy potwierdzenia odbioru, zostało odebrane przez dorosłego domownika skarżącego, S.K., w dniu 5 września 2016 roku. Zatem termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy upływał z dniem 12 września 2015 roku.

Do dnia wydania niniejszego postanowienia wnioskodawca nie odniósł się do wezwania, nie przesłał dodatkowych oświadczeń, ani dokumentów źródłowych

Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego we własnym zakresie.

Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.).

Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie.

Aby dokonać rzetelnej oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10).

Zdaniem orzekającego A.K. nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Dane zawarte w złożonym przez skarżącego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji materialnej i możliwości płatniczych, a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez stronę wykonane.

Wątpliwości orzekającego dotyczyły przede wszystkim wysokości środków finansowych, pozostających w miesiącu do dyspozycji wnioskodawcy. Zadeklarowane we wniosku miesięczne dochody trzyosobowej rodziny w wysokości 1.500 zł wydawały się być zaniżone w kontekście zadeklarowanych wydatków, a zwłaszcza spłacanej raty kredytu w wysokości 2.000 zł. Dane te wymagały zatem potwierdzenia stosownymi dokumentami źródłowymi.

We wniosku skarżący oświadczył, że jego żona oraz syn nie posiadają dochodów. Jednocześnie wnioskodawca nie podał informacji, czy członkowie jego rodziny są zarejestrowani jako osoby bezrobotne, czy pobierają z tego tytułu zasiłki.

W formularzu "PPF" wnioskodawca wykazał, że jest właścicielem nieruchomości rolnej o areale 5 ha nie wyjaśniając przy tym czy te składniki majątku przynoszą mu jakiekolwiek dochody, np. w postaci pożytków naturalnych, czy też dopłat bezpośrednich z funduszy unijnych. Kwestie te niewątpliwie mają wpływ na kształtowanie sytuacji materialnej strony.

Potwierdzenia wymagały także zadeklarowane przez stronę wydatki związane z utrzymaniem rodziny, które ponadto winny były zostać uzupełnione o dane dotyczące ponoszonych wydatków m. in. na utrzymanie samochodu, telefon, czy ewentualne leczenie. Dane, którymi dysponował orzekający nie pozwoliły na dokonanie sumarycznego zestawienia uzyskiwanych w miesiącu dochodów i ponoszonych przez rodzinę wnioskodawcy kosztów, koniecznych do ustalenia czy pozostają mu jakiekolwiek wolne środki finansowe, którymi mógłby pokryć należne w sprawie koszty sądowe.

Skarżący nie przedstawił wyciągów z rachunków bankowych, których analiza pozwoliłaby na ustalenie rzeczywistej wielkości środków finansowych pozostających do dyspozycji skarżącego, jego żony i syna, ani zeznań podatkowych wszystkich członków rodziny obrazujących wysokość ich przychodów w 2015 roku.

Podkreślić należy, że przedłożenie przez stronę żądanych dokumentów i oświadczeń pozwoliłoby nie tylko na weryfikację danych wykazanych w formularzu "PPF", ale także potwierdziłoby ewentualną, trudną sytuację materialną, w jakiej znajduje się wnioskodawca. A.K. nie odniósł się jednak w żaden sposób do skierowanego do niego wezwania, a w rezultacie wątpliwości co do jego oświadczeń pozostały niewyjaśnione.

Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienia NSA z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05).

Skoro w niniejszej sprawie skarżący nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy, to tym samym nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych we własnym zakresie. W związku z tym jego wniosek należało oddalić na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.