Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 545/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2010-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 135, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 października 2010 r. sprawy ze skargi K. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Wójt Gminy T. decyzją z dnia [...] maja 2010 r. odmówił K. O. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na A. B.

W uzasadnieniu decyzji podał, że świadczenie to nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. W sprawie bezspornym natomiast jest, iż A. B. będąca matką wnioskodawczyni pozostaje w związku małżeńskim, co stanowi przeszkodę w uzyskaniu wnioskowanego świadczenia. Organ wskazał, iż stanowisko to jest zbieżne z interpretacją Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej wskazującą, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie wskazuje wyjątków od tej reguły, nawet gdy obydwoje małżonkowie są niepełnosprawni i nie mogą opiekować się sobą nawzajem.

Odwołanie od tej decyzji wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego K. O. W motywach odwołania podniosła, że jej matka A. B. ma 95 lat i jest osobą obłożnie chorą wymagającą stałej opieki. Jej 88 letni ojciec z którym matka pozostaje w związku małżeńskim również wymaga opieki, gdyż ma I grupę inwalidzką. W związku z tym stale musi sprawować opiekę nad obojgiem rodziców, gdyż ojciec z racji wieku i stanu zdrowie nie jest w stanie opiekować się jej matką.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W motywach rozstrzygnięcia przedstawiło wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie zaprezentowało własną ocenę prawną w sprawie. Organ odwoławczy przywołując treść art. 17 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych wskazał, iż świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce lub ojcu innym osobom na których ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami przewidzianymi prawem, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nadto zaznaczyło, że świadczenie to nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ odwoławczy odniósł się do stanu faktycznego w sprawie i stwierdził, że wnioskodawczymi pomimo, iż opiekuje się niepełnosprawnymi rodzicami to nie spełnia warunków do uzyskania przedmiotowego świadczenia. A. B. będąca osobą wymagającą opieki pozostaje bowiem w związku małżeńskim, a tym samym świadczenie nie przysługuje.

Z rozstrzygnięciem powyższym nie zgodziła się K. O., która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W skardze tej zarzuciła organom administracji naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W motywach skargi skarżąca wyjaśniła, iż matka jej od dwóch lat nie porusza się samodzielnie, stale przebywa w łóżku i wymaga całodobowej opieki. Ojciec natomiast nie jest w stanie opiekować się żoną, gdyż sam z uwagi na wiek i stan zdrowia wymaga opieki. W związku z tym zmuszona jest opiekować się obojgiem rodziców i tylko z tego tytułu, że pozostają oni w związku małżeńskim odmówiono jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Jej zdaniem taka interpretacja przepisów stoi w jawnej sprzeczności z przepisami Konstytucji RP.

W dalszej części skargi odwołała się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 18 lipca 2008 r. (sygn. akt P 27/07) który rozszerzył krąg osób uprawnionych do przedmiotowego świadczenia. Wobec rozszerzenia osób uprawnionych do świadczenia zapisy art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych przestały być spójne z całością regulacji. Ograniczenie zawarte w tym przepisie należy zatem - jej zdaniem - interpretować zawężająco i odnosić je do sytuacji gdy osobami wymagającymi opieki są zstępni sprawujących opiekę.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazało, iż przywołany w skardze wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczył niezgodności z Konstytucja jedynie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie można zatem uznać, iż art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy nie stanowi podstawy rozstrzygnięcia lub też, że z kategorii osób wymagających opieki, a pozostających w związku małżeńskim, o których mowa w tym przepisie, należałoby wyłączyć osoby pozostające w związku małżeńskim z osobą, która sprawuje nad nimi opiekę. W tym stanie prawnym - zdaniem Kolegium - wydanie decyzji pozytywnej dla strony byłoby działaniem naruszającym art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Oznacza to, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym badaniu podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy oraz trafność wykładni tych przepisów.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonych decyzji, w ocenie Sądu, organy obu instancji dopuściły się naruszenia prawa materialnego, gdyż dokonały nieprawidłowej wykładni przepisów art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), co miało wpływ na wynik sprawy.

Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest niesporny. Skarżąca K. O. zwróciła się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy zarobkowej z powodu wykonywanej opieki nad matką A. B. legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, pozostającą w związku małżeńskim z E. B., także legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Jak natomiast stanowi art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jak jednak wynika z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a tej ustawy świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.

W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania istota sporu sprowadza się zatem do wykładni wyżej przywołanych przepisów. Innymi słowy rozważyć należy, czy w świetle tych przepisów, skarżąca może być beneficjentką świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na rezygnację z pracy zarobkowej wywołaną koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, pozostającą w związku małżeńskim z równie niepełnosprawnym ojcem, zatem z uwagi na faktyczne sprawowanie opieki nad obojgiem wymagających opieki małżonkami, będącymi rodzicami skarżącej.

Na tak postawione pytanie - w ocenie Sądu - należało udzielić odpowiedzi twierdzącej.

Uzasadniając to stanowisko należy rozpocząć od wskazania, iż sformułowany w ten sposób problem niejednokrotnie był przedmiotem sporów toczących się zarówno przed sądami administracyjnymi, jak również przedmiotem zagadnień przedstawianych Trybunałowi Konstytucyjnemu.

Wyrokiem z dnia 18 lipca 2008 r. wydanym w sprawie o sygn. akt P 27/07 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W ocenie Trybunału wyszczególnienie spośród zobowiązanych do alimentacji osób jedynie rodziców i im tylko przyznanie prawa do świadczenia, narusza konstytucyjną zasadę równości i sprawiedliwości społecznej i godzi jednocześnie w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną, wyrażone w art. 18 Konstytucji RP.

Powyższe stanowisko Trybunału Konstytucyjnego stanowi kontynuację przyjętej linii orzeczniczej, bowiem już wyrokiem z dnia 15 listopada 2006 r., sygn. akt P 23/05 Trybunał podkreślił, iż prawo do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne musi wywodzić się z obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w art. 128 k.r.o. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny - obowiązek alimentacyjny sprowadza się do obowiązku dostarczania środków utrzymania (niekiedy także środków wychowania) i obciąża krewnych w linii prostej (zstępnych i wstępnych) oraz rodzeństwo (art. 128 k.r.o.). Kodeks ustala kolejność zobowiązanych - w związku z czym obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero w braku osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie może zadośćuczynić obowiązkowi (lub gdy uzyskanie od niej na czas środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, art. 132 k.r.o.). Nie ulega wątpliwości, w opinii Trybunału, że na tym tle ustawowa regulacja musi być uznana za niesprawiedliwą i krzywdzącą. Skoro członek najbliższej rodziny wywiązuje się ze swych obowiązków -moralnych i prawnych - wobec ciężko chorego krewnego i wymaga to odeń rezygnacji z zarobkowania, to winien on w tych działaniach otrzymać odpowiednie wsparcie państwa. Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że nie może nie dostrzec, że na tym tle odmowa wsparcia osobom bliskim - rodzeństwu czy dziadkom - podważa racjonalność ustawodawcy. Trybunał stwierdził ponadto, że podobnie, jak w wypadku oceny konstytucyjnej art. 27 ust. 1-3 ustawy o pomocy społecznej, w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nastąpiło pominięcie legislacyjne, zawężające - w sposób niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji - krąg osób uprawnionych do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Art. 17 ust. 1 ustawy pomija bowiem możliwość nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby rezygnujące z aktywności zawodowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, wobec którego obciążone są obowiązkiem alimentacyjnym.

Obowiązek alimentacyjny zdefiniowany został w art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, z zgodnie z którym obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Istnienie obowiązku alimentacyjnego jest, co wprost wynika z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bezpośrednio związane z możliwością ubiegania się o świadczenie rodzinne, zależność tę należy zatem uwzględniać przy interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 2009 r. (sygn. akt l OSK 722/09), o ile nie budzi wątpliwości zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie prymat wykładni językowej nad wykładnią funkcjonalną i celowościową, to wszak gdy w wyniku pierwszej tej wykładni nie da się zaakceptować ze względu na konsekwencje o charakterze systemowym, należy się posiłkować tymi ostatnimi. Oznacza to, iż granice wykładni językowej nie są bezwzględne i ich przekroczenie jest uzasadnione w sytuacji odwołania się do wartości konstytucyjnych.

W ślad za uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2000 r. sygn. akt l KZP 14/00 (Wokanda 2000/9/16) należy podzielić stanowisko, iż nie tylko prawem, ale i obowiązkiem każdego sądu jest interpretowanie przepisów ustaw w sposób zgodny z Konstytucją RP. Wynika to z art. 178 ust. 1 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP. Poprzez podległość sędziów Konstytucji i ustawom w rozumieniu 178 ust. 1 Konstytucji RP należy - między innymi - rozumieć to, iż interpretując przepisy ustaw sędziowie zobowiązani są wziąć pod uwagę nie tylko ich literalną treść, ale także przepisy Konstytucji RP.

Podobnie rzecz ujmuje Trybunał Konstytucyjny np. w postanowieniu z dnia 5 listopada 2001 r. sygn. akt T 33/01 (OTK - B 2002/1/47): "Trybunał Konstytucyjny w pełni podziela pogląd, że w sytuacji, w której wykładnia ustawy nie daje jednoznacznego rezultatu, należy wybrać taką wykładnię, która w sposób najpełniejszy umożliwia realizację norm i wartości konstytucyjnych".

Literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazuje, że świadczenie pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługujące osobie, na której ciąży obowiązek alimentacyjny w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie przysługuje osobie uprawnionej w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, przy czym drugi z małżonków również legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wykładnia taka, jak wskazał NSA w cytowanym już wyroku l OSK 722/09 nie wytrzymuje krytyki na gruncie wartości konstytucyjnych. Stosownie bowiem do treści art. 18 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej.

Negatywna przesłanka zawarta w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, rozumiana w sposób bezwzględny, wywołuje bowiem daleko idące negatywne konsekwencje dla rodziny i małżeństwa. Zgodnie z twierdzeniem NSA, gdy stan zdrowia obydwojga małżonków powoduje, że nie są oni w stanie być dla siebie wzajemnie wsparciem, pozostali członkowie rodziny, którzy chcą - a jednocześnie mają również obowiązek -sprawować nad nimi opiekę, nie mogą uzyskać świadczenia, które uzyskaliby gdyby taki związek małżeński nie istniał. Tak rozumiany przepis oznacza pewnego rodzaju sankcję dla osób pozostających w związku małżeńskim i w konsekwencji taka wykładnia nie może się ostać w świetle wspomnianego już wyżej art. 18 Konstytucji RP. Zatem, jak zauważył NSA osoby pozostające w związku małżeńskim, których małżonkowie z uwagi na wiek lub stan zdrowia nie są w stanie sprawować nad nimi opieki, powinny być traktowane jednakowo, jak osoby, które w związku małżeńskim nie pozostają. Obydwie bowiem kategorie osób w jednakowym stopniu wymagać będą opieki osób trzecich.

Wskazać również należy, iż w związku z kontrowersyjnością problematyki będącej przedmiotem skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie: czy przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie w jakim świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobom wymagającym opieki pozostającym w związku małżeńskim w sytuacji, gdy oboje małżonkowie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jest zgodny z art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 ustawy z 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej.

Trybunał Konstytucyjny, rozpatrując przedstawione zagadnienie, postanowieniem z dnia 1 czerwca 2010 r. (sygn. akt P 38/09) umorzył postępowanie ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku, jednakże stwierdził w uzasadnieniu, że istnieje utrwalona i względnie jednolita praktyka interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób, który wychodzi naprzeciw wątpliwościom konstytucyjnym sądu pytającego. We wskazanych przez Trybunał orzeczeniach (wyroki WSA w Olsztynie II SA/Ol 60/09, II SA/Ol 61/09 i II SA/Ol 386/09 oraz wyroki NSA o sygn. akt l OSK 722/09 i l OSK 723/09) sądy administracyjne przyznawały bowiem pierwszeństwo wykładni celowościowej i systemowej tej regulacji przed jego wykładnią językową, uznając, że pozostawanie w związku małżeńskim przez osoby wymagające opieki nie powinno być uważane za przesłankę odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w wypadku, gdy oboje małżonkowie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a osobą ubiegającą się o świadczenie jest ich dziecko. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego nic nie stoi na przeszkodzie, aby wykorzystać w tej sprawie metodologię, w oparciu o którą wydane zostały wyroki WSA w Olsztynie i NSA.

Wskazać ponadto trzeba, że postanowieniem z dnia 1 czerwca 2010 r., S 1/10 Trybunał Konstytucyjny przedstawił Sejmowi RP uwagi dotyczące niezbędności działań ustawodawczych, zmierzających do zapewnienia spójności zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu postanowienia Trybunał podniósł, iż literalne brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych ogranicza skutki nowelizacji art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dalej wskazał, że formalnie rzecz biorąc stosowanie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a tej ustawy nie podlega żadnym wyjątkom. Może ono prowadzić do odmowy przyznania tego wsparcia dziecku w związku z opieką nad jednym z rodziców, nawet wtedy gdy oboje rodzice są osobami niepełnosprawnymi. Rygoryzm traktowania tego przepisu przez organy administracji zmusza osoby wymagające opieki do rezygnacji z pozostawania w związku z małżeńskim, tylko bowiem w takim wypadku ich opiekunowie mieliby niekwestionowane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Trybunał stwierdził, iż analiza praktyki sądów administracyjnych dokonana w postanowieniu o sygn. P 38/09 prowadzi do wniosku, że możliwe jest nadanie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a omawianej ustawy w praktyce sądowej takiego brzmienia, które nie prowadziłoby do wniosku o wewnętrznej sprzeczności ustawy.

Dlatego też dokonując wykładni art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych należy mieć na względzie, że, jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 maja 2005 r. (sygn. akt SK 22/99, OTK 2000/4/107), orzeczenie o niezgodności przepisu z Konstytucją oznacza przypisanie atrybutu konstytucyjności nie pewnej jednostce redakcyjnej bez względu na jej treść, lecz określonej treści normy zawartej w tym przepisie, ustalonej w wyniku interpretacji (vide także wyrok NSA z 26 lutego 2009 r., sygn. akt l OSK 533/08, niepubl.).

Zasadnie zatem wskazywała skarżąca, iż brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a omawianej ustawy musi być odczytywane w zestawieniu z przepisem art. 17 ust. 1 tej ustawy. Jeżeli bowiem prawo do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne wywodzi się z istnienia obowiązku alimentacyjnego, to literalne odczytywanie normy art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych niweczyłoby skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Nieuprawniona jest taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w myśl której osoba sprawująca opiekę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny traci prawo do świadczenia z uwagi na fakt pozostawania osoby, nad którą sprawuje opiekę w związku małżeńskim. Skoro członek rodziny wywiązuje się ze swych obowiązków zarówno prawnych jak i moralnych wobec chorego krewnego, co wymaga rezygnacji z zarobkowania, to osoba ta winna otrzymać od państwa odpowiednie wsparcie (podobnie wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r. spr. l OSK 772/09, z dnia 12 stycznia 2010 r. w spr l OSK 1105/09, z dnia 26 kwietnia 2010 r. w spr. l OSK 61/10).

Powyższe zatem jednoznacznie wskazuje, iż zobowiązana do alimentacji córka K. O. spełnia kryterium legitymujące do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką A. B., mimo, że pozostaje ona w związku małżeńskim. Oczywistym dla Sądu jest, że skoro małżonek A. B., ojciec skarżącej – E. B. jest niezdolny do samodzielnej egzystencji, to tym bardziej nie jest on w stanie opiekować się chorą żoną. Małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy (art. 23 zd. 2 kodeksu rodzinnego opiekuńczego), co ujawnia się przede wszystkim w sytuacji, gdy jeden z nich doznaje ograniczeń w samodzielnej egzystencji ze względu na stan zdrowia. Zasada ta doznaje podważenia jeżeli obydwoje wymagają pomocy, nie są zdolni do pomocy drugiemu. W takim przypadku obowiązek dostarczenia pomocy spoczywa na zobowiązanych do ich alimentacji, zatem w pierwszej kolejności dzieciach (art. 129 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Stosując literalną wykładnię omawianego art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a, dziecko zostałoby pozbawione jednak świadczenia pielęgnacyjnego skoro jego rodzice pozostają w związku małżeńskim. Dziecko mogłoby jednak ubiegać się o świadczenie w przypadku orzeczenia rozwodu w małżeństwie jego rodziców. Taka interpretacja tego przepisu mogłaby stać się przyczyną niedozwolonych nadużyć w granicach prawa rodzinnego.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał za uzasadnione uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z powołaniem się na przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Tak więc rozpoznając ponownie sprawę organ pierwszej instancji stosownie do treści art. 153 ww. ustawy uwzględni ocenę prawną wyrażoną przez Sąd, a w szczególności dokonaną przez Sąd wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.