Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 525/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28 ust. 1, 2, 3, 3a
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: § 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant - Aneta Adamczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2008 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy; I. Oddala skargę. II. Zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat W. F. Kancelaria Adwokacka w W. ul. [...] tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 22 % podatku od towarów i usług kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) oraz kwotę 17 zł (siedemnaście złotych) tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.


UZASADNIENIE

W dniu 10 lipca 2007 r. J. M. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS), z wnioskiem o umorzenie istniejącego na jego koncie w ZUS zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek. Wniosek został złożony po prawomocnym oddaleniu jego odwołania przez Sąd Apelacyjny [...] od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia [...] marca 2005 r. ustalającej obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w okresie prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usługi [...] za okres od [...] 2001 r. do [...] 2004 r. Decyzja powyższa została wydana po decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] października 2002 r. wyłączającej wnioskodawcę z ubezpieczenia społecznego rolników, z uwagi na niespełnienie warunków do podlegania ubezpieczeniu rolników, i zwrocie J. M. nienależnie pobranych składek za okres od [...] kwartału 2001 r. do [...] kwartału 2002 r. We wniosku o umorzenie należności wskazał, iż nie jest w stanie opłacić zaległych składek, gdyż jedynym źródłem dochodu jego rodziny jest otrzymywane przez niego z ZUS świadczenie rentowe z tytułu niepełnosprawności w wysokości 731,60 zł brutto, 447,86 zł netto (po potrąceniu odpowiedniej kwoty z tytułu prowadzonej egzekucji administracyjnej należności ZUS). Podniósł również, że w związku z krytycznym stanem swojego zdrowia nie jest w stanie podjąć pracy zarobkowej, a z uwagi na brak majątku czy dochodu, w tym oszczędności nie ma z czego uregulować zaległych należności.

W toku prowadzonego postępowania ustalono, że wnioskodawca gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną oraz nieletnią córką. Żona dłużnika jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku od [...] maja 2007 r. Niezbędne wydatki miesięczne zobowiązany określił na kwotę około 325 złotych przedstawiając stosowne rachunki. W kwocie tej mieszczą się opłaty za: telefon ([...] zł), leki ([...] zł), gaz ([...] zł), energię elektryczną ([...] zł) oraz czynsz ([...] zł - brak stosownego zaświadczenia). Dłużnik przedłożył także potwierdzenie spłaty rat kredytu w kwocie miesięcznej [...] zł, jednak kwoty tej nie uwzględnił w swoim zestawieniu niezbędnych miesięcznych wydatków. Ponadto w złożonym do akt sprawy kwestionariuszu o możliwościach płatniczych płatnika składek oraz w oświadczeniu o posiadanym majątku ruchomym, nieruchomościach oraz prawach majątkowych wnioskodawca nie podał żadnych danych na temat posiadanych ruchomości, nieruchomości czy zobowiązań. Organ ustalił jednak z urzędu, iż zobowiązany jest właścicielem nieruchomości położonej w S. o powierzchni 740 m- (7a 40 m-) - KW (gruntowa) [...], a także pojazdów, tj. [...] rok prod. 1990, [...] rok prod. 1983, lekkiej przyczepy ciężarowej z 1999 r. oraz ciągnika rolniczego [...] z 1987 r.

Decyzją z dnia [...] września 2007 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu zaległych składek w wysokości ogółem [...] zł w tym z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od [...]/2001 do [...]/2001 oraz od [...]/2001 do [...]/2002, ubezpieczenie zdrowotne za okres od [...]/2001 do [...]/2002, Fundusz Pracy i FGŚP za okres od [...]/2001 do [...]/2002 i [...]/2003. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że brak jest przesłanek do umorzenia należności wynikających z art. 28 ust. 1, 2, 3 i ust 3 a, oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społeczny (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.; powoływanej dalej jako "u.s.u.s."), a także z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; powoływanego dalej jako "rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r."), gdyż w niniejszej sprawie prowadzona jest skuteczna egzekucja administracyjna ze świadczenia rentowego wnioskodawcy. Ponadto organ wskazał, że istnieje możliwość zabezpieczenia hipotecznego wierzytelności z tytułu składek na majątku dłużnika, którego on nie ujawnił w składanych oświadczeniach. W związku z powyższym niski dochód przypadający na członka rodziny nie może skutkować umorzeniem zaległości, które byłoby przedwczesne biorąc pod uwagę okres przedawnienia należności.

Pismem z [...] października 2007 r. (wpływ do ZUS) J. M. zwrócił się do Prezesa ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku tym zarzucił Zakładowi, że rozpatrując wniosek o umorzenie nie wziął pod uwagę wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a w szczególności faktu, że z uwagi na stan majątkowy, zdrowotny i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Podkreślił również, że nie posiada żadnego majątku nieruchomego i ruchomego, czy też oszczędności z których mógłby spłacić wymagane roszczenie, a także, iż przewlekła choroba uniemożliwia mu uzyskanie odpowiedniego dochodu. Ponownie podał, iż żona jego jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, a na utrzymaniu mają jeszcze nastoletnią uczącą się córkę.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działający w imieniu ZUS decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając stanowisko i argumentację organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zobowiązany nadal pobiera świadczenie rentowe w wysokości 731,60 zł brutto, z którego na poczet zaległych składek potrącana jest miesięcznie kwota ok. 94,00 zł. Organ wskazał, że wnioskodawca wraz z rodziną mieszka w budynku będącym jego własnością stojącym na jego działce, dla której Sąd Rejonowy w K. prowadzi KW [...]. Ponadto podał także, że zobowiązany jest właścicielem pojazdów: [...] z 1990 r., [...] z 1983 r., lekkiej przyczepy ciężarowej z 1999 r. oraz ciągnika rolniczego [...] z 1987 r. Tak więc nie stwierdzono braku majątku, z którego można by było prowadzić egzekucję. Ponadto biorąc ponownie pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ uznał, że skarżący pomimo tego, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, to jednak posiada możliwość spłaty zaległości. Dodatkowo Prezes ZUS zauważył, że trudna sytuacja finansowa rodziny zobowiązanego, jaką on podaje, daje podstawy do ubiegania się o pomoc z Ośrodka Pomocy Społecznej, jednak wnioskodawca z takiej pomocy nie korzysta, co pozwala na przyjęcie, że nie wykazał wszystkich osiąganych dochodów. A zatem Prezes Zakładu, działający w imieniu ZUS, stwierdził, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do zastosowania jako podstawy umorzenia należności § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r. Wskazał, że dłużnik nie poniósł strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej i nie wykazał, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny uniemożliwiała uzyskiwanie dochodu.

W skardze z dnia 23 stycznia 2008 r. na ww. decyzję Prezesa Zakładu skarżący podniósł, że organy nie dokonały pełnej analizy jego sytuacji, nie zebrano i nie przeanalizowano istotnych w sprawie dowodów. Polemizując z ustalonym w sprawie stanem faktycznym stwierdził, że [...], przyczepki ciężarowej oraz ciągnika [...] już nie posiada, a zatem brak było podstaw do przypisania tych pojazdów do stanu jego posiadania. Odnosząc się natomiast do samochodu [...] podał, że ma on wartość kosztów złomowania i służy jako pomoc w poruszaniu się i załatwianiu zdrowotnych potrzeb. Wskazał również, że niezasadne jest uznawanie jako jego majątku domu, w którym mieszka wraz z rodziną, na wykończenie którego nie ma pieniędzy. Podał także, że pomagają mu życzliwi ludzie, tak więc niezasadne są insynuacje organu, jakoby posiadał dochód nie wykazany w postępowaniu. Wskazał również, że organ wydając zaskarżone orzeczenie nie wziął pod uwagę jego krytycznego stanu zdrowia, orzeczonego inwalidztwa, w wyniku którego uzyskał świadczenie rentowe, a także faktu, iż zadłużenie jego powstało z powodu wycofania go przez KRUS z ubezpieczenia społecznego rolników. Ponownie oświadczył, że nie posiada żadnego majątku nieruchomego ani ruchomego, czy też oszczędności z których mógłby spłacić zaległości z tytułu składek.

W piśmie procesowym z dnia 31 marca 2008 r. skarżący podał dodatkowo, że ciągnik rolniczy [...] z 1987 r. sprzedał w dniu [...] października 2002 r. Z. P., na dowód załączył kserokopię umowy kupna-sprzedaży, natomiast [...] z 1983 r. jak i przyczepka do tego pojazdu zgniły ze starości, a zatem wskazał, iż bezpodstawne jest przypisywanie mu stanu posiadania tych pojazdów. Ponadto polemizując z ustaleniami Zakładu podał, że z jego świadczenia rentowego potrącana jest z powodu egzekucji administracyjnej kwota 194,78 zł miesięcznie, a nie jak mylnie wskazał ZUS kwota 94,00 zł. Na potwierdzenie powyższego załączył ksero [...] z ZUS z wykazaną kwotą potrącaną z tytułu egzekucji w wysokości 194,78 zł, a także przekaz pocztowy świadczenia rentowego za marzec 2008 r. z wykazaną kwotą brutto - 779,15 zł i kwotą do wypłaty w wysokości 480,25 zł.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS, działający w imieniu ZUS, wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) powołanej wyżej ustawy), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 ww. ustawy).

Kierując się wskazanymi przesłankami oraz dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez Prezesa ZUS działającego w imieniu Zakładu, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Jednocześnie Sąd podkreśla, iż o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzyga właściwy organ administracyjny. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, dlatego też nie mógł umorzyć, ani też odmówić umorzenia wnioskowanych należności. Był natomiast uprawniony do zbadania skarżonej decyzji pod względem jej legalności, tj. zgodności z przepisami mającymi w sprawie zastosowanie i stwierdzając, że decyzja Prezesa Zakładu nie narusza prawa, oddalił skargę.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia, gdyż w tym względzie organ działa w ramach tzw. uznania administracyjnego. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że " (...) Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości (podkreśl. Sądu). Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone." Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącego. Organy orzekające w sprawie prawidłowo wskazały, że wobec skarżącego nie została spełniona przesłanka określona w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Bezspornym w sprawie jest bowiem to, że skarżący obecnie pobiera rentę w wysokości 779,15 zł brutto (480,25 zł netto), z której prowadzona jest skuteczna egzekucja administracyjna należności Zakładu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Ponadto wbrew twierdzeniom skarżącego z akt administracyjnych wynika, że posiada on nieruchomości (działkę zabudowaną domem mieszkalnym) i ruchomości na których może być zabezpieczona wierzytelność Zakładu. A zatem Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził w stosunku do skarżącego braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

W ocenie Sądu, prawidłowo zatem zostało ustalone na dzień wydania zaskarżonej decyzji, iż w stosunku do skarżącego nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji brak było prawnej możliwości - jak wyżej wyjaśniono - umorzenia należności w oparciu o to kryterium.

Z kolei, w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z dnia 31 lipca 2003r. Zgodnie z powołanym powyżej § 3, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Sąd zwraca uwagę, iż także w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 rozporządzenia mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki.

Mając powyższe na uwadze należy zauważyć, iż skarżący w toku całego postępowania administracyjnego, żądanie swoje w zakresie umorzenia należności na ubezpieczenia społeczne, uzasadniał problemami finansowymi spowodowanymi brakiem wystarczających dochodów, majątku zarówno nieruchomego jak i ruchomego, czy też oszczędności z których mógłby spłacić zaległości z tytułu składek. Powoływał się również na swoją przewlekłą chorobę ([...]), która uniemożliwia mu znalezienie pracy o odpowiednich dochodach i z powodu której ma przyznaną rentę do [...] czerwca 2009 r. Organ orzekający podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności wziął pod uwagę i dokonał ich oceny, co znalazło swoje odzwierciedlenie tak w materiale dowodowym sprawy jak również w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Organy dokonały również stosownych ustaleń we własnym zakresie w celu ustalenia posiadanego przez skarżącego majątku. Na podstawie informacji uzyskanych od odpowiednich organów stwierdzono, że zobowiązany jest właścicielem nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym położonej w S. o powierzchni 740 m- (7a 40m-), dla której Sąd Rejonowy w K. prowadzi KW [...], a także pojazdów, tj. [...] rok prod. 1990, [...] rok prod. 1983, lekkiej przyczepy ciężarowej z 1999 r. oraz ciągnika rolniczego [...] z 1987 r. Wprawdzie skarżący w skardze i piśmie procesowym z dnia 31 marca 2008 r. twierdzi, że powyższych pojazdów, oprócz [...], którego wartość określa na kwotę 500 zł, już nie posiada, gdyż ciągnik sprzedał, a reszta uległa zniszczeniu, to jednak nie zmienia to faktu, iż pojazdy te nadal figurują jako zarejestrowane na niego, a zobowiązany mimo obowiązku wskazania posiadanego majątku w składanych do akt sprawy oświadczeniach ruchomości tych nie wykazał. W oświadczeniach tych nie wskazał również posiadanej nieruchomości. Dopiero w skardze podaje, że ma stary dom wymagający remontu, który służy wyłącznie do zamieszkania jego i jego rodziny. Natomiast poborca skarbowy prowadzący egzekucję administracyjną należności Zakładu stwierdził, że dłużnik mieszka wraz z rodziną w domu jednorodzinnym o znacznej wartości (karta - 71 akt administracyjnych). Wykazane powyżej rozbieżności w oświadczeniach zobowiązanego co do posiadanego przez niego majątku budzą wątpliwości co do wiarygodności składanych przez skarżącego w toku postępowania innych oświadczeń, które nie zostały poparte dowodami. Należy podkreślić, iż w postępowaniu o umorzenie należności z tytułu składek ciężar dowodu w głównej mierze leży po stronie wnioskującego i to od jego inicjatywy zależy przedstawienie dowodów oraz okoliczności, które winny świadczyć za uwzględnieniem wniosku o umorzenie. W przedmiotowej sprawie skarżący nie dążył bowiem do przedstawienia swojej sytuacji materialnej w należyty, rzeczywisty sposób. Sąd zauważa przy tym, że zobowiązany mimo, iż otrzymuje rentę w kwocie 480,25 zł netto, to jest pomniejszoną o kwotę ściąganą w związku z prowadzonym w stosunku do niego postępowaniem egzekucyjnym (w marcu 2008r. potrącona została kwota 194,78 zł), to na bieżąco reguluje swoje zobowiązania (oprócz zobowiązań wobec ZUS), spłaca również raty kredytu w kwocie [...] zł miesięcznie, nie wskazując przy tym wysokości pobranego kredytu oraz celu na jaki został wzięty. Niezbędne wydatki miesięczne określa na kwotę ogółem ok. 325 zł. Twierdzi również, że pomagają mu znajomi ze wsi i rodzina, nie określa jednak wymiaru tej pomocy. Na utrzymaniu zobowiązanego, na dzień wydania zaskarżonej decyzji, pozostawała jeszcze bezrobotna żona i nastoletnia ucząca się córka. Tak więc wskazywana przez skarżącego trudna sytuacja finansowa rodziny dawała mu podstawy do ubiegania się o pomoc z Ośrodka Pomocy Społecznej, jednak wnioskodawca z takiej pomocy nie korzystał. W związku z tym prawidłowo Prezes Zakładu ustalił, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie daje także podstaw do przyjęcia, że bieżące potrzeby życiowe wnioskodawcy i jego rodziny nie są zaspakajane. Ponadto organ zasadnie wskazał, iż wnioskodawca posiada możliwość uzyskiwania dochodów pozwalających nie tylko przyczyniać się do utrzymania rodziny, lecz także spłacać obciążające go zobowiązania publicznoprawne. W tym miejscu Sąd zauważa, że organ oceniając sytuację skarżącego wziął pod uwagę również jego stan zdrowia i przyznaną mu z tego tytułu rentę, a także to, że nie został on uznany za trwale niezdolnego do pracy.

W ocenie Sądu, stanowisko organu w sprawie jest zasadne. Ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono mieszczą się bowiem w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego.

Podkreślić w tym miejscu należy, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym również z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, właściwy organ dostrzega możliwości wyegzekwowania zaległych składek, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne.

Z wymienionych powodów Sąd nie podziela zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 3a i rozporządzenia wykonawczego poprzez błędne przyjęcie, że sytuacja majątkowa i rodzinna nie uzasadnia uwzględnienia wniosku o umorzenie należności wobec ZUS.

Z przedstawionych powodów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. Uznał, iż w toku kontrolowanego postępowania nie doszło do naruszenia przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego.

Ponadto Sąd zauważa, iż w przedmiotowej sprawie obowiązek opłacenia należnych składek wynika z prawomocnej decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2005 r., którą to ustalono przebieg ubezpieczenia wnioskodawcy oraz wysokość należnych składek. Natomiast złożenie przez stronę wniosku o umorzenie należności z tytułu składek winno nastąpić dopiero wówczas, gdy zgadza się ona z kwotą zadłużenia, a jedynie ze względów finansowych nie jest w stanie jej pokryć. Dlatego też, przy ocenie prawnej zaskarżonej decyzji nie mogły mieć żadnego znaczenia podnoszone przez skarżącego okoliczności związane z powstaniem zadłużenia.

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany, w szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a podjęte rozstrzygnięcie nie wykraczało poza ramy uznania administracyjnego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a i § 18 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.).