Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 263/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 2 pkt 4, art. 10 ust. 7 pkt 2, art. 139 ust. 5
journal: Dz.U. 2016 poz 645
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit, c art. 135
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 18
journal: Dz.U. 2003 nr 58 poz 514
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2017 r. sprawy ze skarg M. P. i P. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności zasądzonej wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 24 stycznia 1996 r. o sygn. akt [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] 2. przyznaje adwokatowi A. W.–K., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł., przy ul. A 57 kwotę 590,40 (pięćset dziewięćdziesiąt 40/100) złotych, obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym skarżącym M.P. oraz P.K. i kwotę powyższą nakazuje wypłacić adwokatowi A.W.–K. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 62 K.p.a., art. 10 ust. 2 pkt 4, art. 10 ust. 7 pkt 2, art. 139 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 645 ze zm.) w związku z art. 18 ust. 4a i 4b ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U z 2003r., nr 58 poz. 514 ze zm.), Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołań Z.R., M.P. i P.K. od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności zasądzonej wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Ł.z dnia 24 stycznia 1996r., sygn. akt I C [...], w wysokości 376 461,65 zł wg stanu na dzień 23 listopada 2016r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

Na podstawie umowy pożyczki nr [...] z dnia 13 listopada 1992r. Z.U. otrzymał pożyczkę ze środków Funduszu Pracy w wysokości 50.000.000 starych zł na utworzenie 13 dodatkowych miejsc pracy dla skierowanych bezrobotnych. Zabezpieczeniem spłaty pożyczki było solidarne poręczenie czterech osób, dokonane przez P.K., Z.R., R.N. oraz M.P. Zgodnie z umową pożyczki i planem spłaty pożyczki, raty pożyczki i odsetki winny być spłacone w 24 ratach, tj. od stycznia 1993r. do grudnia 1994r. W § 7 umowy wskazano, m.in., że w przypadku niedotrzymania warunków umowy, a w szczególności wykorzystania kwoty udzielonej pożyczki niezgodnie z jej przeznaczeniem, zaprzestania zatrudniania bezrobotnych skierowanych przez urząd pracy, niespłacona pożyczka lub jej niespłacona część wraz z odsetkami w wysokości 1,2 zmiennej stopy oprocentowania refinansowego staje się natychmiast wymagalna (tj. spłacona jednorazowo).

W dniu 19 lutego 1993r. urząd pracy otrzymał informację, że Z.U. nie prowadzi działalności gospodarczej i tym samym nie zatrudnia kierowanych przez urząd pracy osób bezrobotnych. Pismem z dnia 10 marca 1993r. urząd pracy wezwał Z.U. do zgłoszenia się do urzędu i wyjaśnienia zaistniałych okoliczności.

Z.U. złożył oświadczenie, w którym zobowiązał się do spłaty ciążącego na nim zobowiązania do końca maja 1993r., natomiast w piśmie z dnia 3 grudnia 1993r. wniósł o przesunięcie do dnia 30 grudnia 1993r. terminu spłaty zaciągniętej pożyczki. W kolejnym oświadczeniu Z.U. wskazał, że spłaci zadłużenie wraz z należnymi odsetkami do końca lutego 1994r.

W związku z niedotrzymaniem warunków umowy z dnia 13 listopada 1992r. wierzyciel w piśmie z dnia 13 maja 1994r. wezwał Z.U. oraz poręczycieli do dokonania jednorazowej spłaty pożyczki wraz z należnymi odsetkami w terminie do dnia 16 sierpnia 1994r. Wobec niespłacenia zobowiązania przez pożyczkobiorcę ani przez poręczycieli, Rejonowy Urząd Pracy w Ł. wystąpił do Sądu Wojewódzkiego w Ł. z pozwem o zapłatę.

Sąd Wojewódzki w Ł. I Wydział Cywilny w wyroku z dnia 24 stycznia 1996r., sygn. akt I C [...] zasądził solidarnie od Z.U. oraz poręczycieli kwotę 112.567 zł z ustawowymi odsetkami od kwoty 65000 od dnia 10 listopada 1994r.

Pismem z dnia 22 lutego 1996r. wierzyciel wezwał pożyczkobiorcę oraz poręczycieli do dobrowolnej spłaty ciążącego na nich zobowiązania. Pismem z dnia 23 kwietnia 1996r. RUP w Ł. przesłał do Komornika Sądu Rejonowego w Ł. rewir VII wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec Z.U. oraz jego poręczycieli. W dniu 1 lutego 1999r. na dziennik Powiatowego Urzędu Pracy w Ł. wpłynęło pismo Komornika Sądu Rejonowego w Ł. rewir VII, sygn. VII km. [...], w którym komornik wskazał m.in., że Z.U. nie przebywa pod wskazanym adresem i na terenie Ł. nie prowadzi działalności gospodarczej.

W dniu 21 maja 2002r. do PUP w Ł. wpłynęło doręczenie obwieszczenia o licytacji nieruchomości należącej do Z.U. położonej w miejscowości G. [...], gm. C., natomiast w dniu 20 listopada 2002r. urząd otrzymał postanowienie Komornika Sądowego Rewiru III przy Sądzie Rejonowym w P. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego co do ww. nieruchomości. Z postanowienia tego wynikało, że nikt nie przystąpił do drugiej licytacji nieruchomości stanowiącej przedmiot egzekucji i żaden z wierzycieli nie przejął nieruchomości na własność.

Komornik Sądowy Rewiru III przy Sądzie Rejonowym w P. przekazał PUP w Ł. w dniu 12 stycznia 2004r. informację o zajęciu wynagrodzenia za pracę oraz wierzytelności zasiłku chorobowego wobec M.P.

W dniu 7 maja 2004r. wpłynęło do PUP w Ł. kolejne zawiadomienie o zajęciu nieruchomości Z.U. przez Komornika Sądowego Rewiru III przy Sądzie Rejonowym w P.

Komornik Sądowy Rewiru V przy Sądzie Rejonowym dla Ł. pismem z dnia 30 czerwca 2005r. poinformował PUP o zajęciu wynagrodzenia za pracę oraz wierzytelności zasiłku chorobowego wobec R.N.

Z.U. w piśmie z dnia 15 września 2005r. wniósł do PUP w Ł. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego na okres dwóch miesięcy lub odroczenia terminu licytacji jego nieruchomości. Z.U. wskazał jednocześnie, że w przypadku pozytywnego rozpatrzenia jego wniosku spłaci całość ciążącego na nim zobowiązania wobec PUP w Ł.

Komornik Sądowy Rewiru III przy Sądzie Rejonowym w P. postanowieniem z dnia 21 stycznia 2006r., sygn. akt III KM [...] umorzył postępowanie egzekucyjne z nieruchomości, gdyż nikt nie przystąpił do drugiej licytacji i żaden z wierzycieli nie przejął nieruchomości na własność.

Pismem z dnia 17 stycznia 2006r. Komornik Sądowy Rewiru V przy Sądzie Rejonowym dla Ł. poinformował PUP w Ł. o zajęciu wynagrodzenia P.K. - poręczyciela.

W dniu 30 maja 2006r. do PUP w Ł. wpłynęła informacja od Komornika Sądowego o bezskuteczności egzekucji wobec R.N., P.K., Z.R. i M.P. W dniu 12 czerwca 2006r. ww. Komornik przekazał postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec wskazanych poręczycieli.

W dniu 9 maja 2006r. do PUP w Ł. wpłynęło postanowienie Komornika Sądowego Rewiru III przy Sądzie Rejonowym w P. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec Z.U.

Postanowieniem z dnia 8 lutego 2007r., sygn. akt I KM [...] Komornik Sądowy Rewiru I przy Sądzie Rejonowym dla Ł. W. podjął postępowanie egzekucyjne wobec Z.U. Jednocześnie drugim postanowieniem z dnia 8 lutego 2007r. Komornik Sądowy przekazał sprawę wg miejsca zamieszkania dłużnika - Komornikowi Sądowemu Rewiru III przy Sądzie Rejonowym w P.

Z.U. w piśmie z dnia 11 marca 2009r. zwrócił się z prośbą o zawarcie ugody w odniesieniu do obowiązku spłaty ciążącego na nim zobowiązania. PUP w Ł. pismem z dnia 6 kwietnia 2009r. poinformował Z.U., iż nie znalazł podstaw do zawarcia takiej ugody.

PUP w Ł. pismem z dnia 30 sierpnia 2010r. wystąpił do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł. Ś. o ponowne wszczęcie egzekucji wobec poręczycieli Z.U.

W dniu 26 października 2010r. do PUP w Ł. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Ł. Ś. przekazał wezwanie do dokonywania potrąceń z renty lub emerytury Z.R. oraz M.P., informację o zajęciu wynagrodzenia za pracę R.N. i M.P., zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego M.P.

Z.R. w piśmie z dnia 12 października 2010r. zwrócił się do PUP w Ł. o zawieszenie postępowania komorniczego wobec niego, argumentując to trudną sytuacja materialną i zdrowotną. Z akt sprawy wynika, że PUP w Ł. pozytywnie rozpatrzył wniosek Z.R. Z prośbą o zawieszenie postępowania egzekucyjnego zwrócił się również do PUP w Ł. w dniu 16 listopada 2010r. M.P. wskazując na trudną sytuację rodzinną i zdrowotną. Prośba również została rozpatrzona pozytywnie. W piśmie wniesionym do PUP w Ł. w dniu 31 maja 2011r. P.K. zwrócił się do Urzędu o zawieszenie postępowania komorniczego prowadzonego wobec niego, z uwagi na trudną sytuację finansową w jakiej się znalazł. PUP w Ł. w piśmie z dnia 22 czerwca 2011r. poinformował P.K. o negatywnym rozpatrzeniu jego wniosku.

Jednocześnie w dniu 22 czerwca 2011r. do PUP w Ł. wpłynęła informacja od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł. Ś. o bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec R.N. oraz P.K. Komornik sądowy pismem z dnia 11 lipca 2011r. poinformował PUP w Ł. o podjęciu postępowania egzekucyjnego przeciwko M.P.

Z.U. w dniu 12 grudnia 2011r. złożył w PUP w Ł. wniosek o umorzenie ciążącego na nim zobowiązania. Pismem z dnia 10 stycznia 2012r. organ wezwał Z.U., jak i poręczycieli do przedłożenia dokumentów ilustrujących ich sytuację materialną. Informacje o sytuacji finansowej złożył: M.P. (2 lutego 2012r.), Z.U. (9 marca 2012r.), Z.R. (10 lutego 2012r.) oraz P.K. (25 kwietnia 2012r.).

W dniu 27 czerwca 2012r. do PUP w Ł. wpłynęła informacja przekazana przez Zakład Karny nr [...] w Ł., o tym że R.N. przebywa w tej placówce. W dniu 30 lipca 2012 r. wpłynęło natomiast przekazane za pośrednictwem poczty oświadczenie majątkowe R.N.

Z.U. w piśmie z złożonym w PUP w Ł. w dniu 7 sierpnia 2012r. wezwał urząd pracy do zapłaty na jego rzecz kwoty 1950000 zł z tytułu "uniemożliwienia umorzenia zaciągniętej pożyczki" oraz "sprowadzenia na jego majątek bezprawnego zajęcia nieruchomości położonej w G.[...]".

Z.U. złożył w dniu 4 września 2012r. propozycję zawarcia ugody co do spłaty ciążącego na nim zobowiązania.

PUP w Ł. po zebraniu materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie przekazał przedmiotową sprawę do zaopiniowania powiatowej radzie zatrudnienia. Powiatowa rada zatrudnienia w uchwale z dnia 12 października 2012r., nr 5/III/2012 pozytywnie zaopiniowała wniosek Dyrektora PUP w Ł. o odmowie umorzenia należności ciążących na Z.U.

W dniu 5 listopada 2012r. do PUP w Ł. zgłosili się: P.K., Z.R. oraz M.P. P.K. wniósł o umorzenie ciążącego na nim zobowiązania wskazując, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Z.R. również złożył wniosek o umorzenie jego zobowiązania argumentując to trudną sytuacją materialną i zdrowotną. M.P. powołując się na konieczność samotnego wychowywania nieletniego dziecka (żona zmarła w październiku 2012r.) także wniósł o umorzenie należności z tytułu pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy.

Decyzją z dnia 5 grudnia 2012r. Prezydent Miasta Ł. odmówił umorzenia należności zasądzonej wyrokiem z dnia 24 stycznia 1996r. Sądu Wojewódzkiego w Ł. w sprawie o sygn. akt I C [...].

Decyzją z dnia 28 marca 2013r. Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, nakazując przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego.

W piśmie z dnia 12 lipca 2013r. Z.U. wskazał m.in., że wycofuje wniosek o umorzenie ciążącego na nim zobowiązania.

Decyzją z dnia 21 sierpnia 2013r. organ I instancji umorzył postępowanie w sprawie wniosku Z.U. z dnia 12 grudnia 2011r. o umorzenie zasądzonej należności z tytułu pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy.

W dniu 16 września 2013r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego w Ł. wpłynęło pismo PUP w Ł. z dnia 13 września 2013r. przekazujące akta sprawy wraz z pismami, które w dniu 6 września 2013r. oraz w dniu 12 września 2013r. złożyli w PUP w Ł. odpowiednio Z.R. i P.K.

Z.R. i P.K. w dniu 23 października 2013r. jednoznacznie oświadczyli, że złożone przez nich w PUP w Ł. w dniu 6 września 2013r. i w dniu 12 września 2013r. pisma, należy traktować jako wnioski o umorzenie ciążącego na nich zobowiązania. Jednocześnie strony podtrzymały zarzut przedawnienia roszczeń PUP w Ł. wobec ich osoby.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego oraz zasięgnięciu opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia (uchwała z dnia 21 lutego 2014r.), Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia 16 kwietnia 2014r. odmówił umorzenia Z.R. oraz P.K. należności zasądzonej wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Ł. z dnia 24 stycznia 1996r., sygn. akt I C [...] w wysokości 377 796,67 zł, wg stanu na dzień 16 kwietnia 2014r.

Decyzją z dnia 2 czerwca 2014r. Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W wyniku ponownego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia 25 listopada 2014r. odmówił umorzenia P.K. i Z.R. należności zasądzonej wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Ł. z dnia 24 stycznia 1996r., sygn. akt I C [...] w wysokości 381 418,41 zł wg stanu na dzień 25 listopada 2014r.

Decyzją z dnia 28 stycznia 2015r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem M.P., P.K. i Z.R. wnieśli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zarzucając naruszenie:

- art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że dłużnicy w przedmiotowej sprawie posiadają majątek, z którego można prowadzić egzekucję, w sytuacji, gdy po 20 latach działań zmierzających do wyegzekwowania należności, skutecznie wyegzekwowano niewiele ponad 1 %;

-art. 7, 8, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego istotnego dla rozstrzygnięcia i brak ustalenia faktycznej sytuacji majątkowej finansowej dłużników.

wnieśli o uchylenie decyzji I i II instancji, ewentualnie o uchylenie decyzji i umorzenie odsetek od należności zasądzonej wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Ł. z dnia 24 stycznia 1996r., sygn. akt I C [...].

Postanowieniem z dnia 23 października 2015r., sygn. III SA/Łd 318/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę Z.U. z uwagi na nieusunięcie braków formalnych skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 10 grudnia 2015r., sygn. akt III SA/Łd 315/15 po rozpoznaniu sprawy ze skarg M.P., P.K. i Z.R. na decyzję Wojewody [...] z dnia 28 stycznia 2015r. w przedmiocie odmowy umorzenia pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy, uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku sąd stwierdził, że organ odwoławczy zaniechał dokonania własnej oceny spełnienia przez pożyczkobiorcę Z.U. oraz poręczycieli P.K., M.P., Z.R. i R.N., przesłanek z art. 18 ust. 4a w zw. z ust. 4b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Zdaniem sądu, organ II instancji nie rozważył sytuacji zobowiązanych w kontekście powołanych przesłanek, nie odniósł się do powoływanych w odwołaniach okoliczności, a jedynie przyjął jako swoje stanowisko organu I instancji. Świadczy to o tym, że na etapie odwoławczym sprawa nie była ponownie rozpatrywana merytorycznie, a organ II instancji ograniczył się do przeprowadzenia instancyjnej kontroli poprawności postępowania Prezydenta Miasta Ł.

Zaniechanie zajęcia przez Wojewodę [...] własnego stanowiska wobec zebranego w sprawie materiału niewątpliwie nie pozwala na rozpoznanie motywów, którymi kierował się tenże organ przy jej załatwieniu.

W tym kontekście sąd wskazał, że organ odwoławczy nie wziął w ogóle pod uwagę dwóch sytuacji, które zdarzyły się w czasie postępowania międzyinstancyjnego, a które niewątpliwe wymagały oceny w uzasadnieniu uznaniowej decyzji organu II instancji. Po pierwsze, w dniu 10 grudnia 2014r. odbyła się licytacja nieruchomości rolnej należącej do Z.U. o powierzchni 6,27 ha. Organ nie poczynił ustaleń w tym zakresie, nie ustalił jak postępowanie to zostało zakończone i jaki to ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy w kontekście spełnienia lub nie przesłanek umorzenia pożyczki. Pismo z dnia 14 października 2014r., informujące o licytacji w dniu 10 grudnia 2014r. znajduje się w aktach administracyjnych sprawy. Organ jak wynika z treści decyzji wiąże możliwość spłaty zadłużenia właśnie ze środków uzyskanych z licytacji nieruchomości będącej własnością pożyczkobiorcy. Podkreślając więc fakt, że przedmiotowa nieruchomość była już wcześniej licytowana – bez skutku – to dodatkowo do tej nieruchomości skierowana jest egzekucja z wniosku innych wierzycieli, których wierzytelności przekraczają łącznie kwotę 1.634 000 zł, o czym organ wie, lecz poza wskazaniem, za organem I instancji przepisów o podziale ewentualnie wyegzekwowanej kwoty, nie wskazuje jak w tym kontekście widzi spłatę spornych należności. Tym samym organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutu odwołań, w których skarżący powoływali się na fakt bezskuteczności egzekucji z majątku pożyczkobiorcy.

Po drugie, Wojewoda [...] nie wziął pod uwagę faktu, którego potwierdzenie znajduje się w aktach administracyjnych sprawy, że jeden z poręczycieli – R.N. w dniu 24 grudnia 2014r., został zwolniony z Aresztu Śledczego w P. Okoliczność ta była znana organowi odwoławczemu przed wydaniem decyzji. Organ w tym zakresie nie przeprowadził postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie jego aktualnej sytuacji życiowej i majątkowej.

Ponadto zdaniem sądu, samo powoływanie się przez organ na fakt wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest absolutnie niewystarczające. Obowiązkiem organu było wykazanie, na jakiej podstawie opiera swój wniosek, że należność będzie przez dłużników uregulowana w dalszej lub bliższej perspektywie, a wydatki egzekucyjne nie przewyższą dochodzonych należności. Nie sposób uznać, że obowiązkowi temu czyni zadość stwierdzenie organu, że wdrożone wobec dłużników postępowanie egzekucyjne jest w toku, gdyż sam formalny aspekt prowadzenia egzekucji nie może być podstawą do wniosku o realnych możliwościach spłaty zadłużenia przez konkretną stronę. Organ odwoławczy winien ocenić, czego nie uczynił (mimo takiego zarzutu odwołania), czy w badanej sytuacji majątkowej i materialnej dłużników istnieją realne możliwości spłaty zadłużenia, które na dzień wydania decyzji przez organ I instancji wynosiły 381 418,41 zł. Skarżący już w odwołaniu podnosili fakt, iż w okresie dwudziestu lat prowadzonej egzekucji, egzekucja z majątku pożyczkobiorcy jest nieskuteczna, a w całym tym okresie wyegzekwowano ledwie kwotę 4.020,13 zł, gdy tylko same odsetki ustawowe obecnie wynoszą 8000 zł rocznie.

Podsumowując sąd stanął na stanowisku, że organ odwoławczy nie zgromadził wystarczającego materiału dowodowego (brak informacji o wynikach licytacji nieruchomości pożyczkobiorcy i stanie majątkowym zwolnionego z Aresztu R.N. ) i nie rozważył go w kontekście przesłanek z art. 18 ust. 4a pkt 1 i 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

Wykonując zalecenia zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 grudnia 2015r., sygn. akt III SA/Łd 315/15 Wojewoda [...] decyzją z dnia 23 maja 2016r. uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W dniu 16 maja 2016r. do [...]UW w Ł. zgłosili się P.K. oraz Z.R., którzy złożyli wnioski o odstąpienie od egzekucji komorniczej. W dniu 18 maja 2016r. zgłosił się także M.P., który również złożył wniosek o odstąpienie od egzekucji komorniczej i przyłączył się do wniosku P.K. i Z.R. o umorzenie należności zasądzonej wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Ł. z dnia 24 stycznia 1996 r., sygn. akt I C [...].

Pismami z dnia 6 czerwca 2016r. PUP w Ł. poinformował pożyczkobiorcę oraz poręczycieli, iż rozpatrzenie wniosku P.K. i Z.R. o umorzenie ciążącego na nich zobowiązania możliwe będzie po zbadaniu sytuacji materialnej, majątkowej i rodzinnej wszystkich dłużników solidarnych, które odbywa się na podstawie akt sprawy i zebranego w toku postępowania wyjaśniającego materiału dowodowego, na który składają się oświadczenie majątkowe, dokumenty dostarczone przez wszystkich dłużników solidarnych oraz uzyskane przez urząd od instytucji poza służbami zatrudnienia. Jednocześnie organ l instancji poinformował indywidulanie M.P., Z.R. i P.K. o braku podstaw do odstąpienia od windykacji komorniczej w sprawie prowadzonej na podstawie orzeczenia Sądu Wojewódzkiego z dnia 24 stycznia 1996r. sygn. akt I C [...].

W ustalonym terminem tj. do dnia 23 czerwca 2016r. zgłosili się poręczyciele: R.N., M.P., Z.R. oraz P.K. i przedstawili dokumenty dotyczące ich sytuacji materialnej. Do siedziby urzędu nie zgłosił się pożyczkobiorca –Z.U. pomimo że pismo z dnia 6 czerwca zostało doręczone w dniu 23 czerwca 2016r.

Wyznaczono Z.U. termin kolejnej wizyty w PUP w Ł. do dnia 26 lipca 2016r. Jednocześnie poinformowano, że niezgłoszenie się Z.U. spowoduje, że organ l instancji przekaże Powiatowej Radzie Rynku Pracy w Ł. niepełną informację o aktualnej sytuacji finansowej zobowiązanego oraz wydanie decyzji nastąpi w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy. Powyższe pismo zostało doręczone stronom, w tym Z.U. w dniu 2 sierpnia 2016r.

W dniu 23 sierpnia 2016r. PUP w Ł. skierował do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. wniosek o wszczęcie egzekucji z nieruchomości Z.U. położonej w G. [...], gm. C. Z uwagi na fakt, że Z.U. nie zgłosił się w celu złożenia oświadczenia majątkowego i dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej, materialnej i rodzinnej organ I instancji w piśmie z dnia 19 września 2016r. skierował zapytanie do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł., czy Z.U. jest podopiecznym ośrodka i czy korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. W odpowiedzi Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej poinformował, że Z.U. nie figuruje w kartotece ośrodka.

Powiatowa rada rynku pracy w uchwale z dnia 7 października 2016r., nr 3/IY/2016 negatywnie zaopiniowała wniosek Z.U. o umorzenie zasądzonej należności z tytułu pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy, przedstawiony przez Dyrektora PUP w Ł.

W dniu 12 października 2016r. do PUP w Ł. wpłynął wniosek M.P. z prośbą o możliwość dokonywania dobrowolnych wpłat odpowiadającej wysokości kwoty przekazywanej przez komornika, bezpośrednio na konto urzędu oraz zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Pismem z dnia 21 października 2016r. wierzyciel poinformował M.P., że przychyla się do zaproponowanych warunków spłaty należności zasądzonej wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Ł. z dnia 24 stycznia 1996 r. sygn. akt I C [...], oraz że wystąpił o warunkowe zawieszenie egzekucji komorniczej ze świadczenia rentowego na okres trzech miesięcy, a także że oczekuje miesięcznych wpłat w wysokości 120,00 zł.

W dniu 3 listopada 2016r. do PUP w Ł. wpłynęło kolejne pismo M.P. z prośbą o zmniejszenie kwoty do wysokości 100,00 zł z uwagi na trudną sytuację materialną oraz zaliczanie wpłat na poczet kapitału pożyczki. Pismem z dnia 16 listopada 2016 r. wierzyciel poinformował, że podtrzymuje stanowisko zawarte w piśmie z dnia 21 listopada 2016r., a wpłaty zostaną zaliczone na poczet kapitału pożyczki.

Ponadto w dniu 3 listopada 2016r. do PUP w Ł. wpłynęło pismo Z.R. z prośbą o odstąpienie od windykacji komorniczej przez Komornika Sądowego. Jednocześnie ww. piśmie strona prosi o wyrażenie zgody na dobrowolne wpłaty co miesiąc w wysokości 200,00 zł na rzecz PUP w Ł., oraz aby wpłaty zaliczać na kapitał pożyczki. Pismem z dnia 15 listopada 2016r. wierzyciel poinformował, że przychyla się do zaproponowanych warunków spłaty należności, oraz że wystąpił o warunkowe zawieszenie egzekucji komorniczej ze świadczenia rentowego na okres trzech miesięcy, a także, że oczekuje w przedmiotowej sprawie miesięcznych wpłat w wysokości 200,00 zł.

Na podstawie tytułu wykonawczego nr V do wyroku Sądu Wojewódzkiego w Ł. sygn. akt I C [...] z dnia 24 stycznia 1996r., PUP w Ł. w dniu 15 listopada 2016r. skierował wniosek do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł. w Ł. do prowadzenia egzekucji ze świadczenia emerytalnego wypłacanego przez ZUS Z.U.

Decyzją z dnia 23 listopada 2016r., nr [...] Prezydent Miasta Ł. odmówił umorzenia należności zasądzonej wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Ł. z dnia 24 stycznia 1996r. sygn. akt I C [...] w wysokości 376 461,65 zł wg. stanu na dzień 23 listopada 2016r.

W dniu 8 grudnia 2016r. do PUP w Ł. wpłynęło pismo P.K. z prośbą o odstąpienie od windykacji komorniczej prowadzonej z jego wynagrodzenia oraz z konta bankowego w związku z poręczeniem niespłaconej pożyczki zaciągniętej przez Z.U. Jednocześnie w ww. piśmie strona wniosła o wyrażenie zgody na dobrowolne wpłaty co miesiąc w wysokości 120,00 zł, w równych ratach i aby wpłaty zaliczać na spłatę należności głównej. Pismem z dnia 12 grudnia 2016r. wierzyciel poinformował, że przychyla się do zaproponowanych warunków spłaty należności oraz wystąpił o warunkowe zawieszenie egzekucji komorniczej z wynagrodzenia za pracę oraz z rachunku bankowego na okres trzech miesięcy.

W dniu 8 grudnia 2016r. Z.R., P.K. i M.P. złożyli odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia 23 listopada 2016r. wnosząc o umorzenie zadłużenia i odstąpienie od egzekucji komorniczej prowadzonej z rent oraz wynagrodzenia. Jednocześnie wnieśli o skuteczniejszą i bezwzględną egzekucję dotyczącą majątku Z.U., tj. zlicytowania nieruchomości i uniemożliwienia blokowania przez ww. czynności z tym związanych. Jest to ich zdaniem jedyna forma zabezpieczenia i odzyskania w całości pieniędzy, która w pełni zabezpieczy i zaspokoi roszczenia PUP w Ł. Ponadto strony zarzucają organowi I instancji, iż w związku z prowadzoną skuteczną windykacją z emerytury Z.U. i ich poborów, nie wstrzymano naliczania odsetek, które przy tej sumie zadłużenia znacznie powiększają dług i uniemożliwiają sukcesywnie zmniejszenie kwoty roszczenia.

W dniu 12 grudnia 2016r. M.P. złożył odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia 23 listopada 2016r. zarzucając, że w uzasadnieniu decyzji źle oceniono art. 18 ust. 4a i 4b ustawy o zatrudnienia i przeciwdziałaniu bezrobociu Powoływanie się na majątek Z.U. jest niewłaściwe, gdyż na hipotece jest umieszczonych wielu wierzycieli, co powoduje brak możliwości egzekucji. Ponadto skarżący wskazał, że organ I instancji podaje odnośnie jego rodziny kwoty brutto, co nie odzwierciedla skali jego ubóstwa. W ocenie skarżącego za umorzeniem przemawia interes społeczny i humanitarny. Wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i o umorzenie zobowiązania poręczenia pożyczki.

Decyzją z dnia 11 stycznia 2017r. Wojewoda [...] utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy wskazał, że materialnoprawną podstawę decyzji stanowi art. 18 ust. 4a i 4b ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Z dniem 1 czerwca 2004r. weszła w życie ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, uchylająca ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu jednakże, stosownie do art. 139 ust. 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, pożyczki z Funduszu Pracy otrzymane na podstawie umów zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy podlegają umorzeniu, rozłożeniu na raty, odroczeniu terminu spłaty na zasadach określonych w przepisach dotychczasowych, tj. przed dniem 1 czerwca 2004 r. Umowa pożyczki będąca przedmiotem niniejszej sprawy została zawarta w dniu 13 listopada 1992r. Z.U. natomiast po raz pierwszy w dniu 12 grudnia 2011r. wystąpił do PUP w Ł. o umorzenie ciążącego na nim zobowiązania, natomiast poręczyciele: Z.R. i P.K. z takim wnioskiem wystąpili odpowiednio w dniach 6 września 2013r. i 12 września 2013r. Strony żądały umorzenia w całości ciążącego na nich zobowiązania.

Organ powołał treść art. 18 ust. 4a i 4b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i wskazał, że powołany przepis określa z jednej strony przesłanki zastosowania, a z drugiej - daje staroście swobodę decyzji (świadczy o tym użyte sformułowanie: "starosta może"), co do zastosowania wymienionych w tym przepisie rodzajów ulg w spłacie ciążącego na bezrobotnym zobowiązania w ramach uznania administracyjnego.

W rozpoznawanej sprawie za spłatę pożyczki odpowiada pięcioro współdłużników solidarnych, tj. Z.U. M.P., Z.R., P.K. i R.N. Zgodnie z umowami pożyczki i poręczenia pożyczkobiorca odpowiada względem wierzyciela jak dłużnik solidarnie z poręczycielami, co oznacza, że każdy poręczyciel z osobna i wszyscy poręczyciele razem są zobowiązani do spłaty całości zadłużenia, w sytuacji gdyby pożyczkobiorca nie mógł tego zobowiązania wykonać. Biorąc pod uwagę cytowany art. 18 ust. 4b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, zdaniem Wojewody [...] nie ma możliwości umorzenia należności tylko i wyłącznie na podstawie okoliczności dotyczących trudnej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Solidarna odpowiedzialność dłużników oznacza, że wierzyciel może żądać spełnienia całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych. Do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy pozostają zobowiązani (art. 366 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego).

Zawarcie umowy pożyczki, której spłatę poręczają poręczyciele powoduje, że biorący pożyczkę i poręczyciele stają się dłużnikami solidarnymi. Udzielający pożyczki może dochodzić swej należności od jednego z dłużników, od niektórych z nich lub od wszystkich. Dokonanie spłaty np. tylko przez jednego z poręczycieli rodzi ewentualnie problem rozliczeń między dłużnikami solidarnymi.

Zgodnie z przepisami ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie jest możliwe umorzenie należności z uwagi na okoliczności dotyczące jednej tylko, wybranej osoby, będącej dłużnikiem solidarnym - czy to z uwagi na jej osobistą sytuację majątkową, czy też na fakt spłaty przez nią większej części kwoty pożyczki, także wtedy, gdy spłacającym jest nie pożyczkobiorca a poręczyciel.

Organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego ustalił sytuację materialną i rodzinną pożyczkobiorcy oraz poręczycieli, tj. współdłużników solidarnych. Sytuacja ta została szczegółowo opisana w zaskarżonej decyzji organu I instancji z dnia 23 listopada 2016r. Ponadto, organ I instancji we wskazanej decyzji odniósł się do okoliczności, na które zwracał uwagę Wojewoda [...] w decyzji z dnia 23 maja 2016r. uchylającej decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia 25 listopada 2014r. i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Akta sprawy potwierdzają, iż pożyczkobiorca Z.U. posiada majątek w postaci nieruchomości rolnej o powierzchni 6,7 ha wraz z zabudowaniami, mieszczącej się w miejscowości G. W dniu 23 sierpnia 2016r. organ I instancji skierował kolejny wniosek do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. o prowadzenie egzekucji ww. nieruchomości zobowiązanego. Ponadto po uzyskaniu kolejnego tytułu wykonawczego, wierzyciel w dniu 15 listopada 2016 r. skierował wniosek do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł. w Ł. o prowadzenie egzekucji ze świadczenia emerytalnego w ZUS Z.U. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w roku 2016 do dnia wydania decyzji przez organ I instancji z tytułu ww. zajęć otrzymał kwotę 4 859,78 zł, wpłaty te zaliczono na spłatę skapitalizowanych odsetek umownych. Wojewoda [...] zauważył również, że podjęte postępowania egzekucyjne są skuteczne wobec dłużników, tj. M.P., Z.R. ze świadczeń uzyskiwanych z ZUS oraz P.K. z wynagrodzenia za pracę w okresach, gdy dłużnik uzyskiwał wynagrodzenie wyższe od minimalnego wynagrodzenia za pracę. Ponadto wierzyciel przychylił się do prośby poręczycieli M.P., Z.R. oraz po wydaniu decyzji przez organ I instancji z dnia 23 listopada 2016r. P.K. o zawieszenie prowadzonego wobec nich postępowania egzekucyjnego. Wpłaty poręczycieli w związku z ich prośbą zaliczane są w pierwszej kolejności na spłatę kapitału pożyczki Organ odwoławczy ustalił, że osoby deklarujące dobrowolne wpłaty wywiązały się z ww. wpłaty w miesiącu grudniu 2016 r. odpowiednio dwie osoby po 120 zł i 200 zł, co stanowiło łącznie 440 zł. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że M.P. dokonał dodatkowej wpłaty w miesiącu grudniu 2016 r. zgodnie z jego deklaracją. Zatem zadłużenie z tytułu kapitału pożyczki udzielonej Z.U. na dzień 31 grudnia 2016r. wynosi 94 779,46 zł, w tym pozostałość kapitału pożyczki: 64 440,00 zł i skapitalizowane odsetki umowne: 30 339,46 zł.

Rozpatrując przedmiotową sprawę organ I instancji ocenił czy w przypadku Z.U. zachodzi przesłanka określona w art. 18 ust. 4a ww. ustawy przemawiająca za umorzeniem zadłużenia. Wojewoda [...] podziela stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji organu I instancji z dnia 23 listopada 2016r., że pożyczkobiorca nie zgłaszał się do urzędu w celu złożenia stosownych oświadczeń i dokumentów, a zatem organ I instancji nie mógł uzyskać szczegółowej wiedzy dotyczącej aktualnej sytuacji materialnej Z.U., bowiem nie wykazał on żadnej aktywności i nie włączył się w żaden sposób w toczące się postępowanie. W stosunku do Z.U. wierzyciel po uzyskaniu kolejnego tytułu wykonawczego skierował wniosek do komornika o prowadzenie o postępowania egzekucyjnego ze świadczenia emerytalnego z ZUS, a ponadto prowadzone jest postępowanie egzekucyjne z nieruchomości mieszczącej się w G. Pożyczkobiorca nie dostarczył stosownego oświadczenia majątkowego i innych wymaganych dokumentów, stanowiących podstawę do oceny, czy postępowanie egzekucyjne pozbawi dłużnika i osoby będące na jego utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania. Organ administracji nie ma prawnych możliwości uzyskania informacji w sprawie obciążeń związanych z utrzymaniem mieszkania Z.U., opłat za prąd i inne media, sytuacji rodzinnej, zdrowotnej oraz innych zobowiązań bądź wydatków.

Organ I instancji ustalił, że Z.U. nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. Ponadto wierzyciel uzyskał informację od komornika, że wysokość świadczenia emerytalnego Z.U. wynosi 2.381,16 zł, a zatem powyższy dochód przekracza kryterium dochodowe, które zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2015r., poz. 1058), dla osoby samotnie gospodarującej - wynosi 634 zł, natomiast dla osoby w rodzinie - wynosi 514 zł. Ponadto kwota uzyskiwanego dochodu przewyższa także kryterium dochodowe zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2015 r., poz. 1238), które wynosi 674,00 zł na jedną osobę w rodzinie. Zgodnie z ustawą o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 grudnia 1998 r. (Dz. U. z 1998 r. nr 162, póz. 1118 z późn. zm.) najniższa emerytura od 16 marca 2016 r. wynosi 882,56 zł, a zatem kwota uzyskiwanego świadczenia emerytalnego Z.U. jest wyższa od kwoty najniższej emerytury. Ponadto dłużnik nie wykazał woli, aby wziąć udział w postępowaniu administracyjnym w celu wykazania okoliczności przemawiającymi za umorzeniem zobowiązania.

Organ odwoławczy podzielił także stanowisko organu I instancji, iż nie została spełniona przesłanka określona w art. 18 ust. 4a ww. ustawy w stosunku do pozostałych zobowiązanych. Środki jakimi dysponuje M.P. na utrzymanie własne i małoletniej córki nie wskazują, aby poręczyciel pozostawał wraz z dzieckiem bez niezbędnych środków utrzymania. Rodzina poręczyciela uzyskuje dochód brutto 1.918,56 zł, co stanowi 958,28 zł na osobę. Kwota ta przewyższa kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie, zgodnie z cytowanym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015r. odpowiednio dla osoby samotnie gospodarującej - 634 zł, natomiast dla osoby w rodzinie -514 zł oraz wskazane w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015r., tj. 674,00 zł na jedną osobę w rodzinie. Ponadto kwota 958,28 zł jaka przypada na osobę w rodzinie M.P. przewyższa kwotę najniższej emerytury, która od 16 marca 2016 r. wynosi 882,56 zł.

Powyższa przesłanka nie zachodzi również w stosunku do poręczyciela – Z.R. Uzyskiwany dochód w wysokości 1.601,27 zł przekracza kryteria dochodowe określone w cytowanych powyżej rozporządzeniach. Wierzyciel wystąpił w sprawie Z.R. z wnioskiem do komornika o zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zobowiązany nie korzysta z pomocy MOPS.

Dochodzenie należności również w stosunku do poręczyciela – P.K. nie pozbawi go środków finansowych na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. W jego przypadku egzekucja jest prowadzona w tych okresach, kiedy to dłużnik uzyskuje wynagrodzenie wyższe od minimalnego wynagrodzenia za pracę. Dochód, jaki uzyskuje poręczyciel przekracza kryteria dochodowe określone w cytowanych powyżej rozporządzeniach.

Przesłanka cyt. ustawy również nie zachodzi do poręczyciela – R.N., który uzyskuje dochód z pracy w wysokości niepodlegającej zajęciu.

Reasumując powyższe w ocenie Wojewody [...] dochody pożyczkobiorcy i trzech poręczycieli pozwalają na zapewnienie niezbędnych środków utrzymania. Brak niezbędnych środków utrzymania nie może być utożsamiany z brakiem środków wystarczających na zaspokojenie wszystkich potrzeb życiowych dłużników.

Art. 18 ust. 4a pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stanowiący, że starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę, o której mowa w ust. 1, jeżeli pożyczkobiorca zmarł nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności, nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Kolejna przesłanka art. 18 ust. 4a pkt 4 ww. ustawy stanowi, że wydatki egzekucyjne nie mogą być wyższe od należności. W niniejszej sprawie koszty egzekucyjne poniesione przez Powiatowy Urząd Pracy w Ł. wynoszą 2.986,57 zł i nie przewyższają dochodzonej należności. Koszty poniesione przez wierzyciela obciążają dłużników. Biorąc pod uwagę treść art. 1025 K.p.c. komornik wydziela z wyegzekwowanej od dłużnika kwoty sumę przypadającą wierzycielowi i przeznaczają na koszty postępowania, następnie na odsetki, a na końcu na należność główną. Aktualnie dobrowolne wpłaty trzech poręczycieli, po zawieszeniu egzekucji komorniczej, zaliczane są przez wierzyciela na poczet spłaty kapitału z kwoty głównej.

W przedmiotowej sprawie nie ma również podstaw do zastosowania instytucji wynikającej z treści art. 18 ust. 4a pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, tj. umorzenia pożyczki z uwagi na względy gospodarcze czy społeczne. Organ I instancji trafnie wskazał, że istnieje możliwość regulowania zadłużenia, zwłaszcza, że jest skuteczna egzekucja komornicza względem pożyczkobiorcy i dokonują dobrowolnych wpłat trzej poręczyciele. Wszystkie wpłaty dokonywane przez poręczycieli zaliczane będą na spłatę kapitału z kwoty głównej, co pomniejsza dług i przyrost odsetek ustawowych, które naliczane są od zmniejszającego się kapitału z kwoty głównej. Organ I instancji trafnie zauważył, że jeśli wysokość tych wpłat nie pozwala na wyegzekwowanie całego długu w krótkim czasie, to nie jest uzasadnione odstąpienie od działań, celem których jest odzyskanie choćby części środków publicznych, zwłaszcza, że działania organu egzekucyjnego nie pozbawiają dłużników i osób pozostających na ich utrzymaniu niezbędnych środków do utrzymania. Do dnia wydania zaskarżonej decyzji organu I instancji z dnia 23 listopada 2016 r., na poczet spłaty zadłużenia na konto Urzędu wpłynęło od dłużników łącznie 17.227,54 Na dzień wydania zaskarżonej decyzji miesięczne wpływy na konto Urzędu przekazywane przez komornika wynosiły około 320,00 zł i ulegną zwiększeniu po realizacji zajęcia świadczenia emerytalnego z ZUS pożyczkobiorcy. W ocenie organu I instancji biorąc pod uwagę wysokość zadłużenia, perspektywa czasowa jego spłaty przy założeniu dotychczasowego poziomu wpłat jest odległa. Organ I instancji wyliczył, że na spłatę kapitału z należności głównej potrzeba w tych warunkach około 15-16 lat. Należy zauważyć, że sytuacja ta uległa częściowej zmianie, gdyż aktualnie miesięczne wpływy z tytułu dobrowolnych wpłat trzech poręczycieli na konto Urzędu wynoszą 440 zł i są zaliczane na poczet kwoty głównej. Ponadto jak organ zatrudnienia zauważył nie można wykluczyć wyższych wpływów na skutek waloryzacji świadczeń, sprzedaży nieruchomości, bądź zwiększenia wynagrodzenia poręczyciela P.K. oraz uzyskiwania dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej przez R.N.

Organ I instancji trafnie wskazał, że istnieje możliwość uregulowania zadłużenia, zwłaszcza w sytuacji skutecznej egzekucji komorniczej ze świadczeń ZUS pożyczkobiorcy oraz dobrowolnych wpłat trzech poręczycieli, a także egzekucji z majątku (nieruchomości) pożyczkobiorcy. Ponadto, jak słusznie zauważył organ I instancji - umorzenie jest wyrazem definitywnej rezygnacji z możliwości wyegzekwowania zasądzonej należności i stawiałoby stronę w uprzywilejowanej sytuacji w stosunku do innych podmiotów wywiązujących się ze swoich zobowiązań w sposób uwzględniający poszanowanie dla obowiązujących przepisów prawa. Zasadą jest bowiem wywiązywanie się z zaciągniętych zobowiązań w wysokościach i terminach określonych przez prawo. Natomiast instytucja umorzenia musi być traktowana jako instytucja nadzwyczajna, gdyż w przeciwnym razie prowadziłoby to do uprzywilejowania jednych zobowiązanych kosztem pozostałych. Naruszenie tej reguły w rozpatrywanej sprawie byłoby sprzeczne również z konstytucyjną zasadą równości obywateli wobec prawa. Trzeba przy tym mieć na uwadze, że odzyskane środki pieniężne mogłyby zostać przekazane innemu podmiotowi, który mógłby je skutecznie wykorzystać. Dlatego też organ zatrudnienia uważa, że w sprawie należało dać pierwszeństwo ochronie interesu społecznego.

Zaznaczyć należy również, że dłużnicy przez prawie 20 lat nie występowali z wnioskami do organu I instancji o zawarcie porozumienia, bądź ugody w przedmiocie spłaty ww. zobowiązania, czy też z wnioskami o zastosowanie innej ulgi w spłacie zadłużenia, tj. np. częściowego umorzenia ww. należności. Z akt sprawy wynika, że dopiero 12 grudniu 2011r. Z.U. złożył wniosek o umorzenie w całości ciążącego na nim zobowiązania, po czym wniosek ten wycofał. Natomiast Z.R. oraz P.K. takie wnioski złożyli w dniach 6 września 2013 r. i 12 września 2013 r. Następnie w październiku, listopadzie i grudniu 2016 r. wpłynęły wnioski M.P., Z.R. oraz P.K. o możliwość dobrowolnych wpłat na poczet długu głównego, które są realizowane od grudnia 2016r.

Wojewoda [...] podkreślił, że niepowodzenia strony w prowadzeniu działalności gospodarczej nie mogą skutkować obowiązkiem przyznania ulgi w spłacie zasądzonej należności ciążącej na dłużnikach solidarnych. Ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej ponosi strona, która powinna poszukać rozwiązania swojej sytuacji finansowej i płatniczej bez udziału budżetu państwa. Zapłata należności przez dłużników nie powoduje konieczności ubiegania się przez nich o pomoc państwa, nie powoduje utraty możliwości samodzielnego utrzymania się. Dodatkowo, jak zauważył organ I instancji, należy uwzględnić, że w interesie społecznym leży, aby udzielone z Funduszu Pracy pożyczki na utworzenie dodatkowych miejsc pracy dla osób bezrobotnych były racjonalnie wykorzystywane, a organ jest zobligowany do czuwania nie tylko nad prawidłowością wykorzystania tych środków ale i nad odzyskaniem tych funduszy w celu ich racjonalnego wykorzystania przez innych pracodawców.

Wojewoda [...] podkreślił, że skarżący mieli świadomość, że pożyczka będzie podlegać zwrotowi, a w przypadku niespłacenia w terminie zostanie obwarowana dodatkowymi kosztami, tj. odsetkami, co ma miejsce w omawianej sytuacji. Pomimo tego, że pożyczkobiorca, jak i poręczyciele zostali poinformowani, że przedmiotowa pożyczka została postawiona w stan natychmiastowej wymagalności (pismo z dnia 13 maja 1994r.) nie podjęli nawet próby dobrowolnej spłaty ciążącego na nich zobowiązania. Efektem powyższego był wyrok Sądu Wojewódzkiego w Ł. I Wydział Cywilny z dnia 24 stycznia 1996r., sygn. akt I C [...] zasądzający solidarnie od Z.U. oraz poręczycieli kwotę 112.567 zł z ustawowymi odsetkami od kwoty 65000 od dnia 10 listopada 1994r. oraz toczące się postępowania egzekucyjne mające doprowadzić do wykonania ww. wyroku.

Odnosząc się do zarzutów M.P., Z.R. i P.K. podniesionych w odwołaniu Wojewoda [...] wskazał, że wierzyciel przychylił się do prośby stron.

Nieuzasadniony jest także zarzut postawiony przez M.P. dotyczący wykazania w zaskarżonej decyzji organu I instancji z dnia 23 listopada 2016 r. wyliczenia jego dochodu i córki w kwotach brutto. W ocenie organu odwoławczego wyliczone przez organ I instancji kwoty są rzetelne i prawidłowe, a ponadto nie są to tylko kwoty brutto, ale też i kwoty netto.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zarzucając naruszenie;

- art. 18 ust 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że dłużnicy w przedmiotowej sprawie posiadają majątek i zasadne jest prowadzenie egzekucji, w sytuacji gdy po 20 latach działań zmierzających do wyegzekwowania należności skutecznie wyegzekwowano około 5%;

- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

-art. 7, 8, 77,107 § 3 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy i brak należytego ustalenia faktycznej sytuacji majątkowej i finansowej dłużników poprzez uznanie, że ich sytuacja materialna pozwala na uznanie, że prowadzona egzekucja nie pozbawia dłużników ani ich rodzin niezbędnych środków utrzymania;

- nieustalenie wysokości kosztów egzekucyjnych w sprawie i poprzestanie jedynie na wskazaniu dotychczasowej kwoty jaka została pokryta przez wierzyciela tytułem kosztów egzekucyjnych, co nie jest równoznaczne z ustaleniem wydatków egzekucyjnych w sprawie.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie należności zasądzonej wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Ł. z dnia 24 stycznia 1996r. sygn. l C [...], ewentualnie uchylenie zaskarżonych decyzji i umorzenie odsetek od należności zasądzonej wyrokiem.

W uzasadnieniu skargi strony podniosły, że od uprawomocnienia są wyroku, tj. od 20 lat urząd pracy podejmuje próby wyegzekwowania zasądzonej należności. Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że od dłużników wpłynęła kwota 17 227, 54 zł, a miesięczna kwota przekazywana przez komornika wynosiła ok. 320 zł. Organy obu instancji w niniejszej sprawie były zobligowane do ustalenia, czy istnieją przesłanki do umorzenia należności w oparciu o treść art. 18 ust. 4a i 4b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Zdaniem skarżących zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji dokonały nieprawidłowej analizy sytuacji dłużników i dokonały błędnej wykładni powołanego przepisu.

Podstawą do umorzenia istniejących należności jest zaistnienie co najmniej jednej z przesłanek w stosunku do każdego ze współdłużników solidarnych. Ponadto organ powinien badać zaistnienie przesłanek w stosunku do każdego z nich tak jak to zostało uczynione w niniejszej sprawie. Nie jest możliwe jednak badanie tego w oderwaniu od całości i należało mieć przede wszystkim na uwadze przebieg dwudziestoletniego okresu postępowania egzekucyjnego, które pomimo stwierdzonej bezskuteczności egzekucji było wszczynane przez wierzyciela wyłącznie w celu niedopuszczenia do upływu dziesięcioletniego okresu przedawnienia. W rezultacie doprowadziło do uzyskania przez wierzyciela łącznej kwoty stanowiącej niecałe 5 % całej należności przez okres 20 lat. Zdaniem skarżących powyższa okoliczność powinna być podstawowym argumentem odzwierciedlającym rzeczywistą możliwość wyegzekwowania należności. Same odsetki ustawowe wynoszą obecnie około 6 000 zł rocznie. Nie można zatem zgodzić się ze stwierdzeniem organu drugiej instancji, z którego wynika, że jest możliwe prowadzenie egzekucji nie tylko z nieruchomości należącej do pożyczkodawcy, ale także świadczeń ZUS uzyskiwanych przez poręczycieli, tj. Z.R. i M.P. oraz wynagrodzenia P.K. Żaden z dłużników solidarnych nie posiada majątku, z którego można skutecznie dochodzić należności. Jest to pierwsza z przesłanek umożliwiająca umorzenie należności. Argumentacja wskazana przez organy przy analizie tej przesłanki jest pozorna. Aby stwierdzić, że dłużnik posiada majątek, z którego można dochodzić należności nie wystarczy uznać, że świadczenie emerytalne lub rentowe pozwala obecnie na ściągnięcie kwoty około 300 zł miesięcznie. To nie jest wystarczające do uznania, że majątek pozwala na wyegzekwowanie należności wynoszącej 376 461 zł

Żaden z poręczycieli nie posiada majątku nieruchomego lub ruchomego przedstawiającego jakąkolwiek wartość. Z.R. posiada rentę, która oscyluje w granicach najniższego miesięcznego wynagrodzenia, ponadto jest niepełnosprawny, całkowicie niezdolny do pracy. Uzyskiwany dochód wystarcza mu jedynie na poniesienie kosztów związanych z leczeniem, lekarstwami oraz pozwala na poniesienie podstawowych kosztów utrzymania i wyżywienia.

M.P. utrzymuje się z renty która nie starcza na podstawowe utrzymanie, musi zatem korzystać z renty małoletniej córki jaką otrzymuje ona po śmierci matki.

P.K. pracuje, otrzymuje natomiast wynagrodzenie w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, również nie posiada majątku, z którego można by prowadzić skuteczną egzekucję.

Podnoszony przez organy argument, że za skutecznością egzekucji może przemawiać fakt, że prowadzona jest egzekucja z nieruchomości Z.U., jednakże organ nie wskazuje, że nieruchomość już była przedmiotem wcześniejszej bezskutecznej egzekucji, a samo ponowne złożenie wniosku przez wierzyciela nie jest wystarczające do stwierdzenia, że egzekucja może być skuteczna. Ponadto organy nie ustaliły, czy do tej nieruchomości nie są prowadzone egzekucje z wniosków innych wierzycieli. Powyższe okoliczności wskazują, że ponownie nie dokonano wystarczających ustaleń w zakresie przesłanek umożliwiających umorzenie należności, co doprowadziło do niewłaściwej wykładni określenia "majątku z którego można prowadzić egzekucję", o którym mowa w omawianym art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Wskazując na powyższe nie można mówić o tym, aby egzekucja z majątku któregokolwiek z dłużników solidarnych mogła potencjalnie doprowadzić do zaspokojenia wierzytelności.

Ponadto niewystarczające, jest zdaniem skarżących wskazanie, że na obecnym etapie poniesione przez urząd koszty wynoszą 2986,57 zł oraz wskazanie, że koszty egzekucyjne obciążają dłużnika. Zdaniem skarżących nie ma znaczenia kto zostanie nimi obciążony, przesłanka umorzenia należności z tej przyczyny nie warunkuje jej spełnienia od faktu poniesienia tych wydatków przez wierzyciela. Konieczne jest ogólne ustalenie tych wydatków, a następnie porównanie ich do kwoty zadłużenia. Przy egzekucji świadczeń pieniężnych wysokość kosztów egzekucyjnych można określić na podstawie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Ponadto w przypadku egzekucji w pierwszej kolejności zaspakajane są koszty egzekucyjne. Ustalić można w związku z tym jaka część wyegzekwowanej należności będzie przeznaczona na koszty niezależnie od tego kto będzie zobowiązany do jej pokrycia. Przy wskazanych możliwościach egzekucji z majątku dłużników, koszty na egzekucję na pewno przewyższą wyegzekwowaną należność. Jednakże organ pierwszej instancji w ogólne nie ustalił tej okoliczności, przyjmując, że regulują to przepisy kodeksu cywilnego. Z takim stwierdzeniem należy się zgodzić, jednakże zdaniem skarżących należało ustalić, jakie koszty przy tak prowadzonej egzekucji poniesie organ.

Okoliczność zatem, że żaden z dłużników solidarnych nie posiada majątku pozwalającego na wyegzekwowanie należności, a koszty postępowania egzekucyjnego przewyższą kwotę wyegzekwowaną przemawia za uznaniem, że istnieją przesłanki uprawniające do umorzenia zasądzonej należności. Tym bardziej, że przez prawie 20 lat egzekucji udało się odzyskać niecałe 5 % zadłużenia.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012. 270) – dalej p.p.s.a.,) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl art. 145 p.p.s.a. sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ww. ustawy).

Przedmiotem ponownej oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi jest decyzja Wojewody [...] z dnia 11 stycznia 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia 23 listopada 2016 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności zasądzonych wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Ł. I Wydział Cywilny w wyroku z dnia 24 stycznia 1996 roku sygn. akt I C [...]. Powyższe decyzje wydane zostały po uchyleniu poprzedniej decyzji Wojewody [...] z dnia 28 stycznia 2015 r. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 grudnia 2015 r. sygn. akt III SA/Łd 315/15. Decyzją z dnia 23 maja 2016 r. Wojewoda [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że stosownie do art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Ponadto podkreślić należy, że w dniu 13 listopada 1992 r. skarżący otrzymał pożyczkę ze środków Funduszu Pracy na utworzenie dodatkowych miejsc pracy dla bezrobotnych. Zabezpieczeniem spłaty pożyczki było solidarne poręczenie P.K., Z.R., R.N. oraz M.P.

Wobec niespłacania zobowiązania przez pożyczkobiorcę ani przez poręczycieli Rejonowy Urząd Pracy w Ł. wystąpił do Sądu Wojewódzkiego w Ł. z pozwem o zapłatę. Sąd Wojewódzki w Ł. I Wydział Cywilny w wyroku z dnia 24 stycznia 1996 roku sygn. akt I C [...] zasądził solidarnie od Z.U. oraz poręczycieli kwotę 112.567 zł z ustawowymi odsetkami od kwoty 65 000 od dnia 10 listopada 1994 r.

W powołanym powyższej wyroku WSA w Łodzi z dnia 10 grudnia 2015 r. sygn. akt III SA/Łd 315/15, sąd wskazał, że w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. Dz. U. z 2003 r. nr 58, poz.514 ze zm.).

Stosownie do art. 18 ust. 4a tej ustawy starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę, o której mowa w ust. 1, jeżeli:

1) w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że pożyczkobiorca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności,

2) w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania,

3) pożyczkobiorca zmarł nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności,

4) wydatki egzekucyjne będą wyższe od należności,

5) przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne.

Z kolei w myśl ust. 4b tego przepisu umorzenie pożyczki, za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie, o których mowa w ust. 4a, zachodzą co do wszystkich zobowiązanych.

W tym miejscu wskazać należy, że decyzja w przedmiocie umorzenia opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym. Podkreśla się jednak zarówno w literaturze jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych, że wybór kierunku rozstrzygnięcia może być swobodny, ale nie dowolny, i winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konsekwencją powyższego jest obowiązek organu administracji publicznej szczególnie starannego prowadzenia postępowania, tak aby czyniło ono zadość obowiązkom płynącym z treści art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie zaś decyzji odpowiadać powinno warunkom określonym w art. 107 K.p.a., tak aby strona mogła mieć pewność, a sąd mógł ocenić, że wszelkie podniesione przez nią okoliczności zostały wzięte pod uwagę i poddane ocenie w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów.

Sąd dokonując oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego i wyprowadzonych z niego konsekwencji prawnych stwierdził, że organy administracji nie dokonały dogłębnej oceny prawnej ustalonego stanu fatycznego, a więc nie wykonał tym samym zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 315/15.

W ocenie sądu, powyższa argumentacja organu nie jest wystarczająca. Organy nie wyjaśniły bowiem w sposób dostateczny wszystkich okoliczności sprawy. Zgodnie z zaleceniami sądu, w ponownie prowadzonym postępowaniu, organ miał wyjaśnić kwestię dotyczącą licytacji nieruchomości rolnej pożyczkobiorcy Z.U. z dnia 10 lutego 2014 r. Organ nie wyjaśnił jak zakończyło się to postępowanie, a szczególności jaki ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy spełnienia lub nie przesłanek umorzenia pożyczki. Organy ograniczyły się do stwierdzenia, że w dniu 23 sierpnia 2016 r. PUP w Ł. skierował kolejny wniosek do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. o wszczęcie egzekucji z nieruchomości Z.U. Tymczasem istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy miałoby ustalenie, czy licytacja działki pożyczkobiorcy odbyła się, a jeżeli nie, to dlaczego w tym konkretnym przypadku licytacja była po raz kolejny nieskuteczna. Podkreślić należy, że sam organ wskazuje w uzasadnieniu decyzji, że każdy poręczyciel z osobna i wszyscy razem są zobowiązani do spłaty całości zadłużenia, w sytuacji gdyby pożyczkobiorca nie mógł tego zobowiązania wykonać. Istotne znaczenie ma zatem ustalenie, czy przede wszystkim pożyczkobiorca ma majątek, który pozwala na spłatę zadłużenia, a jeżeli tak, to obowiązkiem organu jest podjęcie wszelkich możliwych, a zarazem skutecznych działań w celu wyegzekwowania od niego zadłużenia. Tym bardziej, że poręczyciele wystąpili do organu z wnioskiem o podjęcie skutecznej i bezwzględnej egzekucji dotyczącej majątku pożyczkobiorcy, gdyż sami takiego majątku nie posiadają.

Natomiast pożyczkobiorca nie stawia się na wezwania organu, a organ nie podejmuje żadnych działań w celu przymuszenia go do złożenia stosownych wyjaśnień. To, że za spłatę pożyczki odpowiadają solidarnie również poręczyciele nie zwalnia organu od obowiązku podjęcia wszelkich działań celem sprzedaży nieruchomości pożyczkobiorcy utrudniającego prowadzenie postępowania poprzez uchylanie się od składania istotnych dla sprawy wyjaśnień. Nie do zaakceptowania jest bowiem sytuacja, w której pożyczkobiorca będący właścicielem nieruchomości nie sprzedaje jej celem spłaty części należności. Na organach prowadzących postępowanie w przedmiocie umorzenia pożyczki ciąży obowiązek wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Tymczasem organ wydając decyzje nie wyjaśnił, na jakim etapie jest postępowanie prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. na skutek kolejnego wniosku PUP z dnia 23 sierpnia 2016 r., dlaczego pożyczkobiorca uniemożliwia sprzedaż nieruchomości, doprowadzając do sytuacji, że postępowanie dotyczące wyegzekwowania zasądzonych wyrokiem sądu należności toczy się tyle lat. Niewątpliwie sprzedaż działki pokryłaby część zadłużenia, ale w tym zakresie działania organu należy uznać za mało skuteczne. Nie może być tak, że dłużnik posiadając majątek w postaci nieruchomości rolnej, nie czyni nic, aby doprowadzić do spłaty zadłużenia, a wręcz przeciwnie utrudnia prowadzenie postępowania, unikając czynnego w nim udziału.

Ponadto organy nie oceniły w sposób wyczerpujący spełnienia przesłanek z art. 18 ust. 4a pkt 2 i 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, do czego zostały zobowiązane wyrokiem WSA z dnia 10 grudnia 2015 r. Kolejny raz więc należy wskazać, że obowiązkiem organów była szczegółowa analiza sytuacji wszystkich dłużników pod kątem tego, czy w wyniku egzekucji dłużnicy lub osoby pozostające na ich utrzymaniu nie będą pozbawione niezbędnych środków utrzymania, oraz czy przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne. Takiej analizy zabrakło w uzasadnieniach obu decyzji. Organy nie wzięły pod uwagę, że M.P. wnosił o zmniejszenie kwoty spłaty do 100 zł ze względu na trudną sytuację materialną. Dokonana przez organ analiza sytuacji tego poręczyciela jest zbyt ogólnikowa, przede wszystkim nie uwzględniono kosztów utrzymania jego i małoletniej córki. Organ nie dokonał analizy wydatków poręczyciela, jego stanu zdrowia i jego małoletniej córki, ponoszonych z tego tytułu kosztów.

Ponadto organ dokonał niepełnej, ogólnikowej analizy sytuacji majątkowej pozostałych poręczycieli, tj. Z.R., P.K. oraz R.N. Samo stwierdzenie, że poręczyciele nie korzystają z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, oraz że ich dochód przekracza kryterium dochodowego nie jest wystarczające dla oceny, czy dłużnik lub osoby pozostające na jego utrzymaniu nie są pozbawione niezbędnych środków utrzymania. Tym bardziej, że sąd wskazał, iż przy tej ocenie należy dopiero mieć na uwadze wysokość dochodów zobowiązanych i ich rodzin oraz wysokość obciążających ich wydatków, w tym sytuacji zdrowotnej, ponoszonych z tego tytułu kosztów, w kontekście wysokości obciążenia wynikającego ze spłaty pożyczki. Ponadto sąd wskazał, że nie jest również argumentem fakt, że zobowiązani nie korzystają ze środków pomocy społecznej. Przeciwnie organ winien rozważyć, czy egzekucja należności nie doprowadzi ich do pozbawienia niezbędnych środków utrzymania oraz konieczności korzystania z pomocy społecznej. Takie rozważania organ winien poczynić zobowiązany do tego przez art. 7 K.p.a. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu nie zostały przez organy w pełni wykonane.

Dopiero prawidłowo przeprowadzona analiza sytuacji majątkowej dłużników, ich możliwości płatniczych (dochodów i wydatków) pozwoli na stwierdzenie, czy istnieje możliwość uregulowania zadłużenia.

Ponadto zauważyć należy, że odnosząc się do przesłanki określonej w art. 18 ust. 4a pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu organ stwierdził, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie wykazało, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne. Organ uzasadnił swoje stanowisko między innymi tym, że istnieje możliwość regulowania zadłużenia, gdyż skuteczna jest egzekucja komornicza względem pożyczkobiorcy i trzej poręczyciele dokonują dobrowolnych wpłat. Przy czym organ wyliczył, że na spłatę kapitału z należności głównej potrzeba około 15-16 lat. Organ winien zatem ocenić, czy dłużnicy faktycznie, przez taki okres czasu, są w stanie spłacać należności przy uwzględnieniu ich sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej oraz w przypadku poręczycieli braku zarówno majątku ruchomego, jaki nieruchomości.

Wobec powyższego sąd stwierdził, że organy nie przeprowadziły szczegółowego postępowania wyjaśniającego dotyczącego ww. okoliczności. Przede wszystkim nie wykazały, że istnieje realna możliwość spłaty zadłużenia przez skarżących. A zatem doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 153 p.p.s.a., a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie sądu, w niniejszej sprawie organ dokonał dowolnej oceny materiału dowodowego. Nie można takiej ocenie przypisać znamion swobodnej oceny dokonanej na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80. k.p.a.).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny uwzględnić powyższe rozważania sądu, a w szczególności wyjaśnić, dlaczego przez tak długi okres czas organ nie jest w stanie doprowadzić do zapłaty, chociażby w części, należności przez pożyczkobiorcę, który posiada majątek w postaci nieruchomości rolnej o powierzchni 6,27 ha.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

Z uwagi na połączenie spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącym z urzędu orzeczono w pkt 2 sentencji, zgodnie z art. 250 powyższej ustawy oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1714).

bg