Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 159/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: par 2 ust. 1 pkt 1-2, par 3a
journal: Dz.U. 2015 poz 364
law: Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 września 2022 r. sprawy ze skargi J.R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2021 oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] grudnia 2021 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Kierownik BP ARiMR) - działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. - dalej: k.p.a.), art. 26 ust. 1 i 2 pkt 2 oraz art. 3 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2137, dalej: ustawa PROW), § 2 i § 3 oraz § 5 rozporządzenia z dnia 13 marca 2015 r. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. 2015, poz. 364 ze. zm., dalej: rozporządzenie ONW) odmówił przyznania J.R. (Skarżącemu) płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (płatności ONW) na rok 2021.

Organ ustalił że wśród działek zgłoszonych do płatności cztery z nich, położone na 5 działkach ewidencyjnych nr [...], wchodzą w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (ZWRSP), zaś zgodnie z art. 20 ust. 4 ustawy PROW (w decyzji organu I instancji błędnie wskazany został art. 18 ust. 2,3, i 4) - jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, to taka pomoc do gruntu wchodzącego w skład ZWRSP przysługuje podmiotowi, który ma do tego gruntu tytuł prawny, z tym że w przypadku działań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 10-12 - podmiotowi, który, na dzień 31 maja danego roku, ma do tego gruntu tytuł prawny. Jak ustalono na podstawie informacji udzielonej przez Dyrektora Oddziału Terenowego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (Dyrektor OT KOWR), skarżącemu nie przysługiwał tytuł prawny do ww. gruntów. Powierzchnia natomiast działki kwalifikującej się do płatności wynosiła 0,58 ha (działka rolna położona na dz. ew. nr [...]), w związku z czym nie był spełniony warunek minimalnej powierzchni gruntów kwalifikującej do płatności ONW. Ta bowiem winna wynieść nie mniej niż 1 ha.

Skarżący w złożonym odwołaniu od decyzji Kierownika BP ARiMR wniósł o zmianę decyzji i przyznanie płatności, oświadczając jednocześnie, że nie zgadza się z sentencją decyzji, gdyż uważa, iż jest ona krzywdząca. Nie może zrozumieć zawiłości i dokonanych zmian przepisów, które dyskwalifikują go w płatnościach.

Decyzją z [...] lutego 2022 r. r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor OR ARiMR) - powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 i art. 107 k.p.a., art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r., poz. 1505), art. 20 ust. 4 ustawy PROW, § 2 ust. 1, § 5 ust. 1a rozporządzenia ONW - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że spór dotyczy zasadności wykluczenia z płatności ONW gruntów rolnych zlokalizowanych na działkach ewidencyjnych nr [...]. Powodem wykluczenia przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z płatności ONW przedmiotowych działek jest fakt, iż J.R. na dzień [...] maja 2021 r. nie posiadał tytułu prawnego do ich użytkowania, a prowadzona przez Stronę działalność rolnicza na w/w działkach ma charakter użytkowania bezumownego. Organ II instancji wskazał, że w/w działki są integralną częścią ZWRSP, w związku z czym producent rolny zgłaszający je w roku 2021 do płatności ONW musiał dysponować do nich tytułem prawnym (art. 20 ust. 4 Ustawy PROW).

Ustalono, że J.R. w zadeklarował do płatności ONW na rok 2021 m. in. działki rolne zlokalizowane na działkach nr ew.: [...]. Działki te wchodzą w skład ZWRSP. Wskazano jednocześnie, że z § 5 ust. 1a rozporządzenia ONW wynikał obowiązek złożenia oświadczenia o posiadanym tytule prawnym do działek zgłaszanych do płatności ONW. Wskazano jednocześnie, że zgodnie z §3a rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie warunków oraz trybu udostępniania danych przechowywanych w rejestrach i ewidencjach prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów (Dz. U. z 2004 r. Nr 10 poz. 90 ze zm.). KOWR udostępnia ARiMR dane dotyczące gruntów wchodzących w skład ZNRSP. Dalej organ odwoławczy wskazał, że z danych uzyskanych z KOWR nie wynika by strona dysponowała tytułem prawnym na dzień 31.05.2021 r. do wskazanych działek mimo, iż składając wniosek o przyznanie płatności ONW oświadczył (sekcja IX wniosku "oświadczenia i zobowiązania"), iż posiada tytuł prawny do deklarowanych działek.

Potwierdza to, że w ich przypadku nie jest spełniony warunek wynikający z art. 20 ust. 4 ustawy PROW. Nadto, skarżący nie dochował warunku wynikającego z § 5 ust. 1a rozporządzenia ONW, ponieważ nie złożył oświadczenia o posiadanym tytule prawnym do spornych działek. Ponieważ powierzchnia działki kwalifikującej się do płatności (0,58 ha), jest niższa niż 1 ha, zatem nie jest spełniony warunek minimalnej powierzchni działek wynikający z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ONW, w związku z czym Skarżącemu nie przysługiwała wnioskowana płatności na rok 2021.

Skarżący nie zgodził się z decyzją Dyrektora OR ARiMR i wniósł od niej skargę do WSA w Gorzowie Wlkp. W jego przekonaniu decyzja nie zasługuje na uwzględnienie nawet w części. Nie zgadza się z odrzuceniem wniosku o płatność. Skarżący figuruje na listach osób, które płatności otrzymały, podczas gdy faktycznie skarżący pieniędzy nie widział i ich nie dostał. Z tych powodów wniósł o zmianę decyzji, ewentualnie ponowne rozpoznanie sprawy.

Na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, - zwaną dalej P.p.s.a.) skierowano sprawę do rozpoznania w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym).

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz.1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 P.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia ONW, płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013, którego gospodarstwo jest położonej na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, jeżeli:

1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013";

2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatność.

Zgodnie zaś z art. 20 ust. 4 ustawy PROW jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, to taka pomoc do gruntu wchodzącego w skład ZWRSP przysługuje podmiotowi, który ma do tego gruntu tytuł prawny. Stosownie do § 5 ust. 1a rozporządzenia ONW w przypadku, o którym mowa w art. 20 ust. 4 ustawy PROW, we wniosku o przyznanie płatności ONW rolnik składa oświadczenie, że ma tytuł prawny do użytków rolnych wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, do których ubiega się o przyznanie tej płatności, w którym wskazuje, z czego wywodzi ten tytuł prawny.

W sprawie jest bezsporne, że skarżący takiego oświadczenia w odniesieniu do działek nr ew.: nr [...] nie złożył.

Tym niemniej organy ARIMR ustaliły, że ww. działki (...) są bezumownie użytkowane przez J.R. Organ odwoławczy podkreślił, że skarżący od 2016 r. (czyli od roku, w którym wszedł w życie przepis art. 20 ust. 4 ustawy PROW) corocznie, od 6 lat otrzymywał odmowę przyznania płatności w związku z brakiem tytułu płatności do wskazanych działek.

Należy wskazać, że zgodnie z § 3a ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie warunków oraz trybu udostępniania danych przechowywanych w rejestrach i ewidencjach prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów, KOWR, w terminie do dnia 30 czerwca danego roku, udostępnia z urzędu ARiMR, według stanu na dzień 31 maja danego roku, dane dotyczące gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Skarbu Państwa, zawarte w rejestrach lub ewidencjach prowadzonych przez Agencję Nieruchomości Rolnych, obejmujące:

1) identyfikator działki ewidencyjnej zawarty w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego;

2) dane podmiotu, który ma tytuł prawny do gruntu położonego na działce ewidencyjnej, o której mowa w pkt 1, na podstawie stosunku prawnego łączącego ten podmiot z Agencją Nieruchomości Rolnych:

a) imię, nazwisko, miejsce zamieszkania, adres oraz:

- numer ewidencyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności - w przypadku osoby fizycznej posiadającej obywatelstwo polskie,

- kod kraju, numer paszportu lub innego dokumentu tożsamości - w przypadku osoby fizycznej nieposiadającej obywatelstwa polskiego,

b) nazwę, siedzibę, adres i numer identyfikacji podatkowej (NIP) - w przypadku osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej,

c) numer identyfikacyjny w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej (REGON),

d) rodzaj stosunku prawnego łączącego podmiot z ANR, stanowiącego tytuł prawny do tych gruntów

e) datę nawiązania stosunku prawnego, o którym mowa w lit. d, i okres, na jaki został nawiązany,

f) oznaczenie identyfikujące dokument stwierdzający nawiązanie stosunku prawnego, o którym mowa w lit. d.

Za trafne uznać należało stanowisko organu odwoławczego, iż pozyskane przez organ w wersji elektronicznej dokumenty odpowiadające szczegółowości wskazanej w z § 3a ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 stycznia 2004 r. stanowią dokument urzędowy. Zawarte w nim informacje pochodzą bowiem od uprawnionego organu i stanowią dowód tego, co w nich urzędowo stwierdzono (art. 76 § 1 k.p.a.).

Przypomnieć należy, że Sądy administracyjne wypowiadały się już w tożsamych stanach faktycznych sprawy, np. w sprawie dotyczącej płatności ONW na rok 2016 Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 lipca 2018 r. sygn. akt I GSK 671/18 oddalającym skargę kasacyjna J.R. od wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z 10 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Go 556/17. WSA w Gorzowie Wlkp., oraz w sprawie płatności ONW za 2018 r., gdzie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 17 czerwca 2020 r., sygn. akt I GSK 2214/19 oddalił skargę kasacyjna wywiedzioną przez J.R. od wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 12 września 2019 r., sygn. akt I SA/Go 330/19.

Nadto, jak trafnie wskazywano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z art. 27 ust. 2 PROW na strony - beneficjentów pomocy - został nałożony obowiązek przedstawiania dowodów oraz składania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek: ciężar udowodniania faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Skarżący natomiast nie przedstawił żadnego dowodu potwierdzającego posiadanie w dalszym ciągu tytułu prawnego do 5 działek ewidencyjnych wskazanych we wniosku o przyznanie płatność ONW, a wchodzących w skład ZWRSP. J.R. nie podniósł również uzasadnionych zarzutów mogących podważyć ustalenia organów obu instancji, z których wynika, że 5 z 6 działek ewidencyjnych zgłoszonych do płatności, nie spełniało warunku posiadania na podstawie tytułu prawnego.

Tym samym nie została spełniona przesłanka o której mowa w art. 20 ust. 4 PROW. Jednocześnie organy ustaliły, że obszar kwalifikujący do płatności ONW wynosi 0,58 ha (działka nr [...]), czyli nie został spełniony wymóg zawarty w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ONW.

Jednobrzmiący zapis art. 20 ust. 4 ustawy PROW, gdzie sformułowano warunek materialny do uzyskania płatności, jakim jest posiadanie tytułu prawnego do gruntu wchodzącego w skład ZWRSP, prowadzi do wniosku, że w przypadku takich gruntów sam fakt ich posiadania i użytkowania nie stanowi podstawy do przyznania płatności ONW (por. wyr. WSA w Szczecinie z 25 października 2018 r. I SA/Sz 463/18). Nie zmienia tej oceny fakt, iż skarżący może być obciążany opłatami za bezumowne korzystanie z tych działek. Fakt ten nie stanowi bowiem tytułu prawnego do posiadania działek w rozumieniu art. 20 ust. 4 ustawy PROW.

Z tych tez przyczyn oraz na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę.