Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 566/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 184, art. 133, art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 w zw. z art. 75 par. 1 i w zw. z art. 84 par 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 13 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 710
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Robert Sawuła Sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant starszy inspektor sądowy Monika Dworakowska po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2022 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 654/18 w sprawie ze skargi B.K. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. S.A. z siedzibą w W.(następcy prawnego B.K.) na rzecz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego kwotę 240 ( dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 15 listopada 2018 r., sygn. VII SA/Wa 654/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B.K. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...]2018 r. nr [...]w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł B.K., zaskarżając go w całości. W podstawach kasacyjnych skarżący podniósł zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (podstawa kasacyjna z art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (/t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329/, dalej jako: P.p.s.a.):

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a. - poprzez błędną kontrolę zaskarżonej decyzji polegającą na braku zakwestionowania stanu faktycznego ustalonego przez organy administracyjne i przyjęciu go przez Sąd I instancji, pomimo że uznanie, iż zabytek wpisany do rejestru nie uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej, zaś jego wartość będąca podstawą decyzji o wpisie do rejestru rzekomo została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, było bezpodstawne i niezgodne z całokształtem materiału dowodowego zebranego w sprawie;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a., poprzez niezasadne oddalenie skargi mimo, iż w zaskarżonej decyzji organ nie wyjaśnił szeregu elementów stanu faktycznego, w tym lokalizacji poszczególnych elementów fortyfikacji na spornej nieruchomości, a także pominął kwestię odmiennego zagospodarowania i stanu zachowania działki nr [...],

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 K.p.a, poprzez niezasadne oddalenie skargi i przypisanie niewspółmiernej wartości dowodowej nieobiektywnej, nieaktualnej i w wielu aspektach błędnej opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa z dnia [...]2017 r., a przy tym pominięcie okoliczności wynikającej ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu oględzin zabytku,

4) naruszenie art. 133 § 1 w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, będąc zobowiązanym do wydania wyroku na podstawie akt sprawy, nie zbadał oraz nie uwzględnił odpowiednio całego materiału dowodowego, w tym w szczególności nie rozpatrzył sprzeczności między treścią protokołu oględzin z [...]2017 r. i sporządzoną na jego podstawie opinią Narodowego Instytutu Dziedzictwa z [...]2017 r.,

5) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 P.p.s.a., polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pominął w opisie stanu faktycznego ustalenia wynikające z protokołu oględzin z [...]2017 r. wskazujące na utratę wartości zabytkowej i historycznej obiektu co najmniej w znacznej części,

6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. i w zw. art. 84 § 1 K.p.a., poprzez niezasadne oddalenie skargi, podczas gdy zaskarżona decyzja została wydana oparciu o ustalenia zawarte w nieobiektywnej opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa z dnia [...]2017 r., przy zaniechaniu przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy z dziedziny opieki nad zabytkami, zaś organ przedwcześnie uznał, iż znajdująca się w aktach sprawy ww. opinia jest wystarczająca do dokładnego wyjaśnienia sprawy, mimo iż była ewidentnie sprzeczna z protokołem oględzin zabytku,

7) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. i w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez błędną kontrolę zaskarżonej decyzji, polegającą na oddaleniu skargi i braku uchylenia zaskarżonej decyzji, pomimo występowania w sprawie takich naruszeń prawa, które dawały podstawę do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji.

W oparciu o powołane podstawy kasacyjne skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie - na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, od organu na rzecz skarżącego - na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

W dniu 19 sierpnia 2020 r. do Sądu wpłynęło pismo B.K. informujące, że sporna nieruchomość została sprzedana w dniu [...] lipca 2020 r. A. Spółka Akcyjna z siedzibą w W.. Spółka A. – jako następca prawny B.K. - złożyła do akt sprawy oświadczenie o popieraniu skargi kasacyjnej (k. 145) i uznana została w związku z tym za stronę postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 193 zd. 2 P.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 P.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca szczególny charakter, wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia zatem w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd I instancji.

Mając na względzie brzmienie powołanych powyżej przepisów, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzuty kasacyjne uwzględniwszy, że rozpoznaniu podlega sprawa w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), gdyż nie stwierdził przesłanek nieważności postępowania sądowego określonych w art. 183 § 2 P.p.s.a.

W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji naruszenie szeregu przepisów postępowania (w oparciu o przepis art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), które miało istotny wpływ na stwierdzenie przez ten Sąd, że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego prawidłowo uznał, iż działka nr ewid. [...]i części działki nr ewid. [...]– stanowiące bezpośrednie otoczenie zabudowań Fortu [...]przy ul. L. [...] w P. - wpisane do rejestru zabytków pod numerem [...]jako elementy pozostałości fortyfikacji pruskich z końca XIX w. na podstawie decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Poznaniu z [...]1983 r., nie utraciły wartości zabytkowej w związku z czym nie spełniają przesłanki z art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (dalej: u.o.z.), uzasadniającej ich skreślenie z rejestru zabytków. Przypomnieć należy, że w świetle ww. decyzji z [...]1983 r. o wpisie do rejestru zabytków, ochronie podlegają pozostałości fortyfikacji pruskich z końca XIX w. w postaci pierścienia 18 fortów wzniesionych wokół miasta w latach 1876-1896. W orzeczeniu tej decyzji pod pozycją 11 wskazano Fort [...]. Na podstawie ww. decyzji oprócz 18 budowli fortecznych wokół Poznania ochronie konserwatorskiej podlegają również wszystkie inne elementy twierdzy fortowej, takie jak profile ziemne, schrony, pasy zieleni ochronnej itp. - rozmieszczone w rejonach fortecznych poszczególnych fortów, a zatem w tej konkretnej sprawie tego rodzaju elementy rozmieszczone wokół Fortu [...] na działkach wskazanych we wniosku skarżącego, którym zainicjowano postępowanie przed Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Zarzuty kasacyjne w znacznej części kwestionują poprawność oparcia zaskarżonej decyzji na podstawie ustaleń i wniosków zawartych w opinii z [...]2017 r. opracowanej w Narodowym Instytucie Dziedzictwa, którą autor skargi kasacyjnej uznaje za nieobiektywną, nieaktualną i w wielu aspektach błędną, a ponadto sprzeczną z treścią protokołu oględzin z [...]2017 r., na którego podstawie opinia ta została sporządzona, czego – zdaniem skarżącej – Sąd I instancji z naruszeniem art. 133 § 1 w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. oraz art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 P.p.s.a. nie uwzględnił przy orzekaniu. Zarzutów tych – wywiedzionych w odniesieniu do przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 K.p.a. i łącznie ocenionych z zarzutami naruszenia art. 133 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał za zasadne.

Stwierdzić należy, że podstawą swojego rozstrzygnięcia sąd wojewódzki uczynił stanowisko Ministra opierające się na wnioskach eksperckich zawartych w kwestionowanej przez stronę opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa z [...]2017 r., w świetle których "wnioskowany o skreślenie teren działki nr [...]i części działki [...]stanowiących otoczenie Fortu [...]zachował autentyczną substancje historyczną, formę i kompozycję", w związku z czym działki te "nie uległy zniszczeniu w stopniu powodującym utratę ich wartości historycznej, artystycznej i naukowej", w konsekwencji czego organ uznał końcowo, że nie zachodzą przesłanki z ustawy o ochronie zabytków uzasadniające dokonanie wnioskowanego przez skarżącego skreślenia z rejestru zabytków. Opinia Instytutu sporządzona została – m.in. - na podstawie protokołu z wizji lokalnej przedmiotowych nieruchomości, przeprowadzonej [...]2017 r. oraz załączników do protokołu z tych oględzin.

Rozstrzygając, czy istotnie istnieje sprzeczność pomiędzy ustaleniami z wizji z [...]2017 r. a wnioskami przyjętymi w ww. opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa i czy sprzeczności tej Sąd I instancji nie dostrzegł, co zaważyło na wyniku sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził na wstępie, że z akt sprawy wynika, iż stan zachowania historycznych form ziemnych wokół Fortu [...] w kwestionowanej opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa z dnia [...]2017 r. ustalono na podstawie zarówno oględzin przeprowadzonych w dniu [...]2013 r. oraz ekspertyzy stanu zachowania form ziemnych przedstoku Fortu [...] z dnia [...]2013 r., jak i wskazanego przez stronę protokołu z dnia [...]2017r. wraz z materiałem zapisanym na płycie CD. Zgodnie z ustaleniami oględzin z [...]2017 r. w przedmiotowej opinii Instytutu wskazano, że "prawa bateria dołączona jest zupełnie zniszczona", co odpowiada ustaleniom z oględzin z [...]2017 r., zgodnie z którymi "stanowiska bojowe prawej baterii dołączonej nie zachowały się". Nienegowane przez organ twierdzenia ekspertów Instytutu o zniszczeniu prawej baterii bojowej nie dają jednak podstaw do zarzucania Sądowi I instancji, że doszło w tej sprawie do pominięcia tejże okoliczności wynikającej ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu oględzin zabytku, jak i nie dają też podstaw do podnoszenia, że z tego względu wnioski końcowe opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa są wadliwe. Zauważyć bowiem trzeba, że z protokołu z wizji lokalnej z [...]2017 r. wynika, iż na miejscu oględzin zastano schron prawej baterii dołączonej, ławę strzelecką od strony północnej oraz wał stoku bojowego i "poza ww. trzema elementami skrajnymi nie zauważono elementów fortecznych położonych dalej od fortu" – zgodnie z uwagą do protokołu zgłoszoną przez pełnomocnika właściciela. Taki stan faktyczny sprawy miał także na uwadze Sąd I instancji, skoro w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odnotował, że "pełnomocnik naniósł swoje uwagi odnośnie braku elementów fortecznych położonych dalej od fortu". Nie sposób jednak pominąć tego, że ustalenia wynikające z protokołu oględzin z [...]2017 r., do których odwołuje się skarżący kasacyjnie, potwierdzają – jak wyżej podniesiono - zachowanie 3 elementów umocnień ziemnych poza zewnętrznym murem fosy suchej i zachowanym, oryginalnym ogrodzeniem Fortu [...], zaś dodatkowo w opinii sporządzonej w Narodowym Instytucie Dziedzictwa zawarto następujące stwierdzenie: "W ocenie całościowej stanu zachowania substancji Fortu [...] należy podkreślić, że zachowane zostały jego najważniejsze elementy zabytkowe, historyczna forma, autentyczna bryła i materiał oraz częściowo układ przestrzenny przedpola rejonu przyfortecznego".

Stwierdzenie przez skarżącego, że ustalenia wizji przeprowadzonej w dniu [...]2017 r. wskazywały na utratę wartości zabytkowej i historycznej obiektu co najmniej w znacznej części, są w ocenie sądu kasacyjnego, dowolnym poglądem skarżącego na sprawę, niedającym uprawnionych podstaw do zarzucania Sądowi I instancji, że w tej sprawie dokonał błędnej kontroli zaskarżonej decyzji w aspekcie oceny dotyczącej naruszenia przepisów postępowania, w konsekwencji w sposób nieuprawniony wydał rozstrzygniecie na podstawie art. 151 P.p.s.a., zamiast na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c tej ustawy. Ustalenia dokonane podczas wizji są tylko częścią ustaleń dokonanych przez eksperta Narodowego Instytutu Dziedzictwa na potrzeby wydania kwestionowanej opinii, gdyż poczynił on również inne ustalenia w tej sprawie. Organy ochrony zabytków posiadają szczególne uprawnienie w zakresie badania wartości artystycznych, historycznych lub zabytkowych obiektów podlegających wpisowi do rejestru zabytków. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że w związku z tym, że Narodowy Instytut Dziedzictwa jest państwową instytucją kultury, której zadaniem jest m. in. wydawanie opinii i ekspertyz dotyczących działań przy zabytkach na rzecz organów administracji publicznej, to kwestionowanie przez stronę stanu zachowania zabytku, ustalonego na podstawie opinii tej instytucji, mającej walor dowodu z opinii biegłego wymaga przeprowadzenia dowodu na okoliczność przeciwną. Dowodu takiego strona skarżąca nie przedstawiła. Przepisy postępowania administracyjnego nie stoją na przeszkodzie dostarczeniu takiej opinii przez stronę postępowania. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. nie stanowią usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych, nie można bowiem zgodzić się ze skarżącym, że Sąd przypisał opinii Instytutu niewspółmierną wartość dowodową. Pozostaje wiążące związku z tym, jako nieobalone w postępowaniu sądowym, twierdzenie organu, że w analizowanym obszarze zachowane zostały formy ziemne w różnym stanie technicznym wskazane w opinii z [...]2017 r., świadczące o funkcjonalnych powiązaniach należącego do skarżącego terenu ze strukturą zabudowań i umocnień fortyfikacyjnych oraz że w granicach przedmiotowych działek, poza samym fortem, zachowany został czytelny nadal układ przestrzenny przedpola fortecznego. W świetle akt sprawy prawdziwe jest też twierdzenie organu, że żaden z zawartych w aktach sprawy dokumentów nie stwierdza, aby nieruchomości wnioskowane do skreślenia z rejestru zabytków w obecnym stanie zachowania utraciły w sposób trwały wartości zabytkowe, stanowiące podstawę wydania decyzji z [...]1983 r. Twierdzenia takiego, zdaniem sądu kasacyjnego, nie sposób wyprowadzić z protokołu z wizji lokalnej z dnia [...]2017 r.

Powyższe skutkować musiało uznaniem, że niezasadne są zarzuty naruszenia art. 133 § 1 w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a., uzasadnione przez skarżącego nierozpatrzeniem przez Sąd I instancji sprzeczności w materiale dowodowym. Mając na uwadze brzmienie przepisów prawa przywołanych w ramach tej podstawy kasacyjnej, ("Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy" i "rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...)), nie można uznać, że w kontrolowanej sprawie Sąd I instancji pominął przy orzekaniu cześć materiału dowodowego, jak i nie orzekał na podstawie akt sprawy i w jej granicach. Sąd nie zignorował twierdzeń strony dotyczących podnoszonych przez nią sprzeczności pomiędzy dowodami zgromadzonymi w aktach sprawy oraz dotyczących błędów czy nieścisłości w tych dowodach, gdyż z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że w tym zakresie stanowiska strony skarżącej nie podzielił i stwierdził, że nie jest ono potwierdzone żadnym dowodem w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a. Z tego względu niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jak wskazano powyżej - sąd administracyjny I instancji wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, te zaś jako kluczowy materiał dowodowy obejmowały ekspercką opinię formułującą stanowcze wnioski o aktualnych walorach zabytkowych nieruchomości będących przedmiotem postępowania. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji miał więc powody by uznać, że organ, działając w ramach swojej właściwości i będąc wyposażonym w specjalistyczną opinię z zakresu ochrony zabytków w oparciu o nią zasadnie uznał, że analizowane tereny bezpośredniego otoczenia zabudowań Fortu [...]nie utraciły swoich walorów zabytkowych, które skutkowały wpisaniem ich do rejestru zabytków. Wzgląd na indywidualne uwarunkowania przedmiotu ochrony konserwatorskiej w tej sprawie (elementy twierdzy fortowej, takie jak profile ziemne, schrony oraz pasy zieleni ochronnej itp. rozmieszczone w rejonach fortecznych), obejmującego m.in. elementy przyrody ożywionej, podlegającej czynnościom życiowym (wzrost i rozwój) oraz na treść znajdującego się w aktach sprawy pisma Urzędu Miasta Poznań z dnia [...]2017 r. do Ministra, do którego załączono kopie dokumentów precyzujących obowiązki właściciela tego zabytku związane z faktem nabycia nieruchomości objętej ochroną konserwatorską, zasadną czyniły uwagę Sądu I instancji, iż istnieje przypuszczenie, że nabywcy tej nieruchomości nie wykonywali przyjętych na siebie i wynikających z art. 5 u.o.z. obowiązków dotyczących opieki na zabytkiem, co mogło przyczynić się do degradacji stanu zabytku. Sąd wojewódzki zasadnie podkreślił, że opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela polega w szczególności na zapewnieniu warunków prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku oraz zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie i właściciel zabytku nie może uchylać się od powyższego obowiązku poprzez dążenie do jego wykreślenia z rejestru.

Z powołanych względów podstawa kasacyjna obejmująca zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. i w zw. art. 84 § 1 K.p.a. okazała się nieusprawiedliwiona.

Bezpodstawny okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a., gdyż Sąd I instancji nie miał podstaw by uznać, że w zaskarżonej decyzji organ nie wyjaśnił "szeregu elementów stanu faktycznego mających istotny wpływ na wynik sprawy". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wszystkie kluczowe aspekty stanu faktycznego tej sprawy zostały przez organ oraz Sąd I instancji wyczerpująco wyjaśnione. Minister dostatecznie wnikliwie przeanalizował stan zachowania elementów twierdzy fortowej w rejonach Fortu [...], a jego stanowisko odpowiada wnioskom opinii opracowanej przez specjalistę (mgr inż. arch.) z Narodowego Instytutu Dziedzictwa, które w toku postępowania administracyjnego nie zostały zanegowane w drodze innych dowodów. Z tych względów również stwierdzić należało, że w sprawie nie doszło do zarzucanego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. i w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego, uwzględniając zmiany podmiotowe do których doszło w postępowaniu kasacyjnym (A. SA w W. jako aktualny właściciel działek nr [...]i [...]złożyła oświadczenie o popieraniu skargi kasacyjnej wniesionej przez poprzedniego właściciela zabytku), orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.