Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1518/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 141 par 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Arkadiusz Tomczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt III SA/Po 667/18 w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu; 2. odstępuje od zasądzenia od A. K. na rzecz Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 20 lutego 2019 r., sygn. akt I GSK 1518/19, po rozpoznaniu skargi A. K., działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 134 i 135 p.p.s.a., uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań-Wilda z [...] lipca 2018 r., a także postanowienie Poczty Polskiej S.A. z [...] kwietnia 2018 r., orzekł o kosztach sądowych.

Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco:

Wobec skarżącego A. K. prowadzono postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z 19 października 2015 r., wystawionego przez Pocztę Polską S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej, obejmującego należności z tytułu opłaty abonamentowej za okres od stycznia 2010 r. do lipca 2015 r.

W toku postępowania skarżący wniósł zarzuty przeciwegzekucyjne, podnosząc m.in. fakt nieistnienia egzekwowanego obowiązku.

Prawomocnym wyrokiem z 8 lutego 2018 r., sygn. akt III SA/Po 744/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił pierwotnie wydane postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z [...] sierpnia 2017 r. w przedmiocie uznania zarzutów skarżącego za nieuzasadnione oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań-Wilda z [...] czerwca 2017 r., a także stanowisko wierzyciela - postanowienie Poczty Polskiej S.A. z [...] maja 2017 r. i poprzedzające je postanowienie z [...] lipca 2016 r.

W wyroku tym Sąd wskazał w szczególności, że nie dokonano wyczerpującej analizy treści zarzutów skarżącego zawartych w piśmie z 19 lutego 2016 r. Skarżący podniósł w nim zarzut nieistnienia obowiązku. Wskazał on jednak również, że nie został poinformowany o zamiarze wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W piśmie tym jest także mowa o tym, że bez jakiegokolwiek wcześniejszego powiadomienia, zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne. Z akt administracyjnych sprawy nie wynikało, że upomnienie zostało skutecznie doręczone.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. ponownie uznał zarzut skarżącego dotyczący nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony.

Skarżący złożył zażalenie na to postanowienie, wskazując m.in. brak zawarcia umowy z Pocztą i brak jej uprawnień do egzekwowania należności z tytułu abonamentu RTV.

Poczta Polska S.A. postanowieniem z [...] czerwca 2018 r., po uzupełnieniu postępowania dowodowego, utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie uznając, że zażalenie nie może zostać uwzględnione.

W uzasadnieniu wskazano, że Poczta jest uprawniona do żądania wykonania w drodze administracyjnej obowiązku wynikającego z braku opłat za korzystanie odbiorników RTV na podstawie wystawionych przez nią tytułów wykonawczych. Na dane skarżącego została zgłoszona rejestracja odbiorników, po której wydana została książeczka opłat RTV, stanowiąca dowód zarejestrowania używanych odbiorników. Wskazano również kolejne numery książeczek przewidzianych do opłat z tytułu abonamentu. Załączono do postanowienia dowody w postaci kserokopii odcinków złożonych w celu wydania nowej książeczki radiofonicznej i odcinka wpłaty. Wyjaśniono, że dowody potwierdzają nadanie skarżącemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych. Zawiadomienie informujące o wprowadzonej zmianie i nadaniu numeru identyfikacyjnego zostało przesłane pismem z 17 lipca 2008 r. Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego zostało wysłane prawidłowo listem zwykłym, bez potwierdzenia odbioru. W przypadku zagubienia, zniszczenia lub nieotrzymania zawiadomienia o nadaniu numeru wraz z imiennymi blankietami wpłat, ustalenia numeru rachunku bankowego do wpłat abonamentowych można dokonać za pośrednictwem infolinii, w urzędach pocztowych lub przez internet. Podkreślono, że nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru nie stanowi okoliczności zwalniającej posiadacza odbiorników RTV od obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych. Abonent miał obowiązek powiadomienia właściwej placówki Poczty o zmianie danych, miejsca używania odbiorników, zagubienia lub zniszczenia dowodu rejestracji czy o fakcie zaprzestania używania odbiorników. W momencie zgłoszenia przez abonenta wyrejestrowania odbiorników RTV, pracownik urzędu pocztowego w książeczce radiofonicznej potwierdzał formalność datownikiem urzędu pocztowego na odcinku znajdującym się na końcu książeczki radiofonicznej. Jedna część książeczki pozostawała w posiadaniu abonenta, druga była odsyłana celem archiwizacji. W przypadku wyrejestrowania na formularzu, pracownik operatora wyznaczonego potwierdzał przyjęcie zgłoszenia datownikiem i podpisem, zwracał użytkownikowi opatrzony oryginał dokumentu, zachowując jego kopię w celu odesłania do archiwizacji.

Podkreślono, że abonent winien przechowywać dokument potwierdzający dopełnienie formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiorników, bowiem wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika. W interesie zobowiązanego jest zabezpieczenie dowodu umożliwiającego wykazanie tej okoliczności.

Wyjaśniono, że Poczta Polska nie posiada dokumentu potwierdzającego wskazywany przez skarżącego fakt dokonania formalności związanych z uzyskaniem zwolnienia z opłat abonamentowych. Wskazano, że Poczta nie ma obowiązku informowania o stanie zaległości. Podkreślono natomiast, że wierzyciel, wypełniając obowiązek wynikający z art. 15 § 1 u.p.e.a. 17 sierpnia 2015 r. skierował do skarżącego upomnienie z wezwaniem do uiszczenia zaległości w terminie 7 dni, które zostało doręczone 21 sierpnia 2015 r. (poświadczone kopie dołączono do akt sprawy).

Wyjaśniono, w celu wyegzekwowania zaległych opłat nie trzeba wydawać odrębnej decyzji ani postanowienia.

Wskazano wreszcie, że w związku z zastosowaniem środka egzekucyjnego dopiero 4 lutego 2016 r. (o czym powiadomiono skarżącego 16 lutego 2016 r.), zobowiązanie za okres od stycznia do grudnia 2010 r. uległo przedawnieniu.

Po otrzymaniu tak przedstawionego stanowiska wierzyciela, postanowieniem z [...] lipca 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Poznań – Wilda działający jako organ egzekucyjny uznał wniesiony zarzut za nieuzasadniony.

W uzasadnieniu organ wskazał, że jest związany stanowiskiem wierzyciela.

Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r., utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Ponownie zaakcentowano fakt związania stanowiskiem wierzyciela.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skardze na to rozstrzygnięcie skarżący zarzucił nieistnienie obowiązku ze względu na wyrejestrowanie odbiornika RTV. Nie zgodził się również z przerwaniem biegu terminu przedawnienia wskutek zastosowania środka egzekucyjnego. Zdaniem skarżącego sprawa jest przedawniona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 20 lutego 2019 r., sygn. akt I GSK 1518/19, uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 30 sierpnia 2018 r. w przedmiocie uznania zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań-Wilda z [...] lipca 2018 r. a także postanowienie Poczty Polskiej S.A. z [...] kwietnia 2018 r.,

W uzasadnieniu podkreślił, że o ile stanowisko wierzyciela wiązało organy egzekucyjne obu instancji co do treści ich rozstrzygnięcia, to sąd, rozpoznając skargę na postanowienia tych organów, w ramach swojej kognicji, dokonuje samodzielnej oceny zgłoszonych przez stronę skarżącą zarzutów, a więc kontroluje także, czy wierzyciel w swoim stanowisku zgodnie z prawem uznał, że faktycznie istniało wymagalne zobowiązanie z tytułu nieuiszczonej opłaty abonamentowej za okres od miesiąca stycznia 2010 r. do lipca 2015 r., a tym samym, czy dopuszczalne było prowadzenie egzekucji administracyjnej.

Podkreślił, że wierzyciel, kwestionując twierdzenie skarżącego o wyrejestrowaniu odbiornika, zobowiązany był podać, na podstawie jakich rejestrów (zbiorów informacji) ustalił, że wyrejestrowanie nie nastąpiło. Nie uczynił tego, nie wskazał też jak odnotowuje wyrejestrowanie odbiornika (jaka jest procedura w tym zakresie). Podanie tych informacji umożliwiłoby ocenę, na jakiej podstawie wierzyciel ustalił brak wyrejestrowania odbiornika i czy ustalenie to jest prawidłowe. Jeśli więc zobowiązany kwestionował istnienie obowiązku zapłaty opłaty abonamentowej z uwagi na wyrejestrowanie odbiornika, wierzyciel powinien załączyć do akt sprawy stosowne dowody, na podstawie których ustalono brak wyrejestrowania odbiornika.

Podkreślił, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Stwierdził, że w okolicznościach sprawy brak przez tak długi okres czasu jakiejkolwiek reakcji wierzyciela na brak uiszczania opłat abonamentowych, brak dowodów w zakresie prawidłowego poinformowania o nadaniu numeru identyfikacyjnego – należy uznać za usprawiedliwione przeświadczenie strony o skutecznym wyrejestrowaniu odbiornika, braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych i braku obowiązku przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika RTV. Z żadnych przepisów nie wynika, że strona jest zobowiązana bezterminowo przechowywać dokument (dowód) wyrejestrowania odbiornika. Zauważył, że wierzyciel nie wyjaśnił, w jaki sposób i przez jaki czas przechowuje dokumenty, informacje dotyczące wyrejestrowania (jak i zarejestrowania) odbiornika.

WSA wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy wierzyciel zobowiązany będzie ponownie zweryfikować swoje stanowisko w ramach zgłoszonych zarzutów, z uwzględnieniem oceny i wskazań Sądu – stosownie do art. 153 p.p.s.a. - tj. wykazać datę zarejestrowania odbiornika rtv przez skarżącego oraz datę przesłania (lub doręczenia) skarżącego zawiadomienia o nadaniu indywidulanego numeru identyfikacyjnego, a także załączyć dowody, z których wynikałyby te daty. Podkreślił, że wierzyciel zobowiązany będzie wskazać na jakiej podstawie dokonał ustaleń oraz uwzględnić upływ czasu, brak skutecznego zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego, brak przez bardzo długi okres czasu domagania się uiszczania opłat abonamentowych. Brak udowodnienia tych okoliczności uzasadniać będzie umorzenie postępowania egzekucyjnego w stosunku do skarżącego w trybie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. W przypadku zaś wykazania tych okoliczności przez wierzyciela i uzyskania zweryfikowanego stanowiska wierzyciela, stosownie do wskazań Sądu, organ egzekucyjny zobowiązany będzie do ponownego rozpoznania zarzutów skarżącego.

Skarga kasacyjna od wskazanego wyroku została wniesiona przez uczetnika postępowania – wierzyciela, tj. Pocztę Polską S.A.

Wyrokowi Sądu I instancji zarzucono:

I. na podstawie przepisu art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego:

1. przepisów art. 2 ust. 1-3 oraz art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych zw. dalej "ustawą abonamentową" w zw. § 2 ust. 4 oraz § 4 i § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz w zw. z § 11 i § 18 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że to na wierzycielu ciąży obowiązek wykazania poprzez załączenie stosownych dowodów braku podnoszonego, a nie wykazanego i nie udowodnionego w żaden sposób przez zobowiązanego, wyrejestrowania odbiornika; mylne zrozumienie przez Sąd wymienionych przepisów doprowadziło do uznania przez WSA w Poznaniu, iż wierzyciel nie przedstawił ani nie wykazał "na jakiej podstawie ustalił brak wyrejestrowania odbiornika" i "nie wskazał też jak odnotowuje wyrejestrowanie odbiornika (jaka jest procedura w tym zakresie)", do czego zdaniem Sądu wierzyciel jest zobowiązany, a nadto do uznania przez Sąd, że "jeśli więc zobowiązany kwestionował istnienie obowiązku zapłaty opłaty abonamentowej z uwagi na wyrejestrowanie odbiornika, wierzyciel powinien załączyć do akt sprawy stosowne dowody na podstawie, których ustalono brak wyrejestrowania odbiornika" i w konsekwencji zdaniem Sądu wierzyciel dopuścił się nieprawidłowości w rozumieniu wskazanych przepisów i wobec tego uzasadnione było wydanie wobec organu i wierzyciela wyroku uchylającego ich postanowienia jako naruszające prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie;

2. przepisów art. 2 ust. 1-3 oraz art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych w zw. § 2 ust. 4 oraz § 4 i § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz w zw. z § 11 i § 18 rozporządzenia 1 Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że to na wierzycielu ciąży obowiązek wykazania poprzez załączenie stosownych dowodów faktu posiadania w dalszym ciągu w spornym okresie przez zobowiązanego zarejestrowanego odbiornika wobec podnoszonego, a nie wykazanego i nie udowodnionego w żaden sposób przez niego, jego wyrejestrowania w 2008 r., a także wobec stwierdzonego przez Sąd nieprzedstawienia przez wierzyciela wymaganego zdaniem Sądu dowodu (dokumentu) w zakresie prawidłowego poinformowania o nadaniu numeru identyfikacyjnego lub jego doręczenia; mylne zrozumienie przez Sąd wymienionych przepisów doprowadziło do uznania przez WSA w Poznaniu, iż wierzyciel nie przedstawił ani nie wykazał "na jakiej podstawie ustalił brak wyrejestrowania odbiornika", do czego zdaniem Sądu to on jest zobowiązany, a nadto do uznania przez Sąd, że "jeśli więc zobowiązany kwestionował istnienie obowiązku zapłaty opłaty abonamentowej z uwagi na wyrejestrowanie odbiornika, wierzyciel powinien załączyć do akt sprawy stosowne dowody na podstawie, których ustalono brak wyrejestrowania odbiornika", a co za tym idzie Sąd uznał, "za usprawiedliwione przeświadczenie strony o skutecznym wyrejestrowaniu odbiornika, braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych i braku obowiązku przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika RTV" i w konsekwencji to zdaniem Sądu wierzyciel dopuścił się nieprawidłowości w rozumieniu przepisów i wobec tego uzasadnione było wydanie wobec organu i wierzyciela wyroku uchylającego ich postanowienia jako naruszające prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie;

3. przepisów art. 2 ust. 1-3 oraz art. 3 ust. 4, art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych w zw. § 2 oraz § 4 i § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz w zw. z § 11 i § 18 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych poprzez ich błędną wykładnię polegającą przede wszystkim na przyjęciu, że to na wierzycielu ciąży obowiązek przypominania zobowiązanemu o braku bieżących wpływów z opłat abonamentowych od niego; mylne zrozumienie przez Sąd wymienionych przepisów doprowadziło do uznania przez WSA w Poznaniu, iż to "brak przez tak długi okres czasu jakiejkolwiek reakcji wierzyciela na brak uiszczenia opłat abonamentowych (...) - należy uznać za usprawiedliwione przeświadczenie strony o skutecznym wyrejestrowaniu odbiornika, braku obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych i braku obowiązku przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika RTV" i w konsekwencji do uznania przez Sąd, że wierzyciel dopuścił się nieprawidłowości w rozumieniu ww. przepisów i wobec tego uzasadnione było wydanie wobec organu i wierzyciela ich postanowienia jako naruszające prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie, a także Sąd bezpodstawnie zobowiązał wierzyciela przy ponownym rozpoznaniu sprawy do uwzględnienia nie tylko upływu czasu ale braku "przez bardzo długi okres czasu domagania się uiszczenia opłat abonamentowych";

4. przepisów art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. ustawy abonamentowej w zw. § 2 ust. 4 oraz § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz w zw. z § 11 i § 18 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że z ww. przepisów wynika, że dla prawidłowego wykazania poinformowania zobowiązanego przez wierzyciela o nadaniu numeru identyfikacyjnego zobowiązanemu, jest posiadanie przez wierzyciela na to dowodu (dokumentu) innego niż duplikat zawiadomienia o jego nadaniu z 17 lipca 2008 r. i a co za tym idzie obowiązek przedstawienie tego dowodu Sądowi; mylne zrozumienie przez Sąd wymienionych przepisów doprowadziło do uznania przez WSA w Poznaniu, iż wierzyciel nie przedstawił "dowodów w zakresie prawidłowego poinformowania o nadaniu numeru identyfikacyjnego" do czego zdaniem Sądu jest zobowiązany i w konsekwencji Sąd zobowiązał wierzyciela, przy ponownym, rozpoznaniu sprawy, do tego by wykazać "datę przesłania (lub doręczenia) skarżącemu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, a także załączyć dowody, z których wynikałyby ww daty", a także do uznania przez WSA, że "brak dowodów w zakresie prawidłowego poinformowania o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego - należy uznać za usprawiedliwione przeświadczenie strony o skutecznym wyrejestrowaniu odbiornika, braku obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych i braku obowiązku przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika RTV" i w konsekwencji do uznania przez Sąd, że wierzyciel dopuścił się nieprawidłowości w rozumieniu przepisów ww rozporządzenia Ministra Transportu i wobec tego uzasadnione było wydanie wobec organu i wierzyciela wyroku uchylającego ich jako naruszające prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie, a także dalej Sąd bezpodstawnie zobowiązał wierzyciela przy ponownym rozpoznaniu sprawy do zmiany swojego stanowiska i uwzględnienie "braku skutecznego zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego",

5. przepisów art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005r. ustawy abonamentowej w zw. § 2 ust. 4 oraz § 5 ust. 1 i 2 i § 6 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz w zw. z § 11 i § 18 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że konieczne i wynikające z ww. przepisów, dla wykazania ciążącego nadal obowiązku zobowiązanego do uiszczania opłat za odbiornik RTV w spornym okresie jest posiadanie przez wierzyciela dowodu na nadanie lub doręczenie zobowiązanemu numeru identyfikacyjnego i przedstawienie go Sądowi; mylne zrozumienie przez Sąd wymienionych przepisów doprowadziło do uznania przez WSA w Poznaniu, iż wierzyciel nie przedstawił "dowodów w zakresie prawidłowego poinformowania o nadaniu numeru identyfikacyjnego", a zatem nie posiada "skutecznego zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego", a co za tym idzie, że istniał obowiązek po stronie skarżącego do dokonywania opłat za zarejestrowany odbiornik RTV i w konsekwencji Sąd uznał, że "brak dowodów w zakresie prawidłowego poinformowania o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego- należy uznać za usprawiedliwione przeświadczenie strony o (...) braku obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych", a wierzyciel w ten sposób dopuścił się nieprawidłowości w rozumieniu ww przepisów i wobec tego uzasadnione było wydanie wobec organu i wierzyciela wyroku uchylającego ich postanowienia jako naruszające prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie,

6. przepisów art. 2 ust. 1- 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. ustawy abonamentowej w zw. § 2 ust. 4 oraz § 5 ust. 1 i 2 i rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz w zw. z § 11 i § 18 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pomimo niekwestionowania przez zobowiązanego faktu rejestracji odbiornika RTV i ponoszenia w okresach wcześniejszych wymaganych opłat za niego, wobec nieprzedstawienia żadnych dowodów na jego wyrejestrowanie lub skuteczne przeprowadzenie procedury zwolnienia z opłat za abonament RTV, zdaniem Sądu dla wykazania obowiązku uiszczania opłat przez zobowiązanego za odbiornik RTV w spornym okresie nadal jest konieczne i wynikające z ww przepisów posiadanie przez wierzyciela dowodu na wykazanie konkretnej daty zarejestrowania odbiornika RTV przez zobowiązanego, a także dowodu na późniejsze nadanie lub doręczenie zobowiązanemu powiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego, posiadania dowodu na brak wyrejestrowania odbiornika przez zobowiązanego i przedstawienie ich Sądowi; mylne zrozumienie przez Sąd wymienionych przepisów doprowadziło do uznania przez WSA w Poznaniu, iż wierzyciel nie wykazał, że istniał obowiązek po stronie zobowiązanego do dokonywania opłat za zarejestrowany odbiornik RTV i w konsekwencji Sąd uznał, że "brak dowodów w zakresie prawidłowego poinformowania o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego należy uznać za usprawiedliwione przeświadczenie strony o (...) braku obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych", wierzyciel w ten sposób dopuścił się nieprawidłowości w rozumieniu ww przepisów i wobec tego uzasadnione było wydanie wobec organu i wierzyciela wyroku uchylającego ich postanowienia jako naruszające prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie

II. na podstawie przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi, i uchylenie postanowień jako naruszających przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., polegające na błędnie ustalonym stanie faktycznym, polegającym w szczególności na przyjęciu, że:

1) duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z datą jego sporządzenia przez wierzyciela będącą jednocześnie datą nadania zawiadomienia listem zwykłym nie jest dowodem wystarczającym na wykazanie nadania przez wierzyciela tego numeru i spełnienia przez niego warunku, o którym mowa w zw. z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych;

2) zobowiązany nie posiadał zarejestrowanego odbiornika, także w spornym okresie w oparciu o art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. ustawy abonamentowej w zw. § 2 ust. 4 oraz § 5 ust. 1 i 2 i rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r.;

3) zarejestrowanie odbiornika przez zobowiązanego wobec niewykazania przez niego jego wyrejestrowania w 2008 r. w sposób określony w obowiązującym ówcześnie § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych lub przeprowadzenia wymaganej procedury związanej ze, zwolnieniem z uiszczania opłat abonamentowych nie jest wystarczające do uznania, że był on zobowiązany do dalszego uiszczania opłat w spornym okresie;

4) na zobowiązanym nie ciąży obowiązek wykazania, że do podnoszonego przez niego wyrejestrowania odbiornika RTV w 2008 r. rzeczywiście doszło i uznania wyłącznie na podstawie słów zobowiązanego, że do dalszego uiszczenia opłat abonamentowych nie był już zobowiązany;

5) powinien istnieć w aktach niniejszej sprawy posiadanych przez wierzyciela dowód wyrejestrowania odbiornika RTV tylko z tej przyczyny, że zobowiązany podnosi, że wyrejestrowywał odbiornik (początkowo wskazując w odpowiedzi na upomnienie rok 1990 a następnie rok 2008r.),

6) to tylko wierzyciel powinien dowieść braku posiadania dokumentu potwierdzającego wyrejestrowanie odbiornika RTV przez zobowiązanego (dowód negujący) a nie zobowiązany, który na fakt wyrejestrowania odbiornika się powołuje i wywodzi z niego skutki prawne,

7) dla skuteczności dochodzenia od zobowiązanego opłat abonamentowych powinien zostać przedstawiony przez wierzyciela - Sądowi dowód (dokument) doręczenia zawiadomienia o nadaniu zobowiązanemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego lub jego faktycznego nadania,

8) przedstawiony przez wierzyciela duplikat zawiadomienia o nadaniu zobowiązanemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, jest nieprawidłowy i niewystarczający a do potwierdzenia jego prawidłowości i nadania zobowiązanemu identyfikacyjnego numeru identyfikacyjnego jest konieczny dodatkowy dowód jego nadania lub otrzymania przez zobowiązanego, t.j. działanie, o którym mowa w pkt 7) i tylko taki dowód potwierdzi obowiązek rejestracji i konieczności dalszego wnoszenia opłat abonamentowych,

9) wierzyciel powinien na bieżąco informować zobowiązanego o stanie zadłużenia, a jeśli brak było przez długi czas reakcji wierzyciela na brak uiszczania opłat abonamentowych przez zobowiązanego, to należało uznać już z tej tylko przyczyny za usprawiedliwione przeświadczenie zobowiązanego o skutecznym, wyrejestrowaniu odbiornika, a także o braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych,

10) zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania oraz nadanie użytkownikowi indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie stanowi wystarczającej przesłanki istnienia wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy abonamentowej i rozporządzeń wykonawczych do niej o obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekucji w trybie u.p.e.a.

błędnie wskazującym, że wierzyciel i organ egzekucyjny nieprawidłowo rozstrzygnął i ustosunkował się do podnoszonych przez zobowiązanego zarzutów, albowiem wydane postanowienia nie naruszają w żadnym stopniu przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tym bardziej art. 2 ust. 1-3 oraz art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych a także § 2 ust. 4 oraz § 4 i § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. oraz § 11 i § 18 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013r., a wobec tego WSA w Poznaniu musiałby uznać, że wniesioną skargę przez zobowiązanego jako niezasadną należy oddalić,

2. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a .poprzez niedokonanie kontroli legalności działania wierzyciela i organu egzekucyjnego, wydanych przez niego aktów, brak podania przez Sąd I instancji analizy regulacji prawnych rozstrzygnięcia a podanie jedynie konkluzji skutkujących uwzględnieniem skargi i uchyleniem postanowień organu egzekucyjnego i wierzyciela, a więc naruszenia powodującego błędną analizę i pominięcie ustaleń wierzyciela, załączonych do akt dokumentów, a co za tym idzie nie rozpoznanie istoty sprawy, co mogło mieć wpływ na treść wyroku, ponieważ kompleksowa analiza zgłoszonych zarzutów a następnie ocena działania organu i wierzyciela w świetle przedstawionych zastrzeżeń, ustaleń i dowodów oraz przepisów prawa powinna doprowadzić do oddalenia skargi zobowiązanego przez WSA w Poznaniu.

Podnosząc tak formułowane zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania,

2. zasądzenie od zobowiązanego na rzecz wierzyciela kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego, według norm przepisanych.

Pełnomocnik skarżącego zobowiązanego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wypada przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy w z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) – dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu, które w realiach sprawy nie występują. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Związanie podstawami skargi kasacyjnej oznacza, że wskazanie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone.

Zarzuty naruszenia prawa materialnego podniesione w skardze kasacyjnej są ściśle związane z zarzutami naruszenia przepisów postępowania. Naruszenie przepisów postępowania było bowiem pochodną naruszenia prawa materialnego.

Zasadny jest podnoszony przez skarżącą kasacyjnie zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez niedokonanie kontroli legalności działania wierzyciela i organu egzekucyjnego oraz wydanych przez nich aktów w wyniku braku poddania przez Sąd I instancji analizie regulacji prawnych istotnych dla rozstrzygnięcia a sformułowanie jedynie wniosków skutkujących uwzględnieniem skargi i uchyleniem postanowień organu egzekucyjnego i wierzyciela. Zarzut ten należy rozpatrywać łącznie z zarzutem naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowień jako naruszających przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. (w zw. z art. 18 u.p.e.a.). W realiach sprawy WSA w Poznaniu dokonał błędnej analizy i pominął przedstawione w postanowieniach ustalenia wierzyciela oraz załączone do akt dokumenty, a co za tym idzie nie rozpoznał istoty sprawy, co mogło mieć wpływ na treść wyroku. Niezasadnie zarzucił też organom uchybienie art. 135 p.p.s.a., skoro jak wynika z treści uchylonego stanowiska wierzyciela, zgodnie z zaleceniami wskazanymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 8 lutego 2018 r., sygn. akt III SA/Po 744/17, Poczta dokonała analizy treści zarzutów skarżącego zawartych w piśmie z 19 lutego 2016 r., zgodnie z wymogiem art. 15 § 1 u.p.e.a. wykazała doręczenie skarżącemu upomnienia przed rozpoczęciem egzekucji (w kontekście zarzutu z art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.), szczegółowo odniosła się do kwestii istnienia obowiązku i przedawnienia wykonania jego części.

Istota sporu w sprawie sięga wniesionego przez zobowiązanego w piśmie z 19 lutego 2016 r. zarzutu nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym wystawionym przez wierzyciela. Uzasadniając ten zarzut zobowiązany wskazał jedynie, że jest osobą starszą i posiada trudną sytuację finansową oraz zdrowotną, oraz na końcu, że zwrócił się do Poczty Polskiej S.A. o umorzenie zaległości w opłatach abonamentowych. Do badania zarzutu nieistnienia obowiązku zobowiązanego z tytułu opłaty abonamentowej za okres stycznia 2010 r. do lipca 2015 r. konieczne było odwołanie się do przepisów ustawy opłatach abonamentowych, które mają znaczenie dla jego oceny merytorycznej.

W skardze do WSA zarzutu nieistnienia obowiązku został oparty na nowej podstawie faktycznej opartej o wyrejestrowanie odbiornika RTV, która to podstawa pojawiła się już po wniesieniu zarzutów.

WSA w Poznaniu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wbrew powinności wynikającej z art. 141 § 4 p.p.s.a. przy ocenie legalności postanowienia nie wskazał jednak, jakie przepisy brał pod uwagę oraz nie przedstawił własnego stanowiska w przedmiocie ich wykładni.

Stosownie do art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm.) na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika. Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne, dla celów pobierania abonamentu, podlegają zarejestrowaniu w placówkach operatora wyznaczonego (uprzednio publicznego), którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej i art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe. Szczegóły procesu rejestracji odbiornika normował w spornym okresie - do 1 stycznia 2014 r. § 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. nr 187, poz. 1342), zgodnie z którym odbiornik winien zostać zarejestrowany - na wniosek użytkownika złożony w placówce Poczty Polskiej - w terminie 14 dni od jego nabycia. Dowodem zarejestrowania odbiornika jest "wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" lub "zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" (§ 3 ww rozporządzenia). Wspomniany numer identyfikuje użytkownika w systemie i stanowi część numeru rachunku bankowego, na który mają być dokonywane wpłaty z tytułu abonamentu. Użytkownik ma obowiązek niezwłocznego powiadamiania (przez złożenie w placówce Poczty Polskiej "Formularza zgłoszenia zmiany danych") o zmianie danych zawartych we wniosku, o zgubieniu lub zniszczeniu obydwu dowodów zarejestrowania odbiorników oraz o zaprzestaniu używania odbiorników. Stosownie natomiast do § 5 ww. rozporządzenia dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia, tj. od dnia 13 grudnia 2007 r. (ust. 1). Poczta Polska w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z 2007 r z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2). Nowe rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1676), które weszło w życie 1 stycznia 2014 r. potwierdzało, że indywidualne numery identyfikacyjne użytkownika wydane na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów zachowują ważność (§ 18 ust. 1 ww. rozporządzenia). Z akt sprawy wynika, że zobowiązany zarejestrował odbiornik radiofoniczny i telewizyjny w 1997 r., co potwierdza wniosek o rejestrację odbiornika posiadany przez wierzyciela, a także tzw. wnioski o wydanie nowych książeczek radiofonicznych do dokonywania opłat (odcinki 'U" w 1997 r., 1999 r., 2011 r., 2004 r., 2007 r.) oraz dowody wpłaty na ostatnia książeczką AC 227752 (np. z 31.01.2008 r.), załączone do postanowienia wierzyciela z 6 kwietnia 2018 r. Przepisy ustawy o opłatach abonamentowych z 2005 r., odnosiły się do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). W ustawie tej z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji, ustawodawca połączył obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych. Tak więc obowiązek ponoszenia opłaty abonamentowej ciążył m.in. na podmiotach, które w dniu wejścia w życie ustawy abonamentowej miały, tak jak zobowiązany, zarejestrowany odbiornik. Sam zobowiązany nie kwestionował w zarzutach przeciwegzekucyjnych faktu rejestracji odbiornika, jedynie na kolejnych etapach postępowania wskazywał na jego wyrejestrowanie (początkowo wskazując na rok 1990 a następnie rok 2008 r.). Zobowiązany, wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.), powinien był jednak przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek względem niego nie istnieje. W tej sytuacji to na nim ciążył obowiązek wykazania okoliczności znoszących powstały uprzednio obowiązek w zakresie uiszczenia opłat abonamentowych. Wymagało to przedłożenia dowodu wyrejestrowania odbiornika. W orzecznictwie administracyjnym zgodnie przyjmuje się, że ciężar dowodu ciąży na tym, kto z danego stanu wywodzi korzystne dla siebie skutki. Ta okoliczność służy obronie praw zobowiązanego, natomiast w sensie logicznym nie jest zwykle możliwe udowodnienie okoliczności, której istnienie się neguje, tak jak jest to w przypadku wierzyciela negującego fakt wyrejestrowania odbiornika (por. wyrok NSA z 22 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 1343/16). Konstrukcja powołanych wyżej uregulowań prawnych nakładających na abonenta obowiązek powiadamiania o zaprzestaniu używania odbiornika przesądza o obowiązku wykazania dokonania tego powiadamiania przez zobowiązanego. Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku bez żadnej podstawy "przerzucił" tą powinność na wierzyciela, zobowiązując go do wykazania kontrdowodu do twierdzeń zobowiązanego. Tymczasem skoro zobowiązany nie przedstawił dowodów na dopełnienie formalności związanych z wyrejestrowaniem zarejestrowanego uprzednio odbiornika, a w dokumentacji wierzyciela również brak jest takiego dokumentu, nietrafne są sformułowane przez Sąd I instancji zarzuty naruszenia przez uczestnika postępowania przepisów postępowania dowodowego w tym zakresie (podobnie wyrok WSA w Gliwicach z 10 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/G11020/17). Wyrejestrowanie odbiornika jest okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i to w interesie zobowiązanego było zabezpieczenie i przedstawienie dowodu na podnoszone w tym zakresie twierdzenia. Z uwagi na fakt zarejestrowania odbiornika i uiszczanie opłat abonamentowych do stycznia 2008 r. przez zobowiązanego, uprawnione było również nadanie mu przez wierzyciela indywidualnego numeru identyfikacyjnego i powiadomienie o jego nadaniu. Przesyłka z zawiadomieniem o nadaniu numeru została wysłana zobowiązanemu w dniu jej wystawienia - 17 lipca 2008r., co spełniało warunki wskazane w § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. oraz co zostało wykazane duplikatem zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, z którego wynika na jaki adres zostało powiadomienie wysłane. Z treści przywołanych przepisów nie wynika natomiast, aby doręczenia powiadomienia dokonywane poprzez przesłanie użytkownikowi zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności czynności nadania takiego numeru. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności Poczty Polskiej będącej operatorem wyznaczonym (wcześniej publicznym), który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. Prawodawca dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika rtv numeru identyfikacyjnego nie wprowadził wymogu doręczenia zawiadomienia o jego przesłaniu. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu a wierzyciel nie jest zobowiązany do posiadania dokumentu potwierdzenia jego odbioru przez zobowiązanego (wyrok NSA z 13 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1297/15). Dla skuteczności czynności nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne również legitymowanie się operatora wyznaczonego (publicznego) dowodem nadania takiej przesyłki (wyrok NSA z 22 czerwca 2017r., sygn. akt II GSK 2262/15, wyrok NSA z 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 913/15). W aktach sprawy znajduje się poświadczona kserokopia wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu zobowiązanemu, indywidualnego numeru identyfikacyjnego podpisana przez uprawnionego pracownika operatora, które to zawiadomienie stanowi obecnie dowód zarejestrowania odbiornika rtv w rozumieniu § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r. W tej sytuacji Sąd I instancji, co zasadnie podkreśla skarżąca kasacyjnie, dokonał wadliwej wykładni powołanych przepisów i w efekcie błędnie zobowiązał wierzyciela do udowodnienia otrzymania przez zobowiązanego pisma informującego o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego i wiążąc dopiero z tą okolicznością konsekwencję w postaci istnienia egzekwowanego obowiązku.

Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie już wyrażał pogląd, zaprezentowany np. w wyroku z 22 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 1343/16, że: "zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z ustaw (...) bez jej późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego użytkowanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym" a "obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa od dnia poprzedzającego zgłoszenie wyrejestrowania lub do dnia miesiąca, w którym dopełniono formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych". Niedokonanie skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiornika rtv i nieuregulowanie zaległości z tytułu nieopłaconego abonamentu uzasadnia zaś podjęcie czynności zmierzających do przymusowego ich ściągnięcia (wyrok NSA z 7 czerwca 2018 r., sygn. akt I GSK 801/18).

Także Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 wskazał, że: "zgodnie z art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszy dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika". Analogicznie wypowiadała się Naczelny Sąd Administracyjny wskazując, że obowiązek uiszczenia takiej opłaty powstaje z mocy samej ustawy, bez wezwania i jest realizowany w terminach i wysokości określonej ta ustawą (wyrok NSA z 10 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1818/14). Z samej ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin jej płatności. Tym samym stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym to na wierzycielu ciąży obowiązek przypominania zobowiązanemu o braku bieżących wpływów z opłat abonamentowych a brak przez długi okres czasu jakiejkolwiek reakcji wierzyciela na brak uiszczenia opłat abonamentowych należy uznać za usprawiedliwione przeświadczenie strony nie tylko o skutecznym wyrejestrowaniu odbiornika ale i o braku obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych nie jest usprawiedliwione przepisami prawa. Sama opłata ma charakter powszechny a jej wyliczenie nie następuje w formie decyzji ale w drodze czynności materialno - technicznej, w trybie pozaprocesowym lub w drodze samoobliczenia (por. wyrok NSA z 25 września 2018 r. sygn. akt I GSK 1806/18, wyrok NSA z 13 grudnia 2016 r., sygn. akt. II GSK 1297/15, wyrok NSA z 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 913/15, wyrok NSA z 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 5276/16).

Przedstawione okoliczności sprawiają, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego okazały się uzasadnione.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uwzględnił skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu. Sąd ten związany będzie wykładnią przepisów i wskazaniami wynikającymi z niniejszego uzasadnienia. Rolą sądu administracyjnego jest badanie legalności działań administracji a nie ocena ich pozajurydycznej słuszności

Działając na podstawie art. 206 p.p.s.a., biorąc pod uwagę sytuację skarżącego (korzystającego z prawa pomocy – postanowienie z 31 maja 2019 r.), odstąpiono w całości od zasądzenia od A. K. zwrotu kosztów postępowania na rzecz Poczty Polskiej S.A. O wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu skarżącego kasacyjnie rozstrzygnie Sąd I instancji (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).