Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 264/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2020-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.1
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art.119 pkt 2, art.134 par.1, art.145 par.1 pkt 1 lit.a) i c), art.200, art.205 par.1;
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.86 ust.1 pkt 4 i ust.2,art.95 ust.1-2;
journal: Dz.U. 2018 poz 1668
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 lipca 2020 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. L. A. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie stypendium rektora 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 1) zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z "[...]" wydaną z upoważnienia Rektora Uniwersytetu "[...]" (dalej jako: Rektor) przez Prorektora ds. kształcenia i studentów "[...]", na podstawie art. 86 ust.1 pkt 4 oraz art. 91 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668. ze zm., dalej jako: P.sz.w.) oraz § 12-15 Regulaminu świadczeń dla studentów "[...]" stanowiącego załącznik do Zarządzenia Nr "[...]" Rektora "[...]" z dnia "[...]" (dalej jako: Regulamin), odmówiono A. L. A. (dalej jako: strona lub skarżąca) przyznania stypendium Rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2019/2020. W uzasadnieniu podniesiono, że zgodnie z art. 91 ust. 1 P.sz.w. oraz § 12 ust. 1 Regulaminu stypendium Rektora może otrzymać student, który uzyskał w poprzednim roku studiów wyróżniające wyniki w nauce, rozumiane jako średnia arytmetyczna ocen nie niższa niż 4.00 lub osiągnięcia naukowe, artystyczne lub sportowe oraz zaliczył semestr/rok zgodnie z programem studiów w terminach sesji egzaminacyjnych i poprawkowych. Przy czym w myśl art. 91 ust. 3 P.sz.w. i § 12 ust. 4 Regulaminu stypendium może otrzymać nie więcej niż 10% najlepszych studentów każdego kierunku studiów wybieranych na danym roku i formie studiów (studia stacjonarne i niestacjonarne). Wskazano, że w przypadku strony liczba punktów na liście rankingowej 1.848, obliczona według wzoru wskazanego w § 12 ust. 15 Regulaminu, jest niższa od najniższej liczby punktów uprawniającej do stypendium Rektora, która na tym kierunku, roku i formie studiów wynosi 1.89.

Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, że wydana decyzja jest dla niej krzywdząca i niesprawiedliwa, gdyż nie uwzględniono wszystkich jej osiągnięć. Pozbawiono ją dodatkowych punktów, uzyskanych za zdobycie II (indywidualnie) i III (sztafeta) miejsca w zawodach pływackich w randze Mistrzostw Województwa, za co zgodnie z Regulaminem powinna być jej przyznana ogólna punktacja 2,5. W ocenie strony wyjaśnienia komisji, że nie przyznano jej punktów, gdyż w zawodach brał udział tylko "[...]" jest krzywdzące, ponieważ ranga zawodów posiadała status mistrzostw wojewódzkich, a strona - jako uczestnik zawodów - nie miała wpływu na to, jakie i czy w ogóle inne uczelnie zgłoszą swoich reprezentantów. Dodała, że jest w posiadaniu dwóch dyplomów świadczących o tym, że reprezentowała swoją uczelnię na zawodach wojewódzkich z asygnatą Sekretarza Organizacji Środowiskowej Akademickiego Związku Sportowego Województwa "[...]". Potwierdzenie tej okoliczności jest również na internetowej platformie Uniwersyteckiego Systemu Obsługi Studiów.

Decyzją z "[...]" Rektor "[...]" utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że najlepszych studentów danego kierunku i formy studiów, zgodnie z § 12 ust. 14 - 15 Regulaminu, ustala się na podstawie listy rankingowej studentów którzy złożyli wnioski, sporządzonej na podstawie liczby punktów uzyskanych przez studenta, obliczonych według podanego wzoru. Oceniając powtórnie wniosek strony o przyznanie stypendium wyjaśniono, że uwzględniono wykazaną przez stronę oraz zweryfikowaną przez pracownika dziekanatu średnią ocen za dwa ostatnie semestry studiów oraz przedstawione osiągnięcia sportowe. Podano, że średnia arytmetyczna ocen strony za dwa ostatnie semestry studiów wyliczona została prawidłowo i wyniosła 4,12. Ponadto zakwalifikowano i oceniono wskazane przez stronę we wniosku o stypendium osiągnięcia sportowe. Przy czym za zajecie II i III miejsca w Akademickich Mistrzostwach Województwa "[...]" przyznano 0 punktów, gdyż w zawodach tych nie brał udziału żaden inny ośrodek akademicki z województwa. W związku z tym zawody te uznano za rozgrywki międzywydziałowe i dlatego osiągnięć tych nie uwzględniono podczas oceny wniosku o stypendium. Jednocześnie wyjaśniono, że o randze zawodów sportowych tak, jak i osiągnięć naukowych czy osiągnięć artystycznych, nie świadczy wyłącznie nazwa imprezy. Stwierdzono, że liczba punktów obliczona według wzoru wskazanego w § 12 ust. 15 Regulaminu, określająca miejsce strony na liście rankingowej to 1.848, zaś liczba punktów na liście rankingowej uprawniająca do otrzymania stypendium Rektora na trzecim roku studiów pierwszego stopnia na kierunku logopedia, studia stacjonarne wynosi 1.89.

Na powyższą decyzję skargę do tut. Sądu wniosła strona, domagając się jej uchylenia w całości. Zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji, polegający na bezzasadnym uznaniu zawodów pływackich za rozgrywki międzywydziałowe, podczas gdy prawidłowa analiza zgromadzonego materiału dowodowego, a w szczególności Regulaminu, programu zawodów, dyplomów i medalu, korespondencji mailowej oraz raportu z diagnozy sportu w województwie powinna prowadzić do wniosku, że zawody pływackie organizowane przez Organizację Środowiskową Akademickiego Związku Sportowego Województwa "[...]" posiadały status zawodów rangi wojewódzkiej. Ponadto podniesiono zarzut naruszenia art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego polegającą na tym, że zaskarżona decyzja odmawia przyznania wnioskowanego stypendium wbrew Regulaminowi, a także art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji w sytuacji, gdy istniały podstawy zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., gdyż organ nie wyjaśnił sprawy w sposób wyczerpujący, a także brak jest w decyzji całego materiału dowodowego i wyczerpującego uzasadnienia jego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu podniesiono, że organ bez podania jakichkolwiek podstawy prawnej, czy dokumentów, uznał zawody, w których startowała skarżąca, za rozgrywki międzywydziałowe. Pozbawiło to skarżącą dodatkowych 2,5 pkt uzyskanych w wyniku zdobycia II (indywidualnie) i III (sztafeta) miejsca w zawodach pływackich, co miało istotny wpływ na miejsce skarżącej na liście rankingowej uprawniającej do otrzymania stypendium Rektora. W ocenie skarżącej nie można stosować nowego prawa wstecz, a późniejsza zmiana przepisów nie może pogorszyć sytuacji prawnej osoby. Wyjaśniła również, że statut kwestionowanych zawodów był określony w programie ich organizatora jako Akademickie Mistrzostwa Województwa w pływaniu, co potwierdził mailowo w dniu 26 lutego 2020r. przedstawiciel organizatora. Do takich zawodów skarżąca się przygotowywała i trenowała, licząc na dodatkowe punkty do stypendium. Podała, że na otrzymanych dyplomach podano, że były to Akademickie Mistrzostwa Województwa w pływaniu kobiet, co potwierdzili swoimi podpisami przedstawiciel Kierownika Studium Wychowania Fizycznego i Sportu oraz organizatora. Dodatkowo skarżąca podniosła, że z Raportu z diagnozy sportu w Województwie "[...]" sporządzonego przez Centrum "[...]" Uniwersytetu "[...]" jednoznacznie wynika, że zostały zorganizowane Akademickie Mistrzostwa Województwa w pływaniu, a koszty organizacyjne pokryło Ministerstwo Sportu i Turystyki oraz Urząd Marszałkowski Województwa "[...]".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wraz z przedstawioną argumentacją. Podniesiono, że w Akademickich Mistrzostwach Województwa powinni brać udział studenci z co najmniej 2 uczelni wyższych z województwa, a w przedmiotowych zawodach wzięli udział jedynie studenci "[...]". W związku z wątpliwościami związanymi z rangą przeprowadzonych zawodów organ, w trybie § 15 ust. 9 Regulaminu, wystąpił do Zastępcy Kierownika Studium Wychowania Fizycznego i Sportu ds. dydaktycznych o potwierdzenie zgodności osiągnięć z wymogami Regulaminu. Wyjaśniono, że korzystanie z systemu informatycznego podczas generowania decyzji stypendialnych w znacznym stopniu ogranicza ilość znaków użytych do uzasadnienia decyzji. Jednakże uzasadnienie decyzji I instancji z "[...]" zawiera zarówno podstawę prawną jak i faktyczne przyczyny odmowy przyznania stypendium. Wskazano, że regulacja art. 107 § 3 k.p.a. odnosząca się do elementów decyzji administracyjnej ma w indywidualnych sprawach studenckich zastosowanie w postaci zmodyfikowanej, co jest podyktowane istotą i charakterem zadań wykonywanych przez szkoły wyższe, jak i posiadaną przez nie autonomią. Wskazano, że Sąd może badać wyłącznie kwestie prawidłowości przyznania stypendium, tzn. czy organ nie uchybił przepisom regulującym procedurę jego przyznawania, w ustalaniu których organ miał swobodę, bowiem ustawa wskazuje tylko jakie kryteria ma spełniać podmiot ubiegający się o stypendium rektora, a nie procedurę jego przyznawania. Tę drugą kwestie reguluje wewnątrzzakładowe prawo ustanowione przez organy uczelni, któremu to prawu organ nie uchybił. Stypendium zostało przyznane na z góry wiadomych zasadach, obowiązujących wszystkich. Ponadto, z uwagi na uznaniowy charakter decyzji, kontrola legalności rozstrzygnięcia może być badana przez Sąd wyłącznie pod kontem zgodności działania organu z procedurą. Sąd nie będzie władny wypowiadać się, czy stypendium powinno zostać przyznane w wyższej kwocie, jak też nie będzie badał kwestii merytorycznych związanych z oceną osiągnięć sportowych skarżącej. Zdaniem organu w sposób zgodny z Regulaminem zasięgnął on opinii właściwej osoby, władnej wypowiadać się w kwestii osiągnięć sportowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy wniosek taki został złożony przez pełnomocnika skarżącej w piśmie z dnia 1 czerwca 2020 r., którego kopię doręczono organowi 15 czerwca 2020 r. ze stosownym pouczeniem. W ustawowym terminie organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Przechodząc do meritum sprawy podnieść należy, że stosownie do art. 86 ust. 1 pkt 4 P.sz.w. student może ubiegać się o stypendium rektora. Wysokość tego stypendium, szczegółowe kryteria i tryb jego przyznawania, a także sposób wypłacania stypendium określa regulamin świadczeń dla studentów (art. 95 ust. 1 P.sz.w.), który ustala rektor w porozumieniu z samorządem studenckim (art. 95 ust. 2 P.sz.w. ). Przy czym przyznanie stypendium oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej (art. 86 ust. 2 P.sz.w.), co zobowiązuje organ do zachowania wymogów określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Wyjaśnić należy, że decyzja w przedmiocie przyznania stypendium dla najlepszego studenta ma charakter uznaniowy. W judykaturze przyjmuje się, że w przypadku tego rodzaju decyzji kontrola Sądu dotyczy procesu jej wydania, tj. zachowania przez organ wymogów proceduralnych, ustalanie stanu faktycznego jako elementu tego procesu oraz oceny faktów z punktu widzenia obowiązujących przepisów. Przy czym – wbrew twierdzeniu organu - dotyczy to wszelkiego rodzaju przepisów, w tym także Regulaminu. Kontrola Sądu dotyczy tej części decyzji, która jest powiązana z określonymi i ostrymi kryteriami prawnymi. Nie obejmuje natomiast rozstrzygnięcia w tym zakresie, w jakim wiąże się ono z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa (celowości, słuszności czy racjonalności) w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej. Sąd administracyjny jest jednak uprawniony do badania, czy organy w konkretnej sprawie nie przekroczyły granic uznania, tzn. czy ich decyzja nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Kontrola sądowa decyzji uznaniowych zmierza tym samym do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa, dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił swoje rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności.

W niniejszej sprawie wskazać należy, że Regulamin świadczeń dla studentów został zawarty w załączniku do zarządzenia nr "[...]" Rektora "[...]" w "[...]" z "[...]". Zgodnie z § 12 ust. 14 Regulaminu najlepszych studentów danego kierunku, roku i formy studiów ustala się na podstawie listy rankingowej, którą sporządza się biorąc pod uwagę liczbę punktów uzyskanych przez studenta, obliczonych wg wzoru, o którym mowa w § 12 ust. 15 Regulaminu. Z kolei ilość punktów za poszczególne osiągnięcia studenta określają tabele zawarte w § 15 Regulaminu. W odniesieniu do osiągnięć sportowych tabela punktów zawarta jest w § 15 ust. 7 Regulaminu. Z tabeli tej wynika, że odpowiednie punkty przydzielane są m.in. za zajęcie miejsc od I do III w mistrzostwach wojewódzkich (§ 15 ust. 7 pkt 10 Regulaminu). Przy czym w myśl § 15 ust. 9 pkt 3 Regulaminu potwierdzenie zgodności osiągnięć sportowych z wymogami Regulaminu na wniosku o stypendium rektora dokonuje wyznaczony pracownik Studium Wychowania Fizycznego i Sportu.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie stypendium Rektora, na którym Zastępca Kierownika Studium Wychowania Fizycznego i Sportu potwierdził liczbę punktów za osiągnięcia sportowe, w tym za zajęcie II i III miejsca w Akademickich Mistrzostwach Województwa w pływaniu (k. 5 akt administracyjnych). Okoliczność ta została także potwierdzona w dołączonym do wniosku o stypendium zaświadczeniu z 8 października 2019 r. wydanym przez przedstawiciela organizatora zawodów - Sekretarza Organizacji Środowiskowej AZS Województwa "[...]" (k. 10 akt administracyjnych) oraz w załączonych kopiach dyplomów otrzymanych przez skarżącą (k. 11 i 12 akt administracyjnych). Jednakże na wniosku o stypendium bliżej nieokreślona osoba ołówkiem przekreśliła przyznane punkty, a z uzasadnienia decyzji wynika, że organ dokonał weryfikacji tych osiągnięć uznając, że mistrzostwa miały charakter międzywydziałowy, a nie wojewódzki. Przy czym powołał się na informacje uzyskane od innego Zastępcy Kierownika Studium Wychowania Fizycznego i Sportu. Taki sposób postępowania nie tylko narusza przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, który określa sposób i zasady prowadzania postępowania, ale także przepisy Regulaminu wydanego przez sam organ. Należy bowiem zauważyć, ze Regulamin nie zawiera definicji poszczególnych zawodów sportowych, ani też żadnych objaśnień w tym zakresie, tak jak ma to miejsce np. w odniesieniu do konferencji, monografii, czy artykułu naukowego (§ 15 ust. 2 lub 2a Regulaminu). Brak jest zatem podstaw do weryfikacji charakteru zawodów przez organ przyznający stypendium. Co więcej słusznie twierdzi skarżąca, że w niniejszej sprawie zmiana statusu zawodów została dokonana z mocą wsteczną, gdyż z dokumentów przez nią przedstawionych wynika, że zarówno w dacie otrzymania przez skarżącą dyplomów, jak i w dacie wydania zaświadczenia przez przedstawiciela organizatora zawody te były kwalifikowane jako wojewódzkie. Taki też ich charakter potwierdziła osoba uprawniona na wniosku o przyznanie stypendium. Dokumenty te nie zostały w żaden sposób zakwestionowane przez organ co do ich prawdziwości, czy rzetelności. W tych okolicznościach zmiana charakteru zawodów przez organ w oparciu o informacje uzyskane od innego zastępcy Kierownika Studium i nieprzyznanie punktów na zajęcie drugiego i trzeciego miejsca w zawodach o randze mistrzostw województwa narusza zapisy Regulaminu. Nie wiadomo zresztą, na jakiej podstawie organ dokonał weryfikacji prawidłowo wypełnionego i potwierdzonego wniosku o stypendium i na jakiej podstawie uznał, że oświadczenie złożone przez innego przedstawiciela Studium Wychowania Fizycznego i Sportu, niż ten który podpisał się na wniosku, są bardziej wiarygodne. Należy przy tym wyjaśnić, że Sąd nie kwestionuje wynikającego art. 95 ust. 1 P.sz.w. prawa Rektora do określania szczegółowych kryteriów i trybu przyznawania stypendiów, ale musi to znaleźć odzwierciedlenie w konkretnych zapisach Regulaminu. Skoro zaś w Regulaminie brak jest przepisów upoważniających organ do weryfikacji statusu zawodów w oparciu o własne ustalenia, niezależnie od przedłożonych prawidłowo dokumentów, to nieprzyznanie skarżącej punktów za zdobycie drugiego i trzeciego miejsca w zawodach o randze mistrzostw województwa narusza przepisy Regulaminu. Tym samym zaskarżona decyzja nie ma charakteru uznaniowego, lecz zupełnie dowolny.

W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu narusza wyżej wskazane przepisy prawa i w zawiązku z tym należało je uchylić.

Organ winien zatem ponownie rozpoznać wniosek skarżącej, mając na względzie powyższe wskazania Sądu.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu w kwocie 200 zł.