Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 812/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) sędzia NSA Lidia Ciechomska-Florek sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 stycznia 2016 r. sygn. akt III SA/Po 1604/14 w sprawie ze skargi R. R. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 5 stycznia 2016 r., sygn. akt III SA/Po 1604/14 oddalił skargę [...] na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 5 września 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w K. decyzją z dnia 16 czerwca 2014 r przyznał [...] – dalej: skarżącemu - płatności na rok 2013 w wysokości [...] zł w tym: jednolitą płatność obszarową (JPO) – [...] zł (po pomniejszeniu kwoty płatności ze względu na stwierdzone nieprawidłowości) oraz uzupełniającą płatność obszarową (UPO) do powierzchni grupy upraw podstawowych – [...] zł (po pomniejszeniu kwoty płatności ze względu na stwierdzone nieprawidłowości).

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że do płatności JPO strona zgłosiła we wniosku [...] ha. W trakcie kontroli ma miejscu stwierdzono powierzchnię kwalifikowaną [...] ha. Nieprawidłowości dotyczące różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną dotyczyły działek rolnych [...] Na działce rolnej A zadeklarowano powierzchnię 2,55 ha, stwierdzono podczas kontroli 2,06 ha, powierzchnia kwalifikowana do płatności 2,06 ha, na działce rolnej B zadeklarowano obszar 1,08 ha, stwierdzono 1,39 ha, powierzchnia kwalifikowana do płatności 1,39 ha. Na działce rolnej C zadeklarowano 22,64 ha, stwierdzono obszar 21,86 ha, powierzchnia kwalifikowana do płatności 21,86 ha. Na działce rolnej D zadeklarowano 19,34 ha, stwierdzono 18,68 ha, powierzchnia kwalifikowana do płatności 18,63 ha. Na działce rolnej E zadeklarowano 10,60 ha, stwierdzono 10,60 ha, powierzchnia kwalifikowana do płatności 10,46 ha. Na działce rolnej F zadeklarowano i stwierdzono powierzchnię 0,31 ha, powierzchnia kwalifikowana do płatności 0,00 ha. Na działce rolnej G zadeklarowano 1,27 ha, stwierdzono podczas kontroli na miejscu 1,30 ha, powierzchnia kwalifikowana do płatności 0,00 ha. Na działce rolnej H zadeklarowano 19,55 ha, stwierdzono podczas kontroli [...] ha, powierzchnia kwalifikowana do płatności [...] ha. Na działce rolnej I zadeklarowano i stwierdzono obszar [...] ha. Powierzchnia kwalifikowana do płatności również wynosiła [...] ha. Podstawowa kwota JPO ([...] zł) została pomniejszona z powodu różnicy między powierzchnią deklarowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną. Różnica wynosi 3,6397 % a zatem przekracza 3 %, ale nie przekracza 20 %, wobec czego zgodnie z art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE z 2 grudnia 2009 r. L. 316 s. 65 i nast., dalej: rozporządzenie nr 1122/2009) w zw. z § 17 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 40, poz. 326 ze zm.; dalej: rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1122/2009), należało pomniejszyć początkową kwotę JPO o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę ([...] zł).

Organ I instancji wyjaśnił, że do płatności UPO strona deklarowała we wniosku [...] ha. W trakcie kontroli na miejscu stwierdzono powierzchnię kwalifikowaną [...] ha. Na działce rolnej A1 zadeklarowano powierzchnię [...] ha, podczas kontroli na miejscu stwierdzono 2,06 ha, powierzchnia kwalifikowana do płatności 2,06 ha. Na działce rolnej B1 zadeklarowano obszar 1,08 ha, stwierdzono 1,39 ha, powierzchnia kwalifikowana do płatności 1,39 ha. Na działce rolnej E1 zadeklarowano 10,60 ha i stwierdzono w trakcie kontroli 10,60 ha, powierzchnia kwalifikowana do płatności 10,46 ha. Na działce rolnej F1 zadeklarowano 0,31 ha i stwierdzono powierzchnię 0,31 ha, powierzchnia kwalifikowana do płatności 0,00 ha. Na działce rolnej H1 zadeklarowano 19,55 ha a stwierdzono 18,78 ha, powierzchnia kwalifikowana do płatności 18,77 ha. Na działce G1 zadeklarowano 1,27 ha, stwierdzono 1,30 ha, powierzchnia kwalifikowana do płatności 0,00 ha. Na działce rolnej I1 powierzchnia zadeklarowana, stwierdzona i kwalifikowana do płatności to [...] ha. Ponieważ różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a stwierdzoną wynosi [...] % czyli przekracza 3 %, ale nie przekracza 20%, to organ pomniejszył początkową kwotę UPO ([...] zł) o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę.

Orzekając na skutek odwołania skarżącego Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARMiR w Poznaniu decyzją z dnia 5 września 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że na działce rolnej [...] zastosowano kod DR 18 tj. na całej działce stwierdzono zaniechanie "prowadzenia działalności rolniczej". Organ powołał się też na dokumentację fotograficzną mającą obrazować brak użytkowania rolnego na spornych działkach [...]. W przypadku działki [...] kontrolerzy stwierdzili zadrzewienie, zakrzaczenie oraz podmokły teren, co zostało potwierdzone również przez fotografie sporządzone podczas kontroli na miejscu. Wątpliwości dotyczące przeprowadzanej kontroli zostały wyjaśnione w odpowiedzi wystosowanej przez Biuro Kontroli na Miejscu.

Organ II instancji zaznaczył, że dla przyznania płatności decydujący jest stan faktyczny działek z dnia dokonywanej kontroli, albowiem wymóg utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej dotyczy okresu całego roku. Skarżący powoływał się namoknięcie terenu, ale nie zgłosił do organu wystąpienia przypadku siły wyższej czy nadzwyczajnych okoliczności. Tego rodzaju okoliczności nie stwierdzili też kontrolerzy dokonujący kontroli spornych działek w dniach 23 do 25 lipca 2013 r.

Uzasadniając oddalenie skargi [...] na powyższą decyzję WSA w Poznaniu podkreślił, że organy obu instancji rozpatrzyły cały materiał dowodowy, oceniły go nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów i dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych.

WSA podniósł, że kontroli gospodarstwa skarżącego na miejscu dokonano w okresie 23 – 25 lipca 2013 r., i w jej trakcie stwierdzono szereg nieprawidłowości. Na poszczególnych działkach zastosowano kody nieprawidłowości [...]. Na działce rolnej A/A1 zadeklarowano powierzchnię 2,55 ha, podczas kontroli stwierdzono 2,06 ha, powierzchnia kwalifikowana do płatności wynosiła 2,06 ha. Na działce rolnej B/B1 zadeklarowano obszar 1,08 ha, stwierdzono 1,39 ha i tyle samo kwalifikowano do płatności. Na działce rolnej C zadeklarowano 22,64 ha, stwierdzono obszar 21,86 ha, powierzchnia kwalifikowana 21,86 ha. Na działce rolnej D zadeklarowano 19,34 ha, stwierdzono 18,68 ha, powierzchnia kwalifikowana 18,63 ha. Na działce rolnej E/E1 zadeklarowano 10,60 ha, stwierdzono 10,60 ha, powierzchnia kwalifikowana 10,46 ha. Na działce rolnej F/F1 zadeklarowano i stwierdzono powierzchnię 0,31 ha, powierzchnia kwalifikowana 0,00 ha. Na działce rolnej G/G1 zadeklarowano 1,27 ha, stwierdzono 1,30 ha, a powierzchnia kwalifikowana 0,00 ha. Na działce rolnej H/H1 zadeklarowano 19,55 ha, stwierdzono 18,78 ha, a powierzchnia kwalifikowana do płatności 18,37 ha. Z kolei na działce I/I1 zadeklarowano i stwierdzono obszar 41,40 ha. Powierzchnia kwalifikowana do płatności to również 41,40 ha.

Sąd I instancji podał, że skarżący do płatności JPO zgłosił we wniosku [...] ha, a powierzchnia kwalifikowana do tej płatności wynosiła [...] ha. Podstawowa kwota JPO została, zatem prawidłowo pomniejszona z powodu różnicy między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną ([...] %) o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę.

Zdaniem Sądu do płatności UPO skarżący zgłosił we wniosku [...] ha, a w trakcie kontroli stwierdzono powierzchnię kwalifikowaną [...] ha. Ponieważ różnica wynosi 3,6177 % (przekracza 3 %, ale nie przekracza 20 %), to należało pomniejszyć początkową kwotę JPO o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę.

Sąd podniósł, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009.

Zdaniem WSA, kontrola na miejscu, została przeprowadzona prawidłowo i zgodnie z wymogami formalnymi wskazanymi w sekcji II (Kontrole na miejscu) rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Raport pokontrolny i jego wyniki spełniają kryteria z art. 32 i art. 34 cyt. rozporządzenia. Kontrolujący wykonali stosowne pomiary powierzchni działek, nanosząc granice dokonywanego pomiaru na ortofotomapie znajdującej się w systemie komputerowym Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli. Osoby kontrolujące miały stosowne wykształcenie, uprawnienia i specjalistyczny sprzęt służący do dokonywania profesjonalnego pomiaru powierzchni działek rolnych. Wyniki kontroli dokonanej w prawidłowy sposób są bezwzględnie wiążące dla organu.

Sąd I instancji postanowieniem z dnia 17 grudnia 2015 r. oddalił wnioski dowodowe strony uznając, że w sprawie nie zachodzi przesłanka z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. dalej p.p.s.a.).

WSA odnosząc się do opinii [...] dotyczącej tego, że sporne działki były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej stwierdził, że dokumenty tego rodzaju nie są wiążące dla organów ARiMR w sprawach o przyznanie płatności bezpośrednich, gdyż decydujące w tym zakresie są wyniki bezpośredniej kontroli (na miejscu) rzeczywistego stanu prowadzonej produkcji rolnej, przeprowadzonej przez uprawnionych kontrolerów w danym gospodarstwie. Kontrole jednostek certyfikujących, co do zachowania norm i wymogów mogą mieć znaczenie w przypadku płatności rolnośrodowiskowych, szczególnie w sytuacjach, gdy w danej sprawie nie było kontroli na miejscu (tak jak np. w powołanej przez skarżącego sprawie dotyczącej [...] ). Jednostki takie jak [...] certyfikują jedynie produkty rolne oraz uprawy i nie mają żadnych odrębnych uprawnień do kwalifikowania konkretnych działek rolnych do przyznawania płatności, ani do określenia sposobu ustalania tej płatności (szczególnie przy płatnościach bezpośrednich). Nie mogą też weryfikować prawidłowości wniosku złożonego przez producenta. Sporządzony przez [...] protokół kontroli nie może, zatem stanowić dokumentu, na podstawie, którego inny uprawniony organ nalicza płatności. Uprawnienie do weryfikowania i kwalifikowania poszczególnych działek, jako uprawnionych do płatności obszarowych należy wyłącznie do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Z protokołu kontroli nie wynika w żaden sposób, by w jej trakcie pełnomocnik skarżącego przedstawił osobom kontrolującym certyfikat czy inne dokumenty, sporządzone przez [...]. Takiej okoliczności skarżący nie podnosił ani w zastrzeżeniach pokontrolnych ani w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Gdyby skarżący był w posiadaniu Certyfikatu Ekologicznego dotyczącego działek beneficjenta będących przedmiotem kontroli z lipca 2013 r., to załączyłaby ten dokument go do akt postępowania administracyjnego lub do akt sądowych. Ponadto istotna w sprawie kontrola na miejscu odbyła się w dniach 23-25 lipca 2013 r., a zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika skarżącego certyfikat miał być okazany w sierpniu 2013 r. Bez znaczenia dla wyniku sprawy były zarzuty skarżącego odnośnie konieczności ustalenia powierzchni ewidencyjnej działek, gdyż płatności rolne są zależne od powierzchni rolnej działki faktycznie użytkowanej rolniczo, a nie od jej powierzchni ewidencyjnej.

[...] w skardze kasacyjnej zaskarżył powyższy wyrok w całości domagając się jego uchylenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi, który wydał orzeczenie. Ewentualnie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu z dnia 5 września 2014 r. i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Krotoszynie z dnia 16 czerwca 2014 r. oraz przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skarżący wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego zaś w przypadku wydania orzeczenia na podstawie art. 188 p.p.s.a. zasądzenie również kosztów postępowania przed Sądem I instancji. Ponadto skarżący wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

Przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. art. 174 pkt 2 p.p.s.a., poprzez nie przyjęcie przez WSA w Poznaniu, że w toku postępowania przed organami ARiMR doszło do innego naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. przepisów art. 7 i 8 k.p.a. i w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U.2012.1164 z późn. zm.; dalej: ustawa), polegającego na błędnym ustaleniu stanu faktycznego i przyjęciu, że powierzchnia deklarowanych do udzielenia pomocy działek należących do skarżącego jest mniejsza od rzeczywistej powierzchni tych działek oraz że na części działek zaniechano prowadzenia działalności rolniczej, co w konsekwencji skutkowało zaniżeniem powierzchni gruntów rolnych, do których przysługiwały zawnioskowane płatności oraz pomniejszeniem przyznanej płatności w oparciu o art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (KE) nr 1122/2009;

2. art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 i art. 188, a także z art. 183 § 1 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego w niniejszej sprawie i przyjęcie, że powierzchnia deklarowanych do udzielenia pomocy działek należących do skarżącego jest mniejsza od rzeczywistej powierzchni tych działek oraz że na części działek zaniechano prowadzenia działalności rolniczej, co w konsekwencji skutkowało zaniżeniem powierzchni gruntów rolnych, do których przysługiwały zawnioskowane płatności oraz pomniejszeniem przyznanej płatności w oparciu o art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (KE) nr 1122/2009;

3. art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a., poprzez nieprzeprowadzenie przez Sąd I instancji uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów zawnioskowanych przez skarżącego, pomimo, że postępowanie to było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie;

Prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (KE) nr 1122/2009 i w konsekwencji uznanie za prawidłowe dokonanie przez organy ARiMR pomniejszenia kwoty płatności z uwagi na rzekomą różnicę w deklarowanej przez skarżącego do udzielenia pomocy powierzchni działek i powierzchni stwierdzonej podczas kontroli przeprowadzonej przez Regionalne Biuro Kontroli na Miejscu w Poznaniu, pomimo, iż w rzeczywistości różnica taka nie wystąpiła.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumenty na poparcie powyższych zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jako niezasadna podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania z przyczyn określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w niniejszej sprawie nie występują.

Wskazać należy, że autor skargi kasacyjnej oparł ją na obu podstawach kasacyjnych (tj. na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). W takiej sytuacji, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegają zarzuty procesowe, gdyż dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego.

Najdalej idącym w skutkach zarzutem procesowym jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., który skarżący kasacyjnie powiązał z przepisami art. 188 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a. oraz 106 § 3 p.p.s.a. Naruszenie tych przepisów ma polegać m.in. na błędnym ustaleniu stanu faktycznego w sprawie i przyjęcie, że powierzchnia deklarowanych do udzielenia pomocy działek należących do skarżącego jest mniejsza od rzeczywistej powierzchni tych działek oraz że na części działek zaniechano prowadzenia działalności rolniczej. Autor skargi kasacyjnej zarzucił również nieprzeprowadzenie przez Sąd I instancji uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów zawnioskowanych przez skarżącego, pomimo, że postępowanie to było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości sprawy.

Odnosząc się do tych zarzutów w powyższym zakresie, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że są to zarzuty chybione.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że zarówno przepisy art. 183 § 1 oraz art. 188 p.p.s.a. stosuje Naczelny Sąd Administracyjny, a nie Sąd I instancji stąd ten ostatni nie mógł ich naruszyć.

Z kolei zgodnie z przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a. prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto – jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji – wskazania co do dalszego postępowania. Sporządzone według tych wymogów uzasadnienie wyroku ma w przyszłości umożliwić stronie oraz sądowi odwoławczemu prześledzenie dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie, a także zapoznanie się z procesem myślowym, który doprowadził sąd pierwszej instancji do podjęcia zaskarżonego orzeczenia. Z tego też względu art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną jedynie wówczas, gdy uzasadnienie wyroku pomija wymienione w tym przepisie elementy lub też, gdy uzasadnienie wyroku sporządzone jest w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga przy tym szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Zatem z samego faktu braku wyraźnego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do niektórych zarzutów skargi lub pominięcia w swoich rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, nie można wywodzić, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera treść pozwalającą na prześledzenie procesu myślowego przeprowadzonego przez Sąd I instancji i dokonanie kontroli instancyjnej. Rozważania Sądu są bowiem logiczne i konsekwentne, a ponadto znajdują oparcie w aktach administracyjnych sprawy.

W uchwale składu 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. II FPS 8/09 przyjęto bowiem, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Nadto w uzasadnieniu uchwały wyjaśniono, że inna jest natomiast sytuacja, jeżeli uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia wskazuje jaki stan faktyczny sprawy został przez sąd przyjęty i dlaczego. Wówczas przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może stanowić wystarczającej podstawy kasacyjnej. Bez odniesienia się bowiem do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami postępowania administracyjnego (celnego) nie jest możliwe skuteczne zakwestionowanie stanowiska sądu pierwszej instancji, który formalnie z nałożonego na niego obowiązku się wywiązał, ale w ocenie strony przyjęte ustalenia są merytorycznie błędne.

Uwzględniwszy powyższe stwierdzić należy, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może stanowić skutecznej podstawy prawnej do wzruszenia w drodze kontroli kasacyjnej ustaleń stanu faktycznego poczynionych przez Sąd I instancji. Innymi słowy, nie można zasadnie, na podstawie wyłącznie art. 141 § 4 p.p.s.a., tj. z pominięciem zarzutów wartościujących sądowe oceny konkretnych zastosowań procedury administracyjnej, kwestionować poszczególnych ustaleń i ocen, które składają się na stan faktyczny sprawy. Inaczej mówiąc za pomocą art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stawiać zarzutu dokonania błędnych ustaleń faktycznych, czy też błędnego rozstrzygnięcia sprawy (por. wyroki NSA: z 25 maja 2017 r., sygn. I GSK 1106/15; z 23 lipca 2013 r. sygn. II GSK 412/12; z 16 lipca 2013 r., sygn. II FSK 2208/11).

Z przyczyn wyżej wskazanych zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., którym skarżący usiłuje podważać ustalenia stanu faktycznego oraz ocenę sądu akceptującego prawidłowość działań organów w tym zakresie, jako chybiony i jako taki nie mógł skutkować uwzględnieniem skargi kasacyjnej.

Autor skargi kasacyjnej zarzucając naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. w ten sposób podważa przyjęty w sprawie przez organy i zaakceptowany przez Sąd I instancji stan faktyczny sprawy. Jest to zarzut również nietrafny. Wskazać bowiem należy, że stosownie do art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W myśl § 5 tego przepisu do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio przepisu Kodeksu postępowania cywilnego. Oznacza to, że zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. może być skutecznie podniesiony tylko wówczas, gdy sąd administracyjny I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe, a skarżący wykaże, że zastosowane przez sąd kryteria oceny wiarygodności dopuszczonych dowodów były oczywiście błędne (por. wyrok NSA z 13 maja 2009 r., sygn. akt II FSK 1886/07). W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji, oddalił jednak wnioski dowodowe skarżącego. Chodzi tu o opinię [...]

Kolejnymi powołanymi przepisami, za pomocą których skarżący kasacyjnie chce podważyć stan faktyczny rozpoznawanej sprawy są art. 7 i 8 k.p.a. i w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (KE) nr 1122/2009

Odwołując się do tak sformułowanych zarzutów wskazać należy, że w postępowaniu w sprawie płatności bezpośrednich przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego znajdują zastosowanie o ile regulacje szczególne nie stanowią inaczej. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Według art. 3 § 2 ustawy o płatnościach w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, (...) organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. W myśl art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Porównanie ww. regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w Kodeksie postępowania administracyjnego wskazuje, że inaczej ustawodawca postrzega zasadę prawdy materialnej w sprawach dotyczących m.in. płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej. W przeciwieństwie do sformułowań zawartych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej nie ma obowiązku działania z urzędu celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W omawianym zakresie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie mają zastosowania, gdyż drugi z wymienionych przepisów został w całości zastąpiony przez art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach zawierający odmienną niż k.p.a. regulację dotyczącą rozpatrzenia materiału dowodowego z wyłączeniem jego zbierania z urzędu (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 192/10). Z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczącego oceny przez sądy administracyjne przeprowadzonego przez organ postępowania dowodowego wynika, iż w postępowaniach w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej na podstawie przepisów ustawy o płatnościach organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów, albowiem to na stronie ciąży obowiązek przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy. Wobec bowiem zobowiązania strony do przedstawienia wszystkich dowodów niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, ustawodawca oparł postępowanie dowodowe w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę, a tym samym przeniósł ciężar dowodu na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne (por. np. wyroki NSA: z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1075/10; z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 88/11). W istocie więc na stronie ubiegającej się o płatności spoczywa ciężar wykazania, że w sposób rzeczywisty spełnia warunki do ich uzyskania. Zatem zarzutem naruszenia art. 7 i art. 8 k.p.a. w związku z art. 3 ust 1 ustawy o płatnościach nie może być skutecznie kwestionowana tak prawidłowość zgromadzenia materiału dowodowego jak i ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd I instancji przy wyrokowaniu, a dokonanych przez organy. Godzi się zauważyć, że stan faktyczny w sprawie został ustalony w oparciu o: protokoły kontroli na miejscu, dokumentacji fotograficznej działek. Przy tym wykonano szkice kontrolowanych działek rolnych na wydrukach z ortofotomapy obrazującej lokalizację działek. Dokumentacja ta świadczy o prawidłowości wykonanych kontroli na działkach skarżącego. Tym samym organy ARMiR trafnie odzwierciedliły obszar zatwierdzony będący podstawą do redukcji płatności w ramach JPO i UPO wynikający z wykonanej kontroli na miejscu. W konsekwencji organy prawidłowo zastosowały prawo materialne tj. art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (KE) nr 1122/2009 pomniejszając kwoty płatności z uwagi różnicę w deklarowanej przez skarżącego do udzielenia pomocy powierzchni działek i powierzchni stwierdzonej podczas kontroli przeprowadzonej przez Regionalne Biuro Kontroli na Miejscu w Poznaniu. Stąd zarzut naruszenia prawa materialnego nie zasługuje na uwzględnienie.

Z przyczyn wyżej wskazanych skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.