Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 26/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2008-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15,art.10a, art. 18 ust.2
journal: Dz.U. 2005 nr 86 poz 732
law: Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.
article: art. 30 ust.2, art. 25 ust 1 art.23 ust
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 3 września 2008 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) Sędzia WSA Arkadiusz Windak Protokolant: Beata Radomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2008r. sprawy ze skargi G. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej I oddala skargę, II przyznaje od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adw. M. K. kwotę [...] złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej na zasadzie prawa pomocy, obejmującą należny podatek od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia

[...] nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.

z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 15, art. 18 ust. 2 ustawy

z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) oraz art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r.

Nr 139, poz. 992 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania G. D. od decyzji nr [...] z dnia [...] wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta S. przez Podinspektora w Wydziale Zdrowia i Polityki Społecznej Urzędu Miasta S. w sprawie zwrotu nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że dniu 3.08.2005 r. G. D. złożyła wniosek

o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej dla syna M. D.

(ur. 12.02.2002 r.).

Decyzją [...] z dnia [...] organ I instancji przyznał stronie wnioskowaną zaliczkę alimentacyjną w wysokości 300,00 zł na okres 1.09.2005 r. do 31.08.2006 r. Decyzja ta została uchylona z dniem [...] decyzją z dnia [...] Następnie organ I instancji przyznał stronie zaliczkę alimentacyjną na okres 1.06.2006 r. do 31.08.2006 r. w kwocie 170,00 zł miesięcznie. Powyższą zmianę organ uzasadniał dochodem uzyskanym przez G. D. z tytułu wyegzekwowanych świadczeń alimentacyjnych oraz zmianą dochodu na osobę

w rodzinie wynoszącym 356,71 zł.

Kolejną decyzją z dnia [...] organ I instancji orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej w kwocie 130 zł wraz z ustawowymi odsetkami w kwocie 3,20 zł. Z ustaleń organu orzekającego wynikało, że w okresie trzech miesięcy od 1.03.2006 r. do 31.05.2006r. na rzecz wierzyciela wyegzekwowano kwotę 2.138,71 zł, co skutkowało prawem do zaliczki alimentacyjnej w niższej wysokości. Tymczasem G. D. za miesiąc czerwiec nienależnie pobrała zaliczkę alimentacyjną na dziecko w kwocie 300,00 zł zamiast przyznanej w decyzji z dnia [...] kwoty 170 zł. Strona odwołała się od powyższej decyzji, którą jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało

w mocy decyzją z dnia [...] (decyzja nr [...]). G. D. następnie wniosła o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranej zaliczki, jednakże decyzją z dnia [...] organ I instancji odmówił umorzenia należnej kwoty.

W dniu 2.09.2006 r. G. D. złożyła wniosek o zaliczkę alimentacyjną na kolejny okres zasiłkowy 2007/2008, przedkładając zaświadczenie Komornika o bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Decyzją z dnia [...] organ I instancji przyznał zaliczkę alimentacyjną na syna za okres 1.09.2006 r. - 31.08.2007 r. w kwocie 300,00 zł.

Postanowieniem z dnia [...] organ I instancji wznowił postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia nabycia uprawnień do zaliczki alimentacyjnej oraz ustalenia czy zaliczka alimentacyjna została przez stronę należnie pobrana w sprawie zakończonej ostatecznymi decyzjami z dnia [...] z dnia [...] z dnia [...] Decyzją z dnia [...] organ I instancji uchylił ww. decyzje i postanowił o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej za okres od 01.09.2005r. - 31.05.2006 r. w kwocie 170,00 zł miesięcznie i orzekł o nie przyznaniu zaliczki alimentacyjnej za okres 1.06.2006r. -31.08.2006 r. Decyzją z dnia [...] nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło decyzję organu I instancji z dnia [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, że uchylona decyzja uchybia przepisom procedury administracyjnej, co mogło mieć wpływ na prawidłowość rozstrzygnięcia sprawy. Organ II instancji wskazał naruszenie art. 104 § 1, art. 107 § 1 i art. 151 § 1 k.p.a., poprzez - niezgodne z tymi przepisami

- rozstrzygnięcie jedną decyzją trzech postępowań uprzednio wznowionych odrębnymi postanowieniami. Kolegium nakazało organowi I instancji ustalenie, czy we wrześniu 2005 r. strona dostarczyła zaświadczenie świadczące o podjęciu zatrudnienia. Ponadto w uzasadnieniu swej decyzji Kolegium zwróciło uwagę na nieprawidłowe przyjęcie przez organ I instancji jako dochodu uzyskanego przez stronę średniego miesięcznego wynagrodzenia podanego przez pracodawcę, wskazując, iż zgodnym z celem ustawodawcy byłoby przyjęcie za dochód średniego dochodu wynikającego z zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o dochodzie za rok 2005.

Postanowieniem z dnia [...] organ I instancji wznowił postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia nabycia uprawnień do zaliczki alimentacyjnej na dziecko w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...], natomiast postanowieniem z dnia [...], wznowił postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia nabycia uprawnień do zaliczki alimentacyjnej na dziecko w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] Postanowieniem z dnia [...], organ I instancji wznowił postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia nabycia uprawnień do zaliczki alimentacyjnej na dziecko oraz ustalenia czy zaliczka alimentacyjna została przez stronę należycie pobrana w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...]. W uzasadnieniu tego postanowienia organ I instancji wskazał, iż prawo do zaliczki alimentacyjnej jest ustalane na podstawie dochodu z roku poprzedzającego okres zasiłkowy i zauważył, iż składając dnia 3.08.2005 r. wniosek strona dostarczyła stosowne zaświadczenie o wysokości uzyskanych dochodów za rok 2004, jednakże nie poinformowała o podjęciu z dniem 1.02.2005 r. zatrudnienia. Organ I instancji zauważył, iż w decyzji z dnia [...] przyznającej zaliczkę alimentacyjną w kwocie 300,00 zł miesięcznie strona została pouczona, iż

w przypadku zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do zaliczki alimentacyjnej jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organ wypłacający świadczenie.

Decyzją z dnia [...] organ I instancji uchylił decyzję z dnia [...] orzekającą o zwrocie części nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej w kwocie 130,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami i o umorzeniu postępowania. Decyzją z dnia [...] organ I instancji uchylił decyzję orzekającą o uchyleniu decyzji

w przedmiocie przyznania zaliczki alimentacyjnej za okres 1.06.2006 r. do 31.08.2006 r. w kwocie 170,00 zł i o umorzeniu postępowania. Kolejną decyzją

z dnia [...] organ I instancji uchylił decyzję z dnia [...] orzekającą

o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej w kwocie 300,00 zł za okres 1.09.2005 r. do 31.08.2006 r. i o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej za okres od 1.09.2005 r. do 31.08.2006 r. w kwocie 170,00 zł miesięcznie.

Decyzją z dnia [...] organ I instancji orzekł o zwrocie nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej w kwocie 1300,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami w kwocie 163,10 zł. Powołując się na treść art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy

o świadczeniach rodzinnych, organ I instancji uznał, iż strona składając w dniu 3.09.2005 r. wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej nie poinformowała organu o podjęciu z dniem 1.02.2005 r. zatrudnienia. Stosowna informacja wpłynęła do Urzędu Miasta S. 27.09.2006 r. przy odwołaniu od decyzji orzekającej

o zwrocie nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej, nie zaś - jak twierdzi G. D. - we wrześniu 2005 r. Z uwagi na okoliczność, iż średni miesięczny dochód rodziny w roku 2005 (po uwzględnieniu uzyskanego przez stronę dochodu

z tytułu zatrudnienia w Przedsiębiorstwie Handlowo Technicznym S. SA

w S.) wyniósł 787,81 zł (w przeliczeniu na osobę 393,90 zł), na mocy decyzji z dnia [...] organ I instancji przyznał G. D. zaliczkę alimentacyjną za okres od 01.09.2005 r. do 31.08.2006 r. w kwocie 170,00 zł miesięcznie (przy zastosowaniu art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej). Powyższe ustalenie nie zmieniło jednak faktu, iż pobrana przez G. D. zaliczka alimentacyjna w kwocie wyższej niż należna podlega w świetle obowiązującego prawa zwrotowi. Decyzja doręczona została stronie dnia 27.08.2007 r. i zawierała prawidłowe pouczenie o terminie do wniesienia odwołania.

W dniu 10.09.2007 r. G. D. wniosła odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że jej sytuacja materialna i rodzinna nie uległa zmianie. Wskazała, iż składając wniosek w dniu 3.08.2005 r. dostarczyła stosowne zaświadczenie o wysokości uzyskanych dochodów za rok 2004 z Trzeciego Urzędu Skarbowego, a we wrześniu 2005 r. dostarczyła osobiście zaświadczenie z zakładu pracy o zatrudnieniu i o uzyskanych dochodach. G. D. podniosła, iż jedynym jej błędem było nie potwierdzenie złożenia tego zaświadczenia w Urzędzie, bowiem po wniesieniu przez nią pierwszego odwołania zaświadczenie to "w dziwny sposób zaginęło".

Kolegium rozpoznając sprawę przytoczyło treść art. 15 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej zgodnie z którym, osoba, która pobrała nienależnie zaliczkę, jest obowiązana do jej zwrotu. Wskazało nadto, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - zgodnie z jej art. 18 ust. 2 - stosuje się odpowiednio przepisy o świadczeniach rodzinnych. W myśl art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się:

1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania;

2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia;

3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne.

Według ustaleń Kolegium, na syna G. D. na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w S. IX Wydziału Rodzinnego i Nieletnich z dnia 16.08.2004 r., sygn. akt [...], zasądzone zostały alimenty w wysokości 400,00 zł miesięcznie.

Zgodnie z art. 10 ust. 2 i 3 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych (...), ustalenie prawa do zaliczki następuje na wniosek osoby uprawnionej do zaliczki, jej przedstawiciela ustawowego lub opiekuna prawnego. Wniosek składa się za pośrednictwem komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne na rzecz osoby uprawnionej. Wniosek taki w dniu 3.08.2005 r. G. D. złożyła u Komornika Sądowego Rewiru

I w S. z prośbą o przyznanie prawa do zaliczki alimentacyjnej dla syna M. D. Jak wynika z treści sformalizowanego podania, do przedmiotowego wniosku strona załączyła następujące dokumenty: kopię dowodu osobistego (w aktach sprawy), kopię skróconego aktu urodzenia dziecka (w aktach sprawy), kopię zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o wysokości dochodu za rok 2004 (zaświadczenie w aktach sprawy). Zarówno organowi egzekucyjnemu, jak

i organowi uprawnionemu do wypłaty zaliczki alimentacyjnej strona nie przedłożyła jednak zaświadczenia o uzyskanych dochodach z tytułu zatrudnienia podjętego

w roku 2005, pomimo, iż w złożonym podaniu podpisała oświadczenie, w którym zobowiązała się do niezwłocznego poinformowania właściwego organu o uzyskaniu dochodu. Analiza akt sprawy wskazuje, iż składając w dniu 3.08.2005 r. wniosek

o zaliczkę alimentacyjną G. D. pracowała już w Przedsiębiorstwie Handlowo Przemysłowym S. SA od ponad siedmiu miesięcy. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika ponadto, iż takiego zaświadczenia, czy choćby informacji o podjętym zatrudnieniu, strona nie złożyła aż do 27.09.2006 r., kiedy to wraz z odwołaniem od decyzji [...] przedłożyła zaświadczenie z dnia 25.05.2006 r. którego treść potwierdza zatrudnienie strony w ww. Przedsiębiorstwie S. od dnia 1.02.2005 r na stanowisku wydawcy magazynowego. Kolegium nie dało wiary wyjaśnieniom G. D., iż zaświadczenie to złożyła osobiście

w siedzibie organu I instancji w dniu 3.08.2005 r., gdyż powyższej okoliczności strona nie poparła żadnymi dowodami, w szczególności urzędowym potwierdzeniem wpływu rzeczonego pisma. Trudno również przyjąć, iż strona w dniu 3.08.2005 r. nie miała świadomości, iż dochody uzyskiwane z tytułu podjętego zatrudnienia mają wpływ na sytuację dochodową jej rodziny i że istniał po jej stronie prawny obowiązek poinformowania o tym fakcie właściwego organu wypłacającego zaliczkę alimentacyjną (strona została o tym pouczona i pouczenie takie własnoręcznie podpisała w dniu 3.08.2005 r.).

Z uwagi na ustaloną okoliczność, że w momencie składania wniosku w dniu 3.08.2005 r. nastąpiło uzyskanie dochodu z tytułu zatrudnienia, o którym organ

I instancji nie został poinformowany, a G. D. - ponad wszelką wątpliwość - miała wiedzę co do istnienia ustawowego obowiązku w tym zakresie, organ uznał, iż zaliczka alimentacyjna wypłacona została na podstawie świadomego wprowadzenia w błąd organu administracyjnego przez osobę pobierającą świadczenie (art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Kolegium podkreśliło, że dla stwierdzenia, iż mamy do czynienia ze świadczeniem rodzinnym nienależnie pobranym w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy, tj. przyznanym lub wypłaconym na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia, obligatoryjnym jest wykazanie istnienia po stronie osoby ubiegającej się o dane świadczenie takiego przedstawienia dokumentów (złożenia zeznań), które

w efekcie zmierzają albo do uzyskania pomocy (w ogóle) nienależnej, albo też jej przyznania w wysokości wyższej, niż wynikająca z przepisów powszechnie obowiązujących zasądzone zostały alimenty w oparciu o prawdziwą dokumentację (prawdziwe zeznania). Działanie takie winno posiadać cechy świadomego, celowego i zawinionego. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego stwierdzić należy, iż bezspornie G. D. wiedziała o istnieniu obowiązku poinformowania organu I instancji o podjęciu zatrudnienia i uzyskaniu z tego tytułu dochodu mającego wpływ na wysokość pobieranego świadczenia. Niewiarygodna jest argumentacja strony, iż rzekomo złożone przez nią zaświadczenie w dziwny sposób zaginęło, a wydana decyzja jest przejawem nękania jej osoby przez Podinspektora, który wydał kwestionowana decyzję. Zdaniem organu odwoławczego, G. D. o treści art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne, pouczona została nie tylko w wypełnionym wniosku z dnia 3.08.2005 r., ale i w kolejnych decyzjach administracyjnych: nr [...] z dnia [...] nr [...] z dnia [...].

Z powyższych względów, niezaprzeczalny jest fakt zaistnienia okoliczności powodujących konieczność zwrotu świadczeń nienależnie pobranych, za które organ I instancji słusznie uznał kwotę 1.300 zł wypłaconą stronie w miesiącach od października 2005 r. do czerwca 2006 r. (10 x 130 zł na rzecz syna M. D.).

Kolegium pouczyło stronę o możliwości złożenia wniosku o umorzenie kwoty świadczeń nienależnie pobranych. Zgodnie z art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

G. D. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz merytorycznego rozpatrzenia skargi. Zaskarżonej decyzji zarzucała błędną ocenę sytuacji materialnej i rodzinnej, która nie uległa zmianie od 2005 r. Skarżąca podniosła, ze zaświadczenie o zatrudnieniu złożyła osobiście do akt jeszcze przed wydaniem decyzji przyznającej jej zaliczkę alimentacyjną na rzecz syna.

G. D. wskazała również, że informacja Komornika Rewiru

I o stanie egzekucji w okresie trzech miesięcy faktycznie stanowiła o tym, że wpłynęła kwota 2138,71 zł, która nie jest częścią zasądzonych świadczeń alimentacyjnych lecz zwrotem kosztów przed i okołoporodowych, co wynika z wyroku Sądu z dnia 16 sierpnia 2004 r. sygn. akt [...]. Zdaniem skarżącej nie można za wyegzekwowane świadczenia alimentacyjne traktować częściowego zwrotu długów z 2002r., gdyż w tym czasie nie pobierała żadnych świadczeń.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest tylko pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Sąd administracyjny nie jest zatem uprawniony do wydania orzeczenia o zmianie decyzji poprzez przyznanie skarżącej określonego prawa bądź uprawnienia, wynikającego

z przepisów prawa normujących określoną dziedzinę spraw (np. spraw świadczeń alimentacyjnych). Sąd administracyjny nie dokonuje bowiem kontroli decyzji wydanych w granicach danej sprawy wedle kryterium celowości i słuszności podjętego rozstrzygnięcia, z punktu widzenia życiowych potrzeb strony, lecz ocenia, czy wydana w sprawie decyzja narusza przepisy prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Z akt sprawy wynika, że przeprowadzone przez Prezydenta Miasta S. oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postępowanie

w przedmiocie zwrotu przez G. D. nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej w wysokości 1.300 zł wraz ustawowymi odsetkami w kwocie 163,10 zł nie narusza przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), przepisów ustawy

z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) oraz ustawy z dnia

28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Zauważyć należy, że decyzja w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej została wydana w konsekwencji wydania uprzednio przez organ

I instancji decyzji w trybie art. 151 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylającej w całości decyzję ostateczną z dnia [...] przyznającej G. D. zaliczkę alimentacyjną w kwocie 300 zł miesięcznie od dnia

1 września 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. oraz przyznania za ten okres zaliczki alimentacyjnej w wysokości 170 zł.

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, iż podstawą do zmiany wysokości zaliczki alimentacyjnej i przyznania jej w kwocie niższej było uzyskanie przez G. D. w 2005 r. dochodów z tytułu umowy o pracę, co w konsekwencji spowodowało podwyższenie dochodu przypadającego na 1 członka rodziny

i przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania tego świadczenia w kwocie 300 zł. Do zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej doszło zatem wobec zaistnienia okoliczności określonych w art. 10a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych, zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do zaliczki alimentacyjnej, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do zaliczki albo osoba nienależnie pobrała zaliczkę. Z akt administracyjnych wynika, iż w dniu wydania przez organ I instancji decyzji w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej, decyzja tego organu zmieniająca wysokość tej zaliczki na kwotę 170 zł, była ostateczna.

Podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej stanowił przepis art. 15 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732; z późn. zm.) zgodnie, z którym osoba, która pobrała nienależnie zaliczkę, jest zobowiązana do jej zwrotu oraz art. 18 ust. 2 tej ustawy, nakazujący odpowiednie stosowanie w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Pojęcie nienależnie pobranego świadczenia definiuje art. 30 ust. 2 ustawy

z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992; z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się m.in. świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania (pkt 1).

W ocenie Sądu organy administracyjne prawidłowo oceniły, iż pobrane przez stronę skarżącą świadczenie w kwocie wyższej od należnej stanowi świadczenie nienależne, które podlega zwrotowi. Z treści przytoczonych powyżej przepisów prawa wynika bowiem, że warunkiem zwrotu pobranego przez stronę świadczenia jest uznanie tego świadczenia za nienależne, co z kolei możliwe jest dopiero po stwierdzeniu, iż wnioskodawca, adresat decyzji został pouczony o obowiązku poinformowania organu przyznającego świadczenie o każdej zmianie sytuacji rodzinnej jak również wysokości osiąganego dochodu, mającej wpływ na prawo do pobierania tego świadczenia. Tylko bowiem w przypadku prawidłowego pouczenia

o okolicznościach wyłączających prawo do zaliczki alimentacyjnej może zaistnieć podstawa do uznania świadczenia za nienależne w rozumieniu art. 30 ust. 2 powołanej powyżej ustawy.

W przedmiotowej sprawie organy administracyjne uznały, że w niniejszej sprawie zachodziła określona w przepisie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy (cyt. wyżej) sytuacja, a mianowicie strona mimo pouczenia o okolicznościach wyłączających prawo do pobierania zaliczki alimentacyjnej, nie poinformowała organu o ich zaistnieniu. Pouczenie, jakie otrzymała skarżąca w decyzji z dnia [...] odpowiadało treści przepisu art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (cyt. wyżej) zgodnie z którym, w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba, o której mowa w art. 23 ust.1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne (zaliczkę alimentacyjną). Jak podnosi organ odwoławczy pouczenie to zawiera również informację o konsekwencjach wynikających z tytułu pobrania nienależnej zaliczki

w postaci obowiązku jej zwrotu (art. 15 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej).

Z decyzji organów obu instancji wynika, iż okolicznością, o której strona nie poinformowała, było uzyskanie przez wnioskodawczynię w 2005 r. dochodu poprzez podjęcie w dniu 1 lutego 2005 r. zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Stosownie do § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.) w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny. Oznacza to, iż skarżąca składając w dniu

3 sierpnia 2005 r. wniosek o przyznanie prawa do zaliczki alimentacyjnej powinna dołączyć nie tylko dokument potwierdzający wysokość uzyskanego w 2004 r. dochodu, ale również dokument potwierdzający wysokość miesięcznego dochodu uzyskanego w 2005 r. z tytułu wynagrodzenia za pracę.

G. D. podniosła, iż składając wniosek o przyznanie prawa do zaliczki alimentacyjnej złożyła w Referacie Świadczeń Rodzinnych wszystkie niezbędne dokumenty do ustalenia dochodu uzyskanego przez nią w 2004 i w 2005r. Skarżąca wskazała, iż przedłożyła zaświadczenie z Urzędu Skarbowego

o wysokości uzyskanego dochodu, a także zaświadczenie z zakładu pracy o podjęciu przez nią pracy i kwocie pobieranego wynagrodzenia jednakże zaświadczenie

o zatrudnieniu zaginęło. Nie przedstawiła jednak żadnego dowodu na okoliczność, że dokument ten został w istocie złożony

Zdaniem Sądu, z dokumentów załączonych do akt administracyjnych wynika, że zaświadczenie o podjęciu zatrudnienia nie zostało przedstawione przez skarżącą,

a we wniosku złożonym przez skarżącą w dniu 3 sierpnia 2005 r., a więc już po podjęciu zatrudnienia i jeszcze przed wydaniem przez organ I instancji decyzji przyznającej zaliczkę alimentacyjną w kwocie 300 zł, wnioskodawczyni nie wykazała miesięcznego dochodu uzyskanego w 2005 r. pomimo, iż była do tego zobowiązana. Organ rozpoznając wniosek nie miał zatem wiedzy o tym, że strona uzyskuje dochód z wynagrodzenia za pracę.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd stwierdził, iż organy obu instancji prawidłowo uznały, że pobrana przez skarżąca kwota 1.300 zł stanowi świadczenie nienależne, które odpowiednio do art. 15 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej podlega zwrotowi. W rozpoznawanej sprawie bez wątpienia zaistniały przesłanki wskazane w przepisie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Strona zarówno na etapie składania wniosku

o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej jak i później z chwilą wydania decyzji przyznającej prawo do świadczenia w wysokości 300 zł, była pouczona o treści art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i ewentualnych konsekwencjach wynikających z niedopełnienia tych obowiązków, tj. uznania świadczenia za nienależne i obowiązku jego zwrotu.

Zauważyć również należy, że wbrew twierdzeniom skargi, wyegzekwowanie przez komornika części należności nie miało wpływu – w tej sprawie – na treść zaskarżonej decyzji.

Uznając zatem, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę jako niezasadną.