Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 3003/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 3 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"
article: art. 7, art. 9, art. 10, art. 77, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant st. specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2013r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] listopada 2012r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego; oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR [...] z siedzibą w W. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] o odmowie przyznania E. Sp. z o.o. w W. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

W dniu 19 maja 2011 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek Spółki o przyznanie płatności na rok 2011. Wnioskodawczyni zadeklarowała 424,25 ha do jednolitej płatności obszarowej, 24,80 ha do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grup upraw podstawowych oraz 5,01 ha do przejściowych płatności z tytułu owoców miękkich.

Rozpoznając powyższy wniosek organ I instancji wykrył, że w odniesieniu do zadeklarowanych przez stronę działek występuje konflikt kontroli krzyżowej. Nieprawidłowość ta dotyczyła działek ewidencyjnych położonych w województwie [...], powiecie [...], gminie R., obrębie I.: nr 518, 519, 520, 521, 522, 524, 525, 526, 528, 530, 539/1, 671/2, 677/2; gminie R., obrębie R.: nr 351/1, 351/2, 351/3, 475/3, 476, 477, 482, 483, 593, 594; gminie S., obrębie Ł.: nr 1072, 1073, 1074, 1075, 17, 19, 1042/1, 1042/2, 1044/1, 1044/2, 1077, 630/1, 630/2, 677, 679, 910/2, 676, 1042/1 oraz w powiecie [...], gminie M., obrębie J.: nr 489, 490.

Organ wezwał strony konfliktu kontroli krzyżowej: E. reprezentowaną przez T. P., M. S. oraz V. G. do złożenia wyjaśnień.

W odpowiedzi M. S. potwierdziła, że jest dzierżawcą spornych gruntów. Do wyjaśnień został dołączyła m.in. kopię umowy poddzierżaw gruntów rolnych z dnia [...] kwietnia 2011 r. zawartą pomiędzy M. S. a V. G.

Następnie do organu wpłynęły wyjaśnienia V. G., w których potwierdziła ona że jest dzierżawcą spornych gruntów rolnych dołączając kopię wieloletniej umowy kontraktacji z U. Sp. z o.o. na produkcję i sprzedaż truskawek, kopię umowy dzierżawy z [...] lutego 2010 r. zawartą pomiędzy E. Sp. z o.o. a V. G., kopię umowy zarządu dotycząca udzielenia pełnomocnictwa V. G. do reprezentowania Spółki E., wydruk odpisu księgi wieczystej, potwierdzenia dokonanych przelewów przez Urząd Gminy R. oraz Urząd Gminy w S. z tytułu zwrotu podatku akcyzowego.

T. P. złożyła natomiast oświadczenie, iż działki ewidencyjne Nr 489 oraz 490 są użytkowane osobiście przez nią.

W piśmie z dnia 30 stycznia 2012 r. adwokat M. A. złożył do organu I instancji pismo w imieniu E. Sp. z o.o., w którym oświadczł że Spółka ta w całości podtrzymuje złożony wniosek o przyznanie płatności na rok 2011 oraz stanowczo zaprzecza jakoby dla otrzymania płatności uprawnione były podmioty trzecie. Spółka jest nieprzerwanie właścicielem gospodarstwa w skład którego wchodzą sporne działki. Do października 2010 r. Spółka była jedynym i faktycznym posiadaczem nieruchomości. W dniu 7 lipca 2010 r. V. G. nie posiadając ważnego pełnomocnictwa do reprezentowania Spółki bezprawnie przeniosła własność powyższej nieruchomości na rzecz N. Sp. z o.o. Na początku października 2010 r. V. G., M. S. oraz osoby związane ze spółką N. nie posiadając jakiegokolwiek tytułu do prowadzenia egzekucji z nieruchomości, przy użyciu siły oraz groźby jej bezpośredniego użycia pozbawiły przedstawicieli Spółki E. posiadania nieruchomości. Jak następnie wskazano w wymienionym powyżej piśmie do października 2010 r. to wyłącznie Spółka E. prowadziła gospodarstwo na przedmiotowej nieruchomości. Na jesieni 2010 r. zostały zasiane wyłącznie oziminy, łąki trwałe zostały skoszone, zaś pozostała część areału gospodarstwa została uprawiona i zgłoszona do ugorowania w 2011 roku. Do maja 2011 r. na gospodarstwie nie były wykonywane jakiekolwiek prace. Do pisma z dnia 30 stycznia 2012 r. dołączono m.in. kopię skargi na orzeczenie referenta sądowego o wpisaniu do działu [...] N. Sp. z o.o. w miejsce E. Sp. z o.o., kopię pozwu przeciwko N. Sp. z o.o. o ochronę naruszonego posiadania, kopię uzupełniania zawiadomienia dotyczącego działania V. G. na szkodę Spółki E., kopię zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa przez V. G. i M. S. wraz z wnioskiem o ściganie karne.

Na podstawie powyższych – jak i złożonych na dalszym etapie postępowania – oświadczeń i zeznań świadków zgłoszonych przez strony konfliktu organ I instancji uznał, że działki rolne położone na działkach ewidencyjnych pozostające w konflikcie kontroli krzyżowej zostały wykluczone z porzyznania płatności, ponieważ E. Sp. z o.o. nie wykazała, aby była ich faktycznym posiadaczem. Strona we wszystkich złożonych przez siebie oświadczeniach podkreśała bowiem, że sporne grunty użytkowała od jesieni 2010 r. do 31 maja 2011 r., tj. zasiała na jesień 2010 r. oziminy, zgłosiła część gruntu do ugorowania, lecz w roku złożenia wniosku 2011 r. nie wykonała żadnych zabiegów ustawowych.

Odnosząc się do twierdzeń strony dotyczcących prawa własności spornych gruntów organ I instancji podkreslił, iż samo istnienie tytułu prawnego do władania gruntem nie stanowi podstawy do przyznania wnioskowanych płatności. Konieczne jest bowiem prowadzenie na tym gruncie działalności rolniczej przez rzeczywistego posiadacza. Organ zaznaczył również, że sprawa bezprawnego użytkowania spornych działek ma charakter cywilny i może być rozstrzygnięta jedynie przed sądem powszechnym.

W konsekwencji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, wydał decyzję z dnia [...] sierpnia 2012 r., w której odmówił wnioskodawcy przyznania płatności JPO, UPO oraz przejściowych płatności do owoców miękkich i nałożył sankcje. Z treści uzasadnienia opierając się na ww. ustaleniach wskazał, że wniosek o przyznanie płatności został rozpatrzony negatywnie ze względu na różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do przyznania płatności, a powierzchnią stwierdzoną. Różnica ta w przypadku działek zadeklarowanych do każdej z płatności wynosiła ponad 50%.

Spółka E. wniosła odwołanie od powyższej decyzji zarzucając organowi I instancji naruszenie:

- art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. w zw. z art. 40 §2 k.p.a. w zw. z art.79 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a poprzez pominięcie przez organ I instancji pełnomocnika spółki E. Sp. z o.o.;

- art. 94 §1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a w zw. z art. 79 § 2 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie prośby z dnia 18 maja 2012 r. o wyznaczenie innego terminu przesłuchania świadków;

- art. 24 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanegosystemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, poprzez zaniechanie przeprowadzenia kontroli działek rolnych zadeklarowanych przez uczestników konfliktu kontroli krzyżowej we wnioskach o przyznanie płatności na rok 2011;

- art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2007 r. nr 35 poz. 217 z późn. zm.), polegające na jego błędnym zastosowaniu przez organ I instancji, które w konsekwencji miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, skarżącej bowiem odmówiono przyznania płatności na rok 2011, podczas gdy spółka spełniała przesłanki uprawniające ją do przyznania płatności;

- art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemów wsparcia ustanowionego dla sektora wina, poprzez jego nieuwzględnienie, w sytuacji gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym.

Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor [...] OR ARiMR w W. decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie o takiej treści uznał, że ustalenia faktyczne stanowiące podstawę wydania ww. decyzji były prawidłowe. Wskazując na zaistniały w sprawie konflikt kontroli krzyżowej wyjaśnił, iż istotą płatności obszarowych jest to, iż przyznawane są one osobie, która rzeczywiście uprawia grunty, tj. podejmuje wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Chodzi tu zatem o posiadacza gruntów rolnych utrzymującemu je zgodnie z normami. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie potwierdziło natomiast, aby takim posiadaczem była Spółka E. wnioskująca o przyznanie płatności. Spółka ta nie przedstawiła jakichkolwiek informacji potwierdzających, iż użytkowała grunty objęte wnioskiem w roku 2011. Organ podkreślił przy tym, że wszystkie złożone przez Spółkę wyjaśnienia mówią o konflikcie z osobami bezprawnie użytkującymi sporne grunty. Kwestia ta nie ma jednak wpływu na ocenę uprawnień do uzyskania płatności bezpośrednich, lecz powinna być wyjaśniona w postępowaniu przed sądem powszechnym.

Następnie organ odwoławczy odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. Uzasadniając swoje stanowisko o ich bezzasadności wskazał w pierwszej kolejności, iż zarzut dotyczący pominięcia przez organ I instancji pełnomocnika strony jest zupełnie niezrozumiały. Z akt sprawy wynika bowiem jednoznacznie, iż pełnomocnik – adwokat M. A., zgłosił swój udział w sprawie w dniu 25 lipca 2012 r. Organ odwoławczy wskazał również, iż na podstawie art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności producent jest zobowiązany do zgłoszenia ARiMR każdej zmiany danych zawartych we wniosku, w terminie 14 dni od powstania tych zmian. Jeżeli więc strona zmieniła reprezentanta, a nie powiadomiła o tym ARiMR, to wszelka korespondencja w sprawie wniosku kierowca była nadal na dotychczasowy adres. Niezależnie od tego organ zwrócił uwagę, iż w niniejszej sprawie ww. pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy, miał możliwość wypowiedzenia się co zebranych dowodów i materiałów oraz skutecznie wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji. Wskazywana zatem w odwołaniu okoliczność pominięcia pełnomocnika nie miała więc wpływu na wynik postępowania.

Organ odniósł się następnie do zarzutu dotyczącego nieuwzględnienia wniosku strony o wyznaczenie innego terminu przesłuchania świadków. Uznając i ten zarzut za chybiony wskazał, że wobec treści oświadczeń strony o okresach posiadania (użytkowania) gruntów zgłoszonych do płatności, zeznania świadków przesłuchanych bez jej udziału nie miały istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

W skardze E. Sp. z o.o. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia:

- przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 79 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji z dnia 13 sierpnia 2012 r. podczas gdy w postępowaniu przeprowadzonym przez organ I instancji pomimo, iż E. Sp. z o.o. ustanowiła pełnomocnika do reprezentacji przed organem administracji i pełnomocnik ten zgłosił swój udział w sprawie już dnia 30 stycznia 2012 r., został on potraktowany przez organ per non est i nie został poinformowany o żadnej z czynności prowadzonego postępowania dowodowego, na podstawie którego organ ustalił - stanowiący podstawę wydanej decyzji - stan faktyczny. W ocenie skarżącej to zaniechanie organu miało natomiast istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, gdyż stanowiło pogwałcenie podstawowej gwarancji strony w postępowaniu administracyjnym, tj. prawa do czynnego udziału w postępowaniu i korzystania z pomocy pełnomocnika oraz uniemożliwiło stronie obronę swoich praw;

- przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, mianowicie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 94 § 2 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 79 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez faktyczne zaniechanie oceny przeprowadzonych dowodów i ograniczenie się wyłącznie do rozległego przytoczenia treści zeznań świadków przy jednoczesnym dowolnym i nieuzasadnionym stwierdzeniu, iż "oświadczenia świadków przesłuchanych bez obecności strony nie mają istotnego wpływu na wynik sprawy i nie stanowią podstawy rozstrzygnięcia", oraz poprzez przeprowadzenie dnia 21 maja 2012 r. oraz 24 maja 2012 r. przesłuchania świadków bez udziału E. Sp. z o.o. pomimo, iż Prezes Zarządu E. T. P., w sposób przewidziany przez przepisy, przed przeprowadzeniem tych czynności usprawiedliwiła swoją nieobecność oraz wniosła o przełożenie planowanych czynności na inny termin, na którym strona będzie mogła być reprezentowana.

Skarżąca zarzuciła ponadto naruszenie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 73 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. poprzez uznanie podniesionych w odwołaniu zarzutów naruszenia art. 7 ust. 1 ww. ustawy i art. 73 ust. 1 ww. rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 za niezasadne.

Uzasadniając tak postawione zarzuty skarżąca wskazała w szczególności, iż w postępowaniu przed organami ARiMR była reprezentowana przez pełnomocnika od dnia 30 stycznia 2012 r, w którym to dniu pełnomocnik wniósł pismo podtrzymujące wniosek o przyznanie płatności. Co prawda w dniu 25 lipca 2012 r. do organu I instancji wpłynęło zgłoszenie się pełnomocnika, niemniej jednak było drugie chronologicznie zgłoszenie. Pierwsze nastąpiło bowiem w dniu 30 stycznia 2012 r.

Uzasadniając zarzut niedopuszczalnego przesłuchania świadków bez udziału skarżącej wskazano, że udział strony w postępowaniu dowodowym jest fundamentalną gwarancją czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. Organ ARiMR odmawiając wyznaczenia nowego terminu przesłuchania świadków pomimo przebywania Prezesa Zarządu skarżącej na zwolnieniu lekarskim w terminach wyznaczonych na przeprowadzenie ww. przesłuchania tę gwarancję naruszył.

Następnie skarżąca podniosła, iz spełnia wszelkie przesłanki uprawniające do przyznania wnioskowanych pałtności. Gospodarstwo rolne nie zostało bowiem przez nią przekazane w rozumieniu art. 82 ust. 1 lit. a rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., nie nastapiło następstwo prawne wskutek rozwiązania lub przekształcenia spółki, a także w okresie odpowiadającym wnioskowi o przyznanie płatności na rok 2011 skarżąca była stroną wiodącą w prowadzonym przez organ I instancji postępowaniu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] OR ARiMR w W. podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlega zgodność aktów administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest przy tym według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu może nastąpić wówczas, gdy zostanie spełniona przynajmniej jedna z przesłanek, o których mowa w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zdaniem Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, mając na uwadze ww. kryteria kontroli sądowej, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

W niniejszej sprawie, jak prawidłowo wskazują organy ARiMR zastosowanie mają przepisy powoływanej ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2007 r., nr 35, poz. 217 z późn. zm.). Na podstawie art. 7 ust. 1 tej ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

- posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

- wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

- przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

- został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Wszystkie wymienione powyżej przesłanki przyznania płatności muszą być spełnione łącznie, co oznacza, iz niespełnienie przez producenta rolnego choćby jednej z nich zobowiązuje organ rozpoznający wniosek do odmowy przyznania płatności. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem z powołanego przepisu wynika również, że stan posiadania połączonego z utrzymaniem gosdpodarstwa w dobrej kulturze rolnej powinien trwać przez cały rok objęty wnioskiem płatność (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 9 grudnia 2010 r. I SA/Go 1069/10, wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 września 2009 r. V SA/Wa 556/09). Stan posiadania na dzień 31 maja roku objętego wnioskiem decyduje natomiast o wysokości płatności, a nie o samym prawie do płatności.

Zatem w konsekwencji powyższych zapisów producent rolny ubiegając się o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych winien wykazać, że posiada grunty rolne, tj. trwale, faktycznie je użytkuje i utrzymuje je w dobrej kulturze rolnej zgodnie z normami ochrony środowiska. Wnioskodawca zobowiązany jest do przedstawienia we wniosku obszarowym aktualnego stanu posiadania działek rolnych.

W rozpoznawanej sprawie wystąpił tzw. konflikt kontroli krzyżowej dla działek ewidencyjnych położonych w woj. [...], powiat [...]: gmina R., obręb I. - nr 518, 519, 520, 521, 522, 524, 525, 526, 528, 530, 539/1, 671/2, 677/2; gmina R., obręb R. – nr 351/1, 351/2, 351/3, 475/3, 476, 477, 482, 483, 593, 594; gmina S., obręb Ł. – nr 1072, 1073, 1074, 1075, 17, 19, 1042/1, 1042/2, 1044/1, 1044/2, 1077, 630/1, 630/2, 677, 679, 910/2, 676, 1042/1; powiat [...], gmina M., obręb J.- nr 489, 490.

Wskazany konflikt oznacza, że co najmniej dwóch producentów rolnych złożyło wnioski o przyznanie płatności na te same działki ewidencyjne oraz na położone na nich działki rolne. W takiej sytuacji organ ARiMR zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie faktycznego użytkownika działek ewidencyjnych oraz położonych na nich działek rolnych pozostających w konflikcie kontroli krzyżowej. Zadaniem ARiMR nie jest w takim postępowaniu rozstrzyganie sporu pomiędzy wnioskodawcami, lecz jedynie ustalenie, któremu z nich przysługuje płatność.

W ocenie Sądu wynik postępowania prowadzonego przez organy ARiMR w powyższym zakresie, tj. wykluczenie zgłoszonych przez skarżącą działek z objęcia wnioskowanymi płatnościami znajduje uzasadnienie w zgromadzonym materiale dowodowym. Skarżąca nie spełniła bowiem wszystkich przesłanek z art. 7 ust. 1 cytowanej ustawy - stan posiadania połączonego z utrzymaniem gosdpodarstwa w dobrej kulturze rolnej nie trwał przez cały rok objęty wnioskiem płatność. Decydujące znaczenie miały przy tym nie tylko zeznania świadków powołanych przez strony konfliktu kontroli krzyżowej, lecz również oświadczenia samej skarżącej. E. Sp. z o.o. wskazywała bowiem konsekwentnie w toku całego postępowania administracyjnego, iż użytkowała sporny grunt od jesieni 2010 do 31 maja 2011 r. - tj. zasiała na jesień 2010 roku oziminy, zgłosiła część gruntu do ugorowania - ale w roku kalendarzowym 2011 (roku złożenia rozpatrywanego wniosku) nie wykonała żadnych zabiegów uprawowych.

W tym miejscu podkreślić należy, iż dla przyznania płatności bezpośrednich nie jest wystarczające posiadanie i utrzymywanie w dobrej kulturze rolnej gruntów rolnych jedynie przez część roku kalendarzowego, nawet wówczas gdy jest to okres wystarczający do dokonania przez producenta rolnego czynności pozwalających na ich utrzymanie w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Jeżeli bowiem posiadanie ustaje w roku kalendarzowym, w którym złożono wniosek o płatność i ma to miejsce po dokonaniu tej czynności, a przed wydaniem decyzji w sprawie płatności, to warunek przyznania płatności nie jest spełniony.

Dodać też należy, iż o tym, że skarżąca nie była posiadaczem spornych działek, a więc nie spełniała warunku utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej przez cały rok objęty wnioskiem świadczy również wystąpienie przez nią z pozwem o przywrócenie posiadania przeciwko N. Sp. z o.o.

Powołane okoliczności powodują, że nie można uznać zarzutów zawartych w skardze, a odnoszących się do naruszenia prawa materialnego jako zasadnych i skutkujących uchyleniem decyzji.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 ww. ustawy do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy k.p.a. chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej, przy czym właśnie ust. 2 tego artykułu określa, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Ponadto w ust. 3 tego artykułu znajduje się zapis, iż strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Treść ust. 2 i 3 cytowanego art. 3 ustawy tym samym określa obowiązki organu, zastępując tą regulacją przepisy zasad ogólnych wskazanych w art. 7 oraz art. 9 i 10 k.p.a., które tym samym nie znajdują zastosowania w rozpatrywanej sprawie.

Zgodnie ze wskazanymi regulacjami prawnymi należy podkreślić, że stanowiąc, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od tej zasady jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 k.p.a. Stosownie do powyższego przepisu k.p.a., na organ administracji publicznej nałożony został obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, przy czym obowiązek ten należy rozumieć w ten sposób, że organ albo czyni to z własnej inicjatywy, jeżeli uważa za konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, albo gromadzi w aktach sprawy dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Zatem to organy administracji publicznej "podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy", aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W art. 3 ust. 2 pkt 2 obowiązek ten został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Na ARiMR nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. W art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego chodzi przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania. W postępowaniu w sprawie przyznania płatności to nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 87/11).

W rozpatrywanej sprawie organy przeprowadziły dowody ze wskazanych przez uczestników postępowania dokumentów, przeprowadziły rozprawę administracyjną, przesłuchały świadków i dokonały oceny zgromadzonego materiału dowodowego w zaskarżonych decyzjach.

Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu nieprzesunięcia terminu przesłuchania części świadków pomimo wniosku skarżącej wskazać należy, iż uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Zeznania świadków przesłuchanych bez obecności skarżącej nie miały bowiem istotnego znaczenia w sprawie, na co trafnie zwrócił uwagę organ II instancji. Najbardziej istotną część materiału dowodowego stanowią natomiast oświadczenia samej skarżącej, iż była ona posiadaczem i użytkowała sporny grunt jedynie od jesieni 2010 do 31 maja 2011 r.

Nietrafny jest też zarzut dotyczący pominięcia w postępowaniu administracyjnym prawidłowo ustanowionego pełnomocnika skarżącej. Odnosząc się do stanowiska wyrażonego w tym zakresie w skardze wskazać należy, iż dokumentacja zgromadzona w aktach administracyjnych jednoznacznie wskazuje na upoważnienie pełnomocnika do działania w imieniu skarżącej dopiero od dnia 25 lipca 2012 r., a nie od dnia 30 stycznia 2012 r. Sąd ma tu w szczególności na uwadze pismo pełnomocnika z dnia 24 lipca 2012 r., w którym zgłasza on swój udział w sprawie w charakterze pełnomocnika i w żaden sposób nie wskazuje on w jego treści, że jest to zgłoszenie ponowne. Za powyższym wnioskiem przemawia też szereg pism wnoszonych przez stronę skarżącą w trakcie postępowania administracyjnego. Chodzi tu m.in. o pismo z dnia 18 maja 2012 r. z wnioskiem o zmianę terminu przesłuchania świadków podpisane przez T. P. – Prezesa Zarządu skarżącej; protokół rozprawy z dnia 24 maja 2012 r., na której to właśnie ww. Prezes miała reprezentować skarżącą; wniosek z dnia 6 czerwca 2012 r., w którym Prezes Zarządu pisze "z uwagi na fakt nagłego zachorowania nie byłam w stanie w tak krótkim czasie ustanowić pełnomocnika...".

W ocenie Sądu należy uznać, że gdyby skarżąca ustanowiła profesjonalnego pełnomocnika, to właśnie ten pełnomocnik podjąłby działania w powyższym zakresie. Tak się jednak nie stało, ponieważ pełnomocnik upoważniony był do reprezentowania strony dopiero od dnia 25 lipca 2012 r., kiedy to pełnomocnictwo z dnia 24 lipca 2012 r. zostało złożone do organu I instancji. Wskazać w tym miejscu należy, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się tylko jedno pełnomocnictwo opatrzone datą 24 lipca 2012 r. Gdyby zaś pełnomocnik byłby uprawniony do reprezentowania skarżącej już od 30 stycznia 2012 r. udzielenie kolejnego pełnomocnictwa z datą 24 lipca 2012 r. byłoby bezcelowe.

Rozpatrując całokształt sprawy należy przyjąć zatem, że prawidłowo ustalony stan faktyczny w sprawie dał organom podstawę do odmowy przyznania skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Mając wszystkie powyższe okoliczności na uwadze, Sąd uznał, że organy administracji w sposób prawidłowy zebrały materiał dowodowy, należycie go oceniły, zaś wydane na jego podstawie decyzje odpowiadają prawu.

Z tych względów, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.