Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 551/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 1-4
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 1 i 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant Starszy referent Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi Z. B. i H. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki stawu wodnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z [...] lutego 2017 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] maja 2017 r. Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "organ odwoławczy", "[...]WINB") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.

z 2016 r., poz. 23 dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 290; dalej: "P.b.") po rozpatrzeniu odwołania H. i Z. B. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. (dalej: "organ I instancji", "PINB") Nr [...] z [...] lutego 2017 r., nakazującej H. i Z. B. (dalej: "skarżącym") rozbiórkę stawu (o wymiarach lustra wody w najszerszych miejscach 32,00 m x 49,00 m) przeznaczonego do rekreacji, oczyszczania ścieków i innych celów zlokalizowanego na działkach o nr ew. gr. [...] i [...] w [...] przy ul. B. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

U podstaw podjętego w tej sprawie rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia.

W związku z pismem M. D. z dnia [...] maja 2013 r., przedstawiciele organu powiatowego w dniu [...] czerwca 2013 r. dokonali kontroli w sprawie odprowadzenia nieczystości ciekłych z Zakładu Produkcyjnego [...] na dz. nr ew. [...], odprowadzenia nieczystości ciekłych z budynku mieszkalnego na dz. nr ew. [...] oraz legalności budowy stawów na dz. nr ew. [...] w [...] przy ul. B.

Zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. PINB poinformował o wszczęciu

z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie dwóch stawów zlokalizowanych na działkach o nr ew. gr. [...], [...] i [...] w [...].

Pismem z dnia [...] października 2013 r. PINB zwrócił się do skarżących

o wskazanie jakie przeznaczenie mają stawy istniejące na działkach o nr ew. gr. [...]

i [...] w [...] przy ul. B.

W piśmie z dnia [...] listopada 2013 r. skarżący wskazali, że "na działkach [...] i [...] oraz działkach przyległych znajdują się tzw. źródliska i w związku z powyższym wybudowane zbiorniki wodne zbierają te wody przeznaczone do rekreacji, oczyszczania ścieków i innych celów".

Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. PINB wstrzymał roboty budowlane przy stawie (o wymiarach lustra wody w najszerszych miejscach 32,00 m x 49,00 m) przeznaczonego do rekreacji, oczyszczania ścieków i innych celów zlokalizowanego na działce o nr ew. gr. [...] i [...] w [...] przy ul. B. oraz nałożył obowiązek przedstawienia dokumentów o których mowa w art. 48 ust. 3 P.b.

Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. [...]WINB stwierdził niedopuszczalność zażalenia na ww. postanowienie.

PINB decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. odmówił umorzenia postępowania w sprawie stawu (o wymiarach lustra wody w najszerszych miejscach 32,00m x 49,00m) przeznaczonego do rekreacji, oczyszczania ścieków i innych celów zlokalizowanego na działkach o nr ew. gr. [...] i [...] w [...] przy ul. B. wykonanego przez Państwa H. i Z. B.

Po rozpoznaniu odwołania skarżących, [...]WINB decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji w przedmiocie wydania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego

w G. Nr [...] z dnia [...] marca 2014 r.

Ponownie rozpoznając sprawę PINB decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2014 r. nakazał skarżącym rozbiórkę ww. stawu.

[...]WINB, po rozpoznaniu odwołania skarżących, decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. utrzymał w mocy decyzję PINB Nr [...] z dnia [...] października 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 września 2015 r. (sygn. akt VIII SA/Wa 181/15) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję PINB Nr [...] z dnia [...] października 2014 r. wskazując, iż organy obu instancji nie dokonały dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zdaniem Sądu I instancji, kluczowym w sprawie było ustalenie czy zbiornik wodny usytuowany na działce skarżących stanowi samowolę budowlaną. Dopiero ustalenie, że skarżący zrealizowali bez wymaganego pozwolenia na budowę roboty budowlane,

w wyniku których powstał obiekt budowlany – zbiornik wodny (staw) prowadzić może do wniosku, że zasadnym było zastosowanie w sprawie trybu z art. 48 ust. 1, 2 i 3 P.b.,

a więc wydanie postanowienia o jakim mowa w ust. 3 tego przepisu, a w przypadku niezłożenia żądanych dokumentów, wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę zbiornika. WSA podniósł, iż organ nadzoru budowlanego w I instancji powinien był ustalić jakie roboty budowlane zostały wykonane przez skarżących w związku z istniejącym tam obecnie zbiornikiem wodnym. Konieczne było ustalenie czy wykonane roboty budowlane polegały na urządzeniu nowego zbiornika wodnego, czy też były to roboty budowlane, które dotyczyły istniejącego już zbiornika wodnego (rozlewiska wskazanego w piśmie z dnia 1 lipca 2013 r.) Z kolei gdyby się okazało, że roboty budowlane dotyczyły istniejącego już zbiornika wodnego, to konieczne było ustalenie ich zakresu. Ustalenia te były konieczne w celu rozstrzygnięcia, czy skarżący wybudowali nowy zbiornik wodny, czy też przebudowali lub wyremontowali istniejący zbiornik wodny, czy też w końcu wykonali takie czynności, których nie można zaliczyć do robót budowlanych, lecz jedynie do czynności związanych z utrzymaniem istniejącego zbiornika wodnego. Dopiero takie ustalenia pozwoliłby na prawną ocenę działań strony skarżącej.

Zdaniem Sądu I instancji dopiero zebranie wszelkich możliwych dowodów, zarówno zawnioskowanych przez strony jak i zainicjowanych przez organ oraz przeprowadzenie tych dowodów stosownie do wymogów przewidzianych przepisami k.p.a., pozwoli na dokonanie całościowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego w rozumieniu art. 80 k.p.a., czego zabrakło w postępowaniu organu

I instancji. WSA podniósł, iż w takiej sytuacji należało przesłuchać skarżących

w ramach rozprawy administracyjnej i ewentualnie zakreślić skarżącym termin na zawnioskowanie innych środków dowodowych. W celu prawidłowego, kompleksowego wyjaśnienia stanu fatycznego sprawy organy powinny precyzyjnie ustalić po pierwsze parametry i gabaryty zbiornika wodnego stanowiącego przedmiot niniejszego postępowania i określić, czy jest to obiekt budowlany. Należy w szczególności ustalić, że analizowany obiekt powstał z ingerencji skarżących. Na tę okoliczność organy winny zażądać aktu notarialnego nabycia nieruchomości nr [...] i [...] (i dokumentacji geodezyjnej przygotowanej w celu zawarcia umowy), zbadać kiedy i w jakich okolicznościach doszło (czy doszło) do pogłębienia stawu, na czym polegało odmulanie, utwardzanie skarpy.

Ponadto, Sąd I instancji wskazał, iż w ramach prawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy organy winny także ustalić, czy sporny staw powstał na rowie na działce [...], czy w tym miejscu było rozlewisko, bagna, a na tym rozlewisku powstał zbiornik wodny. Powyższe kwestie są konieczne w celu określenia, czy była ingerencja skarżących i w jakim zakresie.

WSA zauważył, iż z materiału dowodowego sprawy nie wynika, by skarżący zostali przesłuchani na powyższe okoliczności w określonym w k.p.a. trybie. Natomiast w składanych w sprawie pismach wskazywali oni, że najpierw było rozlewisko, oni wykonali odmulenie i poprawili skarpy, nie świadczy to jednak o wykonaniu samowoli budowlanej. Ponadto zdjęcia na które powołuje się organ również nie wskazują, jakie są parametry gabarytowe wskazywanego stawu, co do którego orzeczono nakaz rozbiórki. Z ustaleń organu PINB nie wynika, czy możliwe jest, że rozlewisko stało się stawem, w takim razie czy nadal jest to rozlewisko, ale z utwardzonymi skarpami. Zatem może okazać istotne w jaki sposób pogłębiono rozlewisko (o jaką głębokość), że organ jest przekonany, iż wystąpiła samowolna budowa stawu.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, decyzją Nr [...] z [...] lipca 2016 r. PINB nakazał skarżącym rozbiórkę stawu (o wymiarach lustra wody w najszerszych miejscach 32,00 m x 49,00 m) przeznaczonego do rekreacji, oczyszczania ścieków i innych celów zlokalizowanego na działkach o nr ew. gr. [...] i [...] w [...] przy ul. B.

[...]WINB decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2016 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy zauważył, iż na dzień 7 grudnia 2009 r. będący przedmiotem postępowania staw nie istniał, a na wyrysie z mapy ewidencyjnej z dnia 7 grudnia

2009 r., na którym widoczny jest zarys działki [...], nie jest widoczny na niej żaden zbiornik wodny. Zdaniem [...]WINB organ powiatowy nie ustalił, czy na działce [...] było rozlewisko lub bagna. Zobowiązał PINB do przesłuchania skarżących w określonym

w k.p.a. trybie oraz rozważyć wezwanie świadków celem ustalenia czy, kiedy i w jakim zakresie prowadzone były roboty budowlane przy przedmiotowym stawie. Nadto organ odwoławczy wskazał na wyrok WSA w Warszawie z 23 września 2015 r. (VIII SA/Wa 181/15), który wskazał na konieczność rozstrzygnięcia, czy skarżący wybudowali nowy zbiornik wodny, czy też przebudowali lub wyremontowali istniejący zbiornik wodny, czy też wykonali takie czynności, których nie można zaliczyć do robót budowalnych, lecz jedynie do czynności związanych z utrzymaniem istniejącego zbiornika wodnego.

Po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego i analizie zebranego materiału dowodowego, decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r. PINB, działając na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 P.b. nakazał H.

i Z. B. rozbiórkę stawu (o wymiarach lustra wody w najszerszych miejscach 32,00 m x 49,00 m) przeznaczonego do rekreacji, oczyszczania ścieków i innych celów zlokalizowanego na działkach o nr ew. gr. [...] i [...] w [...] przy ul. B. Po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy, PINB zauważył, iż do złożenia wyjaśnień w przedmiotowej sprawie wezwano J. K. - właściciela działki nr ew. gr. [...], I. K. - właściciela działki o nr ew. gr. [...] i M. D. - właściciela działki o nr ew. gr. [...]. Pomimo prawidłowego wezwania do organu zgłosiła się jedynie I. K., która zeznała, że "na działkach P. B. zawsze istniał duży zbiornik wodny (staw) do którego spływały wody z wyższych terenów i napływała woda ze źródeł. Zbiornik wodny był zarośnięty tatarakiem i zaniedbany do czasu kupienia działek przez P. B. Państwo B. uporządkowali ten teren, poprawili skarpy, czyli wykonali roboty utrzymujące istniejący zbiornik wodny w dobrym stanie. Dokładnych dat wykonania prac nie pamięta. Nie wie jakie wymiary miał stary zbiornik, ale był bardzo duży. Nie wie kiedy powstało utwardzenie, przejazd obecnie tworzący dwa stawy". Z kolei M. D. przesłała pismo, w którym napisała "(...) Na działce [...] w [...] był niewielki zbiornik wodny (tzw. sadzawka) przy istniejącym już budynku [...] i [...] mógł służyć jako mały zbiornik przeciwpożarowy, a działka [...], czyli rów był zabezpieczeniem dla wody z tego zbiornika, żeby woda nie zalewała sąsiednich działek. Istniejący zbiornik został bardzo dużo powiększony przez Państwa H. i Z. B., a drugi zbiornik na tej samej działce [...] i nieistniejącym już rowie działce [...] to nowo wybudowany staw rybny bez pozwolenia na budowę (czyli samowola budowlana) (...)". PINB podniósł, iż J. K. nie odpowiedział na wezwanie. Nadto nie przesłuchiwano również stron postępowania tj. H. i Z. B., ponieważ w aktach sprawy znajduje się zeznanie spisane w dniu oględzin, a ponadto właściciele nieruchomości wielokrotnie wypowiadali się na temat powstania ww. zbiornika w swoich pismach, składanych osobiście i przez pełnomocnika.

PINB stwierdził, że na działce [...] stanowiącej obecnie własność H.

i Z. B. istniał zbiornik wodny (który był przedmiotem odrębnego postępowania), a na działkach [...] i [...] (dawny rów) H. i Z. B. wykonali nowy zbiornik wodny. W miejscu omawianego zbiornika istniał rów, widoczny na mapie do celów projektowych z dnia 4 lipca 2003 r., na mapie sytuacyjnej wykonanej dnia 8 sierpnia 1960 r., na wypisie i wyrysie z rejestru gruntów z dnia 7 grudnia 2009 r., a roboty budowlane wykonane przez inwestorów doprowadziły do powstania zbiornika wodnego o regularnych kształtach, widocznych na mapie do celów projektowych z dnia 11 września 2009 r., na mapie z dnia 16 września 2011 r., na mapie inwentaryzacyjnej z dnia 27 sierpnia 2012 r. oraz na zdjęciach wykonanych przez Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w roku 2007.

Odwołanie od decyzji organu I instancji złożyli skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zarzucili naruszenie następujących przepisów tj.:

a) art. 7 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wszystkich niezbędnych czynności mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz nie załatwienie sprawy zgodnie z obowiązującymi przepisami;

b) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania

w sposób niepełny i wadliwy przy błędnej ocenie zebranego materiału dowodowego,

- co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem spowodowało wydanie błędnej decyzji;

c) art. 9 k.p.a., poprzez brak szczegółowego opisu obiektu (stawu) podlegającego rozbiórce.

W uzasadnieniu odwołania skarżący podnieśli m.in., iż wydając zaskarżoną decyzję PINB naruszył art. 153 p.p.s.a., jak i nie przeprowadził należytego postępowania wyjaśniającego w przedmiocie ustalenia czy wykonane roboty budowlane polegały na urządzeniu nowego zbiornika wodnego, czy też były to roboty budowlane, które dotyczyły istniejącego już zbiornika wodnego (rozlewiska).

Skarżący podkreślili, iż PINB decyzja z [...] czerwca 2016 r. nr [...] umorzył postępowanie w sprawie stawu zlokalizowanego na działce nr ewid [...] i [...].

Rozpatrując odwołanie skarżących od decyzji organu I instancji z 1 lutego

2017 r., organ odwoławczy wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z [...] maja 2017 r. orzekł o jej utrzymaniu w mocy. Wskazał, iż w omawianej sprawie dokonano przesłuchania I. K., jak i do akt sprawy wpłynęło pismo M. D. z [...] listopada 2016 r., stanowiące odpowiedź na wezwanie z 21 października 2016 r. Jednocześnie podniósł, iż organ I instancji podjął decyzję o nieprzesłuchiwaniu H. i Z. B., z uwagi na wielokrotne ich wypowiedzi na temat powstania zbiornika składane w toku postępowania administracyjnego. [...]WINB zauważył, iż w materiale dowodowym znajdują się nw. dokumenty tj.: wypisy z rejestru gruntów dla działki [...] (z 31.08.2000 r.), [...] i [...] (z 03.07.1992 r.) i dla działki [...] (z 07.12.2009 r.); akt notarialny z dnia [...] stycznia 2001 r. umowa kupna sprzedaży działki [...], w którym nie ma informacji o istnieniu zbiornika wodnego; akt notarialny z dnia 7 marca 2001 r. umowa kupna sprzedaży działki [...], w którym nie ma informacji o istnieniu zbiornika wodnego; akt notarialny z dnia 18 grudnia 2009 r. umowa sprzedaży działki [...], w którym nie ma informacji o istnieniu zbiornika wodnego; mapa ewidencyjna z dnia 3 lipca 1992 r., na której jest uwidoczniony zarys jednego zbiornika wodnego w północnej części działki [...]; mapa ewidencyjna z dnia 29 września 1960 r., na której jest również widoczny zbiornik wodny w północnej części działki położonej przy ul. B.; wyrys z mapy ewidencyjnej z dnia 7 grudnia 2009 r., na którym jest uwidoczniony zarys działki [...] i [...] będący zgodnie z określeniem użytków - rowem.

[...]WINB wskazał także na pismo Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 25 maja 2016 r., którym poinformował organ I instancji, że z analizy posiadanych przez niego dokumentów i map wynika, że na działce [...] znajdował się zbiornik wodny, a działka [...] stanowiła rów. Następnie organ odwoławczy powołał się na pisma skarżących z dnia 01.07.2013 r. oraz z 08.11.2013 r.

Organ odwoławczy podzielił pogląd PINB, że na działce nr ewid. [...] stanowiącej własność H. i Z. B. istniał zbiornik wodny (będący przedmiotem odrębnego postępowania), a na działkach [...] i [...] (dawny rów) H. i Z. B. wykonali nowy zbiornik wodny (staw). Na skutek robót budowlanych powstał nowy obiekt o regularnych kształtach, zaś wykonanych prac nie można traktować jako remontu/przebudowy, czy też jako prac konserwacyjnych. Inwestorzy jak zostało ustalono w trakcie prowadzonego postępowania nie legitymują się decyzją o pozwoleniu na budowę przedmiotowego stawu. [...]WINB uznał, iż PINB zasadnie prowadził postępowanie w oparciu o przepis art. 48 P.b., które umożliwia legalizację samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego. Wskazał na znajdujące się w obrocie prawnym postanowienie PINB Nr [...] z dnia [...].11.2013 r. (znak: [...]) wstrzymujące roboty budowlane przy stawie (o wymiarach lustra wody w najszerszych miejscach 32,00 m x 49,00 m) przeznaczonym do rekreacji, oczyszczania ścieków i innych celów zlokalizowanym na działce o nr ew. gr. [...] i [...] w [...] przy ul. B. oraz nakładające obowiązek przedstawienia dokumentów o których mowa w art. 48 ust. 3 P.b.

[...]WINB zauważył, iż PINB pismem z dnia 29 listopada 2016 r. znak: [...] w oparciu o przepis art. 10 § 1 Kpa poinformował strony postępowania o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, złożenia wyjaśnień i wniosków. Ponadto poinformował, że w obiegu prawnym pozostaje postanowienie PINB w G. Nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r.

W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, iż w związku

z niedostarczeniem wymaganej ww. postanowieniem Nr [...] dokumentacji, PINB słusznie nakazał rozbiórkę samowolnie wykonanego obiektu w oparciu o art. 48 ust. 1 P.b.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, w ocenie [...]WINB organ I instancji podjął wszelkie możliwe środki celem ustalenia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy,

w myśl przepisu art. 7 i 77 § 1 Kpa na co wskazuje zebrany materiał dowodowy, jak

i jego powyższa analiza. Nie zgodził się też z zarzutem naruszenia przez organ

I instancji art. 9 Kpa, gdyż w toku ponownie rozpatrywanej sprawy organ powiatowy przed wydaniem zaskarżonej decyzji skutecznie doręczył skarżącym pismo z dnia 29 listopada 2016 r.

[...]WINB zgodził się z zarzutem skarżących, iż w sentencji zaskarżonej decyzji PINB nie wskazał na jakiej nieruchomości znajduje się staw podlegający rozbiórce, to zauważył, że z treści decyzji w sposób nie budzący wątpliwości wynika, który staw jest przedmiotem nakazu.

W skardze złożonej na powołane rozstrzygnięcie do sądu administracyjnego skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wydanemu rozstrzygnięciu postawili zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie wszystkich niezbędnych czynności mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz nie załatwienie sprawy zgodnie z obowiązującymi przepisami - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem spowodowało wydanie błędnej decyzji.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali m.in., iż istniejące od lat powojennych rowy melioracyjne zostały zasypane przez właścicieli działek sąsiadujących z działką numer ewidencyjny [...] i [...], przez co nastąpiło powstawanie na przedmiotowej działce zbiorników wodnych w istniejących dotąd rowach melioracyjnych. Brak ze strony właściwych władz samorządowych kompleksowego uregulowania odprowadzenia wód powierzchniowych z całości terenów podmokłych spowodował samoczynne zbieranie się na działkach stanowiących własność skarżących wód i w rezultacie powstanie na położonych na tych działkach rowach dwóch zbiorników wodnych. Skarżący podkreśli, że nie mogli sami samowolnie uregulować powyższego problemu, gdyż odprowadzenie zbierającej się wody ze stanowiących ich własność działek spowodowałoby zalanie okolicznych działek i uszkodzenie przylegającej do ich nieruchomości drogi miejskiej.

Zdaniem skarżących, organ I instancji wciąż nie przeprowadził należytego postępowania wyjaśniającego w przedmiocie ustalenia, czy wykonane roboty budowlane polegały na urządzeniu nowego zbiornika wodnego, czy też były to roboty budowlane, które dotyczyły istniejącego już zbiornika wodnego (rozlewiska). Skarżący zwrócili uwagę na zeznania I. K., jak i na zdjęcia lotnicze z których wynika, że zbiornik wodny na działce o numerze ewidencyjnym [...] powstał pomiędzy rokiem 2001 a 2007. Powtórzyli, że w posiadanie działki o numerze ewidencyjnym [...], na której już był zbiornik wodny weszli w dniu 18 grudnia 2009 r. Zdaniem skarżących potwierdza to zarzut, że na działce o numerze ewidencyjnym [...] istniał zbiornik wodny, przez co nie jest możliwe, aby oni go wybudowali. Nadto wskazali, że działka o numerze ewidencyjnym [...] stanowi dla organu I instancji jednocześnie zbiornik wodny jak i razem z działką numer ewidencyjny [...] rów.

Konkludując skarżący podnieśli, iż PINB pomimo zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz zasad racjonalnego rozumowania potwierdzającego fakt nie wybudowania stawu przez skarżących, a ewentualnie jego rozbudowania lub utrzymywania już istniejącego nie podejmuje czynności, o których jest mowa w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego dotyczącego legalności całego stawu w szczególności, czy został on zbudowany przez skarżących, czy też rozbudowany (istniał już wcześniej). Zatem prowadzone przez organ I instancji postępowanie zostało przeprowadzone

z naruszeniem art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.

Skarżący wskazali także, iż PINB swoją decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. umorzył postępowanie w sprawie stawu o wymiarach lustra wody 30,0 x 21,0 m zlokalizowanego na działce numer ewidencyjny [...] i [...] w [...] przy ul. B. uznając, że skarżący H. i Z. B. wykonali odmulenie istniejącego już na mapach z 1960 r. stawu, czyli wyremontowali go.

W odpowiedzi na skargę [...]WINB podtrzymał argumentację przedstawioną

w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Podczas rozprawy sądowej w dniu 17 stycznia 2018 r. skarżąca – H. B. oświadczyła, że działka na której miał zostać wybudowany staw jest rowem melioracyjnym i jest to naturalne rozlewisko, w którym zbierają się wody odprowadzane z terenów wyższych. Ponadto wskazała, iż "my wykonaliśmy tylko odmulenie

i zabezpieczenie skarp, aby woda nie zalewała nam budynku. Wzmocnienia dokonaliśmy ręcznie przy użyciu materiału ziemnego, tzw. faszyna. Dokonaliśmy to przed 2009 rokiem, tj. przed formalnym nabyciem działki nr [...] stanowiącej rów melioracyjny".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.

z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analizując niniejszą sprawę pod tym kątem, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą prawną zaskarżonej decyzji był przepis art. 48 ust. 1 ustawy z dnia

7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz.U. 2016 r. poz. 290). Zgodnie

z treścią tego przepisu organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Stosownie do powyższego zastrzeżenia, jeżeli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Powyższy przepis umożliwia przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego. W toku tego postępowania, w myśl art. 48 ust. 3 ustawy, w postanowieniu o wstrzymaniu organ nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3. Dopiero w przypadku niespełnienia

w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3 (art. 48 ust. 4) organ nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego stosownie do treści art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 kwietnia 2012 r. (sygn. II OSK 155/11, LEX nr 1219065) przesłanką zastosowania przepisu art. 48 Prawa budowlanego jest całkowite zignorowanie przez inwestora obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a przesłanką zastosowania przepisów art. 50 i 51 tej ustawy - samowolne odstąpienie od warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, bądź zgłoszeniu. Przepis art. 50 ust. 1 pkt 3 ustawy stanowi, że

w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1. Zatem przepis ten może mieć zastosowanie do sytuacji, gdy inwestor przekroczy granice dokonanego zgłoszenia, chyba że zamiarem inwestora było obejście przepisów o uzyskaniu pozwolenia na budowę. Przy czym zamiar ten organy winny ustalać mając na uwadze realia konkretnej sprawy. W sytuacji bowiem wykonania robót budowlanych przekraczających zakres zgłoszenia organy winny wszcząć postępowanie określone w art. 50 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, a następnie prowadzić je w oparciu o art. 50 i 51 powyższej ustawy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że argumentacja organów nadzoru budowlanego w przedmiocie rozstrzygnięcia nakładającego na skarżących obowiązek rozbiórki stawu wodnego, sprowadza się do stwierdzenia, że skarżący dokonali robót budowlanych na działkach nr ew. [...] i [...] położonych przy ul. B. w [...], na których istniał rów melioracyjny w wyniku których powstał zbiornik wodny (staw wodny).

Na skutek robót budowlanych powstał nowy obiekt o regularnych kształtach, zaś wykonanych prac nie można traktować jako remontu/przebudowy, czy też prac konserwacyjnych. Skarżący nie legitymują się decyzją o pozwoleniu na budowę przedmiotowego stawu. W związku z niedostarczeniem przez skarżących dokumentacji określonej w postanowieniu PINB w G. z dn. [...] listopada 2013 r. Nr [...] (nakładające obowiązek przedstawienia dokumentacji o której mowa w art. 48 ust. 3 P.b.) organ nadzoru budowlanego zasadnie nakazał rozbiórkę samowolnie wykonanego obiektu w oparciu o art. 48 ust. 1 P.b. Jednocześnie organ zasygnalizował, że w odrębnym postępowaniu została wydana przez PINB w G. decyzja Nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. o umorzeniu postępowania w sprawie samowolnego wykonania przez małż. B. stawu na działkach nr ew. [...] i [...].

W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą skargę, zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie, bez dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie w sposób wymagany przez kpa oraz wynikający ze wskazań co do dalszego postępowania wyrażonego w prawomocnym wyroku WSA z dnia 23 września 2015 r. sygn. akt VIII SA/Wa 181/15, naruszając zasady określone w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa. Natomiast niewykonanie wskazań zawartych ww. prawomocnym orzeczeniu Sądu stanowi naruszenie art. 153 p.p.s.a.

W świetle przepisu art. 3 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane zbiorniki zostały zaliczone do budowli, tj. do obiektów budowlanych. Mimo że ustawodawca wśród przykładów budowli wymienia ogólnie "zbiorniki" nie ulega wątpliwości, że wszelkiego rodzaju zbiorniki wodne są też budowlami, jeżeli są efektem robót budowlanych. Zbiornik wodny jest bowiem budowlą hydrotechniczną i ziemną. Z uzyskania pozwolenia na budowę zwolnione zostały jedynie przydomowe baseny i oczka wodne

o powierzchni do 30 m2 (por. art. 29 ust. 1 pkt 15 ustawy - Prawo budowlane

w brzmieniu obowiązującym w dacie realizacji przedmiotowego zbiornika wodnego, tj.

w 2009 r.). Nadto w myśl art. 29 ust. 2 pkt 9 lit. a i b ustawy - Prawo budowlane

(w brzmieniu obowiązującym w tej samej dacie), pozwolenia na budowę nie wymagało wykonanie robót budowlanych polegających na wykonywaniu urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, z wyjątkiem ziemnych stawów hodowlanych, urządzeń melioracji wodnych szczegółowych usytuowanych w granicach parków narodowych, rezerwatów przyrody i parków krajobrazowych oraz ich otulin. W świetle zaś art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r., poz. 469 ze zm.) – dalej w skrócie jako "ustawa – Prawo wodne", zbiorniki wodne zostały zaliczone do urządzeń melioracji wodnych podstawowych (a nie szczegółowych, wymienionych

w art. 73 ust. 1 tej ustawy), o ile służą celom, o których mowa w art. 70 ust. 1, tj. regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby, ułatwienia jej uprawy oraz ochronie użytków rolnych przez powodziami.

Jak wynika z okoliczności faktycznych ustalonych w sprawie przez organy, skarżący mieli wybudować na działkach nr ew. [...] i [...] staw o wymiarach lustra wody 32 x 49 m. Skarżąca H. B. na rozprawie w dniu 17 stycznia 2018 r. oświadczyła, że działka na której miał zostać wybudowany staw jest rowem melioracyjnym i jest to naturalne rozlewisko w którym zbierają się wody odprowadzane z terenów wyższych. Wraz z mężem wykonali tylko odmulenie i zabezpieczenie skarp, aby woda nie zalewała budynku mieszkalnego. Wzmocnień dokonano ręcznie przy użyciu materiału ziemnego tzw. faszyny.

Sąd stwierdza, że organy nadzoru budowlanego nie ustaliły, czy zrealizowanie tej wielkości stawu wodnego mogło się odbyć w sposób wskazywany przez skarżących

w toku postępowania.

Organy nie dokonały tak elementarnych czynności, jak oględziny ww. stawu wodnego, w aktach administracyjnych znajduje się protokół kontroli z dnia 4 czerwca 2013 r. który nie pozwala stwierdzić stanu faktycznego przedmiotowego stawu.

W tym kontekście należy stwierdzić, że w odrębnym postępowaniu dotyczącym stawu o wymiarach 30 x 21 m, jak wynika z cyt. decyzji PINB w G. z dn. [...] czerwca 2016 r. ww. staw był przedmiotem oceny sporządzonej przez biegłego sądowego

w zakresie budownictwa wodno-melioracyjnego.

Tak jak to było określone w wytycznych wyroku z dn. 23 września 2015 r. sygn. akt VIII SA/Wa 181/15 – w celu pełnego, prawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy organy powinny ustalić, czy ww. obiekt powstał na skutek ingerencji skarżących, zbadać kiedy i w jakich okolicznościach doszło do pogłębienia stawu, na czym polegało odmulanie i utwardzanie skarpy. Organy nie dokonały powyższych czynności.

Dla jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego dotyczącego ww. stawu wodnego, organy nadzoru budowlanego zobowiązane będą:

1) dokonać oględzin ww. stawu, jeżeli zajdzie taka potrzeba z udziałem osoby posiadającej specjalistyczne kwalifikacje w zakresie budownictwa wodno-melioracyjnego, w szczególności dla ustalenia, czy wykonanie tej wielkości obiektu wodnego jest możliwe bez użycia ciężkiego sprzętu budowlanego;

2) czy czynności, które doprowadziły do powstania ww. stawu można określić jako odmulanie i zabezpieczanie skarp rowu melioracyjnego, czy też do jego powstania doszło poprzez wykonanie wykopu nie zaś na skutek wypełniania wodą naturalnego zagłębienia terenu bez ingerencji człowieka;

3) jakie jest wzajemne odziaływanie stawów wodnych na działkach nr [...] i [...],

w szczególności, czy staw wodny w odniesieniu do którego wydano decyzję PINB

w G. z dn. [...] czerwca 2016 r., mógł mieć wpływ na powstanie stawu będącego przedmiotem postępowania.

Powyższe czynności są niezbędne dla jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego i prawnego ww. stawu wodnego.

W świetle przepisu art. 3 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane zbiorniki zostały zaliczone do budowli, tj. do obiektów budowlanych. Mimo, że ustawodawca wśród przykładów budowli wymienia ogólnie "zbiorniki" nie ulega wątpliwości, że wszelkiego rodzaju zbiorniki wodne są też budowlami, jeżeli są efektem robót budowlanych. Zbiornik wodny jest bowiem budowlą hydrotechniczną i ziemną. Z uzyskania pozwolenia na budowę zwolnione zostały jedynie przydomowe baseny i oczka wodne

o powierzchni do 30 m2 (por. art. 29 ust. 1 pkt 15 ustawy - Prawo budowlane). Nadto

w myśl art. 29 ust. 2 pkt 9 lit. a i b ustawy - Prawo budowlane, pozwolenia na budowę nie wymagało wykonania robót budowlanych polegających na wykonywaniu urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, z wyjątkiem ziemnych stawów hodowlanych, urządzeń melioracji wodnych szczegółowych usytuowanych w granicach parków narodowych, rezerwatów przyrody i parków krajobrazowych oraz ich otulin. W świetle zaś art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo wodne, zbiorniki wodne zostały zaliczone do urządzeń melioracji wodnych podstawowych (a nie szczegółowych, wymienionych

w art. 73 ust. 1 tej ustawy), o ile służą celom, o których mowa w art. 70 ust. 1, tj. regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby, ułatwienia jej uprawy oraz ochronie użytków rolnych przez powodziami.

Ponadto uszło uwadze organów nadzoru budowlanego, czy wykonanie rozbiórki przedmiotowego stawu wodnego (należy uznać, że poprzez jego zasypanie), nie naruszy stosunków wodnych na gruncie w taki sposób, że doprowadzi do czynu zagrożonego karą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a.

W toku postępowania nie dokonano bowiem analizy skutków ww. rozbiórki. Wskazania wymaga w szczególności to, że z dokonanych w toku postępowania ustaleń wynika, iż przez działki skarżących i działki okoliczne przebiegają liczne żyły wodne

i ujęcia wód źródliskowych. Z twierdzeń skarżących, jak i osób które złożyły oświadczenia w sprawie (właściciele sąsiednich nieruchomości), wynika, że staw pełni funkcję drenażową dla przyległych terenów oraz przejmuje wody "obce" napływające

z działek położonych powyżej ul. B., które są w nim zatrzymywane, dzięki czemu opóźniony jest ich spływ na działki położone poniżej.

W związku z powyższym obowiązkiem organów, przed wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę było zbadanie, czy wykonanie rozbiórki stawu poprzez jego zasypanie nie doprowadzi do naruszenia stosunków wodnych i podtopienia działki skarżących lub działek sąsiednich. W konsekwencji, czy rozbiórka ww. stawu wodnego nie wywoła czynu zagrożonego karą, o której mowa w art. 194 pkt 1 ustawy Prawo wodne. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu, czyn zagrożony karą grzywny stanowi sama zmiana stanu wody na gruncie.

Wobec naruszenia art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 1 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 48 ust. 1 i 4 Prawa budowlanego kwestionowane rozstrzygnięcia podlegały uchyleniu.

Obowiązkiem organów przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie zatem dokonanie ustaleń w opisanym wyżej zakresie. W zależności od ich wyniku organy wskażą, czy ww. staw wodny stanowi samowolę budowlaną, czy możliwa jest rozbiórka ww. stawu wodnego poprzez jego zasypanie, a jeżeli tak, to w jaki sposób należy ją wykonać, aby nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.