Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 113/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2 par. 23 par. 39
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 29
journal: Dz.U. 2016 poz 1512
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Magdalena Jankowska – Szostak (sprawozdawca), Sędzia WSA Sędzia WSA Maciej Guziński, Tomasz Świetlikowski, Protokolant referent Aneta Szmyt, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

UZASADNEINIE

Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2018 r. (nr [...]) wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej – "k.p.a."), art. 10 ust. 1 i 2, art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1512, dalej ustawa o ARiMR), Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. (dalej Dyrektor ARiMR, organ II instancji, organ odwoławczy) – po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. (dalej Kierownik ARiMR, organ I instancji) z [...] listopada 2017 r. (nr [...]) o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego dla J. W. (dalej skarżący, strona) w wysokości 41.876 zł – utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że skarżący wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2012 r. zwrócił się do Kierownika ARiMR w T. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na rok 2012, deklarując realizację pakietu 1 - Rolnictwo zrównoważone w wariancie 1.1 - Zrównoważony system gospodarowania na powierzchni 66,56 ha oraz pakietu 8 - Ochrona gleb i wód w wariancie 8.3.1 - Międzyplon ścierniskowy na powierzchni 37,36 ha.

Po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym Kierownik ARiMR wydał w dniu [...] grudnia 2012 r. decyzję nr [...], którą przyznał skarżącemu płatności w łącznej wysokości 38.905,60 zł, w tym: w ramach Pakietu 1 - Rolnictwo zrównoważone, wariant 1.1 w wysokości 23.961,60 zł do powierzchni 66,56 ha; w ramach Pakietu 8 - Ochrona gleb i wód, wariant 8.3.1 w wysokości 14.944,00 zł do powierzchni 37,36 ha.

Decyzja została skutecznie doręczona w dniu [...] grudnia 2012 r., a [...] grudnia 2012 r. przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez skarżącego we wniosku o wpis do ewidencji producentów. W konsekwencji od dnia [...] marca 2012 r. skarżący rozpoczął realizację 5-letniego okresu zobowiązania, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 i § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.) zwanego dalej rozporządzeniem rolnośrodowiskowym.

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2013 r. skarżący zwrócił się do Kierownika ARiMR w T. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na rok 2013, deklarując realizację pakietu 1 - Rolnictwo zrównoważone w wariancie 1.1 - Zrównoważony system gospodarowania na powierzchni 63,75 ha oraz pakietu 8 - Ochrona gleb i wód w wariancie 8.3.1 - Międzyplon ścierniskowy na powierzchni 26,05 ha.

Po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym Kierownik ARiMR decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. (nr [...]) przyznał skarżącemu płatności w łącznej wysokości 33.370 zł, w tym: w ramach Pakietu 1 - Rolnictwo zrównoważone, wariant 1.1 w wysokości 22.950,00 zł do powierzchni 63,75 ha; w ramach Pakietu 8 - Ochrona gleb i wód, wariant 8.3.1 w wysokości 10 420,00 zł do powierzchni 26,05 ha. Przyznane środki finansowe przekazano w dniu [...] stycznia 2014 r. na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2014 r. skarżący zwrócił się do Kierownika ARiMR w T. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na rok 2014, deklarując realizację pakietu 1 - Rolnictwo zrównoważone w wariancie 1.1 - Zrównoważony system gospodarowania na powierzchni 51,36 ha oraz pakietu 8 - Ochrona gleb i wód w wariancie 8.3.1 - Międzyplon ścierniskowy na powierzchni 34,87 ha.

Po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym Kierownik ARiMR decyzją z [...] października 2014 r. (nr [...]) przyznał skarżącemu płatności w łącznej wysokości 29.827,60 zł, w tym: w ramach Pakietu 1 - Rolnictwo zrównoważone, wariant 1.1 w wysokości 15 879,60 zł do powierzchni 44,11 ha; w ramach Pakietu 8 - Ochrona gleb i wód, wariant 8.3.1 w wysokości 13 948,00 zł do powierzchni 34,87 ha. Decyzja została skutecznie doręczona w dniu [...] października 2014 r., a przyznane środki finansowe przekazano w dniu [...] listopada 2014 r. na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

Wnioskiem z [...] maja 2015 r. skarżący zwrócił się do Kierownika ARiMR o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na rok 2015, deklarując realizację pakietu 1 - Rolnictwo zrównoważone w wariancie 1.1 - Zrównoważony system gospodarowania na powierzchni 44,32 ha oraz pakietu 8 - Ochrona gleb i wód w wariancie 8.3.1 - Międzyplon ścierniskowy na powierzchni 6,49 ha.

Po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym Kierownik ARiMR w T. decyzją z dnia [...] maja 2016 r. (nr [...]) przyznał skarżącemu płatności w łącznej wysokości 18.443,60 zł, w tym: w ramach Pakietu 1 - Rolnictwo zrównoważone, wariant 1.1 w wysokości 15.879,60 zł do powierzchni 44,11 ha; w ramach Pakietu 8 - Ochrona gleb i wód, wariant 8.3.1 w wysokości 2.564 zł do powierzchni 6,41 ha. Decyzja została skutecznie doręczona w dniu [...] maja 2016 r., a przyznane środki finansowe przekazano w dniu [...] czerwca 2016 r. na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

W dniu [...] kwietnia 2016 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na rok 2016. Na formularzu wniosku, w części VIII Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych rolnik zadeklarował do płatności rolnośrodowiskowej określone działki rolne deklarując realizację pakietu 1 - Rolnictwo zrównoważone w wariancie 1.1. Pole w kolumnie 9 "Informacje szczegółowe dotyczące warunków oraz wymogów w ramach realizowanych pakietów /wariantów" nie zostało przez wnioskodawcę wypełnione.

Po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym, Kierownik ARiMR w T., decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. ([...]) przyznał skarżącemu płatności w łącznej wysokości 15.879,60 zł, w tym: w ramach pakietu 1 - Rolnictwo zrównoważone w wariancie 1.1 - Zrównoważony system gospodarowania na powierzchni w wysokości 15.879,60 zł do powierzchni 44,11 ha.

Przesyłka zawierająca wyżej opisaną decyzję, po dwukrotnym awizowaniu, nie została podjęta w terminie i zwrócono ją do nadawcy, a następnie doręczenie uznano za dokonane.

Zawiadomieniem z dnia [...] września 2017 r. Kierownik ARiMR w T. poinformował skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności na podstawie decyzji: z [...] grudnia 2012 r. (nr [...]), z [...] grudnia 2013 r. (nr [...]), z [...] października 2014 r. (nr [...]) oraz z [...] maja 2016 r. (nr [...]), wydanych przez Kierownika BP ARiMR w T. w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych 2007-2013. Wskazano, że stwierdzono nieprawidłowości wynikające z zaniechania kontynuowania zobowiązania w ramach pakietu 8 Ochrona gleb i wód w wariancie 8.3.1. Międzyplon ścierniskowy.

W piśmie z dnia [...] października 2017 r. skarżący oświadczył, że realizuje w całości podjęte zobowiązanie rolnośrodowiskowe zgodnie z Planem rolnośrodowiskowym i także w roku 2016 wysiany został poplon w mieszance 3-składnikowej, a brak deklaracji w zakresie pakietu 8.3.1 we wniosku o przyznanie płatności jest wynikiem pomyłki przy wypełnianiu wniosku. Do pisma rolnik dołączył kopię Rejestru działalności rolnośrodowiskowej, w którym odnotowano działania agrotechniczne wykonywane w gospodarstwie we wszystkich latach realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego.

W dniu [...] listopada 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. wydał decyzję nr [...], którą ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności w łącznej wysokości 41.876 zł, na którą złożyły się kwoty przyznanych rolnikowi płatności rolnośrodowiskowych, wypłaconych w latach 2012-2015 w ramach wariantu 8.3.1 Międzyplon ścierniskowy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016 skarżący nie zadeklarował do płatności gruntów w ramach pakietu 8 - Ochrona gleb i wód w wariancie 8.3.1 - Międzyplon ścierniskowy, do realizacji którego zobowiązany był zgodnie z podjętym w 2012 r. zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Rolnik nie złożył także informacji o gruntach, na których realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zakresie tego wariantu w danym roku i nie wskazał ich położenia i powierzchni.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie podnosząc, że realizuje podjęte zobowiązanie rolnośrodowiskowe w całości, a brak deklaracji pakietu 8.3.1 we wniosku o przyznanie płatności na rok 2016 był wynikiem omyłki i nieuwagi przy wypełnianiu wniosku. Podniósł, że potwierdzenie wykonania wymaganych zabiegów w ramach realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, w tym siewu polonów, znajduje się w rejestrze działalności rolnośrodowiskowej. Dowodzą tego także dołączone do odwołania zeznania świadków wykonujących te zabiegi i dostarczających materiał siewny.

Decyzją z [...] stycznia 2018 r. (nr [...]) Dyrektor ARiMR we W. utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu organ odwoławczy omówił warunki i tryb ustalania i uzyskiwania kwot nienależnie pobranych płatności. Przywołał treść art. 29 ustawy o ARiMR. Podkreślił, że bezspornie na mocy decyzji Kierownika ARiMR w T. z dnia [...] grudnia 2012 r. (nr [...]), z dnia [...] grudnia 2013 r. (nr [...]), z dnia [...] października 2014 r. (nr [...]) oraz z dnia [...] maja 2016 r. (nr [...]) skarżącemu zostały wypłacone kwoty płatności w wysokości określonej tymi decyzjami. Wskazał, że w piątym roku realizacji podjętego przez skarżącego w 2012 r. zobowiązania rolnośrodowiskowego, nie zadeklarował on we wniosku o przyznanie płatności na rok 2016 gruntów w ramach pakietu 8 - Ochrona gleb i wód w wariancie 8.3.1 - Międzyplon ścierniskowy, podczas gdy pakiet ten objęty był zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Rolnik nie złożył także informacji, o której mowa w § 23 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Odnosząc się do argumentacji skarżącego o realizowaniu zobowiązania rolnośrodowiskowego pomimo niezadeklarowania przez niego we wniosku wariantu objętego zobowiązaniem rolnośrodowiskowym oraz w odniesieniu do dokumentów dołączonych do odwołania organ wskazał, że pozostają one bez znaczenia dla stwierdzenia, że zaistniała określona w § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego sytuacja będąca podstawą do dochodzenia od rolnika zwrotu płatności. W myśl przepisów rozporządzenia rolnośrodowiskowego rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe powinien złożyć wniosek o przyznanie kolejnych płatności, a jeżeli nie zamierza ubiegać się w danym roku o przyznanie kolejnej płatności do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, zamiast wniosku o jej przyznanie składa, na formularzu udostępnionym przez Agencję, informację o tych gruntach lub zwierzętach oraz o wariancie realizowanym na tych gruntach lub w odniesieniu do tych zwierząt, wskazując położenie tych gruntów i ich powierzchnię (§ 23 ust. 3). Zgodnie z § 39 ust. 2 pkt 4 płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, przy czym nie ulega wątpliwości, że zwrot dotyczy środków wypłaconych w latach poprzednich, bowiem w roku złożenia wniosku rolnik w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości nie otrzymuje płatności w ogóle lub otrzymuje ją w pomniejszonej wysokości, po zastosowania odpowiednich sankcji. Zatem brak złożenia wniosku kontynuacyjnego bądź informacji o realizowanym zobowiązaniu wraz ze wskazaniem gruntów, realizowanego wariantu oraz położenia tych gruntów i ich powierzchni jak wynika z redakcji § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, stanowi samoistną podstawę do ustalenia rolnikowi nienależnie pobranych płatności. Z kolei kwestia przerwania realizacji zobowiązania jest odrębną podstawą do domagania się od rolnika zwrotu płatności (§ 39 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego). Organ odwoławczy powołał ponadto wywody zawarte w wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 7 lutego 2013 r. (sprawa C-454/11, Gunars Puts v. Lauku atbaltsa dienests).

Organ podkreślił, że skarżący nie deklarując we wniosku o przyznanie płatności na rok 2016 gruntów w ramach wymienionego pakietu tym samym nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności w ramach tegoż pakietu i w rezultacie stworzył sytuację, o której mowa w treści przytoczonej regulacji prawnej. Organ zaznaczył przy tym, że pomyłkę wynikającą z nieuwagi, jak określa to strona, należy uznać za brak należytej staranności przy wypełnianiu wniosku, bowiem - pomijając fakt, że wnioskodawca zobowiązany jest do zapoznania się z warunkami realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, co potwierdza własnoręcznym podpisem - dodatkowe informacje o konieczności wypełnienia pól, które rolnik pozostawił puste (pomimo realizacji wariantu 8.3.1), zamieszczone są na tej samej stronie formularza, na której wnioskodawca wypełnia dane dotyczące upraw na poszczególnych działkach rolnych. Organ podkreślił również, że deklaracja we wniosku o przyznanie płatności do gruntów, na których realizowany jest określony wariant programu rolnośrodowiskowego, jest nie tylko formalnością mającą znaczenie dla przyznania płatności rolnośrodowiskowej w danym roku, ale stanowi ważny element kontroli realizacji tegoż programu, bowiem to właśnie deklaracja rolnika stanowi podstawę typowania gospodarstwa do kontroli na miejscu oraz weryfikacji prawidłowości realizacji zobowiązania w ujęciu wieloletnim. Brak wniosku uniemożliwia dokonanie zarówno zgodności stanu "na gruncie" z deklaracją rolnika, jak też porównanie sposobu realizacji przez rolnika programu rolnośrodowiskowego z obowiązującymi w tym względzie wymogami.

Tym samym, w ocenie Dyrektora ARiMR, płatności przyznane decyzjami Kierownika ARiMR na rok 2012, 2013, 2014 i 2015 do pakietu 8 - Ochrona gleb i wód w wariancie 8.3.1 - Międzyplon ścierniskowy, które zostały przekazane na rachunek skarżącego stały się płatnościami nienależnymi w wyniku ujawnienia, że producent rolny nie dopełnił obowiązku określonego w § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Niewątpliwie niedopełnienie tego obowiązku miało miejsce po wydaniu decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowych na lata 2012-2015 i po ich realizacji. Na nienależną płatność składają się wypłacone kwoty, przyznane jedynie w ramach pakietu 8, bowiem w odniesieniu do pakietu 1 - Rolnictwo zrównoważone nie stwierdzono nieprawidłowości.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy dokonał analizy przepisów regulujących przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności, tj. art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011, mającym zastosowanie do płatności za lata 2012 - 2014 oraz w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014, mającym zastosowanie do płatności za rok 2015, a skutkujące odstąpieniem od ustalenia nienależnie pobranych płatności, art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia nr 1306/2013, art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U.UE L z dnia 23 grudnia 1995 r.), § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW, D.U.UE.L.2006.365.15). Jak podkreślił organ rolnik nie zgłaszał faktu wystąpienia którejkolwiek z wymienionych okoliczności, a także w zgromadzonym materiale dowodowym brak jest dokumentów mogących wskazywać na taką możliwość.

Końcowo organ podkreślił, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki, co wynika z przepisów prawa wspólnotowego.

W skardze do sądu administracyjnego skarżący zarzucił:

- obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a to art. 7, 77 § 1, 107 § 1 w zw. z art. 140 k.p.a., polegającą na dokonaniu dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonych dowodów i braku kompleksowego rozważenia całości materiału dowodowego, co doprowadziło do utrzymania w mocy wadliwej decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobrane, podczas gdy prawidłowa ocena dowodów i okoliczności sprawy, prowadzi do wniosku, że brak zaznaczenia odpowiedniej deklaracji we wniosku o przyznanie płatności wynikał z błędu pracownika organu, który pomagał skarżącemu redagować wniosek, a także dokonywał wstępnej kontroli wniosku, natomiast skarżący w sposób faktyczny wykonał zabiegi wymagane w ramach realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, a więc w rzeczywistości zrealizował wszelkie czynności do ubiegania się o płatność;

- art. 7a § 1 oraz 8 § 1 k.p.a. polegającą na rozstrzygnięciu wszelkich istniejących, a niewyjaśnionych wątpliwości na niekorzyść strony, a także przeprowadzeniu postępowania przez organ I i II instancji w sposób, który nie budził zaufania do organów administracji publicznej.

Mając powyższe na uwadze wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora ARiMR z dnia [...] stycznia 2018 r. oraz poprzedzającej jej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] listopada 2017 r. i umorzenie postępowania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a"), sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany, co do zasady, zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Dyrektora ARiMR utrzymująca w mocy decyzję Kierownika ARiMR o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego.

Zasady ustalania i odzyskiwania kwot nienależnie pobranych płatności reguluje powołana na wstępie ustawa z dnia 9 maja 2018 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji rolnictwa. Zgodnie z art. 29 ust. 1 tej ustawy ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a)współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (art. 29 ust. 2).

Stan faktyczny w sprawie był bezsporny. Skarżący wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2012 r. zwrócił się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na rok 2012, deklarując realizację pakietu 1 - Rolnictwo zrównoważone w wariancie 1.1 - Zrównoważony system gospodarowania na powierzchni 66,56 ha oraz pakietu 8 - Ochrona gleb i wód w wariancie 8.3.1 - Międzyplon ścierniskowy na powierzchni 37,36 ha. Po przeprowadzonym postępowaniu, płatność została skarżącemu przyznana i wypłacona. W konsekwencji skarżący rozpoczął realizację 5-letniego okresu zobowiązania, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 i § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.) zwanego dalej rozporządzeniem rolnośrodowiskowym.

Następnie we wnioskach z 2013 r., z 2014 r. i z 2015 r. skarżący zwracał się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) deklarując w każdym z wniosków realizację pakietu 1 - Rolnictwo zrównoważone w wariancie 1.1 - Zrównoważony system gospodarowania oraz pakietu 8 - Ochrona gleb i wód w wariancie 8.3.1 - Międzyplon ścierniskowy. We wniosku z 2016 r. o przyznanie płatności na rok 2016 skarżący zadeklarował realizację pakietu 1 - Rolnictwo zrównoważone w wariancie 1.1, nie wypełnił natomiast wniosku w zakresie deklaracji dotyczącej realizacji pakietu 8 - Ochrona gleb i wód w wariancie 8.3.1 - Międzyplon ścierniskowy, podczas gdy pakiet ten objęty był zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Podkreślić także należy, że na mocy decyzji Kierownika ARiMR w T. z dnia [...] grudnia 2012 r. (nr [...]), z dnia [...] grudnia 2013 r. (nr [...]), z dnia [...] października 2014 r. (nr [...]), z dnia [...] maja 2016 r. (nr [...]) skarżącemu zostały wypłacone kwoty płatności w wysokości określonej tymi decyzjami z tytułu realizacji pakietu 1 i pakietu 8. Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. (nr [...]) skarżącemu została wypłacona płatność z tytułu Programu rolnośrodowiskowego jedynie z tytułu realizacji pakietu 1.

Szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" określają rozporządzenia wykonawcze wydane na podstawie art. 29 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2017 r., poz. 1856 ze zm.). W badanej sprawie w odniesieniu do płatności za rok 2012 obowiązywało rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.), zaś od 15 marca 2013 r. obowiązuje powołane wcześniej rozporządzenie z 13 marca 2013 r.

Z obydwu rozporządzeń wynika, że płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, który obok innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej, realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych, a ponadto jeżeli rolnik spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. Obydwa rozporządzenia nakładają również obowiązek sporządzenia planu działalności rolnośrodowiskowej, przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przy udziale podmiotu prowadzącego działalność w zakresie doradzania odnośnie do sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej (§ 2 rozporządzeń z 2009 i 2013 r.).

W analizowanej sprawie istota problemu nie dotyczy bezpośrednio realizacji zobowiązania w rozumieniu przestrzegania wspomnianych wymogów szczególnych dotyczących poszczególnych pakietów, ale kwestii deklarowania działek rolnych do płatności w ramach poszczególnych pakietów w kolejnych latach.

Podejmując zobowiązanie rolnośrodowiskowe przez złożenie wniosku o płatność w 2012 r. skarżący zadeklarował pakiet 1 w wariancie 1.1 oraz pakiet 8 w wariancie 8.3.1. Te same deklaracje składał we wnioskach za lata 2013, 2014 i 2015. Na tej podstawie przyznawano mu i wypłacano płatności za lata 2012-2015. Problem pojawił się we wniosku za rok 2016. Okolicznością niesporną w sprawie jest fakt, że skarżący zadeklarował w tym wniosku tylko pakiet 1 w wariancie 1.1, pomijając drugi z realizowanych wariantów. Z wyjaśnień składanych przez skarżącego wynika, że uczynił to w wyniku omyłki.

Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia było zatem ustalenie, jakie konsekwencje miało omyłkowe niezadeklarowanie przez skarżącego wariantu 8.3.1. we wniosku na 2016 r.

W myśl przepisów rozporządzenia z 2013 r. rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe powinien złożyć wniosek o przyznanie kolejnych płatności, a jeżeli nie zamierza ubiegać się w danym roku o przyznanie kolejnej płatności do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, zamiast wniosku o jej przyznanie składa, na formularzu udostępnionym przez Agencję, informację o tych gruntach lub zwierzętach oraz o wariancie realizowanym na tych gruntach lub w odniesieniu do tych zwierząt, wskazując położenie tych gruntów i ich powierzchnię (§ 23 ust. 3). Sankcja za niedopełnienie tych obowiązków jest daleko idąca – w myśl § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym albo informacji, o której mowa w § 23 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów lub zwierząt.

Wobec niespornych faktów niezłożenia wniosku o przyznanie płatności na rok 2016 w zakresie wariantu 8.3.1. oraz niezłożenia informacji, o której mowa w § 23 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zaktualizowały się przesłanki orzeczenia o zwrocie przyznanych i wypłaconych płatności w zakresie tego wariantu w latach 2012-2015.

Nie może zostać uwzględniony argument skarżącego, że niezasadne jest orzekanie o zwrocie płatności w sytuacji, gdy w rzeczywistości realizował zobowiązanie w 2016 r., a jedynie na skutek omyłki nie zadeklarował wariantu 8.3.1.

Kwestię tę obszernie wyjaśnił Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 7 lutego 2013 r. (sprawa C-454/11, Gunars Puts v. Lauku atbaltsa dienests; dostępny na stronie: curia.europa.eu). W orzeczeniu tym Trybunał dokonał wykładni rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE, seria L, nr 160, s. 80 ze zm.), w kontekście krajowych, łotewskich przepisów, przewidujących analogiczny obowiązek corocznego składania wniosków o przyznanie płatności w trakcie całego pięcioletniego zobowiązania, pod rygorem zwrotu wypłaconej pomocy. Uwagi zawarte w tym wyroku są o tyle istotne, że rozporządzenie nr 1257/1999 zostało zastąpione (ze skutkiem od 1 stycznia 2007 r.) wyżej wspomnianym, aktualnie obowiązującym rozporządzeniem nr 1698/2005. W wyroku tym Trybunał wskazał, że z przepisów [rozporządzenia nr 1257/1999] wynika, że cechą charakterystyczną pomocy rolnośrodowiskowej jest pięcioletnie zobowiązanie do stosowania praktyk rolnych respektujących środowisko, które podejmują zainteresowani rolnicy [...]. W przypadku gdy wsparcie ma charakter wieloletni, płatności następujące po roku, w którym został złożony wniosek, są uiszczane na podstawie rocznego wniosku dotyczącego płatności, z wyjątkiem przypadku, gdy państwo członkowskie wprowadziło procedurę pozwalającą na skuteczną roczną weryfikację zgodnie z art. 66 ust. 1. Z owego art. 66 ust. 5 wynika, że z wyjątkiem sytuacji, kiedy istnieje taka procedura krajowa, rolnikom nie jest przyznawana żadna płatność, jeśli nie złożą rocznego wniosku dotyczącego płatności. Złożenie takiego wniosku stanowi zatem warunek kwalifikowalności do korzystania z pomocy rolnośrodowiskowej, której podstawą są wspomniane art. 22-24. Znaczenie złożenia rocznego wniosku dotyczącego płatności pomocy rolnośrodowiskowej jest również podkreślone w art. 67 ust. 1 rozporządzenia nr 817/2004, który stanowi, w odniesieniu do systemu kontroli wieloletniego wsparcia rolnośrodowiskowych metod produkcji, że wstępne wnioski o udział w systemie i kolejne wnioski o płatności są sprawdzane w sposób zapewniający rzeczywistą weryfikację i zgodność z warunkami przyznawania pomocy. Złożenie takiego rocznego wniosku umożliwia zatem sprawdzenie, czy podjęte zobowiązania rolnośrodowiskowe są przestrzegane. Na podstawie tego rocznego wniosku agencja płatnicza jest w stanie co roku skutecznie sprawdzić, czy zobowiązania dotyczące kilku lat są wciąż spełniane, i w takim wypadku dokonać wypłaty pomocy. Ponadto Trybunał podkreślił, że co się tyczy pomocy rolnośrodowiskowej charakteryzującej się wieloletnim zobowiązaniem, przesłanki przyznania wsparcia powinny być spełnione przez cały okres ważności zobowiązania, na który ta pomoc została przyznana [...]. Jeśli zatem jedna z przesłanek przyznania wspomnianej pomocy, taka jak złożenie rocznego wniosku dotyczącego wypłaty wsparcia, który jest wymagany przez sporne w postępowaniu głównym uregulowanie krajowe, nie została spełniona, choćby miało to miejsce tylko jeden raz w trakcie całego okresu trwania przedsięwzięcia rolnośrodowiskowego, na jaki beneficjent pomocy się zobowiązał, pomoc ta nie może zostać przyznana. W tym względzie okoliczność, że beneficjent pomocy rolnośrodowiskowej nadal spełniał pozostałe warunki przyznania tej pomocy, w szczególności zobowiązania dotyczące użytkowania odnośnych obszarów, nie może zapobiec wykluczeniu korzystania z tej pomocy, które jest wynikiem nieprzestrzegania jednego z tych warunków. Przyznanie tej pomocy jest bowiem uzależnione od przestrzegania wszystkich warunków kwalifikowalności w trakcie całego okresu trwania przedsięwzięcia rolnośrodowiskowego, na jaki beneficjent pomocy się zobowiązał, wobec czego złamanie jednego z tych warunków wystarczy, samo w sobie, aby spowodować wspomniane wykluczenie.

Wywody Trybunału, mimo, że odnoszą się do uchylonego już rozporządzenia nr 1257/1999 i rozporządzenia wykonawczego do niego (nr 817/2004), zachowują aktualność na gruncie obowiązujących przepisów, z uwagi na podobieństwo podstawowych zasad (por. wyrok WSA w Lublinie z 26 marca 2015 r., sygn. akt III SA/Lu 834/14).

Nie zasługuje przy tym na uwzględnienie argumentacja skarżącego, zgodnie z którą skoro faktycznie wykonywał on zabiegi wymagane w ramach realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, a więc zrealizował wszystkie czynności do ubiegania się o płatność, to omyłkowy brak deklaracji we wniosku o płatność w ramach wariantu 8.3.1. nie mógł skutkować obowiązkiem zwrotu otrzymanych w ramach tego wariantu płatności. Z powołanych wyżej przepisów, a także przedstawionego stanowiska Trybunału Sprawiedliwości UE, wynika obowiązek corocznego deklarowania działek do określonych pakietów. Niewykonanie tego obowiązku skutkuje natomiast powinnością zwrotu przyznanych płatności.

Bez znaczenia jest także twierdzenie skarżącego, zgodnie z którym brak zaznaczenia odpowiedniej deklaracji we wniosku o przyznanie płatności było efektem błędu pracownika organu, który pomagał skarżącemu redagować wniosek. Obowiązkiem wnioskodawcy składającego wniosek i podpisującego ten wniosek jest bowiem zapoznanie się z jego treścią i jego prawidłowe wypełnienie. Poprzez złożenie podpisu na wniosku wnioskodawca przyjmuje na siebie odpowiedzialność za jego treść i kształtuje zakres złożonego żądania. Jak słusznie podkreślił organ w odpowiedzi na skargę znajomość zasad przyznawania wnioskowanej płatności i zakres swojej deklaracji producent rolny potwierdza własnoręcznym podpisem. Organ nie może w ten zakres ingerować, natomiast dokonywana przez pracownika ARiMR wstępna ocena wniosku składanego osobiście w placówce Agencji obejmuje jedynie kompletność wypełnienia podstawowych pól formularza, złożenia w odpowiednich miejscach wymaganych podpisów, dołączenia obowiązkowych załączników. Ponadto zarzuty w tym zakresie dotyczą postępowania, które toczyło się przed Kierownikiem ARiMR w T. w sprawie przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016. Postępowanie to zakończyło się wydaniem ostatecznej decyzji z [...] grudnia 2016 r., która stanowiła podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Należy zaznaczyć, że postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym trybem, w którym następuje określenie zmniejszeń lub nienależnie pobranych środków finansowych pochodzących ze środków unijnych także krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie zadań realizowanych z funduszy unijnych. Postępowanie takie ma odrębny charakter od postępowania w przedmiocie przyznania pomocy finansowej

W konsekwencji nie zasługiwały na uwzględnienie podniesione w skardze zarzuty, w szczególności dotyczące naruszenia art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 k.p.a. Postępowanie – w ocenie Sądu – zostało przeprowadzone prawidłowo, a istotne okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości. W sprawie nie doszło do naruszeń przepisów prawa i to w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy, organ zobligowany był do wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości wskazanej w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

W ocenie sądu organ prawidłowo także odmówił zastosowania w sprawie przepisów wyłączających obowiązek zwrotu nienależnej płatności.

Jak słusznie zauważył organ w zaskarżonej decyzji, w sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. L 25 z 28.1.2011, str. 8), mającym zastosowanie do płatności za lata 2012 - 2014 oraz w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. L 227 z 31.7.2014, s. 69), mającym zastosowanie do płatności za rok 2015, a skutkujące odstąpieniem od ustalenia nienależnie pobranych płatności. Na podstawie tych przepisów obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Celem wyjątków od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, określonych w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, gdy błąd ARiMR spowodował wypłatę nienależnych płatności i jednocześnie brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika, a w przypadku gdy błąd dotyczył stanu faktycznego, który miał wpływ na nienależną płatność, gdy ponadto nie doszło do wydania decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji oraz jej doręczenia stronie w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. W rozpatrywanej sprawie, płatności rolnośrodowiskowe za lata 2012-2015 przekazane na rachunek bankowy skarżącego nie wynikały z pomyłki ARiMR, ale z decyzji administracyjnych organu, wydanych zgodnie z przepisami po weryfikacji wniosków rolnika.

Brak było również podstaw do odstąpienia od ustalenia kwoty z przyczyn określonych w art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE.L.2013.347.549 z dnia 20 grudnia 2013 r., zwanego dalej rozporządzeniem nr 1306/2013), a mianowicie jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia nie przekracza 100 EUR, nie licząc odsetek. Kwoty wypłacone za realizację pakietu 8 niewątpliwie znacznie przekraczały kwotę 100 EUR, przeliczoną na złote wg kursu ustalonego zgodnie z art. 106 rozporządzenia (UE) nr 1306/2017.

Prawidłowo także organ zauważył, że z ustaleń dotyczących stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy wynika, że do chwili wydania zaskarżonej decyzji nie upłynął okres przedawnienia, stanowiący przesłankę wykluczającą obowiązek zwrotu płatności nienależnych lub nadmiernych, wynoszący 4 lata, liczony od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości przez rolnika, o którym mowa w art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U.UE L z dnia 23 grudnia 1995 r.). Za datę dopuszczenia się nieprawidłowości należy uznać dzień po upływie ostatecznego terminu na złożenie wniosku o dopłaty w roku 2016, który zgodnie z § 23 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 maja 2016r. w sprawie przedłużenia terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu w 2016 r., z uwzględnieniem art. 13 ust. 1 rozporządzenia delegowane Komisji (UE) NR 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE L z dnia 20 czerwca 2014 r.) został ustanowiony na 10 lipca 2016 roku.

Zgodnie z art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (D.U.UE.L.2006.365.15) państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta:

śmierć beneficjenta;

długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania;

katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa;

wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich;

choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza. Przy czym w ust. 2 art. 47 rozporządzenia wskazano, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Ponadto zgodnie z § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego inną niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorią siły wyższej lub wyjątkową okolicznością w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany, jest:

wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, uniemożliwiające dalszą realizację tego zobowiązania;

zmiana zasięgu obszarów objętych programami działań mającymi na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych na obszarach szczególnie narażonych lub zmiana tych programów;

utrata posiadania gruntów rolnych, na których powinno być realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, w wyniku scalenia gruntów dokonanego na podstawie przepisów o scalaniu i wymianie gruntów;

wystąpienie okoliczności określonych w § 7 ust. 2 lub 3 - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 lub 5;

śmierć posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej, za którą rolnik nie ponosi odpowiedzialności - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7;

usunięcie posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej z programu ochrony zasobów genetycznych danej rasy z przyczyn niezależnych od rolnika - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7;

określenie obszaru, na którym dotychczas było realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jako obszaru zagrożonego erozją wodną, o którym mowa w przepisach w sprawie norm w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8;

7a) uszkodzenie lub zniszczenie drzew przez dzikie zwierzęta mimo zastosowania repelentów, ogrodzenia lub osłonek, mające wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego;

inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika.

Jak prawidłowo zauważył organ, w sprawie rolnik nie zgłaszał faktu wystąpienia którejkolwiek z wymienionych okoliczności, a także w zgromadzonym materiale dowodowym brak jest dokumentów mogących wskazywać na taką możliwość.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że organ prawidłowo wydał decyzję ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości wskazanej w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., oddalił skargę.