Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 318/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 par. 2 pkt 3, art. 3 par. 1, art. 18, art. 29 par. 1, art. 59 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 80 ust. 1 pkt 1, art. 83 ust. 1, art. 86 ust. 3
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 27 września 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.) Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Protokolant specjalista Aneta Brzezińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2016 roku sprawy ze skargi B. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 318/16

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] Nr [...] odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] Nr[...].

W uzasadnieniu tego postanowienia podniósł, że podstawą wystawienia przez Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] w Ł. tytułu w dniu [...] było postanowienie z dnia [...] Nr [...] w którym zobowiązano stronę do wpłacenia kwoty 4 000 zł tytułem zaliczki na koszty postępowania administracyjnego obejmującego wykonanie obowiązku wynikającego z ostatecznego postanowienia z dnia [...] Nr[...]. W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o ten tytuł Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] skierował zawiadomienia: z dnia [...] Nr [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie w Galerii Sztuki Biuro Wystaw Artystycznych; z dnia [...] Nr [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w A BANK w P. V Oddział K.; z dnia [...] Nr [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie w Spółdzielni Socjalnej B 7; z dnia [...] Nr [...] o zajęciu wynagrodzenia za pracę w C Sp. z o.o. Powyższe zajęcia okazały się bezskuteczne. Organ egzekucyjny dokonał ponadto zajęcia zawiadomieniami z dnia [...] Nr [...] z dnia [...] Nr [...] oraz z dnia [...] Nr [...] praw majątkowych stanowiących wierzytelności pieniężne z tytułu nadpłat w podatkach u Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]. Następnie zawiadomieniem z dnia [...] Nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014r. u Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]. Zawiadomienie to zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 16 lipca 2015r., zaś zobowiązanemu - w dniu 21 lipca 2015r. Realizując to zajęcie, w dniu 20 lipca 2015r. dłużnik zajętej wierzytelności przekazał organowi egzekucyjnemu kwotę 277 zł. W dniu 01 sierpnia 2015r. B. P. wniósł bezpośrednio do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. pismo zatytułowane "SKARGA NA ZAJĘCIE EGZEKUCYJNE", dotyczące tej czynności egzekucyjnej. W dniu 07 września 2015r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wydał postanowienie Nr [...], którym oddalił jako nieuzasadnioną skargę na czynność egzekucyjną Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] polegającą na zajęciu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014r. u Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], dokonaną w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] Nr [...] wystawionego przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego.

Rozpoznając zażalenie B. P. na postanowienie z dnia [...]- Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. powołał art. 59 § 1 u.p.e.a. oraz wskazał, że przepis ten reguluje umorzenie postępowania egzekucyjnego w sposób odrębny a umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje z przyczyn enumeratywnie w nim wymienionych. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić także z przyczyny wskazanej w art. 59 § 2 u.p.e.a. Tym samym, skoro tryb umorzenia postępowania egzekucyjnego został całościowo uregulowany w art. 59 u.p.e.a., to brak jest w niniejszej sprawie podstawy prawnej dla dokonania oceny postępowania egzekucyjnego pod kątem istnienia przesłanki, o której mowa w art. 105 k.p.a. Nadmienił, że nie wystąpiła również żadna z przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. Zauważył, że kwestia zarzutu strony dotyczącego błędnego oznaczenia wierzyciela w tytule wykonawczym z dnia 21 czerwca 2007r. Nr 4/2007 (zawartego również w zażaleniu z dnia 15 listopada 2015r.), nie podlega rozpatrzeniu w toku postępowania, wszczętego wskutek złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zarzut powyższy mógłby być natomiast przedmiotem rozpoznania w postępowaniu w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, złożonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. Wskazał, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, zgodnie z którym nie można uznać, że jakakolwiek wada tytułu wykonawczego, która została dostrzeżona przez zobowiązanego w innym momencie egzekucji, niż w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, jest na tyle ważna i istotna, aby stanowiła podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego. W tym postępowaniu znaczenie ma bowiem samo istnienie i wymagalność egzekwowanego obowiązku, prawidłowość oznaczenia osoby zobowiązanego, dokonanie doręczenia upomnienia zobowiązanemu, czy niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, co podkreślił ustawodawca uzależniając możliwość prowadzenia egzekucji na każdym z jej etapów od istnienia tych przesłanek. Natomiast takie okoliczności jak zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ, czy też niespełnienie wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., zostały potraktowane przez ustawodawcę odmiennie, gdyż nie są wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a. Mogą być one bowiem wyłącznie podstawą zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego, które podlegają rozpatrzeniu, jeżeli zostały zgłoszone w okresie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Z uwagi na powyższe zobowiązany nie może skutecznie, w trakcie późniejszego postępowania egzekucyjnego wnosić o jego umorzenie powołując się na przesłanki, które istniały w chwili jego wszczęcia, a które stanowiły przyczynę zarzutów, w tym m. in. na braki formalne tytułów wykonawczych. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. kwestia prawidłowości oznaczenia wierzyciela w tytule wykonawczym nie powinna być oceniana na tym etapie postępowania egzekucyjnego. Zauważył, że w zażaleniu B. P. podniósł, iż w niniejszej sprawie istotne znaczenia ma "fakt wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku w dniu 04 czerwca 2003r., II SA/Łd 883-884/00, którym oddalił on skargę na decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. oraz stwierdził nieważność decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. nr [...] z dnia [...] i poprzedzającej jej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...]" Ponieważ, zdaniem zobowiązanego, o powyższym wyroku wiedziały organy nadzoru budowlanego pierwszej i drugiej instancji w 2003r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. nielegalnie prowadzi nieistniejącą sprawę administracyjną, a Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] jako organ egzekucyjny, na podstawie fikcyjnego tytułu wykonawczego podejmuje "pozaprawne" czynności wobec skarżącego. Podnosząc, że argumentacja ta została podniesiona przez zobowiązanego dopiero na etapie zażalenia - organ egzekucyjny nie miał możliwości ustosunkowania się do powyższej kwestii w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Organ odwoławczy - odwołując się do zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 9 zd. 1 k.p.a. - wyjaśnił jednak, że jako podstawę prawną prowadzenia egzekucji wskazano w tytule wykonawczym postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] z dnia [...] w którym zobowiązano stronę do wpłacenia kwoty 4 000 zł tytułem zaliczki na koszty postępowania administracyjnego obejmującego wykonanie obowiązku wynikającego z ostatecznego postanowienia z dnia [...] Nr[...]. Drugim z wymienionych postanowień Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] nakazał B. P. wykonanie, w terminie 3 miesięcy przez osoby uprawnione i przedłożenie w Inspektoracie inwentaryzacji budowlanej wraz z orzeczeniem o stanie technicznym, szamba nr 1 wraz z przyłączem kanalizacyjnym nr 1a i jego zgodności z obowiązującymi warunkami technicznymi jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ze wskazaniem wykonania ewentualnie zmian i przeróbek obiektu (odpowiednie rysunki i opis) niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami oraz inwentaryzacji geodezyjnej podwykonawczej. Natomiast powołane przez zobowiązanego wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 04.06.2003r., II SA/Łd 883/00 i II SA/Łd 884/00 dotyczą spraw, w których Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] wydał decyzje: z dnia [...] Nr [...], nakazującą dokonanie rozbiórki przyłącza kanalizacyjnego oraz wykonanie przyłącza kanalizacyjnego do istniejącej miejskiej sieci kanalizacyjnej oraz z dnia [...] Nr [...], nakazującą dokonanie likwidacji dwóch zbiorników na ścieki bytowe. Podkreślił, iż wyeliminowanie z obrotu prawnego powyższych decyzji nie miało żadnego wpływu na dochodzoną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] należność z tytułu zaliczki na koszty postępowania zastępczego.

W skardze na to postanowienie B. P. wniósł o jego uchylenie oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że nie kwestionuje faktu, iż nie zgłosił zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a., na podstawie którego mógł kwestionować prowadzenie egzekucji. Jednak podkreślił, że tytuł egzekucyjny ma również inne dyskwalifikujące go braki, jak rzekomy obowiązek ciążący na skarżącym wynikający z decyzji nieistniejącej w obrocie prawnym, co czyni niedopuszczalność egzekucji ze względów przedmiotowych. Skoro organ egzekucyjny miał świadomość braku decyzji, która powinna stanowić podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, to taką okoliczność był zobowiązany uwzględnić na każdym etapie postępowania niezależnie od tego, czy została podniesiona przez skarżącego we wniosku. Organ egzekucyjny nie skorzystał też z instytucji unormowanej w art. 113 § 2 k.p.a. na etapie badania dopuszczalności egzekucji, choć jest uprawniony do skorzystania z niej w przypadku wszelkich wątpliwości i nie zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w celu uzyskania wyjaśnienia, co do tych istotnych okoliczności. Skarżący zaś w swoim wniosku wskazał na trwałą przeszkodę prowadzenia egzekucji, przyczynę o charakterze pierwotnym, nieusuwalną, uniemożliwiającą dalsze jego prowadzenie i skutkującą umorzeniem postępowania z urzędu. Zaskarżając postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. skarżący wskazał na zasadniczą, kwestię jaka wynikała dla działań organu pierwszej i drugiej instancji w tej sprawie, a jest nią fakt, iż nie istnieje podstawa prawna do prowadzenia egzekucji administracyjnej w stosunku do skarżącego, z tytułu wykonawczego. Nie toczyło się wobec niego żadne postępowanie prowadzone przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. i w związku z tym nie została wydana przez ten organ ostateczna decyzja nakładająca na skarżącego jakikolwiek obowiązek. Ten brak decyzji administracyjnej, która powinna stanowić podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, gdyby postępowanie administracyjne nie było fikcją, powoduje brak podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku (a okoliczność ta o zasadniczym znaczeniu dla kwestii umorzenia postępowania egzekucyjnego została w całości pominięta przez organy). Dalej skarżący wskazał, iż nie miało miejsca postępowanie egzekucyjne z zastosowaniem wykonania zastępczego z Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Ł. w roli głównej, jako organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym. Tytuł wykonawczy sugeruje jakoby postępowanie egzekucyjne weszło w fazę wykonania zastępczego (przy braku decyzji), w którym skarżący jako zobowiązany nie uiścił kwoty 4 000 złotych tytułem zaliczki na koszty wykonania zastępczego, więc zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Ze względu na fikcję tego postępowania akta sprawy nie zawierają ani tytułu wykonawczego, ani postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego, tj. wykonania zastępczego. Dyrektor Izby Skarbowej dla uzasadnienia swojego stanowiska w sposób wybiórczy traktuje materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, pomijając fakty, które powinien uwzględnić z urzędu, a które są niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Skarżący podkreślił, że zarówno Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] jak i Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. błędne ustalili stan faktyczny i prawny, chociaż organy te od początku miały świadomość, że egzekucja powinna zostać umorzona z urzędu z powodu bezprzedmiotowości postępowania (brak wierzyciela, brak zobowiązanego, brak przedmiotu postępowania) jeszcze na etapie badania jej dopuszczalności, a na "tytule wykonawczym" nie miała prawa pojawić się klauzula wykonalności o skierowaniu tego tytułu do egzekucji administracyjnej. Organ egzekucyjny umarza bowiem postępowanie z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób dowie się o przyczynach uzasadniających umorzenie. Może to nastąpić na skutek skargi złożonej przez osobę trzecią, na skutek przeprowadzonej kontroli, czy informacji pochodzącej od organu sprawującego nadzór nad postępowaniem egzekucyjnym (art. 23-25 u.p.e.a.). W orzecznictwie sądowym podkreśla się, iż wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów (wyrok NSA z dnia 18 czerwca 1999r., III SA 7105/98). Umorzenie postępowania na podstawie art. 105 k.p.a. nie jest zależne od woli organu, ani tym bardziej nie jest pozostawione uznaniu organu, okoliczności powodujące bezprzedmiotowość muszą być stwierdzone brakiem podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Skarżący stwierdził, że Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. miał obowiązek wydać właściwe rozstrzygnięcie na podstawie materiałów dowodowych zawartych w aktach sprawy. Nie pozostawiają one jakichkolwiek wątpliwości w kwestii konieczności umorzenia postępowania z urzędu z powodu jego bezprzedmiotowości na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., o co wnosił skarżący w zażaleniu do organu II instancji. Organ ten naruszył art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie, a tym samym przyjęcie, że nie zachodziła bezprzedmiotowość postępowania egzekucyjnego i obligatoryjność jego umorzenia. Skarżący podkreślił, że Dyrektor Izby Skarbowej zupełnie zignorował te elementy stanu faktycznego, które miały zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszego postępowania egzekucyjnego, jak brak decyzji administracyjnej, brak podstawy wystawienia tytułu wykonawczego, brak podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku, a także właściwe przepisy prawa, uwzględniające te elementy w ocenie stanu faktycznego, czym dopuścił się rażącego naruszenia przepisów prawa. Podkreślił, że te elementy powinny zostać zbadane i wyjaśnione w najwcześniejszej fazie postępowania, zanim egzekucja została wszczęta a organ egzekucyjny nie zaangażował się tak bardzo w jej prowadzenie. W prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nastąpiło również naruszenie zasady zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.), poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów egzekucyjnych i oparcie rozstrzygnięcia na stanie faktycznym, który pasował do hipotezy przyjętej przez organy. Organy te nie podjęły wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy zgodnie z obowiązującymi regulacjami prawnymi, zaś Dyrektor Izby Skarbowej rażąco narusza obowiązujące przepisy prawa, a pomijanie zasadniczych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności budzi uzasadnione, negatywne wrażenie co do bezstronności i rzetelności organów w sprawie.

Pełnomocnik z urzędu wniósł o uwzględnienie skargi oraz oświadczył, że nie wnosi o zasądzenie kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, tj. jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego postanowienia, a jedynie uwzględniając skargę może stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a. uchylić je, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stwierdzić jego nieważność, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach, stwierdzić jego wydanie z naruszeniem prawa jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżone postanowienie, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, w sprawie nie doszło bowiem do naruszenia przepisów prawa, tj. ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz.U. z 2014r., poz. 1619 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a.

Analiza skargi oraz akt sprawy prowadzi do wniosku, że skarżący - domagając się umorzenia postępowania egzekucyjnego - powołuje się na brak egzekwowanego obowiązku, brak statusu wierzyciela po stronie Powiatowego "Inspektoratu" Nadzoru Budowlanego. We wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego skarżący podniósł bowiem, iż Państwowy "Inspektorat" Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...], wskazany w tytule wykonawczym jako wierzyciel, nie jest organem administracji publicznej, a zatem nie był uprawniony do wystawienia tytułu wykonawczego. W zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego, odmawiające umorzenia wnioskowanego postępowania, podtrzymując stanowisko o braku wierzyciela w sprawie podniósł nadto, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego "nielegalnie prowadzi nieistniejącą sprawę administracyjną, a Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] jako organ egzekucyjny, na podstawie fikcyjnego tytułu wykonawczego podejmuje pozaprawne czynności wobec skarżącego"; prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjne jest bezprzedmiotowe i powinno być umorzone na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., gdyż brak jest przedmiotu postępowania, którym jest konkretna sprawa. W zażaleniu powołał się również na okoliczność wydania przez NSA "wyroku w dniu 4 czerwca 2003r., sygn. akt II SA/Łd 883-884/00, którym oddalił on skargę na decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. oraz stwierdził nieważność decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. nr [...] z dnia [...] i poprzedzającej jej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...].". W skardze podniósł przede wszystkim to, że tytuł egzekucyjny zawiera inne dyskwalifikujące go braki, "jak rzekomy obowiązek ciążący na skarżącym wynikający z decyzji nieistniejącej w obrocie prawnym", nie istnieje podstawa do prowadzenia egzekucji, co wynika z tytułu wykonawczego, nie została wydana na skarżącego żadna ostateczna decyzja nakładająca na niego jakikolwiek obowiązek, nie miało miejsce wykonanie zstępcze na rzecz PINB jako organu egzekucyjnego, z uwagi na fikcję tego postępowania akta nie zawierają tytułu wykonawczego ani postanowienia o zastosowaniu wykonania zastępczego, organy błędnie ustaliły stan faktyczny i prawny (brak wierzyciela, brak zobowiązanego, brak przedmiotu postępowania), a zatem organ powinien z urzędu umorzyć postępowanie z powodu jego bezprzedmiotowości na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Z powyższego wynika, że skarżący niedopuszczalność egzekucji nałożonego na niego obowiązku zapłaty zaliczki z tytułu wykonania dokumentacji budowalnej wywodzi z tego, że jest prowadzona egzekucja administracyjna nieistniejącego obowiązku przez nieistniejącego wierzyciela wobec nieistniejącego zobowiązanego, bowiem nie istnieje egzekwowany obowiązek, nie ma wierzyciela tego obowiązku i zobowiązanego obowiązanego do realizacji tego obowiązku. A zatem skarżący powołuje się na brak obowiązku, błąd co do osoby zobowiązanego i wierzyciela, a więc na przesłanki określone w art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 10 u.p.e.a., przy czym okoliczności te skarżący wiąże z brakiem decyzji nakładającej na niego przez PINB obowiązku podlegającego egzekucji, z czym wiąże się z kolei bezprzedmiotowość postępowania egzekucyjnego. Stosownie do powołanego przepisu postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego oraz w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Istotą zawartej w tym przepisie regulacji prawnej umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie tego postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel. W literaturze wskazuje się, że umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi dalsze jego prowadzenie. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego są w znacznej części następstwem pojawienia się przyczyn niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego (por. P.Pietrzasz, Komentarz do art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, publ. Lex 2010). Umorzenie postępowania może przy tym nastąpić zarówno wtedy gdy, na skutek zgłoszonych zarzutów wyjdą na jaw przeszkody lub wady postępowania, jak też wówczas, gdy okoliczności te zostaną ujawnione w toku kontroli postępowania przeprowadzonej z urzędu przez organ egzekucyjny, a także na wniosek zobowiązanego lub wierzyciela (wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 czerwca 2015r., II SA/Kr 389/15, Lex nr 1747931). Co istotne również podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego, które zobowiązany mógł zgłosić w formie zarzutów, ale nie uczynił tego w terminie, powinny być rozważane przez organ egzekucyjny z urzędu (tak wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 października 2015r., II SA/Kr 1218/15, Lex nr 1939263, por. też P. Ostojski, Glosa do wyroku NSA z dnia 19 lipca 2011r., II FSK 314/10).

Rozważając zasadność żądania skarżącego w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na nieistnienie będącego przedmiotem egzekucji obowiązku, sprowadzające się jak wynika z argumentacji skarżącego, do braku "decyzji" nakładającej na niego przez PINB jakikolwiek obowiązek podlegający egzekucji - w pierwszej kolejności zdefiniować trzeba pojęcie obowiązku wymienionego w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. W myśl art. 1 u.p.e.a. ustawa ta określa sposób postępowania wierzycieli w przypadkach uchylania się zobowiązanych od wykonania ciążących na nich obowiązków oraz prowadzone przez organy egzekucyjne postępowanie i stosowane przez nie środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania lub zabezpieczenia wykonania obowiązków, o których mowa w art. 2. Na mocy art. 2 § 1 pkt 3 w zw. z pkt 1-2 u.p.e.a. obowiązkami podlegającymi egzekucji administracyjnej są należności pieniężne, inne niż wymienione w pkt 1-2, jeśli pozostają we właściwości rzeczowej organów administracji publicznej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 u.p.e.a. egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowienia (...). Z przepisu tego wynika, że ustawodawca posługując się pojęciem obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej wymienia poszczególne kategorie tych obowiązków, zaś organ administracji publicznej ma obowiązek podjęcia działań celem wykonania obowiązku przez zobowiązanego a zobowiązany ma obowiązek zaspokojenia wierzyciela publicznego. W literaturze podkreśla się, że "istota obowiązku prawnego łączy się nierozerwalnie z kategorią sytuacji prawnej rozumianej jako sytuacja wyznaczona przez obowiązujące normy prawne, tj. normy postępowania, które zostały w odpowiednim trybie ustanowione lub uznane za obowiązujące przez organy państwa, w których to normach w sposób jednoznaczny i bezpośredni nakazuje się pewnym rodzajowo określonym podmiotom, aby w opisanych okolicznościach zrealizowały określone zachowanie się. (...) Wystarczy już, aby określone zachowanie było nakazane albo zakazane przez normę prawną (bez względu na jego związek z zachowaniem innych podmiotów), aby móc je potraktować jako przedmiot obowiązku. Tym bardziej więc o obowiązku prawnym można mówić wtedy, gdy dane zachowanie jest – ze względu na normę prawną – relatywizowane do zachowania innego podmiotu" (zob. W. Jakimowicz, Obowiązek administracyjny w egzekucji administracyjnej, (w:) J. Niczyporuk, S. Fundowicz, J. Radwanowicz, System egzekucji administracyjnej, Warszawa 2004, s. 129). Dysponując aktem administracyjnym (decyzją, postanowieniem), mogącym stanowić podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, podmiot wykonujący funkcję wierzyciela obciążony jest obowiązkiem prawnym podjęcia działań zmierzających do wszczęcia i przeprowadzenia na jej podstawie postępowania egzekucyjnego, natomiast ocena zgodności z prawem tego aktu stanowić może przedmiot odrębnego od egzekucyjnego właściwego postępowania administracyjnego (wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013r., II FSK 3020/12). Organ egzekucyjny badając zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej ustala jedynie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie, jeżeli było ono wymagane, nie jest natomiast – jak jednolicie przyjmuje orzecznictwo sądów administracyjnych - uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, ani zastrzeżeń co do zakresu obowiązku. Oznacza to, że organ ten nie jest uprawniony do weryfikacji prawidłowości decyzji ostatecznej (np. decyzji rozbiórkowej), stanowiącej podstawę wydania tytułu wykonawczego inicjującego dane postępowanie egzekucyjne. W konsekwencji do badania tych okoliczności nie jest uprawniony także sąd kontrolujący działanie organu egzekucyjnego. Przepis art. 29 § 1 u.p.e.a. nie obliguje, ani też nie uprawnia, organu do zweryfikowania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, gdyż oznaczałoby to niedopuszczalne w postępowaniu egzekucyjnym wkraczanie w ustalenia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną. W toku postępowania egzekucyjnego nie bada się zatem sprawy od strony merytorycznej, gdyż powodowałoby to w istocie przekształcenie postępowania egzekucyjnego w trzecią instancję. Do tego celu służą środki dostępne w toku postępowania jurysdykcyjnego zwykłego (odwołanie, zażalenie) bądź nadzwyczajnego - w razie wystąpienia kwalifikowanych wad aktu, m.in. wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego lub o stwierdzenie nieważności decyzji (por. wyrok NSA W-wa z dnia 19 stycznia 2016r., II OSK 1187/14, LEX nr 2033982, wyrok NSA W-wa z dnia 2 czerwca 2011r., II FSK 170/10, LEX nr 1083009, wyrok NSA W-wa z dnia 2 października 2009r., II FSK 689/08, LEX nr 550622, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 7 stycznia 2015r., I SA/Bd 1233/14, LEX nr 1649482, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 stycznia 2016r., I SA/Gl 920/15, LEX nr 1995527, wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 listopada 2013r., I SA/Kr 1230/13, LEX nr 1397426, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 28 października 2015r., I SA/Ol 566/15, LEX nr 1946447, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 lutego 2015r., I SA/Gd 1433/14, LEX nr 1679630). Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnej, stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. W postępowaniu egzekucyjnym nie można kwestionować ani zasadności nałożonego na zobowiązanego obowiązku, ani też jego zakresu, gdyż ten wynika z decyzji ostatecznej, która została podjęta w ramach innego postępowania (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 września 2015r., I SA/Gl 423/15, LEX nr 1926268). Zasadą jest, że organ egzekucyjny nie może badać zasadności obowiązku określonego tytułem wykonawczym, a tym samym zasadności decyzji będącej podstawą egzekucji. Ta jedna z podstawowych zasad postępowania egzekucyjnego obowiązuje także wówczas, gdy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem (wyrok NSA W-wa z dnia 21 czerwca 2013r., II OSK 524/12, LEX nr 1356323).

Zważywszy na powyższe nie jest dopuszczalne – jak zasadnie przyjęły organy w sprawie egzekucyjnej – badanie istnienia i wykonalności obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. Co istotne sam skarżący nie przedstawił żadnego dowodu, z którego wynikałoby, że nałożony na niego obowiązek w postaci zaliczki w kwocie 4 000 zł został uchylony we właściwym trybie czy wykonany dobrowolnie. Organ egzekucyjny nie miał też obowiązku z urzędu badania innych okoliczności niż powoływane przez skarżącego, w tym zwłaszcza te, które prowadziłyby do wkroczenia w sferę merytorycznej oceny podstawy do wystawienia tytułu wykonawczego przez wierzyciela (por. wyrok NSA W-wa z dnia 2 października 2009r., II FSK 689/08, LEX nr 550622). Nie wskazywał też okoliczności, które wskazywałyby, że obowiązek ten po wystawieniu tytułu wykonawczego przestał istnieć. Tymczasem w orzecznictwie podnosi się, że przypadek nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym dotyczyć może wyłącznie sytuacji, kiedy owo nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tego tytułu (por. wyrok NSA W-wa z dnia 27 stycznia 2012r., II FSK 1221/11, LEX nr 1113569). W tej sprawie na nieistnienie egzekwowanego obowiązku w żaden sposób nie wskazuje też podnoszona przez skarżącego okoliczność podjęcia przez NSA O/Ł wyroku w dniu 4 czerwca 2003r., II SA/Łd 883-884/00, gdyż wyrok ten dotyczył - jak ustalił Sąd w oparciu o własną bazę danych - dwu decyzji nakazujących rozbiórkę samowolnie wykonanych przez skarżącego obiektów, a mianowicie: przyłącza kanalizacyjnego oraz przyłącza kanalizacyjnego do istniejącej miejskiej sieci kanalizacyjnej oraz nakazującej dokonanie likwidacji dwóch zbiorników na ścieki bytowe. Pomijając to, iż wyrok ten zapadł przed datą wystawienia tytułu wykonawczego, co miało miejsce w dniu 21 czerwca 2007r., to nie dotyczy on obowiązku będącego przedmiotem tytułu wykonawczego, jakim jest obowiązek uiszczenia zaliczki na poczet wykonania zastępczego dokumentacji inwentaryzacyjnej samowolnie wybudowanego szamba nr 1 wraz z przyłączem nr 1a. Ponadto skarżący nie dostrzega tego, iż w zakresie samowolnie wybudowanego szamba (co do którego organ nadzoru budowlanego nałożył na skarżącego obowiązek sporządzenia inwentaryzacji powykonawczej) NSA w tym wyroku – jak wynika z uzasadnienia tego wyroku - podzielił stanowisko organów nadzoru budowlanego i z tego względu oddalił skargę, nieważność decyzji stwierdził zaś wyłącznie w zakresie przyłącza kanalizacyjnego oraz przyłącza kanalizacyjnego do istniejącej miejskiej sieci kanalizacyjnej, uznając, iż decyzja powinna być skierowana do właściciela nieruchomości, nie zaś skarżącego. Zakres rozstrzygnięcia wyroku NSA wskazuje zatem jednoznacznie, iż wyrok ten dotyczył obowiązku niepieniężnego (rozbiórki obiektu budowlanego), a więc nie dotyczył egzekwowanego w tym postępowaniu obowiązku pieniężnego (zaliczki na poczet dokumentacji powykonawczej). Obowiązki te mają zgoła odmienny charakter, nie ma więc racji skarżący, który z tego wyroku wywodzi nieistnienie jakiegokolwiek nałożonego na niego przez organy nadzoru budowalnego obowiązku. Nie bez znaczenia jest i wynikająca z tego wyroku w zakresie szamba (zbiornika na ścieki bytowe) okoliczność, że organ "ma rozważyć, czy obiekt w postaci zbiornika na nieczystości wybudowany samowolnie powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Dopiero takie ustalenie pozwolić może organowi na nakazanie rozbiórki przedmiotowych zbiorników na nieczystości". Ze stanu faktycznego przedstawionego w tym wyroku wynika z kolei, iż w zakresie decyzji z dnia 25 lutego 200r. w przedmiocie dwóch zbiorników na ścieki bytowe organ odwoławczy uznał (co ma też odniesienie do samowoli w sprawie przyłączy), że "w przypadku samowoli budowlanej powstałej pod rządami Prawa budowlanego z 1974 roku, gdy organ nadzoru budowlanego uzna, że nie ma możliwości jej legalizacji wydaje na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy wymienionego Prawa budowlanego decyzję o jej likwidacji". Z powyższego wynika wprost, iż NSA podzielając to stanowisko (gdyż w tym zakresie skargę oddalił) uznał, że jeśli zbiorniki będą – pomimo samowoli budowlanej – wykonane zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami technicznymi, to nie będzie dopuszczalna ich rozbiórka, lecz legalizacja. To zaś wymagało wykonania nałożonego na skarżącego przez PINB w Ł. wskazanym w kontrolowanym rozstrzygnięciu w tej sprawie postanowieniem z dnia [...] nr [...] obowiązku sporządzenia w terminie 3 miesięcy przez osoby uprawnione i przedłożenie w Inspektoracie inwentaryzacji budowalnej spornego szamba wraz z orzeczeniem o stanie technicznym, szamba nr 1 wraz z przyłączem kanalizacyjnym nr 1a i jego zgodności z obowiązującymi warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ze wskazaniem ewentualnych zmian i przeróbek obiektu (odpowiednie rysunki i opis) niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami oraz inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej. Nie budzi więc wątpliwości, że organy nadzoru zmierzały zgodnie z oceną NSA do legalizacji samowoli budowalnej – szamba nr 1 wraz z przyłączem kanalizacyjnym nr 1a, ale w tym celu konieczne było sporządzenie wymaganej przez przepisy prawa dokumentacji technicznej i budowlanej. Ponieważ skarżący w zakreślonym terminie nie przedłożył tej dokumentacji organy nadzoru podjęły działania wykonania tej dokumentacji na koszt skarżącego i w zastępstwie i z tego względu nałożyły na skarżącego obowiązek uiszczenia zaliczki na poczet tej dokumentacji. Ten ostatni obowiązek jest przedmiotem egzekucji w tym postępowaniu, czego skarżący nie chce przyjąć do wiadomości. Skarżący, nie wykonując dokumentacji budowlanej samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego (szamba), co potwierdził również NSA w tym wyroku, uniemożliwia tym samym organom nadzoru podejmowanie od wielu lat, co najmniej od 2000r. uregulowanie stanu prawnego spornej samowoli budowlanej, co tym bardziej nie pozwala podzielić jego stanowiska o braku nałożonego na niego jakiegokolwiek obowiązku administracyjnoprawnego. Wobec spornej samowoli możliwe są bowiem dwa rozwiązania: albo rozebranie obiektu budowlanego, albo wykonanie dokumentacji budowlanej pozwalającej na jego zalegalizowanie. Z powyższego wynika dalszy wniosek, a mianowicie, że w sprawie spornej samowoli budowalnej na skarżącego zostały nałożone dwa różne obowiązki, o odmiennym charakterze, tj. obowiązek wykonania określonej dokumentacji budowlanej i obowiązek uiszczenia zaliczki na poczet tej dokumentacji. Każdy z nich może stanowić przedmiot odrębnej egzekucji w trybie właściwym z uwagi na charakter obowiązku (niepieniężny i pieniężny). To zaś oznacza, iż ocenę istnienia i wymagalności obowiązku, będącego przedmiotem egzekucji w tym postępowaniu należy oceniać na gruncie postanowienia PINB dla Powiatu [...] z dnia [...] nr [...] nakładającego na skarżącego obowiązek uiszczenia kwoty 4 000 zł tytułem zaliczki na koszty postępowania administracyjnego obejmującego wykonanie obowiązku wynikającego z postanowienia z dnia [...] nr [...](nakładającego obowiązek wykonania odpowiedniej dokumentacji budowlanej). Jak bowiem przyjmuje się w orzecznictwie sądowym pojęcie obowiązku i należności pieniężnej, w znaczeniu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., należy odnosić do tego obowiązku i tej należności pieniężnej, które legły u podstaw wszczęcia postępowania egzekucyjnego, tj. obowiązku istniejącego, wymagalnego i jednocześnie którego niewykonanie przez zobowiązanego doprowadziło do uruchomienia postępowania zmierzającego do jego wyegzekwowania na drodze przymusu administracyjnego. Jakkolwiek organ egzekucyjny, w świetle art. 29 § 1 u.p.e.a. nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, niemniej jednak jest on obowiązany do sprawdzenia, czy obowiązek ten istnieje (por. wyrok NSA W-wa z dnia 20 stycznia 2009r., II FSK 1027/08, LEX nr 508217, czy wyrok WSA w Szczecinie z dnia 19 marca 2015r., I SA/Sz 1271/14, LEX nr 1759685). Obowiązek uiszczenia spornej w sprawie zaliczki jest – jak wynika z akt administracyjnych – obowiązkiem istniejącym i wykonalnym. Zresztą sam skarżący nie podnosił żadnej argumentacji ani też nie powoływał żadnych okoliczności faktycznych, wskazujących na wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowienia PINB dla Powiatu [...] z dnia [...]nr[...]. A skoro tak, to wynikający z niego obowiązek mógł być przedmiotem tytułu wykonawczego, a następnie wszczęcia i prowadzenia egzekucji. Sam też skarżący we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego powołał tytuł wykonawczy nr 4/2007 z dnia 21 czerwca 2007r., ten zaś jak wynika z poz. 30 dotyczy podstawy egzekucji: postanowienia PINB dla Powiatu [...] z dnia [...] nr [...]. Nie budzi więc wątpliwości, iż wniosek skarżącego dotyczył umorzenia postępowania egzekucyjnego w przedmiocie spornej zaliczki, nie zaś odrębnych obowiązków będących przedmiotem wyroku NSA z dnia 4 czerwca 2003r., II SA/Łd 883-884/00.

Nie ma też racji skarżący kiedy kwestionuje swój status jako zobowiązanego obowiązanego do uiszczenia spornej zaliczki. Okoliczność błędu co do osoby zobowiązanego dotyczy zarówno sytuacji, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego i której doręczyli tytuł wykonawczy wraz z pouczeniem o prawie wniesienia zarzutów, jak i sytuacji, gdzie w tytule wykonawczym wskazano osobę, na której nie ciąży obowiązek (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 sierpnia 2015r., II SA/Po 471/15, LEX nr 1932838). A zatem może to mieć miejsce, gdy w tytule wykonawczym wierzyciel błędnie określił zobowiązanego i istnieje rozbieżność co do imienia i nazwiska zobowiązanego lub gdy obowiązek przeszedł na inny podmiot przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Zarzut oparty na błędzie co do osoby zobowiązanego, nie może natomiast zmierzać do ustalenia osoby zobowiązanego, gdyż byłoby to badanie zasadności i wymagalności tytułu wykonawczego. Powinien on dotyczyć jedynie kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 grudnia 2012r., II SA/Gd 643/12, LEX nr 1235475; wyrok NSA w Warszawie z dnia 29 grudnia 1998r., III SA 2801/97, LEX nr 37165). W przeciwnym razie musiałoby to oznaczać, że w toku egzekucji dochodziłoby do merytorycznej oceny zasadności orzeczenia ustalającego/ określającego obowiązek, co jest niedopuszczalne w myśl art. 29 § 1 u.p.e.a. W świetle tak rozumianej podstawy zarzutu nie budzi wątpliwości, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi rozbieżność między danymi identyfikacyjnymi zobowiązanego wskazanego w postanowieniu z dnia 6 czerwca 2006r. i tytule wykonawczym. Jak bowiem dowodzi porównanie tych dokumentów wskazano w nich jako podmiot zobowiązany do uiszczenia spornej zaliczki: "P. B." oraz adres zamieszkania "K. ul. A 23". W orzecznictwie podnosi się, że gdy zarówno decyzja, jak i tytuł wykonawczy zostały skierowane do tego samego podmiotu, to nie można mówić o jakimkolwiek błędzie dotyczącym osoby zobowiązanego. Błąd taki zachodziłby tylko wówczas, gdyby w tytule wykonawczym jako zobowiązanego określono osobę, na której nie ciążył obowiązek, co skutkowałoby faktycznym skierowaniem egzekucji przeciwko niewłaściwemu podmiotowi (tak np. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 5 stycznia 2012r., I SA/Gd 983/11, Lex nr 1109161).

Rozważając z kolei okoliczność prawidłowego powołania wierzyciela w tytule wykonawczym podnieść trzeba, że wierzycielem obowiązku administracyjnego, zgodnie z zawartą w art. 1a pkt 13 u.p.e.a. definicją wierzyciela jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Na mocy zaś art. 5 § 1 pkt 1 u.p.e.a. uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 jest w odniesieniu do obowiązków wynikających z decyzji lub postanowień organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego – właściwy do orzekania organ pierwszej instancji. Przymiot organu bezpośrednio zainteresowanego w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku ma ten organ, który bezpośrednio kreuje ten obowiązek, czyli np. organ, który wydaje decyzje lub postanowienie (por. wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2015r., II GSK 434/15, LEX nr 1982666). Organem jest podmiot, który działa za państwo, znajdujący się w strukturze państwa lub samorządu terytorialnego, wyodrębniony organizacyjnie, umocowany do działania i w związku z tym mogący korzystać z władztwa państwowego w określonym zakresie (szerzej por. M. Wierzbowski [i in.], Prawo administracyjne, red. M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 102; J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Kraków 2005, s. 122–123). O tym jaki podmiot posiada w danej kategorii spraw decydują zaś obowiązujące przepisy prawne, regulujące tę kategorię, a określające zadania, ich podział i status podmiotu.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, iż prawidłowo został określony w tytule wykonawczym wierzyciel. Wierzycielem egzekwowanego obowiązku jest Państwowy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...]. Wskazuje na to zarówno tytuł rozdziału 8 Prawa budowlanego zatytułowany Organy administracji architektoniczno-budowalnej i nadzoru budowlanego, jak i art. 80 ust. 1 pkt 1, art. 83 ust. 1 i art. 86 ust. 3 Prawa budowlanego, z których wynika, że zadania nadzoru budowlanego wykonuje powiatowy inspektor nadzoru budowlanego; zadania te wykonuje przy pomocy aparatu pomocniczego, jakim jest inspektorat (art. 86 ust. 3 Prawa budowlanego). Na tle tej regulacji prawnej przyjmuje się, że powiatowy inspektor nadzoru budowlanego zgodnie z art. 80 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), wykonuje zadania nadzoru budowlanego jako samodzielny organ administracji rządowej (por. postanowienie NSA z dnia 6 maja 2010r., II GW 5/10, LEX nr 673839). Powiatowy inspektor nadzoru budowlanego należy do powiatowej administracji zespolonej. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym jednym z zadań publicznych powiatów jest zapewnienie wykonywania określonych w ustawach zadań i kompetencji kierowników powiatowych służb, inspekcji i straży. Inspektorat nadzoru budowlanego jest jedną z jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 33a ustawy o samorządzie powiatowym. W myśl tego przepisu kierownicy powiatowych służb, inspekcji i straży wykonują określone w ustawach zadania i kompetencje przy pomocy jednostek organizacyjnych - komend i inspektoratów.

Jak wynika z postanowienia z dnia 6 czerwca 2006r. egzekwowany obowiązek nałożył na skarżącego Państwowy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu[...]. Ten też podmiot jest wskazany w tytule wykonawczym z dnia [...] nr [...] jako wierzyciel wskazanego w tym tytule obowiązku. Tożsamość podmiotu, który nałożył obowiązek uiszczenia spornej zaliczki, a który został wskazany w tytule wykonawczym jako wierzyciel i który zażądał od organu egzekucyjnego wszczęcia i przeprowadzenia egzekucji zaliczki, nie budzi zatem najmniejszej wątpliwości. Porównanie treści postanowienia z dnia 6 czerwca 2006r. i tytułu wykonawczego potwierdza, iż wskazano w nich te same podmioty jako wierzyciela, a mianowicie w nagłówku Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] oraz jako wystawcę dokumentów Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego mgr inż. A. S. Skoro zatem organem administracji publicznej nakładającym na skarżącego obowiązek zapłaty zaliczki i jednocześnie wierzycielem dochodzonego obowiązku jest powiatowy inspektor nadzoru budowlanego, a inspektorat wyłącznie aparatem pomocniczym, to nie budzi wątpliwości, że skoro postanowienie o nałożeniu obowiązku zapłaty zaliczki, a w dalszej kolejności tytuł wykonawczy podpisał powiatowy inspektor nadzoru budowlanego w osobie mgr inż. A. S., pełniącego tę funkcję, to nie powinno budzić wątpliwości, że dokumenty te wystawił ten sam podmiot – Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...]. To że w nagłówku obu dokumentów wskazano Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] nie zmienia faktu, że wystawcą tych dokumentów jest organ – Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu[...] , o tym świadczy jego podpis ze wskazaniem stanowiska służbowego. Tożsame określenie podmiotu w obu analizowanych dokumentach jednoznacznie wskazuje na podmiot wystawcy. Nie ma więc rozbieżności pomiędzy podmiotem wskazanym w postanowieniu nakładającym obowiązek zapłaty zaliczki i w tytule wykonawczy. Dodatkowym argumentem wspierającym jest fakt, że wierzyciela identyfikuje wskazane jako podstawa egzekucji w poz. 30 tytułu wykonawczego postanowienie z dnia 6 czerwca 2006r.

Wbrew twierdzeniom skarżącego w sprawie nie ma zastosowania art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Przede wszystkim podnieść należy, że przepis art. 59 u.p.e.a. zawiera wyczerpujące wyliczenie przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego, a jednocześnie zaistnienie którejkolwiek z nich obliguje organ do umorzenia postępowania (tak np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 sierpnia 2015r., II SA/Po 471/15, LEX nr 1932838). Katalog przesłanek umorzenia z art. 59 u.p.e.a. ma charakter zamknięty i nie ma możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego na innej podstawie, niż w nim przewidziana (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 27 października 2010r., III SA/Wr 274/10, LEX nr 757894). Ustawodawca w sposób całościowy reguluje przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, dopuszczając jednak umorzenie postępowania egzekucyjnego w przypadkach wyraźnie określonych w ustawach. Odesłanie w art. 18 u.p.e.a. do k.p.a. nie oznacza, że każdy przepis k.p.a. ma zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym, bowiem mają one zastosowanie pod warunkiem, że u.p.e.a. nie reguluje jakiejś kwestii. Powołanej oceny nie zmieniają powołane przez pełnomocnika z urzędu w toku rozprawy sądowej dwa wyroki WSA w Gliwicach, gdyż jak wynika z ich uzasadnienia zapadły one w innym stanie faktycznym niż zaistniały w tej sprawie, w której egzekwowany obowiązek został określony w akcie administracyjnym nadal obowiązującym w obrocie prawnym. Powołane orzeczenia zaś dotyczą albo aktu administracyjnego w przedmiocie oceny stanu technicznego samowolnie wybudowanego obiektu, albo dwukrotnego złożenia przez dłużnika wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, jednakże na innej podstawie i bezzasadnego przyjęcie przez organy niedopuszczalności merytorycznego rozpoznania drugiego wniosku. Organ egzekucyjny nie miał też obowiązku zwrócenia się do wierzyciela na podstawie art. 113 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. o wyjaśnienie wątpliwości w sprawie egzekucji spornego obowiązku, gdyż w sprawie tej jak już wskazano nie ma najmniejszych wątpliwości co jest przedmiotem egzekwowanego obowiązku. Subiektywnie oceniane przez skarżącego wątpliwości co do istnienia egzekwowanego w tej sprawie obowiązku, obiektywnie nie istniejące, są wyłącznie efektem niezrozumienia przez skarżącego "wielopoziomowego" postępowania określającego obowiązek zasadniczy, jakim jest wykonanie dokumentacji budowlanej, niezbędnej do oceny spełnienia przez ten obiekt warunków technicznych ewentualnie określenia koniecznych przeróbek celem doprowadzenia samowoli budowlanej do zgodności z przepisami szeroko rozumianego Prawa budowlanego. Natomiast egzekwowany w tej sprawie obowiązek zmierza li tylko do wykonania zastępczego tejże dokumentacji na koszt skarżącego, skoro dobrowolnie nie przedłożył on tej dokumentacji pomimo upływu zakreślonego terminu.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

d.j.