Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 409/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana
Powołane przepisy: article: art. 140
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie: WSA Kazimierz Bandarzewski WSA Jacek Bursa Protokolant: Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2010 r. sprawy ze skargi S.B. na decyzję Wojewody z dnia 4 lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego S.B. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Starosta N. decyzją z dnia 10 marca 2009r. znak: [....] , wydaną na podstawie art. 136, art. 137 ust. 1, art. 139, art. 140 ust. 1, 2, 4 art. 141 ust. 2, art. 142 w związku z art. 5, art. 217 ust. 2, art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603, ze zm.) w związku z art. 110 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001r, Nr 124, poz. 1361, ze zm.), oraz art. 104 kpa, po rozpatrzeniu wniosku S.B. , orzekł o zwrocie na rzecz S.B. wywłaszczonej nieruchomości położonej w obr. [....] , m. [....] oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [....] o pow. 0,0171 ha, obj. Kw [....] , prowadzoną przez Sąd Rejonowy w M. - będącej własnością Gminy Uzdrowiskowej [....]. Ponadto Starosta zobowiązał S.B. do zwrotu na rzecz Gminy [....] - Zdrój zwaloryzowanego odszkodowania za zwracaną nieruchomość w łącznej kwocie 5.328 zł. Starosta orzekł też, że Gminie [....] - Zdrój przysługuje prawo ustanowienia hipoteki przymusowej w kwocie [....] zł na nieruchomości z tytułu zabezpieczenia wierzytelności Gminy. W decyzji organ zatwierdził również podział działki ewidencyjnej nr [....] w obr. [....] Zdrój m. [....] - Zdrój o pow. 0,2225 ha, obj. Kw Nr [....] na nowe działki nr [....] o pow. 0,2054 ha i [....] o pow. 0,0171 ha.

W uzasadnieniu Starosta podał, że wywłaszczenie nieruchomości oznaczonej jako działka poscaleniowa nr [....] o pow. 171 m2 położonej w [....] nastąpiło decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w [....] z dnia 27 listopada 1980r., znak: [....] z przeznaczeniem na cele realizacji ośrodka wczasowo - sanatoryjnego Urzędu Rady Ministrów, w trybie w trybie przepisów art. 1-34 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974r. Nr 10, poz. 64). Odszkodowanie ustalono w wysokości [....] zł (przed denominacją) obejmującą należność za grunt i drzewostan. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości wystąpił S.B. , który na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [....] Wydział l Cywilny z dnia 21 lutego 1990r., sygn. akt. l Ns 14/90 jest spadkobiercą byłej właścicielki N.B.

Organ I instancji ustalił, że działka poscaleniowa nr [....] w [....] o pow. 171 m2 weszła w skład działki ewidencyjnej nr [....] w obr. [....] , która zgodnie z mapą z projektem podziału przyjętym do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w N. w dniu 28 listopada 2007r., nr ewid. [....] obecnie dzieli się na działki [....] o pow. 0,2054 ha i [....] o pow. 0,017 ha. Działka [....] odpowiada działce poscaleniowej nr [....] . Natomiast działka poscaleniowa nr [....] , która m.in. utworzyła działkę ewidencyjną nr [....] stanowi własność Gminy Uzdrowiskowej [....] , co potwierdza odpis księgi wieczystej Kw [....] , prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [....] . Starosta wskazał, że przeprowadzona dnia [....] 2007r. wizja w terenie wykazała, że wnioskowany do zwrotu grunt jest zlokalizowany za nieruchomościami zabudowanymi domami wypoczynkowymi pn. "[....] " i "[....] " przy ul. [....] . Działka ma kształt prostokąta i jest zlokalizowana na stromym stoku ze spadkiem w kierunku ulicy i zadrzewiona niepielęgnowanym lasem z powalonymi drzewami, zaś część drzew w przeszłości została wycięta i pozostawiona w lesie. Las ten jest zakrzaczony, a pojedyncze drzewa i krzewy to samosiejka.

Organ I instancji uznał, że ponieważ od daty wywłaszczenia nieruchomości na rzecz Państwa minęło ponad 10 lat, a cel nie został zrealizowany, nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot jest zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Starosta wskazał na treść art. 217 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym osoby pozbawione własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia dokonanego przed dniem 5 grudnia 1990r., w razie zwrotu tych nieruchomości zwracają odszkodowanie zwaloryzowane w wysokości nie większej niż 50% aktualnej wartości tych nieruchomości. Zwaloryzowane odszkodowanie za całą wywłaszczoną nieruchomość określone w decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [....] z dnia 27 listopada 1980r. na kwotę [....] zł (przed denominacją) organ obliczył na kwotę [....] zł. Waloryzacji odszkodowania dokonano przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze obwieszczeń, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" - z uwzględnieniem ostatniego za 2008 rok wynoszącego: 4,2 % ogłoszonego w MP Nr 5 poz. 58 z dnia 14 stycznia 2009r. Starosta ustalił na podstawie operatu szacunkowego, sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, że wartość rynkowa wywłaszczonej nieruchomości według stanu istniejącego w chwili wywłaszczenia i cen bieżących wyniosła [....] zł i uznał, że po wywłaszczeniu wartość nieruchomości nie uległa zmianie, a zatem zwrotowi podlega odszkodowanie zwaloryzowane w kwocie [....] zł. Starosta wskazał, że określone w operacie szacunkowym wartości rynkowe nieruchomości gruntowej wg stanu istniejącego z dnia wywłaszczenia i cen bieżących z dnia zwrotu ustalone zostały w podejściu porównawczym, metodą porównywania parami. Do obliczenia wartości rynkowej wybrano trzy nieruchomości gruntowe położone w terenach zurbanizowanych, które stanowiły przedmiot obrotu rynkowego i najlepiej odwzorowują lokalny rynek oraz zakres wahań ceny jednostkowej.

Ponadto organ podkreślił, że rzeczoznawca majątkowy ustosunkował się do zarzutów wniesionych przez stronę, wyjaśniając, że przy określaniu wartości zwracanej nieruchomości przyjęto przeznaczenie terenu zgodnie z zapisem zawartym w decyzji wywłaszczeniowej, zgodnie z którą nieruchomość przejęto na rzecz Skarbu Państwa "dla celów realizacji ośrodka wczasowo - sanatoryjnego Urzędu Rady Ministrów", czyli jako nieruchomość na cele budowlane i usługowe, a nie jako nieruchomość leśną, jak podnosił pełnomocnik wnioskodawcy.

Odwołanie od powyższej decyzji do Wojewody [....] wniósł S.B. , podnosząc w szczególności, że zobowiązanie wnioskodawcy do zwrotu na rzecz Gminy [....] - Zdrój kwoty [....] zł było nieuzasadnione głównie ze względu na fakt, że nie ma żadnego dowodu, aby N.B. otrzymała odszkodowanie od [....] Kombinatu Budowlanego w J., a nawet gdyby otrzymała odszkodowanie, to jego ustalenie nastąpiło niezgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami. Powołując się na art. 217 ust. 2 tej ustawy, odwołująca się strona podniosła, że skoro zwaloryzowane odszkodowanie nie może być większe niż 50 % aktualnej wartości tej nieruchomości, biegła winna określić aktualną wartość rynkową nieruchomości zwracanej, przy uwzględnieniu jej aktualnego przeznaczenia możliwego wg przepisów prawa sposobu jej zagospodarowania. Nawet gdyby w dacie wywłaszczenia działka ta miała charakter budowlany, jak to bezpodstawnie przyjmuje biegła, to nie przeznaczenie jej w tej dacie, lecz obecne winno stanowić podstawę do sporządzenia wyceny. Zdaniem odwołującej się strony przepis art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami odnosi się do ustalenia wysokości zwaloryzowanego odszkodowania i daje podstawy do ustalenia aktualnej wartości nieruchomości zwracanej przy uwzględnieniu jej stanu z daty wywłaszczenia. W uzupełnieniu odwołania podniesiono, że ustalone w decyzji wywłaszczeniowej odszkodowanie należne poprzedniej właścicielce nie zostało wypłacone. Zdaniem odwołującej się strony, zgodnie z przepisem art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami organ może żądać zwrotu i w tym celu dokonywać waloryzacji odszkodowania tylko i wyłącznie wówczas, gdy właścicielowi zostało wypłacone odszkodowanie ustalone w decyzji wywłaszczeniowej.

Wojewoda [....] decyzją z dnia 4 lutego 2010r. znak: [....] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 ust. 2 kpa oraz art. 9a, art. art. 136 ust. 3, 137 ust. 1, 140, 141 ust. 2, 216, i art. 217 w związku z art. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, uchylił zaskarżoną decyzję w punkcie 2 sentencji decyzji w części dotyczącej wysokości odszkodowania podlegającego zwrotowi i zobowiązał S.B. do zwrotu na rzecz Gminy [....] - Zdrój odszkodowania za zwracaną nieruchomość w kwocie [....] zł. W związku z tym Wojewoda uchylił też zaskarżoną decyzję w punkcie 3 sentencji decyzji w części dotyczącej wysokości kwoty hipoteki przymusowej należnej Gminie [....] - Zdrój i orzekł o przysługującym Gminie prawie ustanowienia na nieruchomości zwracanej - hipoteki przymusowej w kwocie [....] zł. W pozostałej części Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo uznał, że wnioskowana do zwrotu nieruchomość jest zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Natomiast w ocenie Wojewody rozliczenia pomiędzy wnioskodawcą i Gminą [....] - Zdrój nie zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy. Jak bowiem wynika z operatu szacunkowego (str. 7) - zgodnie z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta [....] - Zdrój działka podlegająca zwrotowi położona jest w strefie "E" ekspozycji zespołu - obowiązuje ochrona rozłogu pól, zadrzewień śródpolnych, małej architektury i zakaz zabudowy. Zatem organ I instancji, ustalając wartość rynkową nieruchomości wg stanu z dnia zwrotu dla celu określonego w art. 140 ust. 2 tej ustawy, winien był przyjąć przeznaczenie nieruchomości wynikające ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta [....] - Zdrój a nie dla funkcji usługowej i mieszkalnictwa (str. 13 operatu). Natomiast dokonując analizy - w myśl przepisu art. 140 ust. 4 tej ustawy - zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu bez uwzględnia skutków wynikających ze zmiany w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości.

Dlatego Wojewoda uznał, że tylko dla celów określenia zmniejszenia się albo zwiększenia wartości zwracanej nieruchomości nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości, a nie, jak wskazał rzeczoznawca majątkowy, również do określenia wartości rynkowej nieruchomości w dniu zwrotu. Dlatego organ odwoławczy przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe, w wyniku którego ustalił, że aktualna wartość rynkowa nieruchomości gruntowej z dnia zwrotu dla celu określonego w art. 140 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami - przy uwzględnieniu jej przeznaczenia w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta [....] – Zdrój - wynosi [....] zł, (w tym wartość gruntu określona w aneksie do operatu – [....] zł, wartość zadrzewienia określona w operacie szacunkowym – 1.684 zł). Dlatego też Wojewoda obliczył, że stosownie do przepisu art. 217 ust 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami zwrotowi podlega kwota odpowiadająca 50% aktualnej wartości rynkowej nieruchomości - w wysokości [....] zł.

Zdaniem Wojewody brak dowodu, aby N.B. otrzymała odszkodowanie od [....] Kombinatu Budowlanego w J. nie może skutkować brakiem zwrotu odszkodowania, ponieważ z literalnego brzmienia przepisu art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jednoznacznie wynika, że "w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie", a decyzja wywłaszczeniowa zawierała postanowienie o ustaleniu odszkodowania.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody [....] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł S.B. , zarzucając naruszenie:

1) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że odszkodowanie ustalone w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości lecz rzeczywiście nigdy nie wypłacone osobie wywłaszczonej lub jej spadkobiercom, powoduje konieczność zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania przez osobę ubiegającą się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości;

2) przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 w związku z art. 77 § 1 kpa poprzez brak ustalenia przez organ administracji, czy odszkodowanie zostało wywłaszczanemu lub jego spadkobiercom rzeczywiście wypłacone.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej jej decyzji organu l instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych.

Wojewoda [....] postanowieniem z dnia 2 marca 2010r. wstrzymał z urzędu wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny. Natomiast w odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie – w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W kontrolowanym postępowaniu poza sporem pozostawała kwestia zbędności nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Nie budziło bowiem wątpliwości, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a zatem zasadny był zwrot przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Natomiast zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia jest ustalenie, czy organy administracji, orzekając o zwrocie ustalonego odszkodowania, w sposób prawidłowy zastosowały przepis art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Według organów decydujące dla zaistnienia obowiązku zwrotu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość jest - zgodnie z literalnym brzmieniem w/w przepisu - ustalone w decyzji odszkodowanie. Skoro zaś w przedmiotowej sprawie odszkodowanie takie zostało ustalone w decyzji wywłaszczeniowej, to podlega ono zwrotowi.

Zdaniem Sądu jednak taka wykładnia art. 140 ust. 1 nie jest prawidłowa. Przepis ten został zmieniony ustawą z dnia 28 listopada 2003r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2004r. Nr 141, poz. 1492), która weszła w życie z dniem 22 września 2004r. Do dnia wejścia w życie tej ustawy art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowił, że "w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, wypłacone odszkodowanie (...)". Z dniem zaś 22 września 2004r. cytowany przepis art. 140 ust. 1 otrzymał brzmienie: "w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w drodze decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania". Z porównania treści wskazanych przepisów wynika jednoznacznie, że w miejsce pojęcia "wypłacone odszkodowanie" wprowadzony został termin "ustalone odszkodowanie". Zatem jedynie językowa wykładnia analizowanego przepisu mogłaby prowadzić do wniosku, że dokonana nowelizacja ustawy o gospodarce nieruchomościami diametralnie zmienia sytuację osób ubiegających się o zwrot nieruchomości ponieważ bez znaczenia pozostaje okoliczność wypłacenia odszkodowania, wystarcza bowiem sam fakt ustalenia tego odszkodowania w drodze decyzji, który pociąga za sobą konieczność zwrotu takiego odszkodowania. Stawiałoby to te osoby w gorszym położeniu prawnym, niźli osoby ubiegające się o tenże zwrot w okresie poprzedzającym wejście w życie ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Dlatego Sąd w niniejszej sprawie całkowicie podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 13 lutego 2009r. sygn. akt II SA/Bk 678/08, że "Ograniczenie się wyłącznie do literalnej wykładni przepisu art. 140 ust.1 przeczy intencji samej ustawy oraz narusza podstawowe zasady i wartości konstytucyjne".

Przeciwko literalnej wykładni art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przemawia również treść art. 21 Konstytucji RP, zgodnie z którym Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia. Wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Z powołanego przepisu wynika zatem jednoznacznie, że wywłaszczenie ma charakter wyjątkowy, musi być usprawiedliwione ważnymi powodami i nastąpić za "słusznym odszkodowaniem". Przy czym odszkodowanie to musi zostać wypłacone (wydane) bez nieuzasadnionej zwłoki dotychczasowemu właścicielowi albo jego spadkobiercom (por. P. Winczorek, Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r., Warszawa 2000, s. 34-35). Konieczność wypłacenia odszkodowania wynika przy tym z samej istoty instytucji wywłaszczenia opartej na wzajemności świadczeń dwu podmiotów: podmiotu wywłaszczonego i podmiotu publicznoprawnego, na rzecz którego wywłaszczenie następuje z uwagi na konieczność realizacji celu publicznego.

Należy podkreślić, że instytucja zwrotu nieruchomości, podobnie jak instytucja wywłaszczenia, służy ochronie prawa własności w rozumieniu przyjętym na gruncie art. 21 Konstytucji RP. Warunkiem zwrotu jest, zatem niewykorzystanie nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia (zbędność nieruchomości), a ponadto zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej. Zbędności nieruchomości odpowiada zatem chęć jej odzyskania przez dotychczasowego właściciela, zwrotowi zaś nieruchomości uprzednio wydanej podmiotowi, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie, odpowiada zwrot ustalonego w decyzji i rzeczywiście uzyskanego (wypłaconego) odszkodowania. Tak ujmowaną wzajemność świadczeń, wpisującą się w istotę zarówno instytucji wywłaszczenia, jak i będącą jej odwrotnością instytucję zwrotu nieruchomości, w przypadku braku wykorzystania nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, należy mieć na względzie przy wykładni art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 91 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw), która konkretyzuje normę zawartą w art. 21 Konstytucji. Jednocześnie za przyjęciem takiej wykładni art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przemawia także wyrażona w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasada równego traktowania obywateli, w tym przypadku dotychczasowych właścicieli nieruchomości. Dlatego interpretacji art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami należy dokonywać z poszanowaniem praw podmiotowych jednostki, do jakich niewątpliwie należy prawo własności, którego obowiązek ochrony wprowadza ustawodawca w art. 21 oraz art. 64 Konstytucji RP. Ochrona ta przejawiać się powinna nie tylko w zwrocie nieruchomości właścicielowi w przypadku jej niewykorzystania na cele publiczne wskazane w decyzji o wywłaszczeniu, ale także w braku kierowania roszczeń o zwrot niewypłaconych odszkodowań względem dotychczasowych właścicieli nieruchomości lub ich następców prawnych. W przeciwnym razie wskazane powyżej normy konstytucyjne, spoczywające u podstaw wykładni art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tworzyłyby jedynie iluzję ochrony prawa własności (tak: WSA w Łodzi w wyroku z dnia 27 sierpnia 2008 r. II SA/Łd 362/08, niepub.).

Sąd uznał zatem, że organy administracyjne dokonały błędnej wykładni art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przyjmując, iż obecne brzmienie art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie daje podstaw do badania przez organ prowadzący postępowanie, czy odszkodowanie zostało wywłaszczanemu rzeczywiście wypłacone, albowiem treść art. 140 ust. 1 tej ustawy, jak podkreślił organ odwoławczy, jednoznacznie wskazuje, że w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego odszkodowanie ustalone w decyzji. Taka wykładnia nie może być zaakceptowana również z tego względu, że narusza konstytucyjne zasady państwa prawa, a mianowicie zasadę równości oraz sprawiedliwości społecznej. Taką interpretację znowelizowanego art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami za prawidłową uznał także Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 7 października 2009r. sygn. akt I OSK 1499/08 wyraźnie stwierdził, że "w żadnym wypadku nie można przyjąć, że dokonana nowelizacja przepisu art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, miała na celu oderwanie obowiązku zwrotu odszkodowania ustalonego w drodze decyzji od faktu jego rzeczywistego wypłacenia".

Dlatego też przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy winne rozważyć, czy zebrany materiał dowodowy pozwala na przyjęcie, że odszkodowanie ustalone w decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [....] z dnia 27 listopada 1980r., znak: [....] zostało faktycznie i prawidłowo wypłacone ówczesnemu właścicielowi wywłaszczonej nieruchomości. Okoliczność ta musi zostać udowodniona przez organ administracji zgodnie z zasadami postępowania dowodowego określonymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.

Mając na uwadze powyższe, uwzględniając wnioski skargi, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, ponieważ wadliwa interpretacja art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami miała istotny wpływ na wynik sprawy.

W związku z uwzględnieniem skargi Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana w całości na podstawie art. 152 ppsa.

W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 ppsa, zasądzając na rzecz skarżącego kwotę 457 zł, na którą składają się kwota uiszczonego wpisu (200 zł), koszty zastępstwa procesowego (240 zł) ustalone stosownie do § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwota 17 zł opłaty za pełnomocnictwo.