Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1389/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 119  par. 1, 121  par. 2 i 4 oraz  art. 122  par. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA Ewa Machlejd, Protokolant st. ref. Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2012 r. sprawy ze skarg Z.G.-K. i A. U. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz A. U. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...]

kwietnia 2012 r. Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art.

144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.

z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zw. dalej k.p.a., oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7

lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) po

rozpatrzeniu zażalenia A.H.:

-uchylił w całości postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w

O. z dnia [...] grudnia 2010 r., Nr [...], nakładające na Z. G.-

K. oraz A. U. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 5.000 zł

(słownie: pięć tysięcy złotych) z powodu uchylania się przez zobowiązanych od

wykonania obowiązku nałożonego decyzją PINB w O. Nr [...] z dnia [...]

listopada 2009 r. nakazującą Z. G.-K. oraz A. U.

wyłączenie z użytkowania budynku mieszkalnego usytuowanego na nieruchomości

położonej przy ul. Z. w O., umieszczenie na budynku zawiadomienia o

stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz wydzielenie strefy zagrożenia a

także zabezpieczenie budynku przed dostępem osób trzecich. Decyzji nadano rygor

natychmiastowej wykonalności;

-i na podstawie art. 119 § 1, art. 121 § 2 i 4 oraz art. 122 § 2 ustawy z dnia 17

czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r., Nr 229,

poz. 1954 dalej u.p.e.a.) nałożył na Z. G.-K. oraz A. U.

grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 5.000 zł (pięć tysięcy złotych) z powodu

uchylania się przez zobowiązanych od wykonania obowiązku nałożonego decyzją PINB

w O. Nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ omówił stan faktyczny sprawy wskazując, iż

w związku z niewykonaniem przez Z. G.-K. oraz A. U.

obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji PINB w O. Nr [...] z dnia [...]

listopada 2009 r., organ powiatowy działając w oparciu o przepisy ustawy o

postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przeprowadził postępowanie mające na

celu wyegzekwowanie obowiązku wynikającego z ww. decyzji. W związku z czym w

dniu 17 czerwca 2010 r. do zobowiązanych zostało skierowane upomnienie, wzywające

do wykonania ww. obowiązku. Następnie w dniu [...] września 2010 r. PINB w O.

wystawił tytuły wykonawcze Nr [...] skierowany do Z. G.-K. i Nr

[...] skierowany do A. U., których doręczenie w dniu 10 września 2010 r. i 8

Sygn. akt VII SA/Wa 1389/12

września 2010 r. wszczęło przedmiotowe postępowanie egzekucyjne. Następnie

postanowieniem Nr [...] z dnia [...] września 2010 r. organ nałożył na

zobowiązanych grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku nałożonego

decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r.

Z. G.-K. i A. U. wnieśli z zachowaniem ustawowego terminu

zażalenie na ww. postanowienie.

W wyniku prowadzonego postępowania zażaleniowego [...] Wojewódzki

Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem Nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r.

uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez

organ I instancji.

Ponownie rozpatrując sprawę PINB w O. postanowieniem Nr [...] z dnia

[...] grudnia 2010 r. nałożył na Z. G.-K. oraz na A. U. grzywnę

w celu przymuszenia do wykonania obowiązku nałożonego decyzją Nr [...] z dnia [...]

listopada 2009 r. w wysokości 5.000 zł.

A. U. w ustawowym terminie złożył zażalenie na ww. postanowienie.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem Nr

[...] z dnia [...] lutego 2011 r., uchylił w całości zaskarżone postanowienie PINB w

O. Nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., i w oparciu o właściwą podstawę

prawną nałożył na Z. G.-K. oraz na A. U. grzywnę w

wysokości 5.000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku nałożonego decyzją

Nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r.

Postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z

dnia [...] lutego 2011 r., było przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 22 listopada 2011 r., sygn. akt:

VII SA/Wa 1154/11 uchylił zaskarżone postanowienie wskazując, iż organ II instancji nie

uzasadnił w sposób szczegółowy kwoty, w jakiej ustalił grzywnę w celu przymuszenia,

ani zasad skuteczności i jej celowości.

Po ponownym rozpatrzeniu zażalenia A. U. organ odwoławczy stwierdził,

że organ powiatowy prawidłowo przeprowadził ocenę stanu faktycznego lecz nie

wskazał prawidłowej podstawy prawnej z art. 119 § 1 u.p.e.a..

Przepis art. 119 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi,

że grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez

zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania

czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może

spełnić inna osoba za zobowiązanego.

Sygn. akt VII SA/Wa 1389/12

Wobec powyższego organ uznał za zasadne uchylenie postanowienia PINB w

O. Nr [...] i nałożenie w oparciu właściwe przepisy ustawy o postępowaniu

egzekucyjnym w administracji grzywny w celu przymuszenia w wysokości 5.000 zł

(pięć tysięcy złotych).

Wezwał również A.U. i Z. G.-K.do:

1. wpłacenia powyższej grzywny wraz z opłatą egzekucyjną w wysokości 68 zł (art.

64a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) w terminie 14 dni od daty

doręczenia postanowienia na rachunek organu powiatowego. Pouczył, iż w sytuacji nie

uiszczenia przedmiotowej grzywny i opłaty zostaną one ściągnięte w trybie egzekucji

administracyjnej należności pieniężnych.

2. wykonania określonego w decyzji PINB w O. Nr [...] z dnia [...] listopada

2009 r., obowiązku w terminie 30 dni od daty doręczenia niniejszego postanowienia ze

wskazaniem, że w przeciwnym razie zastosowany zostanie tryb wykonania

zastępczego.

Wysokość grzywny w celu przymuszenia ustalona przez organ powiatowy w ocenie

organu odwoławczego była zasadna. Zobowiązani nie wykonali bowiem ciążącego na

nich obowiązku pomimo, iż decyzja w tej sprawie została wydana pod koniec 2009 r.

Decyzja PINB w O. Nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r., jest ostateczna i

podlega wykonaniu. Ponadto organ wskazał, że egzekwowanej decyzji został nadany

rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i

mienia, co jednoznacznie wskazuje na konieczność prowadzenia względem jej

adresatów postępowania egzekucyjnego, w toku którego należało zastosować środek

egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia w wysokości 5.000 zł.

Odnosząc się do zarzutów skarżących zawartych w zażaleniu organ zauważył, że

grzywna nałożona na zobowiązanych wynosi 5.000 zł co należy rozumieć, iż muszą oni

wpłacić na podane konto właśnie tę kwotę. Spełnienie obowiązku przez jednego

zobowiązanego zwalnia pozostałych z jego wykonania, jednakże może on wystąpić w

stosunku do pozostałego zobowiązanego z roszczeniem regresowym. Sposób wpłaty

zobowiązania zależy od zobowiązanych czy podzielą się oni wymaganą kwotą czy też

wpłaty dokona tylko jeden z nich.

Jednocześnie organ poinformował, że zgodnie z art. 125 § 1 ustawy o postępowaniu

egzekucyjnym w administracji w razie wykonania obowiązku określonego w tytule

wykonawczym, nałożone, a nie niszczone lub nieściągnięte grzywny w celu

przymuszenia podlegają umorzeniu.

Sygn. akt VII SA/Wa 1389/12

Ponadto według art. 126 ww. ustawy na wniosek zobowiązanego, który wykonał

obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w

uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości.

Skargę na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru

Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w

Warszawie złożyli Z. G.-K. oraz A. U..

Z. G.-K. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w

części nakładającej na Z. G.-K. grzywnę w celu przymuszenia

wykonania obowiązku nałożonego decyzją PINB w O. nr [...] z dnia [...]

listopada 2009 r.

Zaskarżonemu postanowieniu Z. G.-K. zarzuciła na podstawie art.

33 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, obrazę prawa

materialnego, w szczególności art. 119 § 1 cyt. ustawy w związku z art. 68 ustawy

Prawo budowlane oraz art. 32 ustawy z dnia 21 czerwca 2011 r. o ochronie praw

lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego (Dz. U.

05.31.266) przez przyjęcie, że zostały spełnione przesłanki do nałożenia na nią grzywny

w celu przymuszenia do wykonania decyzji PINB w O. z dnia [...] listopada 2009 r.

nr [...], podczas gdy z treści wskazanych przepisów wynika, że obowiązanym do

dostarczenia lokali zamiennych lokatorom budynku przy ul. Z. w O. jest

gmina O.. Gminie tej, na podstawie art. 68 pkt 2 Prawa budowlanego, PINB w

O. był obowiązany przedmiotową decyzję przesłać do wykonania. Stwierdziła, że

do czasu dostarczenia lokali zamiennych wykonanie innych obowiązków określonych w

decyzji jest nie możliwe. Skutkuje to brakiem podstaw do nałożenia grzywny w celu ich

wykonania, gdyż, zgodnie z art. 33 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w

administracji, obowiązki powyższe są niewykonalne.

A. U. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości,

stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu

uprawomocnienia się wyroku oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania

sądowego.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił obrazę przepisów postępowania, mającą

wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie:

- art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami

administracyjnymi w zw. z art. 107 par. 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 121

par. 2 u.p.e.a. poprzez brak szczegółowego uzasadnienia wysokości nałożonej grzywny

z uwzględnieniem zasad skuteczności i celowości, wbrew jednoznacznym wytycznym

Sygn. akt VII SA/Wa 1389/12

zawartym w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w

Warszawie z dnia 22 listopada 2011 r. (sygn. akt VII SA/Wa 1154/11)

-art. 33 pkt 5 u.p.e.a. w zw. z art. 68 pkt 1-2 ustawy Prawo budowlane, poprzez

nałożenie na skarżącego sankcji za brak wykonania obowiązku o charakterze

niewykonalnym, w sytuacji gdy Miasto Otwock nie zapewniło lokali zamiennych

najemcom lokalu w budynku, co do którego został wydany nakaz wyłączenia go z

użytkowania, a skarżący takimi lokalami nie dysponuje;

-art. 10 k.p.a. przez pozbawienie skarżącego możliwości wypowiedzenia się co do

zebranych dowodów przed wydaniem postanowienia w sprawie.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie podtrzymując dotychczasowe

stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 10 grudnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w

Warszawie postanowił na podstawie art. 111 § 1 ppsa. połączyć sprawy ze skarg

A. U. i Z. G.-K. do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia

z uwagi na fakt, iż mogły być one objęte jedną skargą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd

naruszenia prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy lub

w przypadku stwierdzenia wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one

mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły, wobec

czego skargi zasługiwały na uwzględnienie.

Sprawa trafiła po raz kolejny do kontroli Sądu, po uchyleniu przez Wojewódzki

Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 listopada 2011 r. sygn. akt VII

SA/Wa 1154/11 postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru

Budowlanego z dnia [...] lutego 2011 r. ze wskazaniem Sądu, że organ II instancji nie

uzasadnił w sposób szczegółowy wysokości nałożonej grzywny oraz zasad, którymi

kierował się co do jej skuteczności i celowości. Wymieniony wyrok zapadł po

rozpatrzeniu skarg A. U. i Z. G.-K. i był wiążący dla organu

w myśl art. 153 ppsa.

Wbrew treści tego przepisu organ nie uwzględnił wskazań Sądu ze sprawy o

sygn. akt VII SA/Wa 1154/11.

Zaskarżone postanowienie jednym zdaniem odnosi się do wysokości nałożonej

grzywny stwierdzając, że wynika ona z faktu, iż decyzja nakładająca obowiązek

wyłączenia wskazanego budynku z użytkowania otrzymała rygor natychmiastowej

wykonalności, nadto upłynął znaczny czas od jej wydania. Tak skonstruowane

uzasadnienie nie wykazuje zasad, o których mowa była w orzeczeniu Sądu, tj.

skuteczności i celowości nałożenia grzywny i jej wysokości.

Jest to ważna okoliczność w sprawie. Obowiązek nałożony decyzją

Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] listopada 2009

r., nr [...], a następnie ujęty w tytułach wykonawczych z dnia [...] września 2010 r., nr

[...] w stosunku do A. U. i nr [...] w stosunku do Z. G.-

K. dotyczy wyłączenia z użytkowania budynku mieszkalnego usytuowanego w

Otwocku. Powodem jego wyłączenia jest stan techniczny zagrażający bezpieczeństwu

ludzi i mienia. Postępowanie administracyjne zakończone wymienioną decyzją

prowadzone było z urzędu ale wywołane pismem M. Z. - lokatorki w

przedmiotowym domu. Dołączone akta administracyjne zawierają dokumenty - pisma

ww. lokatorki oraz pisma współwłaścicielki Z. G.-K., z których

wynika, że dom objęty był najmem z czynszem uregulowanym. Oznacza to, że decyzja o

nałożeniu obowiązku na współwłaścicieli budynku powinna zostać przesłana do władz

Gminy O., Gminy obowiązanej do zapewnienia lokali zamiennych. Stanowi o tym

treść art. 68 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz art. 4 ust. 2 w

zw. z art. 11 ust. 2 pkt 4 i ust. 9 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o

ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminnym i o zmianie kodeksu

cywilnego. Wymieniony art. 11 ust. 4 i 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. przewiduje,

że w przypadku opróżnienia lokalu w związku z koniecznością rozbiórki lub remontu

budynku lokatorowi przysługuje prawo do lokalu zamiennego. Obowiązek dostarczenia

lokalu spoczywa do dnia 31 grudnia 2015 r. na właściwej gminie (art. 32 ustawy). Jego

realizację zapewnia art. 68 pkt 2 Prawa budowlanego. Zatem egzekwowany obowiązek

wyłączenia budynku z użytkowania obciąża współwłaścicieli, ale zobowiązanym do

zapewnienia lokali zamiennych jest też inny podmiot - gmina.

Są to okoliczności, które powinny być sprawdzane i przeanalizowane przez

organ egzekucyjny nakładający grzywnę w celu przymuszenia wykonania obowiązku

wyłączenia budynku z użytkowania. Nie bez znaczenia jest fakt, że organy

egzekucyjne orzekające w sprawie były również organami nakładającymi obowiązek w

decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. zgodnie z art. 20 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Zatem

okoliczność tę znały z urzędu. Dodatkowo wskazywał na nią A. U. podnosząc w

zażaleniu z dnia [...] grudnia 2010 r., iż dnia [...] listopada 2009 r. złożył do Prezydenta

Miasta O. wniosek o zapewnie lokali zastępczych mieszkańcom przedmiotowej

nieruchomości.

Brak odniesienia się organu do tej kwestii stanowi o istotnym naruszeniu zasad

postępowania z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i prowadzi do braku

pełnych ustaleń mających na celu wykazanie celowości i skuteczności nałożonej

grzywny w określonej wysokości w myśl art. 119 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 121 § 2

u.p.e.a. Jest też naruszeniem art. 153 ppsa., zważywszy, że Wojewódzki Sąd

Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 listopada 2011 r.,

sygn. akt VII SA/Wa 1154/11 nałożył na organ obowiązek szczegółowego uzasadnienia

powyższych zasad.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na

podst. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa. uchylił zaskarżone postanowienie.

Organ administracyjny przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie miał na

uwadze wyżej omówione wskazania.

O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 200 ww. ustawy. Zgodnie

zaś z treścią art. 152 ppsa. orzeczono o braku wykonalności zaskarżonego

postanowienia do czasu uprawomocnienia się wyroku.