Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2719/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 26, art. 26a, art. 26d, art. 32 ust. 1 pkt 2, art. 48a ust. 2 i ust. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2008 nr 14 poz 92
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity
article: art. 7 ust. 1 pkt 5, art. 35d ust. 1 pkt 1 i 4
journal: Dz.U. 2013 poz 330
law: Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości - tekst jednolity
article: art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 lutego 2015 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o. o. w L. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "Minister Pracy“) z [...] sierpnia 2014 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes PFRON") z dnia [...] marca 2014 r., znak: [...] odmawiającą Skarżącej – S. Sp. z o.o. w L. (dalej: "skarżąca", "strona") wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc sierpień 2013 r.

Decyzja została podjęta w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] września 2013 r. Skarżąca przekazała za pośrednictwem Systemu Obsługi Dofinansowań i Refundacji do PFRON wniosek Wn-D o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc sierpień 2013 r.

Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Prezes PFRON odmówił wypłaty dofinansowania. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie stwierdził, że z informacji o sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy przekazywanej w formularzu przedstawianym wraz z wnioskiem o udzielenie pomocy wynika, że wartość niepokrytych strat Spółki przekracza 50% wysokości kapitału zarejestrowanego, w tym wysokość straty w ciągu ostatnich 12 miesięcy przekracza 25% wysokości tego kapitału.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła, że organ I instancji utożsamił rezerwy z utratą kapitału, podczas gdy rezerwy tworzone są na przyszłe prawdopodobne zobowiązania i są faktycznie zatrzymaniem kapitału w spółce a nie jego utratą. Skarżąca utworzyła rezerwę - oszacowaną jako wartość przyszłych kosztów najmu związanych z dalszym funkcjonowaniem sklepów w formacie [...] (okresy zakończenia umów najmu przypadają na lata 2017-2021), która zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości oraz Międzynarodowych Standardów Rachunkowości obciążyła wynik roku obrotowego, w którym rezerwa została utworzona. Utworzenie rezerwy nie oznacza utraty kapitału w tym okresie, jest to rezerwa na potencjalne koszty do poniesienia w następnych latach, aż do 2021 roku.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Pracy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podniósł, iż pomoc ze środków Funduszu nie może zostać udzielona lub wypłacona pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą i znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej. Wynika to z treści art. 48a ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2011 r., Nr 127, poz. 721 ze zm.)- dalej: "ustawa o rehabilitacji zawodowej".

Z kolei kryteriów niezbędnych dla ustalenia, czy pracodawca znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej należy szukać w Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych) – Dz.Urz. WE L 214 z 9.08.2008, str. 3 (dalej: "Rozporządzenie Komisji (WE) nr 800/2008) oraz Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (Dz. U. UE.C z 2004 r. Nr 244, poz. 2, ze zm.) – dalej: "Wytyczne wspólnotowe". Dalej podniesiono, że z załączonej do sprawy dokumentacji wynika, że skarżąca jest dużym przedsiębiorstwem, gdyż nie spełnia żadnej przesłanki z definicji zawartej w art. 2 ust. 1 załącznika 1 do w/w rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 tj. m.in. zatrudnia więcej niż 250 pracowników. Wobec powyższego, ze względu na wyżej wskazaną wielkość wnioskodawcy, przy ocenie jego sytuacji finansowej zastosowanie będzie miała definicja przedsiębiorstwa zagrożonego określona w Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw.

Zgodnie z pkt 10 lit. a) w/w Wytycznych wspólnotowych w szczególności za zagrożone przedsiębiorstwo uznaje się m.in. przedsiębiorstwo znajdujące się w następujących okolicznościach - w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością - jeżeli ponad połowa jej zarejestrowanego kapitału została utracona, w tym ponad jedna czwarta tego kapitału w okresie poprzedzających 12 miesięcy. W ocenie organu skarżąca spełniła te kryteria. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym sprawozdania finansowego za 2012 r. oraz rachunków zysków i strat przedstawiających wyniki finansowe strony w okresie od [...] września 2012 r. do [...] sierpnia 2013 r. wykazała, iż wartość zarejestrowanego kapitału Spółki wynosiła 91.799.151,15 zł, wartość niepokrytych strat Spółki wyniosła – 50.163.197,53 zł (suma straty z lat ubiegłych + straty za 2012 r.), co stanowi o utracie 54,64% kapitału Spółki. Wartość straty odnotowanej w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku Wn-D za sierpień 2013 r. wyniosła łącznie 53,686,653,61 zł, co stanowi o utarcie w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku za sierpień 2013 r. 58,48% kapitału Spółki. Wobec powyższego w ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy ustalił, że strona spełniła przesłanki z pkt 10 lit. a Wytycznych wspólnotowych i tym samym zgodnie z art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji znajdowała się na dzień złożenia w/w wniosku w trudnej sytuacji ekonomicznej uniemożliwiającej wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za w/w okres.

Z kolei odnosząc się do zarzutu że organ I instancji utożsamił rezerwy z utratą kapitału Minister stwierdził, że wartość utraty kapitału wyrażona w procentach jest wynikiem analizy finansowej, gdzie pod uwagę wzięto takie wartości zawarte w dokumentach finansowych jak: kapitał podstawowy, kapitał rezerwowy, kapitał zapasowy, straty z lat ubiegłych oraz wartość strat w poszczególnych okresach. Natomiast utworzenie rezerw ma wpływ na bieżący wynik finansowy.

Za bezzasadną organ uznał argumentację strony, że utworzenie rezerwy nie ma wpływu na bieżącą płynność finansową Spółki. Organ wyjaśnił, że rezerwy na zobowiązania są tworzone na ściśle określony okres, po upływie którego powinny zostać wykorzystane lub rozwiązane. Są to rozwiązania alternatywne, co oznacza, że jeżeli rezerwa nie została wykorzystana to musi zostać, po upływie określonego czasu, rozwiązana. Według art. 35d pkt 2 ustawy o rachunkowości tworzone rezerwy zalicza się, zależnie od okoliczności, z którymi przyszłe zobowiązania się wiążą, do pozostałych kosztów operacyjnych, kosztów finansowych lub strat nadzwyczajnych. W momencie powstania zobowiązania, na które rezerwa została utworzona, następuje zmniejszenie rezerwy (art. 35d pkt 3 powołanej ustawy). Natomiast rozwiązanie rezerwy ma miejsce, gdy utworzona rezerwa stanie się bezprzedmiotowa, ponieważ nie wystąpiły przewidywane operacje gospodarcze lub wysokość rezerwy przekracza ich rzeczywistą wartość. Rozwiązanie rezerwy zwiększa zgodnie z art. 35d pkt 4 ww. ustawy pozostałe przychody operacyjne, przychody finansowe lub zyski nadzwyczajne. W przedmiotowej sprawie rezerwa nie została rozwiązana.

Minister podkreślił także, że organ I instancji ustalając sytuację ekonomiczną strony na dzień złożenia wniosku Wn-D za miesiąc sierpień 2013 r. oparł się na dowodach - dokumentach finansowych o rachunkowości, a więc nie można odmówić im wiarygodności.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. Naruszenie przepisów prawa materialnego pkt 10 lit. a) Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (Dz.Urz. UE C 244 z dnia 1.10.2004, s. 2) w związku z art. 48a ust. 2 oraz art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27.08.1997 r. o rehabilitacji (...) w związku z art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r. nr 59, poz. 404, z 2008 r. nr 93, poz. 585 oraz z 2010 r. nr 18, poz. 99) - poprzez błędną wykładnię wskazanych przepisów prowadzącą do uznania, iż utworzenie rezerwy jest tożsame z utratą kapitału, podczas gdy jest rezerwy tworzone są na przyszłe prawdopodobne zobowiązania, są faktycznie zatrzymaniem kapitału w spółce a nie jego utrata, tworzone w myśl zasady ostrożności, już z samej słownikowej definicji rezerwy wynika, iż jest to "zapas czegoś", "pewna ilość czegoś zebrana, przygotowana do użycia w przyszłości w razie nagłej potrzeby";

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego pkt 10 lit. a) Wytycznych wspólnotowych oraz pkt 1 w części B Załącznika Nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29.03.2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz.U. z 2010 r. nr 53, poz. 312, z późn. zm.) w związku z art. 37 ust. 6 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r. nr 59, poz. 404, z 2008 r. nr 93, poz. 585 oraz z 2010 r. nr 18, poz. 99) oraz w związku z art. 48a ust. 2 oraz art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o dnia 27.08.1997 r. o rehabilitacji (...) poprzez błędną wykładnię wskazanych przepisów prowadzącą do uznania, iż kwota rezerwy - oszacowana jako wartość przyszłych kosztów najmu związanych z dalszym funkcjonowaniem sklepów w formacie [...] (okresy zakończenia umów najmu przypadają na lata 2017-2021), która zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości oraz Międzynarodowych Standardów Rachunkowości obciążyła wynik roku obrotowego, w którym rezerwa została utworzona - oznacza wg organu utratę kapitału w tym okresie, tj. w "okresie 12 poprzedzających miesięcy", podczas gdy jest to rezerwa na potencjalne koszty do poniesienia w następnych latach, aż do 2021 roku;

3. Naruszenie przepisów prawa materialnego pkt 10 lit. a) Wytycznych wspólnotowych w związku z pkt 1 w części B Załącznika Nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29.03.2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz.U. z 2010 r. nr 53, poz. 312 z późn. zm.) oraz w związku z przepisami ustawy z dnia 15.09.2000 r. Kodeks spółek handlowych (tekst jednolity: Dz.U. z 2013 r. poz. 1030, z późn. zm.) i zasadami rachunkowości wynikającymi z ustawy z dnia 29.09.1994 r. o rachunkowości (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 330, z późn. zm.) - poprzez nieprawidłowe i-powierzchowne uznanie, iż Spółka spełnia jednocześnie obie przesłanki wymienione w pkt 10 lit. a) Wytycznych, tj. utraciła 50% kapitału, w tym 25% w ciągu 12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku Wn-D za miesiąc sierpień 2013 r.;

4. Naruszenie przepisów prawa materialnego par. 10 oraz par. 66-69 Międzynarodowego Standardu Rachunkowości 37 "Rezerwy, zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe" w związku z art. 48a ust. 2 oraz art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej (...) oraz w związku z pkt 10 lit. a) Wytycznych wspólnotowych - poprzez nieuwzględnienie powyższych przepisów w postępowaniu administracyjnym dot. wniosku Wn-D za miesiąc sierpień 2013 r.;

5. Naruszenie przepisów prawa materialnego art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 30.04.2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej w związku pkt 9-11 Wytycznych wspólnotowych - poprzez błędną wykładnię tych przepisów, w wyniku której organ nie dokonał oceny sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy na dzień wystąpienia z wnioskiem Wn-D o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc sierpień 2013 r., lecz wziął pod uwagę kwoty rezerw krótkoterminowych i długoterminowych utworzonych na przyszłe zobowiązania;

6. Naruszenie przepisów prawa materialnego pkt 9 Wytycznych wspólnotowych w związku z art. 48a ust. 2 oraz art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej (...) - poprzez nieuwzględnienie powyższych przepisów w postępowaniu administracyjnym dot. wniosku Wn-D za miesiąc sierpień 2013 r. (S. Sp. z o.o. wchodzi w skład silnej Grupy Kapitałowej, co zapewnia stabilność finansową spółkom zależnym, a ponadto Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników "S." Sp. z o.o. uchwałą z dnia [...] listopada 2013 r. podwyższyło kapitał zakładowy Spółki o kwotę 13.501.500,00 PLN);

7. Naruszenie art. 77 S 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy – w związku z art. 48a ust. 2 oraz art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej (...) - poprzez nieuwzględnienie całości dokumentacji zgromadzonej w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie wniosku o dofinansowanie za miesiąc sierpień 2013 r., a w szczególności wyjaśnień i dowodów dotyczących okoliczności i skutków utworzenia rezerw na prawdopodobne przyszłe zobowiązania, jak również regularnie przedkładanych zaświadczeń o niezaleganiu z Urzędu Skarbowego i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz potwierdzeń terminowych wypłat wynagrodzeń niepełnosprawnych pracowników.

Skarżąca podniosła, iż kapitał zarejestrowany (suma kapitałów: zakładowego, zapasowego, rezerwowego oraz kapitału z aktualizacji wyceny) na dzień [...] sierpnia 2013 r. wynosi 91.799.151,15 zł, a wysokość straty poniesionej w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku za miesiąc sierpień 2013 r. - bez kwoty rezerwy utworzonej na przyszłe potencjalne zobowiązania, które miałyby być ponoszone w kolejnych latach aż do 2021 roku - wynosi 21.180.012,40 zł (co stanowi 23,07% kapitału), a zatem nie nastąpiła utrata kapitału przewyższająca 25% wysokości kapitału zarejestrowanego.

Wysokość niepokrytych strat z ubiegłych lat wynosi 50.163.197,53 zł z czego strata wynosi 43.152.642,80 zł i jest wynikiem rezerwy utworzonej w 2012 r. na przyszłe prawdopodobne zobowiązania związane z funkcjonowaniem sklepów [...], które będą rozliczane aż do 2021 r.

W związku z powyższym wysokość niepokrytych strat z lat ubiegłych bez uwzględnienia kwoty rezerwy utworzonej w 2012 r. wynosi 7.010,554,73 zł, co stanowi 7,64% kapitału zarejestrowanego na dzień [...] sierpnia 2013 r., a zatem mniej niż 50 % kapitału zarejestrowanego.

W ocenie skarżącej utworzone zgodnie z zasadą ostrożności rezerwy nie oznaczają utraty kapitału, lecz zatrzymanie bieżącego kapitału w Spółce. Z istoty rezerwy wynika, że odnosi się ona do przyszłych zobowiązań, a ponadto jest tworzona w związku z potencjalnym ryzykiem, a zatem nie ma charakteru ostatecznego. Jeśli przesłanki utworzenia rezerwy ustąpią, wówczas ulega ona rozwiązaniu powiększając tym samym wynik finansowy jednostki. Zatem nie jest to utrata kapitału spółki, skoro jednym poleceniem księgowania można ten kapitał "odzyskać". W ocenie strony skarżącej utworzenie rezerwy w żaden sposób nie wpłynęło na kondycję finansową Spółki, jej płynność i terminowość regulowania zobowiązań.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji .

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących na podstawie ww. ustaw sądowi administracyjnemu Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna bowiem w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego

Podstawą prawną rozstrzygnięcia Ministra Pracy i Polityki Społecznej orzekającego jako organ II instancji w sprawie odmowy wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc sierpień 2013 r. były przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2008 r. Nr 14, poz.92 ze zm.), dalej: "ustawa o rehabilitacji", przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz.U. Nr 53, poz.312) dalej: "rozporządzenie RM", przepis art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 59, poz. 404 ze zm.), przepisy rozporządzenia Komisji(WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych) (Dz.U.UE.L.08.214.3) dalej "rozporządzenie Komisji (WE)nr 800/2008" oraz przepisy zawarte w Komunikacie Komisji zawierającym Wytyczne wspólnotowe dotyczące pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw" (DzU.UE.C.04.244.2) dalej "Wytyczne wspólnotowe".

Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc sierpień 2013 r. Należy wyjaśnić, że wypłacanie podmiotom gospodarczym dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych stanowi niewątpliwie pomoc publiczną. Pomoc publiczna co do zasady jest niedozwolona. Niektóre rodzaje pomocy publicznej zostały uznane za zgodne ze wspólnym rynkiem i jako takie dozwolone. Są to rodzaje pomocy, do których zastosowanie ma rozporządzenie 800/2008. Kategorie dozwolonej pomocy publicznej zostały określone w art. 1 rozporządzenia 800/2008, gdzie w ust.1 lit. i) wskazano, że rozporządzenie ma zastosowanie do pomocy dla pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji lub niepełnosprawnych. W rozporządzeniu wskazane zostały sytuacje, w których nie ma ono zastosowania, pomimo że dana kategoria pomocy została nim objęta. W przypadku zaistnienia takiej sytuacji pomoc jako pomoc publiczna niezgodna ze wspólnym rynkiem nie może być udzielona.

Stosownie do przepisów art. 48a ust. 2 i ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji, które stanowią, że środki Funduszu, przyznane pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą na podstawie art. 26, art. 26a (dofinansowanie do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych), art. 26d i art. 32 ust. 1 pkt 2 stanowią pomoc na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008, pomoc ze środków Funduszu nie może zostać udzielona lub wypłacona pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą i znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej.

Zgodnie z motywem 15 preambuły Rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008, pomoc przyznawana przedsiębiorstwom zagrożonym w rozumieniu Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw powinna być oceniana na podstawie tych Wytycznych, aby uniknąć ich obchodzenia. Pomoc na rzecz tych przedsiębiorstw należy zatem wyłączyć z zakresu obowiązywania rozporządzenia. Państwa członkowskie przyznając pomoc dla małych i średnich przedsiębiorstw, do której stosuje się rozporządzenie, powinny zastosować uproszczoną definicję zagrożonego przedsiębiorstwa. Natomiast do dużych przedsiębiorstw jako przedsiębiorstw zagrożonych stosuje się pełną definicję zawartą w Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw.

Nie jest sporne między stronami, że skarżąca Spółka jest dużym przedsiębiorstwem, gdyż nie spełnia żadnej przesłanki z definicji zawartej w art. 2 ust. I załącznika i do w/w rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008, m. in. zatrudnia więcej niż 250 pracowników. Wobec powyższego, ze względu na wyżej wskazaną wielkość wnioskodawcy, przy ocenie jego sytuacji finansowej zastosowanie będzie miała definicja przedsiębiorstwa zagrożonego określona w Wytycznych wspólnotowych.

Zgodnie z pkt 10 w/w Wytycznych w szczególności za zagrożone przedsiębiorstwo uznaje się przedsiębiorstwo znajdujące się w następujących okolicznościach:

a) w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, jeżeli ponad połowa jej zarejestrowanego kapitału została utracona, w tym ponad jedna czwarta tego kapitału w okresie poprzedzających 12 miesięcy, lub

b) w przypadku spółki, której przynajmniej niektórzy członkowie są w sposób nieograniczony odpowiedzialni za długi spółki, jeżeli ponad połowa jej kapitału według sprawozdania finansowego została utracona, w tym ponad jedna czwarta w okresie poprzedzających 12 miesięcy, lub

c) niezależnie od rodzaju spółki, jeżeli spełnia ona kryteria w prawie krajowym w zakresie podlegania zbiorowej procedurze upadłościowej.

W ocenie organu, i to stanowisko podziela Sąd, że jeśli zachodzi którakolwiek z tych przesłanek, organ ma prawo uznać, że przedsiębiorstwo jest przedsiębiorstwem zagrożonym w rozumieniu przepisów Wytycznych.

W przedmiotowej sprawie podstawą prawną zaskarżonej decyzji był pkt 10 lit. a, gdyż w toku prowadzonego przez Fundusz postępowania okazało się, iż strona spełniła przesłankę z pkt 10 lit. a w/w Wytycznych wspólnotowych tj. ponad połowa jej zarejestrowanego kapitału została utracona, w tym ponad jedna czwarta tego kapitału w okresie poprzedzających 12 miesięcy.

Organ ustalił, iż wartość zarejestrowanego kapitału Spółki wynosiła 91.799.151,15 zł, natomiast wartość niepokrytych strat Spółki wyniosła 50.163.197,53 zł (suma straty z lat ubiegłych + straty za 2012 r.), co stanowi o utracie 54,64% kapitału Spółki. Wartość straty odnotowanej w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku Wn-D za sierpień 2013 r. wyniosła łącznie 53,686.653,61 zł, co stanowi o utarcie w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku za sierpień 2013 r. 58,48% kapitału Spółki. Do niepokrytych strat organ wliczył kwotę rezerwy - oszacowaną jako wartość przyszłych kosztów najmu związanych z dalszym funkcjonowaniem sklepów w formacie [...] (okresy zakończenia umów najmu przypadają na lata 2017-2021),

Organ dokonał powyższych ustaleń na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dokumentów nadesłanych przez spółkę na wezwanie organu.

Z tymi ustaleniami nie zgadza się skarżąca, przede wszystkim kwestionuje przyjęcie przez organy orzekające, iż utworzenie rezerwy na przyszłe prawdopodobne zobowiązania spółki jest tożsame z utratą kapitału. W ocenie skarżącej organ prawidłowo ustalił wysokość kapitału zarejestrowanego na dzień złożenia wniosku Wn-D za miesiąc sierpień 2013 r. na kwotę 91,799.151,15 zł, natomiast w jej ocenie od kwoty niepokrytych strat z ubiegłych lat, która wynosi 50.163.197,53 zł organ powinien odjąć kwotę 43.152.642,80 zł, która stanowi saldo rezerw.

Tym samym wysokość niepokrytych strat z lat ubiegłych – bez uwzględnienia kwoty rezerwy utworzonej w 2012 r.– wynosi 7.010.554,73 zł, co stanowi 7,64% kapitału zarejestrowanego.

W ocenie Sądu stanowisko organu jest prawidłowe. Organ prawidłowo uznał rezerwę utworzoną w 2012 r. za utratę kapitału. Zasadnie wywiódł, że utworzona rezerwa ma bezpośredni wpływ na jej bieżący wynik finansowy. Tworzenie rezerw jest ściśle związane z prowadzoną działalnością gospodarczą Spółki i jest wynikiem świadomych decyzji podjętych przez Zarząd Spółki.

Zgodnie z art. 35d ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U.2013.330 j.t.) - dalej: "ustawa o rachunkowości" rezerwy tworzy się na pewne lub o dużym stopniu prawdopodobieństwa przyszłe zobowiązania, których kwotę można w sposób wiarygodny oszacować, a w szczególności na straty z transakcji gospodarczych w toku, w tym z tytułu udzielonych gwarancji, poręczeń, operacji kredytowych, skutków toczącego się postępowania sądowego. Z kolei zgodnie z ust. 2 tego przepisu, rezerwy zalicza się odpowiednio do pozostałych kosztów operacyjnych, kosztów finansowych lub strat nadzwyczajnych, zależnie od okoliczności, z którymi przyszłe zobowiązania się wiążą. Tak więc utworzenie rezerwy powoduje określony skutek finansowy i tym skutkiem finansowym jest przede wszystkim koszt bieżącego okresu. Utworzenie rezerw wpłynęło na wyniki finansowe spółki, a więc na jej sytuację finansową. Obowiązek tworzenia rezerw wynika z art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o rachunkowości. Zgodnie z tym przepisem w wyniku finansowym należy uwzględnić rezerwy na znane jednostce ryzyko, grożące straty oraz skutki innych zdarzeń.

Ustawa o rachunkowości jednoznacznie określiła rezerwę jako zobowiązanie, o wartości oszacowanej, którego kwota musi wynikać z określonego obowiązku wykonania świadczeń w przyszłości – zastępuje ona przejściowo pozycję zobowiązania, aż do momentu, w którym jednostka uzyskuje pewność co do terminu i/lub kwoty bieżącego zobowiązania. Uzyskanie tej pewności jest możliwe dopiero w momencie realizacji świadczenia. Rezerwa powinna zatem spełniać wszystkie warunki definicji zobowiązań, a więc na dzień bilansowy musi istnieć obowiązek wykonania świadczeń w przyszłości, ich wartość musi być określona wiarygodnie, a jedyną przesłanką do utworzenia rezerwy, a nie zobowiązania, powinna być niepewność co do kwoty świadczenia lub terminu wymagalności. Przyczyną niepewności co do kwoty mogą być zmieniające się warunki otoczenia zewnętrznego lub wewnętrznego, czyli zmieniająca się rzeczywistość gospodarcza. To ona powoduje, że zmieniać się może kwota czy termin wymagalności. (patrz Agnieszka Wencel Komentarz do art. 35(d) ustawy o rachunkowości Lex 2013).

Rezerwy na zobowiązania są tworzone na ściśle określony okres, po upływie którego powinny zostać wykorzystane lub rozwiązane. Są to rozwiązania alternatywne, co oznacza, że jeżeli rezerwa nie została wykorzystana to musi zostać, po upływie określonego czasu, rozwiązana. Zgodnie z treścią art. 35d pkt 3 ustawy o rachunkowości, w momencie powstania zobowiązania, na które rezerwa została utworzona, następuje zmniejszenie rezerwy. Natomiast rozwiązanie rezerwy ma miejsce, gdy utworzona rezerwa stanie się bezprzedmiotowa, ponieważ nie wystąpiły przewidywane operacje gospodarcze lub wysokość rezerwy przekracza ich rzeczywistą wartość. Rozwiązanie rezerwy zwiększa zgodnie z art. 35d ust 1 pkt 4 ustawy o rachunkowości pozostałe przychody operacyjne, przychody finansowe lub zyski nadzwyczajne. W przedmiotowej sprawie rezerwa nie została rozwiązana. W dalszym ciągu istnieje rezerwa, utworzona na przyszłe zobowiązanie spółki i ma ona wpływ na bieżący wynik finansowy spółki.

Należy ponadto zauważyć, że w 2013 r. nastąpiło częściowe rozwiązanie utworzonych rezerw, jednak nie spowodowało to zmniejszenia wysokości strat. Zgodnie z informacją podawaną przez samą skarżącą, przed częściowym uwolnieniem rezerwy wysokość niepokrytych strat z ubiegłych lat wynosiła 50.163.197,53 zł. z czego kwota w wysokości 43.152.642,80 zł była wynikiem rezerwy utworzonej w 2012 r. W związku z powyższym wysokość niepokrytych strat z lat ubiegłych bez uwzględnienia kwoty rezerwy utworzonej w 2012 r. wynosiła 7.010.554,73 zł. W wyniku częściowego rozwiązania rezerw w 2013 r. łączna kwota strat z lat ubiegłych pozostała niezmieniona i wynosiła nadal 50.163.197,53 zł., zmianie uległy natomiast poszczególne elementy tej straty: zmniejszyła się kwota rezerw.

Na rozprawie w dniu 4 lutego br. Pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, iż w 2013 i 2014 r. część rezerw została rozwiązana i wydatkowana na cele, na które została utworzona, z wyjątkiem 12 mln, które zostały przeznaczone na koszty operacyjne spółki, tym samym je zmniejszając. Jak jednak wynika z przedstawionych wyżej wyliczeń, częściowe uwolnienie rezerwy nie wpłynęło na wysokość strat.

Nie ma racji skarżąca twierdząc, iż rezerwy tworzone na przyszłe prawdopodobne zobowiązania są zatrzymaniem kapitału w Spółce, a nie jego utratą.

Zgodnie z powołanymi wyżej przepisami ustawy o rachunkowości rezerwy tworzy się na pewne lub o dużym stopniu prawdopodobieństwa przyszłe zobowiązania. Zalicza się je do kosztów. Zasady rozliczania rezerwy zostały określone w przepisach ustawy. Co do zasady rezerwa powinna być wykorzystana wyłącznie zgodnie z jej pierwotnym przeznaczeniem. Rezerwę zmniejsza się, jeśli powstało zobowiązanie na które utworzono rezerwę; jeśli rezerwa nie została wykorzystana wobec zmniejszenia lub ustania ryzyka uzasadniającego ich utworzenie, zwiększy przychody operacyjne, przychody finansowe lub zyski nadzwyczajne. To oznacza, że utworzona rezerwa może być wykorzystana lub rozwiązana w ściśle określonych okolicznościach, spółka nie ma w tym zakresie dowolności. Nie może rozwiązać rezerwy bez wykazania że przestała istnieć podstawa, dla której rezerwa została utworzona. Ponieważ rezerwę tworzy się na pewne lub prawdopodobne przyszłe zobowiązania, zakłada się, że na te zobowiązania zostanie ona wykorzystana. Nie można więc mówić o zatrzymaniu kapitału w spółce, skoro spółka nie może tym kapitałem dowolnie dysponować.

W ocenie Sądu przepisy ustawy o rachunkowości są zgodne z przepisami Międzynarodowego Standardu rachunkowości 37 "Rezerwy, zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe" - Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1126/2008 z 3 listopada 2008 r. przyjmujące określone międzynarodowe standardy rachunkowości zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1606/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady, w związku z powyższym nie jest zasadny zarzut naruszenia tych przepisów przez organy orzekające.

Nie jest zasadny także zarzut strony, że organy nie uwzględniły regularnie przekładanie zaświadczeń z US i ZUS o niezaleganiu z płatnościami. W ocenie Sądu dokumenty te potwierdzają jedynie fakt nie posiadania zobowiązań wobec ZUS i US w konkretnych datach i nie mają wpływu na powyższe rozstrzygnięcie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym analiza dokumentów finansowych wskazała na spełnienie przesłanki z pkt 10 lit. a Wytycznych wspólnotowych tj. okoliczność, że ponad połowa zarejestrowanego kapitału Spółki została utracona, w tym ponad jedna czwarta tego kapitału w okresie poprzedzających 12 miesięcy.

Sąd podziela także stanowisko organu, że przynależności do grupy kapitałowej nie ma znaczenia dla oceny sytuacji ekonomicznej przedsiębiorcy. Przynależność przedsiębiorcy do grupy kapitałowej, oznacza, że zgodnie z pkt 13 Wytycznych wspólnotowych co do zasady nie może on ubiegać się o pomoc na ratowanie lub restrukturyzację. Nie oznacza natomiast, iż przedsiębiorca ten nie może być uznany za przedsiębiorcę zagrożonego jeśli spełnione są przesłanki z pkt 9-11 ww. Wytycznych.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. Z brzmienia tego przepisu wynika, że w toku postępowania organy administracji publicznej są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W ocenie Sądu, zarówno organ odwoławczy jak i organ pierwszej instancji dokonały szczegółowej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Natomiast to, że doszły do odmiennych wniosków, niż domaga się tego skarżąca, nie stanowi naruszenia przepisów prawa.

Konkludując, w ocenie Sądu, w toku kontrolowanego postępowania nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak również przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności tych zasad, które nakazują organom administracji publicznej przeprowadzić postępowanie dowodowe w sprawie po zebraniu materiału dowodowego oraz przeprowadzeniu jego oceny, a jego wyniki odzwierciedlić w treści wydanego orzeczenia.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.