Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 379/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28  ust. 1,  ust. 3
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3  ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 60  ust. 6
journal: Dz.U. 2007 nr 14 poz 89
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 o zakładach opieki zdrowotnej
article: art. 6,  art. 51,  art. 55
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1592
law: ustawa z dnia 5 czerwca 1998  r. o samorządzie powiatowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Karpińska, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), Sędzia WSA Gabriela Jyż, Protokolant Sekr. sąd. Aleksandra Doruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi Powiatu T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy skierowaną do skarżącego – Powiatu T. decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...].

Decyzją pierwszoinstancyjną Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika, z tytułu:

• składek na ubezpieczenie społeczne za czerwiec 2000 r., wrzesień 2000 r., styczeń 2001 r., marzec 2001 r., kwiecień 2001 r., czerwiec 2001 r. i lipiec 2001 r. w kwocie [...] zł (składki w kwocie [...] plus odsetki na dzień [...] października 2008 r. w wysokości [...]),

• składek na Fundusz Pracy i FGŚP za marzec 2001 r. w sumie w kwocie [...] (składki w wysokości [...] oraz odsetki na dzień [...] października 2008 r., w wysokości [...] zł).

Decyzja została wydana w oparciu o art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 28 ust. 3a, w związku z art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ustawą.

Okoliczności sprawy - według posiadanych przez Sąd akt - przedstawiały się następująco.

Starosta Powiatowy w T. w imieniu Starostwa Powiatowego we wniosku z dnia [...] października 2008 r. (data wpływu), skierowanym do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. zwrócił się o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych zlikwidowanego "A" w T.

W toku postępowania zebrano w szczególności następujące dokumenty:

- bilans, rachunek zysków i strat oraz zestawienie zmian w funduszu za 2006 r.

- bilans, rachunek zysków i strat oraz zestawienie zmian w funduszu za 2007 r.

- zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach z [...] listopada 2008 r.

- uchwałę budżetową nr [...] Rady Powiatu w T. z [...] r.,

- objaśnienia do budżetu Powiatu T. za 2008 r. i prognozę kwoty długu i spłat zadłużenia za 2007 r. i lata następne,

- informację Zarządu Powiatu T. o stanie mienia komunalnego na dzień

[...] października 2007 r. wraz z załącznikami,

- umowę kredytu z dnia [...] r. z Banku "B" nr [...],

- umowę pożyczki nr [...] zawartej z Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w K. w dniu [...] r.,

- umowę dotacji nr [...] zawartej z Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w K. [...] r.,

- umowę o kredyt na finansowanie inwestycji nr [...] Bank "D" z dnia [...] r.,

- umowę kredytową [...] z Bank "E" z dnia [...] r.,

- umowę pożyczki nr [...] zawartej z Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w K. w dniu [...] r.,

- umowę kredytową nr [...] z Bank "D" z dnia [...] r.,

- pismo Powiatowego Zakładu Budżetowego w T. z dnia [...] października 2008 r.,

- zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach z [...] października 2008 r.

Wnioskodawca uzasadniając wniosek o umorzenie zaległości z tytułu składek wskazał, że "A" prowadził działalność na podstawie wpisu do rejestru zakładów opieki zdrowotnej nr [...] z dnia [...] grudnia 1998 r. w Wydziale [...] Rejestrowym Sądu Rejonowego w K.

Uchwałami nr [...] z dnia [...] i nr [...] z dnia [...] r. Rada Powiatu postanowiła o likwidacji "A". Decyzją Wojewody S. z dnia [...] r. - na wniosek likwidatora - dokonano wykreślenia z rejestru zakładów opieki zdrowotnej "A" w T. z dniem [...] stycznia 2002 r. Następnie byli pracownicy zakładu zwrócili się z reklamacjami odnośnie braku zaewidencjonowanych składek w funduszach emerytalnych. Po korekcie dokumentacji okazało się, że istnieją rozbieżności pomiędzy deklaracjami płatnika, a przetworzonymi danymi na kwotę [...] zł.

Wnioskodawca podniósł, że po nieistniejącym "A" nie pozostały żadne składniki majątkowe, których sprzedaż umożliwiałaby spłatę zadłużenia. Dalej wskazał, że obciążenie budżetu Starostwa zobowiązaniami z tytułu zaległych składek znacznie zmniejszy budżet, który jest ściśle zaplanowany i przewidziano w nim jedynie wydatki na cele statutowe.

Dodatkowe uszczuplenie stanu finansowego Starostwa Powiatowego wpłynie bezpośrednio na funkcjonowanie przyjętego w Polsce systemu dysponowania środkami budżetowymi i dotyka bezpośrednio interesu Powiatu, a przez to jest w sposób oczywisty gospodarczo nieuzasadnione.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r. nr [...] nie uwzględnił wniosku o umorzenie zaległości z tytułu:

• składek na ubezpieczenie społeczne za czerwiec 2000 r., wrzesień 2000 r., styczeń 2001 r., marzec 2001 r., kwiecień 2001 r., czerwiec 2001 r. i lipiec 2001 r. w kwocie [...] zł (składki w kwocie [...] plus odsetki na dzień [...] października 2008 r. w wysokości [...]),

• składek na Fundusz Pracy i FGŚP za marzec 2001 r. w sumie w kwocie [...] (składki w wysokości [...] oraz odsetki na dzień [...] października 2008 r. w wysokości [...] zł).

Jako prawną podstawę takiego rozstrzygnięcia powołano art. 60 ust. 6 z ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (t.j. Dz. U. z 2007 r. nr 14 poz. 89, z późn. zmianami), z którego wywiódł, iż zobowiązania i należności samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej po jego likwidacji stały się zobowiązaniami Starostwa Powiatowego w T.

Skarżący kwestionując pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Podniósł, że zlikwidowany podmiot nie pozostawił żadnego majątku pozwalającego na uregulowanie zadłużenia. Starostwo Powiatowe działa jako jednostka nadrzędna, a nie jako następca prawny, a status jednostki nadrzędnej nie rodzi odpowiedzialności za zadłużenie. W dalszej części wniosku skarżący zarzucił przedawnienie należności z tytułu składek. W tym zakresie powołał się na art. 24 ust. 4 ustawy, wskazując że 10-letniego okresu przedawnienia nie stosuje się do należności, sprzed 1 stycznia 2003 r. tj. daty wejścia w życie ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074), lecz w stosunku do nich obowiązuje okres 5-letni.

Działając w imieniu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r. [...] Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podzielił pogląd organu pierwszoinstancyjnego, o prawnym znaczeniu dla sprawy art. 60 ust. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej.

Nie uznano natomiast za zasadne stanowiska poglądu skarżącego o przedawnieniu składek wskazując, że przepis art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przewidujący 10 letni okres przedawnienia składek ma zastosowanie również do składek wymagalnych przed dniem 1 stycznia 2003 r., jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów (które przewidywały 5-letni okres przedawnienia). Ze względu na okoliczność, że sprawa niniejsza dotyczy składek należnych za 2000 i 2001 rok – zdaniem Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - przedawnienie nie nastąpiło. Nie zaszła całkowita nieściągalność, gdyż Starostwo dysponuje znacznym majątkiem, a więc brak jest podstaw prawnych do umorzenia należności z tytułu składek.

Decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych została zaskarżona skargą z dnia [...] marca 2009 r., w której zarzucono:

1) naruszenie art. 24 ust. 4 ustawy przez niesłuszne przyjęcie, że należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu, co powinno skutkować umorzeniem postępowania w przedmiocie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek jako bezprzedmiotowego,

2) naruszenie art. 31 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, w związku z art. 107 § 1 i art. 108 § 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym w dacie likwidacji "A", poprzez brak wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości z tytułu składek, co wyklucza przyjęcie odpowiedzialności skarżącego z tego tytułu;

3) naruszenie art. 60 ust. 6 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, poprzez niewłaściwe jego zastosowanie do odpowiedzialności skarżącego z tytułu zobowiązań i należności,

4) naruszenie art. 28 ustawy, poprzez brak rozważenia, czy po stronie skarżącego nie zachodzą przesłanki umorzenia należności z tytułu składek.

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] kwietnia 2009 r. organ, wnosząc o jej oddalenie wywodził, że zarzuty skarżącego nie zasługiwały na uwzględnienie.

Wskazał, że skarżący przyznaje, że Starosta T. był organem założycielskim zlikwidowanego zakładu opieki zdrowotnej - "A" w T. oraz, że proces likwidacji został zakończony wykreśleniem zlikwidowanego zakładu z rejestru zakładów opieki zdrowotnej z dniem [...] stycznia 2002 r.

Zarzut przedawnienia zaległych składek jest nietrafny, bowiem okres przedawnienia zaległości z tytułu składek ZUS wynosił 5 lat. Ustawa z dnia 12 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241 poz. 2074) przedłużyła ten termin od 1 stycznia 2003 r. poczynając, do lat dziesięciu. Organ wyjaśnił również, że spory w praktyce i w doktrynie dotyczące terminu przedawnienia składek wymagalnych do 31 grudnia 2002 r. zostały rozstrzygnięte uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2008 r. (II P 5/08), która jest zasadą prawną, obowiązującą we wszystkich analogicznych sprawach. Zgodnie z nią dziesięcioletni okres przedawnienia przewidziany w art. 24 ust. 4 ustawy w brzmieniu nadanym ustawą z 18 grudnia 2002 r. (...) znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003 r., jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu według przepisów dotychczasowych. Zdaniem organu z powyższego można wnosić, że przedawnieniu mogły ulec składki należne do końca 1997 roku, a nie składki za 2000 i 2001, o które chodzi w niniejszej sprawie.

Organ za niezrozumiały uznał fakt, że skarżący w postępowaniu o umorzenie należności z tytułu zaległych składek, wszczętym na jego wniosek, kwestionuje swoją odpowiedzialność z tego tytułu. Taki zarzut powinien zostać podniesiony w decyzji ustalającej należności z tytułu zaległych składek. Dalej wskazał, że przepis art. 60 ust. 6 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej jest jednoznaczny. Potwierdza to uchwała Sądu Najwyższego z 14 lipca 2005 r. (III CZP 34/05), będąca również zasadą prawną, zgodnie z którą: "zobowiązania i należności postawionego w stan likwidacji samodzielnego zakładu opieki zdrowotnej staja się zobowiązaniami i należnościami jego organu założycielskiego z dniem zakończenia czynności likwidacyjnych, określonym w uchwale o likwidacji (art. 60 ust. 6, w związku z art. 4 b pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (...))"

Zobowiązania przechodzą na organ założycielski z mocy prawa, a nie decyzji administracyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez m. in. kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta jest wykonywana pod względem zgodności z prawem wydawanych przez nią decyzji, postanowień bądź innych aktów. Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako P.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa materialnego, ani przepisów postępowania, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Jeżeli chodzi o prawną podstawę zaskarżonej decyzji, to należy wskazać, że przepis art. 28 ustawy dopuszcza możliwość umarzania składek przez ZUS w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem art. 28 ust. 3a ustawy.

Całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności, przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 ustawy).

Zgodnie z art. 28 ust. 3 a ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.

Z kolei art. 30 ustawy wyłącza zastosowanie jej art. 28 ustawy w stosunku do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. W stosunku do tego rodzaju składek nie jest dopuszczalne ich umorzenie.

Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej w skrócie rozporządzeniem wykonawczym, Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że "(...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (...) jest oparty na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy może, ale nie musi umorzyć zaległości. Charakter decyzji uznaniowej wskazuje, że sama odmowa umorzenia należności z tytułu składek nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Oczywistym jest przy tym, że stwierdzenie braku przesłanek umorzenia skutkować może wyłącznie odmową udzielenia tej ulgi (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006 r. sygn. akt: II SA/Wa 2427/06, LEX nr 328895).

Ustawodawca, używając w powołanych przepisach zarówno ustawy, jak i rozporządzenia zwrotu "może" przesądził, że decyzja organu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru negatywnego lub pozytywnego dla wnioskodawcy sposobu rozstrzygnięcia jego wniosku. Uznanie administracyjne nie wyraża się zatem w dowolności oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru.

Norma zawarta w art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek nawet z przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności lub okoliczności wskazanych w § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone. Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Zasada załatwiania spraw przy uwzględnieniu interesu społecznego, o której mowa w art. 7 k.p.a., nie ma zastosowania do umorzenia należności ZUS w sytuacjach, w których nie występuje całkowita nieściągalność składek w świetle art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wówczas mamy do czynienia z tzw. decyzją związaną w przedmiocie odmowy umorzenia należności ZUS, nie zaś z decyzją wydaną w ramach uznania administracyjnego w przedmiocie umorzenia należności, gdyż wydanie takiej decyzji, jako naruszającej prawo materialne, nie wchodzi w grę. Kwestia uznania administracyjnego byłaby aktualna dopiero wówczas, gdyby w sprawie została ustalona całkowita nieściągalność należności ZUS wobec skarżącego, w rozumieniu art. 28 ust. 2, w związku z art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (tak NSA w wyroku z dnia 13 maja 2009 r., II GSK 914/08, CBOSA).

W ocenie Sądu organ prawidłowo argumentował, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji, w stosunku do skarżącego nie wystąpiły okoliczności uzasadniające odstąpienie od zasady ponoszenia ciężarów publicznych, zarówno mieszczące się w pojęciu całkowitej nieściągalności, jak i wynikające z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego.

Przede wszystkim należy wskazać, że według art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o samorządzie powiatowym o samorządzie powiatowym (tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.) "Powiat wykonuje określone ustawami zadania publiczne o charakterze ponadgminnym w zakresie promocji i ochrony zdrowia". Zgodnie z przepisem art. 8 ust. 1 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 1991 r., nr 91, poz.408) zakład opieki zdrowotnej może być utworzony m.in. przez: 1) ministra lub centralny organ administracji rządowej, 2) wojewodę, 3) jednostkę samorządu terytorialnego. W niniejszej sprawie organem założycielskim samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej był skarżący.

W związku z powyższym w niniejszej sprawie, pomimo nieściągalności należności i zaprzestania prowadzenia działalności przez "A" nie można uznać, że spełniona została przesłanka całkowitej nieściągalności określona w art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy, ze względu na treść przepisu art. 60 ust. 6 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej (t.j. Dz. U. 2007 r. Nr 14, poz.89). Zgodnie z tym przepisem "Zobowiązania i należności samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej po jego likwidacji stają się zobowiązaniami i należnościami Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego, lub odpowiednio publicznej uczelni medycznej albo publicznej uczelni prowadzącej działalność dydaktyczną i badawczą w dziedzinie nauk medycznych, lub Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego". Istnieje zatem następca prawny, który przejmuje zobowiązania zlikwidowanego zakładu. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażony w powołanym wyżej wyroku NSA (z dnia 13 maja 2009 r., II GSK 914/08, CBOSA) pogląd, że przesłanką uniemożliwiającą stwierdzenie całkowitej nieściągalności jest istnienie następcy prawnego skarżącego, ponoszącego odpowiedzialność za długi, stosownie do powołanego przepisu art. 60 ust. 6 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej.

Nie można również twierdzić, że spełniona została przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4 ustawy uznająca, że niezaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym stanowi fakultatywną przesłankę umorzenia należności, bowiem w trakcie trwania postępowania likwidacyjnego przedmiotowe należności nie były znane, a ponadto konstrukcja odpowiedzialności następcy prawnego dotyczy właśnie takiej sytuacji, gdy po poprzedniku prawnym zostały nieuregulowane należności.

Odnosząc się do argumentu nieuwzględnienia odpowiednich środków w budżecie skarżącego należy wskazać, że sytuacja ta, jako podlegająca zmianie nie może być jednoznaczna ze spełnieniem przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego, ze względu na możliwość zmiany budżetu, czy też dostosowania budżetu na kolejny rok do zobowiązań wynikających z faktu następstwa prawnego wobec "A". Zgodnie z art. 51 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym powiat samodzielnie prowadzi gospodarkę finansową na podstawie budżetu powiatu, a inicjatywa w sprawie zmian tego budżetu, należy do wyłącznej kompetencji zarządu powiatu (art. 55 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym). Bez zgody zarządu powiatu rada powiatu nie może wprowadzić w projekcie budżetu powiatu zmian powodujących zwiększenie wydatków nieznajdujących pokrycia w planowanych dochodach lub zwiększenie planowanych dochodów bez jednoczesnego ustanowienia źródeł tych dochodów np. z majątku powiatu. Gospodarka finansowa powiatów opiera się m.in. na wykorzystaniu możliwości pozyskiwania dochodów, a skarżący w toku postępowania przed organem nie wykazał, że brak jest takich możliwości.

Sąd uznaje za trafną argumentację organu dotyczącą nieadekwatności do stanu rozpatrywanej sprawy przesłanki przedawnienia. Składki, o których umorzenie toczy się spór dotyczą 2000 i 2001 roku. Ustawa z dnia 12 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074) przedłużyła pięcioletni termin przedawnienia, poczynając od 1 stycznia 2003 r., do lat dziesięciu. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2008 r. (II P 5/08), dziesięcioletni okres przedawnienia przewidziany w art. 24 ust. 4 ustawy w brzmieniu nadanym ustawą z 18 grudnia 2002 r. (...) znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003 r., jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu według przepisów dotychczasowych." 10-letni termin przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przewidziany w art. 24 ust. 4 ustawy nie obejmuje zaległości składkowych już przedawnionych w dniu wejścia w życie nowej regulacji terminu przedawnienia. Przepisy ustawy nowelizującej mają zastosowanie do zaistniałego uprzednio, lecz nadal trwającego zdarzenia w postaci niewykonania obowiązku opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne. Przedmiotowe składki nie uległy jednak przedawnieniu przed wejściem w życie ww. ustawy nowelizującej.

W sprawach o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek niewątpliwie interesem społecznym jest stan finansów ubezpieczeń społecznych, od którego to stanu zależą świadczenia wypłacane obywatelom przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Należy w tym miejscu zastrzec, iż sformułowana w art. 7 Kpa zasada załatwiania spraw przy uwzględnieniu interesu społecznego nie stanowi samoistnej podstawy umorzenia należności wobec ZUS i nie prowadzi do umorzenia należności w sytuacjach nie przewidzianych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych.

Sąd oparł rozstrzygnięcie na braku podstaw do uwzględnienia zarzutu, iż wadliwie oceniona została przez organy sytuacja wnioskodawcy. Ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego), jak i prawa materialnego. Brak istnienia przesłanek zawartych w ww. rozporządzeniu uniemożliwiał umorzenie należności.

W zaskarżonej decyzji powołano okoliczności związane z sytuacją majątkową skarżącego, a więc związanych z przesłankami umorzenia zawartymi w art. 28 ust. 2 i 3 ustawy oraz w § 3 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 rozporządzenia wykonawczego.

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego - Zakładu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ.

Jedynie ustalenie, że zaskarżony akt zostanie wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy może skutkować jego uchyleniem przez Sąd na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. Nadto Sąd uchyli zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi kwalifikowane naruszenie prawa o jakim mowa w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Niestwierdzenie powyższych uchybień uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.