Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 204/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2009-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Podatek akcyzowy
Podatek od towarów i usług
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 147a, art. 240 § 1, art. 245
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 4 pkt 1 i 3
journal: Dz.U. 1999 nr 90 poz 999
law: Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim.
article: art. 83, art. 84 ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 622
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne
article: art. 27
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz (sprawozdawca), Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Małgorzata Fita, Protokolant Referent stażysta Julita Urbaś, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 września 2009 r. sprawy ze skargi B. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług z tytułu importu paliwa - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 20 lutego 2009 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej , na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. Nr 8 z 2005 r., poz. 60 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "A" od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia 18 grudnia 2008 r. o odmowie uchylenia decyzji Nr [...] z dnia 17 kwietnia 2008 r., Nr [...] z dnia 12 sierpnia 2008 r., [...] z dnia 11 lipca 2008 r., Nr [...] z dnia 7 lipca 2008 r., Nr [...] z dnia 9 czerwca 2008 r., Nr [...] z dnia 27 czerwca 2008r., Nr [...] z dnia 2 czerwca 2008r., Nr [...] z dnia 11 lipca 2008 r., Nr [...] z dnia 23 czerwca 2008r., [...] z dnia 21 kwietnia 2008 r., [...] z dnia 21 kwietnia 2008 r., Nr [...] z dnia 21 kwietnia 2008 r., Nr [...] z dnia 21 kwietnia 2008 r., Nr [...] z dnia 21 kwietnia 2008r., Nr [...] z dnia 5 maja 2008r., Nr [...] z dnia 5 maja 2008 r., Nr [...] z dnia 21 marca 2008 r., Nr [...] z dnia 21 marca 2008r., Nr [...] z dnia 21 marca 2008r. - z uwagi na brak przesłanek określonych wart. 240 §1 pkt 4, pkt 5, pkt 8, pkt 10 Ordynacji podatkowej – utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.

W jej uzasadnieniu wskazano, że w/w decyzjami, Naczelnik Urzędu Celnego określił kwoty podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług z tytułu importu oleju napędowego wprowadzonego w zbiorniku pojazdu przez przejście graniczne w Koroszczynie w okresie od 1 stycznia 2003 r. do 14 stycznia 2003 r. przez firmę "A" z B..

Pismem Nr [...] z dnia 3 września 2008r. firma ta nadesłała do Naczelnika Urzędu Celnego sporządzony w języku rosyjskim wniosek o:

- wznowienie postępowań i połączenie spraw Nr [...] z uwagi na fakt, że prowadzone są one w stosunku do jednego podmiotu i na tej samej podstawie prawnej,

- zlikwidowanie nakazów o przymusowym wykonaniu w ww. sprawach do czasu ostatecznej decyzji w związku z tym, iż decyzje odnośnie pobrania opłaty podatku na towary i usługi oraz podatku akcyzowego za wwiezione na początku 2003 r. w zbiornikach środków transportu paliwo, są niezgodne z prawem,

- zwrócenie naczepy [...], zatrzymanej przez organy celne dnia 3 września 2008r. w charakterze zastawu, gdyż naczepa wykorzystywana jest przez "A" do międzynarodowych przewozów towarów i przedsiębiorstwo ponosi straty w związku z jej zajęciem.

W piśmie tym strona poinformowała, że jej przedstawicielem we wszystkich ww. sprawach na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wyznaczony jest J. C.

Naczelnik Urzędu Celnego pismem z dnia 23 września 2008r. wystąpił do ww. firmy z wnioskiem o określenie charakteru pisma Nr [...] z dnia 3 września 2008r. poprzez wskazanie trybu jego rozpatrzenia, w odpowiedzi na co pełnomocnik pismem z dnia 19 września 2008r. wniósł o:

- wznowienie ww. postępowań w przedmiotowych sprawach i wydanie nowej decyzji, w której organ podatkowy uchyli zaskarżone decyzje i umorzy przedmiotowe postępowania, ewentualnie o stwierdzenie, iż przedmiotowe decyzje nie uprawomocniły się i stronie przysługuje prawo do wniesienia od nich odwołania w wyznaczonym przez organy celne terminie,

- łączne prowadzenie ww. spraw pod jedną sygnaturą, jako jednej sprawy ze względu na tożsamość strony oraz przedmiotu sporu,

- wstrzymanie wykonania przedmiotowych decyzji w całości poprzez zwrot skarżącemu wszystkich wpłaconych w niniejszych sprawach kwot,

- ewentualnie o umorzenie niniejszych postępowań z uwagi na okoliczność, iż wydanie w nich decyzji stało się bezprzedmiotowe, wskazując jako jego podstawę art. 240 §1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, w sytuacji, gdy nie doręczono stronie pism w trakcie postępowania w jej ojczystym języku i nie doręczono jej tytułu wykonawczego zgodnie z Konwencją o Wspólnej Procedurze Tranzytowej (Dz.U. z 1998r. Nr 46, poz. 290 ze zm.), wskazując nadto na naruszenie:

- art. 240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, gdyż nie ustalono, czy wprowadzenie nowych przepisów celnych było zgodne z obowiązującymi umowami między Polską a Białorusią,

- art. 240 §1 pkt 8 Ordynacji podatkowej, ponieważ ratyfikowane umowy międzynarodowe między Polską a Białorusią wykluczały i wykluczają wprowadzenie regulacji, będących dla organu celnego podstawą wydania przedmiotowych decyzji,

- art. 240 §1 pkt 10 Ordynacji podatkowej, ponieważ nie doręczono stronie pism w trakcie postępowania w jej ojczystym języku i nie doręczono jej tytułu wykonawczego zgodnie z Konwencją o WPT.

Pełnomocnik strony wskazując na naruszenie postanowień Konwencji o WPT, które nakazują przesłać tytuł wykonawczy do Urzędu Celnego państwa strony decyzji, jako na warunek umożliwiający rozpoczęcie egzekucji, twierdził, iż nie został on dotrzymany. Jego zdaniem, zobowiązanie podatkowe nie powstało, gdyż zgodnie z art. 21 §1 pkt 1 i 2 ustawy Ordynacja podatkowa nie nastąpiło prawidłowe doręczenie decyzji organu podatkowego ustalającej wysokość tego zobowiązania, a doręczenie w niewłaściwym trybie nie może być uznane za zgodne z przepisami ustawy.

Wymienionym decyzjom pełnomocnik zarzucił:

- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a także naruszenie prawa materialnego,

- naruszenie prawa strony do właściwego udziału w przedmiotowych postępowaniach poprzez nie doręczenie jej na adres w M. na B. tych decyzji z tłumaczeniem na język rosyjski, co uniemożliwiło wniesienie od tych decyzji skutecznych i terminowych środków zaskarżania,

- nieuwzględnienie okoliczności, iż przynajmniej część należności, określonych w przedmiotowych decyzjach uległa przedawnieniu.

Naczelnik Urzędu Celnego stosownymi postanowieniami wznowił postępowania w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi Naczelnika Urzędu Celnego , a następnie połączył je do ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz zarejestrował je pod jednym numerem Nr [...].

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego określonego w art. 243 § 1 Ordynacji podatkowej, decyzją Nr [...] z dnia 18 grudnia 2008r., Naczelnik Urzędu Celnego odmówił uchylenia w/w decyzji w całości z uwagi na brak przesłanek określonych w art. 240 §1 pkt 4, pkt 5, pkt 8, pkt 10 Ordynacji podatkowej.

Od tego rozstrzygnięcia pełnomocnik strony wniósł odwołanie, domagając się jego uchylenia i podtrzymując wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 240 §1 pkt 4, art. 240 §1 pkt 5, art. 240 §1 pkt 8 Ordynacji podatkowej oraz postanowień Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej, a w jego uzasadnieniu powtórzył argumentacją zawartą we wniosku o wznowienie postępowania z dnia 19 września 2008 r. uzupełnionym pismem z dnia 14 października 2008 r.

Dyrektor Izby Celnej w rozpoznaniu odwołania, wymieniając przesłanki zawarte w art. 240 §1 ustawy Ordynacja podatkowa, podkreślił, że instytucja wznowienia postępowania nie może być wykorzystywana do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym oraz stwierdził, że odmowa uchylenia decyzji opisanych powyżej w całości z uwagi na brak przesłanek określonych wart. 240 §1 pkt 4, pkt 5, pkt 8, pkt 10 Ordynacji podatkowej była rozstrzygnięciem prawidłowym.

Odnosząc się do przesłanki wznowienia postępowania określonej w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, którą jak twierdził pełnomocnik, jest niedoręczenie stronie pism w trakcie postępowania w ojczystym języku i niedoręczenie jej tytułu wykonawczego zgodnie z Konwencją o WPT, organ celny I instancji wyjaśnił, że wszystkie decyzje (z wyjątkiem decyzji Nr [...]), zostały doręczone stronie w dniach 28 marca 2008r., 25 kwietnia 2008r., 26 kwietnia 2008r. 13 maja 2008r., 12 czerwca 2008r., 17 czerwca 2008r., 3 lipca 2008r. , 9 lipca 2008r., 16 lipca 2008r., 22 lipca 2008r., natomiast pierwsze pismo strony, w którym pojawił się wniosek o wznowienie postępowań w przedmiotowych sprawach wpłynął do organu I instancji dnia 4 września 2008r., czyli z uchybieniem ustawowego miesięcznego terminu. Powyższy miesięczny termin został zachowany jedynie w przypadku decyzji Nr [...] z dnia 12 sierpnia 2008r., gdyż została ona doręczona stronie 20 sierpnia 2008 r.

Wskazał, że zgodnie z art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

Jak wynika z akt sprawy, w toku prowadzonego postępowania, strona odbierała wszelką korespondencję tj. postanowienia o wszczęciu postępowania, postanowienia o wyznaczeniu 7 - dniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego oraz decyzje.

Zdaniem organu odwoławczego, organ celny nie miał obowiązku doręczenia stronie pism w trakcie postępowania w jej ojczystym języku, gdyż zgodnie z art. 27 Konstytucji RP w Rzeczypospolitej Polskiej, językiem urzędowym jest język polski, w którym także dokonuje się czynności w tym języku przed organami administracji publicznej, co odnosi się również do dokumentów.

Zgodnie z art. 4 pkt. 3 ustawy z dnia 7 października 1999r. o języku polskim (Dz.U. z 1999r. Nr 90, poz. 999 ze zm.), język polski jest językiem urzędowym terenowych organów administracji publicznej.

Art. 5 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Zgodnie ust. 2 tego przepisu, ust. 1 stosuje się odpowiednio do oświadczeń woli, podań i innych pism składanych organom, o których mowa w art. 4.

Za bezpodstawny został uznany zarzut naruszenia postanowień Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej poprzez niedoręczenie stronie tytułu wykonawczego zgodnie z Konwencją, z tego względu, że niniejsze postępowanie nie było postępowaniem egzekucyjnym. Organ II instancji dodał nadto, że Białoruś nie jest stroną Konwencji o WPT.

Odnosząc się do kolejnej przesłanki wznowienia wynikającej z art. 240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, co do której pełnomocnik skarżącej wywodził, iż organ I instancji nie ustalił, czy wprowadzenie nowych przepisów celnych było zgodne z obowiązującymi umowami między Polską a Białorusią, organ II instancji zauważył, iż w myśl tego przepisu, wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi, który ją wydał, jeżeli łącznie zostaną spełnione cztery następujące przesłanki:

a) wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody;

b) są one istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie;

c) nie były znane organowi, który wydał decyzję;

d) istniały w dniu wydania decyzji.

Zdaniem organu odwoławczego nie było podstaw do wznowienia postępowania na tej podstawie, gdyż stan faktyczny i prawny obowiązujący w okresie wprowadzania na polski obszar celny paliwa w standartowych zbiornikach był znany organowi celnemu w chwili wydawania decyzji ostatecznych i nie pojawiły się żadne nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie.

Oceniając kolejną przesłanką wznowienia postępowania podaną przez pełnomocnika, to jest art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej, organ odwoławczy podał, że ratyfikowane umowy międzynarodowe między Polską a Białorusią wykluczały i wykluczają wprowadzenie regulacji, będących dla organu celnego podstawą wydania przedmiotowych decyzji.

Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny.

Zdaniem Dyrektora Izby Celnej, wniosek o wznowienie oparty na art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej jest bezpodstawny, gdyż żaden przepis w oparciu o który wydano decyzje, a który został w nich wymieniony nie podlegał zaskarżeniu do Trybunału Konstytucyjnego o jego niezgodności z Konstytucją, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową.

Podobnie jako niezasadną, organ ten ocenił przesłankę do wznowienia postępowania wymienioną w art. 240 §1 pkt 10 Ordynacji podatkowej, tj. niedoręczenie stronie pism w trakcie postępowania w jej ojczystym języku i niedoręczenie jej tytułu wykonawczego zgodnie z Konwencją o Wspólnej Procedurze Tranzytowej. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wynik zakończonej procedury wzajemnego porozumiewania lub procedury arbitrażowej, prowadzonych na podstawie ratyfikowanej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innej ratyfikowanej umowy międzynarodowej, której stroną jest Rzeczpospolita Polska, ma wpływ na treść wydanej decyzji.

Podkreślono, że w sprawach opodatkowania paliwa przewożonego w zbiorniku pojazdu nie wszczęto procedury wzajemnego porozumienia lub procedury arbitrażowej, w wyniku której dokonano by wykładni postanowień umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Białoruś o międzynarodowych przewozach drogowych z dnia 20 maja 1992 r., wobec czego nie można wznowić postępowania w oparciu o art. 240 §1 pkt 10 Ordynacji podatkowej.

Organ odwoławczy uznał nadto, iż nie znajduje również podstaw prawnych uzasadnienie pełnomocnika co do wznowienia postępowania na podstawie tego przepisu, jakim jest niedoręczenie stronie pism w trakcie postępowania w jej ojczystym języku i niedoręczenie jej tytułu wykonawczego zgodnie z Konwencją o Wspólnej Procedurze Tranzytowej. Jak już wyjaśniono w niniejszej decyzji, organ celny nie ma obowiązku doręczenia stronie pism w trakcie postępowania w jej ojczystym języku, gdyż zgodnie z art. 27 Konstytucji RP oraz art. 4 i 5 ustawy o języku polskim, w Rzeczypospolitej Polskiej językiem urzędowym jest język polski. Ponadto postępowanie egzekucyjne zostało już zakończone, a nadto Białoruś nie jest stroną Konwencji o WPT.

Odnosząc się do samodzielnej podstawy wniosku o wznowienie postępowania, którą pełnomocnik określił jako naruszenie postanowień Konwencji o WPT, Dyrektor Izby Celnej podniósł, że naruszenie postanowień Konwencji o WPT nie zawiera się w katalogu wymienionym wart. 240 §1 ustawy Ordynacji podatkowej, co oznacza, że przesłanka ta jest bezprzedmiotowa.

W związku z brakiem przesłanek określonych w art. 240 §1 Ordynacji podatkowej - w jego ocenie - organ I instancji słusznie odmówił uchylenia decyzji na podstawie art. 245 §1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa.

Odnosząc się do twierdzenia pełnomocnika, iż należności określone w decyzjach uległy przedawnieniu zgodnie z art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej, Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że w powyższym przepisie chodzi o przedawnienie prawa do wydania decyzji określającej zobowiązanie, a nie przedawnienie zobowiązania, które powstało wcześniej z mocy prawa."

W niniejszych sprawach zobowiązanie podatkowe powstało w ten właśnie sposób, z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania (art. 21 §1 pkt 1 cyt. ustawy) tj. w dniu dokonania zgłoszenia celnego. Wobec powyższego, zgodnie z art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Wymienione decyzje Naczelnika Urzędu Celnego zostały wydane i doręczone w tym terminie.

Za bezpodstawny uznano wniosek pełnomocnika o stwierdzenie, że sporne decyzje nie uprawomocniły się. Dyrektor Izby Celnej zauważył, że od decyzji [...] z dnia 21 kwietnia 2008r., Nr [...] z dnia 21 kwietnia 2008r., Nr [...] z dnia 21 kwietnia 2008r., Nr [...] z dnia 21 kwietnia 2008r., Nr [...] z dnia 21 kwietnia 2008r., Nr [...] z dnia 17 kwietnia 2008r. strona pismem Nr [...] z dnia 12 maja 2008r. złożyła odwołania, ale zostały one nadane w polskiej placówce pocztowej po upływie terminu określonego wart. 223 §2 Ordynacji podatkowej, co wywołało skutek w postaci wydania postanowień Nr [...] z dnia 17 lipca 2008r. stwierdzających uchybienie terminowi do wniesienia odwołań od ww. decyzji. Od pozostałych decyzji, strona nie wniosła odwołań, a więc stały się one ostateczne.

Od tej decyzji wniosła spółka z ograniczoną odpowiedzialnością "A" wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

Pełnomocnik skarżącej spółki zarzucił naruszenie:

1/ art. 145 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 147 § 1 i 2 poprzez doręczanie białoruskiej osobie prawnej pism w sprawie w języku polskim, a nie w językach urzędowych obowiązujących na Białorusi oraz niepoinformowanie strony - nierezydenta w rozumieniu przepisów prawa dewizowego - w obowiązującym w jej kraju języku urzędowym o możliwości ustanowienia pełnomocnika do spraw doręczeń na terenie Polski;

2/ art. 84 ust. 3 ustawy Prawo celne w zw. z art. 147a ordynacji podatkowej poprzez niepouczenie strony ani w języku polskim, ani w języku dla niej zrozumiałym przez organ celny o skutkach nieustanowienia pełnomocnika do spraw doręczeń dla podmiotu prawa białoruskiego na terenie Polski i niesporządzenie z tej czynności pisemnego protokołu;

3/ art. 208 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez nieuznanie, iż postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe, albowiem dochodzone roszczenia uległy przedawnieniu i brak było podstaw do dalszego prowadzenia postępowań objętych przedmiotową decyzją Dyrektora Izby Celnej z dnia 20 lutego 2009r.;

4/ art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe wskazanie podstaw prawnych decyzji, w której nie ma uzasadnienia do zastosowania wskazanych na str. 4 przepisu art. 27 Konstytucji RP oraz art. 4 pkt. 3 ustawy o języku polskim oraz art. 5 ust. 1 i 2 w/w ustawy, a więc brak odpowiedniego uzasadnienia przedmiotowej decyzji;

5/ art. 59 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, poprzez nieuwzględnienie, iż wskazane, zgodnie z art. 68 § 1 zobowiązania podatkowe uległy przedawnieniu, gdyż w istocie decyzja ustalająca to zobowiązanie nie została skutecznie nigdy doręczona stronie, przez co minął 3 - letni termin przedawnienia przedmiotowych zobowiązań;

6/ art. 240 §1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, gdyż nie doręczono stronie pism w trakcie postępowania w jej ojczystym języku i nie doręczono jej tytułu wykonawczego zgodnie z Konwencją o WPT, wobec czego zobowiązanie podatkowe nie powstało, gdyż zgodnie z art. 21 § 1 pkt 1 i 2 ustawy Ordynacja podatkowa, nie nastąpiło prawidłowe doręczenie decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania, a doręczenie w niewłaściwym trybie nie może być uznane za zgodne z przepisami tej ustawy;

7 / art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, gdyż nie ustalono, czy wprowadzenie nowych przepisów celnych było zgodne z obowiązującymi umowami między Polską, a Białorusią;

8/ art. 240 §1 pkt 8 Ordynacji podatkowej, albowiem ratyfikowane umowy międzynarodowe między Polską a Białorusią wykluczały i wykluczają wprowadzenie regulacji, będących dla UC podstawą wydania przedmiotowych decyzji;

9/ postanowień Konwencji o WPT (Dz.U. Nr 46 Z 1998 ze zm.), które nakazują przesłać tytuł wykonawczy do Urzędu Celnego państwa - strony decyzji, który to warunek umożliwiający rozpoczęcie egzekucji nie został w oczywisty sposób dotrzymany, poprzez nie zastosowanie postanowień w/w Konwencji w sprawie niniejszej;

10/ art. 230 § 4 ustawy z dnia 9 stycznia 2001r. Kodeks Celny, gdyż nie uwzględniono okoliczności, iż nie powiadomiono strony w ciągu trzech lat, licząc od dnia powstania rzekomego długu:

11/ błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji, polegający na przyjęciu, iż umorzenie postępowania co do wznowienia postępowania w sprawie jest bezprzedmiotowe.

Wskazując na powyższe pełnomocnik skarżącej spółki wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie, iż istnieją podstawy, aby niniejsze postępowanie prowadzić dalej w zakresie wskazanym we wniosku o jego wznowienie oraz o zasądzenie kosztów postępowania w sprawie niniejszej, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przypisanych.

W obszernym uzasadnieniu skargi, pełnomocnik przytoczył szeroką argumentację na poparcie przedstawionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w oparciu o dyspozycję zawartą w przepisie art. 1§ 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dzu. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. / - na wstępie należy zauważyć, iż wznowienie postępowania jest instytucją procesową dającą możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej zakończonej ostateczną decyzją (od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku postępowania), jeżeli postępowanie, w którym została ona wydana, było dotknięte wadą (przesłanki wznowienia) określoną w art. 240 Ordynacji podatkowej. Trafnie wywodzi zatem organ odwoławczy, że instytucja wznowienia postępowania nie może być wykorzystywana do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym.

Zgodnie z art. 240 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 z późn. zm.), w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeśli zaistnieją przesłanki określone w tym przepisie w pkt 1-11. Kontrola decyzji ostatecznej oznacza, iż pomiędzy postępowaniem wznowieniowym, a postępowaniem wcześniejszym zachodzi ścisły związek, mimo samodzielnego charakteru obydwu postępowań i ich odrębności procesowej. Z powyższego wynika także, iż granica postępowania w sprawie wznowienia jest wyznaczana zakresem sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną. Prowadząc zatem postępowanie w sprawie wznowienia można rozstrzygać wyłącznie sprawę tożsamą, pod względem podmiotowym i przedmiotowym, co sprawa zakończona uprzednią decyzją ostateczną.

Celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości zakończonego postępowania zwykłego. Ewentualnie konieczne staje się także ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w zwykłym postępowaniu oraz w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji ostatecznej (dotychczasowej), doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenia, że dotychczasowa decyzja ostateczna została wydana z określonym naruszeniem prawa (art. 245 ordynacji). Decyzja wydana po wznowieniu postępowania dotyczy zatem w końcowym rezultacie bytu prawnego decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym.

Jako przesłanki wznowienia postępowania, strona skarżąca powołała się na pkt 4, pkt 5, pkt 8, pkt 10 przepisu art. 240§1 Ordynacji podatkowej.

Odnosząc się do poszczególnych podstaw wznowieniowych, Sąd wyraża pogląd następujący:

1/ naruszenia pkt. 4 art. 240 §1 Ordynacji podatkowej, strona upatruje w tym, że nie doręczono jej pism w trakcie postępowania w jej ojczystym języku i nie doręczono jej tytułu wykonawczego zgodnie z Konwencją o Wspólnej Procedurze Tranzytowej. Według niej, wobec powyższego, zobowiązanie podatkowe nie powstało, gdyż zgodnie z art. 21 §1 pkt 1 i 2 ustawy Ordynacja podatkowa, nie nastąpiło prawidłowe doręczenie decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania, a doręczenie w niewłaściwym trybie nie może być uznane za zgodne z przepisami.

Zgodnie z art. 240§1 pkt.4 Ordynacji podatkowej, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

W opisywanej wyżej sytuacji de facto muszą wystąpić dwie okoliczności jednocześnie: brak udziału strony w postępowaniu oraz brak zawinienia strony (przyczynienia się) w niewzięciu udziału w tymże postępowaniu. Nieuczestniczenie w postępowaniu, które stanowi podstawę wznowienia, musi nastąpić bez winy strony. Oznacza to, że jest ono wynikiem błędu proceduralnego organu, którego konsekwencją było niedopuszczenie strony do postępowania.

Utożsamianie przez stronę "nieuczestnictwa" w postępowaniu podatkowym okolicznością niedoręczania jej pism w tym postępowaniu w jej ojczystym białoruskim języku jest wadliwe.

Dyrektor Izby Celnej trafnie zauważył, że organ celny nie miał obowiązku doręczenia stronie pism w trakcie postępowania w jej ojczystym języku.

Zasadą jest bowiem, że w Rzeczypospolitej Polskiej językiem urzędowym jest język polski (art. 27 Konstytucji RP), w tym językiem urzędowym konstytucyjnych organów państwa i terenowych organów władzy publicznej (art. 4 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim - Dz. U. Nr 90, poz. 999 ze zm.). Ani zatem przepisy szczególne, tak zresztą jak i zobowiązania międzynarodowe, nie mogą, z uwagi na treść art. 27 Konstytucji, przewidywać podejmowania przez te organy czynności urzędowych w języku obcym, właściwym dla strony. Pojęcie czynności urzędowych obejmuje bez wątpienia władcze czynności organów państwowych, w tym decyzje administracyjne.

Jeśli zatem przed organami administracji publicznej RP dokonuje się czynności wyłącznie języku polskim, co odnosi się również do dokumentów, a także i wydawanych rozstrzygnięć (wyroki WSA: w Warszawie z dnia 2 marca 2004 r. sygn. akt II SA 1617/2002, Lex Polonica nr 367378 oraz z dnia 16 kwietnia 2004r., II SA 1207/02, LEX nr 150633; w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 27 stycznia 2009r., I SA/Go 914/08, LEX nr 487515; NSA: z dnia 5 czerwca 2007r., I OSK 796/06, LEX nr 354711; z dnia 10 maja 2007r., I GSK 1613/06, LEX nr 351041 ), nie ma żadnych podstaw do wyrażenia poglądu, że doręczenie stronie mającej siedzibę poza granicami RP w urzędowym języku polskim bez tłumaczenia na jej język ojczysty ( w tym wypadku – białoruski, czy alternatywnie wskazany przez stronę w uzasadnieniu skargi - rosyjski ) stanowiło kwalifikowaną wadę postępowania, uzasadniającą jego wznowienie, utożsamioną przez skarżącą z przesłanką nie brania przez nią udziału w postępowaniu podatkowym.

2/ za bezzasadne należy uznać powoływanie się przez stronę na przesłankę wznowieniową wymienioną w art. 240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym to przepisem stanowi ją wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Ocena istotności nowych okoliczności lub dowodów została przez ustawodawcę pozostawiona decyzji organów podatkowych rozstrzygających w danej sprawie, wobec czego sąd nie może organom tego prawa do oceny odebrać (wyrok WSA z dnia 29 czerwca 2004 r., III SA 1108/03, M. Pod. 2004, nr 8, s. 4), przy czym pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Okoliczności faktyczne lub dowody dla sprawy istotne to te, które dotyczą przedmiotu sprawy i mają znaczenie prawne, a więc mają w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych (wyrok NSA z dnia 23 maja 2003 r., III SA 2484/01, niepubl.).

Odnosząc się do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą w tym zakresie, a mianowicie, że "organ I instancji nie ustalił, czy wprowadzenie nowych przepisów celnych było zgodne z obowiązującymi umowami między Polską a Białorusią", trzeba mieć na uwadze, że omawiany przepis wyraźnie stanowi, że o zaistnieniu tej przesłanki wznowieniowej decydują cztery elementy:

1/ wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody;

2/ są one istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie;

3/ nie były znane organowi, który wydał decyzję;

4/ istniały w dniu wydania decyzji.

Tworzenie nowych przesłanek, jak również próba podciągnięcia pod nie własnych poglądów strony, nie może zasługiwać na aprobatę, pomijając już nawet to, że okolicznościami faktycznymi w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej są okoliczności dotyczące stanu faktycznego sprawy, a zatem zdarzenia niezależne od treści przepisów prawa. Do okoliczności takich nie należy natomiast dokonana przez organ, ocena materiału dowodowego sprawy, ani też zastosowanie w danym stanie faktycznym określonych przepisów prawa lub ich interpretacja. Dokonaną oceną organ jest związany i ani zmiana tej oceny, ani odmienna ocena przez stronę faktów, które istniały w dniu wydania decyzji i były znane organowi wydającemu decyzję, nie uzasadniają wznowienia postępowania.

Wykładnia pojęcia "nowe dowody" użytego w tym przepisie prowadzi z kolei do wniosku, iż nowe dowody, to takie dowody, które wprawdzie istniały w dacie orzekania w postępowaniu zwykłym, ale organ orzekający dowodami tymi nie dysponował.

Z brzmienia art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej wynika, że powołując się na ten przepis, należy wskazać ujawnienie "nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który decyzje wydał", a tego skarżąca w żaden sposób nie dokonała, nawet się na nie powołując.

Reasumując tą część rozważań, nowymi faktami lub dowodami, o których mowa będą te z nich, które nie zostały uwzględnione przez organ podatkowy jako element podstawy faktycznej. Kwestia podstawy prawnej z tego punktu widzenia nie ma żadnego znaczenia.

Ponownie należy przypomnieć, że przedmiotem postępowania wznowieniowego nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, czego w niniejszej sprawie stwierdzić się nie da.

3/ wskazanie przez stronę przesłanki wynikającej z przepisu art. 240 § 1 pkt.8 Ordynacji podatkowej, czyli wady kwalifikowanej jako wydanie decyzji na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny, trzeba mieć przede wszystkim na względzie, że żaden z przepisów wskazanych jako podstawa wydania decyzji ostatecznych nie został zaskarżony do Trybunału Konstytucyjnego.

4/ nie można też było wznowić postępowania w oparciu o art. 240 §1 pkt 10 Ordynacji podatkowej, w sytuacji, w której w sprawach opodatkowania paliwa przewożonego w zbiorniku pojazdu nie wszczęto procedury wzajemnego porozumienia lub procedury arbitrażowej, w wyniku której dokonano by wykładni postanowień umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Białoruś o międzynarodowych przewozach drogowych z dnia 20 maja 1992 r.

Przechodząc natomiast do dalszych zarzutów skargi należy stwierdzić, iż przede wszystkim chybiony jest ten, który dotyczy naruszenia postanowień Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej "poprzez nie doręczenie skarżącej tytułu wykonawczego zgodnie z Konwencją", w sytuacji, gdy niniejsza sprawa dotyczy wznowienia postępowań zakończanych wymiarowymi decyzjami ostatecznymi, a nie postępowania egzekucyjnego, które zresztą, jak ustalił organ odwoławczy zostało zakończone, a czego skarżąca nie kwestionuje.

Nadto, co jest istotne i co zasadnie podkreśla organ odwoławczy, przepisy Konwencji o wspólnej procedurze tranzytowej, sporządzonej w Interlaken dnia 20 maja 1987 r., ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską i ogłoszonej w Dzienniku Ustaw (Dz. U. z 1998 r. Nr 46, poz. 802), do których odwołuje się strona skarżąca wskazują, iż Białoruś nie jest jej stroną. Jak wynika bowiem z jej preambuły stronami Konwencji są Republika Austrii, Republika Finlandii, Republika Islandii, Królestwo Norwegii, Królestwo Szwecji i Konfederacja Szwajcarska, zwane "krajami EFTA" oraz Europejska Wspólnota Gospodarcza. Niezależnie od powyższego, Sąd zauważa, iż ewentualne naruszenie przepisów Konwencji, będącej w istocie rzeczy umową międzynarodową samo w sobie nie stanowi – w świetle przepisu art. 240 §1 Ordynacji podatkowej samodzielnej podstawy wznowienia postępowania, także w kontekście pkt 10 tego przepisu.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 84 ust. 3 ustawy Prawo celne w zw. z art. 147a Ordynacji podatkowej, należy wskazać, iż zgodnie z drugim z nich, w postępowaniu przed organami celnymi, w sprawach dotyczących podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego z tytułu importu towarów, stosuje się przepisy art. 83 i art. 84 Prawa celnego. Przepis art. 83 Prawa celnego dotyczy pism skierowanych do osób nieznanych z miejsca pobytu lub adresu, natomiast art. 84 stanowi, iż osoba, która nie posiada miejsca zamieszkania lub siedziby na terytorium kraju, jest obowiązana, na żądanie organu celnego i w terminie przez niego wskazanym, do ustanowienia w kraju pełnomocnika do spraw doręczeń / ust.1 /. Organ celny poucza osobę, o której mowa w ust. 1, o skutkach nieustanowienia pełnomocnika do spraw doręczeń, sporządzając z tej czynności pisemny protokół / ust.3 /.

Dokonując wykładni tego przepisu, Sąd dostrzegając pewną niejasność pomiędzy normą prawną zawartą w przepisie ust.1 i ust.3, a także mając na uwadze, że obie te regulacje pełnią funkcję gwarancyjną, wyraża pogląd, iż istotnie w każdym przypadku, kiedy stroną postępowania jest osoba nie mająca miejsca zamieszkania lub siedziby na terytorium kraju, obowiązkiem organu celnego jest pouczenie jej, w formie pisemnego protokołu, o skutkach nie ustanowienia pełnomocnika do spraw doręczeń, przy czym pouczenie to powinno być dokonane przy pierwszej czynności organu. Jest to zatem powinność organu, a nie możliwość wyboru, o czym świadczy użycie i tryb słowa "poucza". Z kolei kierowanie do takiej osoby żądania ustanowienia w kraju pełnomocnika do spraw doręczeń jest kolejną czynnością, którą jednak organ celny może lecz nie musi podjąć / por. Komentarz do Ordynacji podatkowej pod red. S. Babiarza i innych, Lexis-Nexis 2006, str. 523 /.

Organ odwoławczy nie twierdzi nawet, aby z obowiązku pouczenia się wywiązał, nie mniej jednak w ocenie Sądu nie jest to uchybienie mogące prowadzić do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, w sytuacji, gdy wszystkie pisma były doręczane stronie skarżącej na adres jej siedziby za pokwitowaniem odbioru, a więc nie doszło do wyczerpania przesłanki określonej w przepisie art. 240§1 pkt.4 Ordynacji podatkowej.

Odnosząc się do kwestii związanej z wyjaśnieniem pełnomocnika strony skarżącej złożonym na rozprawie w dniu 9 września 2009r. / k – 47 akt sądowych /, a mianowicie, że w punkcie 2.8 skargi "chodziło o naruszenie przepisu art. 240§1 pkt.9 Ordynacji podatkowej", a nie art. 240§1 pkt.8, zważyć należy, iż zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: ratyfikowana umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania lub inna ratyfikowana umowa międzynarodowa, której stroną jest Rzeczpospolita Polska, ma wpływ na treść wydanej decyzji.

Analiza akt sprawy wskazuje, iż podobna pomyłka znalazła się także we wniosku o wznowienie postępowania / k – 67 akt podatkowych /, a także i we wniesionym odwołaniu / k – 88 verte akt podatkowych / i sprostowana nie została. Organ I instancji, jak również i organ odwoławczy odnosząc się do tego naruszenia, przywołały zatem prawidłową treść przepisu art. 240§1 pkt.8 Ordynacji podatkowej, zgodnie ze wskazaniem strony i tą przesłankę wznowieniową omówiły i oceniły w swoich decyzjach / organ I instancji – k - 80 akt podatkowych, organ II instancji – k - 97 akt podatkowych/.

Wskutek zatem błędnego oznaczenia podstawy wznowienia przez stronę, organ odwoławczy w istocie rzeczy nie ocenił przesłanki zawartej w przepisie art. 240§1 pkt.9 Ordynacji podatkowej, w jej prawidłowym brzmieniu, albowiem ta podstawa wskazana nie została. Trudno zatem czynić mu z tego tytułu jakikolwiek zarzut.

Ze względów wyżej przytoczonych kwestia w/w przesłanki wznowieniowej musi także pozostać poza sferą rozważań Sąd orzekającego w niniejszej sprawie.

Pozostałe zarzuty dotyczące kwestii przedawnienia nie mogą być przedmiotem oceny z punktu widzenia przesłanek wznowieniowych, aczkolwiek zgodzić się należy z argumentacją przedstawioną w tym zakresie przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Sąd nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, oddalił ją na podstawie art. 151 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.