Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1533/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 2 w zw. z art. 17 ust. 1 i 5, art. 17 ust. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 marca 2022 r. sprawy ze skargi I. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia 8 października 2021 roku nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia 9 czerwca 2021 r. nr [...] o przyznaniu [...] od 1 czerwca 2021 r. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie 1971,00 zł. miesięcznie w związku opieką nad córką W. P.

Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Postępowanie zostało wszczęte na wniosek I. P. (dalej: strona) z dnia 2 stycznia 2020 r., która wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką W. P. , ur. [...]r. Córka dysponuje orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dniu 28 listopada 2014r., zaliczającym ją do znacznego stopnia niepełnosprawności, na stałe. Niepełnosprawność istnieje od wczesnego dzieciństwa, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 8 października 2002 r. Strona nie pracuje, nie jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy, nie pobiera renty ani zasiłku stałego, zaś córka pobiera rentę socjalną. Z decyzji ZUS-u Oddział w R. z dnia 18 sierpnia 2016 r. wynika, że strona ma przyznaną emeryturę, która od 1 września 2016r. wynosi 881,11 zł. miesięcznie. Ze względu na to, że strona jest uprawniona do emerytury organ I instancji wydał decyzję z dnia 6 lutego 2020 r. odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Po wniesieniu odwołania Kolegium decyzją z dnia 27 lutego 2020 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Następnie, w wyniku skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 11.09.2020 r., sygn. akt: II SA/Gl 575/20 uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję pierwszoinstancyjną.

W wyroku Sąd wskazał na braki w postępowaniu dowodowym, dotyczące przede wszystkim pobierania przez stronę od 1 listopada 2000 r. do 1 sierpnia 2016 r. zasiłku stałego. W ocenie Sądu, w przypadku przejścia na emeryturę z zasiłku stałego, wówczas sytuacja skarżącej jest czytelna, natomiast w przypadku przejścia na świadczenie emerytalne, organ administracji obowiązany będzie do wyjaśnienia podnoszonych przez skarżącą okoliczności. Potwierdzenie się faktu przejścia przez skarżącą na świadczenie emerytalne ze świadczenia pielęgnacyjnego stanowiło będzie przesłankę uwzględnienia wniosku skarżącej, ponieważ przejście na świadczenie emerytalne jest prawem, a nie obowiązkiem osoby uprawnionej, a według oświadczeń skarżącej była ona skłaniana do przejścia na świadczenie emerytalne z uwagi na konieczność zwrotu otrzymywanego świadczenia pielęgnacyjnego.

W ramach ponownego postępowania organ I instancji ustalił, że strona nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności. W okresie od listopada 2000 r. do kwietnia 2004 r. pobierała zasiłek na podstawie obowiązującego wówczas art. 27 ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej, przysługujący osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji, czyli sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Ustalone w decyzji prawo do zasiłku dla osoby wychowującej dziecko, gdy dziecko nie ukończyło 18 lat i jest niezdolne do samodzielnej egzystencji obejmowało okres od 01.11.2000 r. do 30.09.2015 r. Następnie strona złożyła w organie I instancji wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i w dniu 03.07.2013 r. została wydana decyzja pozytywna, bezterminowa, począwszy od 01.07.2013 r. A zatem strona przeszła z pobierania zasiłku stałego do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego z tego samego tytułu, czyli sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Nastąpiło to w wyniku zmiany obowiązujących przepisów, które umożliwiły jej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W dniu 19.09.2016 r. strona zwróciła się do organu I instancji z prośbą o wyjaśnienie dalszego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż jest uprawniona do emerytury i chce ją zawiesić, aby dalej pobierać świadczenie pielęgnacyjne, które jest dla niej korzystniejsze. W związku z uprawnieniem strony do emerytury organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie uchylenia decyzji Nr [...], przyznającej jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie organ I instancji wskazał, że nie miała miejsca sytuacja wywierania na stronę wpływu przez pracownika organu w celu przejścia na świadczenie emerytalne. Organ I instancji stwierdził, że dopiero po otrzymaniu od strony pisma z dnia 19.09.2016 r. powziął informację o uprawnieniu strony do świadczenia emerytalnego, co spowodowało konieczność zwrotu przez stronę nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego.

Uchylenie decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne nastąpiło ze względu na konieczność zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, które strona zobowiązana była zwrócić za okres pobierania jednocześnie świadczenia pielęgnacyjnego oraz emerytury. W wyniku dokonanych ustaleń organ I instancji stwierdził, że obecnie nie sposób przyznać stronie świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy ma ona ustalone prawo do emerytury.

W konsekwencji organ pierwszej instancji decyzją z dnia 11.03.2021 r. odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad córką.

Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez stronę, Kolegium decyzją z dnia 22 kwietnia 2021 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Jak Kolegium wskazało w uzasadnieniu, Prezydent Miasta T. naruszył art. 9 k.p.a. poprzez zaniechanie udzielenia stronie informacji o konieczności zawieszenia prawa do emerytury, jako warunku uzyskania wnioskowanego świadczenia. Kolegium poinformowało stronę, że uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego musi zostać poprzedzone zawieszeniem prawa do emerytury. Od daty zawieszenia emerytury będzie dopiero możliwe przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Po otrzymaniu decyzji Kolegium, organ pierwszej instancji pismem z dnia 29.04.2021 r. wezwał stronę do dostarczenia zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zawieszeniu prawa do emerytury, która w odpowiedzi przedstawiła decyzję z dnia 19 maja 2021 r. o wstrzymaniu wypłaty emerytury.

Po analizie dodatkowego materiału dowodowego Prezydent Miasta T. decyzją dnia 9 czerwca 2021 r. przyznał stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku opieką nad córką od 1 czerwca 2021 r. w kwocie 1971,00 zł. miesięcznie.

Od tej decyzji strona wniosła odwołanie żądając przyznania świadczenia od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 31 maja 2021 r. w wysokości różnicy pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym, a wypłaconą emeryturą.

Kolegium utrzymało zaskarżoną decyzje w mocy przyjmując, że strona zrezygnowała z pobierania emerytury w maju 2021 r., stąd nabyła prawo do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego od 1 czerwca 2021 r. Jednocześnie Kolegium, odnosząc się do żądania strony stwierdziło, że nie podziela stanowiska, zgodnie z którym możliwe jest wypłacenie świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy jego wysokością, a wysokością emerytury. Pozostawałaby to bowiem w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego jednoznacznie określa kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Praktyka taka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno - rentowe. Kolegium podziela argumentację wyrażoną w cytowanym wyroku WSA w Gliwicach z dnia 16.10.2020r. sygn. akt: II SA/GI 576/20, który odwołuje się do wyroku NSA z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20 wraz z przedstawionym w tymże wyroku sposobem rozwiązania problemu zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego i uprawnieniem do świadczenia emerytalno - rentowego. NSA wskazał zatem na rozwiązanie polegające na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno - rentowego. W przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Nie jest natomiast możliwe proponowane przez stronę wypłacanie różnicy świadczeń.

W skardze z dnia 3 listopada 2021 r. strona (dalej: skarżąca) decyzji tej zarzuca:

1/ naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 24 ust. 2 w związku z 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego nieprawidłową wykładnię, naruszającą zasady wyrażone w Konstytucji RP - równości wobec prawa (art. 32 ust.1) i sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69), skutkującą bezpodstawnym pozbawieniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od dnia 1 stycznia 2020 r. - to jest od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o to świadczenie z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do dnia 31 maja 2021 r., w wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a pobieraną przez mnie emeryturą;

2/ naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 7 i 8, 77 i 80 k.p.a., w szczególności poprzez naruszenie wymogu podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy oraz praworządnego, sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej.

Skarżąca wnosi o; uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

Jak wywodzi w uzasadnieniu skargi, wobec błędów i zaniechań popełnionych przez organ administracji, została pozbawiona możliwości pobierania świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca, w którym złożyłam wniosek, to jest od dnia 1 stycznia 2020 r.

Skarżąca przywołuje wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt: I OSK 2.54/20 wskazał, że o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien stronę poinformować. Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Nadto, zgodnie z art. 79a k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Celem tego przepisu jest zmobilizowanie organów administracji do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie .strony i zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach, bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości.

Taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne, w koordynacji z organem emerytalno - rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas.

W niniejszej sprawie, od daty złożenia wniosku w dniu 2.01.2020 r., (czyli przez okres ponad dwóch lat prowadzonego postępowania administracyjnego), organ nie poinformował ją o konieczności dokonania wyboru świadczenia i zawieszenia emerytury, jeśli chciała pobierać świadczenie pielęgnacyjne.

W tej sytuacji, przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych powinien być interpretowany w ten sposób, że jeśli organ administracji nie poinformował strony ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne o konieczności wyboru świadczenia i zawieszenia wypłaty emerytury, to .świadczenie pielęgnacyjne za okres od złożenia wniosku do miesiąca, w którym została wstrzymana wypłata emerytury, powinno zostać przyznane w wysokości różnicy pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym a wypłacona opiekunowi emerytura.

Jak zauważa skarżąca, nie będzie występował problem wskazywany przez NSA w wyroku z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20 w postaci trudności w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia kompensowanego bieżącą wysokością uzyskiwanej emerytury, z uwzględnieniem tzw. trzynastej emerytury - ponieważ emerytura ta została już wypłacona. Wystarczy bowiem, by organ zobowiązał stronę do przedstawienia zaświadczenia z ZUS o wysokości wypłaconej emerytury netto za przedmiotowy okres i prostą kalkulacją matematyczną organ wyliczy różnicę pomiędzy należnym świadczeniem pielęgnacyjnym a wypłaconą emeryturą.

Jeśli zaakceptować stanowisko prezentowane przez Kolegium - nastąpi niczym nie uzasadniona nierówność w traktowaniu opiekunów, i to nie tylko pomiędzy opiekunami uprawnionymi i nieuprawnionymi do świadczeń emerytalno - rentowych, ale również pomiędzy opiekunami należącymi do tej samej grupy osób uprawnionych do emerytury/renty. Część opiekunów emerytów/rencistów, wobec których sądy administracyjne zaleciły w wytycznych zawartych w wyrokach zastosowanie przez organy przyznania świadczenia w wysokości różnicy pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym a świadczenie emerytalno - rentowym, otrzymało (i nadal pobiera) świadczenie pielęgnacyjne w wysokości obniżonej o wypłaconą emeryturę/rentę od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o ustalenie prawa do świadczenia. W przypadku opiekunów, co do których sąd administracyjny daje wytyczne pouczenia strony o możliwości zawieszenia wypłaty świadczenia emerytalno - rentowego, opiekunowie ci są pozbawieni możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w jakikolwiek kwocie za okres od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do miesiąca, w którym została wtrzymana wypłaty emerytury.

Sposób, w jaki została potraktowana skarżąca przy ubieganiu się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego całkowicie burzy zaufanie do organów administracji publicznej. Jako opiekunka niepełnosprawnej córki boryka się z codziennym trudem opieki i z problemami jakie się z tym wiążą, zaś organy administracji powinny mnie w tym wspierać i udzielać pomocy - a jest wręcz przeciwnie. Należy przy tym dodać, że po raz kolejny staję się ofiarą chaosu w systemie świadczeń opiekuńczych.

Na mocy decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia 3.07.2013 r. i z dnia 19.05.2014 r. miała przyznane bezterminowo świadczenie pielęgnacyjne z racji sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką. W lipcu 2016 r. przed osiągnięciem wieku emerytalnego udała się do Ośrodka Pomocy Społecznej, aby zapytać, czy w związku z tym ma podejmować jakieś działania, czy konieczne będzie przejście na emeryturę, czy będzie mogła kontynuować pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego. Została wówczas poinformowana, że po osiągnięciu wieku emerytalnego świadczenie pielęgnacyjne nie będzie jej przysługiwało, a jeśli nie złoży wniosku o emeryturę, to będę musiała zwracać świadczenie pielęgnacyjne pobrane po osiągnięciu wieku emerytalnego, jako świadczenie nienależnie pobrane. Nie miała wiedzy w tym zakresie, nie miała też żadnych podstaw, aby nie ufać urzędnikowi, który przekazał te informacje - dlatego złożyła w ZUS wniosek o emeryturę. Gdyby nie została wprowadzona w błąd i była świadoma rzeczywistych konsekwencji tego kroku - nie złożyłaby wniosku o emeryturę. Otrzymała emeryturę w kwocie 881,11 zł, utraciła świadczenie pielęgnacyjne w ówczesnej kwocie 1300 zł. Sprawa była rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1095/17, który oddalił skargę wyrokiem z dnia 8,02,2018 r. - wówczas jeszcze nie była ukształtowana prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt i lit. a u.ś.r., korzystana dla opiekunów uprawnionych do emerytury/renty.

Pozbawienie możliwości pobierania świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca, w którym złożyła wniosek o to świadczenie, przy spełnieniu przesłanek do jego pobierania określnych w art. 17 ust. 1 u.ś.r., stanowi rażące naruszenie zasady równości wobec prawa (art. 32 ust.1) i sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69), zawartym w Konstytucji RP.

Nie do przyjęcia jest sytuacja, w której na stronę przerzuca się konsekwencje błędów organów administracji jak i chaosu prawnego spowodowanego brakiem reakcji ustawodawcy na konieczność dostosowania przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych do zasad wyrażonych w Konstytucji, zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych w tym zakresie.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje;

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. Ze względu na równoczesne pobieranie emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego, które przysługiwało skarżącej na mocy decyzji z 3 lipca 2013 r., utraciła ona prawo do pobieranego wcześniej świadczenia pielęgnacyjnego. W wyniku rozpatrzenia wniosku z 2 stycznia 2020 r. organ I instancji decyzją z 6 lutego 2020 r. odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z przysługującym jej nadal prawem do emerytury. Decyzja ta, utrzymana w mocy przez Kolegium orzeczeniem z 27 lutego 2020 r., została uchylona przez WSA w Gliwicach wyrokiem z 11 września 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 575/20. Decyzja wydana przez organ I instancji po tym wyroku w dniu 11 marca 2021 r. również miała charakter odmowny ze względu na dysponowanie przez skarżącą prawem do emerytury i dopiero Kolegium w decyzji uchylającej z 22 kwietnia 2021 r., wskazując okoliczności, należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, zwrócił uwagę na stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądowym, zgodnie z którym organ powinien stronie zapewnić możliwość wyboru jednego ze świadczeń poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury. W dalszym postępowaniu, organ I instancji kierując się tymi wytycznymi poinformował skarżącą o takiej możliwości i po przedstawieniu przez nią decyzji ZUS z 19 maja 2021 r. o zawieszeniu wypłaty emerytury przyznał jej świadczenie pielęgnacyjne od następnego miesiąca (tj. od czerwca 2021 r.).

Działanie organu I instancji, który dopiero po zawieszeniu wypłaty emerytury skarżącej podjął decyzję o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego należy ocenić jako prawidłowe.

Stosownie do art. 27 ust. 5 u.ś.r., odpowiednio stosowanego do tej sytuacji, w przypadku zbiegu do świadczeń przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym to dopiero zawieszenie prawa do emerytury, będące konsekwencją wyboru jednego ze świadczeń, eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w postaci posiadania prawa do emerytury (por. m. in. wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2022 r., I OSK 1727/21). Wobec tego o osobie uprawnionej do świadczenia można mówić dopiero wówczas, gdy uprawniony do tego organ w prawem przewidzianej formie stwierdzi, że osoba dana spełnia wymogi do otrzymania takiego świadczenia

Trzeba zauważyć, że przepis art. 24 u.ś.r w odniesieniu do świadczenia pielęgnacyjnego nie normuje sytuacji dotyczącej momentu, od którego takie świadczenie przysługuje. Stąd, wedle ogólnej zasady określonej w art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Natomiast w myśl ust. 4 tego przepisu, prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia.

Z dokumentami prawidłowo wypełnionymi mamy do czynienia dopiero w momencie przedłożenia decyzji ZUS z 19 maja 2021 r. o zawieszeniu wypłaty emerytury przyznał jej świadczenie pielęgnacyjne od następnego miesiąca (tj. od czerwca 2021 r.).

W rozpoznawanej sprawie, jak już było sygnalizowane wyżej, organ I instancji przyznał skarżącej świadczenie od 1 czerwca 2021 r. ze względu na zawieszenie prawa do emerytury wskazaną wyżej decyzją ZUS z maja 2021 r.

W świetle poczynionych ustaleń, zgodni z którymi świadczenie pielęgnacyjne zostało prawidłowo przyznane skarżącej od 1 czerwca 2021 r., brak było podstaw do przyznania prawa do tego świadczenia od daty złożenia przez skarżącą wniosku w styczniu 2020 r.. W świetle art. 17 ust. 3 u.ś.r., określającego wysokość świadczenia pielęgnacyjnego bez możliwości jego dzielenia, nie ma podstaw do wypłaty świadczenia wyrównawczego, stanowiącego różnicę między kwotą pobieranej w okresie od stycznia 2020 r. do maja 2021 r. emerytury, a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego.

Wbrew zarzutom skargi nie doszło zatem do naruszenia art. 24 ust. 2 w zw. z art. 17 ust. 1 i 5 u.ś.r., bowiem nie pozbawiono skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od stycznia 2020 do maja 2021 r. W tym czasie dysponowała prawem do emerytury i z tej racji świadczenie pielęgnacyjne nie mogło być przyznane. Nie doszło także do naruszenia art. 7,8, 77 i 80 k.p.a. Stan faktyczny sprawy został dostatecznie wyjaśniony, zaś samo postępowanie było prowadzone zgodnie z zasadami kodeksowymi.

Sąd podziela przekonanie skarżącej, która czuje się pokrzywdzona w tej sytuacji. Natomiast trudno obciążać winą organy orzekające w sprawie, które dopełniły swoich obowiązków. Trzeba przypomnieć, że dopiero w wyniku stanowiska sądów administracyjnych nastąpiło przełamanie literalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt. 1 u.ś.r., który to przepis wyklucza możliwość uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku przysługiwania wnioskodawcy prawa m.in. do emerytury. Sądy jednocześnie obligowały organy administracji do pozostawienia wnioskodawcom możliwości wyboru między pobieraną emeryturą, a świadczeniem pielęgnacyjnym i informowania ich o takiej możliwości. W przywołanym wyżej wyroku WSA w Gliwicach z 11 września 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 575/20, stanowisko to nie zostało jeszcze wyrażone (w tym czasie nie było jeszcze utrwalone) i dopiero Kolegium w uzasadnieniu decyzji z 22 kwietnia 2021 r. wyraźnie je określiło, zobowiązując organ I instancji do poinformowania skarżącej o przysługującej jej możliwości wyboru świadczenia i zasadach, na jakich może to uczynić.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę