Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 963/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-05-26 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz – Malec po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2014r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: - odmówić skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Stowarzyszenie [...] z siedzibą w W. wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego w sprawie formularza PPPr oraz regulaminu Stowarzyszenia wynika, że strona skarżąca jest stowarzyszeniem zwykłym, które nie posiada ani majątku, ani rachunku bankowego. Z pkt 7 regulaminu Stowarzyszenia wynika, że jego działalność opiera się na pracy społecznej członków. Jak wynika z wniosków o przyznanie prawa pomocy, składanych przez stronę przed sądem administracyjnym, Stowarzyszenie liczy trzynastu członków, dodatkowo współpracują z nim dwie osoby w formie wolontariatu. Obowiązująca składka członkowska, zgodnie z podjętym zobowiązaniem w 2006 r. wynosi 10,-zł miesięcznie, ale członkowie Stowarzyszenia ponoszą ponadto dodatkowe koszty jego funkcjonowania. Stowarzyszenie podniosło, że 12 wniesionych przez nie skarg zostało odrzuconych z powodu nieuiszczenia wpisu.

Referendarz sądowy zważył, co następuje:

Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej "p.p.s.a."), zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki.

Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna jednak wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania żeby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 568).

Zasadnicze znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia ma stwierdzenie, że stowarzyszenie w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinno uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie spraw sądowych. Oznacza to, że chociaż stowarzyszenie jest organizacją non profit, nie zwalnia to jednak automatycznie danego stowarzyszenia od obowiązku zapewnienia środków na swoją działalność - chociażby w drodze obowiązkowych składek. Odstąpienie od pozyskiwania środków na swoją działalność oznaczałoby w istocie niedopuszczalne przerzucenie finansowania działalności stowarzyszenia na Skarb Państwa.

Skarżące Stowarzyszenie jest stowarzyszeniem zwykłym w rozumieniu ustawy z 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.). Stosownie do treści art. 42 ust. 1 pkt 4 i 5 powołanej ustawy nie może prowadzić działalności gospodarczej, przyjmować darowizn, spadków i zapisów oraz otrzymywać dotacji, a także korzystać z ofiarności publicznej. Środki na swoją działalność uzyskuje zaś ze składek członkowskich (art. 42 ust. 2). Ustawowe ograniczenie źródeł finansowania stowarzyszenia zwykłego nie oznacza, że określając cele i formy działania założyciele nie mają obowiązku przewidzieć środków na działalność takiego stowarzyszenia, zawierając w tym zakresie odpowiednie postanowienia w regulaminie. Jednym z określonych w regulaminie rodzajów środków działania skarżącego stowarzyszenia jest występowanie na prawach strony w postępowaniach administracyjnych i sądowych w sprawach z zakresu ochrony środowiska. Zatem stowarzyszenie, którego regulaminowa działalność polega m.in. na prowadzeniu sporów sądowych, powinno liczyć się z obowiązkiem ponoszenia związanych z tym kosztów. Dlatego stowarzyszenie powinno więc wziąć pod uwagę swój udział w postępowaniach sądowych i zgromadzić na ten cel odpowiednie środki (por. postanowienie NSA z 9 czerwca 2006 r., sygn. akt II OZ 317/06 oraz postanowienie NSA z 31 marca 2008 r., sygn. akt II OZ 263/08). Przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Skarb Państwa przez uzyskanie zwolnienia od kosztów sądowych powoduje, że faktycznie działalność stowarzyszenia finansowana jest ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku (por. postanowienie NSA z 17 czerwca 2011 r., sygn. akt II OZ 491/11).

Referendarz sądowy stwierdza, że stowarzyszenie nie podjęło wszelkich niezbędnych działań w celu pozyskania środków na pokrycie kosztów sądowych w zainicjowanym postępowaniu. Stowarzyszenie podało w uzasadnieniu wniosku, że na koszty sądowe w bieżącym roku przeznaczyło ok. 3000 zł., co oznacza kwotę około 600 zł miesięcznie (ok. 45 zł. na jednego członka stowarzyszenia miesięcznie). Jednocześnie z oświadczeń stowarzyszenia, składanych we wnioskach o przyznanie prawa pomocy w innych sprawach wynika, że składka wynosi obecnie 10 zł miesięcznie, ale członkowie ponoszą dobrowolnie wyższe koszty funkcjonowania stowarzyszenia w wysokości około 60 zł miesięcznie.

Niezależnie jednak od powyższego, uznać należy, że zestawienie kwot składek i poniesionych kosztów sądowych pozwala na przyjęcie, że stosunkowo niewielkie zwiększenie składek zagwarantowałoby pokrycie ponoszonych kosztów sądowych. Należy pamiętać, że zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania, przez stronę z której inicjatywy to postępowanie się toczy. Trudno zatem przyjąć, że skarżące stowarzyszenie podjęło niezbędne działania do sfinansowania swojej działalności.

Z tych względów i na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. referendarz orzekł jak w sentencji postanowienia.