Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 904/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 97 par 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 244 ust 1 i ust 3
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz (spr.) Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska - Kuraszkiewicz Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 120/14 w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie zgłoszenia wynalazku oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 120/14, oddalił skargę [...] na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie zgłoszenia wynalazku pt. "[...].

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

I

[...] (dalej: spółka [...]) w dniu 7 listopada 2012 r. złożyła w Urzędzie Patentowym (dalej: UP) podanie o udzielenie patentu na wynalazek pt. "[...].

Wskazany w zgłoszeniu jako współtwórca wynalazku [...] pismem z dnia 10 lipca 2013 r. zgłosił swoje prawa do przedmiotowego wynalazku. Podniósł, że jest on jego współtwórcą, jak również, że nie był nigdy zatrudniony w zgłaszające spółce i nie pozostawał z nią w stosunku pracy. Podniósł również, że spółka [...] nie nabyła prawa do uzyskania patentu na wynalazek. W dniu 12 sierpnia 2013 r. pełnomocnik [...] wniósł o wpisanie go jako współuprawnionego do uzyskania patentu na wynalazek i wydanie decyzji na jego rzecz.

W piśmie z 30 sierpnia 2013 r. spółka [...] przedstawiła okoliczności i dowody mające świadczyć o bezzasadności twierdzeń [...] dotyczących prawa do uzyskania patentu.

Mając na uwadze spór zgłaszającego i twórcy o prawo do uzyskania patentu na wynalazek Urząd Patentowy RP postanowieniem z dnia 12 września 2013 r. zawiesił postępowanie wzywając strony do wystąpienia, celem rozstrzygnięcia, w terminie 2 miesięcy do właściwego sądu ze stosownym pozwem o ustalenie prawa wskazując, że dowód takiego wystąpienia należy złożyć najpóźniej w wyznaczonym terminie.

Postanowienie to doręczone zostało pełnomocnikom: zgłaszającej spółki [...].

Następnie do Urzędu Patentowego RP wpłynęło pismo z dnia 19 września 2013 r. od [...] (dalej: [...]lub skarżąca) wraz ze sporządzoną na piśmie umową cesji dokonaną przez spółkę [...] na jej rzecz. Przenosiła ona na [...] prawa do uzyskania patentu na wynalazek oraz prawa z dokonanego zgłoszenia w Urzędzie Patentowym. [...] wniosła o dokonanie zmiany zgłaszającej, gdyż zgłaszająca [...] przeniosła wszelkie prawa z niniejszego zgłoszenia na [...] w wyniku cesji z dnia 10 września 2013 r.

W odpowiedzi na to pismo organ wskazał, że nie mógł dokonać wnioskowanej zmiany z uwagi na zaistniały spór pomiędzy współtwórcą wynalazku a zgłaszającą dotyczący prawa do uzyskania patentu.

W dniu 15 października 2013 r. wpłynęły tożsamej treści dwa wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy: [...]jak i [...] sporządzone przez tego samego, ustanowionego pełnomocnika. Uzasadnił on fakt złożenia dwóch wniosków wątpliwościami co do statusu zgłaszającego [...] jako strony postępowania w sytuacji przeniesienia uprawnienia do przedmiotowego prawa na [...].

[...] kwestionując prawidłowość zawieszenia postępowania we wnioskach podnosiła, że [...] nie przedstawił żadnych faktów ani dokumentów, które uprawdopodobniłyby jego twierdzenia, a jego rzeczywiste obowiązki w relacji ze [...] polegały na prowadzeniu badań, które mogły doprowadzić do uzyskania wynalazków.

Tożsame argumenty przedstawiła w swoim wniosku o ponowne rozpatrzenie [...]

Urząd Patentowy RP postanowieniem z dnia 15 listopada 2013 r. utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia 12 września 2013 r.

Jak wynika z treści zaskarżonego postanowienia z dnia 15 listopada 2013 r. utrzymującego w mocy własne postanowienie z dnia 12 września 2013 r. o zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie zgłoszenia wynalazku pt. "[...]" – Urząd Patentowy RP rozpoznał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożony przez [...].

W uzasadnieniu Urząd Patentowy RP podniósł, że sporne stanowiska zgłaszającego i wpółtwórcy [...] stanowią zagadnienie wstępne i uzasadniają wydanie postanowienia zgodnie z art. 97 § 1 pkt. 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.; dalej: k.p.a.). Zależność pomiędzy rozstrzyganą sprawą a zagadnieniem wstępnym polega na uwarunkowaniu rozstrzygnięcia sprawy wcześniejszym rozstrzygnięciem kwestii wstępnej. Prejudycjalność zachodzi zatem tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie co do pewnej kwestii prawnej stanowi wiążącą przesłankę wydania decyzji w postępowaniu głównym. Sytuacja taka zachodzi w niniejszej sprawie, bowiem pomiędzy stronami istnieje spór co do zakresu działalności twórczej współtwórcy i łączącego strony rodzaju i zakresu stosunku pracy, a do rozstrzygnięcia tego sporu zgodnie z art. 17 pkt 2 k.p.c. właściwy jest sąd powszechny.

Bez rozstrzygnięcia wskazanego sporu nie można stwierdzić, czy w świetle powołanego przez zgłaszającego przepisu art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117 ze zm.; dalej p.w.p.) uzyskał on pełnię praw do przedmiotowego patentu. Organ nie jest władny do rozstrzygania kwestii spornych dotyczących prawa do patentu, zakresu działalności twórczej współtwórcy [...] i łączącego zgłaszającego i współtwórców rodzaju i zakresu stosunku pracy. Istnienie istotnych i ważkich dla rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu administracyjnym uzasadniało zawieszenie postępowania i zobowiązanie zgłaszającego oraz [...] do wystąpienia z pozwem o ustalenie prawa.

Zdaniem organu nietrafne jest stanowisko, że jedynie [...] powinien zostać wezwany do wystąpienia z powództwem przeciwko zgłaszającemu w trybie postępowania cywilnego z żądaniem ustalenia prawa do udziału w patencie. Z art. 189 k.p.c. wynika, że powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Wskazał, że w niniejszej sprawie interes prawny w ustaleniu prawa do przedmiotowego patentu mają na równi zgłaszający jak i współtwórca.

Skargę na postanowienie UPRP z dnia 15 listopada 2013 r. utrzymujące w mocy postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania wniosła [...] wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia Urzędu Patentowego RP oraz postanowienia go poprzedzającego i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 października 2014 r. oddalił skargę [...]

Uzasadniając oddalenie skargi Sąd I instancji stwierdził, że poprawnie wskazany krąg podmiotów uprawnionych do patentu jest warunkiem do wydania decyzji przyznającej prawo wyłączne. Czym innym jest skuteczność cesji praw z patentu poprzez tymczasowe nierozpoznanie wniosku w tym zakresie przez Urząd Patentowy RP z powodu sporu o zakres własności tego prawa (własność czy współwłasność), a czym innym bezsporna okoliczność, że umowa cesji została zawarta na piśmie pomiędzy zgłaszającym [...] a [...]. Uprawniony z prawa do zgłoszenia mógł przekazać w wyniku cesji tylko tyle praw ile sam posiadał. Toczący się spór o zakres tej własności ze współtwórca wynalazku nie może odebrać [...] legitymacji do uznania, że ma ona interes prawny do złożenia skargi.

Sąd I instancji podkreślił, że choć stroną, zgodnie z art. 235 ust. 2 p.w.p., w postępowaniu zgłoszeniowym jest zgłaszający, to wobec wynikającej z art. 12 p.w.p. zbywalności prawa do uzyskania patentu, może dojść do sytuacji, kiedy kilka podmiotów uważa się za uprawnione do zgłoszenia. Zgodnie z art. 284 pkt 2 p.w.p. spór taki rozstrzyga sąd powszechny w postępowaniu cywilnym. Do czasu rozstrzygnięcia w postępowaniu cywilnym, komu służą prawa do uzyskania patentu, w postępowaniu przed UP uczestniczą wszystkie podmioty, które powołują się na swoje prawo do zgłoszenia. Nie przeczy to regule z art. 235 ust. 2 p.w.p., bowiem jest to udział niejako tymczasowy, do czasu ostatecznego ustalenia przez właściwy sąd, kto powinien być stroną postępowania. Dopiero po tym ustaleniu można stwierdzić, które podmioty nie mają interesu prawnego do udziału w postępowaniu.

W ocenie WSA, skoro umowa cesji praw została złożona Urzędowi Patentowemu RP, do odłożenie rozstrzygnięcia w tej materii do czasu przesądzenia przez sąd powszechny zakresu własności tego prawa – nie pozbawia spółki [...] legitymacji do zaskarżenia skargą postanowienia Urzędu Patentowego RP z dnia 15 listopada 2013 r.

Sąd I instancji wskazał, że stosownie do art. 11 ust. 1. p.w.p. prawo do uzyskania patentu na wynalazek albo prawa ochronnego na wzór użytkowy, jak również prawa z rejestracji wzoru przemysłowego przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, twórcy. Współtwórcom wynalazku, wzoru użytkowego albo wzoru przemysłowego uprawnienie do uzyskania patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji przysługuje wspólnie (ust. 2). W razie dokonania wynalazku, wzoru użytkowego albo wzoru przemysłowego w wyniku wykonywania przez twórcę obowiązków ze stosunku pracy albo z realizacji innej umowy, prawo, o którym mowa w ust. 1, przysługuje pracodawcy lub zamawiającemu, chyba że strony ustaliły inaczej (ust. 3)

Zdaniem Sądu I instancji, organ w świetle art. 284 p.w.p. słusznie stanął na stanowisku, że nie jest właściwy do rozstrzygania sporu z zakresu ustalenia stosunku pracy łączącego zgłaszającego i współtwórcę. W sprawie istnieje zatem zagadnienie wstępne, którego rozstrzygnięcie wiąże się z prawidłowym ustaleniem strony postępowania o udzielenie patentu na wynalazek. W przypadku niewystąpienia w zakreślonym terminie do właściwego sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego organ przejmie sprawę do swojego rozstrzygnięcia.

Jak prawidłowo organ pouczył skarżącą w przypadku niewystąpienia w zakreślonym terminie do właściwego sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego Urząd przejmie sprawę do swojego rozstrzygnięcia. Z przejęciem prejudykatu do rozpoznania przez organ administracji mamy do czynienia m.in. w sytuacji, gdy strona, pomimo wezwania określonego w art. 100 § 1 k.p.a. nie wystąpi o rozstrzygnięcie do sądu lub organu (v. art. 100 § 3 k.p.a.) Zagadnienie prejudycjalne rozstrzyga organ przed którym toczy się postępowanie "główne", czyli w niniejszej sprawie byłby to Urząd Patentowy RP. Należy przy tym zauważyć, że kwestią nieuregulowaną wprost w k.p.a. jest forma w jakiej to następuje.

Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd I instancji stanął na stanowisku, że organ wydając zaskarżone postanowienie nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd I instancji z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła [...] wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 3 § 1 oraz § 2 pkt 2 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 252 p.w.p., poprzez oddalenie wniesionej przez skarżącą skargi pomimo tego, że była ona zasadna, a zaskarżone postanowienie UPRP powinno było zostać uchylone, bowiem w prowadzonym przez UPRP postępowaniu w przedmiocie udzielenia patentu na wynalazek "[...] ("wynalazek") nie zachodziły przesłanki do zawieszenia postępowania, tj. w sprawie nie występuje zagadnienie wstępne, jak również rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w sprawie przez UPRP nie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia żadnego zagadnienia wstępnego;

2. art. 3 § 1 oraz § 2 pkt 2 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 art. 80, art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 11 ust. 3 i art. 252 p.w.p., poprzez oddalenie wniesionej przez skarżącą skargi pomimo tego, że była ona zasadna, a zaskarżone postanowienie UPRP powinno było zostać uchylone, bowiem UP nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy w stopniu wystarczającym do ustalenia, że zachodzą przesłanki do zawieszenia postępowania oraz nie dopełnił obowiązku zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego potwierdzającego istnienie sporu co do prawa do uzyskania patentu pomiędzy skarżącą a [...], jak również pominął i zaniechał rozważenia dowodów przedłożonych przez skarżącą i jej poprzednika prawnego, tj. spółki [...], jednoznacznie potwierdzających, że podniesione przez [...] zarzuty są bezpodstawne, a zatem nie dokonał całościowej i wnikliwej oceny całokształtu zebranego materiału dowodowego, a w szczególności nie rozważył ani nie uwzględnił stanowiska [...] oraz skarżącej, dowodzącego, że w sprawie nie występowało zagadnienie wstępne;

3. art. 3 § 1 oraz § 2 pkt 2 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 32 p.w.p. oraz 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz 252 p.w.p. poprzez oddalenie wniesionej przez skarżącą skargi pomimo tego, że była ona zasadna, a zaskarżone postanowienie UP RP powinno było zostać uchylone, bowiem UPRP był związany treścią zgłoszenia wynalazku i nie był uprawniony do przyjęcia, że uprawnionym do uzyskania patentu jest inna osoba, niż [...], a następnie skarżąca, na którą S. przeniosła przysługujące jej prawo do uzyskania patentu, a tym bardziej nie był uprawniony do zakwestionowania prawdziwości danych przedstawionych w zgłoszeniu Wynalazku jedynie na podstawie twierdzeń podniesionych przez [...], nie popartych jakimikolwiek dowodami oraz sprzecznych z jednoznacznymi i wiarygodnymi dowodami przedstawionymi przez S. oraz skarżącą, potwierdzającymi prawdziwość danych zawartych w zgłoszeniu Wynalazku;

4. art. 3 § 1 oraz § 2 pkt 2 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 74 p.w.p. oraz 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz 252 p.w.p., poprzez oddalenie wniesionej przez skarżącą skargi pomimo tego, że była ona zasadna, a zaskarżone postanowienie UPRP powinno było zostać uchylone, bowiem w wypadku dokonania zgłoszenia patentu przez osobę, której osoba trzecia zarzuca, że nie była ona uprawniona do uzyskania patentu na wynalazek, UPRP winien samodzielnie rozpatrzeć zgłoszone przez osobę trzecią żądanie unieważnienia postępowania w przedmiocie udzielenia patentu lub żądanie udzielenia patentu tej osobie trzeciej, jeżeli wykaże ona, że jest uprawniona do uzyskania patentu na wynalazek, względnie, jeżeli patent został już udzielony, powinien samodzielnie rozpoznać żądanie tej osoby co do unieważnienia patentu lub przeniesienia patentu na tę osobę; UPRP nie powinien jednak zawieszać postępowania, bowiem udzielenie patentu zgłaszającemu nie stoi w żaden sposób na przeszkodzie realizacji uprawnień osoby trzeciej, która, jeżeli wykaże, że to ona była uprawnionym, może żądać przeniesienia patentu swoją rzecz (lub odpowiedniego udziału w patencie) lub jego unieważnienia, a zatem spór co do tego komu przysługuje uprawnienie do uzyskania patentu na wynalazek nie ma wpływu na rozpatrzenie sprawy w przedmiocie udzielenia patentu i wydanie decyzji w tym zakresie przez UPRP;

5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. oraz art. 7, art. 12 § 1 art. 77 § 1 art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 252 oraz art. 288 ust. 1 p.w.p. - poprzez utrzymanie w mocy postanowienia UPRP naruszającego zasadę zaufania do organów państwa, wydanego w postępowaniu w którym nie zachowano wymogu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego mającego znaczenie dla istotnych dla sprawy okoliczności, z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady legalności, zasady szybkości i prostoty postępowania, zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i zasady uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a sprowadzające się m.in. do opóźnienia możliwości ochrony Wynalazku przez zgłaszającego przed naruszeniami;

Argumentację na poparcie zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie ze względu na brak usprawiedliwionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

Na wstępie Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie - powołując się na uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 11 kwietnia 2005 r. (sygn. akt OPS 1/04) – stwierdza, że rozpoznając skargę kasacyjną może z urzędu badać, czy skarga ta została wniesiona przez stronę (art. 173 § 2 p.p.s.a.), ponieważ jest to jedna z przesłanek warunkujących jej dopuszczalność. Niemniej jednak od zasady, że wniesienie skargi kasacyjnej przez nieuprawniony podmiot powoduje jej odrzucenie należy przyjąć pewien, jakże istotny wyjątek. Nie można odrzucić skargi kasacyjnej z tego powodu, że została wniesiona przez podmiot niebędący stroną, jeżeli podmiot ten został dopuszczony do udziału przed wojewódzkim sądem administracyjnym i brał udział w tym postępowaniu jako strona.

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że Sąd I instancji dopuścił do udziału w postępowaniu spółkę [...] i uznał, że ma ona interes prawny do złożenia skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie nie zgadza się z tym stanowiskiem Sądu I instancji. W tym zakresie NSA podziela stanowisko wyrażone przez NSA w orzecznictwie, tj. w postanowieniu z dnia 15 maja 2008 r. o sygn. akt II GSK 389/07 . Mianowicie, zdaniem NSA z uwagi na to, że [...] nie była zgłaszającym wynalazek, to nie mogła być ona uznana na tym etapie postępowania przed UPRP za stronę postępowania zgłoszeniowego, a w konsekwencji nie przysługiwało jej prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy od postanowienia UPRP w przedmiocie zawieszenia postępowania z uwagi na spór pomiędzy zgłaszającym, którym była [...] a [...] o ustalenie prawa do wynalazku. W konsekwencji, [...] nie miała legitymacji do wystąpienia ze skargą do WSA w Warszawie, zatem wniesienie skargi przez [...] było w rozpoznawanej sprawie niedopuszczalne.

Podkreślenia bowiem wymaga, że stosownie do art. 235 ust. 2 p.w.p. stroną w postępowaniu przed Urzędem Patentowym w sprawie uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji jest zgłaszający. Oznacza to, że ustawodawca sformułował tu normę specjalną (lex specialis), odstępując od ogólnych kryteriów przyznawania statusu strony w postępowaniu administracyjnym, sformułowanych w art. 28 k.p.a., a odnoszących się do legitymowania się przez dany podmiot interesem prawnym, wynikającym z norm prawa materialnego. Zatem w postępowaniu zgłoszeniowym przymiot strony przysługuje tylko zgłaszającemu, co wyraźnie wynika z art. 235 ust. 2 p.w.p., który jest przepisem lex specialis w stosunku do art. 28 k.p.a.

Stosownie zaś do art. 244 ust. 1 w zw. z art. 244 ust. 3 p.w.p. od decyzji Urzędu Patentowego RP stronie służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego. Stronę należy rozumieć tutaj niewątpliwie w nawiązaniu do art. 235 ust. 2 p.w.p. Legitymacja do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ przysługuje zatem jedynie zgłaszającemu, a nie innym podmiotom.

Sąd w obecnym składzie podziela pogląd reprezentowany w literaturze i orzecznictwie (por. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2006 r., sygn. akt II GSK 227/06), że art. 50 § 1 p.p.s.a. kreuje nowy rodzaj interesu prawnego w prawie administracyjnym. Jego treścią jest uprawnienie do żądania przeprowadzenia przez sąd administracyjny kontroli zgodności z prawem danego aktu lub czynności organów administracji publicznej. Zakres podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie musi się zatem pokrywać z zakresem podmiotów mających status strony w postępowaniu administracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 15 maja 2008 r. o sygn. akt II GSK 389/07).

Zatem, podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję Urzędu Patentowego jest jedynie zgłaszający, a nie inne podmioty mające interes prawny. W niniejszej sprawie należy uwzględnić treść art. 248 p.w.p. Stosownie do tego przepisu, na decyzje oraz postanowienia Urzędu Patentowego RP stronie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, pojęcie strony należy rozumieć w tym kontekście z uwzględnieniem art. 235 ust. 2 p.w.p. Wynika stąd, że podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję Urzędu Patentowego RP jest jedynie zgłaszający, a nie inne podmioty mające interes prawny. Norma zawarta w art. 248 p.w.p. stanowi zatem lex specialis wobec art. 50 § 1 p.p.s.a. (por. też T. Kiełkowski, Strona i uczestnicy w postępowaniu patentowym, Przegląd Prawa Handlowego, nr 8/2005, s. 40-41).

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że zgłaszającym, a zarazem stroną tego postępowania była [...] ., która złożyła podanie o udzielenie patentu na wynalazek pt. "[...]". Zatem, spółka [...] nie miała przymiotu strony w postępowaniu zgłoszeniowym, gdzie stroną jest spółka [...] jako zgłaszający, w konsekwencji nie mogła wystąpić z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak również nie posiadała legitymacji skargowej.

Ponadto, wymaga podkreślenia, że spółka [...] przedłożyła pismo ze sporządzoną na piśmie cesją na jej rzecz praw do przedmiotowego wynalazku dokonaną przez zgłaszającą przedmiotowy wynalazek [...] już po wydaniu przez Urząd Patentowy RP postanowienia o zawieszeniu postępowania z uwagi na spór w przedmiocie praw do wynalazku pomiędzy [...] a p. [...]. Na podstawie art. 102 k.p.a. w czasie zawieszenia postępowania Urząd Patentowy RP jako organ administracji publicznej może podejmować jedynie czynności niezbędne w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla interesu społecznego. Zatem, w okresie zawieszenia postępowania organ nie podejmuje zwykłych czynności proceduralnych, a w konsekwencji w rozpoznawanej sprawie nie mógł, np. dopuścić do udziału w postępowaniu [...].

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za niezasadne należy uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania, zawarte w punkcie 1) - 5) petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzuty naruszenia: art. 3 § 1 oraz § 2 pkt 2 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4, art. 7, art. 12 § 1 art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p. oraz art. 11 ust. 3, art. 32, art. 74 oraz art. 288 ust. 1 p.w.p. Autor skargi kasacyjnej formułując te zarzuty w istocie podważa przede wszystkim zasadność zawieszenia przez Urząd Patentowy RP postępowania w rozpoznawanej sprawie podnosząc, że spór co do tego, komu przysługuje uprawnienie do uzyskania patentu na wynalazek, nie ma wpływu na rozpatrzenie sprawy w przedmiocie udzielenia patentu i wydania decyzji w tym zakresie przez UPRP.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się więc do rozstrzygnięcia, czy wystąpiło w niej zagadnienie wstępne, narzucające konieczność zawieszenia przez organ postępowania, czy też takiego zagadnienia nie było, a co za tym idzie – wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania było zbędne, a rozstrzygnięcie sprawy powinno być dokonane przez Urząd Patentowy RP w ramach postępowania toczącego się wyłącznie przed tym organem.

Artykuł 97 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w rozpoznawanej sprawie, Sąd I instancji nie naruszył prawa, akceptując stanowisko Urzędu Patentowego, iż zgłoszenie przez [...] praw do omawianego wynalazku na etapie rozpoznawania sprawy o udzielenie patentu na ten wynalazek, spowodowało zaistnienie zagadnienia prejudycjalnego, w rozumieniu przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p., skutkującego koniecznością zawieszenia postępowania w sprawie udzielenia patentu, w celu poddania tego sporu do rozstrzygnięcia przez sąd powszechny. Taki tryb postępowania jest utrwalony w orzecznictwie (por. wyroki NSA: z dnia 10 kwietnia 2013 r. sygn. akt II GSK 73/12; z dnia 10 kwietnia 2013 r. sygn. akt II GSK 75/12).

Kwestie związane z instytucją obligatoryjnego zawieszenia postępowania administracyjnego, w tym również samo pojęcie zagadnienia wstępnego, zostały szeroko omówione w literaturze przedmiotu, a zwłaszcza w orzecznictwie sądów administracyjnych. Nie ma więc tutaj potrzeby ich ponownego przytaczania, czyniąc jednak wyjątek dla porządkującego orzeczenia NSA z dnia 23 stycznia 2014 r. o sygn. akt II OSK 1980/12, zgodnie z którym: "Z zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy ziszczone są cztery elementy: po pierwsze, zagadnienie to wyłania się w toku postępowania administracyjnego; po wtóre, jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu; po trzecie, wymaga ono "uprzedniego" rozstrzygnięcia, tzn. musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji; po czwarte, istnieje zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji". Natomiast, jeśli chodzi o sam charakter zagadnienia wstępnego, warto przytoczyć wyrok NSA z dnia 20 lutego 2014 r. o sygn. akt I OSK 1789/12, LEX nr 1494705, zgodnie z którym: "Przez pojęcie "zagadnienia wstępnego" należy rozumieć kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji lub postanowienia albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Zagadnienie wstępne musi wpływać na rozstrzygnięcie sprawy, w której toczy się postępowanie "główne", ponadto musi zachodzić bezpośredni związek pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy, będącej przedmiotem postępowania administracyjnego a zagadnieniem wstępnym."

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że nie ulega wątpliwości, że podniesiona przez organ kwestia sporu co do podmiotu uprawnionego do wynalazku zgłoszonego przez [...] ujawniła się w toku postępowania zgłoszeniowego. [...], pismem z dnia 10 lipca 2013 r. zgłosił swoje prawa do przedmiotowego wynalazku. W dniu 12 sierpnia 2013 r. pełnomocnik [...]wniósł o wpisanie go jako współuprawnionego do uzyskania patentu na wynalazek i wydanie decyzji na jego rzecz. Natomiast w piśmie z 30 sierpnia 2013 r. spółka [...] przedstawiła okoliczności i dowody mające świadczyć o bezzasadności twierdzeń [...] dotyczących prawa do uzyskania patentu.

Mając na uwadze spór zgłaszającego i twórcy o prawo do uzyskania patentu na wynalazek Urząd Patentowy RP postanowieniem z dnia 12 września 2013 r. zawiesił postępowanie wzywając strony do wystąpienia, celem rozstrzygnięcia, w terminie 2 miesięcy do właściwego sądu ze stosownym pozwem o ustalenie prawa wskazując, że dowód takiego wystąpienia należy złożyć najpóźniej w wyznaczonym terminie.

Z podniesioną wyżej kwestią pozostaje w związku drugi element przesądzający o uznaniu określonego zagadnienia za zagadnienie wstępne, a mianowicie kwestia właściwości organu, którego kompetencja obejmuje rozstrzygnięcie takiego zagadnienia. Urząd Patentowy RP zasadnie odwołał się tutaj do art. 284 pkt 2 p.w.p., zgodnie z którym sprawy o ustalenie prawa do patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji rozpatrywane są w trybie postępowania cywilnego, na zasadach ogólnych. Nie ulega zatem wątpliwości, że organem właściwym do ustalenia prawa do przedmiotowego patentu jest w rozpatrywanej sprawie sąd okręgowy, a co zatem idzie – i właściwość organu przemawia za tym, że mamy tutaj do czynienia z zagadnieniem wstępnym. W przypadku zaś, gdy w postępowaniu administracyjnym powstaje zagadnienie wstępne, zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 kpa, organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu zawiesić postępowanie. Jednocześnie wzywa strony w określonym terminie do wystąpienia do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego (art. 100 § 1 k.p.a.).

Wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie spółki, Urząd Patentowy RP nie może przejąć kompetencji sądu powszechnego. Urząd nie mógł zatem oceniać nadesłanych przez strony sporu dowodów potwierdzających przysługiwanie prawa do uzyskania patentu. Z tego względu nieuzasadniony jest również zarzut skarżącej kasacyjnie, iż postępowanie zostało zawieszone w oparciu o gołosłowne stwierdzenia p. [...].

W ocenie NSA, argumentacja Urzędu Patentowego RP jest, zwłaszcza w świetle powołanego wyżej art. 284 pkt 2 p.w.p., przekonywująca, gdyż w przypadku sporu sprawy o ustalenie prawa do patentu rozstrzygane są w trybie postępowania cywilnego, na zasadach ogólnych. Wyłącza to możliwość rozstrzygania tego rodzaju sporów w postępowaniu administracyjnym.

Kolejnym, trzecim elementem konstrukcyjnym pojęcia "zagadnienia wstępnego" jest jego "uprzedniość", wymóg rozstrzygnięcia kwestii objętej tym pojęciem przed rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji przez UPRP. Innymi słowy, rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego powinna warunkować możliwość rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.

Zgodnie z art. 8, art. 11 i art. 72 p.w.p. prawo do uzyskania patentu na wynalazek albo prawa ochronnego na wzór użytkowy, jak również prawa z rejestracji wzoru przemysłowego przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5 twórcy. Obowiązkiem Urzędu Patentowego RP jest ustalenie osoby uprawnionej do wynalazku, w tym osoby twórcy, mającej co do zasady status strony postępowania. Ustalenie uprawnionego do uzyskania patentu ma zasadnicze znaczenie dla kontrolowanego postępowania. Urząd Patentowy RP udziela patentu na rzecz osoby uprawnionej do jego uzyskania. Zatem rozstrzygnięcie sprawy - udzielenie patentu na rzecz uprawnionego - zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd zagadnienia wstępnego, jakim jest kwestia, kto jest właścicielem rozwiązania zgodnie z art. 284 pkt 2 p.w.p. Brak rozstrzygnięcia kwestii podmiotu uprawnionego powoduje nie tylko niemożność samego wydania przez Urząd decyzji o udzieleniu patentu, ale również powoduje niemożność prowadzenia badania merytorycznego zgłoszenia.

Skarżąca kasacyjnie twierdzi, że żaden przepis p.w.p. nie nakłada na UPRP obowiązku sprawdzenia, czy zgłaszającemu wynalazek rzeczywiście przysługuje prawo do patentu. Twierdzeniu temu przeczy wyraźnie treść art. 11 oraz 74 p.w.p. Rzeczywiście, UPRP nie ma obowiązku poszukiwania twórcy wynalazku - ale tylko wtedy, gdy stan faktyczny (lub prawny) nie nasuwa w tej kwestii żadnych wątpliwości.

W ocenie NSA - wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie spółki - żądanie dowodów, czy badanie wiarygodności twierdzeń zgłaszanych przez strony sporu co do praw do wynalazku jest w istocie tożsame z badaniem, czy przysługuje mu prawo do uzyskania patentu, a do czynienia takich ustaleń Urząd nie jest - w świetle art. 284 pkt 2 pwp - właściwy. Z tego względu nieuzasadnione jest twierdzenie, że Urząd naruszył przepis art. 7, 77 § 1, 78 , 107 k.p.a. poprzez zaniechanie rozpatrzenia materiałów dowodowych, co w ocenie strony skarżącej skutkowało niedostatecznym wyjaśnieniem stanu faktycznego i niedostatecznym uzasadnieniem zaskarżonego postanowienia.

Reasumując, w ocenie NSA nie ulega wątpliwości, że ustalenie podmiotu (podmiotów) uprawnionych do przedmiotowego wynalazku stanowi zagadnienie wstępne, do rozstrzygnięcia którego, zgodnie z art. 284 p.w.p., właściwy jest sąd okręgowy. Kwestia ta powinna być zarazem rozstrzygnięta przed rozstrzygnięciem "głównej" sprawy administracyjnej. W tym stanie rzeczy NSA uznał - podzielając w tej kwestii stanowisko Sądu I instancji - że zawieszenie postępowania przez UPRP było nie tylko uprawnione, ale i konieczne.

Zgodnie z treścią art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych orzeczenie odpowiada prawu mimo błędnego uzasadnienia, jeżeli nie ulega wątpliwości, że po usunięciu błędów zawartych w uzasadnieniu, rozstrzygnięcie nie uległoby zmianie (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 207/04, opubl. w: ONSAiWSA 2005/5/101, wyrok NSA z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 369/11). Zatem, jeżeli rozstrzygnięcie podjęte przez Sąd I instancji jest prawidłowe, ale błędnie uzasadnione, skarga kasacyjna podlega oddaleniu (por. wyroki NSA: z 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2168/13; z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn. akt II GSK 172/12). Właśnie z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.