Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 93/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2016-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 35, par. 12, par. 45 ust.1,  2, par. 46  par. 44, par. 10, par. 11 ust. 1  lit. b, par. 47 ust. 2, par. 10 ust. 2, par.  11 ust. 1 lit. b
journal: Dz.U. 2015 poz 542
law: Rozporzadzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
article: art. 11 ust. 1, art. 5 ust. 3 pkt 1, art. 9 pkt 13
journal: Dz.U. 2015 poz 469
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
article: art. 11 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2016 r. sprawy ze skargi Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego:

- uchylił w całości decyzję Starosty z dnia [...], orzekającą o aktualizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], polegającej na przeniesieniu działki nr A o powierzchni 0,04 ha, oznaczonej jako użytek gruntowy Wp - grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi z jednostki rejestrowej [...], w której jako władający widnieje Skarb Państwa oraz Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych jako trwały zarząd lub zarząd do nowo utworzonej jednostce rejestrowej, w której wpisano podmiot ewidencyjny "Gmina [...]" jako władający i wykreślono użytek gruntowy Wp - grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi i wpisano klasoużytek W-ŁII.

- odmówił wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] gmina [...], polegającej na wykreśleniu Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych jako władającego działką nr A położoną w obrębie [...] gmina [...] oraz zmianie użytku gruntowego w tej działce z Wp - grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi, na użytek gruntowy W - grunty pod rowami.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktyczny i prawnych:

Pismem z dnia 13 sierpnia 2013r., ponowionym w dniu 9 września 2014r., Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych (zwany dalej ZMiUW) zwrócił się do Starostwa Powiatowego o wprowadzenie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] gmina [...] polegającej na jego wykreśleniu jako władającego działką nr A położoną w obrębie [...] oraz zmianie użytku gruntowego Wp - grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi na użytek gruntowy W - rowy, na tej działce. W treści wniosku wyjaśniono, że zgodnie z prowadzoną ewidencją przedmiotowy rów usytuowany na działce nr A nie figuruje jako urządzenie melioracji wodnych szczegółowych i nie został wykonany w ramach zadania inwestycyjnego. Powołano się przy tym na art. 14 ust. 3 w związku z art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015r. poz. 469 ze zm.), rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części, stanowiących własność publiczną (Dz. U. nr 16, poz. 149) oraz art. 11 ust 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem wnioskodawcy działka nr A została omyłkowo ujawniona w rejestrze gruntów we władaniu ZMiUW . Błędne jest również oznaczenie użytku gruntowego na działce nr A jako Wp - grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi, gdyż na przedmiotowej działce powinien być wykazany użytek gruntowy W - rowy.

W dniu 28 maja 2015r. Starosta dokonał wizji lokalnej na gruncie działki nr 2039, stwierdzając że "rów" znajdujący się na działce nr 2096 stanowił pierwotnie, naturalny ciek wodny źródła wody "[...]", który spływał z małogoskich pól, kończąc bieg na łąkach za ulicą [...]. Na prośbę właścicieli sąsiadujących z ciekiem gruntów, Urząd Miasta i Gminy w [...]u dokonał obetonowania, na kilku odcinkach przedmiotowego "rowu", regulując tym sposobem jego przebieg i przepustowość. Wykonane przez Gminę [...] urządzenia są aktualnie w fatalnym stanie technicznym. Betonowe koryto wykrusza się, a jego ściany pod naporem ziemi pękają i składają się ku środkowi, stwarzając dodatkowe zagrożenie.

W piśmie z dnia 6 lipca 2015r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] wyjaśnił, że Gmina [...] nie jest właścicielem rowu oznaczonego numerem 2039. Od kilkunastu lat doraźnie go remontuje i modernizuje w celu usprawnienia odpływu wód opadowych i zapobieżenia zalewania nimi pobliskich nieruchomości. Aktualnie oczyszczaniem objęty jest końcowy rowu na długości około 200 metrów pomiędzy ul. [...], a ul. Pustowójtówny. Ponadto Gmina [...] nigdy nie podłączała odwodnienia ulicy ej, części ulicy Konarskiego oraz części ul. Chęcińskiej do przedmiotowego rowu, pomimo że wody opadowe z odwodnienia w/w ulic są do niego wprowadzone, natomiast udziela pomocy mieszkańcom miasta [...] w sytuacjach wystąpienia obfitych opadów deszczu i związanych z tym ewentualnych lokalnych podtopieniach na działkach przyległych do przedmiotowego rowu.

Mając na uwadze powyższe decyzją z dnia 8 października 2015r. Starosta orzekł o aktualizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu 01 [...] gmina [...], polegającej na wykreśleniu z jednostki rejestrowej [...], działki nr A o powierzchni 0,04 ha, oznaczonej jako użytek gruntowy "Wp" - grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi, we władaniu Skarbu Państwa, w trwałym zarządzie lub zarządzie Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych i ujawnieniu działki nr A o powierzchni 0,04 ha, klasoużytek W - ŁII jako grunty we władaniu Gminy [...]. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wskazano, że ww. działka ma nieuregulowany stan prawny – w związku z czym zapis w rejestrze ewidencji gruntów i budynków, że ZMiUW jest zarządcą lub trwałym zarządcą tej działki jest nieprawidłowy. Na podstawie przeprowadzonej analizy materiałów i protokołu z wizji lokalnej stwierdzono, że działka nr A nie stanowi gruntu pokrytego wodami powierzchniowymi, o którym mowa w art. 14 ustawy Prawo wodne, tylko rów melioracyjny. Ponadto z zebranego materiału dowodowego wynika, że podmiotem faktycznie władającym działką nr A stanowiącą rów jest Gmina [...], która od kilkunastu lat doraźnie go remontuje i modernizuje w celu usprawnienia odpływu wód opadowych, które zalewają pobliskie nieruchomości.

W odwołaniu od ww. decyzji Gmina [...] podniosła m. in,, że wykonywanie przezeń doraźnych remontów – wobec bezczynności ZMiUW w tym zakresie – nie stanowi o spełnieniu przesłanki samoistnego posiadania – niezbędnej do wpisania Gminy jako władającego działką nr 2039. W tym celu należy oprócz wykonywania władztwa nad rzeczą wykazać zamiar władania nad rzeczą dla siebie. Tymczasem Gmina nie miała i nie ma zamiaru korzystać z przedmiotowego gruntu. Końcowo wyrażono pogląd, że zaniechanie przez ZMiUW zajmowania się tą nieruchomością nie może skutkować automatycznym przypisaniem jej posiadania Gminie – co uczynił organ I instancji.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego , wydając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. opisaną na wstępie decyzję, wskazał na brak dowodów, że ww. ciek stanowi urządzenie melioracji wodnych szczegółowych. Tym samym nie ma podstaw do zmiany użytku w działce nr A z użytku Wp - grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi, na użytek W - grunty pod rowami. Zgodnie z § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, w przypadku gruntów o nieustalonym właścicielu w ewidencji wykazuje się dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi gruntami władają na zasadach samoistnego posiadania. Organ powołując się na przepisy Kodeksu cywilnego oraz mając na uwadze poglądy judykatury wskazał, że aby mówić o samoistnym posiadaniu, oprócz wykonywania władztwa nad rzeczą należy jeszcze wykazać wolę władania tą rzeczą we własnym imieniu – w celu posiadania jej na własność. Tymczasem Gmina [...] oświadczyła, że nie miała i nie ma zamiaru korzystać z działki nr A i nie chce przejąć jej na własność. Tym samym nie można uznać że Gmina [...] jest osobą władającą działką nr A na zasadach samoistnego posiadania.

Końcowo powołując się na § 44 pkt 2 i § 45 ww. rozporządzenia wskazano, że w trakcie prowadzonego postępowania ZMiUW nie przedstawił dowodu potwierdzającego zasadność żądanej zmiany użytku gruntowego. W konsekwencji, wobec braku możliwości zmiany użytku gruntowego przedmiotowej działki, brak było podstaw do wykreślenia ZMiUW jako podmiotu figurującego w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do ww. działki. Natomiast stan wykazany obecnie w ewidencji gruntów i budynków jest zgodny z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł ZMiUW, domagając się uchylenia decyzji organu odwoławczego i zasądzenia na swoją rzecz kosztów postępowania sądowego. W tym zakresie wskazano na naruszenie przepisów postępowania, tj. 61 § 1 oraz art. 107 §1 i § 3 K.p.a poprzez ustalanie faktów i dokonywanie ocen nie mających związku z przedmiotem sprawy. Niewłaściwa ocena zgromadzonych dowodów stanowiła naruszenie art. 75, art. 76 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. Z kolei błędne ustalenia faktyczne doprowadziły do zastosowania niewłaściwych przepisów prawa materialnego. Strona zarzuciła organowi, że odmawiając wykreślenia z ewidencji ZMiUW jako władającego działką nr A orzekł o nieistniejącym wpisie, pomijając, że ZMiUW nie figuruje w ewidencji gruntów. W ewidencji figuruje bowiem jednostka o nazwie: "Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych - Rejonowy Oddział [...]". Ponadto zaskarżona decyzja została wydana w sprawie wniosku, który nie był przedmiotem rozpoznania przez Starostę . Odwołanie Gminy [...] dotyczyło bowiem decyzji Starosty z dnia 8 października 2015r., która została wydana w postępowaniu wszczętym na wniosek ZMiUW z dnia 9.09.2014r. Tymczasem pismo ZMiUW z dnia 9 września 2014r. dotyczyło wyłącznie wykreślenia ZMiUW z ewidencji gruntów w odniesieniu do działki nr A i nie zawierało żądania wpisu Gminy [...] do ewidencji ani też zmiany użytków gruntowych. Rozstrzygnięcia Starosty podjęte w tym zakresie strona skarżąca uznała za podjęte w postępowaniu administracyjnym wszczętym przez organ ewidencyjny z urzędu, a nie na wniosek ZMiUW. Tymczasem w zaskarżonej decyzji stwierdzono, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek, odwołując ano się do wniosku ZMiUW z dnia 13 sierpnia 2013r. W tym zakresie skarżący wyjaśnił, że istotą złożonego wniosku było usunięcie oczywiście błędnego wpisu podmiotowego dotyczącego ujawnienia w ewidencji jednostki organizacyjnej. Jedynie na skutek oczywistej omyłki w piśmie wskazano ZMiUW zamiast Wojewódzki Zarząd Melioracji Wodnych - Rejonowy Oddział [...]. W konsekwencji postępowanie w sprawie powinno być podjęte przez organ ewidencyjny z urzędu na podstawie § 46 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów. Zgodnie z tym przepisem z urzędu dokonuje się zmian w ewidencji na podstawie ewidencji publicznych prowadzonych zgodnie z odrębnymi przepisami. We wniosku ZMiUW wskazywał stan wpisów w ewidencji publicznej prowadzonej na podstawie art. 70 ust.3 ustawy Prawo wodne. Natomiast organ pominął rzeczywistą treść pism ZMiUW, albo co najmniej zaniechał ustalenia rzeczywistej treści żądania. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika w jakiej konkretnej dacie, na podstawie jakich dokumentów źródłowych oraz na jakiej podstawie prawnej dokonano wpisu podmiotowego WZMiUW oraz wpisu użytków o symbolu "Wp" w odniesieniu do przedmiotowej działki gruntu. Tymczasem zgodnie z zasadami prowadzenia ewidencji gruntów, na które ŚWINGiK powołuje się w zaskarżonej decyzji, utrzymywanie ewidencji w stanie aktualności wymaga wprowadzania do bazy udokumentowanych zmian. Jeśli WZMiUW ujawniono jako podmiot władający przedmiotowymi działkami, a grunt zakwalifikowano jako użytki "Wp" to w myśl powyższej zasady winno to wynikać z konkretnych dokumentów źródłowych. Niewskazanie w decyzji konkretnej daty dokonywania poszczególnych wpisów uniemożliwia ustalenie, w jakim stanie prawnym wpisu dokonywano. Na przestrzeni lat zmianie uległy zarówno przepisy ustawy Prawo wodne, jak i zasady prowadzenia ewidencji gruntów. Nie zmieniła się jednak podstawowa zasada, iż w przypadku gruntów, które nie mają ustalonych właścicieli wpisów osób i jednostek organizacyjnych władających tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania dokonuje się na podstawie decyzji administracyjnej wydanej przez właściwego starostę. Taka decyzja nie została wskazana. Nie wiadomo też w oparciu o jaki dokument źródłowy i w jakiej konkretnie dacie dokonano wpisu użytków gruntowych o symbolu Wp.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu swojej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem decyzja organu odwoławczego odpowiada przepisom prawa.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną.

Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia w ramach tak zakreślonej właściwości Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności.

Na wstępie zauważyć trzeba, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego, którą:

- uchylono w całości decyzję Starosty orzekającą o aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, polegającej na wykreśleniu z jednostki rejestrowej [...] działki nr 2039, oznaczonej jako użytek gruntowy Wp - grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi we władaniu Skarbu Państwa, w trwałym zarządzie Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych i ujawnieniu działki nr A klasoużytek W - ŁII, w nowo utworzonej jednostce rejestrowej, we władaniu Gminy [...] zaskarżoną decyzję Starosty z dnia [...] i

- odmówiono wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków, polegającej na wykreśleniu Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych jako władającego ww. działką nr A oraz zmianie użytku gruntowego w tej działce z Wp - grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi, na użytek gruntowy W - grunty pod rowami.

Należy wskazać, że ustawa z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015r. poz. 520 ze zm.), określając przedmiot ewidencji oraz sposób jej gromadzenia w postaci operatu ewidencyjnego, nie zawiera w zasadzie reguł prowadzenia ewidencji gruntów i wprowadzania w niej zmian. Kwestie te reguluje natomiast rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2013r. poz. 1551), zwane dalej rozporządzeniem.

Z przepisów Rozdziału 3 rozporządzenia, regulującego prowadzenie ewidencji gruntów i budynków oraz szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych, wynika, że podstawową zasadą prowadzonej przez starostę ewidencji jest zasada aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi (§ 44 pkt 2).

W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z § 10 rozporządzenia ww. ewidencja obejmuje dane liczbowe i opisowe dotyczące gruntów i budynków oraz lokali, jak również dane dotyczące właścicieli nieruchomości oraz przysługujących im wielkości udziałów w prawie własności, a także daty określające nabycie oraz utratę tego prawa (ust. 1). W przypadku gruntów o nieustalonym właścicielu w ewidencji wykazuje się dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi gruntami władają na zasadach samoistnego posiadania (ust. 2). Z kolei stosownie do § 11 ust. 1 lit. b rozporządzenia w ewidencji oprócz danych, o których mowa w § 10, wykazuje się także m. in. dane dotyczące jednostek organizacyjnych sprawujących zarząd lub trwały zarząd nieruchomościami.

Ostatni z cyt. przepisów odnosi się do stanu faktycznego niniejszej sprawy, gdyż jak wynika z wypisu z rejestru gruntów (K-I-23) sporna działka nr A pozostaje we władaniu Skarbu Państwa, a "trwały zarząd lub zarząd" sprawuje Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych Rejonowy Oddział [...].

Ze względu na powyższe zastosowanie w rozpoznawanej sprawie znajduje § 12 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym prawa osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 oraz w § 11 ust. 1 pkt 1 i 2, do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie:

1) wpisów dokonanych w księgach wieczystych;

2) prawomocnych orzeczeń sądowych;

3) umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali;

4) ostatecznych decyzji administracyjnych;

5) dyspozycji zawartych w aktach normatywnych;

6) umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2.

Z kolei stosownie do § 45 ust. 1 rozporządzenia aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu:

1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi;

2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych;

3) wyeliminowania danych błędnych.

Jak wynika z § 45 ust. 2 rozporządzenia przy aktualizacji operatu ewidencyjnego przepisy stosuje się odpowiednio § 35 rozporządzenia, zgodnie z którym źródłami danych ewidencyjnych niezbędnych do założenia ewidencji są:

1) materiały i informacje zgromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym;

2) wyniki pomiarów fotogrametrycznych;

3) wyniki terenowych pomiarów geodezyjnych;

4) dane zawarte w innych ewidencjach i rejestrach prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów przez: sądy, organy administracji publicznej oraz państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne;

5) dane zawarte w dokumentach udostępnionych przez zainteresowane osoby, organy i jednostki organizacyjne;

6) dane zawarte w dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej;

7) wyniki oględzin.

Kierując się treścią znajdującego zastosowanie w niniejszej sprawie § 45 ust. 2 w zw. z § 35 pkt 4 rozporządzenia (dotyczącego aktualizacji operatu ewidencyjnego) nie sposób podzielić stanowiska strony skarżącej o naruszeniu przez organ odwoławczy § 46 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia. Zgodnie bowiem z tym ostatnim przepisem (obowiązującym do dnia 11 stycznia 2016r.) z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z:

1) prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych,

2) opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych,

3) dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej,

4) ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów.

Uzupełnienie cyt. regulacji stanowił obowiązujący do dnia 11 stycznia 2016r. przepis § 47 ust. 3 rozporządzenia – uchylony przez § 1 pkt 11 lit. b rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 6 listopada 2015r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2015r. poz. 2109). Zgodnie z tą regulacją w przypadku gdy aktualizacja operatu ewidencyjnego wymaga wyjaśnień zainteresowanych lub uzyskania dodatkowych dowodów, starosta przeprowadza w sprawie tej aktualizacji postępowanie administracyjne lub stosuje art. 22 ust. 3 ustawy. Zgodnie z tym ostatnim przepisem jeżeli uzyskanie danych niezbędnych do aktualizacji bazy danych ewidencji gruntów i budynków nie jest możliwe w inny sposób, starosta może, w drodze decyzji administracyjnej, nałożyć na podmioty, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 m. in. obowiązek opracowania dokumentacji geodezyjnej niezbędnej do aktualizacji bazy danych ewidencji gruntów i budynków, w przypadku ustalenia, że stan rzeczywisty nieruchomości jest inny niż ujawniony w tej bazie danych, a różnica ta jest skutkiem robót budowlanych, o których mowa w art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (pkt 1). Ten ostatni przypadek nie miał jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie.

W tym miejscu zaznaczyć trzeba, że stosownie do art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (t. j. Dz. U. z 2015r. poz. 469 ze zm.) prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa, z zastrzeżeniem art. 13, wykonują:

1) minister właściwy do spraw gospodarki morskiej - w stosunku do wód morza terytorialnego oraz morskich wód wewnętrznych wraz z wodami Zatoki Gdańskiej;

2) Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej - w stosunku do wód istotnych dla kształtowania zasobów wodnych oraz ochrony przeciwpowodziowej, w szczególności wód podziemnych oraz śródlądowych wód powierzchniowych:

a) w potokach górskich i ich źródłach,

b) w ciekach naturalnych, od źródeł do ujścia, o średnim przepływie z wielolecia równym lub wyższym od 2,0 m3/s w przekroju ujściowym,

c) w jeziorach oraz sztucznych zbiornikach wodnych, przez które przepływają cieki, o których mowa w lit. b,

d) granicznych,

e) w śródlądowych drogach wodnych;

3) dyrektor parku narodowego - w stosunku do wód znajdujących się w granicach parku, z wyłączeniem wód, o których mowa w pkt 2 lit. d oraz lit. e, które są sklasyfikowane w klasie wyższej niż klasa I, na podstawie ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o żegludze śródlądowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1458);

4) marszałek województwa, jako zadanie z zakresu administracji rządowej wykonywane przez samorząd województwa - w stosunku do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy, oraz w stosunku do pozostałych wód niewymienionych w pkt 1-3.

Analizując treść ostatniej z pozycji cyt. przepisu podkreślić trzeba, że ustanawia on swoiste domniemanie kompetencji na rzecz marszałka województwa – w stosunku do pozostałych wód niewymienionych w pkt 1-3. Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, że co prawda odnośnie "trwałego zarządu lub zarządu" spornej działki to nie Marszałek Województwa został ujawniony jako podmiot wykonujący prawa właścicielskie Skarbu Państwa – tylko skarżący, jednak taki wpis odpowiada stanowi prawnemu. Zgodnie bowiem ze statutem Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych (dostępnym na stronie BIP Urzędu Marszałkowskiego Województwa ), do zadań z zakresu administracji rządowej powierzonych ZMiUW należą w szczególność wykonywanie praw właścicielskich w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa, do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy oraz w stosunku do pozostałych wód dla których praw właścicielskich nie wykonuje: minister właściwy do spraw gospodarki morskiej, Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, dyrektor parku narodowego (§ 5 pkt f), gospodarowanie gruntami pokrytymi płynącymi wodami powierzchniowymi, o których mowa w art.14 ust. 3 w odniesieniu do wód określonych w art. 11 ust.1 pkt 4 Prawa wodnego (§ 5 pkt g statutu), a także gospodarowanie innym mieniem związanym z gospodarka wodną, stanowiącym własność Skarbu Państwa, które zostało powierzone marszałkowi Województwa (§ 5 pkt 7).

W tym miejscu należy odnieść się do stanowiska strony skarżącej, która domaga się wprowadzenie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] gmina [...] polegającej na wykreśleniu ZMiUW jako władającego działką nr A oraz zmianie użytku gruntowego Wp - grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi na użytek gruntowy W - rowy, na tej działce. W uzasadnieniu wskazano, że wody w rowach usytuowanych na działce będącej przedmiotem postępowania nie należą do kategorii wód określonych w art. 14 ust. 3 w związku z art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo wodne oraz rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części, stanowiących własność publiczną (Dz. U. nr 16, poz. 149). Zdaniem skarżącej działka nr A została omyłkowo ujawniona w rejestrze gruntów jako pozostająca w jej władaniu. Błędne jest również oznaczenie użytku gruntowego na działce nr A jako Wp - grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi, podczas gdy na przedmiotowej działce powinien być wykazany użytek gruntowy W – rowy. W tym zakresie strona powołała się na art. 12 ustawy Prawo wodne, zgodnie z którym wody stojące oraz wody w rowach znajdujące się w granicach nieruchomości gruntowej stanowią własność właściciela tej nieruchomości (ust. 1), przy czym uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do wód stojących oraz wody w rowach, znajdujących się na terenie nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, wykonują podmioty reprezentujące Skarb Państwa w stosunku do tych nieruchomości, na podstawie odrębnych przepisów (ust. 2). Powołując się na art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015r. poz. 1774 ze zm.) wskazano, że organem właściwym w sprawie spornej działki jest Starosta . Jak wynika bowiem z tego przepisu z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z przepisów niniejszej ustawy oraz odrębnych ustaw, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, a organami reprezentującymi jednostki samorządu terytorialnego są ich organy wykonawcze.

Analizując całość zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego – w aspekcie stosowania cyt. wyżej przepisów – nie sposób zgodzić się z argumentacją przedstawioną przez stronę skarżącą. Wyjaśnić przy tym trzeba, odnosząc się do żądania zmiany dotychczasowego oznaczenia w ewidencji użytku gruntowego Wp - grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi na użytek gruntowy W – rowy, że w załączniku nr 1 do ww. rozporządzenia "Identyfikatory obiektów bazy danych ewidencyjnych" zaliczono:

- do gruntów pod rowami - grunty zajęte pod otwarte rowy pełniące funkcje urządzeń melioracji wodnych szczegółowych dla gruntów wykorzystywanych do produkcji rolniczej (poz. 8),

- do gruntów pod wodami powierzchniowymi płynącymi - grunty pokryte wodami powierzchniowymi płynącymi, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo wodne (poz. 24).

Z kolei, jak wynika z art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo wodne, śródlądowe wody powierzchniowe dzielą się na:

1) płynące, do których zalicza się wody:

a) w ciekach naturalnych, kanałach oraz w źródłach, z których cieki biorą początek,

b) znajdujące się w jeziorach oraz innych naturalnych zbiornikach wodnych o ciągłym bądź okresowym naturalnym dopływie lub odpływie wód powierzchniowych,

c) znajdujące się w sztucznych zbiornikach wodnych usytuowanych na wodach płynących.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę na zawartą we wniosku ZMiUW (K-I-8) informację o tym, że "rów o nr ewid 2039, o którym mowa w piśmie, nie znajduje się w prowadzonej w oparciu o art. 70 ust. 3 ustawy Prawo wodne ewidencji wód, urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów".

Mając na uwadze cyt. wyjaśnienia nie sposób uznać, że na spornej działce znajdują się grunty pod rowami w rozumieniu poz. 8 załącznika nr 1 do rozporządzenia – z uwagi na brak spełnienia przesłanki zajęcia działki pod otwarte rowy pełniące funkcje urządzeń melioracji wodnych szczegółowych dla gruntów wykorzystywanych do produkcji rolniczej. Jak wynika bowiem z cyt. wyżej § 45 ust. 1 i 2 w zw. z § 35 pkt 4 rozporządzenia – źródłami danych ewidencyjnych niezbędnych do założenia ewidencji (bądź aktualizacji operatu ewidencyjnego) są dane zawarte w innych ewidencjach i rejestrach. Tymczasem, jak strona skarżąca sama przyznaje, w ewidencji wód, urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów nie znajduje się "rów" na działce o nr ewid 2039.

Niezależnie od powyższego wskazać trzeba, że zgodnie z art. 9 pkt 13 ustawy Prawo wodne przez rowy rozumie się sztuczne koryta prowadzące wodę w sposób ciągły lub okresowy, o szerokości dna mniejszej niż 1,5 m przy ich ujściu.

Jak wynika natomiast z protokołu oględzin cieku wodnego "[...]", przeprowadzonych przez pracowników organu I instancji w dniu 28 maja 2015r. (K-I-26), "woda w rowie płynie non stop, wysychając tylko okresowo przy dużej suszy". Ponadto w piśmie z dnia 9 czerwca 2015r. organ I instancji przyznał, że "przedmiotowy rów stanowił pierwotnie naturalny ciek wodny źródła wody "[...]", który spływał z małogoskich pól, kończąc bieg na łąkach za ulicą [...]"., a jedynie "w kilku fragmentach (...) Urząd Miasta i Gminy w [...]u dokonał obetonowania przedmiotowego rowu, regulując tym sposobem jego przebieg i przepustowość".

Podobnie w uzasadnieniu zaskarżonej obecnie decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego stwierdził że "działka nr A stanowiła ciek naturalny - strumień, co potwierdzają zapisy w rejestrach gruntów obrębu [...] z 1963 i 1982 roku". W tym zakresie szczegółowo przeanalizowano dokumentację źródłową, wskazując że:

1. w rejestrze gruntów gromada [...] działka stanowiąca przedmiot aktualnie prowadzonego postępowania została oznaczona numerem 3500 i ujawniona w jednostce rejestrowej 1005 jako wodociek, we władaniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...], Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Referat Wodnych Melioracji; na mapie ewidencyjnej z 1963r., działka nr 3500 została oznaczona jako strumień;

2. w 1982r. na terenie obrębu [...] została przeprowadzona aktualizacja ewidencji gruntów, w trakcie której dokonano zmiany numeracji działek, nadając m. in. działce nr 3500 nr 2039;

3. w rejestrze gruntów z 1982r., sporządzonym po przeprowadzonej aktualizacji ewidencji gruntów obrębu [...], działkę nr A o powierzchni 0,04 ha, ujawniono w jednostce rejestrowej nr 887 jako użytek Wp, we władaniu Wojewódzkiego Zarządu Inwestycji Rolniczych , Oddział Rejonowy w [...];

4. na mapie ewidencji gruntów obrębu [...], arkusz nr 26 przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 7 czerwca 1982r., pod nr 235/13/275/82, działka nr A oznaczona została jako strumyk;

5. w 1992r., dla obrębu [...] założono informatyczną bazę danych, gdzie w jednostce rejestrowej nr 618 wykazano między innymi działkę nr A o powierzchni 0,0400 ha, w zarządzie Wojewódzkiego Zarządu Inwestycji Rolniczych , Odział Rejony w [...];

6. pod koniec 1999r. dokonano konwersji programu MSEG, w którym prowadzony był rejestr ewidencji gruntów na program EWOPIS, wykazując w jednostce rejestrowej [...] działki będące we władaniu Skarbu Państwa w tym działkę nr A o powierzchni 0,0400 ha, a jako zarządcę tej działki ujawniając Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych , bez powołanego dokumentu własności.

Powracając do treści przepisów § 45 ust. 1, 2 w zw. z § 35 pkt 1 rozporządzenia, należy zwrócić uwagę, że źródłami danych ewidencyjnych niezbędnych do założenia (bądź aktualizacji) ewidencji są materiały i informacje zgromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym. Zestawiając opisany powyżej materiał dowodowy z cyt. regulacjami – przy uwzględnieniu braku uwidocznienia "rowu" w ewidencji wód, urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów (§ 35 pkt 4 rozporządzenia) oraz braku dokumentów, wymaganych do zmiany dotychczasowych informacji w ewidencji (§ 12 ust. 1 oraz § 46 ust. 2 rozporządzenia) nie budzi wątpliwości Sądu prawidłowość zaskarżonej decyzji. Należy przy tym podzielić pogląd organu odwoławczego o braku przedstawienia przez ZMiUW dowodu potwierdzającego zasadność żądanej zmiany użytku gruntowego, konsekwencją czego był również brak podstaw do wykreślenia Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych Rejonowy Oddział [...] jako sprawującej "trwały zarząd lub zarząd" nad sporną działką.

Co się zaś tyczy zarzutu skargi o tym, że organ II instancji, odmawiając wykreślenia z ewidencji ZMiUW jako władającego działką nr A orzekł o nieistniejącym wpisie, to podniesiona w tym przedmiocie argumentacja jest bezzasadna. Jak wynika bowiem z treści złożonych przez ZMiUW wniosków z dnia 13 sierpnia 2013r. oraz z dnia 9 września 2014r. strona skarżąca traktowała wpis figurujący w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do działki nr A "Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych, Rejonowy Oddział w [...] - trwały zarząd lub zarząd", jako zapis odnoszący się do ZMiUW . W treści wniosków domagano się bowiem expressis verbis wykreślenia właśnie ZMiUW – nie zaś Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych, Rejonowy Oddział w [...]. Natomiast modyfikacja tego stanowiska w obecnie złożonej skardze jest spóźniona, jako że przedmiotowa informacja nie była dostępna organowi odwoławczemu przed wydaniem decyzji w sprawie. Natomiast sąd administracyjny, kontrolując legalność danego rozstrzygnięcia, bierze pod uwagę stan faktyczny jaki zaistniał w dacie jej wydania. Jednocześnie należy wyjaśnić – co trafnie zauważono w odpowiedzi na skargę – że decyzja odmawiająca wykreślenia ZMiUW jako władającego działką nr A rozstrzyga w zakresie podmiotowym wskazanym we wniosku i jest równoznaczna z utrzymaniem dotychczasowego zapisu w ewidencji gruntów i budynków.

Jeśli chodzi zaś o zarzut skargi o wykroczeniu prowadzonego przez Starostę postępowania poza treść wniosku (wnioskodawca nie żądał ujawnienia Gminy [...] w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do przedmiotowej działki), to podnieść należy, że w wyniku podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia uchylono w całości decyzję organu I instancji. Zaznaczyć przy tym trzeba, że formalnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji merytoryczno-reformatoryjnej stanowił przepis art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części i rozstrzyga sprawę co do istoty, albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. W świetle przedstawionych powyżej wywodów zasadnym jest stwierdzenie, że w niniejszej sprawie miała miejsce pierwsza z określonych w cyt. regulacji sytuacji. Uchyloną przez organ odwoławczy decyzją z dnia 8 października 2015r. Starosta orzekł bowiem o aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, polegającej na wykreśleniu działki nr 2039, oznaczonej jako użytek gruntowy Wp (grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi we władaniu Skarbu Państwa, w trwałym zarządzie Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych i ujawnieniu działki nr 2039, klasoużytek W - ŁII, w nowo utworzonej jednostce rejestrowej, we władaniu Gminy [...]. Tymczasem, jak słusznie zauważono w zaskarżonej decyzji, w piśmie z dnia 6 lipca 2015r. (K-I-35) Gmina [...] oświadczyła, że "nie jest właścicielem przedmiotowego rowu (...), nigdy nie podłączała odwodnień z ulicy ej, części ulicy Konarskiego oraz części ulicy Chęcińskiej do przedmiotowego rowu", a jedynie "od kilkunastu lat doraźnie remontuje i modernizuje go w celu usprawnienia odpływu wód opadowych i uniemożliwienia zalewania nimi pobliskich nieruchomości (...); udziela pomocy mieszkańcom miasta w sytuacjach wystąpienia obfitych opadów deszczu i związanych z tym ewentualnych lokalnych podtopieniach na działkach przyległych przedmiotowego rowu". Tym samym – z uwagi na brak woli władania sporną działka – brak podstaw by uznać, że pozostawała ona w samoistnym posiadaniu Gminy [...] (§ 10 ust. 2 rozporządzenia). Natomiast podstawę kwestionowanego przez skarżącą obecnego zapisu w ewidencji stanowi odrębny przepis, mianowicie § 11 ust. 1 lit. b rozporządzenia, zgodnie z którym w ewidencji oprócz danych, o których mowa w § 10, wykazuje się także m. in. dane dotyczące jednostek organizacyjnych sprawujących zarząd lub trwały zarząd nieruchomościami.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że stan wykazany w ewidencji znajduje uzasadnienie w materiale dowodowym zebranym w aktach sprawy, a skoro brak jest innych dokumentów, wymienionych w ww. przepisach, stanowiących podstawę do wprowadzenia żądanej przez stronę skarżącą aktualizacji – to kwestionowanie obecnie obowiązujących zapisów w ewidencji gruntów i budynków jest niezasadne. Końcowo jeszcze raz zaznaczyć trzeba, że do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji należy utrzymywanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodnie z dostępnymi dla organu dokumentami źródłowymi (§ 44 pkt 2 rozporządzenia). Tymczasem ZMiUW nie wykazała żadnym dokumentem, że wpisy w ewidencji dotyczące działek będących przedmiotem wniosku nie odpowiadają temu stanowi aktualności – co przesądziło o konieczności odmowy wprowadzenia żądanych zmian.

Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.