Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 25/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2022-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art, 124 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 151, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Agnieszka Banach, Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewody z dnia 19 listopada 2021 r. znak: [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata T. A. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

II SA/Ke 25/22

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 19 listopada 2021 r. znak: [...] Wojewoda , po rozpatrzeniu odwołania J. B. utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia 29 lipca 2021 r. znak: [...] orzekającą o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonej we wsi G., gmina D, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 198, stanowiącej własność J. B .

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Wnioskiem z 2.12.2020 r. P. S.A. zwróciło się do Starosty o wydanie na podstawie art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021.1899 – dalej ugn), decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr 198, poprzez zezwolenie na przeprowadzenie przez nieruchomość linii kablowej ziemnej do istniejącej stacji transformatorowej, zgodnie z ustaleniami decyzji Wójta Gminy D. z 30.09.2020r. znak: [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. W uzasadnieniu podniesiono, że zajęcie tej nieruchomości polegać będzie na wykonaniu prac związanych z przeprowadzeniem linii kablowej ziemnej SN-15 kV typu 3 x XRUHAKXS 1 x 120/50 mm2 długości 1,5 m oraz przeprowadzenie 2 rur kanalizacji światłowodowej RHDPE 40/3.7 długości 1,5 m każda. Powyższe urządzenia umieszczone zostaną w jednym wykopie, w odległości 0,6 m od granicy z działką 197, do istniejącej na działce nr 198 stacji transformatorowej - w ramach realizacji inwestycji celu publicznego: Budowa sieci elektroenergetycznej SN 15kV wraz z kanalizacją kablową do kabli światłowodowych w ramach zadania inwestycyjnego pn.: "Budowa odcinków linii SN 15 kV odgałęzienie w kierunku stacji G. 2, 3, 4, w miejscowości G. na działkach o nr ewid. (...), 198 i 197 położonych w miejscowości G. gmina D.". Szczegóły związane z lokalizacją kabla, strefą ograniczenia i strefą technologiczną o szerokości 0,6 m (po 0,3 m od osi linii) przedstawiono na załączniku graficznym, natomiast ograniczenie wynikające z usytuowania linii kablowych, które wskazano we wniosku to ok. 1,0 m (po 0,5 m od osi linii).

Zgodnie z wyjaśnieniami strony, ww. prace mają na celu poprawę warunków napięciowych w tym terenie i są konieczne dla ochrony interesu publicznego. Infrastruktura poprawi niezawodność sieci i ułatwi przeciwdziałanie skutkom poważnych awarii systemowych jakie mogą być następstwem różnych zdarzeń losowych.

Decyzją z dnia 29.07.2021 r. znak: [...] Starosta Sandomierski orzekł:

- w pkt 1 o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonej we wsi G., w gm. D., oznaczonej w ewidencji gruntów numerem działki 198 o pow. 1,0000 ha, stanowiącej własność J. B., na podstawie księgi wieczystej nr [...], poprzez udzielenie P. S.A. zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez nieruchomość linii kablowej ziemnej do istniejącej stacji transformatorowej, zgodnie z ustaleniami decyzji Wójta Gminy D. z dnia 30.09.2020r. znak: [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Zajęcie nieruchomości stanowiącej działkę nr 198, polegać będzie na wykonaniu prac związanych z przeprowadzeniem przez działkę linii kablowej ziemnej SN-15 kV typu 3 x XRUHAKXS 1 x 120/50 mm2 długości 1,5 m, przeprowadzenie 2 rur kanalizacji światłowodowej RHDPE 40/3.7 długości 1,5 m każda jako element linii kablowej SN - oba urządzenia umieszczone w jednym wykopie, w odległości 0,6 m od granicy z działką 197, do istniejącej na działce nr 198 stacji transformatorowej (załącznik graficzny, stanowiący integralną część decyzji) w ramach realizacji inwestycji celu publicznego: Budowa sieci elektroenergetycznej SN 15 kV wraz z kanalizacją kablową do kabli światłowodowych w ramach zadania inwestycyjnego pn.: "Budowa odcinków linii SN 15 kV odgałęzienie w kierunku stacji G. 2, 3, 4, w miejscowości G. na działkach o nr ewid. (...), 198 i 197 położonych w miejscowości G. gmina D.";

- w pkt 2 ustanowiono pas strefy kontrolowanej linii kablowej na czas jej eksploatacji jako trwałe ograniczenie praw rzeczowych na nieruchomości objętej wnioskiem, na działce nr 198, o pow. 1 m2, szerokości 0,6 m (po 0,3 m od osi kabla);

- w pkt 3 decyzji zobowiązano właściciela nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z założeniem, a następnie z konserwacją oraz usuwaniem awarii energetycznej linii kablowej ziemnej;

- w pkt 4 zobowiązano P. S.A. do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po zakończeniu robót oraz poinformowano, że jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego stanie się niemożliwe albo spowoduje nadmierne trudności lub koszty, bądź na skutek zrealizowania inwestycji zmniejszy się wartość nieruchomości, właścicielowi nieruchomości przysługuje odszkodowanie za wynikłe z tego tytułu szkody;

- w pkt 5 poinformowano, że ostateczna decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości stanowić będzie podstawę do dokonania wpisów w księdze wieczystej.

W odwołaniu J. B. opisał spór jaki prowadzi z P. , dotyczący odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości oraz za szkody jakie poniósł poprzez działalność tej firmy. Strona nie kwestionuje wykopu, który należy wykonać, ale bezprawne działanie P., które doprowadziło odwołującego do wielu strat i utrudnień za które domaga się zadośćuczynienia. Jedną z nich jest zniszczony wjazd na posesję ciężkim sprzętem, który wielokrotnie przyjeżdżał do awarii. Zdaniem J. B. udzielenie zezwolenia na przeprowadzenie przedmiotowej inwestycji dotyczy linii kablowej i wymiany transformatora, co będzie wymagało wjazdu dźwigu, na co nie może się zgodzić, gdyż wjazd na posesję jest w opłakanym stanie i ostatnio doszło do uszkodzenia przewodów hamulcowych w samochodzie właściciela.

Wojewoda rozpatrując odwołanie stwierdził, że Inwestor przedłożył decyzję Wójta Gminy D. z 30.09.2020 r. znak: [...] ustalającą warunki lokalizacji inwestycji celu publicznego dla inwestycji polegającej na budowie sieci elektroenergetycznej SN 15 kV wraz z kanalizacją kablową do kabli światłowodowych w ramach zadania inwestycyjnego pn.: "Przebudowa odcinków linii SN 15 kV odgałęzienie w kierunku stacji G. 2, 3, 4, w miejscowości G. na działkach o nr ewid. (...), 198 i 197 położonych w miejscowości G., gmina D.". Inwestycja realizuje cel publiczny o jakim mowa w art. 6 pkt 2 ugn.

Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie spełniono wszelkie wymogi formalne związane z koniecznością rokowań poprzedzających wydanie tej decyzji, co potwierdza protokół z rokowań z 20.08.2020 r. z propozycją finansową, pismo pełnomocnika Inwestora z 3.09.2020 r. z opisem inwestycji, propozycją finansową, projektem umowy i załącznikiem graficznym oraz pismo z 8.10.2020 r. zapraszające na wizję terenową w dniu 21.10.2020r. Strony podczas rokowań przedstawiły swoje propozycje i warunki, które finalnie nie zostały zaakceptowane przez żadną ze stron. Właściciel nieruchomości nie podpisał umowy jaka została przesłana przez Inwestora. Wojewoda zauważył, że w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości organ nie posiada żadnych uprawnień do oceny merytorycznej rokowań prowadzonych przez Inwestora z właścicielem i ewentualnie proponowanych w ich trakcie kwot odszkodowania. Rola organu sprowadza się do stwierdzenia, czy rokowania miały miejsce i czy zakończyły się wynikiem negatywnym (brakiem zgody). Brak osiągnięcia zgodnych stanowisk właściciela gruntu i Inwestora w czasie rokowań stanowił podstawę do wystąpienia przez Inwestora z wnioskiem o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości.

W uzasadnieniu podniesiono, że przebieg trasy projektowanej linii kablowej i kanalizacji światłowodowej został uwidoczniony na załączonej do wniosku mapie do celów prawnych sporządzonej dla potrzeb ustalenia służebności przesyłu w skali 1:500, na której szczegółowo opisano zarówno przebieg inwestycji przez przedmiotową nieruchomość jak i zakres ograniczenia korzystania z nieruchomości, a która po jej uzupełnieniu o stosowne pieczęcie stanowi załącznik do zaskarżonej decyzji.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach J. B. podtrzymując wyjaśnienia i argumentację odnośnie bezumownego korzystania P. z terenu nieruchomości będącej przedmiotem jego własności i szkód jakie ponosi w związku z lokalizacją na jego gruncie istniejącej stacji transformatorowej.

Zgodnie ze stanowiskiem skarżącego, nie odbyły się żadne negocjacje z udziałem inwestora, zaś uczestniczący w wizji podwykonawca był tylko zainteresowany wyrażeniem przez niego zgody na wykonanie prac na działce. Nie odniósł się natomiast do zgłaszanych przez skarżącego roszczeń i poniesionych strat w wyniku działalności P.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy.

W rozpoznawanej sprawie kontrola sądowoadministracyjna nie wykazała naruszeń, które miały wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 124 ust. 1 ugn, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji publicznej może ograniczyć w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. W świetle ust. 3 tego przepisu udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań.

Przedstawiona regulacja ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że tylko w sytuacji braku zgody właściciela gruntu na przeprowadzenie na jego nieruchomości niezbędnych prac związanych z wykonaniem określonej inwestycji, gdy prowadzone negocjacje pomiędzy właścicielem a inwestorem nie doprowadziły do uzgodnienia warunków wejścia inwestora na daną nieruchomość – organ administracji jest uprawniony do działania w trybie art. 124 ust. 1 ugn.

Na podstawie art. 124 ust. 1 ugn ustawodawca umożliwia przymusowe, wbrew woli właściciela nieruchomości, ograniczenie jego uprawnień właścicielskich na zrealizowanie inwestycji celu publicznego, zarówno gdy podmiot ten nie wyraża na to zgody, jak i w sytuacji, gdy nie dojedzie do porozumienia z inwestorem co do ekwiwalentu pieniężnego za uszczuplenie jego praw. Decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 ugn ma umożliwiać realizację inwestycji celu publicznego, w razie braku porozumienia z właścicielem nieruchomości. Należy mieć jednak na uwadze, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w sposób określony w art. 124 ust. 1 ugn możliwe jest tylko przy łącznym spełnieniu następujących przesłanek:

1) planowana inwestycja ma charakter inwestycji celu publicznego w rozumieniu art. 6 ugn,

2) ograniczenie ma być zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego bądź decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

3) właściciel nie wyraża zgody na realizację inwestycji na jego działce, co potwierdzają udokumentowane rokowania pomiędzy inwestorem a właścicielem.

Rację ma organ stwierdzając, że w analizowanej sprawie zaistniały podstawy do wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości.

Z uwagi na cel, który realizuje planowana inwestycja oraz warunki określone w decyzji Wójta Gminy D. z 30.09.2020 r. znak: [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, orzekające w sprawie organy zasadnie uznały, że realizacja budowy sieci elektroenergetycznej SN 15 kV wraz z infrastrukturą na działce nr 198 stanowiącej własność skarżącego, położonej w miejscowości G. należy do inwestycji celu publicznego dla której znajduje zastosowanie art. 124 ust. 1 ugn. Stosownie bowiem do treści art. 6 ugn, celem publicznym w rozumieniu ustawy jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji, płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń.

Przebieg sieci elektroenergetycznej odzwierciedla załącznik graficzny do decyzji Wójta Gminy D .

Sąd nie podziela zarzutu skargi w kwestii braku wymaganych prawem rokowań. Wywody organu dotyczące braku regulacji w zakresie charakteru i formy rokowań, o których mowa w art. 124 ust. 3 ugn zasługują w pełni na akceptację. Dla celów dowodowych istotne jest istnienie dokumentacji pisemnej, potwierdzającej okoliczność przeprowadzenia rokowań. W orzecznictwie przyjmuje się, że spełnienie obowiązku przeprowadzenia rokowań jako przesłanki wszczęcia postępowania w sprawie uzyskania zgody na czasowe zajęcie nieruchomości oznacza taką sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi (użytkownikowi wieczystemu) warunki zgody na wykonanie prac. Z kolei niemożność uzyskania zgody właściciela (użytkownika wieczystego) oznacza stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażeniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia (wyroki NSA z 5.10.2006 r. I OSK 1307/05 i 22.02.2012 I OSK 357/11, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 31.12.2007 r. II SA/Go 579/07 w Lex nr 357505, wyrok WSA w Poznaniu z 7.10.2009r. IV SA/Po 381/09 w Lex nr 574097).

W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 124 ust. 1 ugn nie podlegają ocenie organu same warunki negocjacji czy też proponowana kwota odszkodowania.

W niniejszej sprawie przebieg rokowań odzwierciedla przedstawiona przez inwestora dokumentacja potwierdzająca, że ich celem było zawarcie umowy pomiędzy właścicielem nieruchomości, a P. Spółka Akcyjna . Z protokołu z rokowań z 20.08.2020 r. wynika, że Inwestor przedstawił skarżącemu rodzaj i zakres prac na działce nr 198 oraz zaproponował kwotę 1000 zł. W kolejnym piśmie z 3.09.2020 r. do którego załączono umowę, złożono propozycję finansową zaś w piśmie z 8.10.2020 r. zawarto dla skarżącego zaproszenie na wizję terenową w dniu 21.10.2020 r. Wobec braku zgody na dobrowolne udostępnienie nieruchomości i braku porozumienia w tym zakresie organy prawidłowo przyjęły, że przesłanka dotycząca obowiązku przeprowadzenia rokowań została spełniona. Okoliczność, że skarżący oczekiwał odpowiedzi P. S.A. w kwestii odszkodowania za usytuowanie istniejącej na jego nieruchomości stacji transformatorowej, nie oznacza, że negocjacje były wadliwe bądź, że się nie odbyły. Mimo więc nie wyrażenia zgody na wejście na teren działki skarżącego, inwestor spełnił wymóg przewidziany art. 124 ust. 1 ugn dotyczący obowiązku przeprowadzenia rokowań. Taki stan uzasadniał udzielenie zezwolenia w trybie art. 124 ust. 1 ugn.

Trzeba również zauważyć, że Wojewoda podjął próbę wyjaśnienia skarżącemu, że jego roszczenia i zarzuty dotyczące wybudowanej na jego gruncie stacji transformatorowej, nie mogą zostać uwzględnione w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 124 ugn. Znajdując zrozumienie dla sytuacji, w której znalazł się skarżący, za prawidłowe należy uznać stanowisko, że wydana w sprawie decyzja dotyczy wyłącznie przyszłej inwestycji w postaci kabla ziemnego i kanalizacji światłowodowej, a nie szkód wynikających z istniejącej już na działce budowli. Jedyne odszkodowanie w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości jest przewidziane w art. 128 ust. 4 ugn, a jego wysokość może zostać określona w odrębnej decyzji wydanej na podstawie art. 129 ust. 5 ugn. Jednakże roszczenia odszkodowawcze mogą być skutecznie zgłoszone dopiero po zakończeniu realizacji inwestycji i po wykonaniu czynności służących przywróceniu nieruchomości do stanu poprzedniego.

Co się tyczy szkód wynikających z istniejącej już na działce budowli, to o ile strony w tej kwestii nie dojdą do porozumienia, dochodzenie wynikłych stąd roszczeń może nastąpić wyłącznie na drodze cywilnej, w postępowaniu przed sądem powszechnym.

W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.

O kosztach postępowania w punkcie II sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty składa się kwota 295,20 zł tytułem wynagrodzenia ustanowionego z urzędu profesjonalnego pełnomocnika skarżącego obliczonego na podstawie § 2 pkt 1, § 4 ust. 1, § 21 ust. 1 pkt 1 lit c oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3.10.2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2019. poz. 18).