Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 512/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2021-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie
Powołane przepisy: article: art. 132 ust. 1-3, art. 135 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 360
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Gerard Czech Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant St. inspektor sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi K. T. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uznania za winnego zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego i wymierzenia kary dyscyplinarnej 1) uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...], nr [...], 2) zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. na rzecz skarżącej K. T. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez K. T., zwaną dalej również skarżącą lub obwinioną, reprezentowaną przez pełnomocnika adwokata A. R., jest orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w O., zwanego dalej także organem drugiej instancji, z dnia [...], nr [...], którym utrzymano w mocy orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w [...], zwanego dalej także organem pierwszej instancji, z dnia [...], nr [...], o uznaniu skarżącej za winną zarzucanego jej przewinienia dyscyplinarnego i wymierzeniu jej kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe.

Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedził następujący stan faktyczny:

Postanowieniem z dnia [...] Komendant Powiatowy Policji w [...] wszczął postępowanie dyscyplinarne wobec [...] K. T., obwinionej o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego określonego w art. 132 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2021 r. poz. 1882 ze zm.), zwanej dalej ustawą o Policji, w związku z § 24 załącznika do Zarządzenia Nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "zasad etyki zawodowej policjanta" (Dz. Urz. KGP z dnia 7 stycznia 2004 r.).

Postępowanie dyscyplinarne zostało wszczęte z uwagi na zdarzenia, które miały miejsce w Komendzie Powiatowej Policji w [...] w dniu [...] w związku z interwencją domową oraz zatrzymaniem, doprowadzeniem i umieszczeniem R. D. w tzw. pomieszczeniu przejściowym KPP w [...]. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia organ pierwszej instancji wskazał, że podczas pobytu w tym pomieszczeniu zatrzymany R. D. w pewnym momencie niespodziewanie uderzył głową w siatkę zabezpieczającą kratę na drzwiach do tego pomieszczenia. W wyniku tego zdarzenia powstało na jego głowie zadrapanie naskórka po prawej stronie na czole. W czasie kiedy doszło do tego zdarzenia w pomieszczeniu obok przebywał [...] J. K. Policjant powiadomił o tym zdarzeniu dowódcę patrolu [...] A. W., który poinformował służbę dyżurną na stanowisku kierowania KPP W [...]. Organ wskazał dalej, że z zabezpieczonego monitoringu KPP w [...] wynika, że wskazani policjanci o godzinie 4:43:36 wprowadzają wejściem głównym do Komendy zatrzymanego R. D. i "widać, że mężczyzna ten nie posiada żadnych obrażeń na odkrytych częściach ciała, w tym na głowie". Z materiału filmowego wynika, że zatrzymany, przebywając już w pomieszczeniu przejściowym, w pewnym momencie niespodziewanie uderzył głową w siatkę zabezpieczającą kratę na drzwiach tego pomieszczenia (czas od godziny 5:14;14 do godziny 5:16:39). W wyniku tego zdarzenia powstało na jego głowie zadrapanie naskórka po prawej stronie na czole. W dalszej części uzasadnienia wyjaśniono, że służbę jako dyżurny pełnił w tym dniu [...] R. B. a jako zastępca dyżurnego [...] K. T. W toku postępowania dyscyplinarnego w dniu 31 marca 2021 r. przesłuchano obu policjantów z patrolu, który przywiózł zatrzymanego R. D. A. W. zeznał, że J. K. powiedział mu, że zatrzymany uderzył w pomieszczeniu głową w kartę. O zajściu poinformował przez okienko do stanowiska kierowania dyżurnego R. B. Zeznał także, iż przy okienku w dyżurce siedziała [...] K. T. Dalej organ wskazał, że świadek zeznał, iż po tym jak przekazał tę informację dyżurnemu R. B., ten rozmawiał ze swoją zastępcą K. T., a "treścią rozmowy było to, czy zdarzenie będzie wydarzeniem nadzwyczajnym i czy kogoś trzeba o tym poinformować". Świadek zeznał, że dyżurny R. B. wypytywał go o to, czy zatrzymany mógł sobie tę ranę na głowie zrobić podczas awantury w domu, a "w efekcie powiedział do niego, że jeżeli zatrzymany mężczyzna tak szalał w domu, i to że matka powiedział, że miał uderzać w domu głową w ściany i meble, to żeby wpisał do notatki, że te obrażenia na czole zrobił sobie w domu podczas awantury przed ich przyjazdem na interwencję". Organ pierwszej instancji wskazał dalej, że podobne zeznania złożył w dniu 31 marca 2021 r. przesłuchany w charakterze świadka J. K. Jak podaje organ, świadek zeznał, że informację, którą przekazał dowódcy patrolu ten przekazał ją przez okienko dyżurnemu R. B., a w dyżurce znajdowała się także jego zastępca K. T. Świadek zeznał też, że już po osadzeniu zatrzymanego, "po wyjściu z PDOZ na korytarz, stojąc w pobliżu okienka do stanowiska kierowania słyszał rozmowę [...] A. W. z kimś z dyżurki. Rozmowa dotyczyła tego jak przebiegała interwencja, i tego, że w związku z tym, iż mężczyzna uderzył w kratę w pomieszczeniu KPP będzie to wydarzenie nadzwyczajne i żeby [...] A. W. napisał w notatce, że te obrażenia głowy zatrzymany doznał w domu a nie w Komendzie, ponieważ i tak już miał kilka innych zadrapań.

W dalszej części uzasadnienia orzeczenia organu pierwszej instancji opisano wyjaśnienia K. T., które złożyła na piśmie w dniu 14 kwietnia 2021 r. Wskazała, że nie zrozumiała zarzutów i tym samym nie przyznaje się do nich. Wyjaśniła, że w dniu zdarzenia około godziny 6:00 powiadomiła dyżurnego [...] R. B., że podczas wprowadzania do PDOZ zatrzymanego R. D., zauważyła na jego czole zadrapanie, powiedziała także dyżurnemu, iż od [...] J. K. nie dowiedziała się gdzie, kiedy i w jakich okolicznościach doszło do powstania tych obrażeń. Zapytał o to dyżurny, a policjant odpowiedział mu, że "w sumie to on nie wie, bo prawdopodobnie w domu, ale mogło to stać się także w pomieszczeniu przejściowym na terenie KPP [...]". Dyżurny polecił mu iść do dowódcy patrolu celem ustalenia gdzie doszło do powstania obrażeń u zatrzymanego. Po pewnym czasie obaj policjanci przyszli do dyżurnego i stwierdzili, że oni nie są do końca pewni, ale prawdopodobnie przywieźli zatrzymanego do KPP z takimi obrażeniami, gdyż jak byli u lekarza to zatrzymany już miał ślad na głowie i w takim stanie został przebadany przez lekarza. Wtedy dyżurny polecił policjantom opisanie tego w notatce. Policjanci kilkakrotnie przychodzili do dyżurnego i poprawiali notatkę, gdyż "zawierała błędy inne niż opisane fakty". K. T. stwierdziła, że nie pamięta szczegółów tych rozmów, gdyż wykonywała inne czynności służbowe. Wskazała również, że pewne okoliczności może potwierdzić [...] E. W., która [...] pełniła służbę kontrolnego w KPP w [...].

W dalszej części uzasadnienia organ pierwszej instancji opisał przesłuchanie E. W., konfrontację świadków. Uznał za wiarygodne zeznania świadków A. W. oraz J. K., a nie uznał wyjaśnień K. T. oraz zeznań E. W., wskazując, że te ostatnie "mogą stanowić jedynie linię obrony obwinionej". Na podstawie tak zebranego materiału dowodowego organ uznał, że naruszenie dyscypliny służbowej określone w zarzucie popełnione zostało przez obwinioną umyślnie w zamiarze ewentualnym. Zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej, gdzie § 24 załącznika do Zarządzenia Nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "zasad etyki zawodowej policjanta" stanowi, że policjant nie powinien akceptować, tolerować ani lekceważyć zachowań policjantów naruszających prawo lub zasady etyki zawodowej.

W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącej, powołując się na art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy o Policji wniósł o uchylenie orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w [...] i o uniewinnienie K. T. od zarzucanego jej czynu. Zarzucono naruszenie art. 135 ust. 3, art. 134i ust. 6 pkt 6, art. 134i ust. 6 pkt 4, art. 134ha ust. 1 i 2 w związku z art. 135g ust. 1 i 2, art. 132a, art. 135c ust. 2, art. 134i ust. 6 pkt 5 i art. 134h ustawy o Policji.

W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania, opisanym na wstępie orzeczeniem z dnia [...] Komendant Wojewódzki Policji w O. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie organu pierwszej instancji. W obszernym uzasadnieniu przywołał i objaśnił znajdujące zastosowanie w sprawie przepisy ustawy o Policji. Równie obszernie opisał stan faktyczny sprawy, podzielając ocenę i stanowisko w sprawie wyrażone przez organ pierwszej instancji.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżąca – reprezentowana przez pełnomocnika adwokata A. R. - wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. W skardze sformułowano kilkanaście zarzutów.

Pierwszy zarzut dotyczy naruszenia art. 134i ust. 6 pkt 4 oraz art. 135j ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji w związku z art. 42 ust. 2 zdanie pierwsze Konstytucji RP poprzez zaniechanie wskazania w orzeczeniu Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. skonkretyzowanego opisu przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego obwinionej, będącego przedmiotem postępowania dyscyplinarnego, który cechuje ogólnikowość, nie wskazują na czas, miejsce i sposób popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, co w konsekwencji uniemożliwia obwinionej skuteczną realizację prawa do obrony, powielając tożsame naruszenia prawa, których dopuścił się organ pierwszej instancji.

Drugi zarzut dotyczy naruszenia art. 135l w związku z art. 135 ust. 3 ustawy o Policji poprzez zaniechanie uzupełnienia materiału dowodowego przez zlecenie dodatkowych czynności dowodowych w postaci przesłuchania przez rzecznika dyscyplinarnego na fakt pozyskania przez niego w dni 24 grudnia 2020 r. informacji o zaistniałym przestępstwie – przewinieniu dyscyplinarnym, co w konsekwencji nie dawało podstaw do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego w dniu [...] – czyli po upływie 90 dni od dnia faktycznego powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, który to termin rozpoczął bieg od dnia 25 grudnia 2020 r. a zakończył w dniu 24 marca 2021 r., co stanowi negatywna przesłankę procesowa do wszczęcia i prowadzenia postępowania dyscyplinarnego.

Trzeci zarzut dotyczy naruszenia art. 134ha poprzez art. 134i ust. 1 w związku z art. 134i ust. 4d oraz z art. 135e ust. 1 i art. 135g ustawy o Policji poprzez błędne przyjęcie stanu faktycznego przez organ drugiej instancji i dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, a w zasadzie jej brakiem, z naruszeniem zasady dwuinstancyjności i samodzielności rozpoznania o własne ustalenia postępowania dyscyplinarnego oraz z naruszeniem zasad logicznego rozumowania, wskazań wiedzy oraz doświadczenia życiowego, wyłącznie na niekorzyść obwinionej i uznanie w szczególności za wiarygodne:

- wykonane w toku czynności wyjaśniających przez rzecznika dyscyplinarnego czynności rozpytania świadków, w istocie będące przesłuchaniem policjantów A. W. oraz J. K. oraz zaniechanie sporządzenia protokołu i sporządzenie przez rzecznika dyscyplinarnego z tej czynności notatki urzędowej, co narusza prawo obwinionej do obrony i do czynnego udziału w czynnościach dowodowych, a jednocześnie stanowi zakaz dowodowy zastępowania czynności procesowej, do której wymagane jest sporządzenie protokołu notatką urzędową,

- wykonanie w toku czynności wyjaśniających przez rzecznika dyscyplinarnego czynności odtworzenia zapisów monitoringu, oględzin oraz zabezpieczenia zapisów monitoringu wymagających sporządzenia protokołu i sporządzenie z tych czynności notatki urzędowej,

- wykonanie przed formalnym wszczęciem postępowania dyscyplinarnego czynności wyjaśniających z rozpytania przez przełożonych policjantów A. W. oraz J. K. i nakazanie sporządzenia im notatek służbowych obciążających siebie oraz policjantów pełniących służbę dyżurną oraz pominięcie dowodu z konfrontacji z dnia 19 maja 2021 r. i zeznań w trakcie konfrontacji świadka A. W., który jednoznacznie wskazał, że on oraz J. K. groźbami wydalenia ze służby zostali zmuszeni do napisania notatki służbowej o określonej treści obciążającej obwinioną oraz do składania zeznań niezgodnych ze stanem faktycznym,

- wykonanie przez rzecznika dyscyplinarnego dowodu z oględzin niekompletnych zapisów monitoringu opartych wyłącznie o fragmenty zapisów z poszczególnych kamer usytuowanych w obrębie pomieszczenia służby dyżurnej z naruszeniem zasad dokumentowania, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego w zakresie genezy obrażeń ujawnionych u R. D. i bezpodstawnym uznaniem przez organy obu instancji obwinionej K. T. winną zarzucanego jej czynu, w sytuacji gdy nie zostało obalone domniemanie niewinności.

Czwarty zarzut dotyczy naruszenia art. 135l i art. 135g ustawy o Policji poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z oględzin siatki drzwi pomieszczenia przejściowego, w którym przebywał R. D., i w którą uderzył głową, a także zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego medycyny sądowej w zakresie etiologii powstałych obrażeń na ciele i możliwości ich powstania przy uderzeniu w "elastyczną" siatkę.

Piąty zarzut dotyczy naruszenia art. 134ha w związku z art. 134i ust. 5a ustawy o Policji poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego przez organ drugiej instancji i dowolna ocenę materiału dowodowego wyłącznie na niekorzyść obwinionej poprzez pominięcie następujących dowodów: zapisów z notatnika policjantów J. K. oraz A. W. oraz notatek służbowych stanowiących transkrypcję tekstu notatnika, notatki służbowej dzielnicowego [...] W. Z., zapisu monitoringu z wprowadzania R. D. do KPP w [...], na którym "gołym okiem" widać ranę tłuczoną na czole zatrzymanego oraz z pobytu w pomieszczeniu przejściowym dla zatrzymanych, zeznań A. W. złożonych podczas konfrontacji, w których w sposób jednoznaczny stwierdził, że do złożenia wcześniejszych zeznań został zmuszony działaniami przełożonych oraz zeznań [...] E. W. – wskazujących, że R. D. posiadał obrażenia głowy przed podjęciem działań interwencyjnych przez policjantów, a co za tym idzie, że sporządzona dokumentacja w jej pierwotnej wersji przez interweniujących policjantów zawiera prawdziwe informacje, a zarzucony obwinionej czyn nie zaistniał.

Szósty zarzut dotyczy naruszenia art. 135l w związku z art. 135j ust. 2 pkt 4 i 6 oraz art. 134i ust. 5a ustawy o Policji poprzez nierozpoznanie przez organy obu instancji istoty sprawy, jak też pozorne i niesamodzielne rozpoznanie odwołania skarżącej oraz zaniechanie merytorycznego odniesienia się w uzasadnieniu orzeczenia do zarzutów postawionych w odwołaniu.

Siódmy zarzut dotyczy naruszenia art. 134ha i art. 134i ust. 5a ustawy o Policji poprzez błędne ustalenie przez organ drugiej instancji stanu faktycznego w zakresie potwierdzenia czasu zaistnienia przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego obwinionej jako około godziny 6:00, mimo że zeznania świadków z dnia 18 maja 2021 r. oraz z dnia 19 maja 2021 r. i obraz zarejestrowany przez monitoring temu zaprzeczają.

Ósmy zarzut dotyczy naruszenia art. 134ha i art. 135e ust. 1 ustawy o Policji poprzez błędne ustalenia stanu faktycznego, jakoby "W ocenie organu odwoławczego zebrany materiał dowodowy jest kompletny, wiarygodny i spójny". Podczas gdy w ramach prowadzonego postępowania dyscyplinarnego nie przesłuchano kluczowych świadków, którzy posiadają informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego. Dotyczy to w szczególności pokrzywdzonego R. D., jego matki oraz przełożonego obwinionej podczas służby - dyżurnego [...] R. B. Miało to wpływ na przebieg postępowania dyscyplinarnego i poczynione ustalenia poprzez uznanie winy obwinionej.

Dziewiąty zarzut dotyczy naruszenia art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 731 ze zm.), zwanej dalej K.p.a., w związku z art. 135m ust. 1-5 ustawy o Policji poprzez całkowite odstąpienie od poinformowania obwinionej o dacie powołania oraz składzie osobowym komisji i osobie jej przewodniczącego, co pozbawiło obwinioną prawa do czynnego udziału w postępowaniu, uniemożliwiając jej weryfikację składu poprzez możliwość wyłączenia członków komisji z udziału w tym postępowaniu w trybie art. 135c ust. 1-3 ustawy o Policji, jak też nieustosunkowanie się członków komisji do wniosku skarżącej i jej pełnomocnika o gotowości czynnego udziału w jej posiedzeniu.

W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. oraz poprzedzającego go orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w [...] a także o zasądzenia na rzecz skarżącej od organu zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Pełnomocnik skarżącej wniósł także o przeprowadzenie dowodu z treści zaświadczenia lekarskiego i dołączonego materiału fotograficznego z momentu doprowadzenia R. D. na okoliczność posiadanych obrażeń przed wejściem do pieszczenia przejściowego w KPP w [...] i etiologii obrażeń oraz o zobowiązanie organu drugiej instancji do dołączenia nagrania z monitoringu z dnia [...] z godzin 4:30-7:30 ze wszystkich kamer obejmujących zarówno pomieszczenia stanowiska kierowania, pomieszczenia przejściowego oraz schodów wejściowych do budynku KPP w [...].

W skardze sformułowano również wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia w całości, gdyż jego wykonanie spowodowało nieuzasadnione przeniesienie K. T. na niższe stanowisko służbowe w Komisariacie Policji w [...], niezasadne obniżenie dodatku służbowego oraz będące tego konsekwencją sumaryczne obniżenie uposażenia, jak też rodzącą dalsze konsekwencje koniecznością dojazdu do miejscowości pełnienia służby oddalonej o ok. 20 km od miejsca zamieszkania oraz ciężkie do przezwyciężenia skutki finansowe dla skarżącej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia i wniósł o rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Postanowieniem z dnia 26 października 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia.

W pismach procesowych z dnia 25 października 2021 r. (skarżąca) oraz z dnia 27 października 2021 r. (pełnomocnik skarżącej) nie zgodzili się na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, ani w trybie zdalnym.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu obecne strony podtrzymały swoje stanowiska zaprezentowane w przedłożonych pismach procesowych. Dodatkowo pełnomocnik organu zwrócił uwagę na zasady etyczne, którymi w sposób szczególny powinien kierować się policjant pełniący służbę i będący osoba zaufania publicznego. Zaakcentował również, że procedura dyscyplinarna posiada charakter autonomiczny, wykorzystuje się w niej w pewnym zakresie przepisy Kodeksu postępowania karnego, natomiast nie stosuje się przepisów K.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego.

Przedmiot sprawowanej przez sąd administracyjny kontroli określa art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wskazując konkretne formy stanowiące przejaw działalności organów administracji publicznej podlegające takiej kontroli. Ponadto, w art. 3 § 3 P.p.s.a. ustawodawca powierzył sądom administracyjnym orzekanie również w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, nakazując jednocześnie by stosowały środki określone w tych przepisach. Taka szczególna regulacja zawarta jest między innymi w art. 138 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2021 r. poz. 1882 ze zm.), nadal zwanej ustawą o Policji,, zgodnie z którym, od orzeczenia oraz postanowienia kończącego postępowanie dyscyplinarne policjantowi przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Badając tego rodzaju akt kończący postępowanie dyscyplinarne sąd bierze pod uwagę kryterium legalności tj. zgodności z mającym zastosowanie w sprawie prawem materialnym i procesowym. Sąd uchyla wskazany wyżej przedmiot skargi tylko w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Granice rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej wyznaczają art. 134 § 1 oraz art. 135 P.p.s.a. Zgodnie z pierwszym z tych przepisów sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie miał w sprawie zastosowania. Oznacza to, że Sąd bada zgodność z prawem zaskarżonego aktu w pełnym zakresie i może uwzględnić skargę z powodu innych naruszeń prawa niż te, które wskazała strona skarżąca. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego orzeczenia oraz - na zasadzie art. 135 P.p.s.a. - orzeczenia organu pierwszej instancji wykazała, że zarówno zaskarżone orzeczenie, jak i orzeczenie je poprzedzające naruszają przepisy prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i podjęcie wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c P.p.s.a.

Postępowanie dyscyplinarne wobec funkcjonariuszy Policji prowadzi się w oparciu o przepisy rozdziału 10 "Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów" ustawy o Policji. Zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. W myśl art. 132 ust. 2 ustawy o Policji naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów. Przykładowe przypadki naruszenia dyscypliny służbowej wymienione zostały w art. 132 ust. 3 pkt 1-14 ustawy o Policji.

Zgodnie z art. 135a ust. 1 ustawy o Policji postępowanie dyscyplinarne oraz czynności wyjaśniające prowadzi rzecznik dyscyplinarny, który zbiera materiał dowodowy i podejmuje czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy, a w szczególności przesłuchuje świadków, obwinionego, przyjmuje od niego wyjaśnienia, dokonuje oględzin (art. 135e ust. 1 ustawy o Policji). W myśl art. 135i ust. 1 ustawy o Policji rzecznik dyscyplinarny, po przeprowadzeniu czynności dowodowych i uznaniu, że zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy, zapoznaje obwinionego z aktami postępowania dyscyplinarnego. W oparciu o dokonaną ocenę zebranego w postępowaniu dyscyplinarnym materiału dowodowego przełożony dyscyplinarny wydaje orzeczenie o: uniewinnieniu, jeżeli przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło zarzutów stawianych obwinionemu, albo uznaniu winnym popełnienia czynu, za który obwiniony ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną, i o wymierzeniu kary dyscyplinarnej, albo uznaniu winnym popełnienia czynu, za który obwiniony ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną, i o odstąpieniu od wymierzenia kary dyscyplinarnej, albo umorzeniu postępowania (art. 135j ust. 1 ustawy o Policji). W myśl art. 134k ust. 1 i 2 ustawy o Policji Postępowanie dyscyplinarne jest dwuinstancyjne. Od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji obwinionemu przysługuje odwołanie w terminie 7 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Odwołanie składa się do wyższego przełożonego dyscyplinarnego za pośrednictwem przełożonego, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji. W postępowaniu odwoławczym rozpoznanie sprawy następuje na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu dyscyplinarnym. Jeżeli jest to potrzebne do prawidłowego wydania orzeczenia, wyższy przełożony dyscyplinarny może uzupełnić materiał dowodowy, zlecając rzecznikowi dyscyplinarnemu prowadzącemu postępowanie dyscyplinarne wykonanie czynności dowodowych, określając ich zakres (art. 135l ust. 1 ustawy o Policji). Wyższy przełożony dyscyplinarny może zaskarżone orzeczenie: utrzymać w mocy albo uchylić w całości albo w części i w tym zakresie uniewinnić obwinionego, odstąpić od ukarania, względnie wymierzyć inną karę dyscyplinarną albo umorzyć postępowanie, albo uchylając to orzeczenie - umorzyć postępowanie dyscyplinarne pierwszej instancji, albo uchylić w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez przełożonego dyscyplinarnego, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia czynności dowodowych w całości lub w znacznej części (art. 135n ust. 4 ustawy o Policji).

W postępowaniu dyscyplinarnym istotny jest opis zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego oraz jego kwalifikacja prawna. W postępowaniu tym policjantowi stawia się konkretny zarzut, a rozstrzygnięcie jest ściśle związane z poczynionymi ustaleniami dotyczącymi tegoż zarzutu. Postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem quasi - karnym, w którym nie dokonuje się oceny, czy policjant popełnił jakiekolwiek przewinienie dyscyplinarne, ale czy popełnił zarzucane mu przewinienie dyscyplinarne. Użyte w treści przepisu art. 132 ust. 3 ustawy o Policji, sformułowanie "w szczególności" oznacza, iż nie tylko stypizowane w tym przepisie czyny można uznać za naruszenie dyscypliny służbowej. Ustawodawca, uznając, że niemożliwe jest ich enumeratywne wyliczenie, odsyła do klauzuli generalnej zawartej w art. 132 ust. 2 ustawy o Policji, która definiuje ogólnie pojęcie naruszenia dyscypliny służbowej, za które to naruszenie policjant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną. W myśl art. 132 ust. 2 ustawy przesłanką warunkującą poniesienie odpowiedzialności dyscyplinarnej jest przypisanie funkcjonariuszowi winy. Przypisanie policjantowi sprawstwa przewinienia dyscyplinarnego powinno nastąpić z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej, która wraz z zasadą oficjalności obowiązuje w postępowaniu dyscyplinarnym. Na przełożonym dyscyplinarnym spoczywa obowiązek zebrania materiału dowodowego i podejmowania czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy. Jest to warunek nieodzowny dla prawidłowego przeprowadzenia tego procesu, a co za tym idzie, także prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Przypisanie winy wymaga zatem jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego sprawy i jego prawidłowej oceny prawnej. Przy czym z zasadą prawdy obiektywnej związana jest również inna zasada wyznaczająca standardy prowadzenia postępowania rozpoznawczego (wyjaśniającego), a mianowicie zasada in dubio pro reo, zgodnie z którą niedające się rozstrzygnąć wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzyga się na korzyść oskarżonego (obwinionego). Analiza akt sprawy - w ocenie Sądu - dowodzi, że organy obu instancji rażąco naruszyły powyższe obowiązki.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że stosownie do treści art. 135 ust. 3 ustawy o Policji postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się po upływie 90 dni od dnia powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego. Z notatki służbowej z dnia 4 stycznia 2021 r. oraz z notatki urzędowej z dnia 18 stycznia 2021 r. sporządzonych przez J. S. - pełniącego obowiązki Naczelnika Wydziału [...] KPP w [...] - nie wynika jednoznacznie kiedy dokładnie powziął wiadomość o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego przez K. T. (o jego zaistnieniu). W notatce służbowej z dnia 4 stycznia 2021 r. (karta nr 5 akt organu pierwszej instancji) zapisano "W dniach 24.12.2020 r. – 3.01.2021 r. w ramach nadzoru dokonałem przeglądnięcia materiału zarejestrowanego przez monitoring zamontowany w pomieszczeniach i na zewnątrz Komendy Powiatowej Policji w [...]. Zakres sprawdzenia obejmował dzień [...] w godz. 4.00-18.00. na zarejestrowanym materiale z monitoringu o godz. 4.43 widać jak patrol policji wprowadza zatrzymanego mężczyznę do budynku Komendy Powiatowej policji w [...] (...)". W notatce urzędowej z dnia 18 stycznia 2021 r. (karta nr 1 akt organu pierwszej instancji) zapisano "W ramach nadzoru nad prawidłowością wykonywanych czynności przez podległych mi policjantów z Wydziału [...] w KPP w [...] w dniach 24.12.2020 r. - 3.01.2021 r. dokonałem przeglądu materiału zarejestrowanego przez monitoring zamontowany w pomieszczeniach i na zewnątrz Komendy Powiatowej Policji w [...]. Sprawdziłem zapisy monitoringu z dnia [...] godz. 4.00-18.00. (...)". Z treści tych dokumentów nie wynika czy przełożony dyscyplinarny dokonał kontroli następczej, czy też była to kontrola bieżąca oraz kiedy dokładnie powziął wiadomość o popełnieniu przez skarżącą przewinienia dyscyplinarnego. Uznając, że nastąpiło to w pierwszym dniu wskazanego okresu, wszczęcie postępowania dyscyplinarnego w dniu [...] było niedopuszczalne z uwagi na ziszczenie się negatywnej przesłanki przewidzianej w art. 135 ust. 3 ustawy o Policji. Już ta okoliczność stanowi wystarczającą podstawę do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego go orzeczenia organu pierwszej instancji.

Istotne wątpliwości dotyczą również ustalenia stanu faktycznego, w jakim miało dojść do popełnienia przypisanego skarżącej przewinienia dyscyplinarnego. Sprzeczności związane są już z ustaleniem miejsca, gdzie R. D. doznał obrażeń na czole. W znajdującej się w aktach organu pierwszej instancji (karta nr 59) kopii notatnika służbowego (na którą nota bene powołuje się w notatce z dnia 18 stycznia 2021 r. przełożony dyscyplinarny) pod datą [...], w toku interwencji w mieszkaniu R. D. o godz. 4:30, policjant J. K. zapisał: "w/w mężczyzna doznał urazu skóry w okolicy czoła co było skutkiem w/ opisanych wydarzeń" (tj. awantury domowej). Natomiast w notatkach służbowych sporządzonych przez interweniujących policjantów A. W. oraz J. K. w dniu 8 stycznia 2021 r. (karty nr 8 i-10 akt organu pierwszej instancji) "w uzupełnieniu notatki z dnia [...]" (której w aktach brak) obaj zgodnie stwierdzili, że doprowadzony R. D. w okratowanym pomieszczeniu uderzył głową w kartę w wyniku czego doszło do uszkodzenia naskórka, o zdarzeniu poinformowali służbę dyżurną na stanowisku dowodzenia, a dyżurni stwierdzili, że nie jest to zdarzenie nadzwyczajne i polecili aby w notatce zapisać informację, iż obrażenia powstały przed podjęciem interwencji w miejscu zamieszkania. Podobne zeznania złożono w dniu 31 marca 2021 r. Jednak już w toku konfrontacji przeprowadzonej w dniu 19 maja 2021 r. (karty nr 214-215 akt organu pierwszej instancji) świadek A. W. zeznał, że poprzednie zeznania składał w wyniku sugestii i presji a nawet groźby dyscyplinarnego zwolnienia ze służby ze strony przełożonych (Zastępcy Komendanta Powiatowego policji oraz Naczelnika Wydziału [...]). Cytat: "Odebrałem to jako próbę nacisku na mnie, natomiast nie mając dostępu do nagrań z monitoringu nie byłem w stanie stwierdzić gdzie do tego doszło, w związku z tym, że rozmawiał ze mną sam zastępca komendanta czyli osoba na wysokim stanowisku, która w tamtym czasie w mojej ocenie była osobą kompetentną, w związku z czym zawierzyłem jej co jak się okazało było błędem i na podstawie tamtych informacji oraz presji uwierzyłem, że doszło do tego rzeczywiście w komendzie co nie było prawdą ale w tamtym czasie nie byłem w stanie tego stwierdzić. (...) Dali nam kartki i kazali pisać oświadczenie, że te obrażenia miały miejsce w Komendzie a jeszcze wcześniej zanim kazali pisać oświadczenie wtedy kiedy był na sali zastępca komendanta i [...] S. wyszli z sali wcześniej poinformowali nas, że będziemy mogli zostać zwolnieni ze służby i będą zmuszeni poinformować BSW, powiedzieli żebyśmy się dobrze zastanowili po czym wyszli (...)". Ponadto na zdjęciach z monitoringu wejścia do KPP w [...] dołączonych do skargi przez pełnomocnika skarżącej widać, że R. D. w chwili wprowadzania go do budynku Komendy w dniu [...] o godz. 4:43:34 ma widoczne uszkodzenie (guz) na czole po prawej stronie, identyczne uszkodzenie widoczne jest na zdjęciu z monitoringu pomieszczenia przejściowego z godz. 5:10:26, gdy R. D. stoi w odległości około metra od ściany. Oparcie się głową o kratę zarejestrowane zostało dopiero o godz. 5:14:16. Organy obu instancji – jak słusznie wywodzi pełnomocnik skarżącej – zaniechały przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków w osobach pokrzywdzonego R. D., jego matki oraz dyżurnego [...] R. B., których zeznania miałyby istotne znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika jaki był udział w całym zdarzeniu K. T. Wiadomo z całą pewnością jedynie to, że w dniu [...], gdy zatrzymano i doprowadzono R. D., pełniła służbę jako zastępca dyżurnego na stanowisku kierowania w KPP w [...]. Postępowanie dyscyplinarne wobec skarżącej zostało wszczęte w oparciu o zeznania i dokumentację sporządzoną przez policjantów A. W. oraz J. K. Wskazane przez Sąd wątpliwości, braki i sprzeczności w ustaleniach stanu faktycznego a także w zgromadzonej dokumentacji nie dają podstaw do postawienia K. T. zarzutu naruszenia dyscypliny służbowej poprzez zaakceptowanie i zlekceważenie zachowania policjantów naruszających prawo w trakcie sporządzania dokumentacji z zatrzymania R. D. Zgromadzony w sprawie materiał nie potwierdza, że takie zachowania skarżącej miały miejsce. Brak jest wystarczających dowodów na udział skarżącej w tych zdarzeniach ani na wiedzę o nich, gdyż zeznania świadków i sporządzona przez nich dokumentacja pisemna również i w tym zakresie są sprzeczne, w znacznej części oparte na przypuszczeniach, a w konsekwencji odwołane przez A. W. podczas konfrontacji przeprowadzonej w dniu 19 maja 2021 r.

Biorąc to wszystko pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c P.p.s.a. w pkt 1 wyroku uchylił zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania należnych stronie skarżącej orzeczono w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej w kwocie 480 zł, wynikające z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800) oraz opłata skarbowa uiszczona od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.