Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 88/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-08-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Chołuj Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) Protokolant: starszy specjalista Monika Tarasiewicz po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. K. (dalej: strona, skarżąca) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, organ, organ rentowy) z dnia [...] r. (nr [...]), utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...]r. (nr [...]) o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy.

Jak wynika z zaskarżonej decyzji oraz z akt sprawy, w dniu 22 czerwca 2018 r. strona złożyła wniosek o umorzenie w całości wymienionego zadłużenia w łącznej kwocie [...]zł. W treści wniosku wyjaśniła, że w związku z trudną sytuacją finansową nie jest w stanie pokryć tego zadłużenia. W dalszej części wniosku strona opisała okoliczności związane z założeniem działalności gospodarczej prowadzonej w postaci salonu optycznego, oraz wskazała powody dla których działalność ta nie przynosi spodziewanych dochodów (kłopoty z uzyskaniem kredytu refinansowego, wypowiedzenie wcześniejszej umowy kredytowej przez bank, konieczność zmiany lokalizacji salonu optycznego na mniej atrakcyjną etc.).

Z wyjaśnień strony przedstawionych we wniosku wynika, że aktualnie, bank wypowiedział jej umowę kredytową oraz umowę na kartę kredytową, a firmy od których strona nabywała niespłacony towar wystąpiły na drogę sądową. Strona dodała, że jej konto bankowe zostało zajęte przez komornika, a ona sama, będąc w [...] miesiącu ciąży, i nie zatrudniając pracownika, zmuszona jest zlikwidować bądź zawiesić działalność gospodarczą. Pozostając od dnia porodu bez środków do życia, nie ma możliwości spłacenia zadłużenia, przynajmniej do chwili podjęcia pracy.

Strona wyjaśniła, że na zajęte przez komornika konto bankowe wpływają jedynie środki pieniężne z opieki społecznej na dziecko (500+ i świadczenie rodzinne) oraz niewielkie kwoty ze zleceń (800-1.000 zł).

Decyzją z dnia [...]r. (nr [...]) ZUS, działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust.1-3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778; dalej: u.s.u.s.), odmówił stronie umorzenia zaległych płatności.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podniosła, że zlikwidowała działalność gospodarczą, a wobec odmówienia jej prawa do zasiłku macierzyńskiego, aktualnie pozostaje bez dochodów. Zdaniem strony, ze względu na sytuację życiową w jakiej się znalazła spełnia przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Strona dodała, że w związku z ciążą nie mogła wcześniej dostarczyć wszystkich dokumentów, dlatego dołącza je do odwołania.

Do wniosku strona dołączyła – oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej pełnej księgowości oraz decyzję ZUS z dnia [...]r. o odmowie prawa do zasiłku macierzyńskiego za okres od 23 czerwca 2018 r. do 21 czerwca 2019 r.

Wobec zakończenia przez stronę działalności gospodarczej w dniu [...] r., pismem z dnia 9 listopada 2018 r. ZUS wezwał stronę do przedłożenia – wypełnionego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej, a nadto, do przedłożenia – wyroków sądowych dotyczących zaległych płatności, pism dotyczących wypowiedzenia umowy karty kredytowej oraz wszelkich innych dokumentów potwierdzających jej aktualną sytuację materialną.

W następstwie tego wezwania strona nadesłała wypełniony formularz oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej, a także, dowody potwierdzające zadłużenia w banku oraz u kontrahentów, w tym, nakazy zapłaty oraz dowody zajęć wierzytelności.

Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. ZUS, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej: k.p.a.) w zw. z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.

Uwzględniając dokumentację jaką strona przedłożyła na etapie odwołania organ ustalił, że działalność gospodarczą z tytułu której strona zobowiązana była do odprowadzania zaległych składek, strona prowadziła w okresie od [...]r. do [...] r. Aktualnie, strona nie pracuje zarobkowo (jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku), ani nie posiada innych źródeł dochodów poza – świadczeniem z programu "rodzina 500 plus" na dwójkę dzieci w łącznej kwocie 1.000 zł (od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r.), świadczeniem rodzicielskim, przyznanym na syna L. K. w kwocie [...] zł miesięcznie (na okres od 1 września 2018 r. do 22 czerwca 2019 r.; za okres od 1 czerwca 2019 r. do 22 czerwca 2019 r. w kwocie [...] zł), a także zasiłkami rodzinnymi przyznanymi odpowiednio na dziecko w wieku 5-18 lat oraz na dziecko do 5 lat. Z tytułu pierwszego zasiłku, strona pobiera kwotę [...] miesięcznie (zasiłek przyznany na okres od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r.). Z tytułu drugiego, [...] zł miesięcznie (zasiłek przyznany na okres od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r.). Organ wskazał również na przyznany jednorazowo, na J.K., dodatek do zasiłku rodzinnego w kwocie 100 zł (płatny we wrześniu 2019 r.), z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2019/2020.

Na podstawie informacji podanych przez stronę w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym organ ustalił, że strona prowadzi 5-osobowe gospodarstwo domowe z dwójką dzieci, matką (pobierającą świadczenie emerytalne w kwocie [...] zł netto) oraz partnerem (bez dochodu). Stałe wydatki strony związane z utrzymaniem to – kwota 450 zł z tytułu miesięcznych opłat, kwota 200 zł z tytułu opłat eksploatacyjnych, koszty związane z leczeniem w kwocie 200 zł oraz inne koszty w kwocie 200 zł. Strona posiada liczne zobowiązania cywilnoprawne (z tytułu zaciągniętych kredytów – 30.000 zł, w bankach – 200 zł, w instytucjach – 8.500 zł, u osób fizycznych – 1.500 zł) oraz zobowiązania publicznoprawne z tytułu podatków (483 zł).

Na tle tych ustaleń organ powołał się na art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyjaśniając, że , co do zasady, należności z tytułu składek (w tym także odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Wskazał, że przypadki wystąpienia całkowitej nieściągalności zostały określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. i żaden z nich nie ma zastosowania do sytuacji strony, która w sprawie wystąpiła z wnioskiem o umorzenie zaległości składkowych.

Organ zwrócił również uwagę na to, że istnieje możliwość umarzania składek pomimo braku całkowitej nieściągalności na podstawie uregulowań § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Także i na tej podstawie organ nie stwierdził przesłanek do umorzenia zaległości. W szczególności zaś, wykluczył możliwość umorzenia na podstawie § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rzeczonego rozporządzenia. W tym kontekście organ zwrócił uwagę, że strona nie przedstawiła dowodów na konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co pozbawiłoby ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (§ 3 ust. 1 pkt 3). Także sytuacja materialna strony, jakkolwiek trudna, nie uzasadnia przyjęcia, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby stronę i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1). Co do tej ostatniej przesłanki organ odwołał się do otrzymywanych przez stronę – świadczeń z programu "rodzina 500 plus" na dwoje dzieci, świadczenia rodzicielskiego, a także, dodatku rodzinnego na dzieci. Zwrócił uwagę, że matka strony, prowadząca z nią wspólne gospodarstwo domowe posiada własne źródło dochodu w postaci emerytury, oraz, że po stronie partnera strony nie występują przesłanki całkowitej niezdolności do pracy, wobec czego możliwe jest poprawienie sytuacji materialnej gospodarstwa domowego. Końcowo organ dodał, że w sprawach z zakresu umarzania należności składkowych ZUS nie ogranicza się do ustalenia sytuacji materialnej dłużnika w oparciu o zgromadzoną dokumentację, ale bierze również pod uwagę możliwość odzyskania należności w toku postępowania egzekucyjnego oraz rozważa możliwość udzielenia ulgi w spłacie w postaci układu ratalnego, zawartego na dogodnych warunkach.

W skardze na tę decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, skarżąca podniosła zarzut błędnego i niedokładnego przeanalizowania sytuacji materialnej w jakiej się znalazła oraz przyczyny powstania zobowiązania objętego wnioskiem o umorzenie. W rozwinięciu tych zarzutów strona podniosła, że zapłata zaległości wiązałaby się ze zbyt ciężkimi skutkami dla skarżącej i jej dwójki dzieci, pozbawiając rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W uzupełnieniu tej argumentacji strona przedstawiła wyliczenie, z którego wynikało, że po odliczeniu stałych wydatków (bez jedzenia, ubrań, pieluch etc.) na utrzymanie siebie i dzieci pozostaje jej kwota ok. 1.000 zł, co w przeliczeniu dziennym na osobę daje kwotę 11 zł.

Wskazując na powyższe skarżąca domagała się zmiany decyzji w przedmiocie umorzenia jej zaległości.

W odpowiedzi na skargę, ZUS wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

Procesową płaszczyznę sporu w sprawie stanowi decyzja ZUS o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz na Fundusz Pracy, w łącznej kwocie [...]zł.

Aktem prawnym regulującym zasady umorzenia wymienionych należności składkowych jest ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, jako że zgodnie z art. 32 u.s.u.s., w zakresie stosowania ulg i umorzeń, do składek na Fundusz Pracy oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne.

W sprawie, organ rentowy, dokonując oceny zasadności wniosku strony o umorzenie zaległych płatności, przeanalizował przesłanki umorzenia z art. 28 ust. 2 w zw. z art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s., oraz, na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s., § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i uznał, że ani przesłanki umorzenia o jakich mowa w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, ani też, przesłanki wyszczególnione w powołanym rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r., wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s., nie występują na tle zobrazowanej przez stronę (we wniosku oraz później nadesłanych dokumentach), szeroko rozumianej sytuacji życiowej. Z tych też powodów odmówił uwzględnienia wniosku.

Na wstępie wymaga podkreślenia, że decyzja organu rentowego wydawana w przedmiocie umorzenia należności składkowych jest decyzją podejmowaną w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia wyraża się w tym, że organ rentowy ma tu prawo wyboru rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że nawet w przypadku stwierdzenia wystąpienia przesłanek do umorzenia, organ może nie uwzględnić w tym zakresie wniosku strony i odmówić umorzenia należności składkowych.

Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia determinuje kompetencje kontrolne sądu administracyjnego. Decyzje uznaniowe podlegają bowiem kontroli sądu administracyjnego w ograniczonym zakresie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 12 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Op 60/19, CBOSA). W stosunku do takich aktów, sąd administracyjny nie jest uprawniony do przeprowadzania oceny ich merytorycznej zasadności (celowości), a sądowa kontrola tego rodzaju rozstrzygnięć obejmuje przede wszystkim samo postępowanie poprzedzające jej wydanie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 1239/18, CBOSA). Rola sądu administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy decyzja uznaniowa poprzedzona została prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, prawidłowym wyjaśnieniem stanu faktycznego i prawnego, prawidłowym zinterpretowaniem tzw. pojęć nieostrych, a także, czy organ zebrane w sprawie dowody ocenił zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), oraz, czy wydana decyzja uznaniowa odpowiada wymogom z art. 107 § 3 k.p.a., a w szczególności, czy uzasadnienie decyzji odmownej wskazuje przyczyny dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia istniejącej zaległości (por. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2211/04, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Lu 878/18, CBOSA). W rozwinięciu tej ostatniej uwagi warto odwołać się do - powołanego wyżej - stanowiska wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2211/04, w którym Sąd ten zwrócił uwagę na to, że, podejmowane w ramach uznania administracyjnego, zwłaszcza negatywne rozstrzygnięcie, powinno być szczególnie przekonująco, wyczerpująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały dostatecznie rozważone i ocenione, a końcowe rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

W podsumowaniu tych uwag należy stwierdzić, że decyzja uznaniowa może być uchylona przez sąd w przypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem prawa (materialnego, czy procesowego) które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić m.in. wtedy, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów, bądź też, ocenił go wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 24 lipca 2019 r., sygn. akt I SA/Bk 288/19, CBOSA). A także, gdy sam sposób uzasadnienia decyzji nie spełnia wymogów w zakresie wyczerpującego uargumentowania stanowiska organu. W przypadku decyzji uznaniowej organ zobowiązany jest w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania (por. powołany wcześniej wyrok w sprawie FSK 2211/04).

W nawiązaniu do powyższego należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja dotknięta jest uchybieniami procesowymi, z powodu których zaskarżony akt nie mógł ostać się – zdaniem Sądu – w obrocie prawnym. Uchybienia te Sąd dostrzegł zarówno na płaszczyźnie wymogu wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak i z punktu widzenia jakości samego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, które w istotnych dla strony punktach jest lakoniczne i nie spełnia wymogu przekonywania z art. 11 k.p.a., a także, wymogu z art. 107 § 3 k.p.a.

Przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nakładają na organy administracji obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej i podejmowania rozstrzygnięcia na podstawie wszechstronnie wyjaśnionego stanu faktycznego. Podkreślić również należy, że ustanowiona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zobowiązuje do oparcia się przez organ na przekonujących podstawach - wskazanych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, stosownie do treści przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze rodzajowy charakter sprawy (odmowa umorzenia zaległości) a także, analizowane przez organ przesłanki umorzeniowe, nie ulega wątpliwości, że ustalona w sposób obiektywny sytuacja finansowa strony stanowiła istotny element ustaleń faktycznych w sprawie, który organ rentowy zobowiązany był wszechstronnie ocenić przed podjęciem – w ramach uznania administracyjnego – decyzji w sprawie zasadności złożonego przez stronę wniosku o umorzenie.

W ocenie Sądu takich wszechstronnych ustaleń w sprawie zbrakło. Przede wszystkim, ZUS nie dokonał właściwych ustaleń w zakresie możliwości płatniczych strony. Za spełniające ten wymóg nie mogą zostać bowiem uznane, wymienione w decyzji - świadczenia wychowawcze jakie w ramach programu "rodzina 500 plus" strona pobiera na dwoje dzieci (w łącznej kwocie 1.000 zł), ani też, zasiłki rodzinne, czy przyznany stronie na syna J. dodatek do zasiłku rodzinnego w kwocie 100 zł.

Świadczenia te wypłacane są stronie na pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem dzieci i nie mogą być postrzegane w kategoriach dochodu na równi z wynagrodzeniem o pracę, czy innym zarobkowym.

Należy zwrócić uwagę, że świadczenie wychowawcze wypłacane w ramach programu "rodzina 500 plus" jest przyznawane na podstawie ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r., poz. 2134). Cel świadczenia wychowawczego został wskazany w art. 4 ust. 1 ww. ustawy i jest nim częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem potrzeb życiowych. Świadczenie to ma zatem stanowić wsparcie państwa w wychowaniu dzieci (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 428/19, CBOSA). Jak trafnie to ujął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 30 maja 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 208/18 (CBOSA), wychowanie dziecka to ogół działań rodziców dla ukształtowania osobowości oraz zapewnienie warunków rozwoju fizycznego i psychicznego dziecka. Wychowanie obejmuje też opiekę materialną.

Tak więc świadczenie wychowawcze nie może być przeznaczane na inne cele (o czym wprost stanowi art. 9 ustawy), w tym, na spłatę zadłużenia rodzica. Należy uzupełniająco dodać, że zgodnie z art. 10 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r., poz.1438) świadczenie wychowawcze nie podlega egzekucji.

Za związane z utrzymaniem dziecka uznać należy także pobierane przez skarżącą na rzecz synów zasiłki rodzinne w kwotach – [...]zł i [...] zł miesięcznie.

Pozostający w związku z utrzymaniem dziecka jest także dodatek do zasiłku rodzinnego w kwocie 100 zł, wypłacany jednorazowo, z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego.

Zważywszy na wskazane okoliczności trzeba zauważyć, że środki pieniężne uzyskane w ramach wymienionych świadczeń nie mogły być zatem rozważane przez ZUS w kategorii źródła pokrycia zaległych należności składkowych. Uwzględniając te świadczenia w ramach potencjalnych możliwości płatniczych strony, organ rentowy dokonał błędnych ustaleń faktycznych, i w tym też zakresie nie dochował obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, przez który to obowiązek należało w tym przypadku rozumieć powinność przeprowadzenia oceny charakteru i celowości tych świadczeń.

Za niewystarczające w sprawie uznać również należało ograniczenie się w zaskarżonej decyzji jedynie do lakonicznego wniosku, że skoro po stronie życiowego partnera strony (z którym strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe) nie występują przesłanki całkowitej niezdolności do pracy, to możliwa jest poprawa sytuacji materialnej zadeklarowanego gospodarstwa domowego strony. Nie wykluczając trafności tej konstatacji organu Sąd zwraca jednocześnie uwagę, że ZUS nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego na takie okoliczności jak – wykształcenie, czy doświadczenie zawodowe życiowego partnera strony. Tymczasem, znajomość tych faktów pozwoliłaby na zbudowanie argumentacji organu na przekonujących w tym względzie podstawach. Należy przy tej okazji podnieść, że wprawdzie z § 3 ust. 1 rozporządzenia dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wynika, że to na zobowiązanym spoczywa ciężar wykazania okoliczności przemawiających za ewentualnym umorzeniem zaległości składkowych, niemniej, tak rozumiany rozkład ciężaru dowodu nie zwalnia organu od obowiązku wezwania strony do udzielenia informacji istotnych z punktu widzenia kompleksowej analizy przesłanek umorzenia należności składkowych. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że zgodnie z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Końcowo należy dodać, nawiązując do zawartej w zaskarżonej decyzji wzmianki o możliwości udzielenia ulgi w spłacie w postaci układu ratalnego, że spłata zadłużenia w układzie ratalnym musi mieć realne podstawy. Nie wystarczy samo stwierdzenie, że płatnik może spłacić zadłużenie w ratach, bez jednoczesnego wskazania źródła tego finansowania oraz przybliżonej wysokości ewentualnych rat (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Bd 237/19, CBOSA).

Stwierdzone uchybienia w zakresie oceny i kompletności materiału dowodowego jaki stał się podstawą wydania zaskarżonej decyzji znalazły przełożenie na ocenę spełnienia przez zaskarżoną decyzję wymogów w zakresie realizacji zasady przekonywania z art. 11 k.p.a. Z perspektywy tych zasad, znaczącą rolę odgrywa stopień rozbudowania argumentacji decyzji, zwłaszcza w przypadku, gdy jest ona dla strony niekorzystna. Z tych powodów, uzasadnienie decyzji nie może być sformułowane ogólnikowo i powinno służyć przekonaniu strony co do tego, że rozważono wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy. W ocenie Sądu, nie poparty dostateczną argumentacją wniosek organu co do prognozy możliwości polepszenia sytuacji materialnej prowadzonego przez stronę gospodarstwa domowego, jak również, zawarta w decyzji, jedynie wzmiankowo, możliwość udzielenia stronie ulgi w postaci układu ratalnego naruszają wspomniane zasady, jak również, uchybiają obowiązkom z art.107 § 3 k.p.a.

Kierując się przedstawioną argumentacją, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), Sąd uchylił zaskarżoną decyzję jako naruszającą prawo procesowe w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając wniosek strony, ZUS zobowiązany jest uwzględnić stanowisko Sądu wyrażone w wyroku, powtórnie przeanalizować dowody strony, a także, dokonać szczegółowych ustaleń w zakresie możliwości zarobkowych, względnie, pozostawania w zatrudnieniu, jej partnera życiowego z którym strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. W przypadku ewentualnego rozważania ulgi w postaci rozłożenia na raty organ powinien mieć na uwadze, że zastosowanie tego rodzaju ulgi powinno sprzyjać efektywnej realizacji zobowiązań. A zatem nie wystarczy samo stwierdzenie, że strona może spłacić zadłużenie w ratach, bez jednoczesnego wskazania źródła finansowania tego zadłużenia oraz prognozowanej, przybliżonej, wysokości ewentualnych rat.