Postanowienie NSA, sygn. akt I GSK 1333/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odrzucono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska(spr.) Sędzia NSA Barbara Mleczko- Jabłońska Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 13 września 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 października 2016 r. sygn. akt III SA/Wr 417/16 w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: odrzucić skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 14 października 2016 r., sygn. akt III SA/Wr 417/16 oddalił skargę [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 10 lutego 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. prowadzi, jako organ egzekucyjny, postępowanie egzekucyjne wobec [...] - dalej: strona; zobowiązany; skarżący - celem wyegzekwowania należności z tytułu nieuregulowanej grzywny w celu przymuszenia za rok 2007 w wysokości [...] zł, objętej tytułem wykonawczym z dnia 31 stycznia 2014 r. wystawionym przez wierzyciela - Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]

Strona, wniosła - w trybie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm. - dalej u.p.e.a.) - o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie dochodzonych roszczeń.

W uzasadnieniu skarżący podał, że dochodzone zobowiązanie uległo przedawnieniu w dniu 1 listopada 2014 r. Minęło, bowiem 10 lat, od kiedy wynikający z decyzji z 14 października 2014 r. obowiązek rozbiórki wiaty stał się wymagalny.

Wierzyciel - Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] - stwierdził, że obowiązek określony tytułem wykonawczym nadal istnieje. Nie wygasł on, a także nie wystąpiły inne przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W konsekwencji, Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], postanowieniem z dnia 16 grudnia 2015 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec strony, bowiem obowiązek objęty wskazanym tytułem wykonawczym jest wymagalny (istnieje) i nie uległ przedawnieniu.

Orzekając na skutek zażalenia skarżącego Dyrektor Izby Skarbowej we Wrocławiu postanowieniem z dnia 10 lutego 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że w sytuacji, gdy zaistnieje jakakolwiek z przesłanek z art. 59 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu. W sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Przesłanka (wygaśnięcie z innego powodu) - przedawnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym nie wystąpiła w sprawie.

Organ II instancji podniósł, że nie trafny jest zarzut przedawnienia wykonania grzywny w celu przymuszenia. Nie istnieje, bowiem norma prawna przewidująca przedawnienie grzywny w celu przymuszenia oraz określająca przesłanki jego wystąpienia. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa wyłącznie przesłanki umorzenia grzywny, które następuje jedynie w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym (art. 125 § 1). Reguła ta nie pozwala na wiązanie możliwości umorzenia tej należności z jakimikolwiek innymi przyczynami niż wykonanie obowiązku określonego w tytule wykonawczym.

Organ odwoławczy podkreślił, że nie przedawniło się również zobowiązanie ujęte w postanowieniu o nałożeniu grzywny, które było podstawą wydania tytułu wykonawczego w sprawie (tj. nałożony na skarżącego obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego). Prawo budowlane nie zawiera norm prawnych, które z upływem określonego czasu wiązałyby możliwość odstąpienia od wykonania obowiązku. Nakaz rozbiórki nie jest obowiązkiem cywilnoprawnym i dlatego nie mają do niego zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego (art. 26 ust. 3 u.p.e.a.). Likwidacja skutków samowoli budowlanej, tj. m.in. obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego, nie ulega, zatem przedawnieniu. Gdyby nawet przyjąć, że należności z tytułu grzywien w celu przymuszenia ulegają przedawnieniu należałoby w tej sprawie zastosować art. 60 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 152, poz. 1240 ze zm.). Natomiast art. 67 ustawy o finansach publicznych, do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą, odsyła do uregulowań wynikających z działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.; dalej: o.p.), regulując tym samym kwestie przedawnienia. Wobec tego, że do dnia 1 stycznia 2010 r. kwestii przedawnienia takich należności nie regulował żaden przepis prawa materialnego, 5-letni termin przedawnienia w sprawie należy liczyć od dnia 1 stycznia 2010 r. W postępowaniu egzekucyjnym Naczelnik Urzędu Skarbowego w Złotoryi zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego. Zawiadomienie o zajęciu doręczono stronie w dniu 18.02.2014 r. Zajęcie to stanowi środek egzekucyjny w rozumieniu art. 1a pkt 12 u.p.e.a., który skutecznie przerwał bieg terminu przedawnienia. Skoro zobowiązany odebrał zajęcie w dniu 18.02.2014 r. 5-letni bieg terminu przedawnienia należy liczyć od dnia 19.02.2014 r. Co wskazuje, że dochodzona należność nie uległa przedawnieniu.

Uzasadniając oddalenie skargi strony na powyższe postanowienie WSA we Wrocławiu podkreślił, że nie narusza ono prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Sąd I instancji podał, że Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w Złotoryi decyzją z dnia 14.10.2004 r, nałożył na skarżącego obowiązek dokonania rozbiórki samowolnie wykonanej wiaty zlokalizowanej na działce nr dz. [...] w miejscowości P. Obowiązek stał się wymagalny z dniem 1.11.2004 r. D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 9. 12. 2004 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję. Wyrokiem z dnia 11 maja 2006 r. WSA we Wrocławiu (sygn. akt II SA/Wr 1000/05) oddalił skargę strony. Wobec nie wykonania tego obowiązku, wystosowano do skarżącego, upomnienia. Wierzyciel – Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Złotoryi - wystawił kolejny tytuł wykonawczy (nr [...]) na skarżącego, jako zobowiązanego w zakresie obowiązku wynikającego z decyzji z dnia 14.10.2004 r. Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Złotoryi wydał w dniu 4.06.2007 r. postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w wysokości [...] zł z powodu uchylania się przez zobowiązanego od wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Grzywna w celu przymuszenia, została nałożona postanowieniem z dnia 4.06.2007 r. w celu przymuszenia do wykonania obowiązku –rozbiórki wiaty – wynikającego z ostatecznej decyzji z dnia 14.10.2004 r. Obowiązek ten nie został wykonany.

W ocenie WSA nie można mówić o przedawnieniu zobowiązania wynikającego z decyzji z dnia 14.10.2004 r. Prawo budowlane nie zawiera norm prawnych, które z upływem określonego czasu wiązałyby możliwość odstąpienia od wykonania obowiązku samowoli budowlanej. Nawet fakt rozebrania wiaty nie wyklucza możliwości dochodzenia zapłaty grzywny w celu przymuszenia. Konieczne jest wydanie postanowienie w sprawie umorzenia grzywny na podstawie art. 125 u.p.e.a., po przeprowadzeniu odrębnego postępowania. Postępowanie to jest inicjowanie wnioskiem. Z akt nie wynika, aby taki wniosek został złożony. Skoro takie postanowienie w sprawie nie zapadło, organ egzekucyjny miał prawo prowadzić postępowania egzekucyjne objęte tytułem wykonawczym o numerze z dnia 31.01.2014 r. obejmujące grzywnę w celu przymuszenia za rok 2007 w wysokości 5.000 zł., nałożoną postanowieniem z dnia 4.06.2007 r.

Sąd podkreślił, że w świetle art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo, jeżeli obowiązek nie istniał. Postępowanie egzekucyjne może więc zostać umorzone, jeżeli zobowiązanie straciło przymiot wymagalności na skutek przedawnienia. W sprawie taka sytuacja nie zachodzi. Obowiązek jest wymagalny, nie został umorzony, nie wygasł.

Zdaniem WSA, w sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w Złotoryi zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego (zawiadomienie z dnia 11.02.2014 r.). To zajęcie stanowi środek egzekucyjny w rozumieniu art. 1a pkt 12 u.p.e.a., który skutecznie przerwał bieg terminu przedawnia. Skarżący odebrał zajęcie w dniu 18.02.2014 r. i od dnia następnego po tym dniu należał liczyć 5-letni bieg terminu przedawnienia tj. od dnia 19.02.2014 r. Tym samym dochodzona należność nie uległaby przedawnieniu. W związku z tym należności dochodzone na podstawie wymienionego tytułu wykonawczego – grzywna w celu przymuszenia - nie uległyby przedawnieniu.

[...] w skardze kasacyjnej zaskarżył powyższy wyrok w całości domagając się jego uchylenia i umorzenia postępowania. Autor skargi kasacyjnej wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Zaskarżonemu "postanowieniu" zarzucono naruszenie przepisów postępowania tj. art. 18 i 59 § 5 u.p.e.a.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Dyrektor Izby Skarbowej we Wrocławiu w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlega odrzuceniu.

W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (tak uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, publ: ONSAiWSA 2010/1/1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Skarga kasacyjna, jako środek odwoławczy od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku bądź postanowienia kończącego postępowanie, jest sformalizowanym środkiem prawnym, dlatego ustawodawca wprowadził w art. 175 p.p.s.a., przymus sporządzenia tego środka przez osoby dysponujące fachową wiedzą prawniczą, co ma zapewnić odpowiedni poziom skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna prócz wymagań przepisanych dla pisma w postępowaniu sądowym winna dodatkowo zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że o ile braki formalne przewidziane dla pisma procesowego w przypadku niezachowania wymagań w tym zakresie podlegają usunięciu w trybie art. 49 § 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a., o tyle niespełnienie w skardze kasacyjnej drugiej grupy wymagań odnoszących się wyłącznie do tego środka nie podlega sanacji, jako że są to braki o charakterze materialnym, nieusuwalnym, a skarga kasacyjna podlega odrzuceniu (tak postanowienia NSA z: 16.3.2004 r. sygn. akt FSK 209/04, publ: ONSAiWSA 2004/1/13; 9.2.2012 r. sygn. akt II OSK 173/12, Lex 1116295; 9.3.2012 r. sygn. akt I OSK 1043/11, Lex 1120571).

Autor skargi kasacyjnej nie powołał precyzyjnie żadnego przepisu prawa, którego naruszenie zarzuca Sądowi I instancji – poza ogólnym przytoczeniem przepisów art. 18 i art. 59 § 5 u.p.e.a. Skarżący kasacyjnie powinien tymczasem wskazać, jaki przepis postępowania został naruszony, na czym polegało to naruszenie i jaki mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej temu obowiązkowi nie sprostał, gdyż powołał się wyłącznie ogólnie na ww. przepisy u.p.e.a. bez choćby ich powiązania z przepisami ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy tym w złożonym środku odwoławczym jego autor jako zaskarżone orzeczenie przywołał "postanowienie" gdy tymczasem tym aktem był wyrok WSA. Skarga kasacyjna została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, od którego należy oczekiwać jej sformułowania zgodnie z wymogami prawa. Naczelny Sąd Administracyjny nie może go zastępować przez konkretyzowanie zarzutów skargi kasacyjnej w oparciu o domniemane intencje jej autora. Prowadzi to do wniosku, iż nie został zachowany konstrukcyjny element skargi kasacyjnej - przytoczenie podstaw kasacyjnych (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie podstawy, o której mowa w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. z wyraźnym określeniem przepisów w ramach zgłoszonej podstawy, które zdaniem sporządzającego skargę zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny wydający zaskarżone orzeczenie. Stosownie do powołanego przepisu skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przytoczenie podstaw kasacyjnych z rozwinięciem zarzutów i przedstawieniem rzeczowej argumentacji w uzasadnieniu skargi kasacyjnej ma niezwykle istotne znaczenie. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjną jest, zatem precyzyjne przytoczenie podstaw kasacyjnych, co umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu orzekającemu w tak zakreślonych granicach ustosunkowanie się do ich zasadności (postanowienie NSA z 17 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1659/17). Powyższego zabrakło.

Obowiązkiem skarżącego kasacyjnie jest ścisłe określenie jednostki redakcyjnej aktu normatywnego, wobec którego zawiera się w treści skargi kasacyjnej zarzuty (wyrok NSA z: 5.10.2010 r. sygn. akt I GSK125/09; 23.11.2010 r. sygn. akt II FSK 1165/09; 1.12.2010 r. sygn. akt II FSK 1507/09; 8.12.2010 r., sygn. akt I GSK 619/09; oraz z 19.7.2013 r., sygn. akt I OSK 2766/09, aprobowane przez J. Drachala, A. Wiktorowską, R. Stankiewicza w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu administracyjnym. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 754, nb 16). Zarzuty i ich uzasadnienie, winny być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej, jako naruszone. Koniecznym warunkiem uznania, że strona powołuje w skardze kasacyjnej jedną z podstaw kasacji, jest wskazanie, które przepisy oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu, punktu) ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Brak ten stanowi samodzielną przesłankę do odrzucenia skargi kasacyjnej (postanowienie NSA z 12 września 2017 r., sygn. akt II GSK 3612/15). Z taką zaś sytuacją mamy do czynienia w sprawie, stąd wniesiony środek zaskarżenia został odrzucony, jako niespełniający ww. warunków formalnych.

Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 w zw. z art. 178 i art 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.