Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 632/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa (spr.) Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Asesor WSA Iwona Ścieszka Protokolant referent Aleksandra Cymerska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z 3 stycznia 2022 r. DSZ.V.5321.1.1352.2021.MK Minister Rodziny i Polityki Społecznej (Minister/organ) po rozpatrzeniu odwołania K. M. (skarżąca) utrzymał w mocy decyzję Wojewody Pomorskiego z 8 listopada 2021 nr 000530/SW/11/2021 w sprawie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego w okresie od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Organ wskazał, że w dniu 30 kwietnia 2021 r. skarżąca złożyła w Centrum Usług Społecznych w C. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego. W przedmiotowym wniosku oświadczyła, że P. B. , od 2009 r. zamieszkuje na terytorium Republiki Federalnej Niemiec (dalej: Niemcy). W dniu 4 maja 2021 r., stosownie do art. 16 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego z dnia 30 kwietnia 2021 wraz z załącznikami, został przekazany do Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku. Po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w dniu 8 listopada 2021 r. Wojewoda Pomorski wydał decyzję nr 000530/SW/11/2021 o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego na dziecko J. B. , ponieważ P. B. - ojciec dziecka - jest osobą aktywną zawodowo na terytorium Niemiec, a skarżąca jest osobą nieaktywną zawodowo na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Polska), państwem właściwym do rozpatrzenia wniosku na zasadzie pierwszeństwa, będą Niemcy. Jednocześnie poinformował, że złożony przez skarżącą wniosek w Polsce, został przekazany do instytucji niemieckiej celem rozpatrzenia go tak, jakby został złożony bezpośrednio w ww. instytucji, zgodnie z art. 68 ust. 3 rozporządzenia 883/2004. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła w przewidzianym terminie odwołanie, zaskarżając przedmiotową decyzję, wnosząc o jej uchylenie i przyznanie świadczeń zgodnie z wnioskiem. W uzasadnieniu wskazała, że nie posiada informacji, czy przedmiotowy wniosek został przekazany do instytucji niemieckiej- właściwej do wypłaty świadczeń. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji Wojewoda Pomorski wskazał, że dokonane przez ww. organ porównanie kwoty świadczeń przewidzianych w Niemczech z kwotą należną według polskiego ustawodawstwa pokazuje, wysokość świadczeń, o których przyznanie ubiega się w Polsce jest niższa niż wysokość porównywalnego świadczenia rodzinnego przysługującego w Niemczech. W związku z tym w Polsce, jako państwie zobowiązanym do wypłaty świadczeń w drugiej kolejności, nie przysługuje skarżącej dodatek dyferencyjny. Po przeanalizowaniu dokumentów zgromadzonych w niniejszej sprawie oraz treści złożonego w terminie odwołania Minister wskazał, że Wojewoda Pomorski działał w oparciu o przepisy przywołanych w podstawie prawnej rozporządzeń 883/2004 oraz 987/2009 dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Stosownie do przepisów art. 4 ust. 3 oraz art. 5 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci świadczenie wychowawcze w wysokości 500 zł, którego celem jest częściowe pokrycie wydatków związanych w wychowaniem dziecka przysługuje m.in. matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia. Stosownie do art. 16 ust. 4 i 5 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w przypadku, gdy wojewoda ustali, że osoba uprawniona do świadczenia wychowawczego lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Polski w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ustala prawo do świadczenia wychowawczego. Zgodnie natomiast z art. 2 pkt 15 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, ilekroć w ustawie jest mowa o przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego - oznacza to rozporządzenie powołane w podstawie prawnej. Minister wskazał, że wymienione przepisy o koordynacji, tj. rozporządzenie 883/2004 oraz rozporządzenie 987/2009 zawierają normy kolizyjne pozwalające uniknąć sytuacji, w której członkowie rodziny uprawnieni do świadczeń rodzinnych przebywający na terenie różnych państw Unii Europejskiej będą pobierać świadczenia i w jednym i w drugim państwie zgodnie z kryteriami ustawowymi przepisów prawnych tych państw. W odniesieniu do przepisów unijnych Minister wskazał, że zgodnie z art. 67 rozporządzenia 883/2004 osoba jest uprawniona do świadczeń rodzinnych zgodnie z ustawodawstwem właściwego Państwa Członkowskiego, włącznie ze świadczeniami dla członków rodziny, którzy zamieszkują w innym Państwie Członkowskim, tak jak gdyby zamieszkiwali oni w pierwszym Państwie Członkowskim. Oznacza to, że przepisy o koordynacji świadczeń rodzinnych mają zastosowanie (według uregulowań ww. rozporządzeń) już ze względu na sam fakt zamieszkiwania członka rodziny w drugim Państwie Członkowskim. Zgodnie z art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia 883/2004, w przypadkach w których na podstawie więcej niż jednego Państwa Członkowskiego udzielane są świadczenia w tym samym okresie i dla tych samych członków rodziny zastosowanie mają zasady pierwszeństwa, które przewidują, że w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z różnych tytułów w pierwszej kolejności prawa udzielone z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, w drugiej kolejności prawa udzielane z tytułu otrzymywania emerytury lub renty i w ostatniej kolejności prawa uzyskane na postawie miejsca zamieszkania. Działania te wynikają z zakazu kumulacji świadczeń o charakterze rodzinnym, przewidzianego w art. 10 rozporządzenia 883/2004. Minister wskazał jednocześnie, że zgodnie z przepisami unijnymi, wnioskodawca nie ma możliwość wyboru kraju właściwego do wypłaty świadczeń. Zgodnie z art. 68 ust. 2 rozporządzenia 883/2004 w przypadku zbiegu uprawnienia świadczenia rodzinne udzielane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo na podstawie art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia 883/2004. Uprawnienia do świadczeń rodzinnych z tytułu innych kolidujących ustawodawstw zawieszane są do kwoty przewidzianej przez pierwsze ustawodawstwo i w odpowiednim przypadku, określany jest dodatek dyferencyjny dla sumy, która przekracza tę kwotę. Jeżeli, zgodnie z przepisami art. 67 rozporządzenia 883/2004, w instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie, złożony zostaje wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych, ale nie z tytułu prawa pierwszeństwa wynikającego z przepisów ust. 1 i 2 tego artykułu, to instytucja ta niezwłocznie przekazuje taki wniosek instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie z tytułu pierwszeństwa, informuje zainteresowanego i, bez uszczerbku dla przepisów rozporządzenia wykonawczego dotyczących tymczasowego przyznawania świadczeń zapewnia, jeżeli to konieczne, dodatek dyferencyjny. Instytucja właściwa Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie z tytułu pierwszeństwa, rozpatruje ten wniosek, tak jak gdyby został on złożony bezpośrednio do niej, a dzień, w którym wniosek taki został złożony w pierwszej instytucji, uważa się za dzień złożenia wniosku w instytucji mającej pierwszeństwo. W ocenie Ministra organ I instancji prawidłowo wskazał, że zgodnie z art. 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w przypadku skarżącej zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego ze względu na fakt, że P. B. jest osobą aktywną zawodowo na terytorium Niemiec. Tym samym, zdaniem Ministra, organ I instancji prawidłowo wykazał, że w związku z tym, że skarżąca jest osobą nieaktywną zawodowo w Polsce, a P. B. jest aktywny zawodowo w Niemczech, zgodnie z art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia 883/2004, pierwszeństwo do wypłaty świadczeń leży po stronie Niemiec. W związku z powyższym w myśl powyższych przepisów, tj. art. 68 ust. 2 w związku z art. 68 ust. 3 lit. a rozporządzenia 883/2004 w Polsce, jako państwie właściwym do wypłaty świadczeń rodzinnych, lecz nie na zasadzie pierwszeństwa, mógłby przysługiwać skarżącej dodatek dyferencyjny, w przypadku gdyby wysokość świadczeń o których przyznanie ubiega się w Polsce, byłaby wyższa od odpowiedniego świadczenia przysługującego w Niemczech. Stosownie do powyższego Minister podkreślił, że w zaskarżonej decyzji prawidłowo wskazano, że kwota pełnych świadczeń rodzinnych przysługujących w Niemczech wynosi od 1 stycznia 2021 r. - 219 euro miesięcznie na dziecko. Minister podkreślił także, że w sytuacji gdy organ I instancji, nie dysponuje decyzją instytucji zagranicznej, powinien powołać się w tym zakresie na informacje zawarte w tabelach porównawczych MISSOC, które są powszechnym źródłem informacji o wysokości świadczeń rodzinnych w państwach członkowskich, że wysokość -niemieckiego świadczenia na dzieci przekracza kwotę świadczeń, o których przyznanie ubiega się skarżąca w Polsce. Minister podał, że zgodnie z decyzją Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego H3 z dnia 15 października 2009 r. dotyczącą daty, którą bierze się pod uwagę przy ustalaniu kursu wymiany, o którym mowa w art. 90 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 kurs wymiany oznacza "w przypadku, gdy zgodnie z krajowymi przepisami, dla celów ustalenia wysokości świadczenia instytucja bierze pod uwagę jedną kwotę - kurs wymiany opublikowany dla pierwszego dnia miesiąca bezpośrednio poprzedzający miesiąc, w którym przepis musi być zastosowany". Oznacza to, że na dzień wydania decyzji przez organ pierwszej instancji ustalając wartość niemieckiego świadczenia, przeliczenia powinien dokonać na dzień 3 maja 2021 r., tj. pierwszy roboczy dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego jest badane uprawnienie skarżącej do świadczenia wychowawczego. Kurs euro w stosunku do złotego na dzień 3 maja 2021 r. stanowił 1 euro 4,5518 zł, co oznacza, że równowartość niemieckiego świadczenia Kindergeld wynosi odpowiednio 996,8442 zł. (219 euro x 4,5518 PEN = 996,8442 zł). W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji dokonał właściwej oceny wykazując, że wysokość świadczenia przysługującego w Niemczech jest wyższa niż wysokość świadczeń, o których przyznanie wnioskowała skarżąca w tym okresie w Polsce. Odnosząc się zaś do podniesionych przez skarżącą okoliczności, Minister podkreślił, że Pomorski Urząd Wojewódzki w Gdańsku, przekazał do niemieckiej instytucji właściwej do wypłaty świadczeń informację iż, w związku z brakiem aktywności zawodowej na terytorium Polski, jest instytucją właściwą do wypłaty świadczeń w pełnej wysokości i przesłał złożony przez skarżącą w Polsce wniosek, celem rozpatrzenia go tak, jakby został złożony bezpośrednio w instytucji niemieckiej, zgodnie z art. 68 ust. 3 rozporządzenia nr 883/2004. Minister wskazał również, że instytucja tymczasowego przyznania świadczeń uregulowana została w art. 7 rozporządzenia 987/2004. Zastosowanie możliwości tymczasowego przyznania świadczeń uzależniona jest ponadto od wskazanych w ww. przepisach okoliczności. W trybie art. 7 rozporządzenia 987/2004, możliwe jest natomiast przyznanie świadczeń tymczasowo na wniosek osoby zainteresowanej. Zgodnie bowiem z ww. przepisem, o ile rozporządzenie wykonawcze nie stanowi inaczej, w przypadku gdy dana osoba kwalifikuje się do otrzymywania świadczenia lub jest zobowiązana do zapłacenia składki zgodnie z rozporządzeniem podstawowym, natomiast instytucja właściwa nie posiada wszystkich informacji dotyczących jej sytuacji w innym państwie członkowskim niezbędnych do ostatecznego wyliczenia świadczenia lub składki, instytucja ta - na wniosek zainteresowanego - przyznaje to świadczenie lub dokonuje tymczasowego wyliczenia wysokości składki, jeżeli takie wyliczenia są możliwe na podstawie informacji, które instytucja ta posiada. Minister wskazał, że z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca złożyła wniosek o tymczasowe przyznanie świadczenia wychowawczego, a powyższą kwestie podniosła dopiero w złożonym odwołaniu z dnia 25 listopada 2021 r.

Minister podkreślił również, że w sytuacji wydania decyzji przez instytucję niemiecką w zakresie wysokości przysługujących skarżącej świadczeń i przesłaniu tej decyzji do Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku, Wojewoda ponownie dokona weryfikacji kwoty świadczenia należnego w Polsce. Wskazał przy tym, że brak rozpatrzenia przekazanego wniosku przez instytucję niemiecką, spowodowany brakiem współpracy ze strony wnioskodawcy, skutkować będzie brakiem możliwości ponownego przeliczenia świadczeń przez polską instytucję.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła K. M. zaskarżając ją w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

I. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a - poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącej oraz zasady praworządności, gdzie pomimo jednoznacznego wyartykułowania, że skarżąca nie ma wiedzy jakie czynności wyjaśniające podjął organ - Wojewoda Pomorski w celu sprawdzenia, czy rzeczywiście zachodzi konieczność stosowania przepisów o koordynacji świadczeń, a także kiedy dokładnie został przekazany wniosek o przyznanie świadczenia do właściwej instytucji niemieckiej - organ Minister Rodziny i Polityki Społecznej całkowicie przemilcza te kwestie.

- art. 7b k.p.a - poprzez brak współdziałania organów administracji publicznej skutkującej powstaniem wadliwego systemu, gdzie pomimo obiektywnych i jednoznacznych przesłanek, że należy się świadczenie wychowawcze na małoletniego J. B. ( wątpliwością organów jest wyłącznie, kto taką pomoc ma wypłacać)

- całe dotychczasowe współdziałanie organów skupiało się na tym jak pozbawić skarżącą prawa do świadczeń, a nie jak umożliwić ich pobieranie.

- art. 11 k,p.a w zw. z treścią ustawy z dnia 11.02.2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - poprzez przedstawienie niezrozumiałych przesłanek, którymi kierował się organ I i II Instancji przy załatwieniu sprawy - bowiem celem nadrzędnym ustawy jest pomoc finansowa Państwa w wychowywaniu dzieci, gdzie bez znaczenia dla obywatela jest, która instytucja (Państwowa czy zagraniczna) będzie wypłacała to świadczenie. Trwające wielomiesięczne ustalenia pomiędzy instytucjami powodują, że podstawowy cel ustawy nie jest realizowany. W tym zakresie krajowe organy administracji publicznej, działając w ramach struktur Unii Europejskiej, winny otoczyć swojego obywatela opieką i wskazać, jaka instytucja będzie dalej zajmowała się rozpatrywaniem sprawy, a także monitorować przebieg załatwiania sprawy (poinformować jaka instytucja rozpatruje sprawę, jak można się z nią skontaktować, udzielić jakiegokolwiek wsparcia).

- art. 10 § 1 k,p.a poprzez pominięcie przez Organ II Instancji, że stronie nie zostało zapewnione prawo czynnego udziału w postępowaniu w ten sposób, że nie istnieje możliwość skontaktowania się z organami I i II instancji. Skarżąca nie miała możliwości wglądu do akt, a na jednoznaczne pytania:

a) kiedy wniosek został przekazany do instytucji niemieckiej,

b) czy organ Wojewoda Pomorski oraz Minister Rodziny i Polityki Społecznej dokonali jakiegokolwiek sprawdzenia czy P. B. (ojciec dziecka) pracuje na terenie Niemiec - dotąd nie otrzymała informacji. Po wielu miesiącach rozpatrywania sprawy - wniosek skarżącej zostaje przekazany do Niemiec, a skarżąca pomimo złożenia wniosku w dniu 30.04.2021r. nadal nie otrzymała należnego świadczenia.

- art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie a także przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów (brak wiedzy by organy ustalały czy faktycznie J. B. pracuje na terenie Niemiec) - co skutkowało brakiem uwzględnienia w toku wydawania skarżonej decyzji, że:

- a) skarżąca od 01.01.2017r. nie posiada żadnych świadczeń na małoletniego J. B. ;

- b) organy administracji publicznej nie wykonały żadnych działań mających na celu udzielenie wyjaśnień czy pomocy w faktycznym uzyskaniu świadczeń;

- c) skarżąca w chwili obecnej nie ma wiedzy, gdzie znajdują się jej wnioski o przyznanie świadczeń, kto ma się z nią kontaktować, jak można doprowadzić niniejszą sprawę do zakończenia.

- d) skarżąca pozostaje w przekonaniu, że z uwagi na okoliczność, że wg jej wiedzy ojciec dziecka pracuje na terenie Niemiec (nie utrzymuje kontaktu - brak bliższych informacji) - została całkowicie pozbawiona opieki ze strony polskich instytucji publicznych.

II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

1 - art. 4 ust.1 Ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci z dnia 11 lutego 2016 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 195) tj. z dnia 22 listopada 2019 r. (dz.u. z 2019 r. poz. 2407) poprzez takie prowadzenie sprawy, które jest całkowicie sprzeczne z nadrzędnym celem w/w ustawy, którym jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia nr 883/2004 oraz ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda Pomorski stwierdził, że ze względu na pracę ojca dziecka w Niemczech oraz brak aktywności zawodowej matki dziecka w Polsce, mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w okresie od 1 czerwca 2021 do 31 maja 2021 r. Z uwagi jednak na fakt, że kwota przysługujących świadczeń w Niemczech według danych zawartych w tabelach porównawczych MISSOC jest wyższa niż kwota tych świadczeń w Polsce organ odmówił skarżącej przyznania prawa do dodatku dyferencyjnego.

W ocenie Sądu, w kontekście zasad prowadzenia postępowania, w tym gromadzenia i oceny materiału dowodowego, przekonywania oraz obowiązków organu związanych z wymogiem prawidłowego uzasadnienia podjętego w sprawie rozstrzygnięcia stanowisko organu nie zasługuje na akceptację Jak wynika z akt sprawy, w szczególności z treści samego wniosku, ojciec dziecka P. B. nie utrzymuje kontaktu z rodziną od 13 lat, nie prowadzi z matką dziecka wspólnego gospodarstwa domowego a skarżąca dane te opiera na informacjach pozyskanych od komornika, który prowadzi wobec ojca dziecka egzekucję komorniczą w związku z niewywiązywaniem się przez niego z obowiązku alimentacyjnego wobec dziecka. Organ podejmując decyzje o przekazaniu wniosku i odmowie wypłaty świadczenia deferencyjnego winien w takiej sytuacji faktycznej ustalić w sposób nie budzący wątpliwości czy w sprawie, mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a także czy wobec takiego stanu faktycznego świadczenie to na terenie Niemiec zostanie skarżącej przyznane, a w szczególności czy ojciec dziecka rzeczywiście jest zatrudniony na terenie Niemiec. Organy - I jak i II instancji do tych okoliczności w ogóle się nie odniosły. Treść wniosku odczytały wybiórczo uwzględniając wyłącznie informację, że ojciec dziecka mieszka na terenie Niemiec i nie podejmując żadnego postępowania wyjaśniającego wobec faktów wskazanych przez skarżącą, w tym opisanej przez nią sytuacji rodzinnej. Tymczasem jak podkreśla Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (odwołując się do swojego wcześniejszego orzecznictwa) świadczenia rodzinne ze swej natury nie mogą być uważane za należne danej osobie w oderwaniu od jej sytuacji rodzinnej (por. wyrok TSUE z 2 kwietnia 2020 r. wydany w sprawie C-802/18). Również w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że celem przepisów unijnych, w tym rozporządzenia nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz rozporządzenia nr 987/2009 dotyczącego wykonywania rozporządzenia nr 883/2004, jest rozwiązanie występujących przypadków kolizji norm i wyeliminowanie kumulacji świadczeń, a nie pozbawienie strony uprawnień do przysługujących jej świadczeń (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 541/16 i z dnia 29 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1481/19). Celem tych przepisów jest zatem przede wszystkim ustalenie czy kolizja taka zachodzi na co wpływ ma analiza sytuacji rodzinnej (w kontekście definicji członka rodziny) wnioskodawcy. Celem zaś ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci ma być rzeczywista pomoc finansowa. Istotą dodatku dyferencyjnego jest natomiast wyrównanie różnicy między świadczeniem przewidzianym w konkurencyjnym ustawodawstwie, a świadczeniem jakie przysługuje w tym samym czasie danej osobie w kraju, w którym zamieszkują jej dzieci. Ustalanie i wypłata dodatku dyferencyjnego ma wyłącznie na celu unikniecie sytuacji pogorszenia pod względem poziomu zabezpieczenia społecznego sytuacji członków rodziny przemieszczjącego się wewnątrz wspólnoty pracownika (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1242/21). Niemniej decyzja o wypłacie lub odmowie wypłaty tego dodatku musi być poprzedzona nie budzącym wątpliwości ustaleniem, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz że świadczenie to w kraju pierwszeństwa jest wyższe i zostanie przyznane. Celem przepisów normujących instytucję koordynacji systemów świadczeń zabezpieczenia społecznego jest bowiem eliminacja sytuacji, w której będą pobierane świadczenia tego samego rodzaju z dwóch różnych państw za ten sam okres. Jeżeli do takiej kumulacji świadczeń systemów zabezpieczenia społecznego nie doszło, to nie można mówić o konieczności realizacji celów tych regulacji. Jak już wskazano w niniejszej sprawie nie zostało ustalone w sposób nie budzący wątpliwości w świetle podnoszonych przez skarżącą okoliczności, czy przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy będą miały zastosowanie a także czy jakiekolwiek świadczenia na rzecz ojca dziecka w Niemczech zostały wypłacone a nawet czy ten jest tam zatrudniony a w konsekwencji nie zostało ustalone i prawidłowo ocenione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pomimo wyraźnego stanowiska skarżącej w tym zakresie. Dopiero faktyczna kumulacja świadczeń z różnych systemów zabezpieczenia społecznego, której mają przeciwdziałać przepisy o koordynacji umożliwia ocenę czy stronie będzie przysługiwał wyłącznie dodatek dyferencyjny lub nie (jeżeli świadczenie w kraju pierwszeństwa jest wyższe) Tak rozumiana normatywna treść tego przepisu pozostaje spójna z treścią art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy, która przypadek, w którym świadczenie wychowawcze nie przysługuje, wiąże z przysługiwaniem członkowi rodziny za granicą świadczenia na dziecko o podobnym charakterze do świadczenia wychowawczego. Podkreślić wypada, że każdy akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem tego stanu faktycznego. Działania organu uchylające się od wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności stanu faktycznego mającego wpływ na uprawnienia strony podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę zaufania obywatela do organów Państwa. Organ bowiem powinien dysponować dokumentami potwierdzającymi określony stan faktyczny i dokonać ich oceny, do czego zobowiązuje go treść art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. W niniejszej sprawie organ nie dokonał analizy sytuacji prawnej skarżącej w kontekście przytoczonych przez nią okoliczności.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że organy nie podjęły właściwych działań procesowych pozwalających ustalić kwestię zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w tym podlegania ojca dziecka ustawodawstwu niemieckiemu, zgodnie z przywołanymi wyżej przepisami oraz analizy sytuacji prawnej skarżącej wychowującej dziecko. Samo stwierdzenie, że ojciec dziecka jest zatrudniony na terenie Niemiec, gdzie mają zastosowanie przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego, bez dokonania ustaleń odnośnie sytuacji rodzinnej, a także w zakresie podlegania ustawodawstwu niemieckiemu, czyli wskazania z jakich świadczeń korzystał, czy mógł skorzystać w tym państwie, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy powołanych przez skarżącą już w treści wniosku, należy uznać za niewystarczające. Zauważyć trzeba, że dane w zakresie świadczenia wychowawczego podlegają wymianie w ramach Systemu Elektronicznej Wymiany Informacji dotyczących Zabezpieczenia Społecznego, o którym mowa w rozporządzeniu nr 887/2009, za pośrednictwem punktu kontaktowego prowadzonego przez Ministra właściwego do spraw rodziny. (art. 11 ust. 4, art. 12 ust. 2 ustawy)

Z tych względów Sąd uznał, że w okolicznościach tej sprawy wydanie przez organy decyzji, było przedwczesne. Organy nie przeprowadziły postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący i odpowiadający przepisom o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, czym naruszyły w sposób istotny przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Przyjęte przez organy założenie, w oparciu o które wyliczono wysokość dodatku dyferencyjnego ma w tej sytuacji charakter arbitralny. Nie można bowiem wykluczyć, że prawidłowo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające doprowadzi organ odwoławczy do wniosku, że nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i świadczenie na terenie Niemiec skarżącej nie będzie przysługiwało z uwagi na jej sytuację rodzinną (ojciec dziecka nie prowadzi od 13 lat wspólnego gospodarstwa domowego z matką dziecka, nie utrzymują kontaktów z rodziną, jest obciążony obowiązkiem alimentacyjnym, którego nie realizuje).

Brak wyjaśnienia opisanej i podniesionej w odwołaniu okoliczności uzasadnia zaś ocenę, że zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem przepisów procedury administracyjnej w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. Decyzje ustalające wysokość dodatku dyferencyjnego są decyzjami związanymi, tj. uwarunkowanymi wystąpieniem określonych prawem okoliczności, których zaistnienie musi być ustalone w sprawie w sposób jednoznaczny.

Rozstrzygając ponownie w tej sprawie organ odwoławczy przede wszystkim dokona prawidłowego ustalenia czy mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego a jeżeli tak to ustali czy świadczenie na terenie Niemiec jest wypłacane a jeżeli nie to z jakich przyczyn i dopiero wówczas rozstrzygnie o dodatku dyferencyjnym, a jeżeli nie mają zastosowanie przepisy o koordynacji ustali czy skarżącej przysługuje świadczenie w Polsce.

Ze wskazanych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. orzekł w sentencji wyroku.