Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1002/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Agnieszka Góra – Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant referent Monika Duma – Szymczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz [...] kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

K. G. wniosła skargę do tutejszego Sądu na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia (...) marca 2019r. nr (...), którą oddalono skargę na odmowę udostępnienia przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( dalej również jako ARiMR), danych osobowych osoby lub osób (imię, nazwisko, adres zamieszkania), które pobierały dopłaty obszarowe dla działki nr (...) w miejscowości M., gmina M..

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Skarżąca wraz z nieletnią córką W. G. jest współwłaścicielem nieruchomości gruntowej, dla której Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgę wieczystą o numerze KW (...).

Skarżąca pismem z dnia (...) maja 2018 r. zwróciła się do Biura Powiatowego ARiMR w K. o informację:

1. "Czy w latach 2010-2018 została przydzielona dopłata obszarowa na w.w. działkę i kto był wnioskodawcą.

2. Czy z wykorzystaniem w.w. działki (np. umowa dzierżawy) zostały uzyskane dotacje unijne na zakup sprzętu rolniczego i kto był wnioskodawcą".

ARiMR pismem z dnia 21 maja 2018 r. odmówiło udzielenia informacji żądanych przez Skarżącą, ponieważ nie została wskazana podstawa prawna, zobowiązująca ARiMR do udostępnienia żądanych danych.

W odpowiedzi pismem z dnia 27 maja 2018 r. Skarżąca przesłała do ARiMR wypis z rejestru gruntów wskazując, że jej interes prawny opiera się na bezprawnym i nieuprawnionym użytkowaniu jej własności oraz działaniu na jej szkodę. Uzyskanie wnioskowanych danych jest niezbędne w celu dochodzenia roszczeń.

ARiMR pismem z dnia 13 czerwca 2018 r. odmówiło udzielenia informacji żądanych przez Skarżącą, albowiem jej wniosek nie wskazywał podstawy prawnej, zobowiązującej Agencję do udostępnienia żądanych danych, ponadto nie wskazano niezbędności i adekwatności żądania. Nadto zaznaczono, że wskazany w piśmie interes prawny, oparty na "bezprawnym i nieuprawnionym użytkowaniu" własności skarżącej, nie jest przesłanką legalizującą przetwarzanie żądanych danych. Prawo własności, zdaniem ARiMR, nie jest prawem bezwzględnym i nie stanowi prawa uzyskania informacji o innej osobie fizycznej.

W dniu (...) lipca 2018 r. do Urzędu Ochrony Danych Osobowych wpłynęła skarga K. G. na odmowę udostępnienia przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w Warszawie (dalej również jako ARiMR), danych osobowych osoby lub osób (imię, nazwisko, adres zamieszkania), które pobierały dopłaty obszarowe dla działki nr (...) w miejscowości M., gmina M..

Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych w dniu (...) marca 2019 r. wydał decyzję, którą odmówił uwzględnienia wniosku Skarżącej.

Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie. Decyzji zarzuciła:

a) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 6 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27.04.2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych (dalej cytowane jako Rozporządzenie) poprzez przyjęcie, iż skarżąca jako współwłaścicielka nieruchomości, nie ma uzasadnionego interesu powzięcia danych osobowych osoby, która naruszyła jej i jej małoletniego dziecka, jedno z podstawowych praw jakim jest prawo własności, chronione art. 21 oraz 64 Konstytucji;

b) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 6 k.p.a. i 9 k.p.a., 7 k.p.a. i 8 k.p.a., co miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, poprzez nierozpoznanie istoty sprawy i przedmiotu postępowania przed organem I instancji, zainicjowanego wnioskiem Skarżącej z dnia (...) czerwca 2018r., co w rezultacie doprowadziło do wydania decyzji nie mającej związku z rzeczywistym przedmiotem postępowania zainicjowanego przez Skarżącą, tj. ustalenia danych osobowych osoby, która bezprawnie i z naruszeniem prawa własności uprawiała grunty będące we współwłasności Skarżącej i jej dziecka i w związku z tym pobierały dopłaty obszarowe dla działki nr (...) położonej w M., zaś odmowa udzielenia tych danych przez ARiMR chroni osobę, która dopuściła się deliktu cywilnego, a tym samym uniemożliwia dochodzenia wyrządzonej szkody w postępowania sądowym;

c) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. i art. 84 k.p.a., co miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, poprzez zaniechanie zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i podjęcie w związku z tym orzeczenia na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, bez wyjaśnienia całokształtu okoliczności zaistniałych w niniejszej sprawie, w szczególności nie wskazuje czy osoba uprawiająca przedmiotową nieruchomość nie wprowadziła w błąd ARiMR-u i w ten sposób nie uzyskała nienależnej dopłaty obszarowej, w wyniku czego mogła brać udział z ARiMR-em w wyrządzeniu szkody Skarżącej, zaś obecnie to ARiMR ma interes prawny w ukrywaniu przed Skarżącą danych osobowych osoby będącej przedmiotem zainteresowania.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga musiała zostać uwzględniona.

Przetwarzanie danych osobowych jest zgodne z prawem, gdy administrator danych legitymuje się co najmniej jedną z określonych w art. 6 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. U. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018 str. 2), dalej jako Rozporządzenie), materialnych przesłanek przetwarzania zgodnie z prawem.

W myśl ww. przepisu przetwarzanie danych osobowych jest zgodne z prawem wyłącznie, gdy zostanie spełniony jeden z wymienionych warunków: a) osoba, której dane dotyczą wyraziła zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych w jednym lub większej liczbie określonych celów; b) przetwarzanie jest niezbędne do wykonywania umowy, której stroną jest osoba, której dane dotyczą, lub do podjęcia działań na żądanie osoby, której dane dotyczą, przed zawarciem umowy; c) przetwarzanie jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze; d) przetwarzanie jest niezbędne do ochrony żywotnych interesów osoby, której dane dotyczą, lub innej osoby fizycznej; e) przetwarzanie jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi; f) przetwarzanie jest niezbędne do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora lub przez stronę trzecią, z wyjątkiem sytuacji, w których nadrzędny charakter wobec tych interesów mają interesy lub podstawowe prawa i wolności osoby, której dane dotyczą, wymagające ochrony danych osobowych, w szczególności gdy osoba, której dane dotyczą, jest dzieckiem.

Zdaniem Sądu, w sprawie zaistniała przesłanka zastosowania cytowanego przepisu, o której mowa w lit.f).

Nie jest kwestionowane, że skarżąca wraz z małoletnią córką, jest właścicielką nieruchomości, co do której pismem z dnia (...) maja 2018 r. zwróciła się do Biura Powiatowego ARiMR w K. o informację: "1. Czy w latach 2010-2018 została przydzielona dopłata obszarowa na w/w działkę i kto był wnioskodawcą. 2. Czy z wykorzystaniem w/w działki (np. umowa dzierżawy) zostały uzyskane dotacje unijne na zakup sprzętu rolniczego i kto był wnioskodawcą".

Z tej perspektywy oceniając wniosek skarżącej i wydaną na jego podstawie decyzję, nie można zgodzić się z Organem, że skarżąca nie ma uzasadnionego interesu w pozyskaniu danych osobowych osoby, która naruszyła jej i jej małoletniego dziecka prawo własności, które jest chronione przez Konstytucję. Ustawodawca co prawda nie definiuje pojęcia " uzasadniony interes" , ale jak trafnie zauważyła skarżąca w skardze, jest to każde działanie lub zaniechanie osoby, która wyrządziła osobie poszkodowanej szkodę.

Przenosząc to założenie na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, iż osoba, której dane osobowe są chronione przez organy mogła dopuścić się co najmniej deliktu cywilnego wobec skarżącej, najprawdopodobniej naruszyła ona również inne przepisy prawa. Osoba ta musiała zapewne mieć świadomość, że czerpie korzyści majątkowe w postaci dopłat obszarowych do gruntu, którego nie jest właścicielem ani do którego nie ma żadnych praw. Oczywiste jest, że zadaniem UODO nie jest ściganie przestępstw ani ochrona praw cywilnych. Jednakże UODO nie może usprawiedliwiać odmowy udzielenia informacji o danych osobowych naruszyciela koniecznością ich ochrony, przewidzianą w art. 6 Rozporządzenia, przy jednoczesnym pokrzywdzeniu praw właściciela.

Rozporządzenie ani żaden inny akt prawa nie zostało wprowadzone dla ochrony (nawet potencjalnych) sprawców naruszenia prawa. Nie może więc organ, powołany do ochrony tych danych stwierdzić, że prawo własności nie jest nadrzędne nad ochroną danych osobowych osoby, która- w opisanej w sprawie sytuacji- najprawdopodobniej naruszyła prawo, co najmniej cywilne, a prawdopodobnie również przepisy prawa karnego i innych gałęzi prawa.

Te okoliczności zupełnie uszły uwadze w postępowaniu przed ARiMR -em, jak i przed Prezesem UODO. Nie można zgodzić się z założeniem Prezesa UODO, że w opisanych sytuacjach należy chronić w pierwszej kolejności interesy i prawa osoby, która prawdopodobnie naruszyła prawo. Skarżąca jest nie tylko jest współwłaścicielką gruntu, ale i przedstawicielką ustawową swej małoletniej córki, a ochrona praw dzieci, także majątkowych, wpisana jest w Konstytucję (art. 72) i akty prawa międzynarodowego, w szczególności Konwencję o Prawach Dziecka. Decyzja orzekającego w sprawie organu, jak również ARiRM, dokonuje nieuprawnionego wartościowania praw, podkreślając nadrzędność praw do ochrony danych osobowych naruszyciela, nad prawami własności i prawami dziecka. Tego rodzaju nieuprawnione wartościowanie, wynikające z błędnej interpretacji Rozporządzenia, nie może znaleźć akceptacji Sądu. Należy podzielić ocenę skarżącej, że w opisanej sytuacji interes jej i jej małoletniego dziecka, winien mieć pierwszeństwo przed interesem osoby prawdopodobnie naruszającej prawo.

Trzeba również zgodzić się ze skarżącą, że UODO nie tylko uniemożliwia skarżącej korzystanie z jej praw właścicielskich do gruntu, ale także blokuje czynności, mające na celu doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem, w tym doprowadzenie do ustalenia (oczywiście nie przez skarżącą, lecz przez odpowiednie organy) dlaczego ARiMR nie tylko przyznał dopłaty osobie nieuprawnionej, ale nadal ją chroni, uniemożliwiając podjęcie wobec niej działań, zmierzających do ochrony własności osoby, która posiada prawo do gruntu.

W obliczu sytuacji, w jakiej znalazła się skarżąca, zupełnie kuriozalne jest stwierdzenie przez ARiMR w piśmie z dnia ....06.2018r., że pismo skarżącej "nie wskazuje podstawy prawnej zobowiązującej Agencję do udostępnienia żądanych danych" oraz "wskazany w piśmie interes prawny, oparty na bezprawnym i nieuprawnionym użytkowaniu Pani własności, nie jest przesłanką legalizującą przetwarzanie żądanych danych. Prawo własności nie jest prawem bezwzględnym i nie stanowi prawa uzyskania informacji o innej osobie fizycznej". W powołanym piśmie Agencja sama nie wskazała żadnej podstawy prawnej, która zobowiązywałaby skarżącą do wskazywania podstawy prawnej żądania udostępnienia danych, zawartych we wniosku. Nie wskazała również, jakie braki zawiera wniosek skarżącej, i dlaczego stanowią przeszkodę do udostępnienia żądanych danych. Jako organ, Agencja powinna była to uczynić, aby umożliwić ewentualnie skarżącej, spełnienie owych wymogów.

Z niezrozumiałych przyczyn, nie mających oparcia ani w przepisach prawa materialnego, ani przepisach prawa procesowego, w szczególności tj. art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. i art. 84 k.p.a. UODO podzielił twierdzenia ARiMR. Bez wątpienia, miało to istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, gdyż organ nie wyjaśnił dlaczego przyznaje rację ARiMR i dlaczego przedkłada ochronę danych osobowych osoby prawdopodobnie naruszającej prawo własności, nad ochronę konstytucyjnie gwarantowanego prawa własności, przynależnego skarżącej i jej dziecku. Bez wątpienia w sposób opaczny oba organy rozumieją swoje obowiązki, wynikające z Rozporządzenia.

W tym miejscu konieczne jest zwrócenie uwagi na wprowadzone do kodeksu postępowania cywilnego zmiany w zakresie możliwości dochodzenia roszczeń w sprawach cywilnych przed sądami powszechnymi. Obecnie podmiot, rozważający wystąpienie z powództwem cywilnym do sądu powszechnego, musi mieć na uwadze, że zgodnie z treścią art. 187 § 1 k.p.c. pozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego, a nadto zawierać:

1) dokładnie określone żądanie, a w sprawach o prawa majątkowe także oznaczenie wartości przedmiotu sporu, chyba że przedmiotem sprawy jest oznaczona kwota pieniężna;

11) oznaczenie daty wymagalności roszczenia w sprawach o zasądzenie roszczenia;

2) przytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie, a w miarę potrzeby uzasadniających również właściwość sądu;

3) informację, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienie przyczyn ich niepodjęcia.

Nadto trzeba zwrócić uwagę, że od 7.11.2019 wchodzi w życie art. 1861 k.p.c., zgodnie z którym pismo, które zostało wniesione jako pozew, a z którego nie wynika żądanie rozstrzygnięcia sporu o charakterze sprawy cywilnej, przewodniczący zwraca wnoszącemu bez żadnych dalszych czynności, chyba że wyjątkowe okoliczności uzasadniają nadanie mu biegu

Tak więc brak informacji o podmiocie (ewentualnie) wykorzystującym grunt skarżącej, uniemożliwia rozważenie, przeciwko komu i czego może się ona domagać, czy w ogóle występować z powództwem do sądu cywilnego. Skarżąca nie może sprecyzować powództwa tak długo, jak długo nie zna wszystkich szczegółów sprawy, w tym kto, czy i kiedy (w zakreślonym we wniosku okresie) otrzymywał dopłaty do gruntu, stanowiącego jej własność. Skarżąca w obecnym stanie rzeczy nie jest w stanie sprostać właściwie żadnemu z wymogów przepisu art. 187 § 1 k.p.c., a po 7.11.2019 jej pozew w ogóle zostałby zwrócony. Tak więc organy orzekające w kontrolowanej sprawie uniemożliwiają skarżącej ochronę jej prawa własności w polskim porządku prawnym, a nawet podjęcie próby działań w tym kierunku.

Oczywiście, nie jest rolą skarżącej ocena prawidłowości pozyskiwania dopłat bezpośrednich (co zarzucił organ na s.5 decyzji), ale na pewno jest jej rolą rozważenie czy, a jeżeli tak, to jak będzie chroniła przysługujące jej prawo własności do gruntu, na który ARiMR najprawdopodobniej przyznała dopłaty osobie nie posiadającej tytułu prawnego do tegoż gruntu.

Absolutnie niedopuszczalne stanowisko ARiMR, zawarte s.4 pisma z dnia ....02.2019r., że "do skutecznego dochodzenia roszczeń nie wystarcza samo posiadanie wiedzy o imieniu i nazwisku potencjalnego posiadacza wskazanych nieruchomości (...) do skutecznego dochodzenia roszczeń niezbędne jest bowiem wskazanie innych danych osobowych, o udostępnienie których Skarżąca nawet nie wnioskowała (...)". Obowiązujące obecnie przepisy k.p.c. dają pierwszeństwo pozasądowym trybom rozwiązywania sporów, a oba organy najprawdopodobniej nie zauważyły zmiany przepisów i utożsamiają ochronę praw skarżącej z koniecznością dochodzenia jej roszczeń przed sądem. W ten sposób uniemożliwiają jej jednakże wystąpienie z takim żądaniem. Brak podjęcia uprzedniej próby pozasądowego załatwienia sporu być może uniemożliwi całkowicie dochodzenie roszczeń przed sądem.

Sąd zauważa, że bez pozyskania podstawowych danych czyli imienia i nazwiska osoby, otrzymującej dopłaty, skarżąca nawet nie może podjąć decyzji, czy i czego oraz w jakim trybie dochodzić. Bez wątpienia tak daleko posunięta ochrona danych potencjalnego naruszyciela, wynika z nieprawidłowej interpretacji Rozporządzenia, i prowadzi do blokowania skarżącej ochrony przysługującego jej prawa własności do gruntu. W obliczu zmienionych przepisów kodeksu postępowania cywilnego, nie ma ona też możliwości wyczerpać trybu mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienia przyczyn ich niepodjęcia.

Z opisanych przyczyn zasadne są zarzuty skargi, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 6 ust. 1 lit. f) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27.04.2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych, jak również prawa własności, chronionego w art. 21 oraz 64 Konstytucji. Doszło również do naruszenia przepisów postępowania tj. art. 6 k.p.a. i 9 k.p.a., 7 k.p.a. i 8 k.p.a., co miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji i doprowadziło do wydania decyzji nie mającej związku z rzeczywistym przedmiotem postępowania, zainicjowanego przez Skarżącą. Podkreślenia wymaga, że odmowa udzielenia tych danych przez ARiMR chroni osobę, która być może dopuściła się deliktu cywilnego, a tym samym uniemożliwia ochronę prawa własności skarżącej jak również ewentualne dochodzenie wyrządzonej szkody w jakimkolwiek postępowaniu, w szczególności przed sądem cywilnym.

Organ orzekający w sprawie bez wątpienia naruszył zasadę praworządności (art. 6 k.p.a.), prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zaufania obywateli (art. 8 k.p.a.) oraz informowania stron (art. 9 k.p.a.). Wbrew twierdzeniom organu, skarżąca nie była informowana prawidłowo o przysługujących jej prawach i obowiązkach. W sprawie doszło do naruszenia prawa przez organ w postaci bezpodstawnej odmowy udzielenia informacji żądanych przez Skarżącą w piśmie z dnia (...) czerwca 2018 r., albowiem wskazane przez Skarżącą prawo własności przedmiotowego gruntu, wypełnia przesłankę wymienionej w art. 6 ust.1 lit. f) RODO.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art.145 § 1 pkt 1) lit. a) i c) p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 i 205 § 2 p.p.s.a.