Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 710/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.a)-c), art. 134 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28 ust. 1-4
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 11
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.),, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 listopada 2012 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od nieopłaconych składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z zaskarżoną decyzję nr [...] w sprawie: [...] z dnia [...]r. odmawiającą umorzenia zaległości z tytułu odsetek od nieopłaconych składek.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu [...]r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w [...], wpłynął wniosek zobowiązanego w sprawie umorzenia zaległości z tytułu odsetek od nieopłaconych składek.

W dniu [...]r, decyzją nr [...], w sprawie: [...], Zakład odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu odsetek od nieopłaconych składek.

W dniu [...]r. wpłynął w trybie art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie umorzenia należności z tytułu odsetek od nieopłaconych składek.

Skarżący wniosek swój umotywował trudną sytuacją zdrowotną i finansową. Wskazał, iż nie wiedział o istniejącym zadłużeniu wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Pełnomocnik skarżącego oświadczył, iż w [...]r. wskutek złej diagnozy lekarzy ich syn stracił [...], a w [...]r. miał pierwszy przeszczep. Aktualnie syn wnioskodawcy jest [...]. Zobowiązany otrzymuje emeryturę [...], która wystarczy jedynie na pokrycie bieżących opłat. Natomiast prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie przynosi żadnych zysków. Zobowiązany również jest osobą schorowaną. Małżonka dłużnika jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Płatnik oświadczył, iż ze względu na stan majątkowy i sytuacje rodzinną nie jest w stanie opłacić wszystkich należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla rodziny Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawca załączył: ulotki lekarstw, kserokopię zdjęć kręgosłupa B. P.

Organ w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalił, że zainteresowany umorzeniem prowadzi działalność gospodarczą zarejestrowaną

w zreformowanym systemie ubezpieczeń społecznych od 1 stycznia 1999r.

w zakresie [...]. Z prowadzonej działalności wnioskodawca w [...]r. przy przychodach w kwocie [...] zł i kosztach w wysokości [...] zł uzyskał dochód w kwocie [...] zł brutto, a w [...]r. płatnik przy przychodach w kwocie [...] zł i kosztach w wysokości [...] zł poniósł stratę w kwocie [...] zł, natomiast za rok [...] przy przychodach w kwocie [...] zł i kosztach w wysokości [...] zł osiągnął dochód w kwocie [...] zł brutto.

Organ wskazał że na koncie płatnika figurują zaległości z tytułu nieopłaconych w terminie składek w części finansowanej przez płatnika w kwocie [...] zł (plus odsetki za zwłokę liczone do dnia zapłaty włącznie) oraz z tytułu kosztów upomnień w kwocie [...] zł.

R. P. otrzymuje świadczenie emerytalne z [...], którego średnia miesięczna wysokość za okres [...]r. wyniosła [...] zł brutto.

W złożonym w dniu [...]r. oświadczeniu o stanie rodzinnym

i majątkowym oraz sytuacji materialnej dłużnik wskazał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką B. P., która aktualnie nie posiada żadnego tytułu do ubezpieczenia.

Zgodnie z pismem Starostwa Powiatowego w [...] Wydziału [...] nr [...] z dnia [...]r. poinformowano, iż zobowiązany jest: właścicielem nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...] (KW nr [...]); -właścicielem nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...] (KW nr [...]);

wieczystym współużytkownikiem nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] w udziale [...] (KW nr [...]);

współwłaścicielem ustawowym nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] w udziale [...] (KW nr [...]).

Na podstawie Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, że zobowiązany jest właścicielem samochodu osobowego [...], rok produkcji [...]. Zobowiązany jest osobą schorowaną. Na utrzymaniu wnioskodawcy pozostaje chory syn.

Organ ponownie rozpatrujący wniosek w przedmiocie umorzenia uznał,

że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zobowiązany prowadzi działalność gospodarczą (jest czynnym przedsiębiorcą) oraz otrzymuje świadczenie emerytalne z [...], którego Powołana sytuacja zdrowotna przy istniejącym majątku a także stałym źródle dochodów

z otrzymywanego świadczenia nie może stanowić samoistnie podstawy do umorzenia wnioskowanych należności. Zobowiązany pomimo swojej choroby nadal jest czynnym przedsiębiorcą prowadzi działalność gospodarczą. Ponadto otrzymuje stałe świadczenie emerytalne.

Powoływanie się na trudną sytuację materialną i zdrowotną, brak wystarczających dochodów nie mogą stanowić automatycznie podstawy do umorzenia w każdym przypadku. Organ, zaznaczył, iż zainteresowany umorzeniem prowadzi działalność gospodarczą generując zadłużenie wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (lata [...]). Nie bez znaczenia dla organu okazał się fakt, iż w [...]r. wnioskodawca nabył od [...] nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] za kwotę [...] zl. Brak zatem zdaniem organu podstaw do premiowania umorzeniem takiego działania, i zachowań gdzie obowiązki o charakterze publicznym są w ogóle pomijane. Działania takie nie mogą stanowić aprobowanego przez organ rentowy, zachowania i elementu strategii prowadzonej działalności gospodarczej umożliwiającego niepłacenia składek. Dlatego przy uwzględnieniu sytuacji majątkowej i rodzinnej zobowiązanego brak podstaw do umorzenia należności. Organ rentowy zważył, że dłużnik w okresie prowadzenia działalności gospodarczej zaniechał opłacania należności składkowych do ZUS. Należy zauważyć, iż każdy przedsiębiorca jest zobowiązany regulować należności składkowe od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania jej wykonywania (art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych- tj. Dz.U. z 2009r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.). Ponadto to płatnik składek jest zobowiązany do obliczania, potrącania z dochodów ubezpieczonych, rozliczania oraz opłacania należnych składek za każdy miesiąc kalendarzowy (art. 46 ust. 1 ustawy systemowej). Organ ponownie rozpatrujący sprawę ponownie wskazał, iż każdy rozpoczynający działalność gospodarczą robi to na własne ryzyko. Płacenie składek jest obowiązkiem płatnika. Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się nie tylko z osiąganiem dochodów, ale również z ryzykiem ponoszenia strat. Nie można dopuścić by koszty prowadzonej działalności przenosić na instytucje państwowe i innych płatników (podatników). Brak wiedzy o istniejącym zadłużeniu wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie może stanowić przesłanki przemawiającej za umorzeniem.

W skardze na powyższą decyzję R. P. reprezentowany przez swojego pełnomocnika B. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi wskazał, że decyzja oparta jest na nieprawdziwych przesłankach. Do wniosku dołączone zostały wypisy ze szpitala oraz diagnoza choroby. Wbrew twierdzeniom zawartym w decyzji skarżący nie jest właścicielem nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Nieprawdziwe jest także twierdzenie że skarżący generuje zadłużenie. Od [...]r. to jest od momentu dowiedzenia się o obowiązku opłacania składek zdrowotnych bieżące składki są opłacane systematycznie. Skarżący wskazał także, że nie nabył w roku [...] nieruchomości. Skarżący wskazał że od początku choroby syna boryka się z problemami finansowymi. Jedyne nieruchomości jakie posiada to lokal w którym mieszka wykupiony na raty ziemia na której posadowiony jest budynek oraz garaż wraz z gruntem na którym ten garaż stoi. Skarżący dalej podnosi, że mimo olbrzymich trudności finansowych nie uchyla się od uregulowania należnych składek a jedynie wnosi o umorzenie odsetek od tych zaległości. Tym bardziej że zdaniem skarżącego został on ukarany za zaufanie jakim obdarzał instytucję – ZUS.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko choć przyznał, że w uzasadnieniu decyzji pojawiły się w skazane w skardze błędy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji

z prawem.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,

że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi.

Oznacza to, iż przedmiotem niniejszej sprawy jest ocena przez Sąd prawidłowości prowadzenia przez organy administracji publicznej postępowania oraz zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć.

Sąd administracyjny nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązany jest do badania z urzędu, czy zapadłe

w sprawie rozstrzygnięcie nie narusza prawa w stopniu skutkującym konieczność uchylenia zaskarżonego aktu.

Podstawę prawną decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jak wskazał sam organ stanowił art. 28 ust. 1-4 u.s.u.s. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu, należności

z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład,

z uwzględnieniem ust. 2-4. Ustęp 2 stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W ust. 3 określono katalog zamknięty przypadków całkowitej nieściągalności. Natomiast w ust. 3a postanowiono, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Oznacza to, iż w przypadku stwierdzenia, że w sprawie nie występuje wymieniona przesłanka organ rentowy może pomimo tego,

w uzasadnionych przypadkach umorzyć należności. Szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a omawianej regulacji prawnej, zostały określone

w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r., wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z dyspozycją § 3 ust. 1 tego rozporządzenia, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy:

- opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

- poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

- przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Jak wynika z treści powołanego przepisu, wystąpienie sytuacji faktycznej, mieszczącej się w kategorii przypadków w nim przewidzianych, daje ZUS jedynie możliwość umorzenia zaległości w opłacaniu składek, skorzystanie z której pozostawione zostało z woli ustawodawcy, uznaniu administracyjnemu organu.

Problematyka uznania administracyjnego została szeroko omówiona w dotychczasowym orzecznictwie. Powszechnie przyjmuje się, że nie powinno i nie może ono oznaczać dowolności. Ograniczeniami swobody uznania są określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06).

Kontrola sądu administracyjnego dotyczy w istocie przestrzegania przez organ podejmujący decyzję dyrektyw wyboru między możliwościami zawartymi w powołanej w decyzji normy uznaniowej, w szczególności w zakresie norm zawartych w art. 28 ust. 1-3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jak i w przepisie § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia

31 lipca 2003 r.

W wyroku z dnia 28 kwietnia 2003 r., o sygn. akt II SA 2486/01, LEX nr 149543, Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż: "Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 k.p.a. ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych".

Dodać jednakże należy, że uznaniowość decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek nie wyklucza szeroko rozumianej kontroli prawidłowości jej podjęcia. Kontrola ta musi przebiegać z uwzględnieniem prawnych przesłanek określających granice luzu administracyjnego dopuszczalnego przy podjęciu decyzji uznaniowej. Sąd ma obowiązek skontrolować zarówno prawidłowość przeprowadzonego postępowania dowodowego, jak i ocenę zgromadzonych dowodów oraz ustaleń poczynionych na ich podstawie.

Dokonując na tle powyższych uwag oceny zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że została ona wydana zarówno z naruszeniem prawa materialnego - w szczególności art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, jak i prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 i art. 80 oraz 107§3 tej ustawy, co uzasadniało jej uchylenie.

Niewątpliwie zgodzić należy się z przyjętą przez organy oceną, że w stanie faktycznym sprawy nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, skoro z akt wynika, ze skarżący osiąga dochody z tytułu emerytury oraz posiada we współwłasności z żoną nieruchomość położoną w [...] w której zamieszkuje wraz z żoną oraz chorym synem. Nie stwierdzono tym samym braku majątku podlegającego egzekucji.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie raz jeszcze podkreśla, że uznaniowy charakter decyzji, jaką jest decyzja zaskarżona do Sądu, nie zwalnia organu od przeprowadzenia stosownego postępowania mającego na celu zebranie całego materiału dowodowego i dokonanie jego wszechstronnej oceny. Sąd badający zaskarżoną decyzję bada, czy nie nosi ona cech dowolności, a więc czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu, wszystkich okoliczności faktycznych, właściwie uzasadniając swoje stanowisko.

Przepis art. 107 § 3 k.p.a. stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno

w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. w szczególności zaś decyzje odmowne (negatywne) dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione,

a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. z decyzji musi zatem wynikać między innymi, iż organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie spełniała wyżej wymienionych kryteriów.

W pierwszym rzędzie Sąd zauważa, że organ wydając decyzję uznaniową winien dokonać ustalenia wielkości kwoty zaległych składek, czy też wielkości odsetek

w kontekście ich wymagalności na dzień wydania decyzji. Tylko prawidłowe określenie kwoty należności pozwala na obiektywną ocenę możliwości ich wyegzekwowania lub dobrowolnej spłaty przez dłużnika. Tymczasem na gruncie niniejszej sprawy z decyzji organu pierwszy raz rozpoznającego sprawę wynika, że organ wyliczył odsetki na dzień złożenia wniosku to jest na dzień [...]r. w kwocie [...] zł tymczasem organ ponownie rozpoznający sprawę w uzasadnieniu decyzji wskazuje na kwotę (k. [...] ) [...] zł jednocześnie organ nie wskazał skąd wzięła się różnica ani na jaki dzień została wyliczona kwota odsetek.

W niniejszej sprawie również inne ustalenia dokonane przez organ nie znajdują odzwierciedlenia w materiale dowodowym. Jak przyznaje w odpowiedzi na skargę organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji błędnie podano, iż Skarżący jest właścicielem nieruchomości położonej w [...]. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika bowiem, że jest to nieruchomość położona w [...]. Nieruchomość ta jak trafnie podnosi pełnomocnik skarżącego nabyta została [...] r. za kwotę [...] zł po udzieleniu skarżącemu i jego małżonce bonifikaty w wysokości [...] % - rzeczywista wartość nieruchomości określona została wówczas na kwotę [...] zł wraz z wartością udziału w gruncie. Organ przyznał także, że obecnie skarżący na bieżąco reguluje należności z tytułu składki na ubezpieczenie zdrowotne. W ocenie Sądu wbrew ocenie organu zawartej w odpowiedzi na skargę przytoczone powyżej okoliczności mają wpływ na treść wydanej decyzji tym bardziej, że w uzasadnieniu skarżonego rozstrzygnięcia ( k. [...] ) sam organ stwierdza "nie bez znaczenia dla organu ponownie rozpatrującego sprawę pozostaje fakt, iż w [...]r. wnioskodawca nabył od [...] nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] za kwotę [...] zl. Brak zatem podstaw do premiowania umorzeniem takiego działania, i zachowań gdzie obowiązki o charakterze publicznym są w ogóle pomijane".

Tym samym w ocenie Sądu w sprawie niedostatecznie zbadano, czy zaistniały przesłanki z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia.

Za niewystarczające należy bowiem uznać uzasadnienie zaskarżonej decyzji

w zakresie analizy przesłanek o jakich mowa w § 3 ust. 1.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, iż organ nie rozważył i nie ocenił należycie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności; nie przeanalizował dostatecznie obecnej sytuacji zdrowotnej skarżącego i członków jego rodziny, sytuacji finansowej skarżącego. Powyższe okoliczności powinny być zbadane i omówione w sposób nie budzący żadnych wątpliwości. przy czym, podkreślić jeszcze w tym miejscu należy, że organ badając stan faktyczny w celu rozpoznania wniosku o umorzenie należności, obowiązany jest brać pod uwagę przede wszystkim okoliczności bieżące sprawy i aktualną sytuację skarżącego, która jest istotna dla rozstrzygnięcia. Organ winien uwzględnić w swoich rozważaniach również okoliczności dotyczące spłaty zaległych składek i fakt że skarżący domaga się umorzenia odsetek. Wielkość kwoty odsetek winna być jednoznacznie wynikać z treści uzasadninia decyzji.

Brak takich ustaleń powoduje, iż decyzja jest nieczytelna i narusza zasadę przekonywania (art. 11 k.p.a.). w uzasadnieniu decyzji brak również odniesienia do faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, do czego zobowiązany był na mocy art, 107 § 3 k.p.a. z uwagi na to, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów, wskazanych w przepisach prawa (art. 107 § 3 k.p.a.), jej ocena wymyka się spod kontroli dokonywanej w postępowaniu przed sądem administracyjnym, która jak wskazano na wstępie, w przypadku decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny prawidłowości zgromadzonego, przez organ administracji, materiału dowodowego oraz wniosków wyciągniętych z jego oceny.

W ocenie Sądu, uzasadnienie decyzji wydanej przez Zakład w rozpatrywanym zakresie nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Ogranicza się ono w zasadzie do przytoczenia przepisów warunkujących umorzenie należności i stwierdzenia, że wystąpienie w tej konkretnej sprawie okoliczności świadczących o spełnieniu określonych przepisami przesłanek mogło, lecz nie musiało prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Podkreślić zaś należy, na co trafnie zwracano uwagę w dotychczasowym orzecznictwie, (p. wyrok z NSA dnia 10 października 2007 r., II GSK 176/07, LEX nr 399183), iż okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne powinny być przeanalizowane i omówione w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, szczególnie, gdy decyzja dotyczy sfery elementarnych potrzeb skarżącego - posiadania środków niezbędnych do przeżycia. Konieczne jest zatem skonfrontowanie sytuacji materialnej skarżącego z wysokością zaległej należności

i wskazanie dochodów, które zdaniem organu - byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia.

Dlatego też uzasadnienie, jako jeden z elementów decyzji, winno zawierać także ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w niej norm prawa materialnego. W tej sytuacji, powołanie się przez organ orzekający jedynie na okoliczności, że w przypadku decyzji uznaniowej, pomimo stwierdzenia istnienia przesłanki określonej w § 3 ust. 1 rozporządzenia, Zakład może udzielić ulgi umorzenia należności z tytułu składek, ale nie ma takiego obowiązku, nie może być, w ocenie Sądu uznane za wystarczające odniesienie się organu do sytuacji skarżącego. Odmowa umorzenia musi opierać się na rzeczywistych podstawach, zaś jej uzasadnienie pełne, logiczne i spójne. Nie sposób bowiem uznać, iż uznaniowy charakter takiej decyzji ("może umorzyć") oznacza pełną swobodę tego organu w stosowaniu omawianej ulgi, sprowadzającą się do odmowy jej zastosowania pomimo uznania, iż wykazana została niemożność zapłacenia należności ze względu na zagrożenie dla egzystencji zobowiązanego lub członków jego rodziny.

Zdaniem Sądu, przytoczona przez organ argumentacja nie uzasadnia wydanego rozstrzygnięcia w sposób rzetelny i dokładny, wskazując tym samym na dokonanie uproszczonej oceny stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, bez uwzględnienia powołanych powyżej okoliczności.

W ponownym postępowaniu organy podatkowe powinny zatem dokonać uwzględniającej powyższe uwagi i wskazania Sądu, wszechstronnej analizy całokształtu okoliczności sprawy. Uzasadnienie decyzji powinno zawierać pełną ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę. Powinno ono również zawierać umotywowaną ocenę stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa oraz wskazywać jaki związek zachodzi między tą oceną, a treścią rozstrzygnięcia.

W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.