Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2372/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 135, art. 152, art. 125 par. 1 pkt 2, art. 106 par. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2007 nr 299 poz 1
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiające wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy  szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych ("rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynku")

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2015 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w L. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu pomocy dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw; 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r.; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza na rzecz A. Sp. z o.o. w L. od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwotę 107.217 zł (słownie: sto siedem tysięcy dwieście siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. Sp. z o.o. w L. (dalej: skarżąca, spółka lub grupa) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR, organ odwoławczy lub II instancji) z [...] czerwca 2014r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. (dalej: Dyrektor ARiMR lub organ I instancji) z [...] stycznia 2014r., nr [...] ustalająca skarżącej kwotę nienależnie pobranych środków finansowych w wysokości 173.019.884,55 zł.

Skarżąca w dniu [...] sierpnia 2008 r. złożyła w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR Plan Dochodzenia do Uznania (PDU). W dniu [...] października 2008 r. Dyrektor ARiMR wydał pozytywną opinię akceptującą ww. Plan.

Marszałek W. decyzją z [...] października 2008 r. wstępnie uznał stronę za grupę producentów owoców i warzyw oraz zatwierdził PDU do realizacji w okresie od 2008 r. do 2012 r.

Następnie w poszczególnych latach 2009-2012r. skarżąca składała wnioski o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji.

W wyniku złożonych wniosków organ I instancji przyznał skarżącej określonymi decyzjami kwotę środków finansowych w łącznej wysokości 173.019.884,55 zł, z czego pomoc na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzanie działań administracyjnych wyniosła 950 987,53 zł, natomiast kwota pomocy na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji - 172.068.897,02 zł.

Wnioskiem z [...] lipca 2012 r., grupa zwróciła się o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji za I-sze półrocze V-go roku realizacji PDU tj. za okres od 1 stycznia 2012 r. do 30 czerwca 2012 r.

W dniu 3 sierpnia 2012 r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynęło zawiadomienie Prokuratury Okręgowej w S. z [...] sierpnia 2012 r. sygn. akt [...] informujące ARiMR, jako pokrzywdzonego o wszczęciu śledztwa w sprawie podejrzenia popełnienia przestępstwa, mającego miejsce w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, polegającego na wyłudzeniu za pośrednictwem spółki przy pomocy wprowadzonej do obiegu gospodarczego dokumentacji poświadczającej nieprawdę, dofinansowania w postaci środków pieniężnych w kwocie nie mniejszej niż 128.000.000 zł, tj. o czyn z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk i art. 271 § 1 i 3 kk i art. 273 kk przy zast. art. 11 § 2 kk w zw. z art. 12 kk.

Dyrektor ARiMR postanowieniem z [...] listopada 2012 r., nr [...] zawiesił postępowanie z urzędu w zakresie wniosku skarżącej z [...] lipca 2012 r., postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Prezesa ARiMR z [...] stycznia 2013r., nr [...]. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 21 listopada 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 827/13 oddalił skargę strony. Powyższe orzeczenie zostało następnie zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wnioskiem z [...] grudnia 2012r. spółka zwróciła się do Marszalka W. o uznanie skarżącej za organizację producentów owoców i warzyw. Marszałek W., po przeprowadzeniu szerokiego postępowania wyjaśniającego, decyzją z [...] czerwca 2013r. znak [...] uznał spółkę za organizację producentów owoców i warzyw, ze względu na grupę produktów "owoce i warzywa".

Spółka dwukrotnie zwracała się z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania, jednakże organ dwukrotnie odmawiał jego podjęcia. Od postanowienia Prezesa ARiMR z [...] października 2013r., nr [...] skarżąca złożyła skargę do WSA w Warszawie, który wyrokiem z 7 sierpnia 2014r., sygn. akt V SA/Wa 2801/13 skargę oddalił. Spółka od tego wyroku złożyła skargę kasacyjną.

Wcześniej, gdyż 9 kwietnia 2013 r. strona złożyła do Dyrektora ARiMR pismo zatytułowane "Program Operacyjny" na lata 2014-2016 i po jej wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych i ich nieuzupełnieniu Dyrektor ARiMR pismem z [...] maja 2013r. pozostawił pismo bez rozpatrzenia.

Dyrektor ARiMR w dniu [...] czerwca 2013 r. wszczął postępowanie w sprawie ustalenia grupie kwoty nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu pomocy dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw. Decyzją z [...] stycznia 2014 r. ustalił skarżącej kwoty nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu pomocy dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw, w kwocie 173.019.884,55 zł.

W wyniku rozpoznania odwołania Prezes ARiMR zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2014r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora ARiMR z [...] stycznia 2014r.

W uzasadnieniu organ przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie w tym m.in. art. 49 ust. 4 rozporządzenie Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 157 z 15 czerwca 2011 r., str. 1, dalej: rozporządzenie nr 543/2011), który stanowi, że państwa członkowskie ustalają okres, rozpoczynający się po zrealizowaniu planu uznawania, w ramach którego grupa producentów musi zostać uznana za organizację producentów. Okres ten nie przekracza czterech miesięcy.

W Polsce okres ten wynosi cztery miesiące w myśl art. 2a w związku z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z 19 grudnia 2003r. o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku suszu paszowego oraz rynków lnu i konopi uprawianych na włókno (Dz.U. z 2011r., nr 145, poz. 868 ze zm., dalej: ustawa).

Organ odwoławczy zauważył, że faktem nie kwestionowanym przez skarżącą jest to, że Marszałek W. decyzją z [...] czerwca 2013 r. uznał grupę za organizację producentów owoców i warzyw ze względu na grupę produktów "owoce i warzywa", na podstawie złożonego przez spółkę wniosku w sprawie uznania za organizację producentów z [...] grudnia 2012 r. Zatem zauważył, że uznanie nastąpiło po upływie 4 miesięcy od dnia zakończenia realizacji planu dochodzenia do uznania.

Zdaniem organu II instancji art. 116 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 określił konsekwencję wynikającą z nieuznania grupy. Przepis ten stanowi, że w uzupełnieniu ust. 1, jeśli po zakończeniu okresu ustanowionego przez państwo członkowskie na podstawie art. 49 ust. 4 grupa producentów nie zostanie uznana za organizację producentów, państwo członkowskie odzyskuje: a) 100 % pomocy wypłaconej danej grupie producentów, jeśli nieuzyskanie przez nią uznania było wynikiem jej zamierzonego działania lub poważnego zaniedbania z jej strony; lub b) 50 % pomocy wypłaconej danej grupie producentów we wszystkich pozostałych przypadkach.

Zdaniem Prezesa ARiMR grupa nie wykonała obowiązku wynikającego z art. 49 ust. 4 rozporządzenia nr 543/2011 poprzez uzyskanie uznania przez Marszałka W. w terminie 4 miesięcy od zakończenia realizacji PDU. Dlatego też, w ocenie organu odwoławczego zastosowanie znajdzie art. 116 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011. Wyjaśnił, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że strona jest odpowiedzialna za nieuzyskanie statusu uznanej organizacji, co oznacza ustalenie zwrotu wypłaconej pomocy w wysokości 100%. Zdaniem Prezesa ARiMR w przypadku skarżącej wystąpiła przesłanka zamierzonego działania.

Organ II instancji stwierdził bowiem, że skarżąca przyczyniała się do wydania decyzji przez Marszałka W. z [...] czerwca 2013 r. po 30 kwietnia 2013 r., gdyż organ ten zobowiązany był do przeprowadzenia szerokiego postępowania wyjaśniającego dotyczącego wykorzystywani przez skarżącą budynków objętych pomocą finansową na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, do przechowywania ziemniaków, tj. produktów nie należących do grupy produktów ze względu na które grupa została wstępnie uznana.

Organ odwoławczy zauważył również, że Dyrektor ARiMR został poinformowany przez Marszałka W., iż w siedzibie CBŚ pozostają dokumenty wskazujące na udostępnienie przez spółkę magazynu w S. innemu podmiotowi przed upływem terminu określonego w § 1 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz. U. Nr 98, poz. 822, dalej: rozporządzenie MRiRW).

Prezes ARiMR stwierdził, wskazując na konkretne dokumenty, że z zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego niezbicie wynika, że grupa wykorzystywała, infrastrukturę budynkową, objętą pomocą finansową m.in. do przechowywania ziemniaków, czyli do produktu, ze względu na który grupa nie była wstępnie uznana. Zdaniem organu odwoławczego strona działając jako profesjonalny podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie produkcji, magazynowania i przygotowania do sprzedaży owoców i warzyw, zgodnie z założeniami wskazanymi w PDU, musiała mieć świadomość, co do swoich zobowiązań, szczególnie w zakresie wykorzystywania infrastruktury budynkowej, objętej pomocą finansową m.in. do przechowywania ziemniaków, czyli do produktu, ze względu na który grupa nie była wstępnie uznana. Jego zdaniem powyższe działania były podejmowane przez stronę w sposób w pełni świadomy, systematyczny i zaplanowany, o czym świadczą choćby dowody wskazujące, iż stan ten zaistniał już w 2009 r., miał miejsce w 2011 r., 2012 r. i trwał aż do 2013 r.

Dlatego też zdaniem Prezesa ARiMR spółka w kontekście złożonego przez siebie wniosku o uznanie za organizację producentów, miała świadomość, iż stwierdzone m.in. w śledztwie, czy też w postępowaniu prowadzonym przez Dyrektora ARiMR okoliczności, będą musiały być również wzięte pod uwagę w sprawie o uznanie za organizację producentów. Fakty, iż skarżąca, w sposób w pełni świadomy i zaplanowany, nie dotrzymywała ciążących na niej zobowiązań wynikających z rozporządzenia MRiRW, w zakresie wykorzystywania infrastruktury budynkowej, objętej pomocą finansową m.in. do przechowywania ziemniaków, oddziaływały również na spełnienie przez nią warunków uznania za organizację producentów owoców i warzyw.

Prezes ARiMR zauważył także, że Marszałek W. musiał w prowadzonym przez siebie postępowaniu uwzględnić także inne okoliczności mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a dotyczące m.in. wykorzystywania infrastruktury do przygotowywania owoców i warzyw do sprzedaży ziemniaków jadalnych, odpłatnego udostępniania nabytych w ramach dofinansowania z UE maszyny i urządzeń swoim członkom oraz zbywania inwestycji objętych dofinansowaniem – potwierdzone wskazanymi w decyzji dowodami.

Organ odwoławczy stanął na stanowisku, wskazując na konkretne dokumenty, że spółka wyzbyła się prawa własności (na podstawie umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie) części maszyn i urządzeń dofinansowanych w ramach mechanizmu pomocy wstępnie uznanym grupom producentów owoców i warzyw, naruszając tym samym podjęte zobowiązania.

W tym stanie rzeczy Prezes ARiMR stwierdził, że została spełniona przesłanka art. 116 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011, tj. zamierzone działanie, zatem odzyskaniu podlegać winno 100% wypłaconej pomocy. W ocenie organu odpowiedzialność grupy za nieuzyskanie statusu uznanej organizacji producentów w terminie 4 miesięcy, tj. do 30 kwietnia 2013 r. jest bezpośrednia.

Organ odwoławczy wyjaśnił również, że spółka winna zwrócić wskazaną kwotę wraz z odsetkami w sposób i wysokości wskazany w uzasadnieniu decyzji.

Pismem z 15 lipca 2014r. spółka złożyła skargę na ww. decyzję Prezesa ARiMR z [...] czerwca 2014r. wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Dyrektora ARiMR z [...] stycznia 2014 r. Dodatkowo skarżąca wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów:

1. o postępowaniu, które miało istotny wpływa na wynik sprawy, tj.:

art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.u. z 2013r., poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez jego niezastosowanie,

art. 80 k.p.a. poprzez zupełnie dowolne i nieuzasadnione przyjęcie, że nieuzyskanie uznania przez spółkę było wynikiem jej zamierzonego działania lub poważnego zaniedbania z jej strony, pomimo tego, iż poza wskazaniem obiektywnych przeszkód nieuzyskania uznania w terminie 4 miesięcy od zakończenia planu dochodzenia do uznania organ nie wyjaśnił na czym te działania miałyby rzeczywiście polegać i w czym poważne zaniedbanie strony miałoby się przejawiać,

art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez nierzetelne przeprowadzenie postępowania dowodowego, skutkujące zupełnie dowolnym i nieuzasadnionym przyjęciem, iż nieuzyskanie uznania przez skarżąca było wynikiem jej zamierzonego działania lub poważnego zaniedbania z jej strony.

2. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 116 ust. 2 w zw. z art. 49 ust. 4 rozporządzenia nr 543/2011 oraz art. 2a ust. 2 ustawy poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie,

b) art. 6 i 8 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP poprzez jego nieuprawnione niezastosowanie.

W uzasadnieniu skargi spółka szczegółowo odniosła się do powyższych zarzutów. W szczególności spółka nie zgodziła się z oceną organu, że brak uznania w terminie 4 miesięcy przez Marszałka W., przy jednoczesnym trwaniu postępowania o uznanie do 7 czerwca 2013 r., mógłby stanowić podstawę do zastosowania art. 116 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 w niniejszej sprawie.

Ponadto z ostrożności procesowej strona podniosła, że okoliczności przedstawione przez organ na potwierdzenie, jakoby nieuzyskanie uznania przez spółkę było wynikiem jej zamierzonego działania lub poważnego zaniedbania z jej strony, nie znajdują stwierdzenia w zebranym materiale dowodowym (art. 116 ust. 2 lit. a) rozporządzenia nr 543/2011. Jej zdaniem nie zaistniały także inne przypadki, w konsekwencji których państwo członkowskie mogłoby się od skarżącej domagać zwrotu 50% pobranej pomocy - art. 116 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 543/2011.

Skarżąca zaznaczyła, iż niezałatwienie sprawy w terminie w rozumieniu przepisu art. 36 k.p.a. przez Marszałka W. w postaci wydania decyzji o uznaniu strony postępowania za grupę producentów w terminie 4 miesięcy określonym przez przepis szczególny w postaci art. 49 ust. 4 rozporządzenia nr 543/2011 uzasadniała wyłącznie konieczność zweryfikowania prawdziwości okoliczności podnoszonych przez Dyrektora ARiMR, który na skutek pism kierowanych do Marszałka W. spowodował konieczność uzyskiwania i badania przezeń dokumentów, których uzyskanie było możliwe wyłącznie w placówka Centralnego Biura Śledczego za zgodą Prokuratury Apelacyjnej w G., co spowodowało zwłokę w wydaniu decyzji we wskazanym wyżej terminie.

Jej zdaniem to działanie Dyrektora ARiMR doprowadziło do przekroczenia terminu i dlatego też organ ten ze względu na swoje postępowanie winien zostać wyłączony z toczącego się postępowania, czego nie uczyniono.

Spółka wskazała, że art. 116 rozporządzenia nr 543/2011 nie można stosować w sytuacji, kiedy grupa producentów spełnia wszystkie kryteria uznania, następnie składa w terminie ustawowym wniosek o uznanie jej za organizację producentów, ale z wyłącznej inicjatywy organu - Marszałka W., a także na skutek działań podejmowanych przez Dyrektora ARiMR, postępowanie w tym zakresie trwa ponad termin 4 miesiące. Na sposób procedowania Marszałka W. i ARiMR strona nie miała żadnego wpływu, ani środków prawnych w celu wyegzekwowania od tych organów wydania stosownych rozstrzygnięć w terminie przewidzianym w 49 ust. 4 rozporządzenia nr 543/2011. Jej zdaniem nie sposób przyjąć, że strona, działając w zaufaniu do organów państwowych, ponosi konsekwencje prawne działania lub zaniechania tych organów. Wyjaśniła również, że na dzień 30 kwietnia 2013 r. spełniła wszystkie warunki uznania ją za organizację producentów. Natomiast decyzja o uznaniu, będąca następstwem spełnienia tych kryteriów, miała zatem charakter wyłącznie deklaratoryjny.

W ocenie spółki żaden z przepisów ustawy bądź rozporządzenia nr 543/2011 nie wyłącza zastosowania przez organ instytucji wydłużenia terminu załatwienia sprawy, przewidzianej w art. 36 k.p.a.

Jej zdaniem za niedopuszczalne uznać należy czynienie konstatacji nie popartej żadnym uzasadnieniem, iż ponosi ona jakąkolwiek winę za niewydanie decyzji w terminie. Nie sposób przerzucać na nią odpowiedzialność za działalność organów administracji publicznej w sytuacji kiedy wniosek został przezeń złożony w terminie, a tym bardziej zarzucać jej umyślne działanie w tym zakresie.

Ponadto w uzasadnieniu odniosła się do twierdzeń organu dotyczących m.in. przewłaszczenie na zabezpieczenie, nie zgadzając się z argumentacją organu w tym zakresie.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z 2 lutego 2015r., złożonym na rozprawie w dniu 11 lutego 2015r. skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko. Podobnie uczynił organ w piśmie procesowym z 10 lutego 2015r. Natomiast w piśmie z 10 lutego 2015r. skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania sądowego na podstawie art. 125 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. Nr 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oraz o przeprowadzenie dowodu z dokumentów z akt Prokuratury Okręgowej w S. na okoliczność gdyby wniosek zawieszenie postępowania nie zawierał wystarczających motywów.

Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie wniosku o zawieszenie postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W oparciu o treść art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie.

Badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami wyżej wskazanej ustawy p.p.s.a oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, jak i z normami prawa materialnego mającymi zastosowanie w sprawie, sąd uznał, iż rozstrzygnięcie to zostało wydane z istotnym naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to uzasadniło jej uchylenie w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd ponadto stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a, lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.

Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie sąd dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, gdyż oceniając - w powyższym kontekście - treść rozstrzygnięć administracyjnych wskazać trzeba, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Jednakże przed merytoryczną analizą sprawy sąd wskazuje, że oddalił wniosek o zawieszenie postępowania sądowego oraz o przeprowadzenie dowodu z akt Prokuratury Okręgowej w S.

Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 2 p.p.s.a., na który to przepis powoływała się skarżąca, sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli ujawni się czyn, którego ustalenie w drodze karnej lub dyscyplinarnej mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej. Przepis powyższy wskazuje jedynie na możliwość zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, nie stanowi on jednak o obowiązku zawieszenia tego postępowania. Skarżąca argumentowała konieczność zawieszenia wszczęciem postepowania przygotowawczego dotyczącego przekroczenia uprawnień przez funkcjonariuszy publicznych w tym pracowników m.in. [...] Oddziału ARiMR. Zdaniem WSA w Warszawie wobec fakultatywności zawieszenia postępowania oraz faktu, że przedmiotem sporu jest konkretna decyzja administracyjna, która podlegała kontroli instancyjnej, brak było podstaw do zawieszenia toczącego się postępowania. W sprawie ustalone zostały określone fakty, skarżąca mogła się do nich odnieść, co też czyniła w toku postępowania. Zatem sąd nie stwierdził ujawnienia takiego czynu, którego ustalenie w drodze karnej mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej.

Sąd także oddalił, o czym wspomniał wyżej, wniosek o przeprowadzenie dowodu z akt Prokuratury Okręgowej w S. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Trzeba wskazać, że sąd może przeprowadzić tylko dowód z dokumentów, nie jest natomiast uprawniony do poszukiwania dowodów. To strona taki dokument winna przedłożyć lub go wskazać. Dowód taki musi być niezbędny do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i co więcej przeprowadzenie takiego dowodu nie może nadmiernie przedłużyć postępowania. W sprawie wnioskowany dowód w żaden sposób nie mógł się przyczyniać do rozwiania wątpliwości, gdyż w istocie nie dotyczy on przedmiotu sprawy. Wnioskowany dowód bowiem odnosił się do okoliczności przekroczenia uprawnień przez określonych funkcjonariuszy publicznych, ta natomiast okoliczność jest obojętna dla rozstrzyganej sprawy. Przedmiotem zaś sporu jest ustalenie nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu pomocy dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw.

Przystępując do merytorycznego rozpoznania sprawy, należy wskazać, że podstawy materialnoprawne zaskarżonej decyzji zostały przede wszystkim wskazane w przepisach wspólnotowych. Ogólne przepisy dotyczące kwestii spornych zostały wskazane w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, EURATOM) nr 966/2012 z dnia 25 października 2012 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE, Eurotom) nr 1605/2002 (Dz. Urz. UE L nr 298 z 26 października 2012 r., str. 1) oraz rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L nr 347 z 20 grudnia 2013 r., str. 549).

Natomiast wspólną organizację rynków owoców i warzyw dotyczących spornych kwestii regulują m.in.: rozporządzenie Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiające wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych (Dz. Urz. UE L nr 299 z 16 listopada 2007 r., str. 1, ze zm.) oraz akt wykonawczy do tego rozporządzenia, tj. rozporządzenie Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw.

W zakresie przepisów krajowych przede wszystkim zastosowanie znajdzie ustawa z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku suszu paszowego oraz rynków lnu i konopi uprawianych na włókno oraz wydane w oparciu o nią rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie warunków wstępnego uznawania grup producentów owoców i warzyw, uznawania organizacji producentów owoców i warzyw oraz warunków i wymagań, jakie powinny spełniać plany dochodzenia do uznania (Dz. U. z 2009r., nr 5, poz. 27) oraz rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz. U. Nr 98, poz. 822).

W pierwszej kolejności należy wskazać, że bezsporne jest, iż decyzja Marszałka Województwa W. została wydana po upływie czterech miesięcy od złożenia wniosku o uznanie spółki za grupę producentów. Faktem nie kwestionowanym przez strony postępowania sądowego jest to, że wniosek skarżącej w sprawie uznania za organizację producentów został złożony [...] grudnia 2012 r. Natomiast Marszałek W. decyzją z [...] czerwca 2013 r., nr [...] uznał spółkę za organizację producentów owoców i warzyw ze względu na grupę produktów "owoce i warzywa". Decyzja została wydana po upływie 4 miesięcy od dnia zakończenia realizacji planu dochodzenia do uznania, który upływał w dniu 30 kwietnia 2014r.

Zatem zasadnie organy obydwu instancji wskazały, że w sprawie został naruszony art. 49 ust. 4 rozporządzenia nr 543/2011, który stanowi, że państwa członkowskie ustalają okres, rozpoczynający się po zrealizowaniu planu uznawania, w ramach którego grupa producentów musi zostać uznana za organizację producentów. Okres ten nie przekracza czterech miesięcy.

Dopełnieniem tego przepisu, jak zasadnie zauważyły organy stanowi art. 2a ust. 2 ustawy, który wskazuje, że okres, o którym mowa w art. 49 ust. 4 rozporządzenia nr 543/2011, wynosi 4 miesiące.

Natomiast organem właściwym w sprawie uznania organizacji producentów i ich zrzeszeń, jest właściwy marszałek województwa, który w tym zakresie m.in. wydaje decyzje (art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy).

Powyżej wskazane przepisy wprost nakładają na organy państwa, a nie na stronę postępowania, obowiązek wydania decyzji w terminie 4 miesięcy. Innymi słowy, to organy państwa mają przeprowadzić stosowne postępowanie i wydać decyzję w tym zakresie i ww. terminie. Natomiast nie wydanie tej decyzji (o uznaniu) w terminie 4 miesięcy, wbrew twierdzeniom organów orzekających, automatycznie nie prowadzi do zwrotu przekazanych środków (100 % lub 50% wypłaconych środków).

Za takim twierdzeniem organów nie przemawia cytowany przez nie w zaskarżonych decyzjach art. 116 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011, który stanowi, że w uzupełnieniu ust. 1, jeśli po zakończeniu okresu ustanowionego przez państwo członkowskie na podstawie art. 49 ust. 4 grupa producentów nie zostanie uznana za organizację producentów, państwo członkowskie odzyskuje:

a) 100 % pomocy wypłaconej danej grupie producentów, jeśli nieuzyskanie przez nią uznania było wynikiem jej zamierzonego działania lub poważnego zaniedbania z jej strony; lub

b) 50 % pomocy wypłaconej danej grupie producentów we wszystkich pozostałych przypadkach.

Ust. 1 art. 116 rozporządzenia nr 543/2011 stanowi, że państwa członkowskie stosują, z uwzględnieniem niezbędnych zmian, sankcje i kary przewidziane w art. 114 lub 117 w odniesieniu do planów uznawania.

Dokonując wykładni art. 116 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 organy orzekające nie zwróciły uwagi na treść tego przepisu. Trzeba bowiem wskazać, że prawodawca unijny wskazał, że organy państwa odzyskują środki tylko i wyłącznie w wypadku, gdy po zakończeniu czterech miesięcy grupa producentów nie zostanie uznana za organizację producentów. Prawodawca unijny nie posłużył się natomiast terminem "w okresie ustanowionego przez państwo członkowskie na podstawie art. 49 ust. 4 grupa producentów nie zostanie uznana za organizację producentów". Powyższe ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Wskazać bowiem należy, że w przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że spółka w okresie czterech miesięcy, tj. od 31 grudnia 2012r. do 30 kwietnia 2013r. nie została uznana za organizację producentów. Jednakże za taką organizację została uznana po zakończeniu okresu ustanowionego przez państwo członkowskie na podstawie art. 49 ust. 4 grupa producentów, czyli w dniu 7 czerwca 2013r.

Zatem w ocenie sądu, organy obydwu instancji, na podstawie art. 116 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 nie miały żadnych uprawnień do żądania zwrotu wypłaconych środków. Tym samym nie mogły żądać zarówno 50 %, jak i 100 % wypłaconej pomocy.

Okoliczność zaś, iż do 30 kwietnia 2013r. nie wydano decyzji w przedmiocie uznania za organizację producentów, nie może obecnie mieć decydującego znaczenia w sprawie, gdyż ta nieprawidłowość w dniu wydania decyzji przez Dyrektora ARiMR z [...] stycznia 2014 r. już nie istniała, a zatem nie było podstaw do wydania decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków na podstawie art. 116 ust. 2 lit. a) rozporządzenia nr 543/2011.

Powyższa literalna wykładnia art. 116 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 jest także zgodna z wykładnią celowościową. Trzeba mieć na uwadze cel przepisów. Zgodnie z pkt 19, 20, 28 i 29 preambuły rozporządzenia nr 543/2011 należy ustanowić przepisy dotyczące uznawania organizacji producentów w odniesieniu do produktów, w sprawie których złożyły one wnioski. Jeżeli wniosek o uznanie dotyczy produktów przeznaczonych wyłącznie do przetworzenia, należy dopilnować, aby zostały one faktycznie dostarczone do przetworzenia. Pkt 20 stanowi natomiast, że aby pomóc w osiągnięciu celów systemu regulacji sektora owoców i warzyw oraz aby zapewnić organizacjom producentów możliwość prowadzenia działalności w sposób trwały i efektywny, organizacjom producentów należy zapewnić jak największą wewnętrzną stabilność. Należy zatem ustanowić minimalny okres członkostwa producenta w organizacji producentów. Ustanowienie okresów wypowiedzenia członkostwa oraz dat, od których rezygnacja z członkostwa staje się skuteczna, należy pozostawić państwom członkowskim. Natomiast pkt 28 preambuły wskazuje, że w celu uwzględnienia różnych okoliczności związanych z produkcją i obrotem w Unii państwa członkowskie powinny ustanowić określone warunki przyznawania wstępnego uznania grupom producentów przedkładającym plany uznawania. Z kolei pkt 29 mówi, że w celu wspierania procesu tworzenia stabilnych organizacji producentów, zdolnych do wnoszenia trwałego wkładu w realizację celów systemu regulacji sektora owoców i warzyw, wstępne uznanie należy przyznawać tylko tym grupom producentów, które są w stanie wykazać zdolność spełnienia wszystkich wymogów dotyczących uznawania w wyznaczonym terminie.

Mając powyższe na względzie zdaniem sądu art. 49 ust. 4 rozporządzenia nr 543/2011 należy interpretować w kontekście pkt 29 preambuły rozporządzenia. W ocenie sądu postępowanie winno wyglądać w następujący sposób. Beneficjent składa wniosek o uznanie za organizację producentów. Jeżeli wniosek jest kompletny, tj. nie wymaga uzupełnień, organ wszczyna postępowanie i po jego zakończeniu wydaje decyzję. Jeżeli wniosek jest niekompletny, czy też wymaga uzupełnień merytorycznych strona ma maksymalnie 4 miesiące na wykazanie spełnienia wszystkich wymogów dotyczących uznania. Zatem jeżeli wniosek strony skarżącej był kompletny pod względem formalnym i materialnym w terminie 4 miesięcy, to właściwy marszałek województwa mógł wydać decyzję po tym terminie. Wydanie tej decyzji nie będzie skutkowało zastosowaniem art. 116 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011, o czym szeroko powyżej sąd wskazywał. W wypadku natomiast nie wykazania w wyznaczonym terminie spełnienia wszystkich wymogów dotyczących uznania marszałek województwa zobowiązany byłby wydać decyzję negatywną dla skarżącej.

Zdaniem sądu zarówno wykładnia literalna, celowościowa, a także inne wskazują na prawidłowość dokonanej przez sąd interpretacji przepisów. Przeciwna interpretacja powyższych przepisów prowadziłaby bowiem do sytuacji, że nie wydanie decyzji przez organy państwa w terminie czterech miesięcy, z różnych powodów (usprawiedliwionych lub nieusprawiedliwionych), automatycznie prowadziłoby do odzyskania przez państwo polskie wypłaconej pomocy (w 50 lub 100 procentach) i jednocześnie otwierałoby możliwość wystąpienia przez taką stronę z roszczeniem odszkodowawczym wobec Skarbu Państwa za zaniedbania jego urzędników polegające na niewydaniu decyzji, mimo wyraźnego wskazania zarówno w rozporządzeniu nr 543/2011 jak i ustawie terminu do którego taka decyzja winna zostać wydana. Trzeba bowiem ponownie wskazać, że termin wskazany w art. 49 ust. 4 rozporządzenia nr 543/2011 jest skierowany do organów państwa. Zatem z punktu widzenia racjonalności prawodawcy wykładnia taka byłaby niezasadna.

Sąd także zauważa, że właściwa interpretacja art. 116 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 wymaga od organu nie wykazywania powodów przekroczenia terminu na wydanie decyzji. Tylko powodów dla których strona nie została uznana za organizację producentów, a więc czy nie wykazanie zdolność spełnienia wszystkich wymogów dotyczących uznawania było wynikiem zamierzonego działania lub poważnego zaniedbania takiej strony. Natomiast wykazanie zdolności spełnienia wszystkich wymogów dotyczących uznania, potwierdzone decyzją wyklucza stosowanie art. 116 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011. Przepis ten natomiast nie służy do odzyskiwania wypłaconych kwot w wypadku gdy dany podmiot jest uznany za organizację producentów, ale są określone wątpliwości w zakresie przechowywania w magazynach innych towarów niż dla których grupa została wstępnie uznana a następnie uznana za organizację producentów (czy też innych ewentualnych nieprawidłowości wskazywanych w decyzji). Organy natomiast nie dokonywały żadnych innych ustaleń w zakresie możliwości odzyskiwania wypłaconych kwot na podstawie innych przepisów, dlatego też sąd swoje rozstrzygnięcie oparł na przepisach materialnych mających zastosowanie w sprawie i analizowanych zarówno przez organy administracji, stronę skarżącą i następnie sąd.

Mając powyższe na względzie sąd wskazuje, że organy naruszyły art. 116 rozporządzenia nr 543/2011 poprzez błędną interpretację tego przepisu, która to interpretacja miała wpływ na wynik sprawy.

Niezasadne natomiast są zarzuty skarżącej wskazujące na konieczność wyłączenia się ze sprawy przez Dyrektora ARiMR. Wskazane w skardze zarzuty wobec piastuna organu w żaden sposób nie powodują konieczności wyłączenia się tej osoby z postępowania administracyjnego. Podmiot ten w ramach przyznanych mu kompetencji, wydawał stosowne akty, czy też przekazywał informacje. Działanie na podstawie przepisów prawa i realizowanie innych czynności przewidzianych prawem nie może być postrzegane jako brak bezstronności. Skarżąca w jakikolwiek sposób nie wykazała, że podmiot ten przekroczył swoje uprawnienia. Natomiast sam fakt wydania niekorzystnej dla spółki decyzji o braku bezstronności nie świadczy.

Sąd natomiast wobec wykazania błędnej interpretacji art. 116 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 za bezcelowe uznaje odnoszenie się do zarzutów związanych z zawinieniem skarżącej, czy też jego brakiem w zakresie nie uzyskania przez nią decyzji w terminie 4 miesięcy od daty złożenia wniosku. Tym samym także podnoszone zarzuty natury procesowej nie miały znaczenia dla uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.

Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sąd mając na uwadze wyżej cytowany przepis doszedł do przekonania, że decyzja organu I instancji również jest wadliwa z przyczyn wskazanych wyżej. Dlatego też stosując ten przepis uchylił również decyzję Dyrektora ARiMR.

Mając powyższe na względzie Dyrektor ARiMR przy wydaniu stosownego rozstrzygnięcia zobowiązany będzie uwzględnić powyższą interpretację przepisów prawa.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą organu I instancji, stwierdzając na podstawie art. 152 p.p.s.a., że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach (zwrot wpisu - 100.000 zł, koszty zastępstwa procesowego – 7.200 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa -17 zł.) sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013r., poz. 461).