Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 91/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1pkt 1 lit. c, art. 134 par. 1, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 127 par. 1, art. 138 par. 1 pkt 3, art. 28, art. 7, art. 77 par. 1, art. 76 par. 1, art. 128 par. 2, art. 136
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 4 ust. 4 pkt 1, art. 92 ust. 3 pkt 9, art. 127 ust. 7, art. 11 ust. 1 pkt 1-4, art. 217
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity
article: art. 19 ust. 1 i 2,
journal: Dz.U. 2005 nr 130 poz 1087
law: Ustawa z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw.
article: par. 9 ust. 1, ust. 2 pkt 3, par. 28, par. 60, par. 67, par. 68
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 maja 2012 r. sprawy ze skargi Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. z dnia [...] 2011 r. nr [...] w przedmiocie przejścia w trwały zarząd gruntów pokrytych powierzchniowymi wodami płynącymi; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. na rzecz strony skarżącej kwotę 300,- (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

W dniu 31 marca 2011 r. do Starosty K. wpłynął wniosek Dyrektora Zachodniopomorskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Szczecinie działającego w imieniu Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego, wniesiony na podstawie art. 19 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r., nr 130, poz. 1087) o wydanie decyzji stwierdzającej oddanie gruntów pokrytych powierzchniowymi wodami płynącymi, do których należy działka nr [...], o pow. 3,06 ha obręb D., gm. B. – jezioro D. II (Wp), w trwały zarząd Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego.

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie pismem z dnia 28 kwietnia 2011 r. podniósł, iż zgodnie z posiadanymi informacjami oraz dokumentacją kartograficzną dotyczącą jeziora D. II, istnieją przesłanki budzące wątpliwości co do charakteru wód tego jeziora zapisanego w ewidencji gruntów jako Wp (woda płynąca). Z dokumentacji posiadanej przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Szczecinie wynika, iż przedmiotowe jezioro nie posiada jakichkolwiek dopływów bądź odpływów. Zachodzi zatem konieczność zbadania w toku postępowania czy istnieją jakiekolwiek dopływy lub odpływy z przedmiotowego jeziora i jeśli takowe istnieją czy są ciekami naturalnymi czy sztucznymi.

Decyzją z dnia [...] 2011 r., nr [...] Starosta K. stwierdził przejście w trwały zarząd Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego nieruchomości gruntowej, stanowiącej działkę nr [...] obręb ewidencyjny D., gm. B., o powierzchni 3,06 ha, pokrytej powierzchniową wodą płynącą - jezioro D. II.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż zgodnie z wypisem ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę K., według stanu na dzień 23 sierpnia 2011 r. opisana w sentencji nieruchomość gruntowa oznaczona jest symbolem "Wp" - grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi. Co za tym idzie, zgodnie z dyspozycją art. 19 ustawy z dnia 3 maja 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw, wody oraz grunty pokryte wodami stanowiące własność Skarbu Państwa przechodzą w trwały zarząd organów, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 1-4 ustaw z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne.

W uzasadnieniu decyzji wskazano także, iż wizja terenowa z dnia 18 czerwca 2011 r. ujawniła istnienie odpływu z jeziora D. II.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie podnosząc, iż przedstawione w trakcie postępowania uwagi dawały przesłanki do stwierdzenia, iż uwidoczniony w ewidencji charakter wód jeziora D. II może być nieprawidłowy, a charakter przedmiotowego jeziora winien być poddany szczegółowej analizie poprzez przedstawienie przez wnioskodawcę informacji mogących potwierdzić charakter tego jeziora, popartych nie tylko wpisem w ewidencji gruntów.

Zdaniem Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie ustalenie charakteru wód przedmiotowego jeziora jest istotne z powodu zapisów art. 217 ust. 5 ustawy - Prawo wodne, z którego jednoznacznie wynika, że uprawnienia Skarbu Państwa w stosunku do wód stojących do 31 grudnia 2011 r. - wykonuje Agencja Nieruchomości Rolnych. Nie można więc ustanowić trwałego zarządu na rzecz marszałka województwa do dnia 31 grudnia 2011 r. na wodach stojących.

Odwołujący podniósł także, iż ewidencja gruntów ma przede wszystkim znaczenie informacyjne, nie służy do ustalania stanów prawnych nieruchomości. Zapis w ewidencji gruntów nie może stanowić o charakterze wód zgromadzonych na działce, jedynym bowiem aktem prawa materialnego określającym charakter wód jest Prawo wodne. Informacje z ewidencji gruntów, które nie są zgodne z tymi przepisami nie mogą być traktowane jako wyznacznik charakteru wód. Natomiast w przypadkach wątpliwych, bądź spornych należy wykonać ekspertyzę hydrologiczno-hydrograficzną, która powinna być wykonana przez hydrologa uprawnionego do wykonania dokumentacji hydrologicznych.

Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej postanowieniem z dnia [...] 2011 r., znak [...] wydanym na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 w zw. z art. 26 § 2 i 3 oraz 123 Kodeksu postępowania administracyjnego wyznaczył Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu do prowadzenia sprawy z odwołania Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie od decyzji Starosty K. z dnia 23 sierpnia 2011 r.

Decyzją z dnia [...] 2011 r., nr [...] Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

Organ odwoławczy wskazała, iż przepis art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 3 maja 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw zawiera uregulowanie szczególne, na mocy którego ustanawiane zostało na rzecz wskazanych w tym przepisie jednostek i organów prawo trwałego zarządu w stosunku do stanowiących własność Skarbu Państwa wód oraz gruntów pokrytych wodami. Przywołany przepis znajduje zastosowanie do wszystkich wód stanowiących własność Skarbu Państwa o których mowa w art. 10 ust. 1a ustawy oraz do gruntów pod tymi wodami. Przejście w trwały zarząd następuje zaś na rzecz tej jednostki lub organu, który zgodnie z art. 11 ust. 1 wykonuje uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do danego rodzaju wód publicznych. Przejście wód oraz pokrytych nimi gruntów w trwały zarząd następuje z mocy samego prawa. Z dniem 30 lipca 2005 r. wskazane tym przepisem organy i jednostki nabywają zatem prawo trwałego zarządu do określonej kategorii mienia Skarbu Państwa - wód publicznych oraz gruntów pokrytych tymi wodami.

Dalej Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu wskazał, że zgodnie z art. 14 ust. 1a Prawa wodnego przez grunty pokryte śródlądowymi wodami powierzchniowymi oraz morskimi wodami wewnętrznymi rozumie się grunty tworzące dna i brzegi cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników, w granicach linii brzegu. Ponadto art. 9 ust. 1 pkt 4a stanowi, że przez grunty pokryte wodami powierzchniowymi rozumie się grunty tworzące dna i brzegi cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych, w granicach linii brzegu, a także grunty wchodzące w skład sztucznych zbiorników wodnych, stopni oraz jezior podpiętrzonych, będących gruntami pokrytymi wodami powierzchniowymi przed wykonaniem urządzeń piętrzących. Natomiast kwestie linii brzegów reguluje art. 15 Prawa wodnego.

Organ odwoławczy zważył, że pojęcie linii brzegu nie jest równoznaczne z linią zasięgu wody, gdyż w określonych przypadkach, linie te znacznie różnią się od siebie. Zdefiniowane w Prawie wodnym grunty pokryte wodami powierzchniowymi nie są tymi samymi gruntami, które w ewidencji gruntów, do określenia grupy użytków gruntowych, nazwano gruntami pod wodami.

Powyższe, zdaniem organu, prowadzi do wniosku iż normatywna definicja gruntów pokrytych wodami, związana jest z linią brzegu, a nie z granicami ewidencyjnymi działek gruntu. Tym samym przedmiotem wniosku nie mogą być grunty inne, niż grunty pokryte wodami w rozumieniu ustawy - Prawo wodne. Dlatego też w ocenie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu wydanie decyzji winno nastąpić po uregulowaniu statusu formalnoprawnego poprzez wykonanie terenowej dokumentacji geodezyjno-kartograficznej mającej na celu wydzielenie gruntów pokrytych wodami. Powyższe oznacza, iż w pierwszej kolejności wnioskodawca, powinien wystąpić z wnioskiem o ustalenie linii brzegu jeziora D. II, załączając projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych. Następnie, po ustaleniu linii brzegu, Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego winien wystąpić do Starosty o wprowadzenie zmian w operacie ewidencji gruntów oraz o wydanie decyzji deklaratoryjnej na podstawie art. 19 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne.

Organ odwoławczy podniósł, iż Starosta K. nie odniósł się w swojej decyzji do kwestii ustalenia kręgu stron postępowania, a także nie zwarł w niej podsumowania i wniosków jakimi zakończył postępowanie w przedmiotowej sprawie, a w szczególności nie wyjaśnił wątpliwości co do charakteru przedmiotowego jeziora.

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu uznał, że w rozpoznawanej sprawie zachodzi konieczność ustalenia kręgu stron przedmiotowego postępowania oraz uzupełnienia postępowania dowodowego i wyjaśniającego w tak znacznym zakresie, iż uniemożliwia to jej rozpoznanie merytoryczne przez organ II instancji w trybie odwoławczym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego zarzucił naruszenie prawa materialnego, to jest art. 19 ust 1 ustawy 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy prawo wodne oraz niektórych ustaw, i art. 15 ustawy Prawo wodne poprzez uznanie że warunkiem przejścia w trwały zarząd Marszałka Województwa wód płynących jeziora D. II jest uprzednie ustalenie linii brzegu jeziora w trybie art. 15 Prawa wodnego oraz naruszenie przepisów prawa procesowego, to jest art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. i 136 k.p.a. ten sposób że organ odwoławczy w uzasadnieniu przesądził o istocie sprawy i organowi I instancji sposób załatwienia sprawy oraz naruszenie art. 7, 77, 10 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez przyjęcie w uzasadnieniu decyzji błędnej wykładni prawa przez co strona skarżąca nie miała możliwości obrony swoich słusznych praw, a także czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym.

Marszałek Województw podniósł, iż z dokumentacji zebranej w sprawie w szczególności z mapy numerycznej o treści ewidencji gruntów i budynków - archiwum jednostki rejestrowej wynika, że jezioro D. II na dzień 22 czerwca 1992 r. było sklasyfikowane jako wody płynące i nadal w ewidencji gruntów pozostaje tak sklasyfikowane. Jakkolwiek wpis do ewidencji ma charakter ewidencyjny i deklaratoryjny nie mniej jednak potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej. Do chwili obecnej działka nr [...] pow. 3,06 ha jezioro D. II sklasyfikowana jest jako użytek gruntowy Wp., to jest grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi - stosownie do zapisów § 68 i załącznika Nr 6 ust. 6 pkt. 2 do rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 21 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, który zalicza grunty pod wodami płynącymi w sposób zgodny z definicją wód płynących o których mowa art. 5 ust. 3 oraz art. 9 ust. 1 pkt 4a Prawa wodnego. Z przepisów tych wynika że przez grunty pokryte wodami powierzchniowymi rozumie się grunty tworzące dna i brzegi cieków naturalnych , jezior w granicach linii brzegu którą jest linia zetknięcia się gruntów pokrytych płynącymi wodami powierzchniowymi z gruntem przyległym. Oznacza to że z mocy prawa, z dniem wejścia w życie ustawy prawo wodne grunty pokryte wodami płynącymi stanowiące własność Skarbu Państwa (w tym ANR) przechodzą w trwały zarząd Marszałka Województwa. Organ I instancji opierając się na zebranym w sprawie materiale dowodowym wydał decyzję w oparciu o aktualną klasyfikację jeziora.

Skarżący wskazał, iż organ odwoławczy nie odniósł się w ogóle do kwestii podniesionych w odwołaniu lecz zastosował formę kasacyjną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uzasadniając swoją decyzję brakiem przeprowadzenia przez organ I instancji innego postępowania administracyjnego o ustalenie linii brzegu i jednocześnie zobowiązując skarżącego do złożenia wniosku o wszczęcie takiego postępowania. Zdaniem skarżącego powyższe stanowiło naruszeni przepisu art. 138 § 2 k.p.a.

Przedmiotem oceny organu odwoławczego było postępowanie wszczęte na wniosek skarżącego w sprawie przekazania w trwały zarząd wód płynących a nie postępowanie w sprawie ustalenia linii brzegu. Organ odwoławczy stosując tryb kasacyjny winien wskazać organowi I instancji przyczyny wynikające z art. 138 § 2 k.p.a. i jakie okoliczności faktyczne i prawne związane z rozpoznawaną sprawą winny być wzięte pod uwagę, a nie przesądzać o istocie sprawy ani w jakikolwiek sposób i narzucać organowi treści rozstrzygnięcia i to w oparciu o inny zakres i przedmiot postępowania. Ponadto zdaniem skarżącego, organ odwoławczy przesądził o płynącym charakterze wód przedmiotowego jeziora i tym samym przesądził o treści rozstrzygnięcia organu I instancji.

W ocenie skarżącego w niniejszej sprawie bezzasadne jest żądanie od skarżącego ustalenia linii brzegu jeziora D. II, tym bardziej że skarżący nie ma w tym interesu prawnego. Nie zachodzi konieczność rozgraniczenia gruntów jeziora od gruntów przyległych będących własnością osób prywatnych, skarżący nie planuje budowy urządzeń regulujących brzegi jeziora, nie występują inne nagłe zdarzenia powodujące konieczność ustalenia linii brzegu. Bezspornym jest, że podstawową konsekwencją ustalenia linii brzegu w obrębie ewidencji gruntów jest zmiana rodzaju użytku gruntowego, który znalazł się w granicach linii brzegu, oraz zmiany rodzaju użytku gruntowego, który przed ustaleniem linii brzegu opisany był użytkiem oznaczającym grunty pod wodami, a w wyniku jej ustalenia, znalazł się poza linią brzegu. W niniejszym postępowaniu nie zachodzi konieczność aktualizacji ewidencji , w związku z czym skarżący nie ma interesu prawnego w ustaleniu linii brzegu ww. wody płynącej.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił, iż normatywna definicja gruntów pokrytych wodami związana jest z linią brzegu, a nie z granicami ewidencyjnymi działek gruntu. Tym samym przedmiotem wniosku o przekazani w trwały zarząd nie mogą być grunty inne, niż grunty pokryte wodami w rozumieniu ustawy Prawo wodne. Wydanie decyzji w trybie art. 217 Prawa wodnego jest możliwe jedynie po wydzieleniu gruntów pokrytych wodami, w wyniku ustalenia linii brzegu.

Organ odwoławczy zaznaczył, iż w żaden sposób nie przesądził o istocie sprawy ani w jakikolwiek sposób nie narzucił organowi I instancji treści rozstrzygnięcia. Podkreślił jedynie konieczność wyjaśnienia czy zdefiniowane w Prawie wodnym grunty poryte wodami powierzchniowymi są tożsame z tymi samymi gruntami, które w ewidencji gruntów, do określenia grup użytków gruntowych, nazwano gruntami pod wodami, wskazując jednocześnie, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy należy wziąć pod uwag, iż z przepisów prawa wodnego wynika, że normatywna definicja gruntów pokrytych wodami, związana jest z linią brzegu, a nie z granicami ewidencyjnymi działek gruntu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) kontrola sądu administracyjnego, ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega na badaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania ich z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. decyzja podlega uchyleniu między innymi wówczas, gdy narusza przepisy postępowania w sposób, mogący mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

W realiach niniejszej sprawy podkreślić nadto trzeba, iż sąd administracyjny nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi i zawartą w skardze argumentacją. Obowiązany jest natomiast, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Oznacza to, iż podniesione w skardze zarzuty i ich uzasadnienie nie są wyłącznym kryterium badania legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd ma bowiem obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2004 r. sygn. akt I SA 2027/02, publ. Lex 146756 i z dnia 29 czerwca 2004 r. sygn. akt I SA 2819/02, publ. Lex 146750).

Mając powyższe stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z zupełnie innych powodów niż argumenty w niej podniesione, bowiem zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zauważyć w tym miejscu należy, iż przesłanką wszelkich rozstrzygnięć organów administracji winny być kompletne ustalenia faktyczne. Zasada powyższa wynika wprost z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. i znajduje zastosowanie do postępowania toczącego się przed organami obu instancji. Do ustaleń faktycznych o zasadniczym znaczeniu należy zaś ustalenie kręgu podmiotów posiadających interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy, a więc kręgu stron postępowania.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu z dnia [...] 2011 r. uchylająca – w następstwie odwołania złożonego przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie – decyzję Starosty K. z dnia [...] 2011 r. stwierdzającą przejście w trwały zarząd Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego nieruchomości gruntowej, stanowiącej działkę nr [...] obręb ewidencyjny D., gm. B., o powierzchni 3,06 ha, pokrytej powierzchniową wodą płynącą - jezioro D. II.

Przed przystąpieniem do dalszych rozważań wskazać należy, iż w doktrynie i orzecznictwie przyjęty jest pogląd, że postępowanie odwoławcze może być wszczęte wyłącznie wskutek wniesienia środka zaskarżenia (odwołania) przez podmiot legitymowany, nigdy zaś z urzędu. Jest ono bowiem oparte na zasadzie skargowości i nie ma charakteru inkwizycyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2011 r., sygn. I OSK 1866/10, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. IV SA/Po 422/11, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2009 r., sygn. IV SA/Wa 1111/09, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 25 września 2008 r., sygn. II SA/Ke 375/08, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, Z. Kmieciak Odwołania w postępowaniu administracyjnym, wyd. Oficyna 2011, rozdział II, pkt 3.2, dostępne w Lex). Jak trafnie wskazano w wyroku naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 1984 r., sygn. II SA 2048/83, (publ. ONSA 1984, nr 1, poz. 51) organ odwoławczy nie może działać z urzędu. Dopiero czynność strony, którą jest wniesienie odwołania, powoduje, że organ wyższego stopnia może korzystać z uprawnień, jakie są przewidziane dla organu odwoławczego.

Zgodnie bowiem z art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji odwołanie służy stronie. Nie jest zatem dopuszczalne rozpatrzenie przez organ odwoławczy odwołania pochodzącego od osoby nie będącej stroną postępowania, względnie podmiotem na prawach strony, do której to kategorii zaliczyć należy organizację społeczną uczestniczącą w postępowaniu (art. 31 § 3 k.p.a.), prokuratora (art. 188 k.p.a.), Rzecznika Praw Obywatelskich (art. 14 pkt 6 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich, tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 14, poz. 147 z późn. zm.) i inne podmioty określone w przepisach szczególnych. Jako przykład takiego innego podmiotu można wskazać wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, któremu zgodnie z art. 19 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 44, poz. 287 z późn. zm.) w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dotyczącym przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, o którym mowa w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227), oraz w sprawie ustalenia lokalizacji autostrad oraz dróg ekspresowych wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska przysługują prawa strony w postępowaniu administracyjnym i postępowaniu przed sądem administracyjnym, jeżeli zgłosi swój udział w postępowaniu.

Zwrócić w tym miejscu należy uwagę na liczne zmiany w treści ustawy – Prawo wodne, co rodzi konieczność prześledzenia tych zmian, celem ustalenia czy w stanie prawnym obowiązującym w datach wydania zaskarżonej decyzji oraz uchylonej przez nią decyzji pierwszoinstancyjnej dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej mógł być uznany za określony w przepisach szczególnych podmiot, któremu przysługiwały prawa strony w postępowaniach administracyjnych prowadzonych na podstawie ustawy – Prawo wodne.

Dokonując powyższej analizy w pierwszym rzędzie wskazać trzeba, ze w stanie prawnym obowiązującym po wejściu w życie ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 130, poz. 1087 z 2005 r.), to jest od 30 lipca 2005 r. organem właściwym do rozpoznania odwołania od decyzji starosty stwierdzającej przejście z mocy prawa w trwały zarząd stanowiących własność Skarbu Państwa wód oraz gruntów pokrytych wodami był wojewoda (art. 4 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo wodne), a do zadań dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej należało miedzy innymi występowanie na prawach strony w postępowaniach administracyjnych, prowadzonych na podstawie przepisów ustawy, w sprawach dotyczących regionu wodnego (art. 92 ust. 3 pkt 9 ustawy Prawo wodne). Powyższe oznacza, iż z mocy prawa organ ten zaliczał się do kategorii podmiotów na prawach strony uczestniczących w postępowaniu administracyjnym.

Sytuacja ta uległa jednakże zmianie w następstwie nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 z 2008 r.)), w następstwie której od dnia 15 listopada 2008 r. właściwy dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej pełnić zaczął funkcję organu wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do starostów realizujących zadania z zakresu administracji rządowej, określone w ustawie (art. 4 ust. 4 i 4 a ustawy - Prawo wodne w brzmieniu określonym w art. 146 pkt 1 lit. c i d ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko).

Do kolejnej zmiany stanu prawnego doszło z dniem 18 marca 2011 r., kiedy to w następstwie wejścia w życie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 32, poz. 159 z 2011 r.) z art. 92 ustawy - Prawo wodne wyeliminowany został przepis ust. 3 pkt 9 ustanawiający dla dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej prawo występowania na prawach strony w postępowaniach administracyjnych, prowadzonych na podstawie przepisów ustawy, w sprawach dotyczących regionu wodnego.

Tą samą nowelizacją ustawodawca zmienił brzmienie art. 127 ust. 7 ustawy Prawo wodne między innymi w ten sposób, iż z kręgu stron postępowania w sprawie o wydanie pozwolenia wodnoprawnego wyeliminował dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej.

W świetle przytoczonych powyżej regulacji prawnych oczywistym jawi się, iż o ile w okresie pomiędzy 15 listopada 2008 r., a 17 marca 2011 r. pozycja dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie ustawy Prawo wodne w sprawach dotyczących regionu wodnego (a więc także w sprawach dotyczących stwierdzenia przejścia w trwały zarząd wód stanowiących własność Skarbu Państwa i gruntów pod tymi wodami) mogła budzić pewne wątpliwości, w zakresie tego czy jest on w tymże postępowaniu wyłącznie organem II instancji, czy też także podmiotem uczestniczącym w nim na prawach strony, o tyle od dnia 18 marca 2011 r., bezspornym pozostaje, iż dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej utracił wynikający z przepisów szczególnych przymiot bycia w tego rodzaju postępowaniach uczestnikiem na prawach strony.

Przechodząc do dalszych rozważań zauważyć należy, iż przystępując do rozpatrzenia odwołania organ ma obowiązek ustalenia we wstępnej fazie postępowania, czy żądanie zgłoszone w tym przedmiocie pochodzi od strony postępowania, względnie podmiotu na prawach strony. Ustalenie, że odwołanie wniosła osoba nie posiadająca przymiotu strony, obliguje zaś organ odwoławczy do wydania decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 1999 r., sygn. OPS 16/98, publ. ONSA 1999/4/119, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w warszawie z dnia 13 maja 2010 r., sygn. VII SA/Wa 285/10, dostępny w Lex nr 676064, B.Adamiak: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydanie 8, C.H.Beck 2006, s. 597)

Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony, a więc czy ma on interes prawny w rozpoznawanej sprawie, przesądzają przepisy prawa materialnego, z których wynikają dla tego podmiotu określone prawa lub obowiązki.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to tyle, co wskazać przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którym składający wniosek opiera swoje żądanie. Przy tym interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie przymiotu strony w sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Brak bezpośredniego wpływu sprawy na sferę prawną nie pozwala na uznanie składającego podanie (w niniejszej sprawie odwołanie) za stronę.

Jednocześnie - od tak pojmowanego interesu prawnego - należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji.

Zatem o tym, czy interes lub obowiązek mają charakter prawny, czy tylko faktyczny, przesądza treść przepisów prawa materialnego. O posiadaniu przez podmiot interesu prawnego, a tym samym o posiadaniu przez zainteresowanego uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym, rozstrzyga istnienie odpowiedniego przepisu prawa materialnego, w oparciu o który wyprowadzić można legitymację podmiotu do uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym.

Podkreślić wreszcie trzeba, że kryterium "interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja strony w postępowaniu administracyjnym, wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego podanie do organu administracji a obowiązującym systemem prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. I OSK 1083/10). Posiadanie przymiotu bycia stroną danego postępowania administracyjnego (względnie bycia podmiotem występującym w postępowaniu na prawach strony) ma zatem charakter obiektywny i nie jest w żaden sposób uzależnione od tego czy organ administracji uznaje dany podmiot za stronę postępowania, czy też takowego uznania podmiotowi odmawia.

Zauważyć w tym miejscu trzeba, iż choć decyzja organu I instancji została doręczona Dyrektorowi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie wraz z pouczeniem o sposobie jej zaskarżenia, to jednak fakt jej doręczenia Dyrektorowi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie stworzył wyłącznie możliwość złożenia przez niego odwołania, albowiem jest to formalnoprocesowe prawo adresata decyzji do jej zaskarżenia. Jednakże nie kreowało to u Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie z mocy prawa uprawnień strony postępowania, w tym prawa do skutecznego żądania rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy, które to uprawnienie musi być oparte na interesie prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a., to jest mającym swe źródło w przepisie prawa materialnego znajdującego zastosowanie w sprawie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2011 r., sygn. I SA/Wa 1616/10, Lex nr 1129373).

W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania administracyjnego było stwierdzenie przejścia w trwały zarząd marszałka województwa nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Skarbu Państwa pokrytej wodami stanowiącymi własność Skarbu Państwa. Podstawę prawną wydanego przez organ I instancji rozstrzygnięcia były przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (tekst jednolity Dz. U. Nr 239. poz. 2019 z 2005 r. ze zm.) oraz przepis art. 19 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 130, poz. 1087 z 2005 r.) stanowiący w ust. 1, że z dniem wejścia w życie ustawy stanowiące własność Skarbu Państwa wody oraz grunty pokryte wodami przechodzą w trwały zarząd odpowiednio - urzędów morskich, regionalnych zarządów gospodarki wodnej, parków narodowych i marszałków województw, stosownie do art. 11 ust. 1 pkt 1-4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. prawo wodne, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, zaś w ust. 2, że przejście mienia, o którym mowa w ust. 1, stwierdza, w drodze decyzji, na wniosek zainteresowanego, właściwy starosta realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej.

Zatem przejście stanowiących własność Skarbu Państwa wód oraz gruntów pokrytych wodami w trwały zarząd marszałka województwa stwierdzał w drodze decyzji, o charakterze deklaratoryjnym właściwy miejscowo starosta.

W świetle powyższej regulacji oczywistym jawi się, iż stroną takiego postępowania niewątpliwie był podmiot wnioskujący o stwierdzenie przejścia stanowiących własność Skarbu Państwa wód oraz gruntów pokrytych tymi wodami w jego trwały zarząd, a więc w realiach niniejszej sprawy Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego.

Poza tym stroną tego postępowania może być dodatkowo tylko ten podmiot, który wykaże, iż ma interes prawny w tym postępowaniu administracyjnym. Tylko taki podmiot będzie również, obok marszałka województwa, stroną postępowania administracyjnego.

W niniejszej sprawie Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu rozpatrzył odwołanie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie złożone od decyzji Starosty K..

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu rozpoznając odwołanie nie wskazał, dlaczego uznał, że Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie ma przymiot strony niniejszego postępowania, nie wyjaśnił jego interesu prawnego, nie wskazał przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na którym odwołujący się opiera swoje żądanie. Ustaleń takowych nie był również w stanie samodzielnie poczynić Sąd w oparciu o znajdujące się w aktach sprawy dokumenty.

Brak przeprowadzenia przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu odpowiednich ustaleń w tym zakresie jest przy tym o tyle niezrozumiały, że wśród uchybień wytkniętych przez niego organowi I instancji znalazło się nieustalenie w sposób precyzyjny kręgu stron postępowania, a znaczna część uzasadnienia decyzji z 29 listopada 2011 r. stanowią wywody dotyczące wykładni pojęcia interesu prawnego podsumowane trafnym i w pełni podzielanym przez Sąd stwierdzeniem, iż przymiotu strony nie wykazuje osoba, która swój udział w postępowaniu administracyjnym opiera na potrzebie ochrony interesu publicznego.

Tymczasem jak wykazano powyżej o posiadaniu przez podmiot interesu prawnego, a tym samym o posiadaniu przez zainteresowanego przymiotu bycia stroną w postępowaniu administracyjnym, rozstrzyga istnienie odpowiedniego przepisu prawa materialnego, w oparciu o który wyprowadzić można legitymację podmiotu do uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym.

Merytoryczne rozpoznanie przez organ II instancji odwołania wniesionego przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie uznać zatem należy za co najmniej przedwczesne i stanowiące naruszenie przepisów art. 7 k.p.a. i 77 § 1 k.p.a., które to naruszenie mogło potencjalnie skutkować rażącym naruszeniem przepisu art. 127 § 1 k.p.a. i co za tym idzie mogło mieć niewątpliwy wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Rozpoznając ponownie sprawę organ winien w pierwszym rzędzie wyjaśnić, czy Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie ma przymiot strony niniejszego postępowania i z czego on wynika – a następnie w zależności podjąć odpowiednią decyzję procesową.

Niezależnie od powyższych uchybień o charakterze zasadniczym, stanowiących samodzielną i przesłankę uchylenia zaskarżonej decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu wskazać nadto Walezym, iż obarczona jest ona również innymi wadami.

W szczególności Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu w swoich rozważaniach pominął zupełnie treść art. 76 § 1 k.p.a. stanowiącego, że dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Takowym dokumentem jest zaś niewątpliwie odpowiedni wypis z ewidencji gruntów i budynków. Zauważyć przy tym należy, iż choć domniemanie z art. 76 § 1 k.p.a. nie ma charakteru bezwzględnie obowiązującego, to zgodnie z § 3 tego samego przepisu wymaga ono przeprowadzenia przeciwdowodu.

Organ odwoławczy takowego przeciwdowodu nie przeprowadził, jak również w jakikolwiek sposób nie uprawdopodobnił, by treść znajdującego się w aktach sprawy wypisu z rejestru gruntów, wskazującego, iż działka nr [...] o powierzchni 3,06 ha stanowi grunt pokryty wodami płynącymi nie odpowiadała rzeczywistemu stanowi rzeczy na gruncie.

Przypomnieć w tym miejscu trzeba, iż zgodnie z § 9 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454 z 2001 r.) działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych (ust. 1), przy czym sąsiadujące ze sobą działki ewidencyjne, będące przedmiotem tych samych praw oraz władania tych samych osób lub jednostek organizacyjnych, wykazuje się w ewidencji jako odrębne działki ewidencyjne, jeżeli obejmują grunty zajęte pod drogi publiczne, linie kolejowe, wody śródlądowe, rowy, a ich wyróżnienie w postaci odrębnych działek jest celowe ze względu na odrębne oznaczenia tych gruntów w innych ewidencjach i rejestrach publicznych bądź ze względu na ich różne nazwy urzędowe (ust. 2 pkt 3).

Jednocześnie w § 28 tegoż rozporządzenia określono, że treść mapy ewidencyjnej stanowią miedzy innymi kontury użytków gruntowych i ich oznaczenia oraz numery działek ewidencyjnych, zaś w § 60 wskazano miedzy innymi, że danymi ewidencyjnymi dotyczącymi działki ewidencyjnej są numer działki stanowiący część składową identyfikatora działki ewidencyjnej, pole powierzchni działki ewidencyjnej oraz informacje określające pola powierzchni konturów użytków gruntowych i klas gleboznawczych w granicach działki ewidencyjnej.

Rodzaje użytków gruntowych wykazywane w ewidencji określa § 67 rozporządzenia stanowiący, że użytki gruntowe wykazywane w ewidencji dzielą się na następujące grupy:

1) użytki rolne,

2) grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzewione,

3) grunty zabudowane i zurbanizowane,

4) użytki ekologiczne, oznaczone symbolem złożonym z litery "E" oraz symbolu odpowiedniego użytku gruntowego określającego sposób zagospodarowania lub użytkowania terenu, np. E-Ws, E-Wp, E-Ls, E-Lz, E-N, E-Ps, E-R,

5) nieużytki, oznaczone symbolem - N,

6) grunty pod wodami,

7) tereny różne oznaczone symbolem -Tr.

W § 68 rozporządzenia określono przy tym szczegółowy podział użytków gruntowych poszczególnych kategorii wskazując w ust. 4, iż grunty pod wodami dzielą się na:

1) grunty pod morskimi wodami wewnętrznymi, oznaczone symbolem - Wm,

2) grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi, oznaczone symbolem - Wp,

3) grunty pod wodami powierzchniowymi stojącymi, oznaczone symbolem - Ws.

W świetle powyższych regulacji oczywistym jawi się, iż prawodawca regulując zagadnienia związane z ewidencją gruntów i budynków odróżnia pojęcie granicy działki ewidencyjnej od pojęcia konturów użytków gruntowych występujących na danej działce bądź działkach oraz pole powierzchni całej działki ewidencyjnej od pól powierzchni konturów użytków gruntowych w granicach działki ewidencyjnej.

Nadto przyjąć należy, iż wobec braku w przepisach ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne i wydanych do niej rozporządzeń wykonawczych definicji wód powierzchniowych płynących i wód powierzchniowych stojących prawodawca posługując się tymi pojęciami używał ich w znaczeniu jakie przydaje im Prawo wodne.

Co za tym idzie brak jest podstaw do generalnego i niczym nieuzasadnionego pozbawiania wypisów z ewidencji gruntów wartości dowodowej w sprawach z zakresu gospodarowania wodami, korzystania z wód i zarządzania zasobami wodnymi, jak uczynił to w niniejszej sprawie organ II instancji.

Zauważyć należy, iż niewątpliwie materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie przez organ II instancji nie był kompletny, albowiem w aktach brak aktualnej mapy ewidencyjnej obejmującej przedmiotową działkę, która to mapa pomogła by w zweryfikowaniu hipotezy organu odwoławczego jakoby granice działki nr [...] nie odpowiadały granicom powierzchni ziemi pokrytej wodami jeziora O. Jak wynika bowiem z przywołanych powyżej przepisów, w tym w szczególności § 28 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków na mapie takowej winny być zaznaczone nie tylko granice działek, ale także kontury użytków gruntowych i ich oznaczenia.

Takowa niekompletność materiału dowodowego nie uzasadniała jednakże skorzystania już na tym etapie postępowania przez organ II instancji z art. 128 § 2 k.p.a., albowiem przepis ten należy odczytywać łącznie z art. 136 k.p.a. stanowiącym, że organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję.

Inaczej rzecz ujmując organ odwoławczy winien najpierw w swoim postępowaniu uzupełnić materiał dowodowy o odpowiednią mapę, względnie dowody co najmniej uprawdopodobniające niezgodność stanu rzeczywistego przedmiotowej działki, ze stanem ujawnionym w ewidencji gruntów i budynków, a następnie w oparciu o tak zgromadzony kompletny materiał dowodowy ocenić, czy zachodzą przesłanki dla obalenia domniemania zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy wypisu z rejestru gruntów dotyczącego działki nr [...], na której znajduje się jezioro D. II.

Kolejnym uchybieniem organu II instancji, trafnie podniesionym w skardze, było nie odniesienie się do zarzutów odwołania, w tym w szczególności brak wykazania czy i jakie znaczenie prawne dla sprawy ma okoliczność czy przedmiotowe jezioro D. II stanowi wody powierzchniowe płynące, czy też wody powierzchniowe stojące oraz brak wskazania w oparciu o jakie dowody organ II instancji kwestionuje charakter tych wód określony w wypisie z rejestru gruntów, w sytuacji gdy pisma Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie składane w toku postępowania nie zawierały wskazania okoliczności uzasadniających powzięcie wątpliwości co do charakteru wód jeziora D. II, jako wód płynących, a zawierające merytoryczną argumentacje pismo z Polskiego Związku Wędkarskiego Okręg w K. dotyczy jezior W., P. D., P. I i T., a nie będącego przedmiotem niniejszego postępowania jeziora D. II. Organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się także do zawartego w uzasadnieniu decyzji Starosty K. stwierdzenia jakby wizja terenowa z dnia 18 czerwca 2011 r. ujawniła istnienie odpływu z jeziora D. II, w sytuacji gdy w aktach sprawy brak jest wprawdzie jakiegokolwiek protokołu z tej czynności procesowej, jednakże znajdują się w nich kserokopie fotografii opisane "Odpływ jeziora D. II 06.2011" uprawdopodobniające, że czynność taka faktycznie została przeprowadzona.

Z urzędu Sąd pragnie nadto wskazać na brak odniesienia się przez organ II instancji do sposobu sformułowania przez Starostę K. sentencji decyzji z dnia 23 sierpnia 2011 r., w której wskazano, że organ ten stwierdził przejście w trwały zarząd Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego jedynie nieruchomości gruntowej, stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni 3,0600 ha pokrytej powierzchniową wodą płynącą - jezioro D. II, podczas gdy stanowiący podstawę materialno prawną decyzji przepis art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw stanowi, że w trwały zarząd odpowiednich organów przechodzą wody stanowiące własność Skarbu Państwa oraz grunty pokryte wodami.

Organ Odwoławczy nie ocenił także prawidłowości postępowania Starosty K., który w swoim rozstrzygnięciu oparł się na wypisie z ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę K., według stanu na dzień 23 sierpnia 2011 r., zgodnie z którym przedmiotowa nieruchomość gruntowa oznaczona jest symbolem Wp., to jest jako grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi. Zauważyć zaś należy, iż art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw dotyczy stanów faktycznych istniejących w dacie wejścia w życie tej ustawy, a nie w dacie wydania decyzji. Przesłanką przejścia w trwały zarząd gruntu pokrytego wodą płynącą jest bowiem wymóg aby Skarb Państwa z dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej był właścicielem gruntów pokrytych wodami stanowiącymi jego własność, przy czym sformułowanie "z dniem" w języku prawnym rozumiane jest jako "w dniu".

Za takim rozumieniem przepisu przemawia nie tylko wykładnia językowa ale również wykładnia systemowa, gdyż przepisu tego nie można wykładać w oderwaniu od przepisów ustawy – Prawo wodne - w tym art. 217, który zawierając w zasadzie identyczną regulację odnosząc się jednakże do innego momentu czasowego, to jest do dnia wejścia w życie ustawy - Prawo wodne (a więc do dnia 1 lutego 2002 r.). Ustawodawca wprowadził w art. 19 ustawy nowelizującej regulację o przejściu w trwały zarząd wód i gruntów pokrytych wodami na rzecz urzędów morskich, regionalnych zarządów gospodarki wodnej i parków narodowych pozostawiając jednocześnie art. 217 ustawy – Prawo wodne, który to przepis – jak już wykazano - jest identyczną pod względem dyspozycji normą prawną, w stosunku do której poszerzono jedynie o marszałka województwa krąg adresatów do których ta norma jest skierowana. Gdyby zatem przyjąć interpretację - że przejście w trwały zarząd na podstawie art. 19 ustawy nowelizującej z dnia 3 czerwca 2005 r. następuje według stanu faktycznego z dnia wydania decyzji, a nie z dnia wejścia w życie ustawy, to tak samo należałoby interpretować również art. 217 ustawy – Prawo wodne. To zaś oznaczałoby, że w obrocie prawnym funkcjonują dwie normy prawne mające ten sam przedmiot regulacji i odnoszące się do tak samo, poza marszałkiem, określonych samych adresatów. Przyjęcie takowej interpretacji odrywającej się od stanu faktycznego istniejącego w dniu wejścia w życie ustawy – Prawo wodne i ustawy nowelizującej - rodziłoby wątpliwości według której z tych norm następuje przejście w trwały zarząd mienia, które stało się mieniem Skarbu Państwa, po dniu wejścia w życie ustawy Prawo wodne i ustawy nowelizującej. Takie działanie przeczyłoby zaś założeniu racjonalnego prawodawcy, "który tworzy przepisy w sposób sensowny, racjonalny i celowy, znając cały system prawny..." (por. postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 1999 r., sygn. I KZP 19/99).

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 152 i art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.