Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 898/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 1944 nr 4 poz 17
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie asesor WSA Marta Laskowska, asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Protokolant J.D., po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2007 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) marca 2007 r. nr (...) w przedmiocie reformy rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej M. S. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 8 września 2001 r. M. S. - spadkobierca A. S. - wystąpiła do Wojewody Wielkopolskiego z wnioskiem o wydanie decyzji stwierdzającej, iż willa z otaczającym ją parkiem, wchodząca w skład majątku ziemskiego [...], nie podpadała pod działanie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej z uwagi na to, iż przedmiotowa nieruchomość nie była użytkowana rolniczo.

Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...]lipca 2005 r., znak: [...] rozpoznając po raz kolejny wniosek Pani M. S. stwierdził, iż zespół willowo-parkowy położony w P. przy ul. [...] na części działki o pow. 8,80 ha, będący przed przejęciem na własność Państwa własnością A. S. nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz w dalszej części sentencji umorzył postępowanie co do pozostałej części działki nr [...] stanowiącej podwórze gospodarcze - gdyż wystąpiła o to wnioskodawczyni.

Pismem z dnia 15 lipca 2005r. odwołanie od powyższej decyzji do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi złożyła Agencja Mienia Wojskowego Oddział Terenowy w G.., podnosząc, iż decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] września 2005 r., znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji, powołując się w uzasadnieniu swojej decyzji na liczne wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, orzekające w podobnych sprawach, iż do badania przejęcia na własność państwa części nieruchomości właściwy jest sąd cywilny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 21 czerwca 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 2246/05 po rozpoznaniu sprawy ze skargi Pani M. S., uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2005 r., podnosząc w uzasadnieniu, iż podziela stanowisko zaprezentowane w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2006 r., sygn. akt I OPS 2/06, podjęte na tle takiego samego stanu faktycznego i prawnego jak przedmiotowa sprawa, w której to uchwale NSA uznał, że przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej cześć wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust.l lit. e przedmiotowego dekretu.

Rozpoznając ponownie sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania Wojskowego Zarządu Infrastruktury w P. od decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] lipca 2005 r., znak: [...] stwierdzającej, iż zespół willowo-parkowy położony w P., przy ul. [...] , stanowiąca obecnie cześć działki nr [...] , o pow. 8,80 ha, zapisanej w dniu przejęcia w księdze wieczystej P. jako własność A. S. nie podpadała pod działanie art. 2 ust 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz.13) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł, iż w/w nieruchomości podpadały pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 w rzewnia 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zdaniem Ministra kluczowym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest ocena materiału dowodowego pod kątem istnienia w przedmiotowej sprawie możliwości wykorzystania wymienionej we wniosku Pani M.S. nieruchomości, tj. zespołu willowo-parkowego na cele reformy rolnej, wskazane w dekrecie o przeprowadzeniu reformy rolnej. Jak wynika z treści art. 1 dekretu z dnia 6 września 1944r., przejmowana na cele reformy rolnej nieruchomość ziemska nie oznaczała tylko i wyłącznie nieruchomości rolnej, przeznaczonej na powiększenie istniejących gospodarstw rolnych lub tworzenie nowych gospodarstw indywidualnych w drodze nadania ziemi. W art. 1 ust. 2 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej wyliczone zostały różne cele reformy rolnej, których realizacji służyć miały przejmowane majątki ziemskie. Wymienione w tym przepisie cele reformy rolnej wskazują, że pojęcie nieruchomości ziemskiej "znacjonalizowanej" jest znacznie szersze od nieruchomości "parcelowanej" na rzecz rolników. Ustawodawca za nieruchomość ziemską uznawał więc nie tylko użytki rolne, ale jak wynika z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu również inne użytki, a więc również tereny z zabudowaniami i to nie tylko gospodarczymi, wchodzącymi w skład majątku o charakterze rolniczym. Dla tworzenia wymienionych w art. 1 dekretu ośrodków przejmowane były także zabudowania, w tym pałace, dwory czy wille, z reguły położone w parku, stanowiące przed przejęciem na własność państwa tzw. ośrodek majątku, będący siedzibą jego właściciela. W ocenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi za taką definicją nieruchomości ziemskiej przemawia również treść art. 6 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, zgodnie z którym Minister Rolnictwa i Reform Rolnych obejmował niezwłocznie zarząd państwowy nad nieruchomościami ziemskimi, wymienionymi w art. 2 dekretu, wraz z budynkami i całym inwentarzem żywym i martwym oraz znajdującymi się na tych nieruchomościach przedsiębiorstwami przemysłu rolnego. W artykule tym mowa jest o zabudowaniach ogólnie, a więc także o zabudowaniach mieszkaniowych, do których niewątpliwie zalicza się również pałace czy dwory. Ponadto, zgodnie z § 44 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r., podziałowi między beneficjentów reformy rolnej nie podlegały parki (§ 44 pkt 2) zabudowania dworskie lub przemysłowe (§ 44 pkt 3) oraz zabytki architektoniczne (§ 44 pkt 4). Oznacza to więc, że przejęciu na cele reformy rolnej podlegały także powyższe składniki przejmowanego mienia, choć nie mogły podlegać podziałowi. Na poparcie swoich twierdzeń Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zdaniem organu z powołanych przepisów nie wynika jakoby dom (willa) z otaczającym go parkiem podlegał wyłączeniu spod działania przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, a wręcz przeciwnie, zarówno z art. 2 ust. 1 dekretu jak i rozporządzeń wykonawczych wynika że przejęciu podlegały całe nieruchomości, bez wyłączeń powierzchniowych, w tym wszystkie budynki posadowione na znacjonalizowanej nieruchomości. Minister stwierdził, iż dokonując oceny, czy określona część nieruchomości podpada pod działanie dekretu o reformie rolnej, istotnym stało się ustalenie, czy istniał związek funkcjonalny pomiędzy tą częścią, a pozostałymi gruntami o charakterze rolnym. Zdaniem organu związek funkcjonalny to z pewnością związek finansowy, terytorialny, podatkowy, organizacyjny, jak również powiązania z siłą roboczą pomiędzy zespołem willowo-parkowym a majątkiem. W oparciu o wskazane kryteria Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi doszedł do przekonania, iż związek, terytorialny pomiędzy zespołem willowo-parkowym a majątkiem ziemskim w [...] bezspornie istniał, gdyż wnioskodawczyni nie wykazała, że zespół willowo-parkowy był odrębną częścią nieruchomości ziemskiej, wyodrębnioną w wyniku dokonanego podziału prawnego. W myśl wyroku NSA z dnia 5 października 1998 r. (sygn. akt IV SA 1658/96) takie wyodrębnienie było konieczne, by domagać się wyłączenia tej części nieruchomości spod przejęcia na cele reformy rolnej. Z materiału dowodowego przedmiotowej sprawy nie wynika, aby opisana część nieruchomości w dacie przejęcia na własność Skarbu Państwa była w jakikolwiek sposób wyodrębniona prawnie od reszty majątku, a zwłaszcza aby posiadała oddzielnie urządzoną księgę wieczystą, czy też aby w inny sposób była wydzielona prawnie. Zasadność twierdzenia o braku wyodrębnienia zespołu willowo-parkowego od reszty przejętej nieruchomości nie może podważać tak akcentowany przez organ I instancji, jak i wnioskodawcę fakt istnienia ogrodzenia czy bram wjazdowych. Te okoliczności mieściły się w ówcześnie obowiązujących normach społecznych oraz obyczajowych, w istocie służąc zapewnieniu niezbędnej prywatności i intymności właścicielowi majątku ziemskiego, jego rodzinie, domownikom i gościom, a nie rozerwaniu więzi funkcjonalnych z majątkiem ziemskim. Majątek ziemski A. S., położony w [...] wpisany był do księgi wieczystej "P." jako jedna, zorganizowana jednostka gospodarcza o ogólnej pow. 250 ha. O funkcjonalnym powiązaniu majątku ziemskiego w [...] z zespołem willowo-parkowym, świadczy również istniejący w tym majątku związek organizacyjny. Należy zauważyć, iż wbrew twierdzeniom Pani M. S. okoliczność, iż w majątku zatrudniony był zarządca majątku - Pan J. W. -nie pozwala na przyjęcie, iż w ten sposób właściciel trwale wyzbył się wszystkich władczych kompetencji w stosunku do swojego majątku ziemskiego. Ówczesne posługiwanie się przez właściciela majątku zarządcą jak również innymi pracownikami było powszechnie stosowaną normą, a nie czymś szczególnym i nadzwyczajnym. Nadmienić należy, że to właśnie właściciel decydował o osobie zarządcy i mógł go odwołać w każdym czasie, podobnie jak władczo decydował o sposobie wykonywania obowiązków przez zarządcę, czy też o miejscu wykonywania tych obowiązków. Zatrudnienie zarządcy nie zmienia zatem faktu, że to nadal przy właścicielu majątku pozostawały władcze kompetencje i głos decydujący w sprawach związanych z bieżącym jego funkcjonowaniem, gdyż oczywistym jest, że działania zarządcy nie mogły się sprzeciwiać woli właściciela, jako głównego decydenta, tym bardziej, że to właściciel decydował o osobie zarządcy i jego kompetencjach, które mógł dowolnie zwiększać lub ograniczać. W przedmiotowej sprawie istniały również powiązania funkcjonalne pałacu z resztą majątku poprzez więzi finansowe. Majątek w którym zdecydowaną większość stanowiły grunty orne, na których prowadzona była uprawa zbóż i roślin okopowych, dostarczał bowiem środków finansowych na utrzymanie zespołu willowo-parkowego, dostarczał również żywność dla mieszkańców pałacu. Wnioskodawczyni nie przedstawiła żadnych dowodów z których by wynikało, że właściciel majątku ziemskiego w {...] miał dodatkowe źródła dochodów, z których utrzymywał zespół willowo-parkowy. Stąd też wynika, że willa, jak i mieszkające w nim osoby utrzymywane były z dochodów uzyskiwanych z majątku. W ocenie organu naczelnego, sama okoliczność, iż majątek ziemski służył utrzymaniu zespołu willowo-parkowego choćby w części, przesądza o istnieniu związku funkcjonalnego pomiędzy zespołem willowo - parkowym, a pozostałą częścią majątku ziemskiego [...]. Minister stwierdził również, iż okoliczność podnoszona w zaskarżonej decyzji przez Wojewodę Wielkopolskiego, że A. S. posiadał stałe źródło dochodu, pochodzące z pracy poza majątkiem, gdyż był dyrektorem Banku Zbożowego w P., nie może zasługiwać na uwzględnienie. Jak zeznała Pani M. S. do spisanego w P. w dniu 13 marca 2003 r. protokołu - ojciec jej A. S. był dyrektorem Banku Zbożowego w P. jedynie do 1930 r. Świadek R. S. do protokołu spisanego w dniu 19 lutego 2003 r. zeznał natomiast, iż: "A. S. był najprawdopodobniej udziałowcem Banku Zbożowego w P. w latach 20-tych. Potem rodzina utrzymywała się z majątków ziemskich tzn. [...] i [...]. Z powyższych zeznań jednoznacznie wynika, iż A. S. w dniu wejścia w życie przedmiotowego dekretu, tj. w dniu 13 września 1944 r. nie był zatrudniony w banku. Ze znajdującej się w aktach sprawy karty ewidencyjnej zabytków architektury i budownictwa, przedstawiającej plan "Zespołu folwarcznego" wynika, iż w pobliżu przedmiotowego zespołu willowo-parkowego znajdował się m.in. budynek gospodarczy, dom ogrodnika, stajnia oraz ogródki działkowe. Przedmiotowy zespół willowo-parkowy (pomimo iż był ogrodzony murem oraz bramą wjazdową) stanowił terytorialnie i przestrzennie jednolitą całość z pozostałą częścią majątku A. S.. Jak wynika z karty ewidencyjnej zabytków architektury i budownictwa, usytuowanie nieruchomości jak i charakter budynków, wskazują na to, iż zespół willowo-parkowy w [...] należy traktować jako część ośrodka gospodarczego. Zdaniem Ministra powyższe okoliczności jednoznacznie i niepodważalnie świadczą, iż pomiędzy willą i majątkiem położonym w [...] zachodził związek funkcjonalny, uzasadniający podpadanie tej willi i parku wraz z całym majątkiem ziemskim, stanowiącym własność A. S. pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Pismem z dnia 20 kwietnia 2007r. M. S. reprezentowana przez adwokata A. W. skierowała skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca powołują się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2006r. pokreśliła, iż dekret z 1944r. przewidywał zarezerwowanie odpowiednich terenów - nie obiektów - dla realizacji celów przeprowadzanej reformy rolnej. Chodziło o przejmowanie nieruchomości, które mogły być wykorzystywane rolniczo, a więc nieruchomości pozostających w funkcjonalnej i gospodarczej łączności z gospodarstwem rolnym. Natomiast przedmiotowy zespół willowo- parkowy stanowił odrębną i niezależna od gospodarstwa rolnego nieruchomość.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji wniósł o oddalonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Oceniając zaskarżoną decyzję w oparciu o wskazane kryteria Sąd doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdzająca, iż zespół willowo-parkowy położony w P., przy ul.[...] , stanowiący obecnie cześć działki nr [...], o pow. 8,80 ha, zapisanej w dniu przejęcia w księdze wieczystej P. jako własność A. S. podpadał pod działanie art. 2 ust 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej ( Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13).Uzasadniając swoje stanowisko Minister Rolnictwa z jednej strony powołał się na obowiązujące wówczas przepisy dekretu z dnia 6 września 1944 r. oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, z których zdaniem Ministra jednoznacznie wynika, iż przejęciu na cele reformy rolnej podlegały nieruchomości ziemskie wraz z budynkami i całym inwentarzem żywym i martwym oraz znajdującymi się na tych nieruchomościach przedsiębiorstwami przemysłu rolnego. W przepisach mowa jest o zabudowaniach ogólnie, a więc także

0 zabudowaniach mieszkaniowych, do których niewątpliwie zalicza się również pałace czy dwory. Niezależnie od powyższego Minister uznał, iż między przedmiotowym zespołem pałacowo - willowym a pozostałą częścią gospodarstwa rolnego zachodził związek funkcjonalny, uzasadniający podpadanie tej willi i parku wraz z całym majątkiem ziemskim, stanowiącym własność A. S. pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Mając na uwadze obowiązujące przepisy oraz orzecznictwo zarówno Naczelnego Sadu Administracyjnego jak i Trybunału Konstytucyjnego z zakresu reformy rolnej - Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę nie podzielił stanowiska zaprezentowanego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zaskarżonej decyzji.

Przedmiotowa nieruchomość stanowiąca zespół willowo-parkowy położony w P. przy ul.[...] , odpowiadająca obecnie działce o powierzchni 8,80 ha, wchodziła w skład majątku ziemskiego [...] o łącznej powierzchni 248 ha i łącznie z nim została przejęta na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust.

1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, zwanym dalej dekretem. W art. 1 ust. 2 dekretu z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej zostały sformułowane cele, jakim ma służyć przeprowadzenie reformy rolnej na podstawie w/w dekretu. I tak cele te zostały określone jako:

a) upełnorolnienie istniejących gospodarstw karłowatych, małorolnych i średniorolnych;

tworzenie nowych samodzielnych gospodarstw rolnych dla bezrolnych, robotników i pracowników rolnych oraz drobnych dzierżawców;

tworzenie w pobliżu miast i ośrodków przemysłowych gospodarstw dla produkcji ogrodniczo-warzywniczej;

d) zarezerwowanie odpowiednich terenów dla szkół oraz poddanych zarządowi państwowemu lub samorządowemu ośrodków dla podniesienia kultury rolnej, wytwórczości nasiennej, hodowlanej oraz przemysłu rolnego;

e) zarezerwowanie odpowiednich terenów pod rozbudowę miast, kolonii mieszkaniowych i ogródków działkowych oraz terenów na potrzeby wojskowe, komunikacji publicznej i melioracji.

Dla realizacji powyższych celów reformy rolnej miały być przejmowane na własność Państwa nieruchomości ziemskie sklasyfikowane według kryteriów podmiotowych i przedmiotowych i wyszczególnione w art. 2 ust. I lit. a, b, c, d, e. W szczególności art. 2 ust. 1 lit. e dekretu określił, że na cele reformy rolnej przeznaczone zostają nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź I00 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Dekret nie zdefiniował pojęcia nieruchomości ziemskiej na potrzeby przeprowadzenia reformy rolnej. W orzecznictwie przyjmuje się rozumienie tego pojęcia dla ustalenia zakresu przedmiotowego art. 2 ust. 1 lit. e dekretu według definicji przyjętej w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990r. W. 3/89 ( OTK 1990, poz. 26, s. 174) zgodnie z którą pod pojęciem "nieruchomości ziemskiej" należy rozumieć nieruchomości ziemskie, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej, a więc nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym. Za takim rozumieniem nieruchomości ziemskiej sklasyfikowanej w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu opowiada się również uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2006r. wydana w sprawie sygn. akt I OPS 2/06. Spełnienie przez nieruchomość wszystkich wyżej wymienionych przesłanek pozwala dopiero uznać, iż nieruchomość podpada pod zapis art. 2 ust. I lit. e dekretu. Za nieruchomość ziemską należy więc uznać nieruchomość wykorzystywaną i przeznaczoną na cele rolnicze.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na poparcie tezy, że na cele reformy rolnej określone w punktach d) i e) w art. 1 ust. 2 dekretu mogły być również przejmowane pałace, dwory oraz budynki mieszkalne, powołał się na przepisy § 44 pkt 3 i 4 rozporządzenia. We wskazanej uchwale jednak Naczelny Sąd Administracyjny zwraca jednak uwagę, iż "postanowienia rozporządzenia, jako aktu wykonawczego do dekretu, nie mogły rozszerzać zakresu działania dekretu. Jeżeli występuje rozbieżność pomiędzy postanowieniami art. 2 ust. 1 dekretu a § 44 rozporządzenia, to w tym zakresie postanowienia rozporządzenia są sprzeczne z dekretem. Z postanowień rozporządzenia - aktu niższej rangi nie można wyprowadzać wniosków co do rozumienia postanowień dekretu - aktu wyższej rangi w sposób odbiegający od treści dekretu lub ją modyfikujący, a tym bardziej rozszerzać na tej drodze jego zakresu działania (przedmiotowego, podmiotowego). Jest to podstawowa reguła wykładni prawa i jeśli nawet nie przestrzegał jej ówczesny prawodawca, nie upoważnia to obecnie stosujących to prawo do takiego samego postępowania, zwłaszcza jeżeli miałoby to prowadzić do bardziej rygorystycznego w konsekwencjach rozumienia przepisów dekretu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 1992 r. sygn. akt III ARN 23/92, OSP 1993, nr 3, poz. 47)".

Mając na uwadze powyższe okoliczności zdaniem Sądu należało, więc ustalić dokonując oceny zebranego sprawie materiału dowodowego czy przedmiotowa willa położona w P. przy ul. [...] wraz z otaczającym ją parkiem stanowiła nieruchomość ziemską, która mogła być wykorzystywana na cele rolnicze, ewentualnie czy istniały powiązania funkcjonalne z wchodzącym w skład nieruchomości ziemskiej gospodarstwem rolnym. Zdaniem Sądu właściwe w tym zakresie ustalenia poczynił organ pierwszej instancji tj. Wojewoda Wielkopolski uznając, iż między przedmiotowym zespołem willowo - parkowym, a majątkiem ziemskim położonym w [...] nie istniał związek funkcjonalny uzasadniający twierdzenie, iż willa mogła być wykorzystana na cele reformy rolnej. Z ustaleń Wojewody Wielkopolskiego wynika, iż zespół willowo - parkowy stanowił terytorialnie wydzieloną część majątku ziemskiego stanowiącego przed przejęciem na rzecz Skarbu państwa własność A. S.. Nieruchomość otoczona był ceglanym murem, a na jej terenie nie było posadowionego żadnego obiektu gospodarczego, który mógłby przesądzać o innym niż mieszkalno - reprezentacyjnym charakterze tego majątku. Ponadto od gospodarstwa rolnego willa oddzielona była wykładaną brukiem drogą co również wskazywało na funkcjonalną odrębność budynku mieszkalnego właściciela od gospodarstwa rolnego. Powyższe potwierdza dokumentacja Miejskiego Konserwatora Zabytków, z której jednoznacznie wynika, iż zespół folwarczny [...] zawierał trzy odrębne części o różnym przeznaczeniu. Do akt sprawy dołączono również dokumentację fotograficzną. Budynki zamieszkiwane przez pracowników, budynki gospodarcze, stajnie i obory umiejscowione był poza zespołem willowo parkowym i te niewątpliwie związane były funkcjonalnie z przejętym na cele reformy rolnej gospodarstwem rolnym. Dodatkowo funkcje związane z zarządzeniem gospodarstwem rolnym pełnił zarządca J. W.. Z powyższego wynika zatem, iż przedmiotowy zespół willowo - parkowy położony w [...] pełnił funkcję mieszkalną, stanowił dom rodzinny zamieszkujących tam osób i w żaden sposób nie był organizacyjnie czy też funkcjonalnie powiązany z pozostałą częścią nieruchomości stanowiącą gospodarstwo rolne.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, stwierdził w zaskarżonej decyzji, iż o istnieniu związku funkcjonalnego między zespołem willowo- pałacowym a resztą gospodarstwa decydowała osoba właściciela. Zdaniem organu nawet w przypadku zatrudniania pracowników czy też zarządcy- właściciel nie wyzbywał się wszystkich władczych kompetencji w stosunku do swojego majątku ziemskiego, bowiem nadal przy właścicielu majątku pozostawały władcze kompetencje i głos decydujący w sprawach związanych z bieżącym jego funkcjonowaniem. Ponadto w ocenie Ministra organu przedmiotowa willa, jak i mieszkające w nim osoby utrzymywane były z dochodów uzyskiwanych z majątku. W ocenie organu naczelnego, sama okoliczność, iż majątek ziemski służył utrzymaniu zespołu willowo-parkowego choćby w części, przesądza o istnieniu związku funkcjonalnego pomiędzy zespołem willowo -parkowym, a pozostałą częścią majątku ziemskiego [...].

W ocenie Sądu nie sposób zgodzić się z przytoczoną argumentacją Ministra. Gdyby bowiem przy badaniu związku funkcjonalnego pomiędzy pałacem a majątkiem ziemskim za decydujące przyjąć kryterium podmiotowe bezprzedmiotowe wydaje się prowadzenie dalszego postępowania administracyjnego, gdyż w przeważającej większości przypadków ( również w niniejszej sprawie ) właścicielem zespołu willowo (pałacowo) parkowego oraz gospodarstwa rolnego była ta sama osoba. Oczywistym jest, że właściciel musiał mieć decydujący głos w sprawach związanych z funkcjonowaniem prowadzonego gospodarstwa rolnego. Jako właściciel miał również prawo czerpać pożytki z uprawianej przez niego ziemi. Nie zmienia to jednak faktu, iż funkcjonowanie gospodarstwa rolnego nie było uzależnione od funkcjonowania przedmiotowego zespołu.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd podzielił stanowisko zaprezentowane w decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] lipca 2005 r., znak: [...] stwierdzającej, iż zespół willowo-parkowy położony w P. przy ul. [...]na części działki o pow. 8,80 ha, będący przed przejęciem na własność Państwa własnością A. S. nie podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Tym samym działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji orzeczenia. Jednocześnie w oparciu art. 200 powołanej ustawy Sąd orzekł o kosztach postępowania zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem uiszczonego w sprawie wpisu sądowego a także postanowił o zwrocie kosztów zastępstwa procesowego na podstawie przepisu art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 18 ust.1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 02.163.1348 z późn. zm.).