Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1063/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 79
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Kacprzak Sędziowie NSA Roman Ciąglewicz NSA Anna Łukaszewska - Macioch (spr.) Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 kwietnia 2008 r. sygn. akt II SA/Gl 6/08 w sprawie ze skargi I. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrejestrowania pojazdu oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2008 r. sygn. akt II SA/Gl 6/08 oddalił skargę I. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrejestrowania pojazdu.

W uzasadnieniu Sąd przedstawił następujące okoliczności faktyczne i ocenę prawną sprawy:

Pismem z dnia 21 września 2006 r. I. C. wniosła o wyrejestrowanie ciągnika Liaz nr rej. [...]. Do wniosku dołączyła umowę kupna ciągnika z dnia 1 lipca 2006 r., dowód rejestracyjny na nazwisko B. B. i G. C., oświadczenie o kradzieży jednej tablicy rejestracyjnej i skrzyni biegów oraz o wywiezieniu ramy, kabiny i niekompletnego silnika do skupu surowców wtórnych w Sosnowcu, a także cztery formularze przyjęcia odpadów metali z dnia 14 lipca 2006 r. Jako przyczynę skreślenia pojazdu z ewidencji wskazała fakt udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu.

Decyzją z dnia [...]stycznia 2007 r. nr [...] Prezydent Dąbrowy Górniczej orzekł o odmowie wyrejestrowania pojazdu. Na skutek odwołania I. C. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez ten organ I instancji wskazując na konieczność zapewnienia udziału w postępowaniu B. B. i G. C., na rzecz których pojazd jest zarejestrowany.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] Prezydent Dąbrowy Górniczej orzekł powtórnie o odmowie wyrejestrowania przedmiotowego pojazdu wskazując jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.). W uzasadnieniu organ administracji stwierdził, że wniosek nie spełnia żadnej z przesłanek wyrejestrowania pojazdu wymienionych w art. 79 ust. 1 cyt. ustawy. W odwołaniu od tej decyzji I. C. wniosła o umożliwienie jej wyrejestrowania pojazdu deklarując gotowość uregulowania całej opłaty z tego tytułu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji podzielając pogląd o braku podstaw do wyrejestrowania pojazdu. Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie występuje żadna z przesłanek wymienionych w art. 79 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. W szczególności nie ma miejsca wymieniony w art. 79 ust. 1 pkt 5 przypadek trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności; obejmuje to bowiem sytuacje przywłaszczenia pojazdu, czy ukrywania go przez określoną osobę, czyniąc niemożliwym korzystanie z niego przez właściciela. W niniejszej sprawie nie miało to miejsca. Nie występuje też przesłanka trwałej kasacji pojazdu, gdyż nie nastąpiła ona za granicą, jak wymaga to ustawa. Demontaż pojazdu i sprzedaż poszczególnych jego podzespołów nie spełnia przesłanki do wyrejestrowania, gdyż w takim przypadku wymagane jest przekazanie pojazdu przedsiębiorcy prowadzącemu stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącemu punkt zbierania pojazdów i uzyskania stosownego zaświadczenia. Z tych względów odwołania nie uwzględniono.

Na decyzję Kolegium I. C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarzucając naruszenie art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz art. 7 k.p.a. W uzasadnieniu skargi wyjaśniła, że oddając na złom rozkradziony częściowo pojazd nie była świadoma faktu, że powinna go przekazać przedsiębiorcy prowadzącemu demontaż pojazdów lub zbierającemu pojazdy. Niewątpliwy jest jednak fakt, że ciągnik został zezłomowany i fizycznie nie istnieje, zaś formularze przyjęcia odpadów metali potwierdzają trwałą i zupełną utratę posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności. Zarzuciła, że odmowa wyrejestrowania stwarza fikcję prawną istnienia w rejestrze pojazdu, który fizycznie nie istnieje.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej z przyczyn wskazanych w motywach zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2008 r. sygn. akt II SA/Gl 6/08 oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, w niniejszej sprawie nie jest negowany fakt, iż skarżąca po nabyciu w dniu 1 lipca 2006 r. niesprawnego technicznie ciągnika samochodowego, w dniu 14 lipca 2006 r. przekazała do skupu odpadów złom stalowy, w tym części ramy pojazdu nr [...] i części silnika (bez oznaczenia numeru), co udokumentowała dołączonymi do wniosku o wyrejestrowanie formularzami przyjęcia odpadów metali. Organy administracji nie podważyły też prawdziwości złożonego przez skarżącą oświadczenia o kradzieży jednej tablicy rejestracyjnej i skrzyni biegów. Jednak przekazanie do punktu skupu odpadów wtórnych, nie będącego przedsiębiorcą prowadzącym punkt zbierania pojazdów, zdemontowanych części pojazdu i to bliżej niezidentyfikowanych z wyjątkiem ramy, nie podpada pod przesłanki wymienione w art. 79 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Ustawa z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. Nr 25, poz. 202 ), wprowadziła wyłączność określonych jednostek na zbieranie i demontaż pojazdów wycofanych z eksploatacji. Z art. 18 tej ustawy wynika, że właściciel pojazdu wycofanego z eksploatacji może go przekazać wyłącznie takiemu podmiotowi. Gdyby więc podzielić pogląd skarżącej, przepis art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, pozostawałby w sprzeczności z powyższą regulacją.

Co do przypadku przewidzianego w punkcie 5, na który wskazuje skarżąca, Sąd podkreślił, że w tym zakresie ustawa wymaga, aby nastąpiła trwała i zupełna utrata posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności. Sytuacja taka obejmuje przypadki przywłaszczenia pojazdu, ukrywania go przez określoną osobę, czyniąc niemożliwym korzystanie z niego przez właściciela. Chodzi zatem o przypadki popełnienia przestępstwa na szkodę właściciela pojazdu, inne niż jego kradzież, które nie powodują zmiany w zakresie prawa własności. Udokumentowanie trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu w przypadku popełnienia przestępstwa, wymagałoby wówczas wylegitymowania się przez właściciela dokumentem, stwierdzającym taki fakt, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.

Poza tym Sąd zauważył, że przedłożone przez skarżącą formularze przyjęcia odpadów metali nie pozwalają na identyfikację pojazdu opisanego w dowodzie rejestracyjnym. Cechy identyfikujące pojazd zawiera dowód rejestracyjny, w tym numer silnika. W przedstawionych dowodach przyjęcia odpadów metali jedynie rama posiada numer identyfikacyjny; pozostałe elementy opisano jako złom metalowy i części silnika; nie oznaczono jednak jego numeru. Braków w tym zakresie nie może uzupełnić oświadczenie skarżącej, iż przekazany do skupu złom metalowy stanowił uprzednio zdemontowany, niekompletny pojazd, o wyrejestrowanie którego się zwróciła. Ponadto przekazanie pojazdu, czy jego części do składnicy złomu następuje na podstawie umowy, której przedmiotem jest przeniesienie własności rzeczy (art. 535 k.c.)

W świetle powyższego, jak stwierdził Sąd, demontaż pojazdu przez właściciela i przekazanie jego części do składnicy złomu nie wyczerpuje przesłanek ustawowych. Regulacja zawarta w art. 79 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, zawiera zamknięty katalog przypadków wyrejestrowania pojazdów, zatem niewystąpienie żadnego z nich musi prowadzić do wydania decyzji odmownej.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach I. C., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną.

Wyrok zaskarżono w całości podnosząc zarzuty naruszenia prawa materialnego:

1) art. 79 ustawy - Prawo o ruchu drogowym poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że brak jest przesłanek do dokonania wyrejestrowania pojazdu na wniosek właściciela,

2) art. 3 ust. 10 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji poprzez błędne ustalenie, że miejsce, do którego skarżąca oddała niekompletny pojazd celem jego zutylizowania nie stanowi "stacji demontażu" w rozumieniu powołanej ustawy.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Uzasadniając podniesione zarzuty pełnomocnik podniósł, że wedle wiedzy i przekonania skarżącej punkt skupu odpadów wtórnych spełniał przesłanki konieczne dla uznania go za miejsce stacji demontażu, tj. zakładu prowadzącego przetwarzanie, w tym demontaż obejmujący wymontowanie z pojazdów wycofanych z eksploatacji. Obiektywny stan faktyczny również potwierdzał taką możliwość. Ponadto, jeżeli wedle oceny właściciela jego pojazd został zniszczony w takim stopniu, że nie nadaje się do dalszej eksploatacji, to może on przeprowadzić jego unicestwienie.

Zdaniem pełnomocnika skarżącej, błędnym jest twierdzenie Sądu I instancji, że skarżąca zawarła z przedsiębiorcą prowadzącym punkt skupu odpadów wtórnych umowę sprzedaży zgodną z art. 535 k.c. Wycofanie z eksploatacji umożliwia bowiem odstąpienie od pobrania opłaty, w tym również przy dostarczeniu pojazdu niekompletnego. Równocześnie brak unieważnienia dowodu rejestracyjnego oraz tablic rejestracyjnych, jak również brak wydania zaświadczenia o demontażu pojazdu, wynikał jedynie z okoliczności, iż przedsiębiorca prowadzący stację demontażu przyjmując pojazd wycofany z eksploatacji, który jest niekompletny, nie jest do tego zobowiązany.

Zdaniem pełnomocnika, interpretacja obowiązujących przepisów dokonana w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku budzi wątpliwości również co do oceny negatywnych przesłanek wyrejestrowania pojazdów. Zgodnie z zamiarem ustawodawcy, przepisy dotyczące wyrejestrowania pojazdów mają zabezpieczać przed porzuceniem zużytych samochodów, jak również mają na celu poprawę bezpieczeństwa posiadania i obrotu pojazdami przez utrudnienie obrotu pojazdami skradzionymi. Istotnym jest, iż rejestracja nie wywiera żadnych skutków ograniczających właściciela w rozporządzaniu jego własnością. Ma służyć identyfikacji pojazdu i jego właściciela, a jednocześnie stanowić jeden z warunków dopuszczenia do ruchu. Z faktem wyrejestrowania pojazdu z przyczyn wymienionych w art. 79 ustawy - Prawo o ruchu drogowym wiąże się dla właściciela w zasadzie tylko jedna konsekwencja prawna określona w tej ustawie wynikająca z założenia, że wyrejestrowanie pojazdu oznacza, że pojazd ten nie jest eksploatowany na terytorium kraju.

Zdaniem pełnomocnika skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał błędnej i znikomej wykładni językowej terminu "zniszczenie", tj. kasacji ciągnika samochodowego uzasadniającej jego wyrejestrowanie. Nie ulega wątpliwości, że w wyniku zaistniałych zdarzeń pojazd został pozbawiony cech czyniących go zdolnym do przeznaczonego użytku, co jest jednoznaczne z koniecznością wycofania go z eksploatacji. Chodzi zatem o całkowite unicestwienie pojazdu, likwidację, bądź utratę przez niego istotnych cech użytkowych, będące następstwem zaistnienia gwałtownej przyczyny zewnętrznej. Tym samym przy założeniu całkowitego unicestwienia pojazdu, zachowuje swój sens dyspozycja art. 79, iż pojazd ten powinien być wyrejestrowany.

Zdaniem pełnomocnika, wyrejestrowanie uzasadnione jest ponadto przez udokumentowanie trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności, co niewątpliwie nastąpiło w zaistniałej sytuacji. Jednocześnie brak tożsamości pomiędzy numerami części pojazdu, jakie skarżąca otrzymała w dokumentach potwierdzających umieszczenie pojazdu w zakładzie zajmującym się składowaniem odpadów wtórnych, wynika jedynie z faktu przekazania tam pojazdu zniszczonego i niekompletnego, co mogło uzasadniać trudności z prawidłowym przyporządkowaniem wszystkich części składowych ciągnika i identyfikację z dowodem rejestracyjnym.

Powyższe, w ocenie pełnomocnika, świadczy o braku wątpliwości co do wypełnienia przesłanki wyrejestrowania pojazdu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

Podstawę skargi kasacyjnej stanowi zarzut naruszenia prawa materialnego art. 79 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz art. 3 ust. 10 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, poprzez błędną ich wykładnię.

Naruszenie prawa materialnego będące następstwem błędnej jego wykładni polega na nadaniu innego znaczenia treści zastosowanego przepisu, czyli polega na mylnym zrozumieniu poszczególnego zwrotu lub treści i tym samym znaczenia przepisu lub też terminu użytego w jego treści. Podnosząc zarzut błędnej wykładni należy wskazać, jak w ocenie skarżącego przepis ten należy wykładać i dlaczego dokonana w zaskarżonym wyroku jego interpretacja jest błędna.

W uzasadnieniu wniesionej skargi kasacyjnej nie wskazano, na czym polega błąd w przyjętym przez Sąd I instancji rozumieniu norm prawa materialnego, których naruszenie Sądowi zarzucono oraz jaka - zdaniem pełnomocnika skarżącej - jest ich właściwa interpretacja. Wywód uzasadnienia sprowadza się natomiast do zaprezentowania krytycznego stanowiska strony skarżącej wobec rozstrzygnięcia przyjętego przez organy administracji i zaaprobowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Stanowisko to oparte jest na błędnym przekonaniu, że pojazd, który został zdekompletowany, czy w znacznym stopniu zniszczony, może być przekazany do punktu skupu odpadów wtórnych. Zarzucając Sądowi I instancji błędną wykładnię art. 3 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji pełnomocnik skarżącej wydaje się nie dostrzegać jednoznacznej treści punktu 10 tego artykułu, w którym zawarta została definicja stacji demontażu, jak również przepisów rozdziałów 4 i 5 tej ustawy szczegółowo określających cele oraz zasady działania stacji demontażu i punktów zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji.

Ustawodawca ze względu na ochronę zdrowia i życia ludzi oraz ochronę środowiska, zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju (art. 1 ust. 1 powołanej ustawy) ustanowił szczególny sposób postępowania z pojazdami wycofanymi z eksploatacji wprowadzając obowiązek właściciela przekazania takiego pojazdu wyłącznie przedsiębiorcy prowadzącemu stację demontażu albo przedsiębiorcy prowadzącemu punkt zbierania pojazdów. Nie do przyjęcia jest argumentacja skargi kasacyjnej odwołująca się do braku znajomości tych uregulowań przez skarżącą, czy też nieświadomości faktu, że punkt skupu odpadów wtórnych nie jest stacją demontażu pojazdów. Za niczym nieuzasadniony należy także uznać pogląd, że właściciel może w dowolny sposób postąpić z pojazdem jeśli uzna, że nie nadaje się on do dalszej eksploatacji, np. przeprowadzić jego unicestwienie poprzez zdemontowanie we własnym zakresie i przekazanie do składnicy złomu.

Powyższe ustalenia mają zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, której istota polega na stwierdzeniu, czy postępowanie skarżącej ze zdekompletowanym pojazdem daje podstawę do wyrejestrowania go w oparciu o przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym. W tej kwestii nie można mieć wątpliwości, że przekazanie pojazdu do punktu skupu surowców wtórnych, nie mieści się w żadnym ze stanów faktycznych określonych w art. 79 ust. 1 tej ustawy. Zarówno organy administracji orzekające w przedmiocie wniosku I. C. jak i Sąd I instancji prawidłowo zinterpretowały przepisy prawa materialnego oraz właściwie je zastosowały, słusznie nie znajdując - w okolicznościach faktycznych sprawy - prawnej podstawy do wyrejestrowania pojazdu.

Wobec tego, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się niezasadne, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.