Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 6713/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w części i zobowiązano do załatwienia wniosku w części
Powołane przepisy: article: art. 525
journal: Dz.U. 2020 poz 1575
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - t.j.
article: art. 1 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 25 § 1 i § 3, art. 28 § 2, art. 138
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2021 r. sygn. akt II SAB/Wa 60/21 w sprawie ze skargi S. S. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] sierpnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok w części, w jakiej oddalona została skarga na bezczynność organu w udostępnieniu postanowień Sądu Okręgowego [...] z dnia 10 marca 2020 r. sygn. akt [...] i z dnia 1 lipca 2020 r. sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniami; 2. zobowiązuje Prezesa Sądu Okręgowego w [...] do rozpoznania wniosku S. S. o udostępnienie informacji publicznej, w części dotyczącej udostępnienia postanowień Sądu Okręgowego [...] z dnia 10 marca 2020 r. sygn. akt [...] i z dnia 1 lipca 2020 r. sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniami, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wyroku wraz z aktami sprawy; 3. stwierdza, że bezczynność organu w zakresie, o jakim mowa w pkt 2 wyroku, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Prezesa Sądu Okręgowego w [...] na rzecz S. S. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 czerwca 2021 r. II SAB/Wa 60/21, oddalił skargę S.S. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z 11 sierpnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał na następujące okoliczności sprawy.

S.S. pismem z 11 sierpnia 2020 r., za pośrednictwem poczty elektronicznej, zwrócił się w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U.2019.1429; dalej: u.d.i.p.) o udostępnienie postanowienia Sądu Okręgowego [...] z 10 marca 2020 r. sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem, wydanego w przedmiocie zabezpieczenia powództwa G. S.A. przeciwko [...] TFI i innych oraz orzeczenia sądu odwoławczego w przypadku wniesienia zażalenia. Wnioskodawca wniósł również o podanie sygnatury sprawy z powództwa G. S.A. oraz w miarę możliwości doręczenie odpisu pozwu.

W odpowiedzi na wniosek, pismem z 21 sierpnia 2020 r., Wiceprezes Sądu Okręgowego [...] udzielił wnioskodawcy odpowiedzi, wskazując, że przedmiot wniosku z 11 sierpnia 2020 r., w zakresie postanowienia Sądu Okręgowego [...] z 10 marca 2020 r. [...] wraz z uzasadnieniem, w przedmiocie zabezpieczenia powództwa G. S.A. przeciwko [...] TFI i inni, jak również wskazanie sygnatury sprawy z powództwa G. S.A., zmierza do ustalenia sytuacji procesowej podmiotu prywatnego, dotyczy wiedzy o sprawach sądowych podmiotu prywatnego, nie zaś informacji o sprawach, w których stroną postępowania jest osoba pełniąca funkcję publiczną w zakresie jej czynności uregulowanych ustawowo. Informacja ta nie jest w żaden sposób związana z funkcjonowaniem władzy publicznej i innych podmiotów wykonujących zadania publiczne, nie jest też informacją odnoszącą się do władz publicznych lub podmiotów, czy osób pełniących funkcję publiczną. Nie jest to zatem informacja o sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. (por. wyrok NSA z 6 września 2016 r. I OSK279/15,Lex/el.).

W odniesieniu do żądania udostępnienia informacji dotyczącej doręczenia odpisu pozwu z powództwa G. S.A., Wiceprezes Sądu Okręgowego [...] wyjaśnił, że pozew stanowi jedno z pism procesowych stron, jest żądaniem podjęcia określonych działań, ma charakter wyłącznie procesowy i poza procesem sądowym nie funkcjonuje, nie ma samodzielnego bytu. Oznacza to, że nie jest dokumentem dotyczącym spraw publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.

Za taką informację mógłby zostać uznany jedynie fakt wniesienia danego pozwu (pisma procesowego) do sądu, natomiast sam pozew nie jest dokumentem urzędowym, czy dokumentem z przebiegu i efektów kontroli albo wystąpieniem, wnioskiem czy też opinią.

W piśmie z 27 sierpnia 2020 r. S.S. nie podzielił tego stanowiska. Według skarżącego informacją publiczną są treści dokumentów bezpośrednio wytworzonych przez ten organ, jak i te, których organ używa przy realizacji przewidzianych prawem zadań. Ponownie wniósł o:

1. doręczenie postanowienia z 10.03.2020 r. [...] i z 1.07.2020 r. [...] z uzasadnieniami;

2. podanie numeru sprawy z powództwa G. przeciwko [...] TFI pod warunkiem wniesienia takiego pozwu;

3. doręczenie postanowienia o zwolnieniu G. z kosztów sądowych lub wydanie odmownej decyzji.

Wiceprezes Sądu Okręgowego [...] pismem z 10 września 2020 r., w odpowiedzi na wniosek z 11 sierpnia 2020 r. i z 27 sierpnia 2020 r. wskazał, że bezsporne w przedmiotowej sprawie jest, że orzeczenia Sądu Okręgowego [...] stanowią informację publiczną. Biorąc jednak pod uwagę tak sformułowane żądanie udostępnienia informacji, tj.:

1) postanowienie wraz z uzasadnieniem Sądu Okręgowego [...] z powództwa G. S.A. z udziałem [...] TFI i inni (sygn. akt [...]) oraz postanowienie wraz z uzasadnieniem Sądu Okręgowego [...] na skutek zażalenia od powyższego postanowienia (sygn. akt. [...]);

2) wskazanie sygnatury sprawy z powództwa G. S.A. przeciwko [...] TFI (w sytuacji gdy wniesiono pozew);

3) doręczenie postanowienia o zwolnieniu G. S.A. z kosztów sądowych lub wydanie decyzji odmownej,

żądane informacje nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Przedmiot wniosku z 11 sierpnia 2020 r. oraz 27 sierpnia 2020 r., zmierza do ustalenia sytuacji procesowej podmiotu prywatnego, tj. spółki prawa handlowego – G. S.A. z udziałem [...] TFI i inni oraz G. S.A. przeciwko [...] TFI, zatem dotyczy wiedzy o sprawach sądowych podmiotu prywatnego, nie zaś informacji o sprawach, w których stroną postępowania jest osoba pełniąca funkcję publiczną w zakresie jej czynności uregulowanych ustawowo. Żądanie udostępnienia orzeczeń wraz z uzasadnieniami wydanych w sprawach, w których wskazana Spółka jest stroną będzie zmierzać do ustalenia sytuacji procesowej podmiotu prywatnego (por. wyrok NSA z 6 września 2016 r. I OSK 279/15).

S.S. wniósł skargę na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego [...] w zakresie rozpoznania wniosku z 11 sierpnia 2020 r. W uzasadnieniu skargi wskazał, że na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności treść orzeczeń sądów powszechnych. Postanowienie jest typowym rodzajem orzeczenia (art. 354 k.p.c.). Od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Za dziwny należy uznać pogląd autora odpowiedzi z 10.09.2020 r., według którego można żądać informacji tylko w sprawie, w której stroną jest "osoba pełniąca funkcję publiczną w zakresie jej czynności uregulowanej ustawowo".

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego [...] wniósł o jej oddalenie.

Oddalając skargę wskazanym na wstępie wyrokiem z 8 czerwca 2021 r. II SAB/Wa 60/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że w sytuacji gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi, lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia jedynie wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2002 r., II SA/Lu 507/02).

Obowiązkiem Sądu I instancji było określenie, czy informacja, o którą wnosił skarżący w postaci udzielenia odpowiedzi na pytanie zawarte we wniosku z 11 sierpnia 2020 r. stanowi informację publiczną. Nie budzi przy tym wątpliwości, że adresat wniosku, Prezes Sądu Okręgowego [...], należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udzielania informacji publicznej, co wynika wprost z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją taką jest każda informacja o sprawach publicznych. Zakres przedmiotowy informacji, stanowiących informację publiczną został doprecyzowany w art. 6 u.d.i.p., przy czym wymienione tam formy działań uznane za informacje podlegające udostępnieniu na podstawie ustawy, mają formułę katalogu otwartego. Przy wykładni tego przepisu należy kierować się treścią art. 61 Konstytucji RP, przewidującego prawo obywateli do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej i podmiotów wykonujących zadania publiczne.

Niewątpliwie orzeczenia sądowe stanowią informację publiczną. Przepis art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.d.i.p. wskazuje, że udostępnieniu podlega informacja publiczna o treści orzeczeń sadów powszechnych. Zgodnie natomiast z art. 525 k.p.c. akta sprawy dostępne są dla uczestników postępowania oraz za zezwoleniem przewodniczącego dla każdego, kto potrzebę przejrzenia dostatecznie usprawiedliwi. Na tych samych zasadach dopuszczalne jest:

1) sporządzanie i otrzymywanie odpisów i wyciągów z akt sprawy;

2) otrzymywanie zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku z akt sprawy.

Przepis art. 525 k.p.c. stanowi regulację określającą konkretne zasady i tryb dostępu do informacji zawartych w aktach postępowań sądowych, w tym do informacji publicznej zawartej w tych aktach, w sposób odmienny niż w przepisach u.d.i.p. i stosowanie obu tych ustaw przez czas trwania postępowania sądowego nie da się pogodzić z uwagi na uprawnienia procesowe stron tegoż postępowania. Tym samym wypada uznać, że przepis art. 525 k.p.c. umożliwiając każdemu, za zezwoleniem sędziego, dostęp do dokumentów akt sprawy sądowej stanowi regulację szczególną, o której mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. określającą odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Tym samym dokonana przez organ w formie pisemnej odmowa udostępnienia w trybie przepisów u.d.i.p. postanowienia Sądu Okręgowego [...] z 10 marca 2020 r. [...] wraz z uzasadnieniem, wydanego w przedmiocie zabezpieczenia powództwa G. S.A. przeciwko [...] TFI, aczkolwiek zawiera wadliwe uzasadnienie, to jednak odpowiada prawu. Podobne stanowisko wyraził NSA w wyroku z 1 grudnia 2017 r. I OSK 250/16. Sąd poglądy te w pełni podziela i uznaje za własne. Art. 1 ust. 2 u.d.i.p. stanowi bowiem, że uregulowania tej ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Przepis ten wyłącza zatem stosowanie przepisów u.d.i.p. w zakresie, w jakim inna szczególna ustawa reguluje ten dostęp, a pozwala na jej stosowanie tam, gdzie ustawa szczególna nie reguluje kwestii dostępności informacji publicznych.

W odniesieniu do żądania udostępnienia pozwu, Sąd I instancji stwierdził, że sam pozew nie jest dokumentem urzędowym i jako taki nie stanowi informacji publicznej, pozew jest jednym z pism procesowych. Podobne stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny wyroku I OSK 896/12, gdzie poddał ocenie pozew i skargę w kontekście ich charakteru jako nośników informacji publicznych. W wyroku tym stwierdził, że "pozew złożony przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa w ramach pełnienia przez ten podmiot zastępstwa procesowego Skarbu Państwa nie stanowi informacji publicznej, ponieważ nie posiada samodzielnego bytu, a sporządzany jest wyłącznie w ramach toczącego się procesu."

Jeżeli chodzi natomiast o sygnaturę akt postępowania to należy wskazać, że żądana informacja w żadnym wypadku nie dotyczy informacji o działaniu Sądu jako instytucji publicznej, a zmierza jedynie do ustalenia danych dotyczących określonego podmiotu jego sytuacji procesowej oraz potwierdzenia czy przeciwko konkretnemu podmiotowi zainicjowano postępowania sądowe, nie jest więc informacją publiczną, co słusznie zauważył Prezes Sądu Okręgowego [...] w swych pismach.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 czerwca 2021 r. II SAB/Wa 60/21, wniósł S.S. Zaskarżając wyrok w części dotyczącej oddalenia skargi na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego [...] w przedmiocie nieudzielenia informacji publicznej – niedoręczenia postanowień Sądu Okręgowego [...] z 10 marca i 1 lipca 2020 r. – zarzucił mu naruszenie:

1. art. 525 k.p.c. w zw. z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu;

2. art. 25 § 1 i § 3 oraz art. 28 § 2 p.p.s.a. polegające na wydaniu wyroku przeciwko Prezesowi Sądu Okręgowego [...] pomimo tego, że w skardze jako organ został wskazany Sąd Okręgowy [...], a odpowiedzi na skargę udzielił Skarb Państwa - Sąd Okręgowy [...];

3. art. 138 p.p.s.a. poprzez niewskazanie miejsca rozpoznania sprawy i wydania wyroku.

Wobec powyższego skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i rozpoznanie skargi poprzez zobowiązanie Prezesa SO [...] do udzielenia żądanej informacji publicznej i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zrzekł się także przeprowadzenia rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.

Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna ma częściowo usprawiedliwione podstawy.

Jeśli skarga kasacyjna oparta jest na obydwu podstawach kasacyjnych, co do zasady rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy i motywy rozstrzygnięcia nie budzą wątpliwości.

Co prawda skarga kasacyjna w tej sprawie nie wyodrębnia, które zarzuty stawiane są w oparciu o którą podstawę kasacyjną, co należy uznać za wadliwe przytoczenie podstaw kasacyjnych na gruncie art. 176 § 1 pkt 2 i art. 174 p.p.s.a., jednak nie uniemożliwia to odniesienia się do nich. Zarzutami opartymi na drugiej podstawie kasacyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) są te, które zostały powołane w pkt 2 i 3 skargi kasacyjnej i nie mają one usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. "Ustawodawca mówi o władzy publicznej wówczas, gdy wskazuje na pewne generalne powinności czy uprawnienia. Natomiast wtedy, gdy chodzi o konkretyzację tych powinności i uprawnień, wskazuje na organy, które mają realizować wspomniane obowiązki i uprawnienia (M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Toruń 2002, s. 42 i 44). W prawie administracyjnym przyjmuje się, że organ to wewnętrzna jednostka organizacyjna danego podmiotu prawa wyposażona w uprawnienie do wyrażania woli tego podmiotu" (I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska [w:] I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2016, art. 4).

Na gruncie powołanego wyżej przepisu to właśnie Prezes Sądu Okręgowego [...] jako organ władzy publicznej (sądowniczej), był tym podmiotem, na którym ciążył obowiązek udostępnienia informacji publicznej. Takie stanowisko nie pozostaje w kolizji z żadnym z dwóch przepisów powołanych w pkt 2 skargi kasacyjnej, bowiem zdolność sądową ma organ administracji publicznej (art. 25 § 1 p.p.s.a.), także organ w znaczeniu funkcjonalnym, jak w tym wypadku. "Ustawodawca nie utożsamił jednak pojęcia "podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej" z pojęciem "organ administracji publicznej" z art. 1 k.p.a., ale rozszerzył krąg podmiotów zobowiązanych do udzielenia informacji tak, aby każdy podmiot publiczny, który taką informację posiada, ją udostępnił" (I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska jw.). Także na gruncie art. 28 § 2 p.p.s.a., to nie Skarb Państwa (jego jednostki organizacyjne) był podmiotem zobowiązanym, ale organ władzy publicznej.

Natomiast brak wskazania w treści wyroku (art. 138 p.p.s.a.; pkt 3 skargi kasacyjnej) miejsca rozpoznania sprawy i wydania wyroku, nie miał żadnego wpływu na wynik sprawy. Oczywiste jest przy tym, że wyrok nie był wydany poza siedzibą sądu. Jak wskazano wyżej, zarzut naruszenia przepisów postępowania może być skuteczny tylko wówczas, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), czego skarżący kasacyjnie w ogóle nie wykazał.

Usprawiedliwiony jest za to zarzut oparty na pierwszej podstawie kasacyjnej, naruszenia art. 525 k.p.c. w zw. z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. Sąd I instancji uznał bowiem, że art. 525 k.p.c. stanowi regulację określającą konkretne zasady i tryb dostępu do informacji zawartych w aktach postępowań sądowych, w tym do informacji publicznej zawartej w tych aktach, w sposób odmienny niż w przepisach u.d.i.p. i stosowanie obu tych ustaw przez czas trwania postępowania sądowego nie da się pogodzić z uwagi na uprawnienia procesowe stron tegoż postępowania. Tym samym art. 525 k.p.c. umożliwiając każdemu, za zezwoleniem sędziego, dostęp do dokumentów akt sprawy sądowej stanowi regulację szczególną, o której mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. określającą odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi.

Powyższą wykładnię i zastosowanie art. 1 ust. 2 u.d.i.p. należy uznać za błędną. "Art. 525 stanowi dopełnienie regulacji zawartej w art. 9, proklamującym jawność postępowania sądowego obejmującą nie tylko uczestników postępowania, ale także osoby postronne, niezainteresowane postępowaniem bezpośrednio (jawność zewnętrzna, publiczna, ogólna) oraz zasadę swobodnego dostępu stron i uczestników postępowania do akt rozpoznawanej sprawy (jawność wewnętrzna); zasada ta nie doznaje żadnych ograniczeń, pomijając kwestię udostępniania akt tajnych, którą regulują odrębne przepisy (por. § 105 reg. sąd.). Obejmuje ona zarówno czas trwania postępowania, jak i czas po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie (J. Gudowski [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom IV. Postępowanie rozpoznawcze. Postępowanie zabezpieczające, wyd. V, red. T. Ereciński, Warszawa 2016, art. 525.)." Nie jest jasne, dlaczego Sąd I instancji odwołał się do tego przepisu, który dotyczy postępowania nieprocesowego, akurat w tej sprawie.

Ponadto, z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2013 r. I OPS 7/13 wynika, że żądanie udostępnienia przez prokuratora akt sprawy jako zbioru materiałów zakończonego postępowania przygotowawczego nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Teza tej uchwały zdeterminowana została jednak treścią żądania, które odnosiło się do całości akt sprawy. W uzasadnieniu podniesiono natomiast, że "Akta sądowe, administracyjne, bądź też akta postępowania przygotowawczego są zbiorem różnorodnych materiałów wytworzonych przez organ władzy publicznej lub przez inne podmioty." Co z tego zbioru (w tym wypadku akt sądowych) może stanowić informację publiczną, zależy od treści żądania. Z tezy powyższej uchwały wynika tylko, że żądanie dotyczące udostępnienia całości akt nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. 10 ust. 1 u.d.i.p. Teza ta jest wynikiem analizy, "Po pierwsze: czym są akta sprawy postępowania przygotowawczego, administracyjnego czy też sądowego oraz czy ich ujawnienie (skoro dotyczą indywidualnej sprawy jednostki) służy wskazanym wyżej celom dla których uchwalona została ustawa o dostępie do informacji publicznej. Po drugie, jak powinien być sformułowany wniosek, w części dotyczącej żądania, aby można było uznać, że jest to wniosek o udostępnienie informacji publicznej w rozumieniu art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej" (cytat z uchwały). Naczelny Sąd Administracyjny w tej uchwale nie wykluczył zatem, że pewne dane publiczne, przy odpowiednio sprecyzowanym żądaniu, mogą podlegać udostępnieniu w trybie art. 10 ust. 1 u.d.i.p.

Z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) wynika, że udostępnieniu podlegają dane publiczne, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu. Jeśliby przyjąć za poprawne stanowisko Sądu I instancji, oznaczałoby to, że wbrew jasno brzmiącemu przepisowi, udostępnienie orzeczeń sądów jako informacji publicznej, mogłoby nastąpić (poza stronami i uczestnikami postępowania – art. 9 k.p.c.), tylko za zgodą sędziego, skoro zasada dostępu do akt w trybie k.p.c. obejmuje "zarówno czas trwania postępowania, jak i czas po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie". Byłoby to nie do pogodzenia z celem ustawy o dostępie do informacji publicznej, który mógłby zostać zniweczony przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, bez żadnej kontroli nad takim rozstrzygnięciem. O ile zasadę taką można przyjąć w stosunku do innych materiałów znajdujących się w aktach sprawy (jako "zbioru różnorodnych materiałów wytworzonych przez organ władzy publicznej lub przez inne podmioty", o czym jeszcze będzie mowa), o tyle treść i postać samych orzeczeń sądów nie podlega tej zasadzie. Te dane publiczne, wyraźnie wymienione w ustawie jako dokumenty urzędowe, co do formy i postaci podlegają udostępnieniu każdemu, także w trybie u.d.i.p. Takie stanowisko nie pozostaje w sprzeczności z wyrokiem NSA z 6 września 2016 r. I OSK 279/15 (LEX nr 2167303), do którego odwołał się Prezes Sądu Okręgowego [...], a w którym wyraźnie stwierdzono, że "Odnosząc się do zawartego we wniosku żądania udostępnienia zanonimizowanych orzeczeń wraz z uzasadnieniami wydanych w sprawach, w których wskazana Spółka jest pozwaną, stwierdzić należy, iż nie ma wątpliwości, że orzeczenia sądowe stanowią informację publiczną. Jednak żądanie ich udostępnienia musi dotyczyć konkretnych spraw sądowych, w których zapadły takie orzeczenia." Taki warunek w tej sprawie został spełniony, a zatem nie można mówić, że zgłoszone żądanie (tak jak w sprawie I OSK 279/15) zmierza do ustalenia pozycji procesowej podmiotu prywatnego, tylko o treści i postaci dokumentu urzędowego wytworzonego przez sąd, co stanowi informację publiczną. Także wyrok w sprawie I OSK 896/12, do którego z kolei odwołał się Sąd I instancji, nie dotyczył żądania udostępnienia orzeczenia sądu, ale pozwu wniesionego w imieniu Skarbu Państwa, co może istotnie zmieniać postać rzeczy.

Przy żądaniu udostępnienia orzeczeń sądu (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p.) nie jest uprawnione stanowisko, że obowiązuje tu odmienna zasada dostępu do informacji publicznej, w oparciu o art. 1 ust. 2 u.d.i.p. Nie ma w takiej sytuacji wątpliwości, że chodzi o dostęp do informacji publicznej, wytworzonej przez organ władzy publicznej. Jeśli natomiast informacja taka zawierałaby tajemnice ustawowo chronione (zob. art. 5 u.d.i.p.), to podmiot zobowiązany powinien postąpić stosownie do stwierdzonych okoliczności.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 193 i art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił zaskarżony wyrok Sądu I instancji w części objętej skargą kasacyjną (pkt 1 wyroku) oraz zobowiązał Prezesa Sądu Okręgowego [...] do rozpoznania wniosku S.S.o udostępnienie informacji publicznej, w części dotyczącej udostępnienia postanowień Sądu Okręgowego [...] z 10 marca 2020 r. [...] i z 1 lipca 2020 r. [...] wraz z uzasadnieniami, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 2). Jednocześnie, mając na uwadze okoliczności sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, uznał, że bezczynność w udzieleniu informacji publicznej nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt 3 wyroku, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Podkreślić należy, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków wnioskodawcy i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. W rozpoznawanej sprawie taka szczególna sytuacja nie zaistniała. Bezczynność organu nie wynikała ze złej woli organu ani nie miała cech celowego ignorowania lub lekceważenia obowiązków nałożonych na organ przepisami u.d.i.p., lecz stanowiła konsekwencję błędnej interpretacji przepisów prawa dotyczących zakresu przedmiotowego wniosku. Brak jest zatem podstaw by zwłoce organu przypisać charakter rażący. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a.