Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 3586/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej~Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 240
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Krzysztof Winiarski (sprawozdawca), Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Cezary Koziński, Protokolant Anna Rembowska, po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "G." – E.G., A.G.- sp.j. z siedzibą w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 1808/15 w sprawie ze skargi "G." - sp.j. z siedzibą w L. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji określającej wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za miesiące od grudnia 2011 r. do maja 2012 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od "G." - - sp.j. z siedzibą w L. na rzecz Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. spółka jawna z siedzibą w L. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 maja 2015 r. w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji określającej wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za miesiące od grudnia 2011 r. do maja 2012r. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych decyzją z 28 czerwca 2013r. określił stronie Skarżącej wysokość zobowiązań z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za poszczególne miesiące od grudnia 2011r. do maja 2012r.

Skarżąca 9 grudnia 2013r. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego powyższą decyzją ostateczną. Podniosła, że w trakcie prowadzonego postępowania nie posiadała informacji o niepełnosprawności aktualnych oraz byłych pracowników zatrudnionych w okresie, którego dotyczyło postępowanie. Po otrzymaniu decyzji Skarżąca uzyskała orzeczenie o ustaleniu stopnia niepełnosprawności jednego z pracowników, z którego wynika, że 7 marca 2003r. został on zaliczony do osób posiadających lekki stopień niepełnosprawności. Skarżąca wniosła o wystąpienie przez Prezesa Zarządu PFRON do właściwych organów, w tym miejskich, powiatowych lub wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności, o udostępnienie danych dotyczących orzeczeń o stopniu niepełnosprawności wydanych dla pracowników zatrudnionych w okresie objętym postępowaniem.

Prezes Zarządu PFRON postanowieniem z 17 grudnia 2013r. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z 28 czerwca 2013r. Natomiast pismem z 23 grudnia 2013r. wezwał Skarżącą do przedstawienia dowodów w postaci potwierdzonych za zgodność z oryginałem kopii: złożonych do ZUS deklaracji ZUS RCA za okresy: 12/2007-05/2012, 07-11/2012; umowy o pracę lub świadectwo pracy, informacji kiedy orzeczenie o stopniu niepełnosprawności pracwonika wpłynęło do pracodawcy, a także innych dowodów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.

W odpowiedzi na wezwanie Skarżąca poinformowała, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wpłynęło po otrzymaniu decyzji Prezesa Zarządu PFRON za okresy od grudnia 2007r. do maja 2012r.

Prezes Zarządu PFRON decyzją z 17 marca 2014r. odmówił uchylenia swojej decyzji ostatecznej z 28 czerwca 2013r., określającej wysokość zobowiązań Skarżącej z tytułu wpłat na PFRON za poszczególne miesiące grudnia 2011r. do maja 2012r. Jego zdaniem, podniesione przez Skarżącą okoliczności nie stanowią przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Za dowody istotne uznaje się bowiem dowody lub okoliczności, których istnienie będzie bezpośrednio wpływać na treść rozstrzygnięcia, co w tej sprawie nie ma miejsca.

Organ pierwszej instancji powołał się na 21 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2011r. Nr 127, poz. 721 ze zm., zwana dalej: "ustawą o rehabilitacji") i wskazał, że Skarżąca w ww. okresie nie zatrudniała pracowników jako osób niepełnosprawnych, ponieważ żaden z pracowników nie przedłożył jej – jako pracodawcy, stosownego orzeczenia ani też nie powiadomił, że jego niepełnosprawność została orzeczona. Prezes Zarządu PFRON uważał, iż miał podstawy do ustalenia zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON. W okresie którego dotyczy ww. decyzja ostateczna Skarżąca zatrudniała co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, co zgodnie z art. 21 ustawy o rehabilitacji zobowiązywało ją do składania miesięcznych deklaracji oraz dokonywania wpłat na PFRON. Skarżąca nie dopełniła tych obowiązków, czego konsekwencją było wydanie powyższej decyzji na podstawie art. 21 § 3 O.p.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącej Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z 6 maja 2015r. utrzymał w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem nadzwyczajnym, które toczy się w zawężonych ramach. Jego przedmiotem nie jest ponowne rozpatrzenie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności wymienione w art. 240 § 1 O.p. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Prezesa Zarządu PFRON, że podane przez Skarżącą okoliczności nie stanowią przesłanki z art. 240 § 1 pkt. 5 O.p., a Skarżąca w ww. okresie nie zatrudniała pracowników jako osób niepełnosprawnych. Żaden z pracowników nie przedłożył stosownego orzeczenia i nie powiadomił o orzeczeniu wobec niego niepełnosprawności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca zarzuciła naruszenie:

– art. 122 w zw. z art. 188 o.p. w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji przez nieuwzględnienie wniosku o wystąpienie przez Prezesa Zarządu PFRON do właściwych organów o udostępnienie danych dotyczących zatrudnianych przez nią pracownikach niepełnosprawnych,

– art. 122 i art. 187 § 1 O.p. w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji przez brak działań zmierzających do ustalenia prawidłowego stanu faktycznego oraz zebrania całokształtu materiału dowodowego,

– art. 21 ust. 1 w zw. z art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji przez uznanie, że uzyskanie ulgi z tytułu wpłat na PFRON uzależnione jest od posiadania dokumentu o niepełnosprawności pracownika, a nie rzeczywistego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych w danym okresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wskazał, że w rozpoznanej sprawie prawidłowo, po wznowieniu postępowania, odmówiono uchylenia decyzji dotychczasowej. Nie zaistniała bowiem przesłanka wznowienia z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Ustawodawca uzależnił wysokość oraz istnienie obowiązku wpłaty na PFRON od rzeczywistego zatrudnienia osób niepełnosprawnych, czyli zgodnego z rzeczywistością pozostawania w stosunku pracy osób posiadających orzeczenie o niepełnosprawności. Chodzi zatem o sytuacje, gdy pracodawca nawiązuje stosunek pracy z osobą o orzeczonej niepełnosprawności albo w trakcie już zawartego stosunku pracy pracownik przedstawia orzeczenie o niepełnosprawności. Tym samy, gdy obie strony są świadome istnienia niepełnosprawności pracownika. Osoba, która była zatrudniona jako osoba pełnosprawna, na zasadach ogólnych, nie może żądać zmiany jej statusu za okres wcześniejszy, tj. przed przedłożeniem pracodawcy orzeczenia o niepełnosprawności, ponieważ pracodawca prawidłowo zatrudnił ją jako osobę nie posiadającą takiego statusu.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła strona skarżąca zarzucając na podstawie art.174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa materialnego- art. 21 ust. 1 i 2 w zw. art. 2a ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji : zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że uzyskanie ulgi tytułu wpłat na PFRON jest - uzależnione od posiadania dokumentu niepełnosprawności pracownika, a nie rzeczywistego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych w danym okresie.

W skardze kasacyjnej zarzucono także na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływy na wynik sprawy:

- art. 145 §1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 245 § 1 pkt 2 i art. 240 § 1 pkt 5 O.p. w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej poprzez oddalenie skargi w wyniku dokonania nieprawidłowej kontroli stanowiska organu, który' odmówił uchylenia decyzji ostatecznej mimo, że wyszły na jaw nowe dowody dotyczące niepełnosprawności pracowników Skarżącej w danym okresie;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 245 § 1 pkt 2 i art. 240 § 1 pkt 5 O.p. w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej poprzez oddalenie skargi w wyniku dokonania nieprawidłowej kontroli stanowiska organu, który odmówił uchylenie decyzji ostatecznej mimo, że wyszły na jaw nowe dowody dotyczące niepełnosprawności prawników Skarżącej w danym okresie;

- art. 145 §1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 122 §1 art. 188 §1 ustawy o rehabilitacji zawodowej w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy ustawy o rehabilitacji zawodowej poprzez brak uwzględnienia wniosku Skarżącej o wystąpienie przez Prezesa PFRON do właściwych organów, o udostępnienie danych o zatrudnianych przez Skarżącą pracownikach niepełnosprawnych;

- art. 145 §1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 122 §1 art. 187 §1 ustawy o rehabilitacji zawodowej w zw. z art. 49 ust. 1 tej ustawy - poprzez uznanie, że materiał dowodowy został w całości zebrany oraz oceniony w sposób prawidłowy w granicach swobodnej oceny dowodów, podczas gdy ocena sprawy nastąpiła z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów i z pomięciem niektórych dowodów i okoliczności;

- art. 151 p.p.s.a. - poprzez oddalenie skargi na decyzję, która winna zostać uchylona.

Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu Sądowi,

zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie od Skarżącej na rzecz Organu administracji kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.

Na wstępie należy podkreślić trafność argumentacji Sądu pierwszej instancji, że wznowienie postępowania uregulowane w art. 240 - 246 O.p., jako postępowanie nadzwyczajne nie może być wykorzystywane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, ponieważ nie jest to kontynuacja postępowania zwykłego (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2010 r., sygn. akt I FSK 1735/08 – opubl. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Toczy się ono tylko w zakresie oceny czy zachodzą przesłanki wskazane w art. 240 O.p. Z tego względu prawidłowe było skoncentrowanie się organu administracji państwowej, a następnie sądu administracyjnego, na ustaleniu czy i w jakim zakresie dowód w postaci orzeczenia o stopniu niepełnosprawności jednego z pracowników (S.B.) mógł stanowić przesłankę wznowienia postępowania, a następnie uchylenia decyzji ostatecznej Prezesa Zarządu PFRON w przedmiocie określenia skarżącej wysokości zobowiązań z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powołana przez stronę podstawa wznowienia postępowania podatkowego oraz wniosek o wystąpienie przez Prezesa Zarządu PFRON do właściwych organów - w tym miejskich, powiatowych lub wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności - o udostępnienie danych w zakresie wydanych orzeczeń o stopniu niepełnosprawności pracowników zatrudnionych w okresie, którego dotyczyło postępowanie, zmierza raczej do uzupełnienia poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, co nie rzutuje na wydane dotychczas rozstrzygnięcie. Pełnomocnik podatnika dąży do podważenia ustaleń wymiarowych – a mianowicie, że Spółka w okresie, którego dotyczy rozpoznawana sprawa nie zatrudniała pracowników jako osób niepełnosprawnych. Podkreślić zatem należy raz jeszcze, że postępowanie wznowieniowe nie może być wykorzystywane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w trybie zwykłym.

Ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody muszą mieć istotne znaczenie dla sprawy oraz muszą charakteryzować się przymiotem nowości, istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i być nieznane organowi wydającemu tę decyzję, aby została spełniona podstawa wznowienia postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Orzeczenie o ustaleniu stopnia niepełnosprawności S.B. z 7 marca 2003 r. oraz pozostałe wnioskowane do przeprowadzenia dowody nie były dowodami istotnymi dla sprawy, skoro w decyzji wymiarowej Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych ustalono, że S.B., ani inni pracownicy skarżącej, nie byli w spornym okresie zatrudnieni jako osoby niepełnosprawne.

Z tych względów WSA w Warszawie, w zakresie analizy legalności kontrolowanego postępowania administracyjnego, nie naruszył przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 245 § 1 pkt 2 i art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji i art. 122 § 1, art. 187 § 1, art. 188 § 1 O.p. Ponadto uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie szczegółowo odnosi się do podstawy prawnej rozstrzygnięcia, jak też stanu faktycznego sprawy. W konsekwencji działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. WSA w Warszawie prawidłowo oddalił skargę.

Oceniając zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego w postaci art. 21 ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji przypomnieć należy, że z godnie z tym przepisem pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych. Z wpłat, o których mowa w ust. 1, zwolnieni są pracodawcy, u których wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi co najmniej 6% (art. 21 ust. 2). Wprawdzie dopiero od 1 stycznia 2011 r. w art. 2a ust. 1 ww. ustawy precyzyjnie określono, iż osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność, to jednak w orzecznictwie oraz w doktrynie wskazywano, że z przepisu art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji wynika, iż to "zobowiązanie powstaje z chwilą zatrudnienia odpowiedniej ilości osób, czyli z chwilą zaistnienia okoliczności powodujących powstanie obowiązku wpłat, a wysokość zobowiązania zależy od rzeczywistego zatrudnienia osób niepełnosprawnych (...). Ustawodawca uzależnił wysokość oraz istnienie wpłaty (ustęp 2) na Funduszu od rzeczywistego zatrudnienia osób niepełnosprawnych, czyli zgodnego z rzeczywistością pozostawania w stosunku pracy osób z orzeczeniem o niepełnosprawności. Stosunek pracy, o którym mowa w ustawie, pracodawca zawiera lub zmienia z osobą niepełnosprawną, czyli osobą o orzeczonej niepełnosprawności i obie strony są świadome istnienia niepełnosprawności pracownika. Wynika to z okazanego orzeczenia, złożonego następnie do akt osobowych. Brak przedłożenia orzeczenia o niepełnosprawności uniemożliwia zawarcie stosunku pracy z osobą niepełnosprawną, mimo iż osoba ta może być faktycznie niepełnosprawna. Jeżeli osoba była zatrudniona jako pełnosprawna, na zasadach ogólnych, nie można żądać zmiany jej statusu za okres wcześniejszy, gdyż według ówczesnych okoliczności była osobą zatrudnioną prawidłowo" (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 września 2005 r. o sygn. akt III SA/Wa 910/05, opubl. j.w.; M. Włodarczyk [w]: M. Włodarczyk, E. Bielak-Jomaa, E. Staszewska, T. Wrocławska - Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych. Komentarz do art. 2a, WK 2015).

W związku z tym nietrafna jest argumentacja pełnomocnika skarżącej, że nie jest istotny charakter, w jakim dana osoba została zatrudniona, tj. czy została zatrudniona jako osoba niepełnosprawna, czy też pracownik pełnosprawny. Sąd pierwszej instancji nie dokonał zatem błędnej wykładni art. 21 ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji stwierdzając, że przepis ten odnosi się do rzeczywistego zatrudnienia osób niepełnosprawnych, a więc takiego zatrudnienia osób, o których niepełnosprawności świadomość mają zarówno pracownicy, jak i pracodawca.

Uwzględniając powyższą argumentację Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a.