Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 529/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 50 ust. 1, art. 51 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 27 października 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 października 2022 roku sprawy ze skargi A. L. i K. S. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie doprowadzenia części obiektu do stanu zgodnego z prawem - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Z akt administracyjnych przekazanych wraz ze skargą wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Mrągowie (PINB, organ I instancji) decyzją z 2 lutego 2022 r. nakazał M. B. (inwestor, uczestnik postępowania) doprowadzenie części obiektu budowlanego, tj. komina w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. A w A, będącego w wyłącznym użytkowaniu, do stanu poprzedniego poprzez wykonanie robót budowlanych polegających na:

- zdemontowaniu wprowadzonego w przewód nr 2 wkładu stalowego;

- zlikwidowaniu wykonanej wyczystki w przewodzie nr 2 oraz przywrócenie jej poprzedniej wysokości, tj. na wysokość sąsiadującej wyczystki w przewodzie nr 1;

- zdemontowaniu podłączenia pieca c.o. na opał stały do obsługi lokalu nr 4 wraz z demontażem rury PCV w piwnicy pełniącej funkcję przewodu wywiewnego oraz zamurowaniu i zabezpieczeniu otworu po czopuchu;

- oczyszczeniu przewodu nr 2 z gruzu oraz pozostawionych luźnych cegieł;

- przywrócenie pierwotnego układu ścian w kominie i geometrię przewodu nr 2;

- wykonaniu czyszczenia przewodu nr 2;

- wykonaniu pomiarów ciągu wentylacji dla przewodu nr 2;

- wykonaniu otworu bocznego dla wentylacji w przewodzie nr 2 w kominie ponad połacią dachową;

- uzupełnić cegłą i otynkować otwory kontrolne;

- uzupełnić otwór powstały przy wcześniejszym montażu wkładu przy stropie lokalu nr 2, uzupełniając cegłą ściankę między przewodami i ściankę od strony mieszkania i otynkować, po wcześniejszym pisemnym wezwaniu właścicieli lokalu nr 2 do jego udostępnienia w celu wykonania robót.

Organ stwierdził brak możliwości powzięcia robót budowlanych w celu doprowadzenia już wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Przede wszystkim wskazano, że inwestorka nie dysponuje zgodą właścicieli Iokalu nr 2 na dalsze wykonywanie robót budowlanych w zakresie możliwości użytkowania kanału nr 2 jako przewodu spalinowego do podłączenia pieca na opał stały, znajdującego się w piwnicy lokalu nr 4. Nie posiadała też tego prawa przed wykonaniem montażu wkładu kominowego w przewód wentylacyjny przynależny do lokalu nr 2.

Organ powołał się dodatkowo na opinię techniczną biegłego E. A., który stwierdził, że cały komin, a właściwie dwa kominy połączone ze sobą na poddaszu, w pionie lokali nr 2 i 4, nie nadaje się do bezpiecznej eksploatacji. Jego naprawa bez całkowitej rozbiórki praktycznie nie jest możliwa. Ponadto również inż. M. R. w ekspertyzie technicznej wskazał, że ponowny prawidłowy montaż będzie wymagał przemurowania komina.

Organ I instancji wskazał na skomplikowaną budowę przewodu kominowego i wyjaśnił, że zamontowany wkład stalowy nie biegnie pionowo a w jego przebiegu zastosowano dwukrotnie odchylenia o kącie 45°. PINB wyjaśnił, że taki montaż wkładu jest niezgodny z § 140 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1065) oraz z wymaganiami zawartymi w Polskich Normach.

Od decyzji organu I instancji odwołania złożyły M. B. oraz A. L..

A. L. zarzuciła kwestionowanej decyzji naruszenie przepisów art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego (Pb) w zw. z art. 3 pkt 7a Pb poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że roboty budowlane polegające na przebudowie komina wentylacyjnego w celu podłączenia pieca c.o. na opał stały (dla lokalu nr 4) oraz roboty budowlane polegające na montażu wkładu stalowego dymowego w przewodzie wentylacyjnym nie stanowią przebudowy i nie wymagają pozwolenia na budowę. Zarzuciła też naruszenie art. 153 p.p.s.a poprzez zignorowanie oceny prawnej i faktycznej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie zawartej w wyroku z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt ll SA/OI 251/20, gdzie wskazano, że bezspornie doszło do samowolnej przebudowy (tj. bez wymaganego pozwolenia na roboty budowlane) kominowego przewodu wentylacyjnego (przewód nr 2) w budynku mieszkalnym wielorodzinnym (...) poprzez częściową rozbiórkę przegrody kominowej pomiędzy przewodem nr 1 i 2, a następnie umieszczenie wkładu na długości około 11 m od góry komina, powodując tym samym zmianę warunków technicznych i użytkowych.

Zaznaczyła, że organ I instancji w wydanej decyzji błędnie ustalił stan faktyczny w zakresie wysokości umieszczonego wkładu stalowego w kominie, tj. około 1 m od góry komina, podczas gdy według materiału dowodowego oraz decyzji organu II instancji oraz WSA w Olsztynie wkład umieszczono na długości około 11 m od góry. Zdaniem odwołującej się, różnica jest na tyle istotna, że mogłaby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zarzuciła też naruszenie art. 7 i art. 5 Prawa budowanego oraz rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim odpowiadają budynki i ich usytuowanie, poprzez niedokonanie szczegółowej analizy naruszeń przepisów techniczno-budowlanych mających wpływ na rozstrzygnięcie decyzji w zakresie doprowadzenia komina do stanu sprzed samowoli z uwzględnieniem przywrócenia komina do bezpiecznego użytkowania (zapewnienia szczelności).

Odwołująca się zarzuciła też naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: art. 7 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie słuszny interes obywateli, w szczególności nieustalenie stanu przewodów kominowych objętych robotami budowlanymi ingerującymi w konstrukcję komina w celu realizacji zamierzenia inwestycyjnego - podłączenia pieca c.o. na opał stały, urządzenia kotłowni wraz z wentylacją grawitacyjną na potrzeby lokalu nr 4; art. 75 § 1, art. 77 kpa, art. 78 kpa poprzez niedopuszczenie jako dowodu mogących się przyczynić do wyjaśnienia sprawy zeznań świadków (autora ekspertyzy technicznej załączonej do akt sprawy), powołania biegłego ds. instalacji i budownictwa, protokołu oględzin oraz wnioskowanych oględzin pozwalających bezsprzecznie ustalić zakres i stan wykonanych robót (weryfikacji robót opisanych w ekspertyzach) w celu poszerzenia zakresu robót budowlanych doprowadzających komin do stanu poprzedniego sprzed samowoli z zachowaniem warunków bezpieczeństwa.

Zarzuciła również naruszenie art. 107 § 3 kpa przez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji przyczyn, z powodu których organ odmówił wiarygodności ekspertyzie technicznej mgr inż. Z. R. w zakresie robót budowlanych wykonanych celem realizacji zamierzenia budowlanego przez M. B., a wykraczających poza zeznania świadka D. W. Niedokonanie takiej oceny w ocenie odwołującej się oznaczałoby, że w istocie sprawę rozstrzygnął świadek D. W..

Ponadto podniesiono naruszenie art. 8 kpa poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważanie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania do organów państwa, jak również art. 80 kpa poprzez "wadliwą ocenę stanu faktycznego wykonanych robót w obrębie komina na podstawie ekspertyzy budowlanej wykonanej nieudolnie przez M. R. przy współudziale wykonawcy robót".

M. B., działając przez pełnomocnika, zarzuciła decyzji organu I instancji naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak jednoznacznej oceny możliwości technicznych doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, a zarazem z możliwością korzystania z dotychczasowego przewodu kominowego lub innego, brak odniesienia się do możliwości odgruzowania przewodu kominowego nr 1. Inwestorka zarzuciła również błędne ustalenie stanu faktycznego. Dodatkowo wskazała na naruszenie art. 51 Prawa budowanego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie.

Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB, organ odwoławczy) decyzją z 16 maja 2022 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że w sprawie niesporne jest, że w czerwcu 2016 r. M. B. przystąpiła do prac mających na celu uruchomienie pieca c.o. na paliwo stałe, który obsługiwałby jej mieszkanie (lokal nr 4). Uzyskała w tym celu od mistrza kominiarskiego K. D. opinię nr [...] z 9 czerwca 2016 r., w której stwierdzono możliwość przyłączenia pieca c.o. węglowego w przewód nr 1 i wentylację w przewód nr 2. Wskazano też na konieczność osadzenia wkładu kominowego żaroodpornego. Z akt wynika że możliwość podłączenia badano jedynie pod kątem przewodów 1 i 2. Montażu pieca dokonał D. W. Podczas montażu okazało się, że wskazany przez K. D. przewód nr 1 jest niedrożny - zagruzowany i nie udało się go odgruzować. Wówczas, jak podała inwestorka, skontaktowano się z ze wskazanym mistrzem kominiarskim, który pozwolił na podłączenie pieca do przewodu nr 2. Na wykonanie wskazanych robót inwestorka nie uzyskała zgody pozostałych współwłaścicieli nieruchomości.

W toku postępowania wyjaśniono, że przewód nr 2 pełnił funkcję wentylacyjną dla kotłowni lokalu nr 2. Wprowadzenie w niego wkładu kominowego pozbawiło tą kotłownię wentylacji, a lokal nr 2 możliwości bezpiecznego ogrzewania. Ustalono ponadto, że naruszono ścianę nośną, co było wynikiem wykonanych robót.

Analizując zebrany materiał dowodowy organ stwierdził, że nie ma możliwości nakazania wykonania czynności lub robót w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem z uwagi na to, że inwestorka nie dysponuje zgodą właścicieli lokalu nr 2 na dalsze wykonywanie robót w obrębie komina, zmierzających do użytkowania pieca c.o. na węgiel. Już ta okoliczność stanowi przeszkodę uniemożlwiającą wydanie decyzji w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Ponadto z ekspertyzy E. A. oraz M. R. wynika, że cały komin w pionie lokali 2 i 4 nie nadaje się do bezpiecznej eksploatacji, a jego naprawa bez całkowitej rozbiórki jest praktycznie niemożliwa (wnioski E. A.) oraz ponowny prawidłowy montaż będzie wymagał przemurowania komina, sporządzenia stosownej dokumentacji i uzyskania pozwolenia na budowę (M. R.).

Organ wyjaśnił też, że w celu określenia robót niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem (poprzedniego) ograniczył się do robót, jakie zostały wykonane w obrębie przewodu nr 2 i były związane z podłączeniem pieca na opał stały. Jednocześnie odnosząc się do ekspertyzy Z. R. organ zaznaczył, że wskazane tam roboty w obrębie wszystkich przewodów kominowych są za daleko idące i zmierzałyby do naprawy całego komina, podczas gdy w toku postępowania nie ustalono, że M. B. wykonywała jakiekolwiek inne roboty w przewodach nieobjętych postępowaniem. Na potwierdzenie tego stanowiska, organ podniósł, że zalecenia co do przewodu nr 1 (odgruzować i uszczelnić) dotyczyły przewodu, który przed przystąpieniem przez inwestorkę do robót był już zagruzowany i nie spełniał jakiejkolwiek funkcji. Dodano, że nieprawidłowy stan pozostałych przewodów był częściowo wskazany w opinii nr [...] B. G..

Dokonując oceny działania organu I instancji, organ odwoławczy stwierdził, że były one prawidłowe. Organ wykonał wszelkie możliwe czynności, na podstawie których mógł uzyskać materiał pozwalający na ustalenie stanu faktycznego w sprawie.

Skargę na decyzję organu odwoławczego wywiedli - działając przez pełnomocnika – A. L. oraz K. S. (dalej jako skarżący), wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz rozważenie uchylenia decyzji organu I instancji. Skarżący wnieśli o przeprowadzenie dodatkowych wskazanych przez nich dowodów. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono:

1. Naruszenie art. 138 § 2 kpa poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, podczas gdy decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

2. Naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 kpa poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej rozstrzygnięcia, a także brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz brak dokonania swobodnej oceny czy okoliczność wykonania robót budowlanych przez uczestniczkę była samowolą budowlaną w rozumieniu przepisów prawa budowlanego w czasie wykonania robót, a także czy w wyniku tych robót doszło do przebudowy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

3. Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że w czasie robót budowlanych wykonywanych w czerwcu 2016 roku na zlecenie M. B., nie doszło do przebudowy komina poprzez przejście wkładu kominowego z kanału nr 1 do kanału nr 2 na wysokości stropu, a następnie na wysokości strychu podczas gdy powyższa okoliczność została stwierdzona w opinii biegłego Z. R. z 27 maja 2021 roku, który to fakt został należycie w opinii udokumentowany, a także koreluje z protokołem oględzin z 3 sierpnia 2016 roku z interwencji Powiatowej Straży Pożarnej z 25 lipca 2016 roku, a także odpowiedzią na pozew o zapłatę D. W., które to dokumenty zostały dołączone przez skarżącą do odwołania z 18 lutego 2022 roku.

4. Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że w czasie robót budowlanych wykonanych w czerwcu 2016 roku na zlecenie M. B., tj. w trakcie instalowania wkładu kominowego ze stali nierdzewnej, nie dokonano wyburzenia otworowego obejmującego fragmenty ścian przewodu nr 2 i połączonej z kominem ściany nośnej na wysokości około 80-90 cm licząc od poziomu dołu stropu nad parterem, lecz szerokość wyburzenia ściany komina to jedynie 24-25 cm, co odsłoniło dwie belki należące do drewnianego wymianu stropu, podczas gdy okoliczność wyburzenia na wysokości około 80-90 cm potwierdza opinia biegłego Z. R. z 27 maja 2021 roku.

5. Błąd w ustaleniach faktycznych polegających na przyjęciu, że uczestniczka nie wykonywała jakichkolwiek robót w przewodach kominowych nr 6 i 8 nieobjętych postępowaniem, podczas gdy skarżąca informowała organ o naruszeniu szczelności tych przewodów, w związku z przeprowadzeniem rury do kanału nr 7, co naruszyło szczelność przewodów nr 6 i 8, który to fakt wynika również z opinii biegłego Z. R. z 27 maja 2021 roku.

6. Naruszenie art. 3 pkt. 7a ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane poprzez jego nie zastosowanie w sytuacji gdy w czasie wykonywania prac budowlanych w czerwcu 2016 roku doszło do zmiany parametrów technicznych i użytkowych istniejącego obiektu budowlanego, tj. przebudowy przewodu kominowego nr 1 i 2.

7. Naruszenie art. 75 § 1 kpa w zw. z art. 78 § 1 i § 2 kpa, poprzez pominięcie wniosków dowodowych skarżącej zawartych w odwołaniu z 18 lutego 2022 roku, a także w piśmie uzupełniającym odwołanie, w których A. L. wnioskowała o uzupełnienie materiału dowodowego sprawy, tj. wysłuchanie biegłego Z. R. i J. P. (opinia w roku 2017) jako świadków w niniejszej sprawie przez organ II instancji, powołanie nowego biegłego, przeprowadzenie oględzin kotłowni i przewodów kominowych budynku przy ul. A w A, podczas gdy w postępowaniu administracyjnym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem w szczególności dokumenty, zeznania świadków i opinie biegłych oraz oględziny, a okoliczności, które miały zostać stwierdzone niniejszymi dowodami były istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. wskazywać miały na dokonanie przebudowy w budynku mieszkalnym przy ul. A w A.

8. Naruszenie art. 108 § 1 kpa poprzez brak uwzględnienia wniosku skarżącej o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie zachodziła przesłanka wyjątkowo ważnego interesu strony polegająca na pozbawieniu lokalu nr 2 całkowicie ogrzewania, co przyczynia się do degradacji i niszczenia lokalu poprzez jego zawilgocenie.

9. Naruszenie art. 28 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 29 i 30 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w roku 2016, tj. w czasie wykonania prac budowlanych przez uczestniczkę M. B. w budynku przy ul. A w A i niewłaściwe zastosowanie przez organ II instancji przepisów ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dniu wszczęcia postępowania, podczas gdy organ II instancji winien dokonać oceny przedmiotowych prac na podstawie przepisów obowiązujących w czasie wykonania prac, tj. w czerwcu 2016 roku.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności

z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U z 2021 r., poz. 137).

Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia

z prawem, nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach,

a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa uchyla go lub stwierdza jego nieważność.

Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy

co wynika z treści art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U z 2022 r., poz. 329 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.). Sąd rozstrzygając sprawę nie jest też związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Sąd rozpoznał sprawę i wydał wyrok na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID -19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095). Zgodnie z przywołanym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Na podstawie powołanego przepisu Przewodnicząca Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie zarządzeniem skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. W sprawie uczestnik postępowania nie wypowiedział się bowiem co do możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. W związku z tym z uwagi na brak możliwości przeprowadzenia takiej rozprawy, sprawę skierowano na posiedzenie niejawne, o czym poinformowano skarżącą.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że wprawdzie decyzje organów orzekających w sprawie wydane zostały po 19 września 2020 r., a zatem po dniu wejścia w życie ustawy z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471 ze zm.), jednakże - jak wynika z akt sprawy - postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte 16 września 2019 r., a więc przed wejściem w życie ustawy zmieniającej Prawo budowlane. Zgodnie zatem z art. 25 powołanej ustawy zmieniającej, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, przepisy Prawa budowlanego stosuje się w brzmieniu dotychczasowym, tj. obowiązujące przed wspomnianą zmianą.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego z 16 maja 2022 r., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z 2 lutego 2022 r. nakazującą inwestorce doprowadzenie części obiektu budowlanego, tj. komina w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, do stanu poprzedniego poprzez wykonanie określonych robót budowlanych.

Zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r., poz. 1186), Prawo budowlane albo Pb w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych:

1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub

2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub

3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub

4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach.

Zgodnie zaś z art. 51 ust. 1 ww. ustawy przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji:

1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo

2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo

3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.

Postępowanie naprawcze, o jakim mowa w art. 51 Pb polega na wydaniu jednej z trzech decyzji określonych w ust. 1 przywołanego przepisu. W sytuacji, gdy zachodzi brak możliwości naprawy samowolnie wykonanych robót budowlanych (pkt 1), tj. powstała niedająca się usunąć niezgodność z przepisami prawa, organ obowiązany jest nakazać zaniechanie dalszych robót bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, albo też doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Decyzja taka kończy postępowanie naprawcze. Jeśli natomiast możliwe jest doprowadzenie wykonywanych robót do stanu zgodnego z przepisami i nie jest to przypadek odstąpienia od projektu budowlanego albo warunków pozwolenia na budowę (najczęściej naruszenie innych przepisów lub warunków bezpieczeństwa), organ orzeka o nałożeniu obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania (pkt 2). Z kolei w przypadku, gdy wystąpiło istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub warunków pozwolenia na budowę (pkt 3), właściwy organ nadzoru budowlanego nakłada na inwestora obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego.

Decyzje wydane na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Pb, nakazujące m.in. doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, powinny być wydawane przez organy nadzoru budowlanego, po dokonaniu oceny stanu faktycznego i prawnego, w sytuacjach, gdy nie ma możliwości doprowadzenia wykonywanych lub już wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 lub 3 tej ustawy. Z kolei z art. 51 ust. 7 Pb wynika, że przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio również wówczas, gdy roboty budowlane, o których mowa w art. 50 ust. 1, zostały już wykonane, z czego można wnioskować, że w związku z tym nie zostało wydane postanowienie o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych. W takim przypadku nie ma też zastosowania zastrzeżenie z art. 51 ust. 1, że decyzja musi być wydana przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, wydania decyzji na podstawie tego przepisu nie poprzedza, bowiem postanowienie wstrzymujące prowadzenie robót budowlanych (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 3 lipca 2008 r., II SA/Po 617/2007, Lexis.pl nr 3920406; wyrok NSA z 26 stycznia 2011 r., II OSK 165/2010, Lexis.pl nr 2580475).

Przede wszystkim należy zauważyć, że organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne (zawiadomienie z 16 września 2019 r., akta adm., k. - 20) w sprawie przebudowy komina w celu podłączenia pieca c.o. na opał stały dla lokalu mieszkalnego nr 4 w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. A w A.

Organy ustaliły, że w czerwcu 2016 r. M. B. czyli inwestorka przystąpiła do prac mających na celu uruchomienie pieca c.o. na paliwo stałe, który obsługiwałby jej mieszkanie (lokal nr 4). Uzyskała w tym celu od mistrza kominiarskiego K. D. opinię nr [...] z 9 czerwca 2016 r., w której stwierdzono możliwość przyłączenia pieca c.o. węglowego w przewód nr 1 i wentylację w przewód nr 2. Wskazano też na konieczność osadzenia wkładu kominowego żaroodpornego. Z akt sprawy wynika, że możliwość podłączenia badano jedynie pod kątem przewodów 1 i 2. Montażu pieca dokonał D. W. Podczas montażu okazało się, że wskazany przez K. W. przewód nr 1 jest niedrożny, tj. zagruzowany i nie udało się go odgruzować. Z wyjaśnień uczestnika postępowania wynika, że wskazany mistrz kominiarski pozwolił na podłączenie pieca do przewodu nr 2, co nie znajduje jednak potwierdzenia w żadnym znajdującym się w aktach sprawy dokumencie. W sprawie ustalono, że przewód nr 2 pełnił funkcję wentylacyjną dla kotłowni lokalu nr 2. Wprowadzenie do przewodu nr 2 wkładu kominowego pozbawiło tę kotłownię wentylacji, a lokal nr 2 możliwości bezpiecznego ogrzewania.

Z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, że naruszono ścianę nośną, co było wynikiem wykonanych robót.

Z opinii technicznej biegłego E. A. (opinia techniczna z 30 września 2017 r., akta adm.), na którą powołały się organy, wynika, że cały komin, a właściwie dwa kominy połączone ze sobą na poddaszu w pionie lokali nr 2 i 4, nie nadaje się do bezpiecznej eksploatacji. Jego naprawa bez całkowitej rozbiórki praktycznie nie jest możliwa. Zwrócić należy również uwagę na ekspertyzę techniczną (również przywołaną przez organy) inż. M. R., który wskazał, że ponowny prawidłowy montaż będzie wymagał przemurowania komina. W opinii tej nie stwierdzono faktu przechodzenia wkładu między kominami i tym samym potwierdzenia wyburzenia ścianki między tymi kanałami. Niewątpliwie jednak w wyniku wykonanych prac naruszono ścianę nośną.

Obszerny materiał dowodowy pozwolił ustalić, że niewątpliwie doszło do ingerencji w kanał nr 2 budynku polegającej na przebudowie komina mającej na celu próbę podłączenia pieca na opał stały. Co najistotniejsze jednak, z przywołanych ekspertyz technicznych niewątpliwie wynika, że cały komin w pionie lokali 2 i 4 nie nadaje się do bezpiecznej eksploatacji, a jego naprawa bez całkowitej rozbiórki jest praktycznie niemożliwa oraz ponowny prawidłowy montaż pieca będzie wymagał przemurowania komina, sporządzenia stosownej dokumentacji i uzyskania pozwolenia na budowę, po otrzymaniu zgód pozostałych współwłaścicieli. Bezsprzeczne jest również to, że inwestorka nie dysponuje zgodą właścicieli lokalu nr 2 i pozostałych współwłaścicieli na dalsze wykonywanie robót w obrębie komina, zmierzających do użytkowania pieca c.o. na węgiel. W tym kontekście trzeba zwrócić uwagę na to, że inwestorka nie uzyskała również stosownej zgody na drodze sądowej.

Przedstawione okoliczności przesądzają o tym, że organy nie miały prawnej możliwości nakazania wykonania czynności lub robót w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Brak zgody właścicieli lokalu nr 2 na wykonywanie robót budowlanych w zakresie spornego przewodu kominowego w celu użytkowania pieca c.o. stanowi właśnie przesłankę uniemożliwiającą wydanie decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane.

Organ mógł zatem wydać jedynie rozstrzygnięcie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, a więc doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.

Podkreślić należy w tym miejscu, że zgodnie z art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego wstrzymanie robót budowlanych może dotyczyć robót budowlanych polegających na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego, jako że nie są to prace mieszczące się w pojęciu budowy w rozumieniu art. 3 pkt 6. Tym samym są to inne przypadki niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1, w których to przepisach mowa jest o "budowie". Ponadto decyzje, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, nakazujące zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego wydaje właściwy organ nadzoru budowlanego w sytuacjach, gdy nie ma możliwości doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonywanych lub już wykonanych robót budowlanych, o czym mowa w pkt 2 i 3 ust. 1 art. 50. Innymi słowy, nie ma technicznej i prawnej możliwości doprowadzić obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem w drodze wydania decyzji, o których mowa w pkt 2 i 3 ust. 1 art. 51 (za: A. Gliniecki, Prawo budowlane, Komentarz, wydanie 1, s. 476 i 491). Decyzje te organy mogą wydawać zarówno w sytuacji wykonania robót budowlanych np. bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę, jak i w sytuacji, gdy roboty prowadzone są w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska. Przy czym obie podstawy wydania decyzji mogą zaistnieć osobno lub równocześnie. Niezależnie więc od tego jaki reżim prawny obowiązywał w chwili rozpoczęcia robót budowlanych, czy trzeba było na nie uzyskać pozwolenie na budowę, zgłoszenie, czy też roboty można było rozpocząć bez ww. formalności, organy prawidłowo zastosowały w sprawie art. 50 i 51 Pb. W sprawie bowiem co najmniej roboty budowlane wykonane zostały w sposób o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 Pb.

Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, gdzie niewątpliwie doszło do przebudowy komina w celu podłączenia pieca centralnego ogrzewania na opał stały. Organ prawidłowo zatem zastosował tryb naprawczy z art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego. Jak już wskazano przeprowadzone postępowanie wykazało brak możliwości doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem już wykonanych robót budowlanych, w związku z czym jak najbardziej zasadnie podjęto rozstrzygnięcie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego o nakazaniu doprowadzenia części obiektu, czyli komina w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, do stanu poprzedniego. Wydane przez organ zalecenia są prawidłowe i odpowiadają przyjętemu właściwie trybowi naprawczemu. Jak wskazano wyżej brak było zgody pozostałych współwłaścicieli na zalegalizowanie wykonanych przez uczestnika robót budowlanych. Dodatkowo dotychczas wykonane roboty wykonane zostały z naruszeniem przepisów rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r., jak i Polskich Norm - na co wskazywał organ I instancji - jak i ze sztuką budowlaną.

Niezrozumiałe są przy tym zarzuty skargi wskazujące na błąd w ustaleniach faktycznych organów dotyczący uznania, że nie doszło do przebudowy spornego komina. Ustalenia zaprezentowane przez organy nie przeczą przebudowie komina, natomiast organ faktycznie uznał, że nie doszło do przebudowy przewodów kominowych nr 1 i 2 poprzez wykucie w nich otworów. Nie można było również jednoznacznie ustalić potwierdzenia przechodzenia wkładu między kanałami i tym samym potwierdzenia wyburzenia ścianki między nimi. Ekspertyzy zgromadzone w postępowaniu administracyjnym nie były w tym zakresie zbieżne. Jak jednak wyżej ustalono najistotniejsze okoliczności związane z ingerencją i przebudową spornego komina w celu podłączenia pieca centralnego ogrzewania zostały ustalone. Zarzuty skarżących (w tym zarzut naruszenia art. 3 pkt 7a ustawy Prawo budowlane) są zatem również z przedstawionych względów niezasadne.

Podjęte zaś rozstrzygnięcie odpowiada zakresowi prowadzonego postępowania, wskazanemu w zawiadomieniu o jego wszczęciu. W ocenie Sądu zakres ten, odnoszący się do przebudowy komina w celu podłączenia pieca c.o. na opał stały dla lokalu mieszkalnego nr 4 w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, odpowiada regułom racjonalności i ekonomiki procesowej. Rozszerzanie tego postępowania na inne przewody kominowe – jak zdaje się oczekiwać skarżąca - nie służyłoby przejrzystości ani precyzji prowadzonego postępowania i ewentualnego rozstrzygnięcia. Decyzja wydana w tak obszernym przedmiocie byłaby skomplikowana i mogłaby być nieczytelna dla stron. Organy zaś podniosły, że nie ustalono, ażeby inwestorka wykonywała jakiekolwiek inne roboty w przewodach nieobjętych postępowaniem.

Wskazać dodatkowo trzeba, że decyzja jest dla skarżących korzystna, nakazuje bowiem doprowadzić zajęty przewód kominowy nr 2 do stanu sprzed wykonanych robót budowlanych, tj. przywrócić funkcjonalność komina sprzed tych robót, w tym zapewnić funkcję wentylacyjną dla lokalu skarżącej, jaką przewód ten pełnił przed wykonanymi samowolnie przez uczestniczkę postępowania robotami budowlanymi. Organy nakazały także przywrócenie prawidłowej geometrii przewodu i pierwotnego układu ścian w kominie. Ponadto całe postępowania dotyczyło w istocie przewodów kominowych nr 1 i 2, nie zaś przewodów nr 3 - 8. Dodatkowo objęcie w tym momencie postępowaniem całego komina, w tym przewodów kominowych nr 3-8, czyniłoby koniecznym uchylenie korzystnej dla skarżącej decyzji, która w ocenie Sądu jest dodatkowo decyzją prawidłową. W istocie organ po przeprowadzeniu postępowania odnośnie do przewodów kominowych nr 1 i 2 i tak zmuszony byłby wydać w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 taką samą decyzję.

W ocenie Sądu nie zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Z akt sprawy wynika, że organy nie uchybiły przepisom proceduralnym i przeanalizowały wszystkie okoliczności, które były istotne i niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, tj. art. 7 kpa, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis art. 77 § 1 kpa nakazuje natomiast wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Interpretując powyższe przepisy należy zauważyć, że ustawodawca nałożył na organy administracji publicznej obowiązek podjęcia wyłącznie działań niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego. Tym samym, organy nie są zobowiązane do dokonywania czynności nieistotnych dla skonkretyzowania praw i obowiązków danego podmiotu. Uwaga ta dotyczy również przepisu art. 77 § 1 kpa, będącego uszczegółowieniem zasady prawdy materialnej, wyrażonej w art. 7 kpa. W praktyce oznacza to konieczność zgromadzenia i analizy dokumentów, które pozwolą na wydanie rozstrzygnięcia. Natomiast pozyskiwanie dowodów ponad ten wymóg, nie jest już obowiązkiem organów administracji publicznej. Dlatego też w świetle poczynionych ustaleń i zebranych dowodów nie było konieczności przeprowadzenia kolejnych dowodów zgodnie z wnioskami dowodowymi strony skarżącej. Podkreślić należy, że przeprowadzone w sprawie postępowanie było wystarczające dla ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności i podjęcia rozstrzygnięcia w oparciu o wskazane przepisy Prawa budowlane.

Należy uznać, że zakwestionowane decyzje wydane zostały w oparciu o właściwie ustalony stan faktyczny i przy prawidłowym zastosowaniu obowiązujących przepisów prawa w tym zakresie. W sprawie zebrano wystarczającą ilość materiału dowodowego i dokonano jego właściwej oceny. Dlatego nie może być mowy o naruszeniu, wskazywanych w skardze, przepisów art. 7 kpa, art. 75 § 1 kpa, art. 77

§ 1 kpa, art. 78 § 1 § 2 kpa, art. 108 § 1 kpa, art. 84 § 1 kpa.

Mając powyższe na uwadze, Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł o oddaleniu skargi.