Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 810/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2010-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art.107 par.3, art. 7,8,9, art145 par.1 pkt 5, art. 151 par.1 pkt 2;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.2 pkt 1 i 2;
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Wiesława Pierechod Sędziowie Sędzia WSA Zofia Skrzynecka Sędzia WSA Renata Kantecka (spr.) Protokolant Monika Gajowniczek po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 15 grudnia 2010r. sprawy ze skarg B. O. na decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" oraz o nr "[...]" w przedmiocie uchylenia dotychczasowej decyzji i odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 po wznowieniu postępowania oraz w przedmiocie uchylenia dotychczasowej decyzji i odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania po wznowieniu postępowania oddala skargi


UZASADNIENIE

Decyzjami nr "[...]" i nr "[...]"z dnia "[...]", wydanymi po wznowieniu postępowania administracyjnego, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR) uchylił odpowiednio: decyzję nr "[...]"z dnia 8 maja 2006 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach wsparcia bezpośredniego oraz odmówił przyznania B. O. jednolitej płatności obszarowej na rok 2005 i nałożył sankcję w wysokości 1.541,25 zł oraz uzupełniającej płatności obszarowej na rok 2005 i nałożył sankcję w wysokości 1.708,22 zł oraz decyzję nr "[...]"z dnia "[...]"r. o przyznaniu płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz odmówił przyznania płatności ONW na rok 2005.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż B. O.we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005, nadanym w dniu 8 czerwca 2005 r., zadeklarowała następujące działki rolne:

- A położoną na działce ewidencyjnej nr 12 (roślina uprawna - żyto), powierzchnia działki 0,60 ha;

- B położoną na działce ewidencyjnej nr 12 (pastwisko), powierzchnia działki 3,90 ha;

- C położoną na działce ewidencyjnej nr 28 (roślina uprawna - żyto), powierzchnia działki 1,03 ha;

- D położoną na działce ewidencyjnej nr 38 (pastwisko), powierzchnia działki 0,52 ha

- E położoną na działce ewidencyjnej nr 48 (roślina uprawna - ziemniaki), powierzchnia działki 1,35 ha (błędnie wskazana powierzchnia przez organ I instancji - powinno być 0,80 ha).

Wszystkie z zadeklarowanych działek ewidencyjnych położone są w województwie m, powiecie, gminie C., obrębie R..

Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej wniosku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał w dniu "[...]"r. decyzję o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości oraz w dniu 1 czerwca 2006 r. wydał decyzję o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w pomniejszonej wysokości. Potrącenia kwoty przyznanej płatności JPO, UPO oraz ONW o 1 % kwoty płatności, za każdy dzień roboczy opóźnienia, spowodowane zostały złożeniem przez beneficjentkę wniosku po terminie 15 maja 2005 r., tj. w dniu 8 czerwca 2005 r.

W dniu 6 kwietnia 2006 r. w Biurze Powiatowym ARiMR, podczas kontroli administracyjnej wniosku K. B. wykryto konflikt kontroli krzyżowej pomiędzy dwoma producentami rolnymi, co oznacza, iż dwóch wnioskodawców ubiega się o przyznanie płatności do tych samych gruntów rolnych - działek ewidencyjnych. Powyższy konflikt dotyczył K. B. i B. O., którzy zadeklarowali do objęcia ww. płatnościami w roku 2005 działki ewidencyjne nr 12, 28, 38 oraz 48.

W związku z zaistniałą sytuacją Kierownik O. Biura Powiatowego ARiMR pismem z dnia 7 maja 2007 r. poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B o zaistniałym konflikcie krzyżowym i o wezwaniu B, O. do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi na powyższe pismo, strona w dniu 16 maja 2007 r. przedłożyła dokumenty (m.in. decyzje w sprawie wymiaru podatku rolnego, decyzję o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników, akt własności ziemi, umowę o dział spadku) oraz oświadczenie, na potwierdzenie użytkowania przez nią spornych gruntów rolnych w 2005 r.

W wyniku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w przedmiotowej sprawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił K.B.przyznania płatności bezpośrednich oraz płatności ONW na rok 2005, wykluczając z jego wniosku sporne działki rolne. Od decyzji tej K. B. odwołał się, a Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W związku z powyższym K. B.został ponownie wezwany do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi na powyższe pismo przedstawił nowe dowody w sprawie, na poparcie swojego stanowiska, że to on użytkował sporne grunty rolne w roku 2005. Były to oświadczenia świadków potwierdzające powyżej wskazaną okoliczność.

Celem potwierdzenia faktycznego użytkownika spornych gruntów rolnych w 2005 r., do złożenia wyjaśnień wezwany został także A. B., zamieszkały we wsi R., który wcześniej wskazywał, że to B. O.była użytkownikiem spornych gruntów rolnych (oświadczenie z dnia 16 maja 2007 r.). W dniu 14 kwietnia 2008 r. świadek ten zeznał, że działki ewidencyjne nr 28 oraz 48 w latach 2005 i 2006, aż do jesieni 2007 roku użytkował K. B.

Celem wyjaśnienia spornej sprawy Biuro Powiatowe ARiMR w dniu 21 listopada 2008 r. przeprowadziło rozprawę administracyjną.

Zdaniem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR zebrane w sprawie dowody oraz przeprowadzona rozprawa administracyjna potwierdziły, że faktycznym użytkownikiem spornych gruntów rolnych był w 2005r. K. B.Mając na uwadze powyższe nowe okoliczności faktyczne w sprawach B. O. o przyznanie płatności bezpośrednich oraz płatności ONW na rok 2005, organ I instancji, na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 oraz 150 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm., dalej kpa), wznowił postępowania administracyjne w przedmiotowych sprawach.

Dalej organ I instancji przedstawił przebieg postępowania. Następnie podsumowując swoje rozstrzygnięcie wskazał, że potwierdzeniem przyjętego stanowiska, iż to K. B. w roku 2005 użytkował sporne grunty rolne są zbieżne zeznania F.B., R.Z.S.P.K.R.Z.G.oraz 26 podpisów mieszkańców wsi R. na oświadczeniu przedłożonym przez K. B., które potwierdziły powyższy fakt. Odnosząc się do oświadczenia B.O., podpisanego przez J.A.O.M.E.O.P.Matusiaka, E.B.J.O.D.S.H.B.K.S.organ stwierdził, że potwierdza ono jedynie tytuł prawny strony do spornych gruntów, a nie fakt i charakter ich użytkowania w 2005r. Organ nie dał wiary oświadczeniom ww. osób, że to B.O. użytkowała sporne grunty w 2005r.

Organ zaznaczył także, że dwóch świadków, którzy początkowo zeznawali na korzyść B. O.w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego zmieniło swoje zeznania na korzyść K. B.. Jednocześnie zaznaczono, że przedstawione przez B. O.w toku prowadzonego postępowania dokumenty (tj. decyzje w sprawie wymiaru podatku rolnego, decyzje o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników, dowody wpłaty do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, akt notarialny umowy sprzedaży i ustanowienia hipoteki, akt notarialny dotyczący działu spadku oraz zaświadczenie z Urzędu Gminy C.) nie potwierdzają użytkowania przez nią spornych gruntów rolnych w roku 2005, a jedynie stanowią o tytule własności spornych gruntów rolnych.

W związku z powyższym organ I instancji odmówił B. O.przyznania wnioskowanych płatności na rok 2005 i nałożył sankcje.

Na powyższe decyzje strona złożyła odwołania, w których zarzuciła błędne ustalenia faktyczne polegające m.in. na:

- uznaniu, iż pismo K. B. z dnia 9 lipca 2007 r. podpisało 26 mieszkańców wsi R.

- uznaniu podpisu L. B. na ww. piśmie, w sytuacji ciężkiej jego choroby i sędziwego wieku;

- uznaniu podpisu pana H. K.na ww. dokumencie, który oświadczył, że nie podpisywał jakiegokolwiek oświadczenia;

- uznaniu, iż świadkowie wskazani przez stronę poświadczyli jedynie, iż była ona właścicielką spornych gruntów rolnych, a nie ich faktycznym użytkownikiem;

- uznaniu, iż zadeklarowała uprawę ziemniaków na powierzchni 1,35 ha;

- wskazaniu, że w jej gospodarstwie rolnym przeprowadzona została kontrola na miejscu.

Nadto zarzuciła decyzjom naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez niewskazanie przyczyn odmowy przyznania wiarygodności oświadczeniom świadków zawnioskowanych przez nią, oraz art. 77 § 1 kpa, poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

Decyzjami nr "[...]" i nr "[...]"z dnia "[...]"r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżone decyzje.

W uzasadnieniu organ wskazał, że kluczową kwestią podlegającą wyjaśnieniu w przedmiotowej sprawie było ustalenie, kto w 2005 roku był posiadaczem (a nie właścicielem) spornych gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych o numerach 12, 28, 38 oraz 48, znajdujących się w województwie mazowieckim, powiecie, gminie C., obrębie R.. Stwierdził, że uzyskanie informacji od organu ARiMR, wskazujących na fakt nie użytkowania w 2005r. przez B.O.spornych gruntów rolnych obligowało organ do wszczęcia z urzędu postępowania o wznowienie postępowania, gdyż wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane wówczas organowi.

Bezspornym jest, że B.O. nabyła w drodze dziedziczenia wraz z rodzeństwem grunty rolne po zmarłych rodzicach, S.i F. Z. (akt notarialny umowy o dział spadku z dnia 2 czerwca 2006 r.). Z zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego (zeznania świadków zawnioskowanych przez K.B.) wynika jednak, że nie prowadziła ona na swój rachunek i w swoim imieniu działalności rolniczej w 2005 r. na spornych gruntach, a więc nie była ich posiadaczem.

Organ odwoławczy wskazał, że świadkowie zawnioskowani przez K.B., tj. F. B., Kr. B., A. R., K. R., R. R., S. P. oraz R. Z., w oświadczeniu z dnia 1 marca 2007 r. wskazali, że to K.B. w 2005 oraz w 2006 r. pracował na spornych gruntach rolnych, ponosząc nakłady wykonywanej tam pracy oraz zbierając jej plony. Powyższe potwierdził sam K. Br. podczas składania wyjaśnień w dniu 30 kwietnia 2007 r., gdzie wskazał, że w latach 2005 - 2006 był jedynym użytkownikiem spornych działek rolnych. Wskazał nadto, że nawoził nawozem naturalnym sporne grunty rolne, na działce ewidencyjnej nr 38 wypasał bydło, na działce nr 28 zbierał siano, zaś na działce nr 48 zasiał, uprawiał i zebrał pszenżyto. O zaistniałej sytuacji zadeklarowania spornych gruntów rolnych przez dwie osoby K. B.dowiedział się dopiero w momencie otrzymania z Biura Powiatowego ARiMR wezwania do złożenia wyjaśnień. Na potwierdzenie swojego stanowiska przedstawił umowę dzierżawy z dnia 19 lutego 1987 r., zawartą z panem F. Z. na okres 30 lat.

Powyższą kwestię użytkowania działek ewidencyjnych nr 12, 28, 38 oraz 48 położonych w obrębie R. przez K.B. potwierdzili mieszkańcy wsi R. w piśmie z dnia 9 lipca 2007 r., w którym wskazano jednocześnie, iż B. O. nie pracowała na ww. gruntach rolnych. Działki o numerach 12 oraz 38 od roku 2006 uprawia A.B. na mocy zawartej z B. O.umowy, zaś działki o numerach 28 i 48 użytkuje nadal K. B. za zgodą M.

Powyższy stan poświadczyły własnoręcznymi podpisami m.in. następujące osoby: Z. P., R. Z., R. R., A. R., K. R., K.D.,. Prawdziwość podpisów złożonych pod ww. dokumentem poświadczyła S. P., pełniąca obowiązki sołtysa sołectwa R..

Przedstawiając treść zeznań świadków: K.R.A.B., K.B., F.B., S.P., R.Z.organ odwoławczy wskazał, że są one ze sobą spójne, logiczne i potwierdzają fakt rzeczywistego użytkowania sporych gruntów rolnych w roku 2005 przez K. B.. Organ uznał wyjaśnienia oraz zeznania ww. świadków za wiarygodne, albowiem osoby te są mieszkańcami miejscowości, gdzie znajdują się sporne grunty rolne i widzą, kto wykonuje na nich prace polowe. Świadkowie wskazali rodzaje prac wykonywanych na sporych działkach i znajdujące się tam uprawy. Ponadto niektóre z ww. osób pomagały K. B. w uprawie rzeczonych gruntów (m.in. przy wykopie ziemniaków, zasiewie oraz zbiorze zboża). Ważnym w przedmiotowej sprawie, zdaniem organu odwoławczego, jest także fakt potwierdzenia ww. okoliczności przez sołtysa sołectwa R. – S. P., dzierżawiącą działki znajdujące się w sąsiedztwie spornych gruntów. Organ II instancji podkreślił także, że ww. osoba pełni urząd publiczny i świadczy autorytetem, dlatego jej zeznania, potwierdzone także w składanych w toku postępowania wyjaśnieniach, zasługują na uwzględnienie. Dodatkowo, organ zaznaczył, iż wszyscy świadkowie zawnioskowani przez K. B. podali, że nie widzieli B. O. pracującej na spornych gruntach.

Przeciwko twierdzeniom K. B. oraz zawnioskowanych przez niego świadków świadczyła B. O. i zawnioskowani przez nią świadkowie. W oświadczeniu z dnia 15 maja 2007 r. B. O. wskazała, że K. B. nie miał żadnych praw do jej ziemi, którą odziedziczyła po rodzicach – S. i F. Z.. Odnosząc się do powyższej kwestii organ II instancji podkreślił, że zgodnie z przepisami prawa krajowego i wspólnotowego kwestią zasadniczą w przedmiotowej sprawie jest faktyczne użytkowanie spornych gruntów, a nie tytuł prawny. Skarżąca na potwierdzenie swojego stanowiska o użytkowaniu gruntów położonych w obrębie R. przedstawiła oświadczenia świadków. W oświadczeniach O. M., E. O., P. M., J. O., K. S., J. A. oraz D.Sa. wskazano, że to B.O. użytkowała sporne grunty rolne oraz, że nie widziano K. B. wykonującego jakiekolwiek prace na rzeczonych gruntach. Organ zaznaczył, że żadna z ww. osób nie wskazała jakiego rodzaju prace polowe były wykonywane przez stronę na spornych gruntach oraz, że żadna z ww. osób nie mieszka w R.. Stąd organ II instancji nie dał wiary oświadczeniom ww. osób.

W odniesieniu do oświadczenia małżonków G. z dnia "[...]"r., w którym podali, że wiadomym jest im, iż to B. O. użytkowała sporne grunty rolne, organ II instancji wskazał, że także nie zasługuje ono na uwzględnienie. Pomimo wskazania przez ww. osoby, że pomagały stronie przy pracach wykonywanych na tym areale, wywożenie gałęzi oraz wypożyczenie sprzętu nie stanowi o rolniczym użytkowaniu gruntu. Powyższe świadczy jedynie o tym, że strona pozbywała się zakrzaczeń, które nie stanowią formy rolniczego uprawniania gruntu rolnego. Organ wskazał również, że oświadczenie H. i E.B. nie stanowi dowodu na potwierdzenie stanowiska jakoby to skarżąca użytkowała sporny grunt. Osoby te podały jedynie, że często widziały stronę pracującą wraz z rodziną na spornym terenie, bez wskazania jakiego rodzaju prace były tam wykonywane. Świadkowie dodatkowo zaznaczyli, że ich syn, A. B.pomagał wnioskodawcy w zaoraniu ziemi oraz w koszeniu. Organ nie uwzględnił tych twierdzeń, gdyż stoją one w sprzeczności z wyjaśnieniami samego A.B.

Organ odwoławczy wskazał, że podtrzymuje stanowisko przedstawione przez organ I instancji w zaskarżonych decyzjach, iż B. O.w toku prowadzonego postępowania administracyjnego nie wykazała użytkowania spornych gruntów rolnych w 2005 r. O posiadaniu gruntów rolnych nie świadczy opłacanie podatku rolnego, ani wystawianie na skarżącą nakazów zapłaty. Oświadczenia składane przez skarżącą, w których wskazuje, iż to ona użytkowała sporne grunty rolne nie znajdują potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, wręcz przeciwnie, stoją z nimi w sprzeczności. Zarówno A. B., jak i Z. G. w trakcie postępowania zmienili swoje zeznania na okoliczność użytkowania spornych gruntów rolnych. Pozostali świadkowie powołani przez nią są mieszkańcami zupełnie innych gmin, powiatów, a nawet województw, stąd trudno od nich oczekiwać wiarygodniejszej wiedzy na temat faktycznego użytkowania gruntów rolnych położonych we wsi R., niż od mieszkańców tej samej miejscowości.

Organ podkreślił, że tylko O. M. wskazała jakiego rodzaju prace były wykonywane przez stronę i pomagające jej osoby na spornych gruntach rolnych. Pozostali świadkowie powołani przez skarżącą ogólnie stwierdzili, iż to ona wykonywała prace polowe na przedmiotowych działkach. Organ zaznaczył także, że potwierdzenie wykonywania wycinki krzaków i drzew nie stanowi o rolniczym użytkowaniu spornych gruntów.

Odnosząc się do zarzutu błędnego wskazania ilość mieszkańców wsi R., którzy podpisali się na oświadczeniu z dnia 9 lipca 2007 r. organ odwoławczy wskazał, iż powyższe stanowiło zwykłą omyłkę pisarską, która nie miała wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ponadto organ II instancji nie zgodził się z twierdzeniem strony, jakoby nieprawdopodobnym było złożenie podpisu przez L. B., który jest chorym staruszkiem, albowiem powyższe nie poparte było żadnym dowodem.

W odniesieniu do złożenia oświadczenia przez H. K. w dniu 2 września 2009 r. o niepodpisywaniu dokumentów dla K. B. organ wskazał, że powyższym strona jedynie wskazała, iż osoba ta nie umieszczała podpisu na dokumencie z dnia 9 lipca 2007 r., jednakże nie potwierdziła ona tym użytkowania spornych gruntów rolnych przez skarżącą.

Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że w wyniku omyłki pisarskiej, organ I instancji jako powierzchnię działki rolnej, na której strona we wniosku zadeklarowała ziemniaki błędnie wskazał 1,35 ha zamiast 0,80 ha, jednakże omyłka ta nie miała wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia. Organ I instancji przez pomyłkę wskazał także, że powierzchnia ustalona została podczas kontroli na miejscu, albowiem rzeczone czynności w terenie nigdy nie zostały przeprowadzone, a powierzchnia ustalona została w kontroli administracyjnej wniosku, która jest jednym z etapów obsługi wniosków o przyznanie płatności. Organ II instancji analizując materiał dowodowy zebrany w przedmiotowej sprawie podał, iż nie stwierdził naruszenia art. 107 § 3 kpa oraz art. 77§1 kpa.

Organ powołując treść przepisów będących podstawą rozstrzygnięcia w sprawie stwierdził, że skarżąca deklarując we wniosku działki rolne, których nie była faktycznym użytkownikiem stała się winna powstałych w tym zakresie nieprawidłowości, zaś sam wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005 nie był zgodny ze stanem faktycznym.

W złożonych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargach na powyższe decyzje strona, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzuciła organom podatkowym naruszenie:

- art. 7, 8 i 9 kpa, poprzez nie podjęcie niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia sprawy, prowadzenie postępowania w sposób niepogłębiający zaufania do organów Państwa oraz nie udzielanie wyjaśnień i nie podjęcie kroków do dostatecznego, zgodnego z prawem wyjaśnienia, która ze stron w tym przypadku poświadcza nieprawdę, skoro zarówno skarżąca, jak i K. B. stwierdzili, że uprawiali te same działki zgłoszone do dopłat bezpośrednich,

- przepisów postępowania poprzez nie wyjaśnienie dlaczego nie dano wiary dowodom przedstawionym przez skarżącą, a uznając dowody strony przeciwnej.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że zaskarżone decyzje zapadły na podstawie błędnych ustaleń faktycznych spowodowanych przedłożeniem fałszywych oświadczeń przez stronę przeciwną – K. B.. W związku z faktem, że obie strony pretendują do dopłat bezpośrednich za te same działki gruntu, to uznać należało, iż jedna ze stron poświadczyła nieprawdę, w celu wyłudzenia dopłat. Obowiązkiem organu było zatem skierowanie z urzędu sprawy do wyjaśnienia prokuraturze. Ponieważ fakt ten nie miał miejsca, skarżąca pismem z dnia 12 października 2009 r. zawiadomiła prokuraturę o popełnieniu w tej sprawie przestępstwa. Zdaniem skarżącej, ujawniony czyn ma znaczenie w tej sprawie, bowiem organ swoje twierdzenia oparł niemal wyłącznie na oświadczeniu z dnia 9 lipca 2007r.

Skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania do czasu wyjaśnienia kwestii sfałszowania ww. oświadczenia mającego znaczenia dla postępowania. Wniosek ten skarżąca ponowiła w kolejnym piśmie procesowym z dnia 12 stycznia 2010r. oraz na rozprawie w dniu 20 stycznia 2010r.

W odpowiedziach na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zajęte w zaskarżonych decyzjach.

Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2010r. Sąd zawiesił postępowanie w sprawie, stwierdzając, iż postępowanie karne toczące się przed Sądem Rejonowym w Os., którego przedmiotem jest ustalenie, czy osoby, które złożyły swoje oświadczenia, co do faktu uprawiania przez K.B. spornych działek, poświadczyły nieprawdę, ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu.

Pismem procesowym z dnia 22 listopada 2010r. skarżąca wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania i przeprowadzenie dowodów z akt sprawy karnej sygn. "[...]", która toczyła się przez Sądem Rejonowym w Os., zakończonej skazującym prawomocnym wyrokiem m.in. K.B. oraz akt sprawy o sygn. "[...]", która toczyła się przez Sądem Rejonowym w Os. z powództwa K.B. o wydanie nieruchomości będących przedmiotem postępowania.

W dniu 2 grudnia 2010r. do Sądu wpłynął odpis wyroku z dnia 4 maja 2010r. sygn. akt "[...]". W tym samym dniu Sąd podjął zawieszone postępowanie.

Na rozprawie Sąd, na podstawie art.106 § p.p.s.a., przeprowadził dowód z opisanego wyroku zapadłego w sprawie karnej i oddalił wniosek o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy cywilnej o wydanie nieruchomości oraz z akt sprawy karnej w sprawie o sygn. akt II K 1.598/09.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Stosownie do brzmienia art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), właściwość sądów administracyjnych obejmuje sprawowanie kontroli decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych w oparciu o kryterium ich zgodności z prawem. Uchylenie przez sąd zaskarżonego aktu następuje w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub w wyniku naruszenia przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.).

W rozpoznanej sprawie spór dotyczył ustalenia, która z osób składających wnioski o płatności do gruntów rolnych w 2005r., użytkowało rolniczo działki o numerach ewidencyjnych 12, 28, 38 i 48 położone w województwie mazowieckim, powiecie, gminie C., obrębie R.. Kontrola krzyżowa wniosków składanych przez producentów rolnych wykazała bowiem, że odnośnie spornych działek wniosek złożyła zarówno skarżąca, jak i K. B..

Wobec faktu, iż skarżącej płatności zostały przyznane ostatecznymi decyzjami wydanymi w dniach "[...]"r. i "[...]"r., organ wznowił z urzędu postępowanie, na podstawie art.145 § 1 pkt 5 kpa. Przepis ten stanowi, iż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki określone w ww. przepisie do wznowienia postępowania, a następnie do uchylenia decyzji dotychczasowych i wydania nowych decyzji rozstrzygających o istocie sprawy, stosownie do treści art.151 § 1 pkt 2 kpa. Nowymi, istotnymi dla sprawy, istniejącymi w dniu wydania decyzji, a nieznanymi organowi, który wydawał decyzje okolicznościami w niniejszej sprawie były okoliczności dotyczące rolniczego użytkowania spornych gruntów w 2005r, przez K.B.

W niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie ma bowiem kwestia użytkowania i rolniczego wykorzystywania spornych gruntów, a nie kwestia posiadania tytułu prawnego do gruntów. Płatności do gruntów rolnych przyznawane są bowiem podmiotom, które faktycznie prowadzą działalność rolniczą na zadeklarowanych gruntach. Zgodnie z art.2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów (Dz.U. z 2004r. nr 6, poz.40 ze zm.) producentowi rolnemu przysługują płatności na będące w jego posiadaniu grunty rolne, utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, jeżeli producent rolny posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami. Z kolei zgodnie z § 2 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (Dz.U. nr 73, poz.657 ze zm.) podstawową przesłanką do uzyskania płatności ONW jest prowadzenie działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności działkach rolnych, a działalność ta ma być prowadzona zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, o której mowa w art.14 ust.2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu orientacji i Gwarancji Rolnej. Również w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002r. zmieniającym decyzję Komisji 2000/115/WE odnoszącą się do definicji charakterystyk, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, dotyczących przeglądów struktury gospodarstw rolnych (Dz.Urz. UE L nr 216 z 2002r. str.1) w załączniku nr I "Gospodarstwo rolne", B "Osobowość prawna i zarządzanie gospodarstwem I" określono, że posiadaczem gospodarstwa jest m. in. osoba fizyczna, na której rachunek i w imieniu której gospodarstwo rolne jest prowadzone, która odpowiada za nie prawnie i ekonomicznie, tzn. podejmuje ryzyko ekonomiczne gospodarstwa. Posiadacz może być – jak wskazano w ww. rozporządzeniu - właścicielem gospodarstwa, może je wydzierżawiać, może być długoterminowym dzierżawcą dziedzicznym, użytkownikiem lub powiernikiem. Wnioskodawca nie musi zatem posiadać tytułu prawnego do użytkowanego gruntu rolnego, przesądzającym warunkiem uzyskania płatności rolnych jest, jak już podkreślano powyżej, prowadzenie działalności rolniczej na zadeklarowanych gruntach.

W wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego organy obu instancji stwierdziły, że faktycznym użytkownikiem spornych gruntów w 2005r., który wykorzystywał je rolniczo był K.B., a nie skarżąca. Swoje stanowisko organy oparły na spójnych i logicznych zeznaniach mieszkańców R.oraz składanych przez nich oświadczeniach. Organy odmówiły natomiast wiarygodności oświadczeniom i zeznaniom osób wskazywanych przez skarżącą. Swoje stanowisko przy tym organy uzasadniły bardzo szeroko. Wskazano, iż świadkowie powołani przez K.B. są mieszkańcami R. i na co dzień mieli możliwość obserwowania, kto i w jaki sposób użytkuje sporne grunty. Świadkowie ci posiadali wiedzę odnośnie prac prowadzonych przez niego na spornych działkach. Osoby wskazywane przez skarżącą nie były natomiast w większości mieszkańcami R. i nie posiadały dostatecznej wiedzy na temat sposobu w jaki użytkowane były przedmiotowe grunty, potwierdziły natomiast, że skarżąca była właścicielką tych gruntów. Organ odmówił zaś wiarygodności oświadczeniu H. i E. B., że często widywali stronę pracującą wraz z rodziną na spornym terenie, bez wskazania jakiego rodzaju prace były tam wykonywane oraz, że ich syn, A.B., pomagał jej w zaoraniu ziemi oraz w koszeniu. Oświadczenie to było bowiem sprzeczne z wyjaśnieniami samego A.B.

W konsekwencji powyższego nie można uznać za uzasadniony zarzut obrazy art.107 § 3 kpa, który stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wbrew twierdzeniom skarżącej, organ wyjaśnił dlaczego dowodom wskazywanym przez nią nie dano wiary, a oparto się na dowodach zgłaszanych przez K.B.

Również w wyniku przeprowadzonego postępowania karnego ustalono jednoznacznie, że K.B. faktycznie użytkował sporne działki gruntu. Okoliczność ta została potwierdzona przez przesłuchanych w toku tego postępowania świadków. Sąd uznał winnych popełnienia zarzucanych im czynów K.B. i W.B. , jednakże stwierdził, iż sfałszowanie podpisów męża i teścia przez wymienioną miało charakter formalny, a nie materialny. W oświadczeniu z dnia 9 lipca 2007r. nie popełniono więc fałszu intelektualnego. Wręcz przeciwnie Sąd stwierdził w uzasadnieniu wyroku w sprawie sygn. akt "[...]", że zeznania świadków potwierdziły, iż to K.B.rolniczo użytkował przedmiotowe działki. W uzasadnieniu podano bowiem, iż : "Sąd uwzględnił również fakt, iż oświadczenie K. B. było oświadczeniem o prawdziwej treści co potwierdziła znaczna większość przesłuchanych w sprawie świadków (...) podrobione przez W. B. podpisy potwierdzały okoliczności zgodne z prawdą (...)".

Powyższe potwierdza zatem, że materiał zgromadzony przez organy obu instancji został oceniony w sposób prawidłowy, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Odmawiając wiarygodności zeznaniom świadków wskazywanych przez skarżącą, organ podkreślił, iż zeznania te są ogólnikowe i potwierdzają jedynie niekwestionowany przez organy fakt, że skarżąca posiada tytuł prawny do przedmiotowych gruntów, nie zaś, że użytkowała je rolniczo w 2005r. Świadkowi ci z uwagi na miejsce zamieszkania nie mogli również na bieżąco obserwować prac wykonywanych na tych działkach. Słusznie organ stwierdził, ze porządkowanie działki (wycinanie i wywożenie zakrzaczeń i gałęzi) nie jest równoznaczne z jej rolniczym użytkowaniem.

Stąd nie jest zasadny zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej, określony w art.7 kpa oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz ich kultury prawnej, określony w art.8 kpa.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 9 kpa, w którym ustanowiono zasadę informowania stron. Zarzut ten skarżąca wiąże z nie udzielaniem wyjaśnień i nie podjęciem kroków do dostatecznego, zgodnego z prawem wyjaśnienia, która ze stron poświadcza nieprawdę zgłaszając do dopłat te same działki gruntu. Jak już wyżej wskazano, organ – na podstawie licznych zgromadzonych dowodów - poczynił stosowne ustalenia faktyczne dotyczące osoby, która rzeczywiście prowadziła działalność rolniczą na spornych gruntach. Skarżąca brała w postępowaniach administracyjnych czynny udział i była informowana o prawie do wypowiedzenia się w przedmiocie zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w sprawie.

Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargi.