Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 295/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 117, art. 20 par. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 135, art. 283 par. 1 i 2, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska – Górnikiewicz Sędzia del. NSA Anna Żak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 października 2011 r. sygn. akt IV SA/Wr 456/11 w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia wyrobów kolekcjonerskich tzw. "dopalaczy" oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 27 października 2011 r. sygn. IV SA/Wr 456/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę M. B. na postanowienie Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia wyrobów kolekcjonerskich – tzw. dopalaczy.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia [...] maja 2011r. Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu, po rozpatrzeniu zażalenia M. B. na podstawie art. 29 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 18 i art. 1a pkt 12 lit. "b" oraz art. 117 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Wałbrzychu z dnia [...] października 2010r., nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia wyrobów kolekcjonerskich tzw. "dopalaczy" poprzez ich odebranie w ilości 625 szt., wyszczególnionych w protokole kontroli nr [...] z dnia [...] października 2010 r., przeprowadzonej w obiekcie handlowym - Punkt Sprzedaży "[...]" zlokalizowanym w W. przy ul. [...].

Organ II instancji wyjaśnił, że w dniu 13 października 2010r. pracownicy Państwowego Powiatowego Inspektoratu Sanitarnego w Wałbrzychu przeprowadzili kontrolę sanitarną (protokół nr [...]) w punkcje sprzedaży "COFFE SHOP DEVI DOPALACZE" zlokalizowanym w W. pod wskazanym wyżej adresem w związku z decyzją Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2010 r., znak: [...] wycofującą z obrotu na terenie całego kraju wyrobu o nazwie ‘[...] określanego jako przeznaczonego do celów kolekcjonerskich oraz wszelkich podobnych wyrobów, mogących mieć wpływ na bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia i nakazującą równocześnie zaprzestania działalności obiektów służących produkcji, obrotowi hurtowemu lub detalicznemu wyżej wymienionych wyrobów. Główny Inspektor Sanitarny decyzję swą wydał w związku ze stwierdzeniem przez Ministra Zdrowia wystąpienia na terenie całego kraju bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia ludzi po użyciu wyrobu o nazwie handlowej "Tajfun" określanego jako przeznaczony do celów kolekcjonerskich i wyrobów jemu podobnych, tzw. "dopalaczy" oraz koniecznością natychmiastowego zaprzestania działalności obiektów służących produkcji, obrotowi hurtowemu i detalicznemu tych wyrobów. Z uwagi na bezpośrednie zagrożenie życia i zdrowia ludzi, decyzji tej Główny Inspektor Sanitarny nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

Podczas przeprowadzonej kontroli w/w punktu sprzedaży "[...]", dokonano pobrania próbek wyrobów do badań laboratoryjnych (protokół nr [...]). Pozostała ilość ww. produktów, tj. 625 sztuk, wykazanych w załączniku nr 1 do protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] października 2010 r. została zabezpieczona poprzez ich odebranie postanowieniem nr [...], które wręczono stronie w dniu [...] października 2011 r. Odbiór wyżej wymienionych wyrobów został potwierdzony podpisem strony na wyżej wykazanych dokumentach. Zabezpieczone produkty przekazano do depozytu Komendy Miejskiej Policji w Wałbrzychu, co zostało udokumentowane w protokole przyjęcia z dnia [...] października 2010 r.

Organ wyjaśnił, że działania powyższe podjęto na podstawie art. 29 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Na podstawie art. 117 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Państwowi Inspektorzy Sanitarni są uprawnieni do zastosowania środka egzekucyjnego, którym jest odebranie rzeczy ruchomej - wyrobu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu M. B. podniósł, że decyzja wydana przez Głównego Inspektora Sanitarnego, będąca podstawą wydania zaskarżonego postanowienia zawiera szereg błędów formalnych i została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Zarzucił, że postanowienie zostało wydane z półrocznym opóźnieniem oraz z naruszeniem przepisów k.p.a., a ponadto, że brak było podstaw do jego wydania. Konsekwencją podjętych działań było zamknięcie sklepu z wyrobami kolekcjonerskimi, na których było wyraźnie zaznaczone, że nie są przeznaczone do spożycia. Zdaniem skarżącego zachodzi także rażąca sprzeczność postanowienia wydanego przez organ I instancji z protokołem kontroli z dnia [...] października 2010 r.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo wyjaśnił, że w związku z wystąpieniem na terenie całego kraju bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia ludzi po zażyciu wyrobu o nazwie handlowej "Tajfun" Główny Inspektor Sanitarny przejął na podstawie art. 31a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, wszelkie czynności należące do zakresu działania państwowego inspektora sanitarnego. Jedną z tych czynności było wydanie decyzji z dnia [...] października 2010 r. adresowanej do wszystkich podmiotów - przedsiębiorców, którzy w zakresie prowadzonej działalności wprowadzali do obrotu tzw. "dopalacze". Wykonawcą decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego byli m. in. przedstawiciele Powiatowego Inspektora Sanitarnego, którzy przeprowadzili kontrolę sanitarną w dniach [...] października 2010 r., [...] października 2010 r. w obiekcie należącym do skarżącego.

Organ wyjaśnił ponadto wyjaśnił, że "dopalacze" stanowią olbrzymią grupę różnorodnych środków lub ich mieszanek o działaniu pobudzającym lub odurzającym. Są wśród nich zarówno substancje pochodzenia naturalnego pozyskiwane z roślin, jak i wiele produktów syntetycznych. Na podstawie badań laboratoryjnych stwierdzono, że skład "dopalaczy" stale się zmienia. Składniki "dopalaczy" to szkodliwa dla zdrowia mieszanka. W 2010 r. odnotowano przypadki zatruć pokarmowych wśród młodzieży, nawet kończących się objawami psychozy. W wyniku wywiadów lekarskich stwierdzono, że objawy te występowały po zażyciu produktów oznakowanych jako wyroby kolekcjonerskie, tzw. "dopalacze". W drugiej połowie 2010 r. do Ministerstwa Zdrowia z placówek medycznych docierało coraz więcej informacji odnośnie wzrostu liczby przypadków hospitalizacji ludzi w tym młodzieży, nawet dzieci po zażyciu tzw. "dopalaczy". Dodatkowo pojawiły się informacje o zgonach i przyjęciach do szpitali pacjentów w stanie ciężkim, najprawdopodobniej po zażyciu "dopalaczy". Według raportów konsultanta krajowego w dziedzinie toksykologii klinicznej, w ostatnim kwartale 2010 r. odnotowano 339 interwencji medycznych związanych z zażyciem "dopalaczy". W świetle powyższego organ stwierdził, że zarzut skarżącego dotyczący zamknięcia jego sklepu z wyrobami kolekcjonerskimi, na których "było wyraźnie zaznaczone, że nie są przeznaczone do spożycia" jest bezzasadny wobec spożywania ww. produktów i występowania wskutek tego negatywnych skutków zdrowotnych.

W ocenie organu, nieuzasadniony jest zarzut skarżącego dotyczący "rażącej sprzeczności" wydanego przez organ I instancji postanowienia z dnia [...] października 2010 r. z protokołem kontroli z dnia [...] października 2010 r. Organ wyjaśnił, że protokół kontroli został sporządzony z uwagi na to, że w czasie kontroli stwierdzono wprowadzanie do obrotu wyrobów kolekcjonerskich tzw. "dopalaczy", stwarzających po użyciu bezpośrednie zagrożenie życia i zdrowia. Wyroby kolekcjonerskie znajdujące się w obiekcie w ilości 625 szt. wykazane w załączniku nr 1 do wymienionego protokołu zostały zasadnie zabezpieczone w dniu [...] października 2010 r. postanowieniem [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalając skargę M.B. wyjaśnił, że powołany w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia przepis art. 117 ustawy z dnia 17 czerwca 1996r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r.,nr 229,poz.1954 ze zm.) w skrócie u.p.e.a. określa sytuacje, w których można stosować przymus natychmiastowy. Dotyczy on przypadków, kiedy zwłoka w wykonaniu obowiązku groziłaby niebezpieczeństwem dla życia lub zdrowia ludzkiego, poważnymi (ciężkimi) szkodami dla gospodarstwa narodowego, albo, gdy wymaga tego szczególny interes społeczny.

Sąd I instancji wskazał, że źródłem aktów administracyjnych podjętych w niniejszej sprawie była prawomocna i ostateczna decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2010 r. wydana na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 oraz art. 31a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Decyzja ta nie podlega kontroli Sądu w tym postępowaniu, prowadzonym ze skargi na postanowienie wydane przez organy egzekucyjne w trybie art. 117 u.p.e.a., w związku z czym zarzuty skarżącego zmierzające do jej kwestionowania nie mogą odnieść zamierzonego skutku. Z treści decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2010r. wynika, że jej adresatem są wszyscy przedsiębiorcy, którzy w zakresie prowadzonej działalności wprowadzają do obrotu wyrób o nazwie handlowej "[...]", określony jako wyrób przeznaczony do celów kolekcjonerskich i wyroby jemu podobne, tzw. "dopalacze", zaś wykonawcami tej decyzji są państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni właściwi terenowo. Uprawnienie do podejmowania działań w zakresie opisanym w ww. decyzji przez organy Inspekcji Sanitarnej wynikają z art. 29 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku z art. 20 § 2 u.p.e.a. Z przepisu art. 117 u.p.e.a. wynika, że organy te uprawnione były do zastosowania środka egzekucyjnego, o jakim mowa w art. 1a pkt 12 lit. b tiret trzecie u.p.e.a., to jest odebrania rzeczy ruchomej, jaką w tym przypadku były przeznaczone do sprzedaży w prowadzonym przez skarżącego obiekcie handlowym wyroby kolekcjonerskie, tzw. "dopalacze". Bez znaczenia w sprawie pozostaje podnoszona przez skarżącego okoliczność, że sprzedawane przez niego wyroby określane mianem kolekcjonerskich, nie były przeznaczone do spożycia. Istotne w sprawie jest, że wyroby te zaliczane są do grupy wyrobów objętych prawomocną i ostateczną decyzją Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2010r., adresowaną do wszystkich podmiotów - przedsiębiorców, a więc także skarżącego, którzy w zakresie prowadzonej działalności wprowadzali do obrotu wyrób o nazwie handlowej "[...]", określany jako wyrób przeznaczony do celów kolekcjonerskich i wyroby jemu podobne, tzw. "dopalacze".

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił, że czynności wykonywane przez organ egzekucyjny w trybie art. 117 u.p.e.a. są podejmowane w ramach tzw. uproszczonego trybu egzekucyjnego, w którym nie wystawia się tytułu wykonawczego, ani pisemnego upomnienia, jak również postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Z akt sprawy wynika, że decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2010 r. została skarżącemu doręczona w tym samym dniu, co skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem . Z akt tych wynika również, że podczas przeprowadzonej kontroli dokonano pobrania próbek wyrobów znajdujących się w prowadzonym przez skarżącego punkcie sprzedaży do badań laboratoryjnych (protokół nr [...]). Pozostała ilość ww. produktów w ilości 625 sztuk wykazanych w załączniku nr 1 do protokołu kontroli z dnia [...] października 2010 r. została zabezpieczona poprzez ich odebranie postanowieniem nr [...], które doręczono skarżącemu w dniu [...] października 2011 r. Zabezpieczone produkty przekazano do depozytu Komendy Miejskiej Policji w Wałbrzychu, co wynika z protokołu przyjęcia z dnia [...] października 2010 r. Działania powyższe w ocenie Sądu I instancji mają umocowanie w art. 29 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej i dlatego nie zasługują na uwzględnienie podniesione zarówno w skardze, jak i w złożonych do akt sprawy pismach procesowych skarżącego, zarzuty dotyczące bezprawności działań podjętych w niniejszej sprawie przez organy Inspekcji Sanitarnej obu instancji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. B. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego, a to art. 29 ustawy o Państwowej inspekcji Sanitarnej poprzez dokonanie jego błędnej wykładni i w konsekwencji przyjęcie błędnego stanowiska, że podstawą prawną działań organów stanowił jedynie art. 117 u.p.e.a., podczas gdy obowiązkiem organu egzekucyjnego było prowadzenie postępowania zabezpieczającego z uwzględnieniem art. 154-168 u.p.e.a., określających zasady zabezpieczenia obowiązku o charakterze niepieniężnym. Powyższe skutkowało zdaniem autora skargi kasacyjnej naruszeniem art. 2 Konstytucji RP statuującego zasadę demokratycznego państwa prawnego, której integralnym elementem jest w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego zasada należytego zabezpieczenia interesów w toku, lojalnego postępowania organów państwa wobec obywatela i gwarantowania efektywnej ochrony prawnej, która w okolicznościach niniejszej sprawy nie mogła być urzeczywistniona z uwagi na pozbawienie strony środków ochrony przewidzianej w u.p.e.a.

Autor skargi kasacyjnej zarzucił ponadto kwestionowanemu wyrokowi naruszenie art. 167 § 2 u.p.e.a i art. 160 § 1 u.p.e.a w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez zastosowanie środków egzekucyjnych nierespektujących zasady proporcjonalności, a także naruszenie art. 20 i 22 Konstytucji RP poprzez usankcjonowanie stanu prawnego, w którym działania organów administracji państwowej naruszyły zasadę wolności gospodarczej.

W skardze kasacyjnej wskazano również na naruszenie przepisów postępowania tj:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w skrócie "p.p.s.a.") poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia prawa materialnego;

- art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, pomimo że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 154-168, w szczególności art. 160 § 1 u.p.e.a, albowiem wskutek postanowienia z dnia [...] października 2010 r. nastąpiło w istocie wykonanie obowiązku niepieniężnego, którego realizacja polegała jedynie na zabezpieczeniu;

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo istnienia przesłanek stwierdzenia nieważności postanowienia wydanego z rażącym naruszeniem prawa, przejawiającym się w zabezpieczeniu wykonania obowiązku niepieniężnego wynikającego z decyzji administracyjnej nie spełniającej kryteriów określonych w art. 104 i art. 107 k.p.a.;

- art. 151 p.p.s.a poprzez jego wadliwe zastosowanie pomimo istnienia usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia skargi.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że zaskarżone postanowienie organu I instancji z dnia [...] października 2010 r. nr [...] wydane zostało na podstawie art. 29 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej i art. 154 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z pierwszym z ww. przepisów inspektorzy sanitarni uprawnieni są do prowadzenia postępowania zabezpieczającego, do którego należy stosować przepisy u.p.e.a. Zatem zamiarem ustawodawcy było odesłanie do przepisów uregulowanych w u.p.e.a. jedynie w zakresie postępowania zabezpieczającego, tj. do art. 154-168 u.p.e.a. Z treści kwestionowanego postanowienia nie wynika, aby podstawą prawną działania organu był art. 117 u.p.e.a.

Uzasadniając zarzut nieposzanowania zasady proporcjonalności podniesiono, że fizyczne odebranie towaru stanowiło najdalej idącą ingerencję w autonomię jednostki, nie stanowiąc jednocześnie jedynego możliwego sposobu zabezpieczenia wykonania obowiązku, którego realizacja mogła być zapewniona zgodnie z art. 167 § 1 i 2 u.p.e.a. Działanie organu egzekucyjnego, który zastosował w niniejszej sprawie środek zabezpieczenia nieproporcjonalnie uciążliwy w stosunku do potrzeb wynikających z decyzji, w istocie doprowadziło do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym.

W ocenie autora skargi kasacyjnej błędny jest również pogląd Sądu I instancji o niemożności kontroli w niniejszym postępowaniu decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2010 r. Decyzja ta stanowi bowiem w rozpoznawanej sprawie źródło obowiązku niepieniężnego, a skarżący nie miał możliwości jej zakwestionowania. Dodatkowo podniesiono, że przedmiotowa decyzja nie spełniała wymogów decyzji administracyjnej, z uwagi na swój charakter aktu ogólnego, skierowanego do bliżej nieoznaczonego kręgu adresatów oraz określającego w sposób nieprecyzyjny rodzaj wyrobów, które zostały wycofane z obrotu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu wniósł o jej oddalenie podzielając stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w skrócie "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., tym samym sprawa ta mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie stwierdzić należy, że podniesione w niej zarzuty, natury zarówno prawnomaterialnej jak i procesowej, sprowadzają się w pierwszej kolejności do kwestionowania zasadności zastosowania w niniejszej sprawie egzekucji w trybie uproszczonym na podstawie art. 117 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej "u.p.e.a.". Zarzuty te nie są trafne.

Przepis art. 117 u.p.e.a. stanowi, że organy określone w art. 20 § 2, w granicach swojej właściwości do nakładania obowiązków o charakterze niepieniężnym, mogą stosować środki egzekucyjne wskazane w art. 1a pkt 12 lit. b tiret drugie, trzecie (odebranie rzeczy ruchomej) i piąte również w celu wyegzekwowania wydanych bezpośrednio ustnych poleceń, bez potrzeby wystawienia tytułu wykonawczego i doręczenia zobowiązanemu postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego, jeżeli zwłoka w wykonaniu obowiązku groziłaby niebezpieczeństwem dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ciężkimi szkodami dla gospodarstwa narodowego lub jeżeli wymaga tego szczególny interes społeczny.

Z kolei w art. 20 § 2 u.p.e.a. ustawodawca wymienił każdy organ Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu lub Straży Granicznej, Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, organ Państwowej Inspekcji Pracy wydający decyzję w pierwszej instancji, organ straży pożarnej kierujący akcją ratowniczą, a także inne organy powołane do ochrony spokoju, bezpieczeństwa, porządku, zdrowia publicznego lub mienia społecznego.

Podstawy do bieżącego nadzoru sanitarnego w zakresie ochrony zdrowia i życia ludzkiego są zawarte w art. 68 ust.1 Konstytucji RP, który stanowi, że każdy ma prawo do ochrony zdrowia. Realizacja tego obowiązku Państwa następuje przez stworzenie systemu organów państwa powołanych do ochrony zdrowi i to zarówno organów, które wyposażone są w kompetencje do sprawowania nadzoru nad działalnością , która ma wpływ na zagrożenie zdrowia( żywność, farmaceutyki), jak i organów powołanych do świadczeń w razie utraty zdrowia( por. wyrok NSA z dnia 10.07.2012r. w sprawie II OSK 700/11, publ http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W pierwszej grupie tych organów są organy państwowej inspekcji sanitarnej.

W myśl art.1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2006 r., nr 122, poz. 851 ze zm.), dalej jako ustawa o PIS., Państwowa Inspekcja Sanitarna jest ona powołana do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego.

Według art. 29 ustawy o PIS - w przypadkach określonych w art. 27-28, państwowi inspektorzy sanitarni są uprawnieni do zabezpieczenia pomieszczeń, środków transportu, maszyn i innych urządzeń, środków spożywczych, przedmiotów użytku, materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością, kosmetyków, detergentów, substancji chemicznych, ich mieszanin oraz wyrobów w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach, a także innych wyrobów mogących mieć wpływ na zdrowie ludzi. Do postępowania zabezpieczającego stosuje się przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej.

Z powyższej regulacji wyraźnie wynika, że wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, do postępowania, prowadzonego przez państwowego inspektora sanitarnego trybie art. 29 ustawy o PIS, stosuje się przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie wyłącznie jej przepisy o postępowaniu zabezpieczającym, zawarte w art. 154-168, jak to w skardze kasacyjnej podnosi błędnie skarżący. Oznacza to, że dla wykonania decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego, powiatowy inspektor sanitarny uprawniony był do podjęcia czynności egzekucyjnych na podstawie art. 117 u.p.e.a. w sytuacji spełnienia przesłanek zawartych w tym przepisie.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny jest zatem, w myśl treści powołanego wyżej przepisu, zobowiązany do podjęcia czynności, w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla gospodarstwa narodowego lub dla interesu społecznego. Ocena, czy zwłoka w wykonaniu obowiązków mogłaby spowodować niebezpieczeństwo w wymienionym zakresie należy do organu. Niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego lub możliwość spowodowania poważnej szkody dla gospodarstwa narodowego lub dla interesu społecznego może zatem legalnie ograniczyć podstawowe uprawnienia niektórych podmiotów postępowania egzekucyjnego, o ile bezsporne jest wystąpienie przesłanek wymienionych w tym przepisie. Chociaż przepis w zakresie użytych w nim pojęć niedookreślonych, a więc "niebezpieczeństwo dla zdrowia lub życia ludzkiego", "ciężkie szkody dla gospodarstwa narodowego", "istnienie szczególnego interesu społecznego" winien być interpretowany ściśle, to jednak jak przyjmuje się w doktrynie i orzecznictwie, jeśli chodzi o życie lub zdrowie ludzkie, jako że są to wartości fundamentalne, wystarczy jakikolwiek stopień niebezpieczeństwa (por.: Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz pod red. prof. R. Hausera, prof. A. Skoczylasa, wyd. C.H.Beck, Warszawa 2011, s. 568).

W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny nie został podważony. W szczególności nie podważono ustaleń wyników przeprowadzonej kontroli przez organ I instancji. Zatem wystąpienie potrzeby ochrony życia i zdrowia ludzi przed wyrobami określonymi jako "dopalacze" nie budzi wątpliwości. Dało to podstawę do wydania postanowienia w trybie art.117 u.p.e.a. Państwowa Inspekcja Sanitarna jest nie tylko uprawniona, ale wręcz zobowiązana do ochrony życia i zdrowia obywateli i może stosować środki przewidziane prawem, niejednokrotnie bardzo uciążliwe dla adresatów takich decyzji. Takie działanie organów prawie zawsze będzie wiązać z wkroczeniem w autonomię i w sferę wolności jednostki, w tym także swobody prowadzenia działalności gospodarczej. Podyktowane to jest jednak realizacją nadrzędnego celu, a równocześnie podstawowego obowiązku Państwa jakim jest ochrona zdrowia i życia obywatela. Z tych względów za nieuzasadnione należy uznać podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art.2, art.20, art. 22 i art. 31 ust.3 Konstytucji RP.

Jednocześnie podkreślić należy, że wbrew zarzutom skargi kasacyjnej decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2010 r. nie podlegała ocenie Sądu pierwszej instancji w niniejszym postępowaniu, ponieważ nie była ona przedmiotem skargi. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje wprawdzie przewidziane tą ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jednakże kwestionowana decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego nie była aktem wydanym w granicach rozpoznawanej sprawy. Skarga M.B. dotyczy bowiem postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym wykonania decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego. Postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem odrębnym od postępowania jurysdykcyjnego zakończonego decyzją z dnia [...] października 2010r, co oznacza, że decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego nie mogła być przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji.

Z uwagi na powyższe, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił tę skargę na podstawie art. 184 p.p.s.a.