Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 601/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 2 ust. 1, art. 11 ust. 2, art. 37 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie WSA Hanna Knysiak-Molczyk (spr.) WSA Tadeusz Wołek Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2014 r. sprawy ze skarg M. S. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego z dnia 26 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego I. skargi oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz radcy prawnego P. G. Kancelaria Radcy Prawnego ul. [...] w K kwotę 480,00 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 26 lutego 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 4, art. 8 ust. 1, art. 11 ust. 2, art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r. nr [...] odmawiającą przyznania M. S. (dalej: skarżącemu) świadczenia w formie zasiłku okresowego.

Z kolei zaskarżoną decyzją z dnia 26 lutego 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 4, art. 8 ust. 1, art. 11 ust. 2, art. 37 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r. nr [...] odmawiającą przyznania M. S. świadczenia w formie zasiłku stałego.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach: pismem z dnia 7 listopada 2013 r. skarżący wniósł o przyznanie mu zasiłku stałego i okresowego, począwszy od 1 października 2013 r. W tym samym dniu pracownicy socjalni podjęli próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, z której sporządzono notatkę służbową. Wynika z niej, iż skarżący uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu swoim agresywnym zachowaniem. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] działając na podstawie art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 7, art. 8, art. 11, art. 14, art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 36 pkt 1 lit. b, art. 38 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 1, art. 101, art. 102, art. 104 ust. 1, art. 106, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), art. 104 i 107 k.p.a. oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. poz. 823) odmówił przyznania M. S. świadczenia w formie zasiłku okresowego.

Z kolei decyzją z dnia [...] 2013 r., nr [...], Prezydent Miasta działając na podstawie art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 7, art. 8, art. 11, art. 14, art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 36 pkt 1 lit. b, art. 38 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 1, art. 101, art. 102, art. 104 ust. 1, art. 106, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), art. 104 i 107 k.p.a. oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. poz. 823) odmówił przyznania M. S. świadczenia w formie zasiłku stałego.

W uzasadnieniu swoich decyzji organ podał, że M. S. złożył wniosek o przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego i okresowego podczas wizyty pracowników socjalnych w miejscu jego zamieszkania w dniu 7 listopada 2013 r. Jednakże nie został z M. S. przeprowadzony wywiad środowiskowy, gdyż skarżący zachowywał się w sposób uniemożliwiający zebranie niezbędnych informacji dotyczących jego aktualnej sytuacji dochodowej, rodzinnej i majątkowej. Skarżący nie współpracował z pracownikiem socjalnym, udzielał odpowiedzi w sposób ogólnikowy i kpiący, kwestionował zadawane pytania, podnosił głos, krzyczał i obrażał pracowników socjalnych. Organ podniósł, że przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w sprawach o świadczenia z pomocy społecznej wymaga aktywności ze strony wnioskodawcy, nie jest bowiem możliwe wszechstronne ustalenie jego sytuacji życiowej bez współdziałania z przedstawicielem organu. Organ powołał się na art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w celu rozwiązania trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest koniecznym elementem postępowania wyjaśniającego, organ nie może z tego środka dowodowego zrezygnować, zastępując go innym dowodem. Brak współpracy skarżącego z organem w ocenie organu pierwszej instancji uzasadniał odmowę wnioskowanej pomocy.

Od powyższych decyzji M. S. wniósł odwołanie, podnosząc, że w dniu 7 listopada 2013 r. po odstąpieniu przez pracowników socjalnych od przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przekazał pracownikom socjalnym całkiem nowy wniosek o przyznanie zasiłku stałego i celowego. Nadto podniósł, że odstąpienie przez pracownika socjalnego od przeprowadzenia wywiadu środowiskowego stanowiło rażące naruszenie prawa oraz zasad postępowania administracyjnego. Zarzucił, że termin wywiadu został ustalony bez jego akceptacji, pomimo wiedzy o jego złym stanie zdrowia. Zdaniem odwołującego się w dniu 7 listopada 2013 r. to pracownicy socjalni zachowywali się niewłaściwie. Zdaniem odwołującego się za przyznaniem mu pomocy w formie zasiłku stałego i okresowego przemawia orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, całkowity brak dochodów i źródeł utrzymania, przewlekłe nieleczone choroby i bezrobocie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyżej opisanymi decyzjami z dnia 26 lutego 2014 r. utrzymało w mocy zaskarżone decyzje organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wydanych decyzji organ odwoławczy stwierdził, że z treści zgromadzonych w aktach administracyjnych materiałów wynika, że pracownicy socjalni MOPS w dniu 7 listopada 2013 r. udali się do miejsca zamieszkania M. S. w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, którego jednak nie przeprowadzono z uwagi na niewłaściwe zachowanie wnioskodawcy. Organ odwoławczy powołał się na treść art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Odmowa współdziałania z pracownikiem socjalnym, także polegająca na uniemożliwieniu przeprowadzenia takiego wywiadu, wyczerpuje przesłankę z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Powyższy przepis nie formułuje żadnych dodatkowych warunków odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Odmowa podjęcia współdziałania z organem obliguje ten organ do negatywnego załatwienia sprawy. Skoro zatem organ nie miał możliwości ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej skarżącego wyłącznie z jego winy, organ był uprawniony do wydania decyzji odmownych w zakresie wniosków o przyznanie zasiłku okresowego i stałego.

Na powyższe decyzje M. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, domagając się ich uchylenia, a także uchylenia poprzedzających je decyzji Prezydenta Miasta. W uzasadnieniu autor skargi wskazał, że podtrzymuje zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Nadto zarzucił, że jego wniosek o zasiłki - stały i okresowy nie został dotąd rozpoznany, gdyż wniosek ten został złożony po odstąpieniu od przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Nadto zarzucił, że organy nie miały prawa wydać decyzji bez przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.

W odpowiedziach na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. sprawy ze skarg na ww. decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 lutego 2014 r. nr [...] i nr [...] zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

w ocenie Sądu wniesione w niniejszej sprawie skargi nie zasługują na uwzględnienie, gdyż zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu l instancji zostały wydane zgodnie z prawem. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. – dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanym w sprawie ostatecznym decyzjom Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 lutego 2014 r., opisanym na wstępie.

Na wstępie wskazać należy, iż materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Ocena zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia wymaga w pierwszej kolejności odwołania się do zasad ogólnych zawartych w powołanej ustawie, w tym przede wszystkim do ustawowej definicji pomocy społecznej określonej w art. 2 ust. 1. Zgodnie z powołanym przepisem pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z przywołanej definicji jednoznacznie wynika, że pomoc społeczna ma jedynie na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Wskazać w tym miejscu również należy, że pomoc społeczna spełnia jedynie funkcję subsydiarną, wymagając współdziałania adresata i beneficjenta udzielanej pomocy.

Ustawa o pomocy społecznej formułuje podstawową zasadę, wedle której każda osoba ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej, a jeżeli nie wykonuje takiego obowiązku, to nie występuje podstawowa przesłanka udzielenia takiej osobie pomocy ze środków publicznych. Jednym z podstawowych celów określonych w omawianej ustawie jest aktywizacja świadczeniobiorców. Podkreślić należy, że pomoc przyznawana na podstawie omawianej ustawy - bez względu na jej rodzaj - ma charakter jedynie przejściowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających, w celu pokonania życiowych trudności. Nie ma ona w żadnym wypadku zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących. Zatem obowiązek współdziałania świadczeniobiorców z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej jest niezwykle istotny i dlatego też został wielokrotnie zaakcentowany w ustawie. Przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z jego uzasadnionych i rozsądnych propozycji pomagających osobie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe, w jakich się znalazła w celu "wyjścia" z systemu pomocy społecznej i umożliwienia-samodzielnego i odpowiedzialnego życia w społeczeństwie. Egzekwowanie od podopiecznych pomocy społecznej obowiązku współdziałania z organem pomocowym jest istotne również z tego powodu, że pomoc ta nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń i tym samym wykształcania nieprawidłowych nawyków. W związku z tym uzasadnione jest stwierdzenie, że bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia, o czym mowa w art. 11 ustawy. Wspomniana regulacja tworzy po stronie organów obowiązek wszechstronnej analizy i oceny postawy osoby ubiegającej się o pomoc społeczną pod kątem istnienia po jego stronie woli współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, a także pozostałych przesłanek wymienionych w przywołanym przepisie, których wystąpienie pozwala na odmowę przyznania bądź wstrzymanie świadczeń. Z tego względu brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa podania źródeł dochodu mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Tak też stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 marca 2012 r. (sygn. l OSK 1795/11, wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl), uznając za niezasadne stanowisko, iż w razie spełniania ustawowych przesłanek każda potrzeba osoby ubiegającej się o pomoc powinna być przez organy uznana za niezbędną do zaspokojenia i na każdą z nich należy udzielić pomocy w postaci zasiłku.

Wykładnia przywołanych przepisów ustawy o pomocy społecznej nie może w żadnym razie prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła utrzymania. Taka interpretacja byłaby niedopuszczalna ze względu na sprzeczność z intencją ustawodawcy, a zwłaszcza z ustanowioną w art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej - zasadą pomocniczości (inaczej subsydiarności). Na subsydiarny charakter świadczeń z zakresu pomocy społecznej wskazał także Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 20 listopada 2001 r. sygn. akt SK 15/01 (OTK ZU nr 8, poz. 252) stwierdził, że brak po stronie obywateli roszczenia prawnego do świadczenia pomocy, co wynika w szczególności z zasady indywidualizacji leżącej u podstaw koncepcji pomocy społecznej. Pomoc ta nie może być traktowana jako stałe źródło dochodu, służące zaspokajaniu najbardziej nawet uzasadnionych potrzeb bytowych.

Należy zauważyć, że obowiązek współdziałania świadczeniobiorców z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej został wielokrotnie zaakcentowany w ustawie, chociaż przepisy dokładnie nie wskazują sposobu jego realizacji. Brak należytego współdziałania osoby zainteresowanej z pracownikami pomocy społecznej wystąpi m.in. wtedy, gdy zainteresowany zajmuje wobec organu pomocy społecznej postawę roszczeniową, odnosi się krytycznie do wszystkich, czy też do większości działań organu, poddaje w wątpliwość ich sensowność. Takie okoliczności mogą powodować odmowę przyznania świadczenia lub wstrzymanie wypłaty świadczeń pieniężnych. Stosownie do art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Kontrolowana sprawa dotyczy świadczeń z pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego oraz zasiłku okresowego. Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, niemożliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.

Zgodnie natomiast z art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje:

1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z treścią tego przepisu koresponduje art. 7 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia obowiązany jest załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (zob. wyrok NSA z 11 czerwca 1981 r., sygn. akt SA 820/81, ONSA 1981, Nr 1, poz. 57). Z regulacji tej wynika zatem domniemanie pozytywnego załatwienia sprawy, od którego można odstąpić dopiero wówczas, gdy w uzasadnieniu decyzji wykaże się, że takie załatwienie sprawy kolidowałoby z interesem społecznym lub przekraczałoby możliwości organu (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2006 r., sygn. akt l OSK 777/05, LEX nr 194414).

Istota pomocy społecznej polega na wspieraniu osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Pomoc społeczna jest niewątpliwie instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia – jak już wyżej wskazywano - powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3).

Dla oceny prawidłowości podjętego przez organy rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie ma jednak dyspozycja art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonych decyzji), zgodnie z którym brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych lub prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Zgodnie natomiast z art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Rodzinny wywiad środowiskowy lub jego aktualizacja, w myśl art. 107 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, jest nieodzownym elementem postępowania prowadzącego do wydania decyzji przyznającej lub odmawiającej przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Niemożność jego przeprowadzenia uniemożliwia bowiem organowi pomocowemu dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej, rodzinnej i bytowej osoby ubiegającej się o świadczenie. Ta obligatoryjna forma postępowania wyjaśniającego wymaga od strony szczególnej aktywności, bowiem z uwagi na charakter ustaleń odnoszących się do sfery ściśle osobistej nie można jej zastąpić innymi środkami dowodowymi. Bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymania wypłaty świadczenia (por. wyrok WSA w Warszawie z 4 kwietnia 2014 r., I SA/Wa 2717/13, LEX nr 1464985).

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący poprzez swoje zachowanie uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Skarżący prezentuje postawę roszczeniową, kwestionuje zasadność działań organu pomocy społecznej. W dniu 2 grudnia 2013 r. organ podjął telefoniczną próbę kontaktu ze skarżącym, która nie powiodła się, następnie w tym samym dniu skierowano do skarżącego pisemne wezwanie do stawienia się w siedzibie organu celem ustalenia terminu wizyty w miejscu zamieszkania celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W dniu 4 grudnia 2013 r. próba przeprowadzenia wywiadu środowiskowego także nie powiodła się, skarżącego nie zastano w jego mieszkaniu. Co prawda te działania organu miały miejsce po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji, a przed rozpoznaniem sprawy w postępowaniu odwoławczym, obrazują jednak postawę skarżącego, który od lat korzysta z pomocy społecznej, są więc mu znane mechanizmy działania pracowników socjalnych, a mimo to kwestionuje zasadność podejmowanych działań i domaga się przyznawania mu świadczeń bez jakiejkolwiek woli współpracy przy rozwiązywaniu jego problemów życiowych. Jedną z postaci odmowy współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozumieniu przepisu art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej jest odmowa lub uniemożliwienie pracownikom socjalnym przeprowadzenia środowiskowego wywiadu rodzinnego w miejscu zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej. Jasne jest bowiem, że w takim przypadku organ nie jest w stanie prawidłowo ustalić rzeczywistej sytuacji materialno-bytowej osoby, od której zależy przecież zarówno rozmiar jak i forma udzielanej pomocy o czym stanowi art. 3 ust. 3 ustawy. Z treści § 2 ust. 5 rozporządzenia z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz. 672 ze zm.) wynika, że na podstawie przeprowadzonego wywiadu pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji danej osoby lub rodziny i formułuje wnioski z niej wynikające stanowiące podstawę planowania pomocy. Rodzinny wywiad środowiskowy stanowi swoiste postępowanie dowodowe, prowadzone z udziałem osoby, w którym osoba może zgłosić pracownikowi potrzeby i oczekiwania, natomiast organ podejmuje szereg czynności pozwalających na określenie rzeczywistych jej potrzeb i własnych możliwości (por. wyrok WSA w Lublinie z 20 lutego 2014 r., II SA/Lu 504/13, LEX nr 1507794). Sąd nie ma w niniejszej sprawie wątpliwości, że to skarżący uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, którego termin został ustalony telefonicznie w dniu 4 listopada 2013 r. Z przedłożonego wraz z wnioskiem o przyznanie "stałej pomocy finansowej" orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 24 października 2013 r. wynika, że skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, orzeczenie wydano do dnia 30 września 2014 r., może podjąć pracę w warunkach pracy chronionej. Z przedłożonego dokumentu nie można wywieść, że skarżący leczy się psychiatrycznie, co podnosił na rozprawie przed sądem administracyjnym w dniu 9 grudnia 2014 r. Treść składanych przez skarżącego pism procesowych, tak w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowoadministracyjnym jest jasna i zrozumiała. Skarżący od kilku lat korzysta z pomocy finansowej w różnych formach. Był w związku z tym informowany o skutkach, jakie niesie za sobą brak współdziałania w wyjaśnieniu swojej sytuacji finansowej.

Mając powyższe na uwadze Sąd, po dokonaniu analizy dokumentacji zawartej w aktach sprawy ocenił, że w niniejszej sprawie organ wystarczająco wykazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak współpracy skarżącego. Organy nie kwestionują, że sytuacja materialna skarżącego i jego stan zdrowia są złe. Zdaniem Sądu były one jednak w pełni uprawnione do domagania się od skarżącego współpracy, a brak tej współpracy zasadnie potraktowały jako podstawę odmowy przyznania wnioskowanych świadczeń. Należy także podnieść, że skarżący może złożyć kolejny wniosek o udzielenie pomocy, a jeśli jego zachowanie umożliwi przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, organ będzie zobligowany wniosek ten rozpoznać merytorycznie.

Z powyższych względów, uznając decyzję za zgodną z prawem, Sąd skargę oddalił, działając w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a w zw. z § 2 ust. 1 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 461).

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji.