Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 783/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-05-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Madej (sprawozdawca), Sędziowie sędzia NSA Eugeniusz Christ, asesor WSA Teresa Randak, Protokolant Aleksandra Doruch, po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. i K. Ś. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych o d d a l a s k a r g ę.


UZASADNIENIE

E. i K. Ś. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...], którym organem ten odmówił im przywrócenia terminu do wniesienia odwołania do decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1994 r. z tytułu wydatków poniesionych na budowę i wykończenie budynku mieszkalnego.

W uzasadnieniu skargi podatnicy zarzucili sprzeczność powyższego postanowienia z treścią Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r., gdyż w decyzji tej wyraźnie podkreślono iż brak było podstaw do wydania przez Izbę Skarbową decyzji o umorzeniu postępowania, którą wydano w dniu [...] r. Podatnicy podkreślili, że złożyli odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji oraz wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Obecną odmowę przywrócenia uchybionego terminu, po upływie 4 lat od wniesienia odwołania i po zajęciu stanowiska przez Ministra Finansów, uznali za rozstrzygnięcie nie do przyjęcia. Podkreślił iż nie są w stanie zrozumieć, dlaczego po tak długim czasie i wbrew stanowisku Ministerstwa sprawa wróciła do punktu wyjścia . Zarzucili że postępowanie organów jest dotknięte wieloletnią przewlekłością, podczas gdy im organy odmówiły przywrócenia terminu uchybionego zaledwie 2 dni. W tym kontekście wskazali na potrzebę sprawiedliwego podejścia do ich sprawy i zwrócili się do Sądu o przywrócenia im terminu do wniesienia odwołania. W końcowej części skargi E. i K. Ś. podnieśli , że decyzja organu pierwszej instancji była wadliwa i zażądali zwrotu nadpłaty warz z odsetkami.

Odpowiadając na powyższą skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Poinformował przy tym Sąd, że w dniu [...] 2004 r. wydał jednocześnie jeszcze siedem postanowień analogicznej treści odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołań do decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. (dwie decyzje) oraz z dnia [...] (pięć decyzji) wydanych w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za pozostałe lata objęte wnioskiem skarżącym, czyli za lata 1992, 1993, 1995,1996, 1997, 1998 i 1999.

W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wskazał, że decyzję w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty, wydane w dniach [...][...] i [...] 2000 r. były sukcesywnie doręczane podatnikom i nastąpiło to, odpowiednio, w dniu [...] , [...] i [...] 2000 r., przy czym decyzje z dnia [...] 2000 w odniesieniu do której wydane zostało obecne postanowienie nr [...] zaskarżone do Sądu , została dostarczona w dniu [...] 2000 r. Podatnicy wnieśli odwołanie od tej decyzji ( jak również do wszystkich pozostały decyzji) w dniu [...] 2001 r. , a więc po upływie ustawowego terminu do wniesienia odwołania. Z tego względu organ odwoławczy wydał w dniu [...] r. postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu doniesienia odwołania. Skarga E. K. Ś. do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienia została uznana za nieuzasadnioną i oddalona wyrokiem z dnia 24 maja 2002 r. sygn. akt I SA/KA 691/01 i 855-861/01

Przedstawiając dalszy tok postępowania organ odwoławczy wskazał, że równolegle do wniesienia skargi do NSA na postanowienia z dnia 6 marca 2001 r. podatnicy złożyli wniosek o przywrócenie im uchybionego terminu do wniesienia odwołań. Wniosek ten został wniesiony w dniu [...] 2001r., a w jego uzasadnieniu E. i K. Ś. podnieśli, że decyzję organu pierwszej instancji były one doręczone w różnych dniach, przy czym był to okres przedświąteczny. Z tego względu oraz z uwagi na fakt, że wszystkie decyzje dotyczą tej samej spawy, opóźnienie we wniesieniu odwołania jest usprawiedliwione.

Początkowo, Izba Skarbowa w K. uznała powyższy wniosek za bezprzedmiotowy z uwagi na jego spóźnione i decyzjami z dnia [...] r. P[...]w oparciu o art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, umorzyła postępowanie wszczęte na jego podstawie.

W wyniku odwołań wniesionych przez podatników Minister Finansów, decyzjami z dnia [...] nr [...] uchylił tę decyzję i przekazał sprawę Dyrektorowi Izby Skarbowej w K. do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu stwierdził, że brak przesłanek do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie czyni postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym, zatem organ odwoławczy winien dokonać merytorycznej oceny istnienia przesłanek przywrócenia terminu, a w przypadku stwierdzenia przeszkód uniemożliwiających przywrócenie terminu winien odmówić jego przywrócenia.

Rozpoznając ponownie wniosek podatników o przywrócenie terminu Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że wniosek ten został złożony po terminie, zatem nie spełniono przesłanek umożliwiających przywrócenie terminu, wymienionych a art., 162 § 1 § 2 Ordynacji podatkowej. Organ podkreślił, że z ustaleń sprawy wynika, iż już w dniu składania odwołania od wszystkich decyzji organ pierwszej instancji tj. w dniu [...] 2001 r., podatnicy musieli wiedzieć , że powyższą czynności procesową dokonują po upływie14-dniowego terminu do wniesienia odwołania i to w odniesieniu do wszystkich decyzji ( termin do wniesienia odwołania od najpóźniej doręczonych decyzji upłynął [...] 2001 r.). W doręczonych decyzjach zawarte było bowiem pełne i prawidłowe pouczenie o trybie o terminie wniesienia odwołania. Wnosząc odwołanie podatnicy mieli możliwość złożenia wraz z nim wniosku o przywrócenie uchylonego terminu , czego nie uczynili. W konsekwencji doszło do wniesienia odwołania po upływie ustawowego terminu, a okoliczności podniesione we wniosku o przywrócenie tego terminu nie mogą być zdaniem organu odwoławczego, uznane za niezawinione przez stronę. Podatnicy nie wskazali bowiem na żadną przeszkodę nie do przezwyciężenia, która uniemożliwiałaby im terminowe sporządzenie i wniesienie odwołania. W końcowym wywodzie uzasadnienia postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że nawet przy przyjęciu najkorzystniejszej interpretacji faktów, a więc uznania, że podatnicy dowiedzieli się o uchybieniu terminu dopiero z postanawia z dnia [...] 2001 r. doręczonego im w dniu [...] 2001 r. to złożenie wniosku o jego przywrócenie dopiero w dniu [...] 2001 r. nastąpiło po upływie 7 dniowego terminu od dnia ustania przyczyny uchybienia. Z uwagi więc na niewystąpienie przesłanek określonych w art. 162 p 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, które muszą być spełnione łącznie , organ odwoławczy odmowni przywrócenia uchybionego terminu.

Powyższe stanowisko podtrzymał pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rozprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył co następuje:

Kontrolując zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia, który organ odwoławczy odmówił E. i K. S. przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...]r. nr [...] w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1994 r. należy w punkcie wyjścia przywołać treść przepisów regulujących instytucje przywrócenia terminu w procedurze podatkowej.

Art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), przewiduje że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1) oraz, że podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony był termin (§ 2).

Jak zasadnie podkreślił organ podatkowy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i w odpowiedzi na skargę, przedstawione wyżej przesłanki przywrócenia terminu mszą wystąpić łącznie, co oznacza, że brak którejkolwiek z nich uniemożliwia przywrócenie terminu. Organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa ( art. 120 Ordynacji podatkowej), nie mają więc możliwości pominięcia wymogów , jakie dla zastosowania instytucji przywrócenia terminu ustanowił ustawodawca.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy zbadał czy wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu i ustalił w tym zakresie iż skarżący powyższego terminu nie dochowali. Zgodzić się trzeba z powyższym ustaleniem, gdyż ma ono pełne potwierdzenie w aktach sprawy. wynika z nich , że decyzja pierwszej instancji z dnia [...] r. nr [...] została doręczona stronie w dniu [...] 2000 r. Odwołanie od niej podatnicy wnieśli [...] 2001 przy czym nie złożyli wówczas wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, mimo iż termin do wniesienia odwołania wpłynął [...] 2000 r.

Wniosek o przywrócenie terminu E. i K. Ś. złożyli dopiero w dniu [...] 2001 r. Należy podkreślić, że nawet przy przyjęciu iż podatnicy pozostawali w błędnym przekonaniu, że odwołanie wnieśli w terminie to najpóźniej z doręczonego im w dniu 8 marca postanowienia o stwierdzeniu uchybienia termin powzięli wiadomość o tym, że uchybili terminowi do odwołania się od decyzji organu pierwszej instancji. Nawet wówczas nie dołożyli staranności, aby wniosek o przywrócenie terminu złożyć w ciągu 7 dni od tej daty.

W tej sytuacji nie sposób uznać, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ustawowym ( i nieprzywracalnym ) terminie. Skoro tak, to organ odwoławczy nie mógł uwzględnić tego wniosku i przywrócić termin do wniesienia odwołania. Uwzględnienie spóźnionego wniosku byłoby naruszeniem prawa.

Niezależnie od stwierdzenia istnienia powyższej przeszkody, organ odwoławczy zawarł w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia również merytoryczną ocenę zasadności wniosku o przywrócenie terminu i wskazał, że także w tym zakresie skarżący nie przytoczył powodów, które można by uznać za okoliczności niezawinione. W szczególności organ podkreślił, że każda z doręczonych decyzji organu pierwszej instancji zawierała prawidłowe i pełne pouczenie o terminie i trybie wniesienia odwołania od tej decyzji, przy czym nie było żadnego powodu, aby do wszystkich decyzji wnieść jedno, wspólne odwołanie , jak uczynili to skarżący. Należy przy tym podnieść, że podatnicy nie dochowali 14 – dniowego terminu do wniesienia odwołania nawet w odniesieniu do ostatniej doręczonej im decyzji. Nie sposób także uznać, że fakt doręczenia decyzji w końcu listopada i w grudniu ( ostanie doręczenia nastąpiło 19 grudnia) usprawiedliwia zaniechanie podatników w kwestii przestrzegania terminów procesowych " z uwagi na okres świąteczny " jak to zaznaczyli we wniosku o przywrócenie terminu.

W kontekście powyższych ustaleń postanowienie o odmowie przywrócenia terminu jest w pełni zgodne z prawem.

Powyższe stanowisko nie pozostaje w sprzeczności z treścią decyzji Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. Powodem wydania tej decyzji były względy procesowe, a mianowicie wadliwe przekonanie organu odwoławczego, że spóźniony wniosek o przylecenie terminu powoduje bezprzedmiotowość postępowania i daje podstawę do jego umorzenia, podczas gdy prawidłowym rozstrzygnięciem w takiej sytuacji jest rozpoznanie wniosku i – w przypadku stwierdzenia braku przesłanek,. W tym przesłanki złożenia wniosku w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia – odmówienie przywrócenia terminu. Skarżący , jak się wydaje , uznali decyzję Ministra Finansów za przesądzającą o zasadności ich wniosku, co jednak jest przekonaniem błędnym i nie mającym umocowania w treści tej decyzji. W wyniku wydania tejże decyzji organ odwoławczy został jednie zobowiązany do ponownego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu u jego załatwienia w zgodzie z obwiązującymi przepisami Ordynacji podatkowej, co też uczynił.

Trzeba także ustosunkować się do wniosku skargi, że za przywróceniem skarżącym terminu do wniesienia odwołania przemawia fakt , iż uchybili temu terminowi tylko o kilka dni, co – w porównaniu z długotrwałością postępowania podatkowego i sądowoadministracyjnego w niniejszej spawie – jest uchybieniem niewielkim. Sąd nie mógł uwzględnić tego rodzaju argumentu, albowiem przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują możliwości przywrócenia terminu ze względu na nieznacznie przekroczenie tegoż terminu. Wymóg dochowania terminów ma charakter przepisu bezwzględnie obowiązującego, a warunki jego przywrócenia są precyzyjne i jednoznaczne określone w przepisie art. 162 Ordynacji podatkowej. W tej sytuacji organ odwoławczy nie mógł przywrócić terminu, a Sąd kontrolując zgodność z prawem tego postępowania, nie miał podstaw do uznania iż zostało ono wydane z naruszeniem prawa.

Odnośnie zaś wniosku skargi ,aby Sąd przywrócił skarżącym uchybiony termin. Należy wskazać iż żądanie to jest niemożliwe do uwzględnienia z uwagi na charakter sądowej kontroli aktów administracyjnych, która – co do zasady – ograniczona jest do badania legalności zaskarżonego aktu i nie przewiduje dla Sądu uprawnienia w zakresie merytorycznego rozstrzygania spraw, a do tego zmierzał wniosek skarżących.

Z tego powodu Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Pawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270).