Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1442/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Go 702/19 w sprawie ze skargi K. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia [...] września 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 12 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Go 702/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę K. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim z [...] września 2019 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego (pkt I.) oraz przyznał od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na rzecz pełnomocnika skarżącej wynagrodzenie w kwocie 240 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (II.).

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych

i prawnych:

Decyzją z [...] lipca 2019 r., nr [...], Prezydent Miasta Gorzowa Wielkopolskiego, odmówił przyznania K. R. świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu". W uzasadnieniu wskazał, że 12 lipca 2019 r. K. R. złożyła wniosek o udzielenie pomocy na zakup posiłku lub żywności w ramach ww. programu. W wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego organ ustalił, że K. R. prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, zamieszkuje w mieszkaniu dwupokojowym z kuchnią i łazienką, które nabyła za kwotę 108 000 zł (akt notarialny z 20 maja 2019 r.). Środki pieniężne strona uzyskała ze sprzedaży mieszkania własnościowego za kwotę 145 000 zł (akt notarialny z 29 kwietnia 2019 r.). Organ wskazał, że zgodnie z modułem III.2.1 załącznika do uchwały nr 140 Rady Ministrów z 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019 (M.P. 2018/1007) ze środków przekazywanych w ramach Programu gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 ze zm.,; "u.p.s.") oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 u.p.s. Organ powołał się na treść art. 8 ust. 11 u.p.s., zgodnie z którym w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty:

1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej,

2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie

- kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.

Organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 8 ust. 3 u.p.s., ustalił dochód strony w wysokości 3 770,42 zł, na który składa: emerytura w kwocie 935 zł oraz dochód w kwocie 2 835,42 zł – kwota ta obliczona została w ten sposób, że różnica pomiędzy kwotą uzyskaną ze sprzedaży mieszkania a kwotą przeznaczoną na zakup mieszkania (37 000 zł) wraz z kosztami notarialnymi (2 975 zł), czyli 34 025 zł została podzielona na 12 miesięcy (art. 8 ust. 8 ust. 11 u.p.s.). W konsekwencji organ stwierdził, że dochód strony przekracza określone w art. 8 ust. 1 u.p.s. kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, tj. 701 zł, a także 150% kryterium dochodowego, czyli kwotę 1051 zł o kwotę 2 718,92 zł.

Z powyższych względów organ odmówił przyznania K. R. świadczenia pieniężnego na zakup żywności.

Od powyższej decyzji K. R. złożyła odwołanie, w którym podniosła, że środki pochodzące z emerytury są niewystarczające na pokrycie kosztów utrzymania oraz na zakup leków. Nadto podała, że nie otrzymała kwoty ze sprzedaży mieszkania.

Zaskarżoną decyzją z [...] września 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie Wielkopolskim utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazało, że K. R. sprzedała większe mieszkanie za 145 000 zł, a kupiła mniejsze za 108 000 zł, a zatem w maju 2019 r. osiągnęła dochód w kwocie 37 000 zł. Dochód ten nie został wymieniony w art. 8 ust. 4 u.p.s. i dlatego musi zostać wliczony przy obliczaniu kryterium dochodowego przy badaniu czy strona kwalifikuje się do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji dokonał prawidłowego obliczenia dochodu strony. Dochód w wysokości 3 770,42 zł przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, tj. 701 zł, a także 150% kryterium dochodowego, czyli kwotę 1051 zł zgodnie z modułem III.2.1 załącznika do uchwały nr 140 Rady Ministrów z 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "posiłek w szkole i w domu" na lata 2019 (M.P. 2018/1007). Z tych względów wniosek odwołującej o przyznanie świadczenia pieniężnego na zakup żywności w ramach wieloletniego rządowego programu "posiłek w szkole i w domu" nie mógł zostać uwzględniony. Kolegium podkreśliło, że odwołująca nie uprawdopodobniła, że nie otrzymała pieniędzy z tytułu sprzedaży mieszkania.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim złożyła K. R.. W uzasadnieniu podała, iż przedmiotowa decyzja jest dla niej krzywdząca.

Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z 17 stycznia 2020 r. pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096; "k.p.a."), poprzez ich niezastosowanie i rozpoznanie sprawy w sposób niewszechstronny w zakresie nieuwzględnienia poniesionych przez skarżącą kosztów związanych z prowizją dla biura pośredniczącego w transakcji sprzedaży nieruchomości. Podał, że skarżąca przed sprzedażą mieszkania była zmuszona pożyczyć pieniądze od sąsiadek, a także poniosła koszty związane z zapłatą prowizji (4 200 zł) za pośrednictwem biura. Nadto istnieje ryzyko, że skarżąca, z uwagi na swój stan zdrowia (zaniki pamięci), została wykorzystana i nie otrzymała pieniędzy wskazanych w akcie notarialnym.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim przytoczył art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 8 u.p.s. Wskazał, że K. R. sprzedała w 2019 r. mieszkanie a następnie przeznaczyła część środków na zakup nowego mieszkania za kwotę 108 000 zł. Orzekające w sprawie organy uznały kwotę uzyskaną z tytułu sprzedaży domu – z wyłączeniem kwoty przeznaczonej na zakup mieszkania wraz z kosztami notarialnymi – za dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s. W orzecznictwie wskazuje się, że dochód uzyskany ze sprzedaży mieszkania, o ile przeznaczony zostanie na zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych, nie wlicza się do dochodu w rozumieniu u.p.s. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwość (art. 2 ust. 1 u.p.s.), zaś wykładnia przepisów prawa nie może prowadzić do unicestwienia zadań i celów pomocy społecznej. Powyższe stanowisko znajduje oparcie w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1387 ze zm.; "ustawa o podatku dochodowym").

Sąd pierwszej instancji wskazał, że art. 30e ww. ustawy reguluje opodatkowanie dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c tej ustawy. Z art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. wynika, że wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie trzech lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe; udokumentowane wydatki poniesione na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych. Zasady opodatkowania dochodów, określone w art. 30e u.p.d.o.f., nie są zatem jednolite. Dochód, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131, jest wolny od podatku dochodowego. Dochód, do którego nie ma zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 131, nie jest wolny od podatku dochodowego. Z kolei art. 8 ust. 3 pkt 1 u.p.s. posługuje się określeniem przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Oznacza to, że przychodem stanowiącym dochód w rozumieniu tego przepisu, jest dochód, który nie jest wolny od podatku (art. 30e ust. 4 pkt 1) (zob. wyrok NSA z dnia 11 października 2016 r., I OSK 328/15).

Zdaniem tego Sądu w rozpoznawanej sprawie środki otrzymane przez skarżącą z tytułu zbycia nieruchomości zostały wydatkowe w przeważającej części na zakup lokalu mieszkalnego, a więc służyły wyłącznie zapewnieniu podstawowej potrzeby bytowej skarżącej. Z powyższych względów organy rozstrzygające sprawę słusznie nie wliczyły do dochodu skarżącej kwoty 108 000 zł, która została przeznaczona na zakup mieszkania, a więc na realizację własnych celów mieszkaniowych, a jedynie różnicę pomiędzy ceną uzyskaną ze sprzedaży mieszkania a kwotą przeznaczoną na zakup mieszkania wraz z kosztami notarialnymi. Spłata kredytu (pożyczki) zaciągniętego na zakup zbytej nieruchomości nie stanowi wydatku na cele mieszkaniowe, dla którego przewidziano omawiane zwolnienie podatkowe.

W ocenie Sądu pierwszej instancji organy, mając na uwadze treść art. 8 ust. 11 pkt 1 u.p.s., dokonały prawidłowego obliczenia dochodu skarżącej. Łączny dochód skarżącej wyniósł 3 770,42 zł na który składa się emerytura w kwocie 935 zł oraz dochód w kwocie 2 835,42 zł. W konsekwencji organy zasadnie stwierdziły, że dochód strony przekracza określone w art. 8 ust. 1 u.p.s. kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, tj. 701 zł a także 150% kryterium dochodowego, czyli kwotę 1051 zł o kwotę 2 718,92 zgodnie z modułem III.2.1 załącznika do uchwały nr 140 Rady Ministrów z 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023 (M.P. 2018/1007). Z powyższych względów wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pieniężnego na zakup żywności nie mógł zostać uwzględniony.

Odnosząc się do twierdzenia pełnomocnika skarżącej, że skarżąca mogła nie otrzymać pieniędzy, o których mowa w akcie notarialnym, Sąd wskazał, że z aktu notarialnego – jako dokumentu urzędowego (art. 76 § 1 k.p.a.) - wynika domniemanie autentyczności i zgodności z prawdą zawartych w nim oświadczeń.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja nie naruszała ani przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani przepisów postępowania w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego też skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 – j.t.; "p.p.s.a.") w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 68).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, zaskarżając wyrok

w całości w przedmiocie oddalenia skargi. Domagała się "uwzględnienia skargi, uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznania sprawy co do istoty". Złożyła też wniosek ewentualny o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Nadto zrzekła się rozprawy.

Na podstawie art. 191 p.p.s.a. skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia z 12 lutego 2020 r. w przedmiocie oddalenia dowodów z dokumentów przedłożonych na rozprawie, a tym samym dopuszczenia dowodu z pism złożonych na rozprawie tego dnia, tj. zaświadczenia z 7 marca 2019 r. oraz z 3 lipca 2019 r. na fakt "przeznaczenia łącznej kwoty 18 585 zł przez kupujących mieszkanie skarżącej na zadłużenie mieszkania będącego przedmiotem sprzedaży. Na podstawie art. 250 p.p.s.a. pełnomocnik skarżącej wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu i oświadczył, że koszty te nie zostały opłacone w żadnej części.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:

1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 145 § 1pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1, art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi, pomimo że ziściła się podstawa do jej uwzględnienia, a tym samym niewydanie zaleceń organom opieki społecznej, w jaki sposób winny uzupełnić materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie, aby ustalić realną wysokość dochodu skarżącej w 2019 r., co doprowadziło do rozpoznania sprawy w sposób niewszechstronny, a tym samym nie ustalono celu wydatkowania kwoty pozostałej ze sprzedaży mieszkania, a wliczonej w dochód skarżącej;

b) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku nieodnoszące się do argumentacji podnoszonej przez skarżącą w skardze oraz w piśmie pełnomocnika skarżącej z 13 stycznia 2020 r., przez co Sąd arbitralnie stwierdził, że kwota 34 025 zł nie była kwotą wydatkowaną na własne cele mieszkaniowe, przy przyjęciu takiej koncepcji w przedmiocie kwoty 108 000 zł;

2. przepisów prawa materialnego:

c) art. 8 ust. 3 u.p.s. poprzez jego błędną wykładnię, w szczególności definicji dochodu, co doprowadziło do sytuacji, iż kwotę 34 025 zł uznano jako dochód, natomiast skarżąca definiuje ją jako kwotę, którą przeznaczyła w całości na potrzeby mieszkaniowe, stąd nie czyniła oszczędności z tej kwoty, jak również nie przeznaczyła jej na bieżące utrzymanie – kwota ta została przekazana na spłatę zadłużenia mieszkaniowego oraz wyposażenie nowego mieszkania, aby mogło spełniać podstawowe warunki mieszkaniowe, a w konsekwencji kwota ta nie powinna się wliczać do dochodu skarżącej zgodnie z przyjętą przez opiekę społeczną koncepcją;

d) art. 30e w zw. z art. 21 ust. 1 p 131 ustawy z dnia 23 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie, że oprócz zakupu mieszkania za kwotę 108 000 zł skarżąca posiadała zadłużenie i kredyt w spółdzielni mieszkaniowej na łączną kwotę 18 585 zł, a kwota ta została spłacona przez kupujących mieszkanie K. R., natomiast pozostałą sumę skarżąca przeznaczyła na wyposażenie nowego mieszkania celem umożliwienia zamieszkania w nim.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto powyższe zarzuty. Skarżąca podniosła, że musiała wyposażyć i wyremontować nowe mieszkanie, na co jednak nie może przedstawić dokumentów. Zdaniem skarżącej w sprawie należy przyjąć koncepcję, iż skoro sprzedała ona mieszkanie w kwietniu 2019 r., natomiast kolejne zakupiła dopiero w maju, to wpłata dokonana w kwietniu przez kupujących na zadłużenie mieszkania została przekazana na cele mieszkaniowe skarżącej, ponieważ do końca kwietnia tam mieszkała. Natomiast kwota 108 000 zł wraz z pozostałą kwotą ok. 16 000 zł, pozostałą ze spłaconego zadłużenia, została wydatkowana w maju 2019 r. na nowe mieszkanie i jego wyposażenie – stąd cel wydatkowania tych pieniędzy był związany z potrzebami mieszkaniowymi. Dług w spółdzielni korzysta ze zwolnienia opisanego w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), dalej "p.p.s.a.", zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie wniosła o jej przeprowadzenie. W tej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.

Autor skargi kasacyjnej w podstawach skargi kasacyjnej powołał się zarówno na pkt 1 art. 174 p.p.s.a., jak i na pkt 2 tego przepisu prawa. W takich przypadkach, co do zasady, w pierwszej kolejności badaniu podlegają zarzuty naruszenia prawa procesowego, co wynika z celowościowej wykładni art. 188 p.p.s.a. W sytuacji, gdy postawiony w skardze kasacyjnej zarzut procesowy jest w istocie konsekwencją zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego, uzasadnione jest dokonanie jego oceny w ramach analizy tych właśnie zarzutów (materialnych).

Odnosząc się w pierwszej kolejności do sformułowanego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uznał go za niezasadny. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W orzecznictwie przyjmuje się, że z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się sąd podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia, lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1896/17). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi i standardy, o których stanowi art. 141 § 4 p.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, zrelacjonowano sformułowane w skardze zarzuty oraz wskazano podstawę prawną oddalenia skargi. Analiza sprawy poczyniona przez Sąd pierwszej instancji była wystarczająca dla poddania zaskarżonego wyroku kontroli przez Sąd drugiej instancji.

Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej, że w uzasadnieniu wyroku zabrakło oceny prawnej wszystkich podniesionych przez skarżącą zarzutów, zauważyć należy, że jak to wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 maja 2019 r., sygn. I FSK 372/17 (https://cbois.nsa.gov.pl): "Z samego faktu braku wyraźnego odniesienia się przez sąd I instancji do niektórych zarzutów skargi lub pominięcia w swoich rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, nie można wywodzić, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (...). Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez sąd do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego." Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji odniósł się w nim w zakresie niezbędnym, zakreślonym przepisami prawa materialnego mającymi zastosowanie w sprawie, do twierdzeń i zarzutów skargi. W tej sytuacji także i ten zarzut skargi kasacyjnej nie mógł odnieść zamierzonego skutku.

Za nietrafny uznać należało podniesiony w skardze kasacyjnej zarówno zarzut naruszenia art. 8 ust. 3 w ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 ze zm.,; "u.p.s."), poprzez jego błędną wykładnię, w szczególności definicji dochodu, co zdaniem skarżącej kasacyjnie doprowadziło do sytuacji, że kwotę 34 025 zł uznano jako dochód, natomiast skarżąca definiuje ją jako kwotę, którą przeznaczyła w całości na potrzeby mieszkaniowe, w konsekwencji kwota ta nie powinna jej zdaniem być wliczona do dochodu skarżącej, jak i zarzut naruszenia art. 30e w zw. z art. 21 ust. 1 p 131 ustawy z dnia 23 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1387 ze zm.); "ustawa o podatku dochodowym", poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.

Zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Przepis ten w ust. 4 wylicza przychody, których nie wlicza się do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 tego przepisu prawa.

Zgodnie z utrwalonym już w tym względzie orzecznictwem sądów administracyjnych, na gruncie ustawy o pomocy społecznej pod pojęciem dochodu należy rozumieć wszystkie przychody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyłączeniem odliczeń i pomniejszeń enumeratywnie w nich wymienionych. Katalog wyłączeń zawarty w art. 8 ust. 4 ma charakter zamknięty, a zatem niewymienione w nim przychody podlegają wliczeniu do dochodu branego pod uwagę przy ustalaniu wysokości świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Wskazać należy, że Sąd pierwszej instancji, rozpatrując niniejszą sprawę, w sposób nieuzasadniony sięgnął do przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ustawa o pomocy społecznej zawiera bowiem kompleksowe uregulowanie w kwestiach pomocy społecznej, wobec czego brak podstaw do tego, by przy ocenie kryterium dochodowego uprawniającego do tej pomocy brać pod uwagę przepisy znajdujące się w innych aktach prawnych, w tym w prawie podatkowym (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 162/15, LEX nr 2118722). Stosownie do art. 8 u.p.s. dochodem są wszystkie przychody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania (ust. 3), z wyłączeniem przychodów wyraźne wymienionych (ust. 4). Nie ulega wątpliwości, że wyłączenia te w art. 8 ust. 4 ustawy mają postać katalogu zamkniętego (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1673/17, a także wyrok tego Sądu z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1673/17; dostępne: https://cbois.nsa.gov.pl). Dowodzi tego fakt, że nie zostały one poprzedzone zastrzeżeniem wskazującym na ich formę przykładową, np. zwrotem "w szczególności", czy otwartą, poprzez odesłanie do innych ustaw lub stworzenie możliwości uzupełnienia katalogu w drodze przepisów odrębnych określających dalsze kategorie przychodów pozostających bez wpływu na ocenę wspomnianego kryterium dochodowego. Podzielić należy zatem stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1699/11 (LEX nr 1096354), że w rozpatrywanej materii nie można odwoływać się do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz, że w efekcie nawet zwolnienie określonych przychodów od tego podatku nie powoduje, że przychody te nie podlegają zaliczeniu do dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy.

Przychód, o którym mowa w art. 8 ust. 3 ustawy, nie jest przychodem w znaczeniu podatkowym, jaki po odliczeniu kosztów jego uzyskania, stanowi dochód do opodatkowania. Jest on przysporzeniem, które po pomniejszeniu o obciążenia wyliczone w art. 8 ust. 3 u.p.s. - w tym obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ustalone zatem z uwzględnieniem przychodu i dochodu w innej wysokości - ma wpływ na kryterium dochodowe będące przesłanką przyznania prawa do świadczeń z pomocy społecznej. Bezsprzecznie do takich przysporzeń należą kwoty otrzymane ze sprzedaży mieszkania, także wtedy gdy kwota uzyskana ze sprzedaży mieszkania została w części przeznaczona na zakup nowego mieszkania, a w części na spłatę zadłużenia sprzedanego mieszkania oraz wyposażenie nowo zakupionego mieszkania. Nie można też twierdzić, że przysporzenie to w przypadku skarżącej jest pozorne i że sprzedaż mieszkania za cenę wyższą w stosunku do ceny, za którą zostało zakupione nowe mieszkanie, nie łączyło się dla skarżącej kasacyjnie z żadnym ekwiwalentem czy też korzyścią. Wpłata dokonana przez kupujących na zadłużenie mieszkania skarżącej będącego przedmiotem sprzedaży zmniejszyła bowiem jej zadłużenie, które zostało w spłacone z tego dochodu.

W wyroku z 12 lutego 2019 r. sygn. I OSK 2617/18 (LEX nr 2626596) Naczelny Sądu Administracyjny wskazał, że: "Brak podstaw do tego, by przy ocenie kryterium dochodowego uprawniającego do pomocy społecznej brać pod uwagę przepisy znajdujące się w innych aktach prawnych, w tym w prawie podatkowym." (...) "Przychód, o którym mowa w art. 8 ust. 3 u.p.s., nie jest przychodem w znaczeniu podatkowym, jaki po odliczeniu kosztów jego uzyskania, stanowi dochód do opodatkowania. Jest on przysporzeniem, które po pomniejszeniu o obciążenia wyliczone w art. 8 ust. 3 ustawy - w tym obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ustalone zatem z uwzględnieniem przychodu i dochodu w innej wysokości - ma wpływ na kryterium dochodowe będące przesłanką przyznania prawa do świadczeń z pomocy społecznej. Bezsprzecznie do takich przysporzeń należą kwoty otrzymane ze sprzedaży mieszkania, także wtedy gdy z uwagi na upływ terminu pięciu lat od nabycia nie podlegają opodatkowaniu jako środki związane z tego powodu ze sprzedażą majątku osobistego, nie zaś z obrotem nieruchomościami."

W świetle tego co powiedziano wyżej, za nietrafny także uznać należało podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1, art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi i rozpoznanie sprawy w sposób niewszechstronny, a tym samym nieustalenie celu wydatkowania kwoty pozostałej ze sprzedaży mieszkania, a wliczonej w dochód skarżącej.

Wobec powyższego brak było także podstaw do zastosowania w sprawie art. 191 p.p.s.a. i rozpoznania postanowienia Sądu pierwszej instancji z 12 lutego 2020 r. w przedmiocie oddalenia dowodów z dokumentów przedłożonych na rozprawie.

Skoro zatem skarga kasacyjna pozbawiona była uzasadnionych podstaw, podlegała ona oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej żądania dotyczącego przyznania kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu wskazać należy, że zgodnie z art. 254 § 1 p.p.s.a, wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z tego też względu wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za czynności w postępowaniu kasacyjnym Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim.