Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 79/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne: Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1405
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Tomasz Grossmann Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego R. O. kwotę [...]zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Sygn. akt IV SA/Po [...]

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 13 listopada 2017 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta N. M. nad W. z dnia 09 czerwca 2017 r., Nr [...] ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy indyków na terenie działki ewid. nr [...] w m. K. , gmina N. M. nad W..

W uzasadnieniu swojej decyzji SKO wskazało, że wnioskiem z dnia 10 listopada 2016 r. G. P. wystąpiło o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy indyków projektowanej na terenie działki ewid. nr [...] w m. K. gmina N. M. nad W.., powiat średzki.

Do złożonego wniosku, z uwagi iż planowane przedsięwzięcie zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U.2016.71- dalej jako "Rozporządzenie") zalicza się do przedsięwzięć zawsze mogących znacząco oddziaływać na środowisko załączony został raport o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Ponadto przeprowadzenie inwestycji będzie się wiązało z realizacją przedsięwzięcia określonego w § 3 ust. 1 pkt 37 rozporządzenia.

Organ poinformował, że na obszarze, gdzie planowana jest inwestycja nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Ponadto wystąpiono do Sołtysa wsi K. z prośbą o podanie do publicznej wiadomości informacji o przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia oraz o możliwości składania uwag oraz wniosków poprzez wywieszenie obwieszczenia na tablicy ogłoszeń w K. na okres 21 dni. Analogiczne zawiadomienie zostało umieszczone także na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy N. M. nad W. oraz w Biuletynie Informacji Publicznej.

Opinią sanitarną z dnia 9 grudnia 2016 r. znak: [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ś. W.. (dalej jako "PPIS") określił zastrzeżenie dla realizacji przedsięwzięcia polegające na zobowiązaniu inwestora do stosowania najlepszych dostępnych technik, technologii i rozwiązań organizacyjnych deklarowanych w raporcie, w celu dotrzymania standardów jakości środowiska i ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko i zdrowie ludzi.

Pismem z dnia 14 grudnia 2016 r. R. O. wyraził sprzeciw wobec realizacji przedsięwzięcia, a także zgłosił uwagi do inwestycji polegające na braku przedstawienia wariantu alternatywnego i deklaracji organów gminy o możliwości zaopatrzenia fermy w wodę z wodociągu oraz potencjalnych błędów i niejasności w raporcie dot. m.in. rocznego zużycia paszy, obliczenia poziomu hałasu, emisji powodowanej energią elektryczną, zagospodarowania nawozu.

Pismem z dnia 2 stycznia 2017 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w P. (dalej jako "RDOŚ") wezwał Wnioskodawcę do złożenia uzupełnień do załączonego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz do złożenia wyjaśnień w odniesieniu do sprecyzowanych zagadnień z zakresu ochrony powietrza. Stosowne uzupełniania zostały przekazane pismem z dnia 19 stycznia 2017 r. Przedłożona dokumentacja została przekazana także do powtórnego zaopiniowania przez PPIS w Ś. W.., który pismem z. dnia 3 lutego 2017 r. podtrzymał w całości wydaną opinię sanitarną z dnia 9 grudnia 2016 r.

Po analizie raportu oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia oraz uzupełnień do raportu z. dnia 19 stycznia 2017 r, RDOS w P. postanowieniem z dnia 16 marca 2017 r. [...] uzgodnił warunki realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia.

W związku ze złożoną przez Wnioskodawcę pismem z dnia 24 kwietnia 2017 r. korektą treści raportu środowiskowego, PPIS w Ś. W.. wydał opinię sanitarną z dnia 27 kwietnia 2017 r., w której zaopiniował w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych warunki realizacji przedsięwzięcia z zastrzeżeniem, w którym zobowiązał Inwestora do stosowania najlepszych dostępnych technik, technologii i rozwiązań organizacyjnych deklarowanych w raporcie, w celu dotrzymania standardów jakości środowiska i ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko i zdrowie ludzi. Następnie RDOŚ w P. pismem z dnia 19 maja 2017 r. [...] poinformował, że zaopatrzenie fermy w wodę będzie się wiązało z koniecznością uzyskania wymaganych prawem decyzji, w tym pozwolenia wodnoprawnego oraz potencjalnie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, gdy przedsięwzięcie będzie spełniało kryteria określone w § 3 ust. 1 pkt 42 lit. b. pkt 70 lub 71 Rozporządzenia. Jednocześnie organ zastrzegł, że informacja o ewentualnym wykonaniu ujęcia wód podziemnych nie stanowi podstawy do zmiany warunków określonych przez RDOŚ w postanowieniu z dnia 16 marca 2017 r.

Dnia 9 czerwca 2017 r. Wójt Gminy N. M. nad W. wydał decyzję ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla przedmiotowego przedsięwzięcia

Odwołanie od tej decyzji wniósł R. O., zarzucając organowi I instancji oparcie wydanej decyzji na niewiarygodnym i zmanipulowanym raporcie, który wprowadza uczestników postępowania w błąd. Wśród podniesionych argumentów Odwołujący podważył jako nieprawidłową i nieosiągalną, przyjętą w raporcie normę rocznego zużycia paszy w fermie. Ponadto wśród zgłoszonych zarzutów zwrócono uwagę, na brak możliwości zagospodarowania pomiotu powstającego w fermie. Ponadto w uznaniu Odwołującego przy wydawaniu opinii sanitarnej PPIS w Ś. W.. nie uwzględnił możliwości przeniesienia na ludzi chorób odzwierzęcych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazało w pierwszej kolejności na treść przepisów mających zastosowanie w sprawie, mianowicie art. 96 - 103 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U.2017.1405 ze zm. - zwanej dalej ustawa o.o.ś.

Kolegium podniosło, że zakwalifikowanie planowanego przedsięwzięcia jako mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko skutkowało tym, że konieczne było przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i obligatoryjne sporządzenie raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W ramach przeprowadzonego postępowania postanowieniem RDOŚ w P. z dnia 16 marca 2017 r. uzgodnione zostały środowiskowe warunki realizacji przedsięwzięcia. Ponadto PPIS w Ś. W.. w opinii sanitarnej z dnia 9 grudnia 2016 r. oraz z dnia 27 kwietnia 2017 r. pozytywnie ocenił warunki realizacji przedsięwzięcia w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych z zastrzeżeniem konieczności stosowania najlepszych dostępnych technik, technologii i rozwiązań organizacyjnych przedstawionych w raporcie.

Powyższe akty administracyjne pozytywnie oceniły warunki realizacji planowanego przedsięwzięcia, przy dochowaniu wyznaczonych warunków. Ponadto PPIS w Ś. W.. pisemnie odniósł się do zarzutów do opinii sanitarnej R. O. pismem z dnia 27 lutego 2017 r. w którym organ udzielił szczegółowych wyjaśnień w odniesieniu do dziewięciu zagadnień poruszonych przez Niego, nie znajdując przy tym podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w wydanej opinii sanitarnej.

W ocenie SKO dla właściwej analizy prawnej w przedmiotowej sprawie kluczową kwestią jest wskazanie, że decyzja w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia stanowi decyzję związaną, co oznacza, że organ nie może dowolnie kreować sfery obowiązków, od których będzie uzależniał, a także arbitralnie ograniczać wolność inwestora do przeprowadzenia przedsięwzięcia wymagającego uprzedniego określenia środowiskowych uwarunkowań. Przesłanki odmowy zgody polegać przy tym mogą wyłącznie na: niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (art. 80 ust. 2 u.o.u.i.ś.), odmowie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający (art. 80 ust. 1 pkt 1 w zw. z art, 77 ust. 1 u.o.u.i.ś.). braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w innym wariancie proponowanym przez wnioskodawcę, w sytuacji, gdy organ skorzysta z możliwości określonej w art. 81 ust. 1 ustawy (art. 81 ust. 1 u.o.u.i.ś.), wykazaniu znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000 przy jednoczesnym braku spełnienia przesłanek z art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r, o ochronie przyrody (art. 81 ust. 2 u.o.u.i.ś,), wykazaniu, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, przy jednoczesnym braku spełnienia przesłanek z art. 38j ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (art. 81 ust. 3 u.o.u.i.ś.)

Oceniając planowane przedsięwzięcie organy administracji muszą opierać się na danych przedstawionych przez inwestora, gdyż to on decyduje jakie przedsięwzięcie chce realizować. W uznaniu Kolegium zaskarżona decyzja administracyjna spełnia warunki, zarówno te wynikające z. przepisów k.p.a.. jak i z ustawy o.o.ś. w szczególności o których mowa w art, 80 i 82 o.o.ś. W ocenie SKO Wójt Gminy N. M. nad W. wyjaśnił wszystkie okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Ocena organu była uzasadniona, oparta na wyczerpującej dokumentacji w sprawie. Postępowanie poprzedzające wydanie decyzji miało charakter kompleksowy i odnosiło się do wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia w zakresie w jakim, wymagało tego przedmiotowe postępowanie, a stanowisko to znalazło swoje uzasadnienie w materiale sprawy i wydanej decyzji. Nie budziła żadnych wątpliwości organów kwestia spodziewanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko.

Ponadto z uwagi, że planowana inwestycja zalicza się do przedsięwzięć zawsze mogących znacząco oddziaływać na środowisko organ I instancji zapewnił także społeczeństwu możliwość udziału w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza się ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, zgodnie z zasadami określonymi w art. 33 ustawy o.o.ś.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu wskazano, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przygotowany zgodnie z wytycznymi zawartymi w art. 66 ustawy o.o.ś. stanowi kluczowy dokument w postępowaniach administracyjnych w przedmiocie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięć zawsze mogących znacząco oddziaływać na środowisko, bądź dla przedsięwzięć potencjalnie mogących znacząco oddziaływać na środowisko, jeśli przez organ został nałożony obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. W przedmiotowej sprawie na podstawie przedłożonego raportu dla analizowanego przedsięwzięcia oraz złożonych przez Inwestora stosownych uzupełnień, RDOŚ w P. określił warunki realizacji przedsięwzięcia, a PPlS w Ś. W.. w opiniach sanitarnych zastrzegł warunek zastosowania najlepszych dostępnych technik, technologii i rozwiązań organizacyjnych, celem dotrzymania standardów jakości środowiska i ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko i zdrowie ludzkie. Z wydanych rozstrzygnięć wynika, że organy opiniujące pozytywnie oceniły przedłożony raport wraz ze złożonymi uzupełnieniami, a zaprezentowane w dokumencie rozwiązania uznano za wiarygodne i możliwe do faktycznej realizacji, z jednoczesnym zachowaniem norm prawnych z zakresu ochrony środowiska. Takie też stanowisko w wydanym rozstrzygnięciu przyjął organ I instancji.

Kolegium podkreśliło, że na etapie uzgadniania warunków decyzji środowiskowej dla planowanego przedsięwzięcia Wnioskodawca nie jest zobowiązany do zawierania, umów z potencjalnymi odbiorcami pomiotu. Inwestor ma jednakże obowiązek zagospodarowania pomiotu zgodnie z obowiązującymi przepisami szczególnymi. W przypadku niedostosowania się do nałożonego w decyzji warunku i magazynowania pomiotu w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym, organ I instancji może, a nawet winien, przeprowadzić odrębne postępowanie administracyjne zgodnie z. art. 26 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2016 r. poz, 1987). Ponadto organem sprawującym kontrolę prowadzonych przedsiębiorstw, czy zakładów jest Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska. W jego kompetencjach jest sprawdzenie czy dany przedsiębiorca działa zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Odnośnie zarzutów dotyczących ewentualnych przekroczeń związanych z emisją zanieczyszczeń do powietrza Kolegium stwierdziło, że zarówno analiza akustyczna oraz wpływu emisji do powietrza były przedmiotem badania przez organ I instancji w trakcie prowadzonego postępowania. W ramach przeprowadzonej analizy Wójt Gminy N. M. nad W. ustalił, że z całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że planowana inwestycja, po uwzględnieniu założeń przyjętych w złożonych materiałach, zgodna będzie z przepisami ochrony środowiska (w tym w zakresie ochrony przed hałasem i ochrony powietrza). Do podobnych wniosków doszły w zakresie delegowanych ustawowo norm kompetencyjnych RDOŚ w P. oraz PPIS w Ś. W.. RDOŚ w P. w wydanym postanowieniu ustalił, że z załączonej analizy akustycznej wynika, iż na najbliższych terenach ochrony akustycznej dochowane zostaną standardy jakości środowiska, określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz.U.2014.112). a także, że eksploatacja inwestycji nie będzie powodowała przekroczenia wartości odniesienia substancji w powietrzu oraz dopuszczalnych częstości przekroczeń określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz.U.2010.i6.87), oraz że będą dochowane standardy jakości powietrza określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (Dz.U.2012.1031), poza terenem, do którego Inwestor posiada tytuł prawny.

W ocenie SKO odwołujący nie przedłożył też żadnych dowodów, z których jednoznacznie wynikałoby, że realizacja inwestycji wiązałaby się z naruszeniem norm prawnych, z zakresu podlegającego opiniowaniu przez PPIS w Ś. W.. Nadto organ ten udzielił szczegółowego wyjaśnienia Odwołującemu się w odniesieniu do wskazanych zagadnień pismem z dnia 27 lutego 2017 r. Wniesione uwagi nie wpłynęły przy tym na zmianę stanowiska PPIS w Ś. W.. wyrażonego w ww. opinii sanitarnych.

Reasumując, Kolegium zbadało sprawę pod kątem podniesionych przez Odwołującego się zarzutów, ale i zbadało cały materiał dowodowy zebrany w sprawie, prawidłowość samego postępowania i zgodność przeprowadzonych przez organ I instancji ustaleń i wyników z obowiązującym prawem. Kolegium nie podzieliło stanowiska Odwołującego i uznało, że decyzja organu I instancji nie narusza prawa.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł R. O. zarzucając mu naruszenie:

1. art. 82 § 1 pkt. 1 lit b) i d) ustawy środowiskowej, poprzez jego błędne niezastosowanie i w konsekwencji nie uchylenie decyzji organu I instancji oraz nie zobowiązanie organu I instancji do uzupełnienia decyzji o warunki dotyczące etapu realizacji oraz informacji, gdzie zostaną przekazane odpady budowlane oraz sposobu zabudowy nieruchomości na etapie budowy inwestycji, a także o wymogi w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych, w odniesieniu do przedsięwzięć zaliczanych do zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnych awarii w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska;

2. art. 85 § 1 ustawy środowiskowej poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że niekompletne i niepełne uzasadnienie decyzji Wójta Gminy N. M. nad W. spełnia wymóg określony w tymże przepisie, choć w rzeczywistości decyzja ta jest pozbawiona przymiotu kompletności

3. art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 136 § 1 k.p.a., poprzez nie podjęcie z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym przez niezobowiązanie inwestora do uzupełnienia raportu oddziaływania inwestycji na środowisko poprzez:

- zobowiązanie inwestora do wskazania wariantu alternatywnego, gdyż opis zawarty w raporcie oddziaływania nie jest żadnym wariantem alternatywnym, tylko obejściem tłumaczącym jego brak, a raport z takim brakiem nie spełnia wymaganych kryteriów,

- zobowiązanie inwestora do wskazania wielkości areału rolniczego potrzebnego do prawidłowego zagospodarowania nawozu kurzego, którego nie zażądał ani Wójt Gminy N. M. nad W., ani SKO w P.,

- zobowiązanie inwestora do wskazania czy raport zawiera błędy liczbowe, w zakresie zużycia paszy przez fermę, tj. 55 tysięcy ton paszy (55.000 Mg),

- zobowiązanie inwestora do wskazania wielkości hałasu wytwarzanego przez 128 wentylatorów położnych blisko zabudowań mieszkalnych, w tym skarżącego oraz, że hałas powyżej 55 dB w dzień i 45 dB w nocy nie wyjdzie poza teren działki inwestycyjnej oraz zsumowania hałasu z ruchem samochodowym, czego w raporcie brakuje,

- zobowiązanie inwestora do usunięcia rozbieżności w zakresie oszacowania nawozu, z jednej strony wskazano, że nawóz będzie produkowany w ilości 6 tys. ton a sposób i miejsce magazynowania jako "specjalistyczne, zamykane pojemniki w wydzielonym miejscu na utwardzonej, uszczelnionej i zadaszonej powierzchni w magazynie", z kolei w innym miejscu napisano, że nawóz będzie rozdawany okolicznym sąsiadom i producentom pieczarek lub zagospodarowany przez właściciela, co jest niemożliwe ponieważ do pieczarek nie stosuje się nawozu drobiowego, raczej koński, poza tym potrzeba na to 540 ha w ciągu 4-5 miesięcy, bo w pozostałym czasie nie można nawozić z uwagi na dobrą praktykę rolniczą, a ferma pracuje w ruchu ciągłym, właściciel ma 57 ha, a w raporcie brak wskazania gdzie pozostała ilość będzie rozdysponowana, z kolei dalsze 96 ha to dzierżawa lub współwłasność - a zgoda pozostałych właścicieli na nawożenie nawozem drobiowym nie została załączona do raportu, a więc nie wskazano gdzie pozostałe 400 ha, a więc inwestor nie wskazał jak rozdysponuje nadwyżkę nawozu, co w konsekwencji wskazuje, iż nie ma udokumentowanego sposobu postępowania z pomiotem ptasim pochodzącym z całości produkcji,

- zobowiązanie inwestora do wskazania kumulacji oddziaływania na środowisko, w aspekcie emisji hałasu, stężenia substancji emitowanych do powietrza oraz poboru wody

4. art. 107 § 1, § 3 i § 7 oraz art. 8 § 1 k.p.a,, poprzez nieustosunkowanie się do całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności niezbadanie sprzeczności i niedokładności w raporcie oddziaływania inwestycji na środowisko oraz nie odniesienie się do wszystkich zarzutów skarżącego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postepowania.

W odpowiedzi na skarg organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188, z późn. zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.) zwanej: p.p.s.a.

Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził naruszenie prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej należało wziąć pod uwagę fakt, że ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. z 2017 r., poz. 1405 ze zm. – dalej również jako: ustawa) w art. 33 - 38 i 59 - 70 oraz 73 - 85 określa procedurę wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia, a postępowanie które organ jest ustawowo zobowiązany przeprowadzić nazywane jest postępowaniem w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, służy ocenie na wstępnym etapie wszystkich potencjalnych zagrożeń dla środowiska oraz podjęciu próby wypracowania rozwiązań eliminujących lub maksymalnie minimalizujących negatywne oddziaływania na środowisko, które następnie powinny być wykorzystane na dalszych etapach postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy przez pojęcie "przedsięwzięcie" rozumie się "zamierzenie budowlane lub inną ingerencję w środowisko polegającą na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu (...).

Zgodnie z art. 59 pkt 1 ustawy przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja m.in. planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko.

W okolicznościach badanej sprawy inwestor złożył wniosek o wydanie decyzji środowiskowych uwarunkowaniach dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie fermy indyków wraz infrastrukturą towarzyszącą, a więc stanowiącego przedsięwzięcie, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 09 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Jest to, bowiem przedsięwzięcie mające polegać na chowie lub hodowli zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 210 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza – a więc mogącym zawsze znacząco oddziaływać na środowisko.

Stosownie do wymogów art. 74 ustawy, do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy dołączyć: w przypadku przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko - raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W okolicznościach badanej sprawy przedłożono Raport sporządzony 10 listopada 2016 r. przez J. J. i P. S..

Przepis art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy środowiskowej jednoznacznie stanowi, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać informacje umożliwiające analizę kryteriów wymienionych w art. 62 ust. 1 oraz zawierać opis wariantów uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym:

a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę

b) racjonalnego wariantu alternatywnego,

c) racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska

- wraz z uzasadnieniem ich wyboru.

Z powyższej regulacji wynika, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis analizowanych, co najmniej trzech wariantów jego realizacji. Są to po pierwsze, wariant proponowany przez wnioskodawcę, po drugie racjonalny wariant alternatywny, po trzecie wariant najkorzystniejszy dla środowiska, a także uzasadnienie ich wyboru. Raport musi także określać przewidywane oddziaływanie na środowisko każdego z analizowanych wariantów (art. 66 ust. 1 pkt 6). Raport powinien także zawierać opis przewidywanych skutków dla środowiska, jeżeli w ogóle nie zostanie zrealizowane dane przedsięwzięcie (art. 66 § 1 pkt 4).

Warianty realizacji przedsięwzięcia stanowią jeden z najważniejszych instrumentów prawidłowej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Przedstawienie minimum trzech wariantów pozwala na utworzenie siatki porównawczej, na gruncie której organ weryfikuje proponowany wariant, który może być zaakceptowany przez organ. Wariant najkorzystniejszy dla środowiska jest trzecim z wariantów, którego opis powinien zawierać raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Ilość wymaganych do przedstawienia w raporcie wariantów realizacji przedsięwzięcia nie zależy zatem od woli i uznania, a także oceny inwestora. Inwestor jest obowiązany przedłożyć taki raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy środowiskowej (por. wyroki NSA: z dnia 17 stycznia 2018 r., sygn. II OSK 813/16; z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. II OSK 89/16, publ.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Celem wariantowania jest niedopuszczenie do podjęcia działalności mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko. Skuteczność działań prewencyjnych w indywidualnej ocenie konkretnego przedsięwzięcia uzależniona jest w dużej mierze od jakości opracowanych w raporcie wariantów oraz prawidłowej ich oceny przez organ wydający decyzję środowiskową. Zasada prewencji w ocenie oddziaływania na środowisko wymaga stosowania odpowiednich rozwiązań technicznych i technologicznych, które powinny znaleźć się w opisie wariantów.

Warianty przedsięwzięcia powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających to środowisko chronić w jak najpełniejszym wymiarze. Ustawodawca w żaden sposób nie definiuje racjonalnego wariantu alternatywnego. Pewne jest jednak, że opis analizowanych wariantów powinien być na tyle rzetelny i dokładny, by organ rozpatrujący sprawę mógł zbadać, czy przedsięwzięcie powinno być realizowane w wariancie proponowanym przez inwestora, czy też w wariancie alternatywnym. Przygotowanie opisu racjonalnego wariantu alternatywnego wymaga każdorazowo przeprowadzenia indywidualnej oceny danego przedsięwzięcia pod kątem jego oddziaływania na środowisko w sytuacji, gdyby ten wariant miał być zrealizowany.

"Racjonalność" wariantu oznacza, że wariant taki faktycznie mógłby zostać wybrany przez organ dokonujący oceny raportu zamiast wariantu zaproponowanego przez inwestora. Racjonalny wariant alternatywny nie może mieć więc charakteru abstrakcyjnego czy też teoretycznego. Nie należy więc przedstawiać wariantu, którego faktyczna realizacja jest technicznie lub faktycznie niemożliwa albo jego realizacja jest skazana na niepowodzenie (np. ze względów finansowych). Z kolei "alternatywność" oznacza, że wariant ten musi się różnić od wariantu proponowanego przez inwestora w zakresie oddziaływania na środowisko. "Alternatywność" wymaga, co do zasady, zaproponowania wariantu różnego pod względem kryteriów przestrzennych (jak np. lokalizacja, skala i rozmiar inwestycji) lub technologicznych (jak np. rodzaj użytych materiałów, moc i produktywność zainstalowanych urządzeń). Nie jest też wykluczone odwoływanie się do innych różnic, wynikających np. z kryteriów ekonomicznych i społecznych. Bezsprzecznie wariant racjonalny nie może mieć charakteru pozornego, tj. nie może się sprowadzać do zaproponowania realizacji przedsięwzięcia w tej samej lokalizacji przy niewielkich różnicach technologicznych (wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1871/17- Baza CBOIS).

W zasadniczym w niniejszej sprawie dokumencie zatytułowanym Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko "Budowa fermy indyków projektowanej na terenie działki ewid. nr [...] w m. K. gmina N. M. nad W.., powiat średzki." na str. 38 w pkt. 4 wskazano, że rozpatrywane były następujące warianty przedsięwzięcia:

- niepodejmowanie przedsięwzięcia

- wariant alternatywny

- wariant najkorzystniejszy dla środowiska polegający na realizacji przedsięwzięcia w oparciu o standardowe nowoczesne rozwiązania, stosując odpowiednie zabezpieczenia- wariant najkorzystniejszy dla środowiska został wybrany do realizacji.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że w obecnym stanie prawnym w świetle jednoznacznej dyspozycji art. 66 ust. 1 pkt 5 tzw. wariant zerowy nie jest wariantem dopuszczalnym przez ustawodawcę. Niepodejmowanie przedsięwzięcia nie jest zatem wariantem realizacji przedsięwzięcia, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt. 5. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 16 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2105/16, Legalis Numer 1629565, z dnia 06 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1221/16, z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1871/17- Baza CBOIS).

Z przedstawionego w raporcie opisu wynika, że zamiast trzech wariantów realizacji przedsięwzięcia, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. opisano tylko w ograniczonym zakresie wariant proponowany przez wnioskodawcę. W raporcie pominięto przedstawienie dwóch pozostałych wariantów tzn. racjonalnego wariantu alternatywnego oraz wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru. Na uwagę zasługuje bowiem fakt, iż wariant III realizacji przedsięwzięcia czyli najkorzystniejszy dla środowiska jest jednocześnie wariantem proponowanym przez wnioskodawcę. Natomiast jak podkreślono powyżej wariant niepodejmowania przedsięwzięcia nie jest wariantem realizacji przedsięwzięcia.

Ponadto w ocenie Sądu wariant alternatywny nie zawiera uzasadnienia. Stwierdzenie, iż "w trakcie rozważań nad koncepcją przedsięwzięcia rozważano inne lokalizacje na terenie gminy jednak biorąc pod uwagę powyższe kryteria, obszar objęty wnioskiem jest opcją najkorzystniejszą (...)" nie stanowi wariantu alternatywnego- różnego pod względem przestrzennym, technologicznym czy ekonomicznym.

Opis wariantu alternatywnego jest bardzo lakoniczny i nie spełnia ustawowego wymagania co do uzasadnienia jego wyboru (zob. wyrok NSA z 20 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2564/12, Lex nr 1511156). W piśmiennictwie zwraca się także uwagę, że podmiot sporządzający raport nie może ograniczyć się tylko do samego wyliczenia proponowanych wariantów. Powinien również uzasadnić ich wybór oraz określić przewidywane oddziaływanie na środowisko. Powinien wreszcie wskazać proponowany do realizacji wariant z określeniem jego oddziaływania na poszczególne elementy środowiska (zob. G. Dobrowolski, Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, Toruń 2011, s. 189). Ilość wymaganych do przedstawienia w raporcie wariantów realizacji przedsięwzięcia nie zależy od woli i uznania, a także od oceny inwestora.

Opracowanie raportu z naruszeniem art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. uznaje się za tego typu wadę postępowania dowodowego, która nie może być konwalidowana i zawsze stanowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (zob. wyrok NSA z 2 grudnia 2014 r., sygn. akt OSK 2916/12, LEX nr 1646233).

Tym samym nie ulega wątpliwości zdaniem Sądu, że organ II instancji naruszył art. 7 art. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Uchybienie to doprowadziło z kolei do naruszenia art. 77 § 1 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, oraz art. 80 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wady te miały istotny wpływ na wynik kontrolowanego postępowania i uzasadniały wyeliminowanie zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.

Sąd nie podzielił natomiast pozostałych zarzutów podniesionych w skardze. W tej mierze należy w szczególności wyjaśnić, że wiążące warunki wykonania inwestycji określa decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że organ orzekający w sprawie dokonał nieprawidłowej kontroli decyzji organu I instancji, który nie przeanalizował kompletności złożonego przez inwestora raportu. Powyższe naruszenie przepisów wymagać będzie ponownego kompleksowego uwzględnienia w raporcie trzech wariantów wypełniających dyspozycję art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. b) ustawy środowiskowej. Rozpatrując ponownie sprawę należy wezwać inwestora do uzupełnienia raportu poprzez przedstawienie racjonalnego wariantu alternatywnego dla omawianej inwestycji.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się: kwota [...]zł tytułem uiszczonego przez skarżącego wpisu, kwota [...]zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego skarżącego, ustalone jako stawka minimalna na podstawie § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015 r., poz. 1804 ze zm.), oraz kwota [...]zł tytułem uiszczonej przez pełnomocnika opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.