Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 833/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 184 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski Sędziowie NSA Izabella Kulig – Maciszewska (spr.) Elżbieta Stebnicka Protokolant Aleksandra Żurawicka po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. Sp. z o.o. Spedycja i Transport Międzynarodowy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2005 r. sygn. akt IV SA/Po 63/04 w sprawie ze skargi L. Sp. z o.o. Spedycja i Transport Międzynarodowy na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, 2) zasądza od Dyrektora Izby Celnej W [...] na rzecz L. Sp. z o.o. Spedycja i Transport Międzynarodowy kwotę 220 zł (dwieście dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 20 grudnia 2005 r. sygn. akt IV SA/Po 63/04, oddalił skargę L. Sp. z o.o. Spedycja i Transport Międzynarodowy na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej w [...] – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 104 i art. 107 k.p.a., art. 13 ust. 2 pkt 3, art. 13 ust. 2a i 2b, art. 40b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, § 4 i § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, po rozpatrzeniu odwołania - utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] Nr [...] nakładającą na L. Sp. z o.o. Spedycja i Transport Międzynarodowy karę pieniężną w wysokości 720 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że kara pieniężna została nałożona w dniu 27 lutego 2003 r. na przejściu granicznym w [...], po przeprowadzeniu pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu o numerze rejestracyjnym KAM7435/HAMLA66, należącego do przedsiębiorstwa L. Sp. z o.o. z [...] i stwierdzeniu przekroczenia na drugiej osi pojazdu dopuszczalnych norm nacisku ustalonych w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że pomiaru nacisku osi na podłoże dokonano na wadze dynamicznej typu RPT97-114, posiadającej ważne świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze, a wagi tego typu zostały zatwierdzone decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów. Pomiaru rozstawu osi dokonano przy pomocy przymiaru stalowego posiadającego świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze, a warunki dokonywania pomiaru odpowiadały parametrom określonym w świadectwie legalizacji wagi. Nałożenie kary pieniężnej odbyło się zgodnie z art. 40b ust.2 i art. 13 ust. 2b ustawy o drogach publicznych, a jej wysokość jest automatycznie obliczana przez oprogramowanie, które jest integralnym elementem systemu ważenia i przetwarzania danych. Organ II Instancji szczegółowo przedstawił techniczne etapy procesu ważenia oraz system zabezpieczeń zapewniający jego prawidłowy przebieg, a także stwierdził, że brak reakcji aparatury kontrolnej podważa zasadność jakiegokolwiek kwestionowania wyniku ważenia. Nie ma więc podstaw do powtarzania ważenia.

Odnosząc się do powołanych przez stronę orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego sygn. P. 7/98 oraz wyroku Sądu Najwyższego (a nie jak strona wskazała NSA) sygn. III RN 9/2000 Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że orzeczenia te nie odnoszą się do przepisów prawnych na podstawie których wydano zaskarżoną decyzję.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie art. 8 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. Prawo o miarach (Dz. U. Nr 55 poz. 248) w związku z art. 11 i art. 51 ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz o zakresie działania ministrów, ustawy o działach administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw, popełnione w związku z wydaniem decyzji na podstawie wyników ważenia pojazdu dokonanego na urządzeniu wagowym, którego stosowanie nie miało w świetle w/w. przepisów podstawy prawnej. Ponadto, zdaniem Skarżącej, zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów art. 10 § 1, art. 40 § 1, art. 45, art. 9, art.6, art.7, art. 61 §1, art. 107 § 1 i art. 81 k.p.a.

Skarżąca w skardze i w pismach uzupełniających z dnia 30 lipca 2004 r. i 5 grudnia 2005 r. wskazała w szczególności na to, że protokół kontroli i decyzja organu I instancji zostały doręczone kierowcy, osobie nieupoważnionej do ich odbioru, a Skarżąca dowiedziała się o wszczęciu postępowania już po jego zakończeniu i wydaniu decyzji.

Skarżąca podniosła, że urządzenia kontrolne wagi nie zapewniają sygnalizacji o błędzie gdy pojazd przejeżdża przez wagę ze zmienną prędkością, jeśli prędkość ta mieści się w dopuszczalnych granicach.

Spółka wniosła o rozważenie możliwości stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji, gdyby upoważnienie do wydania decyzji nie określało precyzyjnie zakresu wydawania decyzji i nie zostało podpisane przez uprawnioną osobę.

Zarzucono naruszenie art. 7, art. 10 i art. 61 § 3 k.p.a., ponieważ nie poinformowano Skarżącej o wszczęciu postępowania i o zamiarze wydania decyzji, przez co Skarżąca została pozbawiona możliwości czynnego udziału w postępowaniu. W związku z tym nie można uznać protokołu z ważenia pojazdu jako podstawę do wydania decyzji, bowiem okoliczność faktyczna może być, na podstawie art. 81 k.p.a., uznana za udowodnioną tylko wtedy, kiedy strona miała możliwość wypowiedzenia się o tej okoliczności.

Pełnomocnik Skarżącej wniósł także o zobowiązanie Dyrektora Izby Celnej w [...] do załączenia do akt sprawy upoważnienia do wydania decyzji dla osoby pod nią podpisanej, czyli dla Kierownika zmiany oraz dopuszczenie dowodu z tego dokumentu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając skargę wskazał przede wszystkim – ustosunkowując się do zarzutu podpisania decyzji przez osobę do tego nieupoważnioną – że ustawą z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 41, poz. 365 ze zm.) zniesiono organ administracji państwowej w sprawach celnych - Dyrektora Urzędu Celnego (art. 2 pkt 2) i utworzono organ Naczelnika Urzędu Celnego (art. 3 pkt 2), do którego zakresu działania przeszły dotychczasowe zadania i kompetencje dyrektorów urzędów celnych w zakresie indywidualnych postępowań w sprawach celnych (art.5 ust. 1). Odpowiadając na wezwanie Sądu o przedstawienie stosownego upoważnienia dla Kierownika zmiany, podpisanego pod decyzją organu I instancji z dnia [...] nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego w [...] wskazał, że zakres obowiązków i uprawnień Kierownika zmiany R. S. jest określony w Kartach zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariuszy wydanych na podstawie decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w [...] z dnia 30 grudnia 1997 r. nr 16/97 i art. 283 i 284 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. Nr 23 poz. 117 ze zm.) i decyzji nr 3 Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia 10 czerwca 2002 r. nr 110600-OG-012-3/2002.

W decyzji określono, że Zastępcy Dyrektora i Kierownicy Oddziałów mogą przekazać nadane im uprawnienia kierownikom komórek organizacyjnych oraz funkcjonariuszom celnym, zgodnie z podziałem kompetencji określonych w Regulaminie organizacyjnym Urzędu Celnego.

W piśmie z dnia 14 grudnia 2005 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] określił, że Kierownik zmiany był upoważniony do podpisania decyzji na podstawie pkt I.1.D. Karty zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariuszy wydanej na podstawie art. 284 Kodeksu celnego. W zakresie ustalonym dla Kierownika zmiany w pkt IV Karty funkcjonariusz posiadał uprawnienia do podejmowania i wydawania decyzji oraz podpisywania pism w ramach właściwości rzeczowej, w zakresie spraw załatwianych w toku służby. W związku z tym nie doszło do stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji na skutek podpisania jej przez Kierownika zmiany R. S., ponieważ działał on w granicach upoważnienia Naczelnika Urzędu Celnego w [...] (art. 40 "b" ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych).

Następnie Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, korzystanie z dróg publicznych mogło być uzależnione od wniesienia opłat drogowych, które zgodnie z art. 13 ust.2 pkt 3 mogły być pobierane, między innymi, za przejazdy po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach. Z kolei art. 13 ust. 2a stanowił, że za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt 3, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu pobiera się kary pieniężne, których wysokość, w myśl ust. 2 b powołanego artykułu, określał załącznik do ustawy.

Przy pomiarze nacisku dla pojedynczej osi napędowej, w rozumieniu § 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych norm określonych w § 5 ust. 4 cytowanego rozporządzenia. W związku z tym Naczelnik Urzędu Celnego w [...] nałożył na Skarżącą, zgodnie ze wspomnianym załącznikiem do ustawy o drogach publicznych, karę pieniężną w wysokości 720 zł. Kierowca nie okazał stosownego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Ponadto, z akt sprawy wynika, że ważenia pojazdu dokonano przy pomocy dynamicznej wagi samochodowej typu RPT-97-114, przystosowanej do ważenia pojazdów. Waga ta posiada ważne świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze w dniu 29 października 2002 r., a wagi tego typu zostały zatwierdzone do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 28 kwietnia 1997 r., nr ZT 314/97. Pomiaru rozstawu osi dokonano przy pomocy przymiaru stalowego tzw. ruletki, posiadającej świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze dnia 8 maja 2002 r., a warunki dokonywania pomiaru odpowiadały parametrom określonym w świadectwie legalizacji wagi.

Sąd stwierdza, że opisany szczegółowo przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a nie zakwestionowany przez Skarżącą, opis przebiegu ważenia odpowiada warunkom określonym w cytowanym zarządzeniu. Dotyczy to w szczególności sygnalizacji o błędzie ważenia z powodu nadmiernej prędkości pojazdu (§ 2 ust. 9 zarządzenia), a także sposobu poinformowania kierowcy o wymaganiach dotyczących przejazdu przez wagę (§ 7 ust. 5 zarządzenia). Ponadto Sąd I instancji podkreślił, że zgodnie ze świadectwem legalizacji waga dokonuje poprawnych pomiarów przy zachowaniu przez kierowcę prędkości w granicach od 2 do 6 km/h, a każde przekroczenie tej prędkości powoduje włączenie sygnalizacji o błędzie ważenia. Z kolei każdorazowe pomniejszenie wyników ważenia o 200 kg masy przypadającej na każdą oś oraz o dodatkowe 2 % zmierzonej masy całkowitej gwarantuje ochronę interesów przewoźnika i stanowi korektę ewentualnych błędów pomiaru wynikających z nieznacznego przyspieszania w granicach prędkości od 2 do 6 km/h. Samochody poruszają się po drogach publicznych z nieporównywalnie większa prędkością i większym przyspieszeniem, w związku z czym związane z przyspieszaniem przeciążenia osi przekraczające dopuszczalne normy są znacznie większe i muszą się niekorzystnie odbijać na jakości dróg. Nie można zatem przyjąć, że tak niewielkie wahania prędkości, jakie mogą zaistnieć w trakcie ważenia prowadzą do zafałszowania prawdziwych danych dotyczących nacisków na osie. Ponadto podkreślono, że legalizacja wagi świadczy o prawidłowości jej działania w każdym miejscu i w każdych warunkach opisanych w instrukcji wagi (por. wyrok NSA z dnia 12 II 1998 r., sygn. akt II SA 1409/97).

Sąd nie znalazł również podstaw do uznania zarzutów Skarżącej dotyczących rzekomych uchybień formalnych polegających na nie ustosunkowaniu się do zastrzeżeń kierowcy wobec sposobu ważenia. Obecny podczas kontroli kierowca pojazdu nie zgodził się z decyzją i zarzucił organowi I instancji, że nie zezwolono na ponowne ważenie. Mając na uwadze jakość techniczną wagi, jej wyposażenie w szereg zabezpieczeń gwarantujących prawidłowość procesu ważenia, a także wskazane wyżej świadectwa legalizacji trzeba stwierdzić, że żądanie ponownego ważenia jest bezzasadne i organ nie miał obowiązku dokonywania kolejnego pomiaru. Należy też uznać, że protokół kontroli słusznie przyjęto za podstawę ustaleń faktycznych zaskarżonej decyzji.

Skarżąca podniosła także, że nie była należycie reprezentowana i nie mogła wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów. Sąd stwierdza, że podczas ważenia istotnie brak było osoby prawidłowo umocowanej do reprezentowania Spółki, jednak brak ten nie stał się uchybieniem formalnym, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Wszelkie zarzuty strona mogła bowiem podnieść w odwołaniu i zostały one rozpatrzone przez organ II instancji. Ponadto trzeba zauważyć, że w niniejszej sprawie organy mogły odstąpić od bezwzględnego przestrzegania zasady wysłuchania stron zgodnie z art. 10 § 2 k.p.a. Wymaganie prawidłowej reprezentacji strony, które w zaistniałym kontekście sytuacyjnym nie byłoby racjonalne, pociągnęłoby za sobą dodatkowo niezwykle dotkliwe zakłócenia funkcjonowania organów celnych, co bez wątpienia groziłoby niepowetowanymi szkodami materialnymi w rozumieniu art. 10 § 2 k.p.a. Tym samym również i ten zarzut Skarżącej okazał się bezzasadny.

L. Sp. z o.o. złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając:

1. obrazę przepisów postępowania, a mianowicie art. 133 § 1 i art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mającą istotny wpływ na wynik sprawy, polegającą na niewzięciu pod uwagę z urzędu wszystkich okoliczności wynikających z akt sprawy, a w szczególności faktu, że decyzja organu celnego I instancji została oparta na okolicznościach, które nie zostały udowodnione; decyzja organu celnego I instancji została oparta na niewłaściwie przeprowadzonym postępowaniu dowodowym; decyzja organu II instancji utrzymywała w mocy decyzję, która nie posiadała właściwego uzasadnienia faktycznego i prawnego; oparciu wyroku na okolicznościach, które nie zostały wykazane w toku procesu i nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy

2. obrazę przepisów postępowania, a mianowicie art. 106 § 3 i 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego mającą istotny wpływ na wynik sprawy, polegającą na niewłaściwej ocenie materiału dowodowego i przekroczeniu zasad swobodnej oceny dowodów z dokumentów zawnioskowanych przez stronę poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że osoba podpisująca decyzję w imieniu Naczelnika UC [...] była prawidłowo upoważniona do wydawania decyzji administracyjnych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Sąd winien był z urzędu wziąć pod uwagę fakt, że decyzja została oparta na jednym dowodzie, tj. protokole ważenia. Przed wydaniem decyzji Spółka nie mogła się wypowiedzieć co do przeprowadzonego dowodu i co za tym idzie okoliczności z niego wynikające nie zostały udowodnione. Sąd co prawda prawidłowo ustalił, że kontrolowany kierowca nie był reprezentantem Spółki lecz z okoliczności tej nie wysnuł oczywistego wniosku, że protokół ważenia nie mógł być uznany za dowód w sprawie. Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził, że uchybienie procesowe w postaci braku reprezentanta Spółki nie mogło skutkować uchyleniem decyzji albowiem strona wszelkie zarzuty mogła podnieść w odwołaniu od decyzji. Nadto Sąd uznał, że odstąpienie od zasady z art. 10 § 1 k.p.a. mogło w niniejszej sprawie nastąpić. Jednakże Sąd w uzasadnieniu nie wskazał jaki przepis procesowy uprawnia organy celne od odstąpienia od ogólnych zasad prawa administracyjnego przy wydawaniu decyzji w sprawie wymierzenia kar pieniężnych za przejazd pojazdem ponadnormatywnym bez wymaganego zezwolenia. Zdaniem Skarżącej w prawie polskim brak jest takiego przepisu, stąd też organy celne złamały prawo uniemożliwiając stronie czynny udział w postępowaniu. Sąd uznał jednak, że odstąpienie od tej zasady uzasadniała treść art. 10 § 2 k.p.a. albowiem groziłoby to niezwykle dotkliwym zakłóceniem pracy organu celnego co skutkowałoby niepowetowanymi stratami materialnymi. Zdaniem Skarżącej Sąd oparł swoje stanowisko na okolicznościach, które nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy, albowiem z żadnego dowodu nie wynika aby istniała choćby najmniejsza groźba jakiekolwiek starty materialnej. Sąd uznał, że dopuszczenie do postępowania uprawnionego przedstawiciela strony pociągnęłoby niezwykle dotkliwe zakłócenie funkcjonowania organów celnych. Skarżąca uważa taki pogląd za błędny, albowiem wykonywanie przez organ administracji obowiązków ustawowych nigdy nie może być potraktowane za dotkliwe zakłócenie jego funkcjonowania. Generalnie należałoby uznać, że żaden przepis prawa polskiego nie każe organowi administracji celnej wydawać decyzje w takiej sprawie natychmiast po dokonaniu ważenia pojazdu. Nic nie stoi na przeszkodzie aby prawidłowo przeprowadzić postępowanie administracyjne zgodnie z przepisami. Podsumowując, decyzja nie była oparta na prawidłowo przeprowadzonym dowodzie skoro przed wydaniem decyzji nie został z nim zapoznany upoważniony reprezentant Skarżącej. Sąd przed wydaniem wyroku nie wziął pod uwagę faktu, że organy celne nie podjęły żadnych działań zmierzających do zapewnienia udziału w postępowaniu skarżącej Spółki. Zaznaczyć trzeba, że Skarżąca nie ma prawnego obowiązku upoważniania wszystkich swoich pracowników do reprezentacji Spółki. W tym zakresie obraza przepisów postępowania miała istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie był fakt, że kontrolowany kierowca nie posiadał podstawowej wiedzy prawniczej. Złożenie przez niego na protokole kontroli uwagi, że "Nie zgadzam się ze wskazaniem wagi." winno być potraktowane przez organy celne jako wniosek dowodowy. Sąd przed wydaniem wyroku winien był wziąć tą okoliczność pod uwagę i rozważyć, czy nie ma podstaw do przypisania oświadczeniu kierowcy właściwego, dla chwili jego składania, znaczenia. W pisemnym uzasadnieniu Sąd nie wskazał aby takie rozważania prowadził. Kierowca składając tego typu oświadczenie nie mógł mieć na myśli nic innego jak tylko powtórne dokonanie pomiaru. Pomiar taki powinien być dokonany, albowiem organ administracji ma ustawowy obowiązek dążyć do wnikliwego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego. Biorąc pod uwagę wyjątkowy charakter tej decyzji postępowanie dowodowe w sprawie winno być przeprowadzone wnikliwie, rzetelnie i dokładnie. Sąd rozpatrujący skargę winien tą okoliczność wziąć pod uwagę z urzędu. Podkreślić należy, że w orzecznictwie ugruntowało się stanowisko, zgodnie z którym zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powoływała się na określone ważkie dla sprawy okoliczności, jest oczywistym uchybieniem, skutkującym wadliwość decyzji. Należy podkreślić, że wobec braku odmiennych dyspozycji ustawowych, organy uprawnione do kontroli pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy powinny, w postępowaniu zmierzającym do wymierzenia kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami określonymi w zezwoleniu, kierować się regułami procedury administracyjnej. Rozstrzygnięcia o obciążeniu podmiotu karą z tego tytułu, winny przede wszystkim zostać poprzedzone przeprowadzeniem wszelkich czynności niezbędnych do prawidłowego ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, co z kolei uzależnione jest od właściwego i wyczerpującego zebrania dowodów, a następnie ich wszechstronnego rozważenia i oceny, zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego określonymi w przepisach art. 7 art. 77 § 1 oraz art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z przepisem art. 7 k.p.a. organ administracji, w toku postępowania administracyjnego, przede wszystkim winien stać na straży praworządności oraz podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli. W myśl wskazanej wyżej zasady ogólnej, w toku całego postępowania należy także uwzględnić słuszny interes indywidualny stron tego postępowania, który z reguły nie pokrywa się z interesem społecznym. Niedopuszczalne jest zatem dokonywanie ustaleń stanowiących podstawę do władczego rozstrzygania o prawach lub obowiązkach podmiotów stosunku administracyjno – prawnego, w sposób dowolny i arbitralny, z pominięciem kodeksowych reguł postępowania dowodowego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż Skarżąca nie wskazała, co konkretnie uszło uwadze Sądu lub na jaką okoliczność nie wynikającą z akt sprawy Sąd się powołał. Ponadto zdaniem Organu, przedłożony Sądowi dokument - Karta zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariusza odnoszącego się do funkcjonariusza, który podpisał decyzję – ma wszelkie cechy konieczne dla uznania go za upoważnienie w rozumieniu art. 268a k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Nie jest trafny pierwszy z podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji przepisów art. 133 § 1 i art. 134 §1 ppsa poprzez uznanie, że w rozpoznawanej przez organy administracji sprawie nie miał zastosowania art. 10 § 1 k.p.a. Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym stanowi jedną z naczelnych zasad tego Kodeksu. W przepisie art. 10 § 2 k.p.a. zawarto jednak wyjątki od obowiązywania w postępowaniu tej zasady. Jednym z nich jest sytuacja, w której zapewnienie prawa czynnego udziału strony w postępowaniu groziłoby niepowetowaną szkodą materialną. Taka sytuacja zaś miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Faktem notorycznym jest długi czas oczekiwania, zwłaszcza przez pojazdy ciężarowe, na przekroczenie granicy. Jednocześnie zaś kontrola pojazdu w zakresie jego ważenia w celu sprawdzenia nacisku poszczególnych osi na drogę dokonywana ma być w chwili przekraczania granicy. Ważenie pojazdu jest podstawową czynnością postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Jeżeliby próbować zastosować art. 10 § 1 k.p.a. do tej czynności w sytuacji, w której w pojeździe, czy na przejściu granicznym nie znajduje się osoba będąca przedstawicielem bądź pełnomocnikiem strony, groziłoby to całkowitym paraliżem przejścia granicznego, a jednocześnie spowodowałoby nawet kilkudniowe przestoje przewoźnika. Dlatego trafnie Sąd I instancji uznał, że w takiej sytuacji ma zastosowanie art. 10 § 2 k.p.a.

Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 106 § 3 i § 5 ppsa w zw. z art. 233 § 1 k.p.a. jest trafny. Skarżąca upatruje go w tym, iż Sąd przeprowadził uzupełniający dowód z dokumentów w postaci decyzji nr 3 Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia 10 czerwca 2002 r. oraz decyzji nr 16/97 Dyrektora Urzędu Celnego w [...] dnia 30 grudnia 1997 r. Łącznie z Kartami zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariuszy wydanymi na podstawie decyzji nr 16/97, w ocenie Sądu I instancji świadczy to o tym, że Kierownik zmiany działał w granicach upoważnienia Naczelnika Urzędu Celnego w [...]. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną z art. 268a k.p.a. wynika, że organ administracji może upoważnić na piśmie pracowników kierowanej przez siebie jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu, w tym do wydawania decyzji administracyjnych. W piśmiennictwie przyjmuje się, że upoważnienie musi być skierowane do konkretnego pracownika, a nie do osoby zajmującej określone stanowisko – Cz. Marzysz [w:] G. Łaszczyca, Cz. Marzysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Kraków 2005, t. II s. 601-603 Podobne stanowisko przyjęto w wyroku NSA z 24 stycznia 2007 r. I OSK 349/06.

Decyzją nr 3 Naczelnika Urzędu Celnego w [...] upoważnieni zostali zastępca Naczelnika i Kierownicy Oddziałów do podejmowania decyzji w imieniu Naczelnika Urzędu Celnego w [...] (§ 1). W § 2 tej decyzji stwierdzono, że "osoby wymienione w § 1 mogą przekazać nadane im uprawnienia, kierownikom komórek organizacyjnych oraz funkcjonariuszom celnym, zgodnie z podziałem kompetencji określonych w Regulaminie Organizacyjnym Urzędu Celnego w [...]. Obowiązki i uprawnienia nadane przez Naczelnika Urzędu lub za jego zgodą określa się w Kartach zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariuszy." Tak więc cytowana decyzja jest w istocie aktem generalnym o charakterze wewnętrznym, a nie aktem indywidualnym upoważniającym konkretnego wskazanego z imienia i nazwiska funkcjonariusza celnego do wydawania decyzji w imieniu Naczelnika Urzędu Celnego. Sama decyzja nr 3 Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia 10 czerwca 2002 r. nie jest upoważnieniem, o którym stanowi art. 268a k.p.a. Czy za takie indywidualne upoważnienie do wydawania decyzji w imieniu Naczelnika Urzędu Celnego uznać można odpowiednie postanowienie zawarte w karcie zakresu obowiązków i uprawnień Kierownika zmiany R. S. nie wiadomo, bowiem Sąd I instancji kwestii tej nie rozpatrzył, a jest to kwestia mająca zasadnicze znaczenie dla ustalenia, czy w postępowaniu administracyjnym nie miał miejsca przypadek wydania decyzji z wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

Sąd nie rozważył również, czy powołana w stosownych upoważnieniach funkcjonariuszy celnych podstawa z art. 283 i art. 284 § 2 Kodeksu celnego faktycznie mogła stanowić podstawę do upoważnienia funkcjonariuszy celnych do wydawania decyzji w imieniu Naczelnika Urzędu Celnego.

Z tych wszystkich względów uznając, iż Sąd I instancji naruszył przepisy postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 § 1 oraz art. 201 pkt 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji wyroku.