Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1079/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 93  ust. 2  pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1668
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
article: Art. 7, 77, 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: Art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a i c w zw. z art. 135 oraz art. 250
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Hanna Knysiak - Sudyka Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki (spr.) ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lipca 2021 r. sprawy ze skargi L. F. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w K., z dnia 3 czerwca 2020 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora z dnia 29 listopada 2019 r. nr [...], II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata M. R. kwotę 240 zł (słownie dwieście czterdzieści złotych) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania. .


UZASADNIENIE

Uzasadnienie:

Zaskarżoną przez L. F., zwaną dalej skarżącą, decyzją z dnia 3 czerwca 2020 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104 § 1 w zw. z art. 107 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096), art. 86 ust. 1 pkt. 4, art. 86 ust. 2 oraz art. 91 - 95 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1668 ze zm., zwanej dalej Prawem o szkolnictwie wyższym i nauce) oraz §17 pkt 4 w zw. z § 19 ust. 2 Statutu, a nadto Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń dla studentów Uniwersytetu, tj. Zarządzenia Nr [...] Rektora Uniwersytetu z dnia 15 lipca 2019 r., zwanego dalej Regulaminem stypendialnym, decyzji Nr [...] Prorektora ds. Studenckich z dnia [...] 2019 r. w sprawie wysokości stypendiów rektora, stypendiów dla osób niepełnosprawnych oraz stypendiów socjalnych i podstawy naliczania stypendium socjalnego dla studentów studiów stacjonarnych i niestacjonarnych w roku akademickim 2019/2020, Rektor Uniwersytetu, po ponownym rozpatrzeniu sprawy przyznania stypendium rektora, utrzymał w mocy decyzję Rektora z dnia [...] 2019 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania skarżącej stypendium rektora.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 26 września 2019 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie stypendium rektora.

Decyzją z dnia [...] 2019 r. nr [...] Rektor odmówił skarżącej przyznania stypendium rektora.

W decyzji tej Rektor wskazał, że powodem odmowy przyznania skarżącej stypendium rektora było to, iż studiuje ona łącznie więcej niż 6 lat (dane zweryfikowane na podstawie Systemu POL-on). Skarżąca w swoim wniosku o stypendium rektora oświadczyła, że rok akademicki 2019/2020 jest jej dziewiątym rokiem studiów w ogóle od momentu rozpoczęcia studiów (dotyczy to studiów również na innych uczelniach). Zgodnie z § 11 ust. 2 Regulaminu stypendialnego stypendium dla osób niepełnosprawnych przysługuje na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat, przy czym do tego okresu wlicza się wszystkie lata studiów (w tym każdy rozpoczęty i nie ukończony lub przerwany rok studiów - niezależnie od kierunku i uczelni), a nie lata, w których stypendia były pobierane. Powyższy termin 6 lat biegnie również wówczas, gdy student przebywa na urlopie od zajęć, ale pozostaje na studiach (posiada status studenta).

W dniu 9 marca 2020 r. skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Opisaną na wstępie decyzją Rektor Uniwersytetu utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] 2019 r. nr [...] o odmowie przyznania skarżącej stypendium rektora.

W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia Rektor podał, że w niniejszej sprawie rok akademicki 2019/2020 r. jest od października 2019 r. okresem zdecydowanie przekraczającym 72 - miesięczny (6 lat) okres kształcenia, o którym mowa Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce. Powołując się na treść przepisu art. 93 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce wyjaśnił, że student kształcący się równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać świadczenia, o których mowa w art. 86 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, w tym stypendium rektora, stypendia studenckie, wskazane w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i w art. 359 stypendium ministra za osiągnięcia naukowe lub artystyczne (ust. 1), tylko na jednym, wskazanym przez niego kierunku. Z kolei zgodnie z art. 86 ust. 2. Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce świadczenia, o których mowa w art. 86 stypendia studenckie (ust. 1 pkt 1-4) i art. 359 stypendium ministra za osiągnięcia naukowe lub artystyczne (ust. 1):

1) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat;

2) nie przysługują studentowi posiadającemu tytuł zawodowy:

a) magistra, magistra inżyniera albo równorzędny,

b) licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia.

3. Przepisy ust. 2 stosuje się do osób posiadających tytuły zawodowe uzyskane za granicą.

4. W przypadku gdy niepełnosprawność powstała w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego, student może otrzymać świadczenie, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 2, tylko na jednym kolejnym kierunku studiów, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.

Rektor wskazał, że w semestrze letnim roku akademickiego 2019/2020 r., w związku z pandemią koronawirusa zniesiono regułę dotyczącą stypendium socjalnego, stypendium dla osób niepełnosprawnych i zapomogi, zgodnie z którą świadczenia te przysługują przez okres studiowania nieprzekraczający 6 lat. Art. 79 ust. 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2021 r., poz. 737), stanowi: W drugim semestrze roku akademickiego 2019/2020 do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, nie stosuje się ograniczenia, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 tej ustawy. W przepisie tym nie wskazano jednak stypendium rektora, dlatego też Rektor nie ma podstaw prawnych do skorzystania z ww. przepisów na korzyść odwołującej się.

Powołując się na komentarz do art. 93 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce Rektor podkreślił, że "w sytuacji gdy student kończy jedne studia i rozpoczyna studiowanie na kolejnym kierunku, nie przysługuje mu pomoc materialna ze środków budżetu państwa (np. ukończenie studiów pierwszego stopnia i rozpoczęcie studiowania na innym kierunku studiów pierwszego stopnia). Powyższa zasada nie ma zastosowania wówczas, gdy po ukończeniu studiów pierwszego stopnia student podejmuje studia drugiego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego. O stypendium socjalne, stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomogi, stypendium rektora i ministra za znaczące osiągnięcia naukowe lub artystyczne studenci mogą ubiegać się na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednakże maksymalny okres ich pobierania wynosi łącznie 6 lat. Zgodnie ze stanowiskiem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego: "omawiany artykuł określa łączny okres (nieprzekraczający 6 lat), w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenia w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane. Tym samym dla biegu tego terminu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. W przypadku przerwania studiów i ponownego ich podjęcia, liczenie wskazanego okresu powinno być kontynuowane, a nie rozpoczynać się od nowa (okresy studiowania sumują się)". Świadczenia nie będą zatem przysługiwały studentowi, który na studiach pierwszego stopnia studiuje łącznie ponad 6 lat. Wyjątek od powyższych zasad stanowi sytuacja, gdy student chce podjąć kształcenie na kolejnym kierunku studiów po nabyciu niepełnosprawności powstałej w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego. W takim przypadku ma on prawo ubiegać się, ale o stypendium dla osób niepełnosprawnych, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Nie ma tu mowy o stypendium rektora.

Zdaniem Rektora stypendium rektora nie przysługuje skarżącej, ponieważ łączny okres jej studiów, łącznie z farmacją, edukacją artystyczną oraz Art. & Design przekracza 6 lat. Skarżąca swoje studia rozpoczęła w roku akademickim 2011/2012. W związku z powyższym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został rozpatrzony negatywnie i stypendium rektora na rok akademicki 2019/2020 nie zostało skarżącej przyznane.

Rektor podkreślił, że rozumie ciężką sytuację osobistą skarżącej, jednak działając na podstawie obowiązujących przepisów prawa, nie ma żadnych podstaw do przyznania stypendium rektora. Korzystając z przepisów art. 79 ust. 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2021 r., poz. 737), przyznano skarżącej stypendium dla osób niepełnosprawnych na rok akademicki 2019/2020

w wysokości 700 zł, ale nie można tego zrobić w przypadku stypendium rektora. Skarżąca ma jeszcze możliwość złożenia wniosku o zapomogę.

Zgodnie z § 27 ust. 1 Regulaminu stypendialnego w sytuacji, gdy student znajdzie się przejściowo w trudnej sytuacji życiowej, to może ubiegać się o zapomogę. Zapomogę można uzyskać m.in. ze względu na chorobę studenta lub członka jego najbliższej rodziny, a także ze względu na śmierć rodzica.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję, skarżąca zarzuciła Rektorowi naruszenie przepisów art. 93 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, który nie przewiduje ograniczeń w uzyskaniu stypendium przewidzianych w wydanym Regulaminie stypendialnym, w oparciu o który odmówiono przyznania stypendium, co może stanowić naruszenie konstytucyjnych zasad, jak równości wobec prawa, czy też wyrażonych w art. 2, 7, 8, czy 70 ust. 4 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że ze szczegółowej analizy treści uzasadnienia wydanej decyzji wynika, że zawarte w jej treści rozstrzygnięcie, tj. odmowa przyznania prawa do stypendium, zostało de facto i de iure wydane wyłącznie w oparciu o postanowienia Regulaminu stypendialnego, a nie powołanej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, którego treść jako aktu prawnego niższego rangą, sprzeczna jest z celem wprowadzenia regulacji powołanej wyżej ustawą.

W treści art. 93 ust. 2 pkt. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce ustawodawca wprowadził zasadę przyznawania prawa do świadczeń (stypendiów) przewidzianych niniejszą ustawą i jako jedyne ograniczenie przewidział czas jego przysługiwania przez okres nie dłuższy niż 6 lat. W uzasadnieniu do projektu ww. ustawy wskazano, że stanowi ona realizację celu wynikającego z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP i zawiera regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zasiłków do momentu uzyskania wykształcenia wyższego ale nie dłużej niż przez 6 lat

(vide uzasadnienie do projektu ustawy str. 28). Tymczasem w treści Regulaminu stypendialnego, stanowiącego załącznik do Zarządzenia Rektora, po wprowadzeniu implementowaniu) regulacji ustawowej po słowach cyt." (...) jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat", wprowadzono dodatkowe nie przewidziane w ustawie – kryterium: "do okresu tego wlicza się wszystkie lata studiów (...) a nie lata w których stypendia były pobierane".

Zdaniem skarżącej powyższe oznacza, że Rektor doprowadził do znaczącej modyfikacji ustawowych przesłanek warunkujących prawo do stypendium co skutkowało wprowadzeniem kryteriów niezgodnych z celem ustawy i znaczącym ograniczeniem kręgu osób uprawnionych do pobierania takiego świadczenia – w przypadku skarżącej pozbawienie jej zarówno prawa do stypendium rektora w związku z wynikami w nauce jak i stypendium dla osoby niepełnosprawnej. Takie działanie stanowi o naruszeniu przepisów prawa skutkujących koniecznością uchylenia wydanej decyzji (por. wyrok z dnia 1 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Go 773/16).

Jak podała, za przedstawioną przez nią interpretacją powyższego przepisu, przemawia celowościowa i funkcjonalna wykładnia przepisu, czy chociażby ratio legis wprowadzenia stypendium dla osoby niepełnosprawnej. Osoba taka może bowiem dopiero w 7 roku swoich studiów, na wskutek wypadku stać się niepełnosprawną, która dotąd nie pobierała stypendium dla osób niepełnosprawnych i w związku z tym, w przypadku zastosowania treści Regulaminu stypendialnego, osobie tej nie przysługiwałoby prawo do takiego stypendium na tej uczelni, podczas gdy w oparciu o samą wykładnię przepisów ustawy, czy regulaminy wydane przez rektorów innych uczelni - prawo do stypendium przysługiwałoby danej osobie. Nadto, powoływanie się w zaskarżonej decyzji na interpretacje (stanowisko Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego) jest bezpodstawne, bowiem organ zobowiązany jest stosować przepisy ustawy. Jeżeli ustawodawca chciałby wprowadzić takie ograniczanie jakiego dokonał Rektor w treści Regulaminu stypendialnego - to wprowadziłby je w treści ustawy poprzez precyzyjny zapis. Skoro tego nie uczynił - to oznacza, że nie zamierzał ograniczać tego prawa ponad to co z wynika z treści przepisu. Wszelka wykładania przepisów, jak wskazywał już wielokrotnie czy to Trybunał Konstytucyjny w swoich wyrokach czy też Naczelny Sąd Administracyjny - w takich przypadkach (gdy chodzi o świadczenie) musi być dokonywana na korzyść osoby wnioskującej o stypendium.

W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Istotą sporu w rozpatrywanej sprawie jest wykładnia przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1668 ze zm., zwanej dalej Prawem o szkolnictwie wyższym i nauce).

Zgodnie z tym przepisem świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce (do których zalicza się między innymi stypendium rektora, o jakie ubiegała się skarżąca), przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.

W rozpatrywanej sprawie Rektor, wydając decyzje w obu instancjach, dokonał interpretacji powołanego przepisu uznając, że dla obliczenia terminu 6 lat, o którym mowa w art. art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, kluczowy jest okres, w jakim skarżąca posiadała status studenta, ustalając tym samym, iż na moment złożenia wniosku o przyznanie stypendium rektora skarżąca posiadała status studenta przez okres dłuższy niż 72 miesiące odpowiadające wskazanemu w Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce okresowi 6 lat akademickich.

W kontekście sposobu obliczania poszczególnych okresów wliczających się do sześcioletniego terminu, o którym mowa w treści art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, Rektor przyjął założenie, że w przepisach Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce nie wskazano, aby okres 6 lat dotyczył wyłącznie okresów studiów, w których student stypendium pobierał lub spełniał przesłanki do pobierania danego stypendium, stąd uwzględniono wszystkie okresy, kiedy dana osoba miała status studenta, a zatem potencjalnie mogła pobierać stypendium rektora. O zaistnieniu negatywnej przesłanki przyznania stypendium, zdaniem Rektora, decydował zatem wyłącznie okres studiowania, co wobec niespornego w sprawie wyliczenia okresów kształcenia się przez skarżącą doprowadziło Rektora, do wniosku, iż okres ustawowego uprawnienia skarżącej do otrzymywania stypendium rektora wynoszący 6 lat upłynął już w październiku 2019 r. w roku akademickim 2019/2020.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie takie stanowisko Rektora było następstwem błędnej wykładni art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce.

Zdaniem Sądu sposób skonstruowania tego przepisu bezspornie wskazuje, że świadczenia o jakich mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, przysługują przez okres nie dłuższy niż 6 lat. Wskazać zatem należy że pojęcie "przysługuje", którym ustawodawca posłużył się w art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, wobec braku jego definicji ustawowej, należy odczytywać zgodnie z jego rozumieniem w języku potocznym i odnosić do świadczeń, które zostały przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym nie można podzielić poglądu, że dla biegu okresu, w którym można otrzymać stypendium, nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. Zwrócić należy bowiem uwagę, że sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia dla uzyskania danego stypendium. Stypendium to "przysługuje" konkretnej osobie dopiero po spełnieniu określonych warunków, do których zalicza się posiadanie statusu studenta, wyrażenie woli ubiegania się o pomoc oraz spełnienie dodatkowych wymagań przewidzianych dla świadczeń danej kategorii. Powyższa wykładnia znajduje nadto odzwierciedlenie w treści uzasadnienia projektu ustawy, w którym sześcioletni okres o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce powiązano bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, a nie z posiadaniem statusu studenta przez osobę ubiegającą się o jedną z form pomocy materialnej. W uzasadnieniu projektu ustawy wskazano, że: "realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat".

Powyższe stanowisko zaprezentowano m.in. w wyrokach WSA w Krakowie z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 638/20; WSA w Gliwicach z dnia 15 września 2020 r., sygn. akt III SA/GL 248/20; WSA w Kielcach z dnia 23 września 2020 r., sygn. II SA/Ke 356/20; WSA w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2020 r., sygn. II SA/Sz 222/20 oraz z dnia 18 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 259/20. We wskazanym zakresie Sąd w pełni podziela argumentację przedstawioną we wskazanych wyrokach oraz powołane w nich stanowisko K. Leweckiego, przedstawione w artykule "Wykładnia nowego ograniczenia w przyznawaniu stypendiów dla studentów" (Doradztwo Podatkowe - Biuletyn Instytutu Studiów Podatkowych 2020/1/57-62), wedle którego pojęcie "przysługuje", wobec braku definicji ustawowej, należy odczytywać zgodnie z jego rozumieniem w języku potocznym i odnosić do świadczeń, które zostały przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym w ocenie Sądu, sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia dla uzyskania danego stypendium. Stypendium to "przysługuje" konkretnej osobie dopiero po spełnieniu określonych warunków.

Jak z powyższego wynika, że prawidłowe odkodowanie normy zawartej w art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce możliwe jest przy zastosowaniu wykładni językowej. Nie ma więc konieczności sięgania do innych metod wykładni, w tym celowościowej. Równocześnie zauważenia wymaga, że w ustawie nie zawarto przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do uzyskania stypendium ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż sześć lat. Z przepisów art. 93 ust. 2 pkt 1 oraz art. 94 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce wprost wynika, w jakich sytuacjach studentowi prawo do stypendium nie przysługuje lub kiedy wygasa decyzja o przyznaniu świadczenia. Żadna z tych regulacji nie wiąże prawa do stypendium z nadmiernie długim okresem studiowania, który może być spowodowany nie tylko nieprzykładaniem się do nauki, lecz sytuacją zdrowotną, losową czy ekonomiczną (por. powołany powyżej wyrok WSA w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 222/20). Oznacza to, że niezależnie od tego, przez jaki okres dana osoba posiada status studenta, prawo do pobierania świadczeń wymienionych w art. 86 ust. 1 pkt 1-4- i art. 359 ust. 1 ma tylko przez okres 6 lat, chyba że zachodzą wyłączenia, o których mowa w art. 93 ust. 2 pkt 2, ust. 3 i 4 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce. Ponadto, należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 92 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce stypendia są przyznawane na semestr albo na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy w roku. Rok akademicki trwa pięć szóstych roku kalendarzowego, student nie ma prawa do otrzymania żadnych świadczeń przez jedną szóstą roku. W konsekwencji nie można uznać, że prawo do świadczeń przysługuje mu przez cały rok kalendarzowy. W każdym roku maksymalny upływ okresu to 10 miesięcy. Ustawodawca nie posłużył się pojęciem roku akademickiego, tylko kalendarzowego, co należy uznać za zabieg świadomy (por. wyrok WSA w Olsztynie z 28 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 107/29).

Zdaniem zatem Sądu już z wykładni językowej art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa

o szkolnictwie wyższym i nauce w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że świadczenia w nim wskazane przysługują nie dłużej niż przez okres sześciu lat, a nie - jak de facto przyjął Rektor w obu instancjach - w okresie 6 lat od rozpoczęcia studiów.

Rację ma skarżąca, że przepisy wewnątrzuczelniane nie mogą rozszerzać, czy też zmieniać, modyfikować, kryteriów przyznawania świadczeń, zawartych w przepisach rangi ustawowej.

Zdaniem Sądu wprowadzenie § 11 ust. 2 Regulaminu stypendialnego dodatkowego kryterium, jakim jest niewątpliwie wskazanie, że do okresu 6 lat, o których mowa w art. 93 ust. 2 pkt. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce - "(...) wlicza się wszystkie lata studiów (...) a nie lata w których stypendia były pobierane" stanowi niedozwoloną modyfikację przepisów ustawowych przez wprowadzenie dodatkowych kryteriów i to, jak się okazuje, niezgodnych z celem ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Rektor, jako organ uczelni wyższej, a także organ administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym w (art. 5 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego; Dz. U. z 2021 r., poz. 735) związany jest zasadą praworządności (art. 7 Konstytucji RP). Oznacza to, że tworzone przez niego akty prawa wewnętrznego (regulaminy, w tym Regulamin stypendialny) jak i podejmowane w oparciu o nie decyzje nie mogą tworzyć dodatkowych kryteriów przyznawania świadczeń, w sprawie których rektor jest organem właściwym. W konsekwencji postanowienia regulaminu nie mogą być sprzeczne z ustawą - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. W razie zaistnienia takiej sprzeczności, sąd orzekający może w oparciu o przepis art. 178 ust. 1 Konstytucji RP w indywidualnej sprawie odmówić zastosowania tych niezgodnych z ustawą postanowień regulaminu (por. wyrok NSA z dnia 22 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 2460/11, wyrok NSA z dnia 12 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 597/11, wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 150/13 - baza orzeczeń nsa.gov.pl).

W pełni podzielając powyższe poglądy i stanowisko WSA w Gorzowie Wielkopolskim, wyrażone w wyroku z dnia 1 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Go 773/16; LEX nr 2179019, Sąd także i w tej, indywidualnej sprawie skarżącej, odmówił, na podstawie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP zastosowania postanowień § 11 ust. 2 Regulaminu stypendialnego. Takie działanie Sądu nie narusza zasady autonomii szkół wyższych (art. 70 ust. 5 Konstytucji RP oraz art. 3 ust. 1 in fine ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce), gdyż zasada ta nie może być rozumiana jako dowolność postępowania organów uczelni w obszarach jej działań, co zresztą wynika wprost z treści powołanych przepisów. Zasada autonomii szkół wyższych musi się mieścić w granicach wynikających z ustawy. Nic w tym zakresie nie mogło więc zmienić stanowisko Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Skarga musiała wobec tego wywrzeć zamierzony skutek.

Kontrolowane decyzje zostały bowiem wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego - art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce – w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy poprzez błędną jego wykładnię i zastosowanie. Konsekwencją powyższego uchybienia było więc również naruszenie przepisów postępowania w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego, to jest art. 7 i 77 § 1, k.p.a., poprzez błędne ustalenia dotyczących okresów pobierania przez skarżącą świadczeń, istotnych dla ustalenia przysługiwania prawa do stypendium rektora oraz ich niewłaściwą ocenę (art. 80 k.p.a.), w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę Rektor uwzględni powyższą ocenę prawną, którą jest związany w świetle postanowień art. 153 P.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku.

Na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) Sąd przyznał wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącej – koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości wynikającej z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 18), orzekając, jak w punkcie II sentencji wyroku.