Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 424/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2351
journal: Dz.U. 2018 poz 917
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: par. 5 ust. 1, par. 6 ust. 1 i 3, par. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Inspektora Sanitarnego z dnia 27 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 15 marca 2018 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia 15 marca 2018 r., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ch. na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1261) nie stwierdził u R. R. choroby zawodowej - astmy oskrzelowej wymienionej w pozycji 6 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy.

W uzasadnieniu wskazano, że decyzja została wydana na podstawie orzeczenia lekarskiego nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. oraz na podstawie orzeczenia lekarskiego nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej Instytutu Medycyny Pracy w Ł., a także oceny narażenia zawodowego dotyczących R. R., zatrudnionego w charakterze robotnik budowlany, pomocnik murarza, murarz - wykonywanie prac budowlanych.

Organ wskazał, że w dniu 6 lipca 2017 r. wpłynęło do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ch. (w skrócie również jako - "PPIS w Ch.") odwołanie od decyzji z dnia 22 czerwca 2017 r., nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej złożone przez R. R..

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w G. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, aby przy ponownym rozpatrywaniu sprawy uwzględnić wskazówki zawarte w decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 4 sierpnia 2017 r., nr [...].

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ch. zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Gdańsku i do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o wyjaśnienie rozbieżności w orzeczeniach lekarskich oraz do Państwowych Powiatowych Inspektorów Sanitarnych w Cz., S. i B. w celu ustalenia wszystkich stron postępowania.

W dniu 12 października 2017 r. wpłynęło do PPIS w Ch. pismo z Instytutu Medycyny Pracy w Ł. dotyczące orzeczenia nr [...]. Wyjaśniono, iż wyniki badań czynnościowych układu oddechowego wykonane w Klinice Chorób Zawodowych i Zdrowia Środowiskowego Instytutu Medycyny Pracy w Ł. wskazywały na istnienie obturacji oskrzeli i nieswoistej nadreaktywności oskrzeli w stopniu łagodnym, co uzasadniało rozpoznanie astmy oskrzelowej. Przywołane testy skórne, próba rozkurczowa, bezwzględna liczba eozynocytów w surowicy oraz poziom całkowitych IgE w surowicy nie są badaniami obiektywnie w pewny sposób potwierdzającymi lub wykluczającymi rozpoznanie astmy oskrzelowej - mają wartość pomocniczą. Podczas hospitalizacji w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. nie ujawniono obecności swoistych przeciwciał w klasie IgE dla potencjalnych alergenów zawodowych obecnych w farbach (izocjaniany), a także punktowe testy skórne z chromem, z głównym alergenem obecnym w środowisku pracy murarza i robotnika budowlanego, dały wynik ujemny. Metodą referencyjną w rozpoznawaniu astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego, jest swoista próba wziewna prowokacyjna, która została przeprowadzona u badanego z chromem. W trakcie jej przebiegu nie obserwowano cech zapalnej reakcji alergicznej w drogach oddechowych. Swoistych prób prowokacyjnych nie wykonuje się ze środkami drażniącymi. Na dzień dzisiejszy nie opracowano obiektywnych metod potwierdzających bezspornie związek przewlekłego narażenia na czynniki drażniące drogi oddechowe z rozwojem astmy oskrzelowej, ponieważ czynniki drażniące wywołują objawy u wszystkich eksponowanych. Ostatecznie Instytut Medycyny Pracy w Ł. nie znalazł podstaw do zmiany orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Otrzymane w dniu 26 października 2017 r. uzupełnienie orzeczenia lekarskiego nr [...] z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. w całości podtrzymuje wydane orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

W uzasadnieniu podniesiono, że orzeczenia lekarskie I i II instancji nie są sprzeczne w treści, lecz wzajemnie się uzupełniają. Za brakiem podstaw do rozpoznania astmy oskrzelowej jako choroby zawodowej przemawiają wyniki badań dostarczone do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. R. R., a także badania przeprowadzone w Klinice Instytutu Medycyny Pracy w Ł.. Przyczyną dolegliwości ze strony układu oddechowego, zgłaszanych przez pacjenta, może być nieswoista nadreaktywność oskrzeli, która przy braku swoistego uczulenia na alergeny środowiska pracy, nie daje podstaw do rozpoznania astmy oskrzelowej jako choroby zawodowej. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w G. nie znalazł podstaw do zmiany orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Cz. przekazał informację, iż Przedsiębiorstwo Budowlane ul. [...] w Cz. zostało zlikwidowane w latach 90-tych, w związku z czym brak możliwości sporządzenia oceny narażenia zawodowego.

Także Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. poinformował, że nie posiada w zbiorach składnicy akt dokumentów dotyczących narażenia R. R. zatrudnionego w latach 1980-1982 w S. Przedsiębiorstwie Remontowo-Budowlanym w S. ul. [...].

Ponadto Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. poinformował, iż nie posiada w zbiorach składnicy akt, danych związanych z narażeniem zawodowym występującym w Przedsiębiorstwie Budownictwa Rolniczego w B. ul. [...] w latach 1979-1980. Zakład uległ likwidacji w 1990 roku.

Natomiast Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ch. dokonał oceny narażenia zawodowego w zakładach znajdujących się na terenie powiatu. Organ wyjaśnił, że Przedsiębiorstwo Produkcji Leśnej "[...]" w B. zostało sprywatyzowane w 2002 r., i jako spółka z ograniczoną odpowiedzialnością obecnie funkcjonuje pod nazwą "[...]". Cała dokumentacja została przekazana do archiwum w B.. Obecnie w zakładzie znajdują się tylko świadectwa pracy pracowników. Przeprowadzenie oceny narażenia zawodowego było niemożliwe. Przy czym R. R. oświadczył, że w Przedsiębiorstwie Produkcji Leśnej "[...]" w B. wykonywał prace murarskie i malarskie.

W trakcie pracy w Zakładzie Murarskim [...] J. B., R. R. wykonywał głównie prace murarskie i tynkarskie z mokrymi zaprawami murarskimi. Sporadycznie docinał pustaki piłami ręcznymi. Nie wykonywał prac malarskich.

Podczas prowadzenia własnej działalności gospodarczej wykonywał wszystkie prace związane z usługami budowlanymi: rozstawianie rusztowań i drabin, stawianie bloczków budowlanych, murowanie, tynkowanie i cekolowanie. Nie wykonywał prac malarskich.

W Przedsiębiorstwie Budowlanym "[...]" w G. z siedzibą w K., ocenę narażenia zawodowego przeprowadził Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K.. Wynika z niej, iż R. R. podczas zatrudnienia wykonywał prace na zewnątrz i wewnątrz budynków i było to głównie murowanie ścian z pustaka i cegły zaprawą cementową mokrą. Nie wykonywał prac malarskich.

W Usługowym Zakładzie Budowlanym "[...]" w P., ocenę narażenia zawodowego przeprowadził Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Cz.. Stwierdzono, że w okresie wykonywania pracy w zakładzie była prowadzona budowa hali zakładów mięsnych. R. R. podczas zatrudnienia przenosił materiały budowlane m.in. worki z cementem, piaskiem, płyty gipsowo-kartonowe, materiały izolacyjne i elementy stalowe o różnych gabarytach. Ponadto obsługiwał betoniarkę, zalewał betonem szalunki, przygotowywał podłoża ścian i sufitów przed ich malowaniem, szlifował ściany. Nie wykonywał prac malarskich.

PPIS w Ch. sporządził kartę oceny narażenia zawodowego pana R. R. w latach 1979-2010 we wszystkich zakładach pracy w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy. W trakcie swojej pracy zawodowej R. R. wykonywał szereg różnorodnych prac budowlanych: obsługiwanie betoniarki, stawianie bloczków, pustaków i cegieł, murowanie, tynkowanie, zacieranie, cekolowanie, ręczne kopanie fundamentów, rozstawianie rusztowań i drabin, przenoszenie materiałów budowlanych i porządkowanie placów budowy. W zakładach nie potwierdzono narażenia na farby malarskie, zaś wg. oświadczenia R. R. narażenie na farby malarskie występowało w Przedsiębiorstwie Produkcji Leśnej "[...]" w B. w latach 1988-2000.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ch. wydając kolejną decyzję w dniu 22 listopada 2017 r., nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u R. R. choroby zawodowej, uwzględnił orzeczenia lekarskie wystawione przez Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. i Instytutu Medycyny Pracy w Ł., wyjaśnienia uzupełniające orzeczenia otrzymane od Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. i Instytutu Medycyny Pracy w Ł. oraz kartę oceny narażenia zawodowego sporządzoną przez PPIS w Ch..

Ponownie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w G. uchylił w dniu 1 grudnia 2017 r. decyzję PPIS w Ch., uznając nieprawidłowe doręczenie decyzji z pominięciem adresu pełnomocnika Przedsiębiorstwa Budowlanego "[...]" sp. z o.o. sp. k w G., radcy prawnego A. Z. – Z. z G. Grupy Radców Prawnych w związku z czym nie nastąpiły skutki prawne doręczenia decyzji stronie.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł R. R., podnosząc, że organ I instancji pominął wykonywanie przez niego prac malarskich, cekolowania oraz szlifowania ścian i sufitów oraz kontakt z chemikaliami, farbami olejnymi oraz środkami odkażającymi podczas pracy w Przedsiębiorstwie Produkcji Leśnej "[...]".

Decyzją z dnia 27 kwietnia 2018 r., nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano m.in., że orzeczenia lekarskie wraz z uzupełnieniami zostały wydane przez lekarzy posiadających odpowiednie uprawnienia, zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I i II stopnia i nie budzą zastrzeżeń. Karta oceny narażenia zawodowego została sporządzona przez upoważnionego przedstawiciela Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ch. i nie budzi również zastrzeżeń. Z karty oceny narażenia zawodowego wynika, że R. R. był zatrudniony: w Przedsiębiorstwie Budownictwa Rolniczego [...] w latach 1979-1980 na stanowisku robotnika budowlanego, w S. Przedsiębiorstwie Remontowo-Budowlanym w S. w latach 1980-1982 na stanowisku pomocnika murarza. Następnie jako murarz w kolejnych zakładach pracy: Przedsiębiorstwo Budowlane w Cz. (1982-1988), Przedsiębiorstwo Produkcji Leśnej "[...]" w B. - obecnie [...] Sp. z o.o. (1988-2000), Usługowy Zakład Budowlany "[...]" P. (2003-2004), Zakład Murarski J. O. B. (2005-2006), Przedsiębiorstwo Budowlane "[...]" G. (2006-2007), Usługi Budowalne R. R. B. (2008-2010). Obecnie R. R. jest bezrobotny. W czasie całego okresu zatrudnienia R. R. był narażony na czynniki alergizujące będące składnikami materiałów budowlanych, w tym cementu oraz cekolu. Ponadto wg oświadczenia R. R. podczas pracy w Przedsiębiorstwie Produkcji Leśnej "[...]" w B. był narażony na farby malarskie. Podczas zatrudnienia jako murarz w poszczególnych zakładach pracy R. R. wykonywał następujące czynności: obsługa betoniarki, szlifowanie ścian wewnątrz budynków, tynkowanie, klejenie płyt styropianowych, docinanie pustaków piłami ręcznymi, murowanie ścian mokrą zaprawą na zewnątrz i wewnątrz budynków z pustaka i cegły, cekolowanie, cięcie płyt, regipsów, silki i innych materiałów budowlanych.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie podzielił zarzutów R. R. przedstawionych w odwołaniu. Zarówno Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w G., jak i Instytut Medycyny Pracy w Ł. zgodnie uznały w swoich orzeczeniach lekarskich, że brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W wyniku specjalistycznych badań pulmonologicznych, przeprowadzonych w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w G. oraz po analizie dostarczonej dokumentacji lekarskiej, pulmonolog nie rozpoznał u R. R. astmy oskrzelowej ze względu na: ujemne wyniki testów skórnych, ujemną rozkurczową próbę spirometryczną, bezwzględną liczbę eozynocytów w surowicy w normie, IgE całkowite w normie.

W trakcie hospitalizacji w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. u R. R. przeprowadzono badania laboratoryjne (testy biochemiczne i alergologiczne) oraz spirometryczne badanie spoczynkowe, które wykazało zaburzenia wentylacji płuc o typie łagodnej obturacji. W teście wziewnym z metacholiną ujawniono obecność nieswoistej nadreaktwności oskrzeli o stopniu łagodnym. Punktowe testy skórne z zestawem pospolitych alergenów środowiska komunalnego oraz z roztworami chromy dały wyniki ujemne. W surowicy krwi pacjenta nie wykryto obecności przeciwciał klasy IgE skierowanych przeciwko diizocyjanianom, wchodzącym w skład większości barwników farb. W przebiegu wziewnej próby prowokacyjnej z 0,1% roztworem chromu (potencjalnym alergenem środowiska pracy murarza i pracownika budowlanego), w badaniu popłuczyn nosowych nie obserwowano napływu do dróg oddechowych komórek charakterystycznych dla alergicznej reakcji zapalnej. Z powyższego wynika, że ze względu na brak swoistego uczulenia na potencjalne alergeny występujące w środowisku pracy oraz utrzymywanie się nieswoistej nadreaktywności oskrzeli pomimo zakończenia pracy zawodowej brak jest podstaw do rozpoznania u astmy oskrzelowej o etiologii zawodowej. Ponadto, dodatkowe wyjaśnienia uzyskane przez organ I instancji od jednostek orzeczniczych I i II stopnia są ze sobą zgodne i nie pozostawiają wątpliwości, że mimo występowania w środowisku pracy R. R. czynników alergizujących, nie rozpoznano u niego choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej. Jednostka orzecznicza II stopnia wskazała, że metodą referencyjną w diagnostyce astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego jest swoista wziewna próba prowokacyjna, która została wykonane z chromem u R. R., jednakże w jej przebiegu nie obserwowano cech zapalnej reakcji alergicznej w drogach oddechowych. Jednostka orzecznicza I stopnia również podtrzymała swoje stanowisko obszernie je uzasadniając i wskazując na okoliczności nie pozwalające na zmianę treści orzeczenia lekarskiego, wskazując między innymi na fakt, że na podstawie przeprowadzonych badań u R. R. nie rozpoznano astmy oskrzelowej ani nie stwierdzono obecności alergii na czynniki zawodowe na zajmowanych przez niego stanowiskach pracy.

Warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej jest rozpoznanie jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych w okresie, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym i wykazanie bezsporne lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. W opinii organu drugiej instancji pierwszy warunek nie został spełniony.

Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie zebranego materiału dowodowego. W ocenie organu odwoławczego, zebrany materiał dowodowy nie budzi wątpliwości i jest wystarczający do wydania decyzji administracyjnej. Zarzuty podniesione w odwołaniu nie znalazły potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym i zostały w pełni wyjaśnione.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł R. R. zarzucając organowi, że w zaskarżonej decyzji błędnie przyjęto, iż astmy oskrzelowej nie nabawił się podczas prac zawodowych.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracyjnemu oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów na okoliczności wskazane w uzasadnieniu, w tym: dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii lekarza biegłego pulmonologa i lekarza medycyny pracy na okoliczność występowania u skarżącego astmy oskrzelowej oraz czy wystąpienie u skarżącego astmy oskrzelowej jest pochodzenia zawodowego; dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącego w charakterze strony na okoliczność wykonywanych prac budowlanych w latach 1979-2010.

W uzasadnieniu skargi skarżący przede wszystkim wskazywał na pominięcie przez organy faktu wykonywania przez niego różnorodnych prac, w tym związanych z kontaktem z chemikaliami i farbami olejnymi oraz ich szkodliwego wpływu na jego organizm.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako - "p.p.s.a"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku stwierdzenia określonych naruszeń prawa sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla zaskarżony akt albo stwierdza jego nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 p.p.s.a.) bądź oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia (art. 151 p.p.s.a.). Sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy administracyjnej co do jej istoty a jedynie ocenia, czy postępowanie przed organami przeprowadzono prawidłowo i czy wydany akt pozostaje w zgodzie z prawem.

Skarga podlega uwzględnieniu, choć zasadniczo nie z przyczyn w niej wskazanych.

Rozpoznając bowiem niniejszą sprawę w świetle powyższych kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływa na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 917 ze zm., zwanej dalej w skrócie jako: "k.p."), za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Zatem ustawodawca w przywołanym powyżej przepisie k.p. wprost wskazał na dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem".

W niniejszej sprawie podejrzenie istnienia choroby zawodowej u R. R. (dalej jako - "skarżący"), dotyczyło choroby wymienionej w pozycji 6 wykazu chorób zawodowych, a mianowicie - astmy oskrzelowej. Wykaz chorób zawodowych został określony w załączniku, do wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 k.p., rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1367, dalej jako "rozporządzenie").

Natomiast zgodnie z § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia wydawanie orzeczeń w zakresie chorób zawodowych zostało powierzone lekarzom spełniającym wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r., nr 125, poz. 1317 ze zm.), zatrudnionym w jednostkach orzeczniczych I stopnia oraz II stopnia (§ 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia). Lekarze ci, stosownie do § 5 ust. 1 rozporządzenia, muszą spełniać wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ww. ustawy o służbie medycyny pracy, a mianowicie w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 czerwca 2010 r. w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych (Dz. U. z 2010 r., nr 110, poz. 736). Tak więc posiadają oni należną wiedzę w zakresie rozpoznawania chorób sklasyfikowanych jako zawodowe, wyszczególnionych w ww. rozporządzeniu oraz rozpoznawania czynników, które mogą potencjalnie powodować taką chorobę i ich oceny dla wywołania wskazanej choroby w konkretnym przypadku w odniesieniu do badanego pracownika lub byłego pracownika.

Trzeba tu zaznaczyć, że zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu między innymi do czynników o działaniu uczulającym (alergenów) - rodzaj czynnika i stwierdzenia kontaktu takim czynnikiem w czasie pracy, jeżeli wystęował on w środowisku pracy, narzędziach pracy, surowcach (...) czy czynników chemicznych i fizycznych - rodzaj czynnika, wartość stężeń lub natężeń i średni czas narażenia zawodowego (§ 6 ust. 2 rozporządzenia).

Stosownie do § 6 ust. 3 rozporządzenia taką ocenę narażenia zawodowego przeprowadza - w zależności od etapu, na którym znajduje się sprawa między innymi lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2 i 3 w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej (pkt 2), a także właściwy państwowy inspektor sanitarny, w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej (pkt 3).

W myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Zatem ww. decyzja może być wydana, po przeprowadzeniu przez organy inspekcji sanitarnej (dalej w skrócie również jako - "organy"), postępowania wyjaśniającego co do warunków i sposobu wykonywanej pracy oraz występującego w określonym czasie określonego narażenia zawodowego wiążącego się z podejrzeniem zaistnienia wskazanej w rozporządzeniu jednostki chorobowej, jeżeli: schorzenie zostanie rozpoznane jako choroba zawodowa przez lekarza we właściwej jednostce orzeczniczej; w zakładzie pracy występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia oraz bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić istnienie związku przyczynowego między stwierdzonym schorzeniem a warunkami pracy.

Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji skarżący jest bezrobotny, zaś w czasie całego okresu zatrudnienia był narażony na czynniki alergizujące będące składnikami materiałów budowlanych, w tym cementu oraz cekolu, zaś podczas pracy w Przedsiębiorstwie Produkcji Leśnej "[...]" w B., wg. jego oświadczenia, na farby malarskie. Wobec poczynionych przez organ ustaleń dotyczących narażenia istniejącego w całym okresie zatrudnienia, zarzuty skarżącego dotyczące pominięcia wykonywanych przez niego prac nie mogą odnieść skutku. Można też zauważyć, że w orzeczeniu uzupełniającym WOMP-u (pismo z dnia 19 października 2017 r.), podniesiono jednoznacznie, że powodem braku rozpoznania choroby zawodowej jest brak takiej choroby, a nie fakt nie uwzględnienia w orzekaniu wykonywanych przez pacjenta prac.

Przechodząc dalej, to w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmowany jest powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej orzeczeniem lekarskim, wydanym w trybie rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych i braku podstaw do przeprowadzenia przez organ samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06; wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Białymstoku z dnia 25 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/Bk 710/06; w Krakowie z dnia 20 września 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 388/16), co jest uzasadnione zakresem specjalistycznej wiedzy medycznej posiadanej przez lekarzy orzeczników, której to wiedzy nie posiadają organy administracyjne.

Dlatego też inspektor sanitarny jest bezwzględnie związany orzeczeniem lekarskim w zakresie rozpoznania choroby zawodowej. Państwowy inspektor sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń upoważnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych ani też dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 335/10 czy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 602/09).

Zatem w świetle poglądów judykatury związanie organów inspekcji sanitarnej orzeczeniami lekarskimi, wydanymi w toku niniejszego postępowania w trybie rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, nie może budzić zdaniem Sądu orzekającego, wątpliwości.

Niemniej, orzeczenia lekarskie, stanowiące opinie w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., podlegają ocenie dokonywanej przez organy zgodnie z kryteriami określonym w art. 80 k.p.a., i tylko w przypadku, gdy orzeczenia lekarskie poddane takiej ocenie zawierają w sobie logiczne i przekonujące wyjaśnienie zajętego przez lekarza orzecznika stanowiska, to organ może zgodnie z tą opinią dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, że mieści się ona w wykazie chorób zawodowych.

Poza sporem było, że w niniejszej sprawie zostały wydane orzeczenia lekarskie: przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w G. (dalej - "WOMP") z dnia 16 grudnia 2016 r., nr [...] oraz przez Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. N. w Ł. (w skrócie - "IMP") z dnia 18 kwietnia 2017 r., nr [...]. Ponadto, ww. orzeczenia lekarskie zostały uzupełnione przez jednostki orzecznicze obu stopni odpowiednio pismami z dnia 19 października 2017 r. (WOMP) oraz z dnia 5 października 2017 r. (IMP).

Jak wynika z jednoznacznie z treści orzeczenia WOMP-u oraz jego uzupełnienia, na podstawie przeprowadzonych badań pulmonologicznych (testy skórne, spirometryczna próba rozkurczowa, liczby eozynocytów w surowicy) oraz dostarczonej dokumentacji lekarskiej, pulmonolog nie rozpoznał u skarżącego schorzenia w postaci astmy oskrzelowej, będącej przyczyną zgłoszenia choroby zawodowej. Natomiast rozpoznania tej jednostki chorobowej dokonano w orzeczeniu lekarskim IMP, stwierdzając obturację oskrzeli i nieswoistą nadreaktywność oskrzeli w stopniu łagodnym, "co uzasadnia rozpoznanie astmy oskrzelowej u pacjenta".

Pomimo zwrócenia się przez organ I instancji o wyjaśnienie zaistniałych rozbieżności w treści orzeczeń lekarskich, w odpowiedziach, tj. w pismach z dnia 19 października 2017 r. i z dnia 5 października 2017 r. (tzw. uzupełnienie orzeczenia) obie jednostki orzecznicze podtrzymały swoje "różne" stanowiska oraz związaną z nimi dotychczasową argumentację. Treść orzeczeń lekarskich jednostek orzeczniczych I i II stopnia nie jest więc zbieżna. Mamy w tym przypadku do czynienia z sprzecznością w zakresie rozpoznania oraz nie rozpoznania u skarżącego astmy oskrzelowej - jednostki chorobowej ujętej w wykazie chorób zawodowych pod pozycją 6.

Dlatego nie można podzielić poglądu organu I instancji, że przedmiotowe orzeczenia "nie są sprzeczne w treści, lecz wzajemnie się uzupełniają". Podobnie, jak w przypadku oceny dokonanej przez organ odwoławczy wyrażonej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że orzeczenia lekarskie wraz z uzupełnieniami (...), nie budzą zastrzeżeń. Co prawda, w uzupełniniu orzeczenia IMP (podobnie jak WOMP-u) można dopatrzeć się próby wyjaśnienia rozbieżności poprzez wskazanie, że przywołane punktowe testy skórne, próba rozkurczowa bezwzględna liczba eozynocytów w surowicy czy poziom całkowitych IgE w surowicy mają jedynie - wartość pomocniczą. To jednocześnie w uzupełnieniu tym czytamy, że "nie są to badania obiektywnie w pewny sposób potwierdzającymi lub wykluczającymi rozpoznanie astmy oskrzelowej".

W sytuacji więc istnienia powyżej rozbieżności, w celu jednoznacznego potwierdzenia dokonanego rozpoznania u skarżącego astmy oskrzelowej przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, organy przed wydaniem decyzji powinny wystąpić do tej jednostki o dodatkową konsultację - stosownie do regulacji zawartej w przepisie § 8 pkt 2 rozporządzenia - która powinna tą kwestię w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnić.

Trzeba podkreślić, że omawiane rozporządzenie określa nie tylko wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, lecz także - co istotne - sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie ich rozpoznawania (§ 1 ust. 1 pkt 3 i 4 rozporządzenia).

Jak już podniesiono lekarz, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Tym samym prawodawca wyraźnie wskazał, że podstawę orzeczenia stanowi między innymi ocena narażenia zawodowego.

Analiza uzasadnienia decyzji kasacyjnej organu odwoławczego z dnia 4 sierpnia 2017 r. wskazuje, że zasadniczą przyczyną uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia była wadliwość karty narażenia zawodowego z dnia 1 lipca 2017 r. i związana z tym konieczność jej nie tylko poprawienia ale i uzupełnienia (poprzez uwzględnienie charakterystyki wszystkich zakładów pracy, w których występowało narażenie zawodowe). Jak wynika z akt sprawy przedłożonych Sądowi orzekającemu, karta oceny narażenia zawodowego została sporządzona w dniu 31 października 2017 r. (- k. 44 i nast.). Natomiast uzupełnienie opinii przez IMP nastąpiło pismem z dnia 5 października 2017 r. (- k. 41). Porównanie tylko samych dat wskazuje, że uzupełnienie orzeczenia IMP (jak i samo orzeczenie), nie mogło zostać wydane na podstawie ww. oceny narażenia zawodowego (tak samo, jak w przypadku orzeczenia jednostki orzeczniczej I stopnia oraz jej uzupełnienia). Doszło więc do naruszenia unormowania § 6 ust. 1 rozporządzenia w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy bowiem tu podkreślić, że postępowanie w sprawie choroby zawodowej jest postępowaniem odmiennym od "zwykłego" postępowania administracyjnego i bardziej sformalizowanym, gdyż prawodawca przewidział odrębny sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, które regulują przepisy ww. rozporządzenia.

Na zakończenie należy wyjaśnić skarżącemu, że kognicja sądu administracyjnego nie pozwala zasadniczo na prowadzenie postępowania dowodowego (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Wnioski dowodowe w postaci dowodu z opinii lekarza biegłego i przesłuchania w charakterze strony zawarte w skardze nie mogły więc zostać uwzględnione. Dlatego na rozprawie w dniu 13 grudnia 2018 r. Sąd zgłoszone przez niego wnioski dowodowe oddalił.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań.

Przede wszystkim organy zwrócą się do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację (lekarza pulmonologa lub innego lekarza specjalisty) w celu wyjaśnienia omawianej rozbieżności w zakresie diagnozowanego u skarżącego schorzenia oraz o uzupełnienie orzeczenia poprzez jednoznaczne wskazanie czy w świetle przywołanej powyżej definicji choroby zawodowej, która schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych (astma oskrzelowa) pozwala traktować jako chorobę zawodową także w przypadku, gdy w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić nie tylko bezspornie ale również "z wysokim prawdopodobieństwem", że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia - czy takie "wysokie prawdopodobieństwo" istnieje w niniejszej sprawie. Jak bowiem podniesiono w uzupełnieniu opinii IMP z dnia 5 października 2017 r. "na dzień dzisiejszy nie opracowano obiektywnych metod potwierdzających bezspornie związek przewlekłego narażenia na czynniki drażniące drogi oddechowe z rozwojem astmy oskrzelowej, ponieważ czynniki drażniące wywołują objawy u wszystkich eksponowanych". Przy czym uzupełnienie orzeczenia powinno uwzględniać kartę oceny narażenia zawodowego sporządzoną w dniu 31 października 2017 r.

Przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w tym zakresie powinno pozwolić organom na wydanie prawidłowej decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej stwierdzenia. Organy zobowiązane będą uwzględnić przedstawioną powyżej argumentację z uwagi na treść art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenia postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.