Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 139/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 33 pkt 1, pkt 7
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 70 par. 4
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 7, art. 8, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 935
law: Ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Anna Dalkowska (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 lutego 2018 r. sygn. akt III SA/Łd 1140/17 w sprawie ze skargi G. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 27 września 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1. Wyrok sądu pierwszej instancji.

1.1 Wyrokiem z 7 lutego 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 1140/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Łodzi (dalej: "WSA") oddalił skargę G. S. [...](dalej: "Skarżąca", "Strona") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 27 września 2017 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów jako nieuzasadnionych. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

1.2. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wystawił w dniu 6 lipca 2017 r. tytuł wykonawczy. Zawiadomieniem z dnia 7 lipca 2017 r. organ egzekucyjny dokonał nieskutecznego zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej skarżącej z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w L.. Zawiadomienie o dokonanym zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone skarżącej w dniu 11 lipca 2017 r. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w L. pismem z dnia 17 lipca 2017 r. poinformowała organ egzekucyjny, że zobowiązana nie figuruje w kartotece emerytalno-rentowej. Zawiadomieniami z dnia 7 lipca 2017 r. organ egzekucyjny dokonał skutecznego zajęcia innych wierzytelności pieniężnych przysługujących skarżącej od A. T. i K. T.- wspólników spółki cywilnej T. [...] oraz od T. [...] sp. jawnej, z tytułu zawartych umów najmu lokali użytkowych. O dokonaniu zajęć skarżąca została zawiadomiona w dniu 11 lipca 2017 r. Natomiast dokonane przez organ, w dniu 10 lipca 2017 r. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zobowiązanej prowadzonego w Banku M. [...]., o którym strona została powiadomiona w dniu 12 lipca 2017 r. okazało się nieskuteczne z uwagi na brak środków na wskazanym rachunku bankowym.

1.3. Pismem z dnia 18 lipca 2017 r. skarżąca wniosła zarzuty w sprawie prowadzonej w stosunku do jej osoby egzekucji administracyjnej, na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 6 lipca 2017 r. Postanowieniem z dnia 25 lipca 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. zawiesił prowadzone w stosunku do skarżącej postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, a następnie postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2017 r. oddalił wniesione przez zobowiązaną zarzuty jako niezasadne.

1.4. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenia art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17. 06. 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst. jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1201, dalej: "u.p.e.a.") w zw. z art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 201, dalej: "o.p.") poprzez prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o tytuł wykonawczy wystawiony na podstawie decyzji, która nie istnieje w obrocie prawnym, z uwagi na jej niedoręczenie. Postanowieniem z dnia 27 września 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

2. Skarga.

2.1. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji. Zarzucono naruszenie;

- art. 33 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o.p.;

- art. 33 pkt 7 u.p.e.a. poprzez brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.;

- przepisów postępowania polegające na braku wszechstronnej analizy przedmiotowego postępowania.

2.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wnosił o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

2.3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał skargę za bezzasadną.

Sąd pierwszej instancji uznał za istotę sporu prawidłowość uznania przez organ egzekucyjny, podniesionych przez skarżącą zarzutów na prowadzone wobec jej osoby postępowanie egzekucyjne, wniesionych na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 70 § 4 o.p. oraz art. 33 pkt 7 u.p.e.a. w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a., za niezasadne. Stwierdzono, że z przedłożonych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wraz ze skargą akt sprawy bezspornie wynika, że w niniejszej sprawie nie doszło do wykonania bądź też umorzenia egzekwowanych od skarżącej należności z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń 2012 r. W sprawie nie doszło także do przedawnienia tego obowiązku.

2.4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdził, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła również określona w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. podstawa nieistnienia egzekwowanego obowiązku. Sąd pierwszej instancji nie zgodził się z zarzutami skarżącej, która dopatrywała się wystąpienia tej podstawy zarzutu, w związku z kwestionowaną przez nią skutecznością doręczenia ustanowionemu przez nią pełnomocnikowi. W uzasadnieniu podkreślono, że prawidłowość doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego pozostaje poza granicami niniejszej sprawy i kwestia ta przedmiotem odrębnego postępowania.

2.5. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, Sąd pierwszej instancji uznał naruszenie art. 33 § 1 pkt 7 w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a., za bezzasadne. Stwierdzono, że organy egzekucyjne zasadnie uznały, że wszczęcie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego nie wymagało uprzedniego doręczenia skarżącej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Egzekwowana bowiem od skarżącej należność pieniężna, wynikającą z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 15 maja 2017 r. o solidarnej z podatnikiem odpowiedzialności G. [...] za zaległości członka rodziny R. B. w podatku od towarów i usług za styczeń 2012 r. w kwocie 440.909,62 zł oraz należne od tej zaległości za zwłokę liczone od ustawowego terminu płatności do dnia wydania przedmiotowej decyzji, w kwocie 226.760 zł., jest należnością, której obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa. Ponadto powołana wyżej decyzja jest decyzją ostateczną i niewątpliwe, jak wynika z jej treści określa wysokość egzekwowanych należności.

2.6. Końcowo, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że wbrew stanowisku strony skarżącej, przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie, zarówno przed organem pierwszej instancji, jak i przed organem odwoławczym, odpowiadało wymogom obowiązującego prawa. W szczególności organy egzekucyjne ustaliły w sposób prawidłowy stan faktyczny sprawy, odniosły się do wszystkich kwestii podniesionych przez stronę skarżącą, a przesłanki wydanego rozstrzygnięcia wskazały w prawidłowo sporządzonych uzasadnieniach wydanych postanowień.

3. Skarga kasacyjna.

3.1. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżone wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasadzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie;

I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy:

- art. 145 par. 2 pkt 1 lit. b i c ppsa w zw. z art. 8 kpa poprzez niezasadne oddalenie skargi na postanowienie Dyrektora Administracji Skarbowej w Łodzi i tym samy naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracyjnych, poprzez brak wszechstronnej analizy przedmiotowego postępowania.

- art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy materialnej i rozstrzygnięcie sprawy wbrew istniejącemu materiałowi dowodowemu;

II. naruszenie prawa materialnego, poprzez brak uznanie, iż organ administracyjny dopuścił się uchybień i powielenie jego błędów i tym samym naruszenie :

- art. 33 pkt 1 EgzAdmU w związku z art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r Nr 8, poz. 60 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "OrdPu" poprzez niewłaściwą ich wykładnię i uznanie iż w przedmiotowym postępowaniu zobowiązanie R. B. nie uległo przedawnieniu, i niewłaściwe stwierdzenie, iż zarzut przedawnienia zobowiązania nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie.

- art. 33 pkt 7 EgzAdmU poprzez uznanie, iż organ administracyjny działał właściwie, mimo braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4.1. Skarga kasacyjna podlega oddaleniu.

4.2. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 1842 dalej: "ustawa COVID") oraz zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 30 sierpnia 2021 r. Wymienionym zarządzeniem strony zawiadomiono o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i poinformowano o możliwości uzupełnienia argumentacji w piśmie procesowym, z zachowaniem trybu określonego w art. 66 p.p.s.a. Zarządzenie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej kasacyjnie w dniu 15 października 2021r. natomiast organowi w dniu 11 października 2021 r. Żadna ze stron nie uzupełniła stanowiska oraz nie wyraziła sprzeciwu co do zastosowanego trybu rozpoznania sprawy. Zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 1 i 3 ustawy COVID w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy.

4.3. Spór w niniejszej sprawie, w swojej istocie, sprowadza się do zakwestionowania prawidłowości ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wydania zaskarżonego wyroku. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy materialnej i rozstrzygnięcie sprawy wbrew istniejącemu materiałowi dowodowemu

Ogólną zasadą kształtującą postępowanie dowodowe jest ustanowiona w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej, z którą ściśle jest powiązana zasada oficjalności postępowania dowodowego, w świetle której to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Generalnie obie zasady przenoszą ciężar dowodu na organ, z pewnymi jednak wyjątkami.

Po pierwsze, obowiązkiem strony jest naprowadzenie organu na okoliczności faktyczne istotne z punktu widzenia przedmiotu danej sprawy administracyjnej. Strona w piśmie wszczynającym postępowanie powinna przywołać wszystkie prawnie relewantne okoliczności faktyczne. Nie można założyć, że organowi może być znana sytuacja faktyczna wnioskodawcy albo że obowiązkiem organu jest samodzielne poszukiwanie okoliczności faktycznych, które mogłyby uzasadniać żądanie strony. Założenie takie nie znajduje żadnego uzasadnienia prawnego. Organ bez pomocy i współdziałania strony postępowania administracyjnego nie posiada możliwości ustalenia takich okoliczności.

Po drugie, organ nie ma obowiązku poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji pasywnej postawy strony w tym zakresie. Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia bowiem strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Z treści przepisów nakładających wspomniane wyżej obowiązki nie daje się w szczególności wyprowadzić konkluzji, iż organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ta ostatnia, mimo wezwania, środków takich nie przedstawia. Nie można bowiem w takim przypadku założyć, że przy bierności strony, cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na organie (por. wyroki NSA: z 20.05.1998 r., I SA/Ka 1605/96; z 10.10.2007 r., II GSK 172/07; z 21.12.2007 r., II OSK 1783/06; z 07.12.2010 r., II OSK 1677/10; z 28.06.2011 r., II GSK 631/10; z 27.07.2011 r., II OSK 1560/10; z 09.09.2011 r., II OSK 1700/10; z 08.11.2013 r., II OSK 1291/12; z 08.12.2015 r., II OSK 910/14, z 11.4.2017 r., II OSK 2045/15 – dostępne w CBOSA).

Podkreślenia wymaga fakt, że pełnomocnik skarżącej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie rozwija powyższego zarzutu i nie podnosi żadnej argumentacji, która miałaby na celu wsparcie teorii o naruszeniu zasady prawdy materialnej i rozstrzygnięciu sprawy wbrew istniejącemu materiałowi dowodowemu. Nie jest możliwe skuteczne postawienie ogólnego zarzut naruszenia zasady prawdy materialnej oraz reguł postępowania dowodowego poprzez brak wszechstronnego i wyczerpującego rozważenia materiału dowodowego. Tego typu zarzut musi zostać skonkretyzowany. Obowiązkiem skarżącej kasacyjnie jest wskazanie na konkretne okoliczności, które nie zostały wyjaśnione albo wyjaśnione błędnie, w jaki sposób nie doszło do wszechstronnego i wyczerpującego rozważenia materiału dowodowego, jakie dowody zostały błędnie ocenione, jaka powinna być ich ocena. Brak konkretnych zarzutów w tym zakresie czyni taki zarzut kasacyjny niezasadnym. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. za bezzasadny.

4.4. Nieuzasadniony okazał się również zarzut naruszenia art. 145 par. 2 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi na postanowienie Dyrektora Administracji Skarbowej w Łodzi i tym samy naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracyjnych, poprzez brak wszechstronnej analizy przedmiotowego postępowania. Zgodnie z art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. W myśl art. 8 § 2 k.p.a. organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Strona, w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, nie odniosła się do powyższego zarzutu oraz nie przedstawiła rzetelnej argumentacji, która pozwoliłaby na jego merytoryczne rozpatrzenie. Mając powyższe na uwadze, nie można uznać, że sam fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko skarżącej narusza zasadę pogłębienia zaufania obywateli do organów publicznych. W konsekwencji, należy uznać zarzut za bezzasadny.

4.5. W przedmiotowej sprawie podniesiono również zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 70 § 4 o.p. Zgodnie z wymienionymi przepisami, zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, natomiast bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

Na etapie postępowania kasacyjnego spór sprowadza się do przesądzenia, czy kwestia prawidłowego doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wydania tytułu wykonawczego może być weryfikowana w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Należy zauważyć, że stanowisko wyrażone przez pełnomocnika w skardze kasacyjnej stoi w sprzeczności z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, w którym niejednokrotnie wskazywano, że w postępowaniu egzekucyjnym nie bada się kwestii prawidłowości doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wydania tytułu wykonawczego (zob. m.in. orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2016 r., sygn. akt II FSK 1887/14; z dnia 6 maja 2016 r., sygn. akt dnia II FSK 1032/14; z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt II OSK 1576/12; z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK1378/08; z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt II FSK 2383/11; z dnia 27 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1221/11; z dnia 20 marca 2008 r., sygn. akt II FSK 172/07). Należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpatrującym niniejszą skargę kasacyjną podziela pogląd wyrażony w wskazanych orzeczeniach i przedstawia tożsamą argumentację.

Słusznie Sąd pierwszej instancji zauważył, że w postępowaniu egzekucyjnym nie bada się kwestii prawidłowości doręczenia decyzji stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego. Badanie tej okoliczności w ramach zarzutu opartego na twierdzeniu o "nieistnieniu obowiązku" stanowiłoby w istocie kontrolę "wymagalności obowiązku" objętego tytułem wykonawczym, czego zabrania cytowany wyżej art. 29 § 1 u.p.e.a.. Celem postępowania egzekucyjnego w administracji jest doprowadzenie przy zastosowaniu odpowiednich środków egzekucyjnych przez powołane do tego organy do realizacji obowiązku o charakterze publicznoprawnym. Postępowanie egzekucyjne nie może "zastępować" postępowania rozpoznawczego, zwykłego, czy też jednego z trybów nadzwyczajnych zmierzających do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznych (por. art. 3-7 u.p.e.a.). O ile bowiem w toku postępowania jurysdykcyjnego chodzi o wydanie autorytatywnie określającego prawa i obowiązki stron aktu administracyjnego, to w postępowaniu egzekucyjnym chodzi o wykonanie tak nałożonych obowiązków (por. Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz. pod red. R. Hausera i A. Skoczylasa, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2011, str. 179). Za niedopuszczalne należałoby zatem uznać akceptowanie sytuacji, w której zobowiązany wykorzystując uprawnienia wynikające z u.p.e.a. mógłby doprowadzić do ponownej weryfikacji i merytorycznej oceny sprawy. Taką rolę spełniają środki zaskarżenia przysługujące stronie w toku postępowania podatkowego lub administracyjnego (odwołanie, zażalenie) bądź postępowań nadzwyczajnych w razie zaistnienia kwalifikowanych wad postępowania. Tak zakreślony cel postępowania egzekucyjnego determinuje zakres uprawnień organów podatkowych, które zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. są wprawdzie zobligowane do badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej, jednakże nie mogą badać zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

4.6. Nie jest także zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 33 pkt 7 u.p.e.a. Zarzut ten związany jest w wymogiem doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Podstawą zarzutu wskazaną w art. 33 pkt 7 u.p.e.a. jest brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o jakim mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem egzekucja może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Celem wprowadzenia zasady zagrożenia jest przypomnienie zobowiązanemu o upływie terminu wymagalności, wysokości należności, wskazanie następstw braku realizacji obowiązku oraz umożliwienie mu dobrowolnego wykonania zobowiązania podatkowego bez konieczności uruchomiania środków przymusu i powstania kosztów egzekucyjnych, zarówno po stronie wierzyciela, zobowiązanego, jak i organów państwa.

Ustawodawca wprowadził wyjątki od powyższej zasady, wskazując w § 2. pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (t.j. Dz.U.2017.131.- dalej: rozporządzenie z 30 października 2014r.), że egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu. Takie sformuowanie w/w przepisu oznacza, że dla możliwości odstąpienia od obowiązku doręczenia upomnienia konieczne są łącznie występujące trzy warunki tj. po pierwsze egzekucja dotyczy należności pieniężnych, po drugie obowiązek ich uiszczenia wynika z przepisów i po trzecie musi być wydane orzeczenie określające wysokość zobowiązania.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że w przepisie § 2 pkt 2 w/w rozporządzenia z dnia 30 października 2014 r. chodzi o należności, których egzekucję poprzedza postępowanie jurysdykcyjne, w którym strona ma prawo czynnego udziału i które kończy się decyzją administracyjną, która podlega doręczeniu stronie i która stanowi tytuł egzekucyjny dopiero po uzyskaniu przymiotu ostateczności. Egzekucja obowiązku wynikającego z takiego aktu jurysdykcji administracyjnej nie musi być poprzedzona upomnieniem, skoro zobowiązany miał prawo udziału w postępowaniu administracyjnym jako strona - znał więc zarówno wysokość określonej decyzją należności publicznoprawnej, jak i konsekwencje jej nieuiszczenia w razie uostatecznienia się orzeczenia. Ujęcie tej należności w katalogu należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia uwzględnia kryterium celowości doręczenia upomnienia oraz potrzeby zapewnienia efektywności czynności wierzyciela zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych. (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2019 r., II FSK 2587/17, Lex nr 2718117). Powyższe stanowisko skład orzekający w niniejszej sprawie podziela.

Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo sąd pierwszej instancji stwierdził, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie wymagało uprzedniego doręczenia upomnienia. Podstawę wystawienia tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie stanowiła ostateczna decyzja administracyjna z dnia 15 maja 2017r., określająca wysokość zobowiązania podatkowego podatnika R. B. z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń 2012r wraz z odsetkami i orzekająca o solidarnej odpowiedzialności skarżącej kasacyjnie jako członka rodziny podatnika. Skarżąca brała udział w postępowaniu rozpoznawczym, a decyzja dotyczy należności pieniężnej, której obowiązek uiszczenia wynika z mocy prawa. Brak było zatem podstaw do uznania zasadności zarzutu.

4.7. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wobec bezzasadności postawionych zarzutów kasacyjnych, brak podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Mirella Łent Sławomir Presnarowicz Anna Dalkowska