Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1182/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: § 3 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 28 ust. 3a i 3b
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia del. WSA Dariusz Skupień (spr.) Protokolant Sebastian Gajewski po rozpoznaniu w dniu 11 września 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. z dnia 24 marca 2011 r. sygn. akt I SA/Rz 111/11 w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Rz 111/11 objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. oddalił skargę P. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że w dniu [...] sierpnia 2010 r. P. S. złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od lipca 2000 r. do marca 2001 r., powstałych w wyniku prowadzenia działalności gospodarczej pod nazwą F. spółka cywilna. W uzasadnieniu wniosku podał, że od czasów młodzieńczych cierpi na schorzenia kręgosłupa i dolegliwości brzucha. Ponadto od trzech lat jest hospitalizowany ponieważ ma ciągłe zawroty głowy, drętwienie rąk i nóg, mdłości, problemy z widzeniem i bóle brzucha które upośledzają czynności ruchowe.

Na podstawie dokumentacji zebranej w toku postępowania ustalono, że skarżący w okresie od dnia [...] marca 1996 r. do dnia [...] stycznia 2000 r. był zgłoszony do ubezpieczeń jako prowadzący działalność gospodarczą, natomiast zgodnie z decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 r. skarżący w okresie od dnia [...] marca 1997 r. do dnia [...] maja 2001 r. prowadził działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej z J. K. pod nazwą F. s.c. Zgodnie zaś z pismem Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] sierpnia 2010 r., P. S. figurował w bazie urzędu jako osoba fizyczna prowadząca samodzielnie pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą P. S. w okresie od dnia [...] marca 1996 r. do dnia [...] marca 2002 r. oraz jako wspólnik spółki cywilnej F. s.c. w okresie od dnia [...] grudnia 1999 r. do dnia [...] marca 2002 r.

Nadto w toku postępowania podatnik złożył zeznania podatkowe za lata 1999 do 2009. Ustalono też, że jego żona K. S. zatrudniona jest na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony w Sądzie Rejonowym w R., a jej wynagrodzenie wynosi 2.558,65 zł. Skarżący przedłożył organowi oświadczenie na temat swojego stanu zdrowia poparte dokumentacją medyczną oraz faktury za suplementy i urządzenie do leczenia.

Organ ustalił, że choroba skarżącego dyskwalifikująca go do obycia służby wojskowej, nie oznacza jednak niezdolności do podjęcia pracy zawodowej. P. S. nie korzysta z pomocy społecznej, nie posiada statusu osoby bezrobotnej, jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w R. przy ulicy R. [...] objętej księgą wieczystą numer [...]. Oświadczył też, że utrzymuje się z prac dorywczych, a o zdolności do regulowania zobowiązań świadczą zdaniem organu zaciągnięte przez żonę skarżącego pożyczki w PKO S.A. oraz w zakładzie pracy, których łączna miesięczna spłata wynosi około 800 zł.

Biorąc powyższe pod uwagę organ decyzją z dnia [...] października 2010 r. odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 83 ust. 4 oraz art. 28 ust. 2, 3 i ust. 3a i 3b w zw. z art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 Nr 205, poz. 1585 ze zm.), dalej jako: u. o s.u.s., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 2010 r. odmawiającą P. S. umorzenia należności z tytułu składek na:

- ubezpieczenie społeczne za okres wrzesień 2000 r., marzec 2001 r. w łącznej kwocie 1.532,64 zł, w tym z tytułu składek - 603.64 zł oraz odsetek liczonych na dzień wpływu wniosku tj. 11 sierpnia 2010 r. w kwocie 929,00 zł,

- ubezpieczenia zdrowotne za lipiec 2000 r.; wrzesień 2000 r., styczeń - marzec 2001 r. w łącznej kwocie 500,96 zł w tym z tytułu składek 197,96 zł oraz odsetek liczonych na dzień wpływu wniosku tj. 11 sierpnia 2010 r. w kwocie 3.030,00 zł,

- Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych finansowane przez płatnika składek za okres wrzesień 2000 r., marzec 2001 r., w łącznej kwocie 145,77 zł w tym z tytułu składek 56,77 zł oraz odsetek liczonych na dzień wpływu wniosku tj. 11 sierpnia 2010 r. w kwocie 89,00 zł.

ZUS podzielił w całości argumenty zawarte w utrzymanej w mocy decyzji i podkreślił brak prawnych podstaw do umorzenia powstałych zaległości.

Skargę na powyższą decyzję wniósł P. S.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. uzasadniając oddalenie skargi stwierdził, że stosownie do art. 28 ust. 1 i 2 u. o s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne mogą być umarzane w całości lub części przez Zakład w sytuacjach określonych w ustępie 2-4. Należności te mogą być umarzane zasadniczo tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności która zachodzi w przypadkach enumeratywnie wyliczonych w tym przepisie.

Ustawa przewiduje również możliwość umorzenia należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, co może mieć miejsce w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3 a), w których wskazanie pozostawiła ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego, upoważniając go w art. 28 ust. 3 b, aby w drodze rozporządzenia określił szczegółowe zasady tego umorzenia z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających to umorzenie przy wzięciu pod uwagę ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych.

Na mocy powyższego upoważnienia Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu 31 lipca 2008 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składak na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), dalej jako: rozporządzenie z dnia 31 lipca 2008 r., w którym to rozporządzeniu zawarta została zasada, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest wstanie opłacić tych należności, ponieważ pociągałoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych we wskazanych wyżej przepisach daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zobowiązania. Jednak decyzja Zakładu ma charakter tak zwanej decyzji uznaniowej, co oznacza, że ma on możliwość a nie konieczność zastosowania tej ulgi w razie zaistnienia mających ją uzasadniać zdarzeń.

Sąd I instancji za prawidłowe uznał ustalenia organu, że stwierdzona trudna sytuacja finansowa skarżącego nie kwalifikowała się do podjęcia decyzji korzystnej dla niego. P. S. nie przedstawił bowiem dowodów, które wskazywałyby, że jest niezdolny do podjęcia jakiekolwiek pracy. Skarżący jednoznacznie oświadczył, że utrzymuje się z pracy dorywczej. Dlatego za usprawiedliwiony Sąd uznał pogląd organu, że w przyszłości skarżący będzie mógł podjąć pracę, co umożliwi mu spłatę należności z tytułu składek. O zdolności do regulowania zobowiązań miały też świadczyć zaciągnięte przez K. S. pożyczki w PKO S.A. i zakładzie pracy, których łączna miesięczna spłata wnosi około 800 zł. Nadto Sąd I instancji wskazał, że skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości, która może stanowić źródło skutecznego zaspokojenia należności z tytułu należnych składek. Podnoszone w skardze przyczyny powstania zaległości (powstanie hipermarketów i upadłość małych firm) nie mogło natomiast ubyć uzasadnieniem dla decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek. Powyższa sytuacja stanowi element ryzyka związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej, a ryzyko to nie może być przenoszone na kogoś innego, przez żądanie umorzenia zaległości z tytułu składek.

W ocenie Sądu I instancji ZUS prawidłowo ocenił zgromadzony materiał dowodowy i biorąc powyższe pod uwagę WSA orzekł powołując w podstawie art. 155 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł P. S. zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 3a i 3b u.o s.u.s. polegające na jego niezastosowaniu, w sytuacji gdy składki na ubezpieczenie społeczne mogą być umorzone co zostało uregulowane w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.

W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej podniesiono, że P. S. od lat młodzieńczych cierpi na bardzo poważne schorzenia kręgosłupa oraz dolegliwości żołądka, na które m.in. otrzymał decyzję o niezdolności do służby wojskowej i do chwili obecnej musiał pozostawać pod opieką lekarską. Dolegliwości te pogłębiały się i w ich efekcie obowiązany nie może podjąć żadnej pracy fizycznej ani takiej która mogłaby obciążyć jego kręgosłup m.in. długie stanie, siedzenie, schylanie się itp.

Z dokumentacji wynika, że P. S. od ponad trzech lat jest hospitalizowany. Powodem są ciągłe zawroty głowy, drętwienie rąk i nóg, mdłości, problemy z widzeniem, bóle brzucha, które upośledzają czynności ruchowe. Ponadto skarżący leczy się na przewlekłe zapalenie jelit spowodowane zakażeniem bakterią Yersinia, co spowodowało osłabienie odporności organizmu, duży spadek wagi ciała i osłabienie zdolności ruchowej. Jak wynika z akt sprawy spadek odporności spowodował zakażenie tasiemcem karłowatym, co dodatkowo spowodowało różne bardzo ciężkie dolegliwości zdrowotne. W związku z powyższym skarżący był zmuszony do zażywania bardzo dużej dawki antybiotyków co spotęgowało znaczne stłuszczenie wątroby oraz zakażenie grzybem Candida całego organizmu, co spowodowało jego wyniszczenie. Choroba taka jest bardzo trudna do wyleczenia i wymagająca odpowiedniej diety, odpoczynku oraz zażywania odpowiednich suplementów i urządzeń, które są bardzo drogie.

Odnosząc się stwierdzenia Sądu, że skarżący nie przedłożył dowodów potwierdzających jego niezdolność do pracy wnoszący skargę kasacyjną zwrócił uwagę na znajdującą się w aktach sprawy kserokopię orzeczenia nr [...] z dnia [...] października 1994 r. Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w P. z którego wynika, że skarżący cierpi na pogłębienie kyfozy piersiowej na tle przebytej poronnej postaci choroby Scheuermanna upośledzające sprawność ruchową, czynnościowe zaburzenia układu pokarmowego, znacznego stopnia żylaki lewego powrózka nasiennego oraz skrzywienie przegrody nosa upośledzające drożności. Wbrew ustaleniom Sądu w ocenie strony skarżącej ww. schorzenia wnioskodawcy mają ogromny wpływ na możliwość zarobkowania oraz uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacanie należności.

Wnoszący skargę kasacyjną odnośnie twierdzeń Sądu I instancji wskazał, że zaciągnięta przez jego żonę pożyczka jedynie potwierdza sytuację finansową i materialną skarżącego, zaś fakt posiadania pewnej części nieruchomości, nie może być rozumiany jako źródło skutecznego zaspokojenia należności. Źródło utrzymania całej pięcioosobowej rodziny stanowi wynagrodzenie żony kasatora z tytułu zatrudnienia w Sądzie Rejonowym w R., zaś jej wynagrodzenie netto wynosi ok. 1700. Biorąc pod uwagę spłatę pożyczki w wysokości ok. 800 zł miesięcznie należy stwierdzić, że sytuacja w której znalazł się skarżący jest bardzo trudna.

Zdaniem P. S. stan zdrowia kwalifikuje go bezsprzecznie do wydania przez organ decyzji na podstawie art. 28 ust. 3a i 3 b u. o s.u.s. w zw. z w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2008 r. Zdaniem skarżącego decyzja odmawiająca umorzenia należności z tytułu należnych składek, jak i skarżony wyrok wydane zostały z naruszeniem cyt. wyżej przepisów oraz bez uwzględnienia zasad współżycia społecznego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. Przede wszystkim należy stwierdzić, że zgodnie z art. 173, art. 174-176 i art. 183 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym. Wynika to z wymogów polegających na obowiązku sporządzenia jej przez profesjonalnego pełnomocnika, wymogów materialnoprawnych sformułowanych w art. 176 p.p.s.a po wyrazie "oraz", nieusuwalnych po upływie terminu do zaskarżenia wyroku, a także obowiązku Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznania skargi kasacyjnej tylko i wyłącznie w jej granicach (podstawy i wnioski) sformułowanych w skardze kasacyjnej, co oznacza niedopuszczalność ich dookreślania czy uzupełniania przez sąd.

Z art. 176 p.p.s.a. wynika, że w skardze kasacyjnej należy wskazać konkretne wyliczone przepisy prawa materialnego ( art. 174 pkt 1 p.p.s.a), bądź przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, które stosował w sprawie, bądź których nie zastosował a powinien w sprawie sąd pierwszej instancji, a które zostały zdaniem strony naruszone (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Jest przy tym istotne to, że nie jest wystarczające samo wyliczenie przepisów prawa, a niezbędne jest także wskazanie postaci jego naruszenia (art. 176 w zw. z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.), tzn. błędnej ich wykładni lub niewłaściwego zastosowania (niezastosowania) przez sąd w sprawie. W przypadku zarzutu z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy również wykazać (uprawdopodobnić), że uchybienie przepisom postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pojęcie przepisy postępowania o jakim mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. odnosi się do przepisów postępowania sądowoadministracyjnego stosowanych w sprawie (bądź błędnie wyłożonych) przez sąd, bądź przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w powiązaniu z przepisami postępowania administracyjnego. Zwrócić uwagę trzeba na to, że ustalenia faktyczne przyjęte przez sąd pierwszej instancji nie mogą być kwestionowane zarzutem naruszenia prawa materialnego (wyrok NSA z dnia 6 lipca 2004 r. FSK 192/04, ONSAiWSA 2004, nr 3, poz. 69; wyrok NSA z dnia 14 października 2004 r. FSK 568/04, niepubl.). Oznacza to, że oparcie skargi kasacyjnej na podstawie naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w tym także w powiązaniu z przepisami postępowania administracyjnego jest niezbędne, gdy strona zamierza kwestionować ustalony stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji. Jest to związane z tym, że przyjęcie (ustalenie) określonego stanu faktycznego jest związane ze stosowaniem bądź także wykładnią przepisów postępowania. Naruszenie tych przepisów ma wpływ na ustalenia faktyczne sprawy. Przeciwnie brak zarzutu naruszenia przepisów postępowania oznacza, że strona nie kwestionuje dokonanych i przyjętych ustaleń faktycznych w sprawie. Konsekwencją dalszą nieskutecznego zarzutu naruszenia przepisów postępowania bądź niepodniesienia zarzutu ich naruszenia w skardze kasacyjnej będzie to, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany ustaleniami faktycznymi w sprawie.

We wniesionej skardze kasacyjnej podniesiono jedynie zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 3a i 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585) polegające na jego niezastosowaniu, w sytuacji gdy umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne mogło być umorzone co zostało uregulowane w § 3 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365).

Ustosunkowując się do tego zarzutu dotyczącego naruszenia prawa materialnego należy przypomnieć, że art. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, iż należność z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Natomiast art. 3 b tej ustawy stwierdza, że Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o których mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych.

Na podstawie tej delegacji ustawowej Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365).

We wniesionej skardze kasacyjnej wskazano na naruszenie regulacji § 3 ust. 1 pkt 3 cytowanego rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.

Zgodnie z jego treścią, zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Przepisy te, jak wynika z lektury uzasadnienia skargi kasacyjnej, Sąd I instancji miał naruszyć poprzez skupienie się przede wszystkim na sytuacji finansowej i materialnej, które według sądu nie kwalifikują się do podjęcia decyzji korzystnej dla skarżącego. Natomiast zdaniem kasatora skarżący od lat młodzieńczych cierpi na bardzo poważne schorzenie kręgosłupa oraz dolegliwości żołądka, na które m.in. otrzymał decyzję o niezdolności do służby wojskowej i do chwili obecnej przez cały ten okres musiał pozostawać pod opieką lekarską i kontrolować wykonywane czynności. Dolegliwości te pogłębiały się, powodując, że skarżący nie może podjąć żadnej pracy fizycznej ani takiej, która mogłaby obciążyć jego kręgosłup, podniesiono także że od ponad trzech lat jest hospitalizowany.

Odnosząc się do stwierdzenia sądu, że skarżący nie przedłożył dowodów potwierdzających jego niezdolność do pracy, wskazano na znajdującą się w aktach sprawy kserokopię orzeczenia nr [...] z [...] października 1994 r. Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w P., które stwierdziło, że jest niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju.

W skardze kasacyjnej, zajęto także odmienne od Sądu I instancji stanowisko dotyczące możliwości zarobkowych skarżącego oraz uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podkreślić jednak należy, że tego typu argumentacja nie może uzasadniać zarzutu naruszenia prawa materialnego, albowiem kwestie dotyczące prawidłowości ustalenia stanu zdrowia skarżącego, jego niezdolności do pracy, możliwości zarobkowych czy też uzyskiwanie dochodu umożliwiającego opłacenie należności, leżą w sferze stanu faktycznego, którego autor skargi kasacyjnej nie może zwalczać poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego.

Te bowiem nie mogą polegać na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktów.

W tej materii Naczelny Sąd Administracyjny wypowiadał się już niejednokrotnie, zwracając uwagę na specyficzną konstrukcję zarzutów kasacyjnych (por. przykładowo wyrok NSA z dnia 6 lipca 2004 r., sygn. akt FSK 192/04, ONSAiWSA 2004, nr 3, poz. 68; wyrok NSA z dnia 7 lipca 2005 r., sygn. akt FSK 1731/04, LEX nr 179677). Przypomnieć więc należy, że podstawa zaskarżenia z art. 174 pkt 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może mieć dwojaką postać, a mianowicie błędnej wykładni przepisu prawa materialnego lub jego niewłaściwego zastosowania. Błędna wykładnia oznacza niepoprawne odczytanie przez Sąd treści przepisu. W takim przypadku konieczne jest wskazanie jak zastosowany przepis winien być rozumiany. Natomiast niewłaściwe zastosowanie przepisu prawa materialnego to dokonanie wadliwej jego subsumcji do już ustalonego stanu faktycznego (a nie dopiero podważanego w ramach takiego zarzutu – więcej o wzajemnej relacji zarzutów procesowych i materialnoprawnych w kontekście zarzutu niewłaściwego stosowania przepisu prawa materialnego- por. wyrok NSA z dnia 14 października 2004 r. sygn. akt. FSK 568/04, ONSAiWSA 2005 nr 4, poz. 67; wyrok NSA z dnia 25 listopada 2005 r., sygn. akt I FSK 281/05, LEX nr 187875; wyrok NSA z dnia 1 lipca 2005 r., sygn. akt. FSK 2680/04, LEX nr 173052). Podniesiony w rozpoznawanej skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego nie spełnia w konsekwencji wymogu z art. 176 w z w z art. 174 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Podkreślić także należy, że przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem, nie są przesłankami wystarczającymi do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ale muszą mieć charakter pozbawiający zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Natomiast w rozpoznawanej sprawie, sam skarżący przyznał, że wykonuje prace w sposób dorywczy, jednak nie wykazał aby ich dorywczy charakter był spowodowany przewlekłą chorobą a nie wynikał z trudności panujących na rynku pracy, czy też jego kwalifikacji zawodowych. O tym, że stan zdrowia P. S. nie ma charakteru pozbawiającego go możliwości uzyskiwania dochodu świadczy także pismo skarżącego wysłane po wydaniu przez Sąd I instancji wyroku, do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2011 r., w którym stwierdził, że po ukończeniu szkolenia (...) mógłby otrzymać dofinansowanie na otworzenie własnej działalności gospodarczej z zakresu montażu instalacji gazowych.

Z przedłożonych dokumentów nie wynika także że skarżący od "ponad trzech lat jest hospitalizowany". Z dołączonych dokumentów wynika natomiast, że co pewien czas przebywa w szpitalu.

Nie można także uznać za zasadny sformułowany dopiero w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzut, że organ jak również Sąd I instancji nie rozważyły w żadnym stopniu ewentualnej możliwości umorzenia nawet części zobowiązań skarżącego czy też rozłożenia tych należności na raty, gdyż wniosek złożony przez skarżącego tego nie dotyczył.

Zważywszy powyższe Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.

Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku ustanowionego dla skarżącej pełnomocnika z urzędu o przyznania wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej, gdyż o przyznaniu lub odmowie przyznania pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia orzeka w drodze odrębnego postanowienia, wydanego na posiedzeniu niejawnym, referendarz sądowy (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) albo sąd w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 p.p.s.a.). Na postanowienie wydane w przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu przysługuje odpowiednio sprzeciw i zażalenie (art. 259 § 1 i § 2 oraz art. 260 p.p.s.a.). W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony jest do orzekania w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu, dopiero w ramach kontroli instancyjnej postanowień sądów pierwszej instancji rozstrzygających wspomnianą kwestię.

(-) D. Skupień (-) U. Raczkiewicz (-) S. Gronowski