Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 106/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-03-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. c, art. 104 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 69 poz 415
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1, art. 50 ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 45 poz 235
law: Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.) Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2013 r. sprawy ze skargi M.K na decyzję Wojewody z dnia 18 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 26 listopada 2012 r. Starosta , na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 2 ust. 1 pkt. 2, art. 71 ust. 1 pkt 2, art. 104 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 104 ust. 1 pkt 3 lit. i ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 69 poz. 415 ze zm.) – dalej: "ustawa o promocji zatrudnienia", oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej "k.p.a.", uznał M. K. za osobę bezrobotną od dnia 5 października 2012 r. oraz odmówił jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

W uzasadnieniu organ wskazał, że M. K. (dalej: "strona", "skarżąca") w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. spełniała wymogi z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia niezbędne do nabycia statusu osoby bezrobotnej.

Dalej organ stwierdził, że strona udokumentowała, iż w okresie od dnia 1 października 2011 r. do dnia 30 września 2012 r. podlegała ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy uaktywniającej, w rozumieniu ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz. U. Nr 45, poz. 235 ze zm.) z podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w kwocie nie wyższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę. Stosownie do przepisu art. 104 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia od tego rodzaju umowy pracodawca nie odprowadza składki na Fundusz Pracy. Zatem nie został spełniony warunek do przyznania zasiłku dla bezrobotnych, o którym mowa w art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia.

W odwołaniu od tej decyzji strona podniosła, że decyzja nie została właściwie uzasadniona, a nadto naruszono: art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. c, art. 104 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 3 lit. i ustawy o promocji zatrudnienia, art. 32 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 67 ust. 2 Konstytucji RP.

Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia 18 grudnia 2012 r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że stosownie do art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 75, jeżeli:

1) nie ma dla niego propozycji odpowiedniej pracy, propozycji stażu, przygotowania zawodowego dorosłych, szkolenia, prac interwencyjnych lub robót publicznych oraz

2) w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni:

a) był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy, z zastrzeżeniem art. 104a-105; w okresie tym nie uwzględnia się okresów urlopów bezpłatnych trwających łącznie dłużej niż 30 dni;

c) świadczył usługi na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo współpracował przy wykonywaniu tych umów, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na okres pełnego miesiąca.

Stosownie do unormowań art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 nianią jest osoba fizyczna sprawująca opiekę nad dziećmi na podstawie umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwanej dalej "umową uaktywniającą".

Zgodnie z art. 104 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia obowiązkowe składki na Fundusz Pracy opłacają pracodawcy oraz inne jednostki organizacyjne za osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, oraz za osoby z nimi współpracujące, z wyłączeniem osób świadczących pracę na podstawie umowy uaktywniającej, o której mowa w ustawie z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 oraz pkt 3 lit. i tego przepisu prawnego z wyjątkiem osób świadczących pracę na podstawie umowy uaktywniającej, o której mowa w ustawie z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do 3 lat.

Organ odwoławczy stwierdził, że strona nie spełnia wymogów art. 71 ustawy o promocji zatrudnienia niezbędnych do przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, ponieważ nie legitymuje się co najmniej 365-dniowym okresem uprawniającym do zasiłku, a przypadającym w ciągu 18 miesięcy poprzedzających rejestrację w urzędzie pracy. Okres świadczenia pracy na podstawie umowy uaktywniającej - z uwagi na brak podstawy wymiaru składki na Fundusz Pracy (składki nie były opłacane, gdyż nie ma obowiązku, ani możliwości dobrowolnego opłacania tych składek) - nie może zostać zaliczony do okresu uprawniającego do zasiłku.

Organ odwoławczy podkreślił, że cytowane przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie dają organom administracji uprawnień do uznaniowego rozstrzygania o prawie do zasiłku dla bezrobotnych.

Zdaniem organu odwoławczego uzasadnienie organu pierwszej instancji spełnia zasadnicze wymogi, rozstrzygniecie jest prawidłowe co do meritum, a zarzuty strony są niezasadne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku strona domagała się uchylenia obu decyzji wydanych w sprawie. Zaskarżonej decyzji organu odwoławczego zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

- art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia poprzez odmowę przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, pomimo że skarżąca spełnia kryteria opisane we wskazanym przepisie;

- art. 104 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz pkt 3 lit. i ustawy o promocji zatrudnienia poprzez przyjęcie, że zasiłek dla bezrobotnych nie przysługuje skarżącej z uwagi na fakt, iż pracodawca w okresie trwania umowy uaktywniającej nie opłacał za wymienioną składek na Fundusz Pracy, podczas gdy wskazane przepisy wprowadzają zwolnienie z obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy osób świadczących pracę w ramach umowy uaktywniającej, a jednocześnie brak jest uregulowania, które pozwalałoby pracodawcy na dobrowolne opłacanie tych składek;

- art. 32 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 67 ust. 2 Konstytucji RP poprzez odmowę przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, pomimo że skarżąca nie z własnej woli pozostaje bez pracy, nie posiada innych środków utrzymania, a nadto spełnia kryteria do otrzymania zasiłku dla bezrobotnych wynikające z ustawy o promocji zatrudnienia, co stanowi przejaw dyskryminacji w życiu społecznym oraz gospodarczym i godzi w zasadę równego traktowania przez władze publiczne.

Uzasadniając zarzuty skarżąca stwierdziła, że w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni świadczyła usługi na podstawie umowy uaktywniającej, o której mowa w art. 50 ust. 1 ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na okres pełnego miesiąca. Ponadto w stosunku do skarżącej nie zachodziła żadna negatywna przesłanka do przyznania zasiłku dla bezrobotnych wymieniona w art. 75 ustawy o promocji zatrudnienia.

Zgodnie z ustawą o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, za skarżącą w okresie trwania umowy składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe oraz zdrowotne opłacał Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a podstawę wymiaru składek stanowiło minimalne wynagrodzenie za pracę.

Co istotne, przepis art. art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia nie wymaga dla przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych faktycznego opłacania składek na Fundusz Pracy. W przepisie jest jedynie mowa o wymogu w postaci wysokości podstawy wymiaru składek, jaką jest minimalne wynagrodzenie. Wskazała przy tym na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 1 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Bk 811/2010, z którego wynika, że przesłanki do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych w stosunku do osób, które pozostawały w stosunku pracy (jednym z kryteriów jest w tym przypadku opłacanie składki na Fundusz Pracy), różnią się od kryteriów w tym zakresie, jakie muszą spełniać osoby osiągające dochody np. z tytułu umowy zlecenia (wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy).

Ustawa o opiece nad dziećmi do lat 3 oraz ustawa o promocji zatrudnienia nie dają możliwości dobrowolnego uiszczenia składki na Fundusz Pracy, co w sytuacji przyjęcia konieczności odprowadzania tej składki w celu uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobotnych stanowi dyskryminację osób świadczących usługi w ramach umowy uaktywniającej w stosunku do osób świadczących usługi w ramach zlecenia, czy innych umów o świadczenie usług.

Zdaniem skarżącej interpretacja przepisów ustawy o promocji zatrudnienia przyjęta przez organy godzi w konstytucyjne prawa jednostki zagwarantowane w art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 67 ust. 2 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko. Powołał się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. W myśl art. 134 § 1 ww. aktu normatywnego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli decyzji wydanych w niniejszej sprawie Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Wskazać należy, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest ocena zgodności z prawem rozstrzygnięcia Wojewody utrzymującego w mocy decyzję organu pierwszej instancji orzekającą o odmowie przyznania skarżącej prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Z akt administracyjnych przekazanych Sądowi wynika bezsporny stan faktyczny tej sprawy.

Organy ustaliły, że skarżąca opłacała w ciągu 18 miesięcy przed zarejestrowaniem (tj. w przedziale czasowym od dnia 4 kwietnia 2011 r. do dnia 4 października 2012 r.) w okresie od dnia 1 października 2011 r. do dnia 30 września 2012 r. składki na ubezpieczenie społeczne w odpowiedniej wysokości, nie opłacała natomiast w tym okresie składek na Fundusz Pracy. Uwzględniając powyższe, organy administracji obu instancji uznały, że skarżąca, posiadając status osoby bezrobotnej, nie spełniała w dacie złożenia wniosku warunków do uzyskania zasiłku dla bezrobotnych, przewidzianych w art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415 ze zm., zwana dalej ustawą ). Wobec powyższego okres, w którym skarżąca świadczyła usługi na podstawie umowy uaktywniającej nie mógł zostać zaliczony do okresu uprawiającego do otrzymania zasiłku, bowiem skarżąca nie odprowadzała wówczas składek na Fundusz Pracy.

Stosownie do przepisu art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, jeżeli w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni świadczył usługi na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo współpracował przy wykonywaniu tych umów, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na okres pełnego miesiąca, z zastrzeżeniem art. 104b ust. 2. Ww. przepis stanowi, że składki na Fundusz Pracy, o których mowa w art. 104 ust. 1, opłaca się za osoby wymienione w art. 104 ust. 1 pkt 1-3, które nie osiągnęły wieku wynoszącego co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn.

Zatem podstawowym warunkiem, od spełnienia którego zależało nabycie przez skarżącą uprawnień do zasiłku było opłacanie przez okres 365 dni w okresie 18 miesięcy przed zarejestrowaniem składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu wykonywania umowy, jak też opłacanie składki na Fundusz Pracy, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota wynosząca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę.

Z powyższego wynika, że Sąd nie podzielił zaprezentowanego w skardze stanowiska, że dyspozycja art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy nie wymaga dla przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych faktycznego opłacania składek na Fundusz Pracy, mowa jest w nim bowiem jedynie o wymogu w postaci wysokości podstawy wymiaru składek. Fakt, że ustawodawca nie wskazał w tym przepisie wprost na wymóg opłacania składek na Fundusz Pracy nie oznacza, że taki obowiązek nie istniał i że tym samym nie uzależnił od jego wykonania uzyskania prawa do zasiłku. Obowiązek opłacania składek na Fundusz Pracy wynika z art. 104 ust. 1 ustawy, w którym wymienione zostały podmioty zobowiązane do odprowadzania składek. Z uwagi na to ustawodawca konstruując art. 71 ustawy nie musiał ponownie wskazywać wprost na ten obowiązek, potwierdzeniem zaś istnienia takiego obowiązku w każdym przypadku jest odwołanie się do podstawy wymiaru składek na Fundusz.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz. U. Nr 45, poz. 235 ze zm.) opieka nad dziećmi w wieku do lat 3 może być organizowana w formie żłobka lub klubu dziecięcego, a także sprawowana przez dziennego opiekuna oraz nianię. Nianią jest osoba fizyczna sprawująca opiekę nad dziećmi na podstawie umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwanej dalej "umową uaktywniającą" ( art. 50 ust. 1 powołanej wyżej ustawy).

W art. 104 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy nałożono obowiązek opłacania składek na Fundusz Pracy na osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, oraz za osoby z nimi współpracujące, z wyłączeniem osób świadczących pracę na podstawie umowy uaktywniającej, o której mowa w ustawie z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3.

Z powyższego wynika, że nianie, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 nie zostały zobowiązane do uiszczania składek na Fundusz Pracy ( de facto zostały z niego zwolnione), jednocześnie nie mogą takich składek opłacać dobrowolnie i tym samym nie mogą uzyskać prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Jak wynika z uzasadnienia do projektu ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, zniesienie wymogu opłacania składek na Fundusz Pracy za osoby wykonujące pracę na podstawie umowy uaktywniającej, bez prawa otrzymywania zasiłku dla bezrobotnych, było celowym działaniem ustawodawcy.

Zauważyć trzeba, że już wcześniej wprowadzono w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy zwolnienia z obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy ( art. 104 a i 104 b ). Mając na względzie wprowadzone zwolnienia z obowiązku uiszczania składek na Fundusz Pracy w art. 71 w ust. 1 w pkt 2 ustawy wprowadzono zmiany mające na celu umożliwienie zaliczenia okresu zwolnionego od odprowadzenia składek na Fundusz Pracy do okresu uprawniającego nabycie prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Zmiany te umożliwiły np. uzyskanie prawa do zasiłku osobom które były pracownikami, a za które nie odprowadzano składki na Fundusz Pracy, bowiem były z tego obowiązku zwolnione (art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a).

W przypadku niań świadczących usługi na podstawie umowy uaktywniającej i zwolnionych z obowiązku uiszczania składek na Fundusz Pracy, ustawodawca nie wprowadził regulacji umożliwiającej zaliczenia okresu zwolnionego od odprowadzenia składek na Fundusz Pracy do okresu uprawniającego nabycie prawa do zasiłku dla bezrobotnych – wynika to z literalnego brzmienia art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy. Najczęściej łączy się to, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, z odmową przyznania takim osobom prawa do zasiłku dla bezrobotnych, z czym skarżąca się nie zgadza.

Skarżąca podnosi też w skardze, że przyjęta przez organy interpretacja mających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy godzi w konstytucyjne prawa jednostki zagwarantowane w art. 32 ust. 1 oraz w art. 67 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W tym miejscu należy zauważyć, że Sąd dokonując wykładni przepisów prawa winien zmierzać do rezultatu wynikającego z takiego rozumienia prawa, które zapewnia jego spójność oraz konstytucyjność. Sąd jest zobowiązany wybrać taką interpretację normy ustawowej, która umożliwia najpełniejsze urzeczywistnienie norm, zasad i wartości zawartych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 533/08 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Tak widząc swoją rolę Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, że dokonana przez organ wykładnia art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy nie prowadzi do wyników, które są sprzeczne z przepisami Konstytucji RP, w tym wskazanymi przez skarżącą w skardze.

Konstytucyjna zasada równości obywateli wobec prawa została wyrażona w art. 32 Konstytucji RP, który stanowi, że wszyscy są wobec prawa równi oraz mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne ( ust. 1) oraz że nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny ( ust. 2).

W doktrynie przyjmuje się, że oznacza to nakaz nadawania takich treści unormowaniom prawnym, aby kształtowały one w jednakowy (podobny) sposób sytuację prawną podmiotów jednakowych (podobnych); równość w prawie wymaga, by przepisy prawne ujmowały prawa i obowiązki jednostki w sposób wolny od dyskryminacji oraz bez wprowadzania nieuzasadnionych przywilejów (M.Masternak-Kubiak [w:] B. Banaszak (red.), A.Preisner (red.), Prawa i wolności obywatelskie w Konstytucji RP, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2002, s. 121).

Stosownie do treści art. 67 ust. 2 Konstytucji RP obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa. Konstytucja regulując prawa osób, które utraciły pracę i uzyskały status bezrobotnego przyznaje im prawo do zabezpieczenia, odsyłając w tym zakresie do ustawy - w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przybiera ono postać zasiłku dla bezrobotnych.

Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy zauważyć, że ustawodawca wychodząc naprzeciw postulatom tworzenia warunków dla rozwoju zróżnicowanych form opieki nad małymi dziećmi i poprawy standardów funkcjonowania placówek opieki nad dziećmi w wieku do lat 3, jak też wsparcia rodziców m.in. w procesie wychowywania dzieci, wprowadził w ustawie o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 różne rodzaje opieki nad dziećmi, w tym wykonywanie takiej opieki przez nianie na podstawie umowy uaktywniającej.

W przypadku umowy uaktywniającej za nianię składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe oraz na ubezpieczenie zdrowotne opłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych - od podstawy stanowiącej kwotę nie wyższą niż wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego zgodnie z przepisami o minimalnym wynagrodzeniu za pracę ( art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3). Rodzic płaci takie składki jedynie od podstawy stanowiącej kwotę nadwyżki nad kwotą minimalnego wynagrodzenia ( art. 51 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy).

Z powyższego wynika, że w przypadku niań składki na ubezpieczenia społeczne w wysokości, o której mowa w art. 71 ust. 1 pkt 2 lit c), nie są opłacane przez pracodawcę lub bezpośrednio przez nie same, lecz przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Państwo przejmując na siebie obowiązek opłacania ww. składek, jednocześnie uniemożliwiło nianiom uzyskanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych pozbawiając je możliwości opłacania składek na Fundusz Pracy. Jak stwierdzono wyżej zabieg ten był celowy i w ocenie Sądu uzasadniony. Nie miałoby bowiem żadnego aksjologicznego uzasadnienia przyjęcie rozwiązania w którym uzyskiwałyby prawo do zasiłku osoby, za które państwo opłaca składki na ubezpieczenie społeczne, co w przypadku innych bezrobotnych nie ma przecież miejsca. Właśnie takie rozwiązanie godziłoby w konstytucyjną zasadę równości, bowiem wprowadzałoby nieuzasadnione przywileje dla osób świadczących usługi na podstawie umowy uaktywniającej.

Zdaniem Sądu, z przyczyn wskazanych powyżej, nie można również uznawać sytuacji prawnej, w jakiej znalazła się skarżącą, za jednakową z sytuacją innych podmiotów, o których mowa w art. 71 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Zauważyć należy również, że wprowadzenie w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy takiego rozwiązania nie powoduje, że osoby opiekujące się małymi dziećmi zostały w ogóle pozbawione możliwości uzyskania zasiłku dla bezrobotnych. Osoby takie mogą bowiem świadczyć tego rodzaju usługi na różnych zasadach np. jako zarejestrowaną działalność gospodarczą, czy też za pośrednictwem agencji opiekunek. Jako, że łączy się to z koniecznością uiszczania w odpowiedniej wysokości składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy, osoby świadczące usługi w takich formach, po spełnieniu przesłanek nabycia prawa do zasiłku, będą mogły go uzyskać.

Stwierdzić należy zatem, że niemożność uzyskania przez skarżącą prawa do zasiłku dla bezrobotnych jest konsekwencją dokonanego przez nią wyboru formy, w jakiej świadczyła opiekę nad dziećmi.

Mając powyższe na uwadze i nie stwierdziwszy, by zaskarżone decyzje naruszały prawo w stopniu powodującym ich wadliwość, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku skargę M. K., jako nieuzasadnioną, oddalił na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.