Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 585/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: par. 2
journal: Dz.U. 2007 nr 68 poz 448
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
article: par. 9 ust. 5
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15 art. 74 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)

SENTENCJA

Dnia 8 października 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Sędzia NSA Janusz Nowacki, , Protokolant specjalista Aneta Brzezińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2014 roku sprawy ze skargi G.N. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634, z późn. zm.), art. 28 ust.1-3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013r. poz. 173), § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r. Nr 68, poz. 448, Dz. U. z 2008 r. Nr 110, poz. 704), art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391), § 2, § 9 ust. 1-2 i ust. 5 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 40 poz. 329 z późn. zm.), 14 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia (Dz. U. L 160, z dnia 26.06.1999 r., str. 80), art. 14 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE z 2009 r. Nr L 030 s. 0016-0099), art. 73 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. z L 141 z dnia 30.04.2004 r., str. 18), art. 47 § 1, art. 51 § 1, art. 53 § 1, art. 55, art. 56 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.), art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE z 2 grudnia 2009 roku r., Nr L 316), art. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 937/2012 z dnia 12 października 2012 r. zmieniającym rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 oraz (UE) nr 65/2011 w odniesieniu do metody naliczania odpowiednich odsetek od nienależnych płatności do odzyskania od beneficjentów systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników ustanowionych rozporządzeniem Rady (WE) nr 73/2009, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ustanowionego rozporządzeniem Rady nr 1698/2005 oraz wsparcia sektora wina ustanowionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. L Nr 280 z 13.10.2012, str. 2), art. 5 ust.3 Rozporządzenia Komisji (UE) NR 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz UEL.2011. Nr 25 str. 8), art. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz UE z 23 grudnia 2006 r., Nr L 368, str. 74 ze zm., art. 3 ust 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich) Dz. Urz. UE L z 1995 r. Nr 312, poz. 1 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez G. N. w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji w Ł. uchylił decyzję nr [...] z dnia [...] r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. i ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w łącznej wysokości 9636,00zł otrzymaną na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. o przyznaniu płatności ONW:

z dnia [...] r. nr[...] w wysokości 1943,04 zł,

z dnia [...] r. nr [...] w wysokości 1919,28 zł,

z dnia [...] r. nr[...] w wysokości 1916,64 zł,

z dnia [...] r. nr [...] w wysokości 1916,64 zł,

z dnia [....] r. nr [...]w wysokości 1940,40 zł.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny:

W dniu 26 kwietnia 2007 r. strona złożyła pierwszy wniosek o przyznanie pomocy z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Na mocy decyzji nr[...] z dnia [...] organ I instancji przyznał płatność do powierzchni ustalonej w toku postępowania tj. 7,36 ha w wysokości 1943,04 zł.

Skarżąca składała wnioski o przyznanie pomocy ONW w kolejnych latach, tj. w dniu 14 maja 2008 r., 7 maja 2009 r., 13 maja 2010 r., 3 października 2011 r. Płatności były jej przyznawane kolejno decyzjami z dnia [...]., [...], [...] r. [...] r.

W dniu 15 maja 2012 r. strona złożyła wniosek o przyznanie pomocy ONW, deklarując do płatności powierzchnię 7,35 ha.

W dniu 27 sierpnia 2012 r. organ I instancji, na podstawie art. 50 § 1 k.p.a., wezwał stronę do złożenia wyjaśnień związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości w zakresie wszystkich zadeklarowanych działek rolnych. Stwierdzono bowiem, że o płatności dotyczące tych samych działek ubiega się jeszcze jeden producent rolny.

W dniu [...] r. organ I instancji wydał decyzję nr [...], w której odmówił przyznania płatności ONW i nałożył na stronę sankcję w łącznej wysokości 1940,40 zł.

W dniu 25 lutego 2013 r. strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji.

W dniu [...] r. organ wydał decyzję nr [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W związku z powyższym organ przeprowadził rozprawę administracyjną celem wyjaśnienia powstałych w sprawie wątpliwości. Okazało się bowiem, że G. N. wydzierżawiła zadeklarowane działki rolne innemu producentowi rolnemu. W dniu 28 maja 2013 r. Kierownik Bura Powiatowego przesłuchał w charakterze świadka S. U. – dzierżawcę działek należących do strony i dokonał analizy przedłożonych przez strony dokumentów na okoliczność zawarcia ww. umowy.

W dniu [...] r. organ I instancji wydał decyzję nr[...], którą odmówił przyznania stron płatności ONW i nałożył sankcję w łącznej wysokości 1940,40 zł.

W dniu 17 czerwca 2013 r. strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji, kwestionując odmowę wnioskowanych płatności.

W dniu [...] r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego wydał decyzję nr [...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 17 września 2013 r. organ I instancji wezwał stronę złożenia wyjaśnień w zakresie kontroli zobowiązań wieloletnich ONW. Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poinformował stronę o możliwości dokonania dobrowolnego zwrotu nienależnie pobranych płatności ONW.

W dniu 3 grudnia 2013 r. organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności ONW oraz poinformował stronę o prawie do czynnego udziału w postępowaniu.

W dniu 10 grudnia 2013 r. do biura powiatowego wpłynęło podanie G. N., w którym wskazując na swoją trudną sytuację osobistą i majątkową zwróciła się z prośbą o umorzenie kwoty nienależnie pobranych płatności ONW.

W dniu [...] r. organ I instancji wydał decyzję nr[...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w łącznej wysokości 9636 zł.

W dniu 30 stycznia 2014 r. strona złożyła odwołanie od decyzji nr [...].

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 wydał decyzję z dnia [...] r. Powodem uchylenia decyzji organu I instancji był fakt, że w treści rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji nie wskazano decyzji, na podstawie których przyznano płatność ustaloną później jako nienależną.

W uzasadnieniu decyzji powołano brzmienie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013, z których wynika, że dodatki wyrównawcze (płatności ONW) przysługują temu, kto użytkuje rolniczo grunt i zobowiązuje się go użytkować w dalszym ciągu przez co najmniej 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności ONW.

W przypadku gdy beneficjent nie spełniał przesłanek uprawniających go do otrzymania płatności, czyli nie zachował warunków określonych w Rozporządzeniu, to zgodnie z § 9 ust. 2 Rozporządzenia ONW zobowiązany jest do zwrotu części lub całości otrzymanej płatności za wszystkie lata jej pobierania licząc od dnia otrzymania pierwszego świadczenia. Oznacza to, że w sytuacji, w której beneficjent zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej na części lub całości zadeklarowanej w pierwszym roku płatności powierzchni, zobowiązany jest on do zwrotu całej lub części płatności pobranych za cały okres jej pobierania. Warunkiem decydującym o częściowym zwrocie płatności, jest dalsze prowadzenie działalności rolniczej na działkach rolnych, na powierzchni minimum 1 ha.

Organ powołał ponadto treść art. 28 ust. 1-3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz art. 29 ust 1 i 2 ustawy o ARiMR.

Mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy organ stwierdził, że G. N. złożyła w dniu 26 kwietnia 2007 r. pierwszy wniosek o przyznanie płatności z tytułu ONW. Na mocy decyzji z dnia [...] r. przyznano jej wnioskowaną płatność do powierzchni 7,3 6ha w wysokości 1943,04zł. Środki zostały przekazane na rachunek bankowy producenta w dniu 9 kwietnia 2008 r. A zatem składając pierwszy wniosek przyznanie płatności z tytułu ONW G. N. zobowiązała się do prowadzenia działalności rolniczej i powierzchni 7,36 ha przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności czyli od tj. od dnia 9 kwietnia 2008 r.

Wskazano, iż w kolejnych latach tj. 2008 - 2011 strona występowała z wnioskiem o przyznanie płatności ONW. Kolejnymi decyzjami przyznawano jej tę płatność. Fakt, iż strona nie użytkowała rolniczo działek rolnych stwierdzono po złożeniu przez skarżącą wniosku w dniu 15 maja 2012 r. Organ I instancji ustalił bowiem, iż cała zgłoszona przez stronę powierzchnia gruntów rolnych faktycznie znajdowała się w posiadaniu innego producenta rolnego. W związku z tym, w dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję nr [...] na mocy której odmówił G. N. wnioskowanych płatności ONW oraz nałożył sankcje w okresie trzech lat kalendarzowych. Następnie na skutek wniesionego odwołania przez stronę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał w dniu [...] r. decyzję nr[...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Decyzja ta stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji.

Organ odwoławczy podkreślił, że ubiegając się o przyznanie płatności ONW rolnik podejmuje zobowiązanie prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za którą otrzymał płatność w pierwszym roku wsparcia, zobowiązał się również do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który mi wpływ na nienależnie pobrane płatności, a także o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw podpisując stosowne oświadczenie we wniosku.

W ocenie organu zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej, stanowi samodzielną przesłankę zwrotu otrzymanych przez producenta rolnego płatności ONW.

Organ podkreślił, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki, co wynika z przepisów prawa wspólnotowego. Co więcej, zgodnie z art. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 937/2012 w odniesieniu do decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności wydawanych od dnia 16 października 2012 odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez rolnika wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia. Stosownie zatem do art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR termin płatności kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności wynosi 60 dni od daty doręczenia decyzji ustalającej wysokość kwoty.

Organ powołał art. 51 § 1, art. 53 § 1 i 4 oraz art. 56 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej. Wskazał, iż w przypadku niewpłacenia przez stronę kwoty 9636 zł w terminie 60 dni od daty doręczenia decyzji organu II instancji, od dnia następującego po upływie ww. terminu do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności, od kwoty nienależnie pobranych płatności nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Mając na względzie przepis art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 organ odwoławczy wyjaśnił, że nie upłynął 10 - letni termin przedawnienia, o którym mowa w powołanym przepisie. W ocenie organu odwoławczego w analizowanej sprawie nie ma również podstaw do zastosowania 4 - letniego terminu przedawnienia, nie można bowiem twierdzić, że w dobrej wierze działa producent, który zaprzestaje użytkowania gruntów rolnych w okresie trwania 5 - letniego zobowiązania ONW oraz nie wykazuje w toku prowadzonej postępowania, że zaprzestając użytkowania działał w dobrej wierze.

W odniesieniu do płatności za lata 2010 i 2011 badając okres przedawnienia organ miał na względzie art. 3 ust 1 i Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995. W ocenie organu wynikający z powyższych przepisów trzy letni okres przedawnienia również nie upłynął.

W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 w związku z art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2011 oraz art. 80 ust. 3 Rozporządzenia 1122/2009, art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności ONW za lata 2007-2011.

W odniesieniu do wniosku strony zawartego w odwołaniu a dotyczącego umorzenia zwrotu należności ustalonych decyzją nr 0093-00000004348/14 z dnia 23 stycznia 2014 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR wskazano, iż stosowanie ulg w spłacie należności, w tym ich umarzanie, odraczanie lub rozkładanie na raty, uregulowane jest - od dnia 1 stycznia 2011 r. - przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz. 1747). Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał postanowienie o utrzymaniu mocy postanowienia nr [...] Prezesa ARiMR o zawieszeniu postępowania w sprawie umorzenia nienależnie pobranych płatności. W uzasadnieniu przedmiotowego wskazano, iż ewentualna możliwość umorzenia lub odmowy umorzenia należności ustalona decyzją NR [...] z dnia [...] r. jest uzależniona od istnienia ostatecznej decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności. Dopiero po zakończeniu ostateczną decyzją postępowania odwoławczego sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) Prezes ARNMR będzie mógł wydać rozstrzygnięcie w sprawie wniosku o umorzenie zwrotu nienależnie pobranych płatności ONW.

W konkluzji organ stwierdził, że kwota płatności ONW w łącznej wysokości 9636 zł, jest płatnością nienależną i wynika z faktu niedotrzymania zobowiązań wieloletnich ONW przez G. N. tj. zaniechania prowadzenia działalności rolniczej przez okres 5-u lat od dnia otrzymania pierwszej płatności (9 kwietnia 2008r.) powierzchni 7,3 6ha.

Na powyższą decyzję G. N. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:

I. Art. 73 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 oraz art. 3 Rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich poprzez błędne przyjęcie, iż nie upłynął termin przedawnienia,

art. 47 ust. 1 Rozporządzenia Komisji WE nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 roku ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) poprzez jego niezastosowanie i tym samym pominięcie szczególnych okoliczności istniejących w niniejszej sprawie, wyłączających zwrot płatności,

§ 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 oraz § 2 w związku z § 9 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez niewłaściwe zastosowanie i konsekwencji przyjęcie, że zachodzą w niniejszej sprawie przesłanki uzasadniające zwrot przyznanych płatności,

§ 9 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy zaistniały w niniejszej sprawie okoliczności, których nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania.

II. naruszenie przepisów postępowania, to jest:

art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, poprzez dokonanie wadliwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i tym samym nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, co w ocenie skarżącej doprowadziło do naruszenia przez organ administracji zasady legalności jego działania i obowiązku stania na straży praworządności.

art. 77 § 1 w związku z art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie i dokonanie błędnych, sprzecznych ze stanem faktycznym ustaleń, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji opartej na arbitralnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego.

Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej w całości, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości do czasu prawomocnego zakończenia postępowania oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżąca wskazała, iż dopełniła wszystkich niezbędnych formalności koniecznych do zachowania przyznanych płatności. Zawarcie umowy dzierżawy, a następnie wszystkie okoliczności związane z jej rozwiązaniem winny być jej zdaniem potraktowane przez organ jako wyjątkowe okoliczności, których nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania, tym samym uzasadniające brak zwrotu płatności. Ponadto podniosła, iż podjęła zobowiązanie prowadzenia działalności rolniczej na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania i działalność taką prowadziła. Co istotne nie ma przerwy w uprawie, gdyż zachowana jest ciągłość w prowadzeniu działalność rolniczej przez dzierżawcę, który przejął jej zobowiązanie i wystąpił o przyznanie płatności za kolejne lata, tj. za lata 2012 i 2013, a także zobowiązał się do kontynuowania działalności rolniczej na dzierżawionych gruntach. Zatem nie zachodzą w niniejszej sprawie przesłanki uzasadniające zwrot.

Ponadto wskazała, iż doszło do przedawnienia roszczenia o zwrot płatności, gdyż w tym przypadku powinien mieć zastosowanie krótszy termin przedawnienia z uwagi na działanie w dobrej wierze.

Wskazała ponadto, iż w jej ocenie w przedmiotowej sprawie wydając zaskarżoną decyzję organ w sposób rutynowy rozpoznał zebrany w sprawie materiał dowodowy, pominął istotne dowody, w szczególności oświadczenia i dokumenty składane w postępowaniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, iż to na beneficjencie spoczywa ciężar wykazania dobrej wiary. W ocenie organu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwala na uznanie, że nastąpiło przedawnienie. Nie można również mówić o dobrej wierze w sytuacji, w której beneficjent zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej na skutek oddania działek w dzierżawę innemu producentowi rolnemu.

W ocenie organu z materiału dowodowego nie wynika, że w sprawie zaszły szczególne okoliczności uzasadniające odstąpienie od zwrotu płatności. Co istotne skarżąca nie powiadomiła ARiMR o oddaniu w dzierżawę gruntów objętych zobowiązaniem ONW.

Za bezpodstawną organ uznał także argumentację o przejęciu zobowiązania skarżącej przez inny podmiot. Nie zostały bowiem spełnione wymagania formalne przejęcia zobowiązania wynikające z rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. (ONW) jak również skarżąca nie złożyła oświadczenia w trybie § 9 ust. 2 pkt 2 lit. a o przejęciu zobowiązania ONW przez inny podmiot. Za niezasadne uznano również zarzuty dotyczące naruszenia przez organ przepisów postępowania.

Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym przyznał skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę stu złotych uiszczonych tytułem wpisu od skargi.

Postanowieniem z dnia 22 września 2014 r. Sąd wstrzymał skarżącej wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a. uchylić ją jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a – c); stwierdzić jej nieważność, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach (pkt 2); stwierdzić wydanie jej z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub w innych przepisach (pkt 3). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną decyzję, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, w sprawie nie doszło bowiem do mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów prawa materialnego oraz mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów prawa procesowego.

W niniejszej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia jest ustalenie kwoty nienależnie pobranych przez skarżącą płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Kwota tych nienależnie pobranych płatności w łącznej wysokości 9636 zł wynika z decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. o przyznaniu płatnośći ONW:

- z dnia [...] r. nr [...] w wysokości 1943,04 zł;

- z dnia [...] r. nr [...] w wysokości 1919,28 zł;

- z dnia [...] r. nr [...] w wysokości 1916,64 zł;

- z dnia [...] r. nr[...]w wysokości 1916,64 zł;

- z dnia [...]r. nr [...]w wysokości 1940,40 zł.

Powstała ona w związku z zaniechaniem prowadzenia przez skarżącą działalności rolniczej na zadeklarowanych w powyższych decyzjach działkach objętych pięcioletnim zobowiązaniem ONW.

Podstawę prawną ustalenia tej kwoty stanowią przepisy art. 28 ust. 1 - 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329), zwanego dalej rozporządzeniem ONW.

Stosownie do powołanego art. 28 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Pomocą i pomocą techniczną, pobranymi nienależnie, jest w szczególności pomoc: wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy technicznej. Zgodnie natomiast z powołanym § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ONW jeżeli rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1 albo w § 6 ust. 3 pkt 1 lit. a, albo w § 7 ust. 1 pkt 2 lit. a, albo w § 8b ust. 1 pkt 2 lit. a, albo w § 8c ust. 1 pkt 1, to zwraca: część płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których zaniechał prowadzenia tej działalności, za cały okres jej pobierania, gdy łączna powierzchnia działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej 1 ha. Z przepisów tych wynika zasada, wedle której pobrane przez rolnika płatności są traktowane jako nienależnie pobrane jeśli nie wykonuje on zobowiązań, o których mowa we wskazanych przepisach. Zasada ta doznaje jednakże wyjątku, bowiem w § 9 ust. 5 pkt 6 wskazanego rozporządzenia ustawodawca postanowił, że płatność ONW nie podlega zwrotowi, zgodnie z art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006, jeżeli zaniechanie działalności rolniczej, o którym mowa w ust. 1, nastąpiło na skutek: innej okoliczności, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania, o którym mowa w § 2 pkt 1 albo w § 6 ust. 3 pkt 1 lit. a, albo w § 7 ust. 1 pkt 2 lit. a, albo w § 8b ust. 1 pkt 2 lit. a, albo w § 8c ust. 1 pkt 1, mającej wpływ na realizację tego zobowiązania i będącej wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika.

Na gruncie tych przepisów nie budzi wątpliwości, ani też nie jest kwestionowane przez skarżącą i jej pełnomocnika, że skarżąca - składając w 26 kwietnia 2007 r. pierwszy wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) zobowiązała się, iż przez okres 5 lat na zadeklarowanych działkach będzie prowadziła działalność rolniczą. Podstawę prawną tego zobowiązania stanowiły przy tym przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. nr 68, poz. 448 ze zm.). W myśl § 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 11 kwietnia 2007 r. płatność ONW przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz.Urz.UE L 270 z dnia 21 października 2003r., str. 1, ze zm.; Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, ze zm.), który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz.Urz. WE L 160 z dnia 26 czerwca 1999, str. 80, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391). Z wymienionego w obu tych przepisach art. 14 ust. 2 rozporządzenia nr 1257/1999 wynika natomiast, że warunkiem przyznania dodatków wyrównawczych na każdy hektar gruntów użytkowanych rolniczo przez rolników jest prowadzenie działalności rolniczej na obszarze znajdującym się w mniej korzystnych warunkach gospodarowania przez przynajmniej 5 lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego. W rozpoznawanej sprawie płatności ONW za 2007 r. zostały przekazane na rachunek bankowy producenta w dniu 9 kwietnia 2008 r.

We wnioskach o przyznanie płatności za kolejne lata, tj. 2008 - 2011 skarżąca nadal deklarowała działki o podobnej powierzchni (7,39, 7,36, 7,27, 7, 26, 7,35 ha) i pomoc była jej za kolejne lata przyznawana. Po złożeniu wniosku o przyznanie płatności ONW za 2012 r., organ ustalił, że całą zgłoszona przez skarżącą powierzchnia gruntów rolnych faktycznie znajdowała się w posiadaniu innego producenta rolnego. Jak bowiem ustalono, na mocy umowy z dnia 12 września 2011 r. skarżąca wydzierżawiła deklarowane działki innemu producentowi rolnemu – S. U.. W związku z powyższym odmówiono skarżącej przyznania płatności ONW za 2012 r. i decyzja ta stała się ostateczna. W konsekwencji powyższych ustaleń oczywistym jest, iż skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej po 4 latach od otrzymania płatności za 2007 r., a więc przed upływem 5 lat od daty złożenia zobowiązania w tym zakresie.

W tym stanie faktycznym i prawnym spornymi między stronami, a zarazem istotnymi dla rozstrzygnięcia tej sprawy, są dwie kwestie. Po pierwsze - czy wydzierżawienie działek w 2011 r. stanowiło (jak podnosi skarżąca) okoliczność wyłączającą ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności, a to z tego względu, iż stanowiło ono inną okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania (co miało miejsce w 2007 r.) oraz po drugie - czy nastąpił okres czteroletniego przedawnienia ustalenia i żądania zwrotu nienależnie pobranej płatności, a to z uwagi na działanie rolnika w dobrej wierze wobec przymusowego wywłaszczenia nieruchomości.

Oceniając pierwszą ze spornych kwestii podnieść należy, iż w rozporządzeniu Komisji (WE) z dnia 15 grudnia 2006 r. nr 1974/2006 za okoliczność uzasadniającą zrezygnowanie przez państwo członkowskie z wymagania częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta uznano art. 47 ust. 1, zgodnie z którym są nimi śmierć beneficjenta, długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu, wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania, katastrofa naturalna, poważnie dotykająca grunty gospodarstwa, wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich, choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza. W rozpoznawanej sprawie żadna z tych okoliczności nie miała miejsca. Co istotne, w art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006 zastrzeżono, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, aby mogły być wzięte pod rozwagę właściwego organu muszą zostać zgłoszone na piśmie w odpowiednim terminie - przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Z uwagi na fakt, że postępowanie w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności przez skarżącą zostało wszczęte już po wejściu w życie rozporządzenia ONW z dnia 11 marca 2009 r. ogłoszonego w dniu 13 marca 2009 r. (zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia 3 grudnia 2013 r. doręczono skarżącej w dniu 6 grudnia 2013 r.), z mocy art. 15 i art. 17 tego rozporządzenia, w niniejszej sprawie zastosować należało również jego przepisy. W art. 9 ust. 5 pkt 6 rozporządzenie to w sposób jednoznaczny odsyłało do treści powołanego wyżej art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006 stanowiąc, że płatność ONW nie podlega zwrotowi, zgodnie z art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006, jeżeli zaniechanie działalności rolniczej, o którym mowa w ust. 1, nastąpiło na skutek:

1) rozwiązania przez wydzierżawiającego umowy dzierżawy gruntów rolnych, na których są położone objęte zobowiązaniem działki rolne lub ich części w granicach obszarów ONW, z powodu zaistnienia okoliczności, za które dzierżawca nie ponosi odpowiedzialności;

2) wykonania prawa pierwokupu gruntów rolnych objętych zobowiązaniem ONW przez dzierżawcę lub Agencję Nieruchomości Rolnych, jakie przysługuje na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. Nr 64, poz. 592 oraz z 2008 r. Nr 180, poz. 1112), lub wykonania w odniesieniu do tych gruntów uprawnienia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 tej ustawy, przez Agencję Nieruchomości Rolnych;

3) przeprowadzonej modernizacji ewidencji gruntów i budynków, w wyniku której zmniejszyła się całkowita powierzchnia działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW;

4) wygaśnięcia umowy dzierżawy gruntów rolnych, na których są położone objęte zobowiązaniem działki rolne lub ich części w granicach obszarów ONW, z powodu upływu czasu, na jaki została zawarta ta umowa, jeżeli jej wygaśnięcie nastąpiło po upływie 5 lat i 30 dni od dnia, w którym decyzja o przyznaniu pierwszej płatności ONW stała się ostateczna, a przed upływem 5 lat od dnia wypłaty tej płatności;

5) innej okoliczności, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania, o którym mowa w § 2 pkt 1 albo w § 6 ust. 3 pkt 1 lit. a, albo w § 7 ust. 1 pkt 2 lit. a, albo w § 8b ust. 1 pkt 2 lit. a, albo w § 8c ust. 1 pkt 1, mającej wpływ na realizację tego zobowiązania i będącej wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika.

W okolicznościach niniejszej sprawy nie można uznać, że wydzierżawienie w dniu 12 września 2011 r. przez G. N. jej gospodarstwa rolnego stanowiło okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu podjęcia przez skarżącą zobowiązania w zakresie prowadzenia przez okres pięciu lat działalności rolniczej na spornych działkach. Podejmując to zobowiązanie skarżąca miała świadomość, że nie ma możliwości wydzierżawienia nieruchomości osobie trzeciej przez ten okres. Nie można zatem uznać za słuszną argumentacji skarżącej, że dopełniła niezbędnych formalności do zachowania przyznanej płatności.

Należy przy tym zwrócić uwagę na fakt, że dopiero na skutek stwierdzenia przez organ administracji, że o przyznanie płatności na 2012 r. odnośnie tych samych działek, które zadeklarowała skarżąca ubiega się inny producent rolny – S. U. - okoliczność wydzierżawienia działek została ujawniona.

Nie został przy tym zachowany określony w art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006 termin 10 dni roboczych na zgłoszenie tej okoliczności. Nie można również przyjąć, tak jak oczekuje skarżąca, że nie ma przerwy w uprawie dziełek, gdyż zachowana jest ciągłość w prowadzeniu działalności rolniczej przez dzierżawcę, który przejął je zobowiązanie i wystąpił o przyznanie płatności za lata 2012 – 2013. Nie zostały bowiem przez skarżącą spełnione wymagania formalne przejęcia zobowiązania wynikające z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. (ONW) jak również skarżąca nie złożyła oświadczenia w trybie § 9 ust. 2 pkt 2 lit. a o przejęciu zobowiązania ONW przez inny podmiot.

Z materiału dowodowego bezspornie wynika (z zeznań samej strony, z protokołu rozprawy) że G. N. nie użytkuje spornych gruntów, nie prowadziła tam również działalności rolniczej.

W ocenie Sądu prawidłowo też organ administracji ocenił drugą ze spornych w sprawie kwestii, tj. prawidłowo przyjął, że obowiązek zwrotu określonej w decyzji kwoty podlega dziesięcioletniemu, a nie czteroletniemu przedawnieniu z uwagi na brak podstaw do uznania, że skarżąca działała w dobrej wierze. Nie można bowiem twierdzić, że producent rolny działał w dobrej wierze w sytuacji, gdy świadomie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej na skutek oddania działek w dzierżawę innemu producentowi rolnemu.

Zagadnienie przedawnienia roszczeń do zwrotu nienależnie pobranej płatności reguluje art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.Urz. UE L dnia 30 kwietnia 2004r. t. 141, str. 18 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Z przepisu tego wynika, że zasadą jest dziesięcioletni okres przedawnienia obowiązku zwrotu przez rolnika nienależnej płatności liczony od jej przyznania do pierwszego powiadomienia o niezasadnym charakterze płatności, z wyjątkiem sytuacji, gdy beneficjent działał w dobrej wierze. W wyroku z dnia 10 października 2013 r., II GSK 821/12, Naczelny Sąd Administracyjny dokonując wykładni tego przepisu stwierdził, że to, czy w określonej sytuacji faktycznej występuje dobra wiara wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Kwestia zaś właściwego określenia działania beneficjenta w dobrej wierze lub złej wierze wymaga wskazania, że obowiązujące przepisy prawa w tej mierze nie zawierają żadnych definicji. Pojęcia te wiążą się z tzw. klauzulami generalnymi w prawie. Ich istotą jest możliwość uwzględnienia w ocenie stanu faktycznego różnych okoliczności faktycznych, które w oderwaniu od konkretnej sprawy nie mogą być ocenione raz na zawsze i w jednakowy sposób według schematu o walorze bezwzględnym. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo, czyli że działał zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawa lub stosunek prawny mniemając, że to istnieje, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawy nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można usprawiedliwić. Określenie dobrej lub złej wiary oparte jest więc na istnieniu domniemania wiedzy o prawie, przy uwzględnieniu usprawiedliwionego błędu. Zła wiara występuje, gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku prawnego jest "wynikiem niedbalstwa, niezachowania w danych okolicznościach stosowności". Zła wiara nie wie o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałaby, gdyby się zachowała należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępowała rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego. Ocena okoliczności konkretnej sytuacji (np. co do uznania błędu za usprawiedliwiony) i zasadność postępowania z ogólnie przyjętymi normami postępowania powinna być poddana bardzo surowym i ostrym kryteriom. Oczywiście szczególny przepis może wprowadzić w sposób wyraźny lub dorozumiany pewne modyfikacje w rozumieniu pojęcia dobrej wiary. Analizowane przepisy tego rodzaju unormowań nie zawierają. Zatem obowiązujące w tym względzie powinny być ogólne pojęcia co do rozumienia dobrej i złej wiary z uwagi na zasadę jednolitości systemu prawa (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2012 r., II GSK 1209/11).

Podzielając w pełni to stanowisko, nie sposób zgodzić się ze skarżącą, iż podejmując się zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej na spornych działkach przez okres 5 lat działała w dobrej wierze, skoro jak już wcześniej szczegółowo wskazano – w 2011 r. świadomie zawarła umowę dzierżawy. Skarżąca nie kwestionuje tego faktu i opisuje okoliczności jej zawarcia (obietnica emerytury i dopłat, składana jej przez S. U.). Co istotne Sąd Rejonowy w S. I wydział Cywilny wyrokiem z dnia 29 stycznia 2013 r. oddalił powództwo w przedmiocie ustalenia nieważności umowy dzierżawy zawartej między G. N. a S. U. Ww. umowa dzierżawy została wypowiedziana w dniu 29 stycznia 2013 r.

Obiektywnie więc oceniając działanie skarżącej, która mając tę świadomość, wystąpiła o przyznanie płatności w kolejnym roku, nie można przyjąć, iż nie mogła ona wiedzieć czy też spodziewać się, że nie dochowa swojego zobowiązania. Z okoliczności faktycznych tej sprawy jednoznacznie wynika, iż skarżąca nie działała w dobrej wierze.

W sprawie tej nie upłynął też określony w art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 dziesięcioletni termin przedawnienia, skoro płatność za 2007 r. została przyznana decyzją z dnia [...] r., jej wypłata nastąpiła w dniu 9 kwietnia 2008 r. W dniu 6 grudnia 2013 r. doręczono skarżącej zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności.

Zaskarżona decyzja nie narusza również przepisów rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. L 312, s. 1).

Z powyższych względów stwierdzić należy, że ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności nastąpiło w sposób prawidłowy, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Rozpoznając skargę poza zarzutami skargi Sąd uznał, iż niekwestionowany w skardze zakres postępowania dowodowego i wyjaśniającego jest prawidłowy, zaś materiał dowodowy został zgromadzony i rozpoznany zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., tj. w sposób wszechstronny i kompletny. W sprawie organy przeprowadziły wszelkie uwzględniające specyfikę przedmiotu rozstrzygnięcia niezbędne i konieczne dla ustalenia (wyjaśnienia) istotnych okoliczności faktycznych, a dopuszczone (zgodne z prawem) w art. 75 k.p.a., dowody. Zawarta przez organ w uzasadnieniu decyzji ocena okoliczności sprawy została dokonana na podstawie całokształtu materiału dowodowego sprawy, jest prawidłowa, logiczna i zgodna z doświadczeniem życiowym, zaś wywody – konsekwentne, jasne i zrozumiałe, co z kolei wyklucza przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, tj. naruszenie art. 80 k.p.a., zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Przedstawiono w nim szczegółowo stan faktyczny, przepisy prawne, dokonano ich wykładni oraz podano motywy podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, w szczególności wyjaśniono dlaczego okoliczność wydzierżawienia gospodarstwa rolnego nie stanowi okoliczności wyłączającej zwrot pobranej płatności oraz dlaczego nie można przyjąć, iż strona działała w dobrej wierze, co z kolei uzasadniałoby zastosowanie czteroletniego okresu przedawnienia. Zasada informowania o motywach rozstrzygnięcia organu i przekonywania o zasadności tego rozstrzygnięcia, została więc w niniejszej sprawie zrealizowana, strona poznała motywy rozstrzygnięcia sprawy, tj. przyczyny, z powodu których organ uznał, że skarżąca pobrała nienależne świadczenie z tytułu płatności ONW. O uchybieniu tych zasad nie stanowi podjęcie przez organ rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez podatnika, w sytuacji, gdy organ prawidłowo zebrał materiał dowodowy, nie przekroczył zasady swobodnej oceny dowodów, oraz wskazał i wyjaśnił zastosowaną podstawę prawną.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę oddalił.

k.p.