Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 242/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 4; § 5; § 6; § 8
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 235
journal: Dz.U. 2018 poz 917
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędziowie: WSA Robert Hałabis WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Protokolant: Asystent sędziego Radosław Kot po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 28 listopada 2019 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewódzki Inspektor Sanitarny z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej też jako: "LPWIS", "organ odwoławczy", "organ"), po rozpatrzeniu odwołania J. B. (dalej jako: "skarżąca") utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. (dalej też jako: "PPIS", "organ pierwszej instancji") z dnia [...] stycznia 2019 r., o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy.

Do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. wpłynęło zgłoszenie podejrzenia u skarżącej choroby zawodowej narządu głosu wystawione prze lekarza medycyny pracy Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L. (dalej też jako: "WOMP"). Pismem z dnia 12 marca 2018 r. PPIS poinformował skarżącą oraz U. L. (byłego pracodawcę) o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie choroby zawodowej - przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367 - zwanego dalej: "rozporządzeniem"). PPIS w ramach prowadzonego postępowania przeprowadził dowód z oględzin stanowiska nauczyciel akademicki, o którym zawiadomił skarżącą (protokół z czynności z dnia 11 kwietnia 2018 r.), przesłuchał stronę (protokół z dnia 24 kwietnia 2018 r.). W dniu 24 kwietnia 2018 r. sporządził również kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, którą przesłał do jednostki orzeczniczej I stopnia (WOMP) uprawnionej do wydawania orzeczeń w sprawach chorób zawodowych, zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia. Z treści sporządzonej karty oceny narażenia zawodowego wynika, że skarżąca w latach 1978 - 1979 pracowała na stanowisku pielęgniarki w Zespole Opieki Zdrowotnej w H.. W roku 2005 podjęła pracę w Kuratorium Oświaty w L. na stanowisku wizytatora szkół medycznych. W dniu 2 maja 1983 r. rozpoczęła pracę na U. L.. Do 11 maja 1988 r. pracowała na stanowisku technik nie mając godzin dydaktycznych, a od 12 maja 1988 r. do 28 lutego 2018 r. pracowała jako nauczyciel akademicki na stanowiskach asystent i adiunkt. Do czynności zawodowych skarżącej należało prowadzenie zajęć pn. "Dydaktyka medyczna". Były to seminaria prowadzone w mniejszych salach, bez systemu nagłośnienia, przeznaczone dla grup liczących 20 - 25 studentów oraz wykłady, które odbywały się w dużych salach wykładowych, wyposażonych w nagłośnienie, przeznaczone dla grup liczących ponad 100 osób. Dodatkowo skarżąca przeprowadzała egzaminy, prowadziła konsultacje, współuczestniczyła w pracach na rzecz wydziału. Przez okres 5 lat prowadziła w weekendy (1 - 2 w miesiącu) zajęcia ze studentami w O. w ramach specjalizacji zawodowej. Uczestniczyła w krajowych i zagranicznych konferencjach naukowych, brała udział w komisjach rekrutacyjnych, przygotowywała publikacje. Skarżąca korzystała z urlopów dla podratowania zdrowia od 1 października 2004 r., do 30 września 2005 r. oraz od 20 września 2010 r. do 19 września 2011 r. Skarżąca pracowała w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy przez okres niespełna 23 lat, tj. w latach: 12 maja 1988 - 30 września 2000 r., 1 października 2002 r. – 30 września 2003 r., 1 października 2005 r. – 30 września 2009 r., 1 października 2011 r. - 30 września 2015 r. oraz 1 października 2016 r. – 28 lutego 2018 r. Brak narażenia w poszczególnych przedziałach czasowych wynikał z niepełnego pensum dydaktycznego, bądź korzystania z urlopów dla poratowania zdrowia.

W dniu 6 sierpnia 2018 r. wpłynęło do organu pierwszej instancji orzeczenie WOMP z dnia 30 lipca 2018 r. o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej. W orzeczeniu stwierdzono, że przeprowadzona ocena narażenia zawodowego potwierdziła wieloletnią pracę skarżącej w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy (poza okresami pracy na stanowisku pielęgniarka, wizytator i technik) jednakże w wyniku przeprowadzonych w tutejszym ośrodku badań, analizy dokumentacji dostarczonej przez skarżącą, analizy charakterystyki pracy zawodowej oraz karty oceny narażenia zawodowego rozpoznano u pacjentki przewlekły nieżyt gardła i krtani, z cechami niedowładu strun głosowych, a schorzenie to nie figuruje w wykazie chorób zawodowych. Nie rozpoznano bowiem: guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią.

Skarżąca od powyższego orzeczenia złożyła odwołanie do jednostki orzeczniczej II stopnia, tj. Instytutu Medycyny Pracy w [...].

Instytut Medycyny Pracy w [...] orzeczeniem z dnia 13 listopada 2018 r. także stwierdził brak podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej. Wskazał, że przeprowadzona oceną wydolności głosowej krtani metodą wideostroboskopową wykazała, że fałdy głosowe są oblepione gęstym śluzem. Na górnej powierzchni fałdów głosowych widoczne są poszerzone naczynia krwionośne zwłaszcza po stronie lewej z żylakiem wielkości łebka od szpilki w 1/3 długości lewego fałdu głosowego, w okolicy przykieszonkowej. Ruchomość w stawach pierścienno - nalewkowych jest prawidłowa. Zwarcie fonacyjne jest pełne z fizjologiczną niedomykalnością w części tylnej głośni (międzychrzęstnej). Drgania fałdów głosowych są jednakowe, jednoczesne, regularne. Próba obciążeniowa narządu głosu jest ujemna w badaniu videostroboskopowym oraz w analizie akustycznej głosu, wydolność fonacyjna głośni jest prawidłowa. Poziom fałdów głosowych jest równy. Występuje tendencja do fonacji rzekomej po stronie lewej. Badaniem laryngologicznym i foniatrycznym rozpoznano przewlekły, prosty nieżyt krtani. Nie wykazano natomiast zmian w obrębie narządu głosu charakterystycznych dla skutków wieloletniego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych bądź niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, które dają podstawę do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu.

W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. decyzją z dnia 17 stycznia 2019 r. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej - przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat pod postacią guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią.

Organ pierwszej instancji argumentował, z odwołaniem do art. 2351 Kodeksu pracy, że podstawą do stwierdzenia u pracownika choroby zawodowej jest rozpoznania schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie istnienia bezspornego lub wysoce prawdopodobnego związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy schorzeniem a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Tymczasem w przedmiotowej sprawie zarówno jednostka orzecznicza I jak i II stopnia nie rozpoznały u skarżącej objawów choroby zawodowej. Ponadto organ pierwszej instancji podkreślił, że organ inspekcji sanitarnej nie jest uprawniony do samodzielnej oceny dokumentacji medycznej i jest związany orzeczeniem lekarskim wydanym w trybie ww. rozporządzenia.

Skarżąca złożyła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, do którego dołączyła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 31 października 2018 r. z symbolem niepełnosprawności 10 – N.

LPWIS na etapie postępowania odwoławczego zwrócił się do jednostki orzeczniczej I stopnia o ustosunkowanie się i przedstawienie stanowiska, co do załączonego do odwołania orzeczenia o niepełnosprawności, tj., czy mogłoby ono mieć wpływ na wydane w niniejszej sprawie orzeczenie lekarskie. W odpowiedzi WOMP wyjaśniły, że orzeczenia lekarskie sporządzane są w oparciu o przeprowadzone w ośrodku badania, a nie w oparciu o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane w odniesieniu do innych schorzeń z grupy neurologicznej.

Organ odwoławczy utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy, za organem pierwszej instancji wskazał, że z definicji choroby zawodowej wprowadzonej do Kodeksu pracy wynika, że wymagane jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy, a powstaniem choroby. Natomiast według art. 2352 Kodeksu pracy rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

LPWIS podkreślił, że organ pierwszej instancji oparł swoją decyzję na orzeczeniach lekarskich wydanych przez jednostki orzecznicze I i II stopnia, które stanowią podstawę decyzji w sprawach chorób zawodowych, a więc działał zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia. Jeżeli natomiast orzeczenia lekarskie są prawidłowe pod względem formalnym, zawierają wyczerpujące uzasadnienie i są zgodne z prawem, organ nie może samodzielnie ich podważać. Organ nie posiada właściwej wiedzy medycznej do rozpoznania jednostki chorobowej, a przed wydaniem decyzji skarżąca poddana została specjalistycznym badaniom w uprawnionych jednostkach orzeczniczych. W ocenie organu odwoławczego, w okolicznościach niniejszej sprawy, analiza całości zebranego materiału dowodowego, nie pozwoliła upoważnionym jednostkom orzeczniczym na potwierdzenie objawów charakterystycznych dla występowania nadmiernego wysiłku głosowego, związanego z wykonywaną pracą, a tym samym na rozpoznanie choroby zawodowej. Podkreślił, że zostały wydane jednoznaczne orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania schorzenia, które zostało wymienione w wykazie chorób zawodowych w poz. 15 - "przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat". W ocenie organu odwoławczego, w tych okolicznościach, niezależnie od narażenia zawodowego u skarżącej, przy jednoczesnym braku spełnienia wymaganego przez ustawodawcę kryterium rozpoznania jednostki chorobowej przez uprawnione jednostki orzecznicze, organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że w sprawie brak podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej. Organ podkreślił, że zgodnie z regulacją prawną zawartą w § 8 ust. 1 rozporządzenia, inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu lub o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie orzeczenia lekarskiego oraz postępowania epidemiologicznego (karty oceny narażenia zawodowego).

W skardze na ostateczną decyzję organu, uzupełnionej pismem z dnia 24 czerwca 2019 r. skarżąca wskazała, że organ naruszył art. 235 oraz art. 237 1 kodeksu pracy, jak również art. 7, art. 77, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy, brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, w tym pominięcie dokumentacji medycznej przedłożonej przez skarżącą i wypływających z niej wniosków oraz brak wszechstronnej oceny orzeczeń lekarskich. W ocenie skarżącej, organ naruszył również art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 w zw. z. 8 k.p.a. poprzez brak rzetelnego wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, co godzi również w zasadę legalności wyrażoną w art. 6 k.p.a.

W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji.

Pismami z dnia 2 lipca i 25 lipca 2019 r. skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodów z zaświadczenia lekarskiego z czerwca 2019 r., karty badania pacjenta z dnia 23 lipca 2019 r. oraz o dopuszczenie uzupełniającej opinii biegłych na okoliczność rozpoznanych schorzeń, obecnego stanu zdrowia i wykazania istnienia choroby zawodowej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. W kwestii wniosków dowodnych organ wnosił o ich oddalenie pismami z dnia 16 lipca 2019 r. i 22 sierpnia 2019 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja LPWIS w L. utrzymująca w mocy decyzję PPIS, w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej – przewlekłej choroby narządu głosu.

Zgodnie z art. 235ą ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (obecnie Dz.U. z 2019 r., poz. 1040 dalej jako: "k.p.") za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Z powołanego przepisu wynika zatem, iż dla uznania choroby za chorobę zawodową konieczne jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: po pierwsze rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych i po drugie powinno ono być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku pracy osoby ubiegającej się o stwierdzenie choroby zawodowej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Z treści art. 235ą k.p. wynika też, że są dwa alternatywne sposoby stwierdzenia, w wyniku oceny warunków pracy, czy choroba zawodowa spowodowana jest działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, lub w związku ze sposobem wykonywania pracy: "bezspornie" lub z "wysokim prawdopodobieństwem".

Jak wynika zaś z art. 235˛ k.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób. Choroba zawodowa jest więc pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z wykonywaną pracą. Przyczyną ją wywołującą jest bowiem sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne i zostały ujęte w wykazie chorób zawodowych.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, zaś regulacje procesowe zawarte w Kodeksie pracy i rozporządzeniu wykonawczym z 2009 r. w sprawie chorób zawodowych stanowią lex specialis wobec przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Specyfika tego postępowania wynika z faktu, że ani organy inspekcji sanitarnej ani sądy administracyjne, kontrolujące wydane przez te organy decyzje administracyjne nie muszą posiadać wysoko specjalistycznej wiedzy lekarskiej pozwalającej na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej (por. wyrok NSA sygn. akt II OSK 2121/16 dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA").

Szczególną charakterystykę postępowania dowodowego prowadzonego w sprawie rozpoznania choroby zawodowej określa ww. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

I tak zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje byłego pracownika, którego podejrzenie dotyczy, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej I stopnia, o której mowa w § 5 ust. 2 (tu poradnia chorób zawodowych wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy). Następnie lekarz tej jednostki na podstawie przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). W § 6 ust. 2 rozporządzenia zostały wymienione czynniki, które lekarz orzecznik powinien uwzględnić przy dokonywaniu oceny narażenia zawodowego. Należy przy tym zwrócić uwagę, że to uprawniona jednostka diagnostyczno-orzecznicza ocenia, czy dysponuje pełnym materiałem lekarskim pozwalającym na wydanie orzeczenia w sprawie istnienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Dopiero po otrzymaniu ostatecznego orzeczenia lekarskiego właściwy organ, tj. w I instancji właściwy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, a w II - Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, wydaje na podstawie zebranego materiału dowodowego, a w szczególności na podstawie danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej stwierdzenia. Pracownik lub były pracownik badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 8 ust. 1 i § 7 ust.1 rozporządzenia).

Z unormowań tych wynika, że orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej wysuwają się na pierwszy plan w procedurze stwierdzania przez inspektora takiej choroby. Orzeczenie lekarskie, zgodnie z regulacją zwartą w § 5 ust. 1 powołanego rozporządzenia, wydaje lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz.U. z 2004 r., nr 125, poz. 1317) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3. Orzeczenie to, jak wspomniano, wydawane jest na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego oraz innych niezbędnych dokumentów. Dlatego też, wartość dowodowa orzeczenia lekarskiego jest tak silna i stanowi o rzetelności i prawidłowości ocen w nim zawartych (za wyrokiem w sprawie sygn. akt II OSK 2121/16, CBOSA).

W przypadku gdy właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, uzupełnienia orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego (§ 8 ust. 2 rozporządzenia).

W okolicznościach analizowanej sprawy, z zachowaniem wskazanego wyżej trybu postępowania, odmowa stwierdzenia wystąpienia u skarżącej choroby zawodowej - "przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat" wymienionej w poz. 15 pkt 1-3 wykazu chorób zawodowych została poprzedzona poddaniem skarżącej badaniom lekarskim w uprawnionych jednostkach orzeczniczych, a organ odwoławczy skorzystał z uprawnienia przewidzianego w § 8 ust. 2 rozporządzenia wystosowując do jednostki orzeczniczej I stopnia stosowne zapytanie celem należytego wyjaśniania sprawy. Organ zwrócił się z zapytaniem, czy dołączone do odwołania orzeczenie o niepełnosprawności mogło mieć wpływ na wydane orzeczenie lekarskie.

Zgodzić się w tym miejscu należy z organem, że zarówno organy wydające decyzje jak i sąd dokonujący ich kontroli związane są treścią orzeczenia lekarskiego wydanego przez uprawnione jednostki medyczne, co do kwestii stwierdzenia choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia, albowiem organy te nie mogą czynić ustaleń zmierzających do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Orzeczenia lekarskie placówek właściwych do rozpoznania chorób zawodowych mają charakter opinii biegłego (art. 84 k.p.a.) i prawidłowo sporządzone pod względem formalnym są dla organu wiążące. Nie oznacza to oczywiście zwolnienia organów orzekających od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a.

Zakwestionowania orzeczenia lekarskiego można dokonać ale tylko pod względem formalnym (np. wydanie przez nieuprawnionego lekarza, czy w nieprawidłowej formie). Nie może to jednak dotyczyć treści merytorycznej tych orzeczeń. Zakwestionować orzeczenie lekarskie można także w przypadku, gdy w materiale dowodowym sprawy znajdują się inne orzeczenia lekarskie o odmiennej treści, lecz nawet wówczas organy i sąd nie są uprawnione do zakwestionowania merytorycznie treści orzeczenia, a jedynie mogą domagać się wydania dalszych orzeczeń przez inne uprawnione podmioty w celu ujednolicenia stanowiska. Bez tej opinii (orzeczenia lekarskiego), bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalić, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Organ administracji jest związany opinią lekarską w zakresie wiedzy medycznej. Takiej wiedzy nie posiadają ani organy ani sądy. Tym samym w przypadku, gdy orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące uzasadnienie i jest zgodne z prawem organ administracyjny jest takim orzeczeniem związany (por. orzeczenia w sprawach sygn. akt: II OSK 1307/13, II OSK 2465/17, II OSK 1233/18, II OSK 335/10, II OSK 1859/17 - CBOSA).

W niniejszej sprawie lekarze obu jednostek orzeczniczych wydali zgodne co do ustaleń orzeczenia, stwierdzające brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, które, w ocenie Sądu, zawierają elementy merytorycznie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i wskazują, że z medycznego punktu widzenia, z uwzględnieniem charakteru i sposobu wykonywania pracy nie było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat.

W pierwszym z orzeczeń WOMP lekarz orzecznik rozpoznał przewlekły nieżyt gardła i krtani z cechami niedowładu strun głosowych i stwierdził, że stopień zaawansowania zmian chorobowych nie daje podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Orzeczono, że nie rozpoznano schorzeń ujętych w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105 poz. 869 z 30 czerwca 2009 r.). Rozpoznanie ustalono na podstawie anamnezy, badania ogólnolekarskiego, komisyjnego badania laryngologicznego, badania wideostroboskopowego krtani, badań pracownianych (zdjęcie zatok obocznych nosa, badanie audiometryczne), badań laboratoryjnych (badanie morfologiczne krwi, glikemia, TSH), analizy dostarczonej przez badaną kserokopii dokumentacji leczniczej, a także analizy charakterystyki pracy zawodowej nadesłanej z U. L. oraz karty oceny narażenia zawodowego sporządzonej przez Państwowego Inspektora Sanitarnego w L.. W orzeczeniu stwierdzono, że przeprowadzona ocena narażenia zawodowego potwierdziła wieloletnią pracę skarżącej (w latach 1988 - 2018) w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy, a od około 8 lat odczuwa ona dolegliwości ze strony narządu głosu pod postacią chrypki, urywania się głosu przy dłuższym mówieniu, okresowo bezgłosu, uczucia suchości i zalegania czegoś w gardle powodującej konieczność odchrząkiwania. Jednakże w wyniku przeprowadzonych badań, rozpoznane schorzenie przewlekły nieżyt błony śluzowej gardła i krtani, nie figuruje w wykazie chorób zawodowych.

Wynik badania w Instytucie Medycyny Pracy w [...] w zasadzie był tożsamy. Lekarz specjalista w orzeczeniu z dnia 13 listopada 2018 r., stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej i orzekł przewlekły, prosty nieżyt krtani. Nie stwierdzono natomiast zamian w obrębie narządu głosu charakterystycznych dla skutków wieloletniego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych bądź niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, które dają podstawę do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. Przedmiotowe orzeczenie oparto na dostarczonej dokumentacji pracowniczej, dokumentacji medycznej i przeprowadzonej w jednostce orzeczniczej II stopnia konsultacji foniatrycznej wraz z oceną wydolności głosowej krtani metodą wideostroboskopową, opisując jej wyniki.

Za nietrafne przy tym uznać należy zarzuty skargi, co do pominięcia dokumentacji medycznej przedłożonej przez skarżącą i wypływających z niej wniosków oraz brak wszechstronnej oceny orzeczeń lekarskich. Zarzuty te pozostają w sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Ponadto skarżąca nie wskazała jaka dokumentacja została pominięta, albo gdzie następują rozbieżności. Odnośnie natomiast dołączonego na etapie postępowania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, to jak już wyżej wskazano organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające w przedmiocie tego dowodu i zwrócił się do jednostki orzeczniczej I stopnia o wyjaśnienie, czy przedmiotowe orzeczenie mogło mieć wpływ na podjęte przez ten organ rozstrzygnięcie. Jak wyjaśnił WOMP w piśmie z dnia 25 marca 2019 r. (k. [...] akt administracyjnych) orzeczenie zostało wydane w oparciu o wykonane w poradni badania, a orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane w odniesieniu do innych schorzeń z grupy neurologicznych nie ma wpływu na wydane orzeczenie. Organ odwoławczy to stanowisko jednostki orzeczniczej uwzględnił w zaskarżonej decyzji.

Sąd nie mógł również przeprowadzić uzupełniającego postępowania dowodowego w oparciu o art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Tym samym, jak wynika z treści tego przepisu sąd może dopuść, w określonych sytuacjach, tylko dowód z dokumentu, a zatem nie ma możliwości wywołania opinii biegłego. Ponadto sąd administracyjny może w toku uzupełniającego postępowania dowodowego dokonywać wyłącznie ustaleń, które mają wpływ na ocenę legalności aktu lub czynności. Sąd kontroluje legalność zaskarżonej decyzji na dzień jej wydania, a jak trafnie zauważa organ przedłożone na etapie postepowania sądowego dowodowy wystawione zostały po wydaniu zaskarżonej decyzji. Sąd administracyjny nie ustala, bądź nie uzupełnia stanu faktycznego sprawy, która została zakończona wydaniem rozstrzygnięcia przez organ administracyjny, lecz jedynie kontroluje zupełność i prawidłowość ustalonego stanu faktycznego i dlatego też wnioski dowodowe skarżącej należało oddalić.

W ocenie Sądu orzeczenia lekarskie zostały wydane na podstawie wyników specjalistycznych badań lekarskich, dokumentacji medycznej oraz po zapoznaniu się z kartą oceny narażenia zawodowego. Orzeczenia lekarskie zostały także szczegółowo uzasadnione z powołaniem się na rodzaj przeprowadzonych badań lekarskich. Uzasadnienia są przekonywujące, zrozumiałe i czytelne, wyjaśniły w sposób jasny wszystkie medyczne aspekty sprawy, a jak już podkreślano, to uprawniona jednostka diagnostyczno-orzecznicza ocenia, czy dysponuje pełnym materiałem lekarskim pozwalającym na wydanie orzeczenia w sprawie istnienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W niniejszej sprawie obie jednostki orzecznicze były zgodne co do faktu, że całokształt przeprowadzonych badań i konsultacji specjalistycznych, przy uwzględnieniu danych z dokumentacji medycznej oraz narażania zawodowego nie dają podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej.

Istotne, w ocenie Sądu, jest to, że orzeczenia lekarskie mogły stanowić podstawę do podjęcia rozstrzygnięcia przez organy inspekcji sanitarnej w przedmiocie choroby zawodowej, gdyż spełniają one wymagania formalne określone w § 5 ust. 1 i § 6 ust. 1 rozporządzenia. Niewątpliwie bowiem, zarówno orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L. jak i Instytutu Medycyny Pracy im. prof. [...] w [...] wydane zostały przez lekarzy spełniających wymagania określone w § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Wydane w sprawie orzeczenia lekarskie nie budzą też, w ocenie Sądu, wątpliwości co do ich poprawności merytorycznej. Zostały wydane na podstawie przeprowadzonych badań specjalistycznych oraz dokumentacji przedłożonej przez skarżącą i nie wymagają uzupełnienia. Podkreślić też należy, że Instytut Medycyny Pracy w [...] jest jednostką naukową i posiada szerokie możliwości diagnostyczne.

Wobec powyższych okoliczności, w ocenie Sądu, organ odwoławczy nie miał podstaw do zakwestionowania postępowania przeprowadzonego przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Organ sanitarny II instancji miał prawo stwierdzić, że materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej. Warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organ inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest bowiem uprzednie jej lekarskie rozpoznanie przez właściwą medyczną jednostkę orzeczniczą (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2001 r., sygn. akt I SA 1801/00, LEX nr 77663).

Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, materiał dowodowy i jego ocena uzasadnia prawidłowości decyzji administracyjnych wydanych na jego podstawie. Przeprowadzone postępowanie czyni zadość zasadom postępowania o jakich mowa w art. 7, art. 77, art. 75 i art. 80 k.p.a.

Reasumując, skoro orzeczenia jednostek orzeczniczych odpowiadają prawu, są poprawne pod względem formalnym, to organy administracji nie mogły czynić ustaleń zmierzających do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej, nie mogły weryfikować ich merytorycznej treści. Zarówno organy sanitarne jak i Sąd nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji medycznej. To uprawnienie należy do lekarzy specjalistów. Dlatego też nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, organy związane orzeczeniami jednostek medycznych określonych w § 5 rozporządzenia, nie miały podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia pracownika lub byłego pracownika kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich.

Jak wskazano na początku dla uznania choroby za chorobę zawodową konieczne jest spełnienie łącznie dwóch przesłanek: rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych i powinno ono być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku pracy osoby ubiegającej się o stwierdzenie choroby zawodowej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Skoro pierwsza z nich nie została w sprawie spełniona to sam fakt pracy w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy czego organy nie kwestionowały pozostaje bez znaczenia. Trafnie też organ odwoławczy ocenił, nie kwestionując również stanu zdrowia skarżącej, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, którym strona dysponuje nie może podważać rozstrzygnięć jednostek orzeczniczych w zakresie braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej. Stanowisko to skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.

Wobec zatem dostatecznego wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających wpływ na wynik sprawy i dokonania ustaleń faktycznych na podstawie kompletnego dla podjęcia rozstrzygnięcia materiału dowodowego, należycie ocenionego, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.