Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 355/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5,  art. 36 ust. 1 pkt 1,  art. 36 ust. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie: WSA Daniela Kozłowska (spr.) WSA Elżbieta Lenart Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2009 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w W. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na prace budowlane oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr[...], po rozpatrzeniu odwołania Politechniki [...] i Wspólnoty Mieszkaniowej [...], utrzymał w mocy decyzję [...] Konserwatora Zabytków z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...], pozwalającej na budowę Zespołu Mieszkaniowo - Handlowego "[...]" z podziemnymi garażami na nieruchomościach gruntowych zlokalizowanych przy ulicy [...] w W.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego przedstawił następujący stan sprawy:

[...] Konserwator Zabytków decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., orzekł w pkt 1 o pozwoleniu na prace budowlane związane z budową Zespołu Mieszkaniowo - Handlowego "[...]" z podziemnymi garażami na nieruchomościach gruntowych zlokalizowanych przy ulicy [...] w W., w zakresie:

- realizacji budynków przy ulicy [...] nr [...] "budynek A" i nr [...] "budynek B", mieszkalnych z usługami usytuowanych w pierzei ul. [...] "budynku C" na tyłach [...], mieszkalnego z usługami, usytuowanego w głębi nieruchomości przy ul. [...];

- realizacji dwóch kondygnacji podziemnych na cele parkingowe i usługowe w obszarze projektowanych budynków i pod budynkiem [...], połączonych funkcjonalnie z resztą Zespołu;

- realizacji antresoli w budynku [...];

-realizacji szklanego łącznika pomiędzy [...] a "budynkiem C" przewidzianego na poziomie + 1, w oknie obok wejścia głównego w elewacji tylnej [...];

- realizacji kanałów wentylacyjnych w budynku [...], podwieszonych pod dachem budynku w poziomie górnego pasa dźwigarów.

W pkt 5 ww. decyzji organ określił warunek prowadzenia prac poprzez zabezpieczenie przed zniszczeniem budynków sąsiadujących z budową Zespołu Mieszkaniowo - Handlowego "[...]", położonych przy ul. [...], ul. [...] nr [...] i Budynku Administracyjnego na tyłach [...].

Od powyższej decyzji odwołała się Politechnika [...], wnosząc o zamieszczenie w decyzji warunku prowadzenia prac mając na względzie zabezpieczenie przed zniszczeniem budynku, zlokalizowanego przy ulicy [...] w W. oraz Wspólnota Mieszkaniowa [...], wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub o zmianę pkt 5 zaskarżonej decyzji.

Rozpatrując te odwołania Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. utrzymał w mocy decyzję [...] Konserwatora Zabytków z dnia [...] lutego 2008 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z przepisem art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.) pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków oraz podejmowania innych działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku wpisanego do rejestru zabytków.

Minister Kultury zaznaczył, że właściwość organu konserwatorskiego w rozpatrywanej sprawie wynika z faktu, że przedmiotowe nieruchomości przy ulicy [...] w W., są elementem układu przestrzennego wpisanego do rejestru zabytków pod nr [...] decyzją z dnia [...] lipca 1965 r. w ramach Osi [...]. Ponadto budynek [...] przy ulicy [...] jest wpisany do rejestru zabytków pod nr [...] decyzją z dnia [...] lipca 1965 r.

Organ odnosząc się do argumentów odwołań wyjaśnił, że w zakresie uchylenia w części zaskarżonej decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez dodanie warunku prowadzenia prac, polegającego na zabezpieczeniu przed zniszczeniem budynku, zlokalizowanego przy ulicy [...] w W. oraz budynku przy ulicy [...] w W., należy wskazać, że ww. budynki nie są wpisane do rejestru zabytków, natomiast stanowią element układu przestrzennego objętego ochroną konserwatorską. Zatem wprowadzenie warunku zabezpieczenia przed uszkodzeniem i zniszczeniem nieruchomości wokół inwestycji leży w gestii organu administracji architektoniczno - budowlanego, wydającego decyzję pozwalającą na realizację danej inwestycji, zgodnie z przepisami ustawy Prawo budowlane.

Organ odwoławczy dodał, że organ pierwszej instancji w decyzji uzasadnił, dlaczego omawiane zamierzenie inwestycyjne nie naruszy chronionych wartości układu przestrzennego Osi [...], jak również wartości zabytkowych [...] przy ulicy [...]. Ponadto organ pierwszej instancji wskazał, że projektowane budynki, tj. budynek "A" o ośmiu kondygnacjach nadziemnych i budynek "B" o sześciu kondygnacjach, stanowią wypełnienie pierzei ul. [...]. Są to budynki o współczesnej architekturze, nawiązujące jednakże do historycznej zabudowy, zlokalizowanej na tym obszarze. Budynek "C", usytuowany na tyłach [...], został wycofany w kierunku nieruchomości przy ul. [...]. Centralny element projektowanego zespołu zabudowy stanowi [...], pozostająca niezależną formą architektoniczną, przeznaczoną w całości na funkcje handlowo - usługowe, wprawdzie połączoną funkcjonalnie z pozostałą zaprojektowaną zabudową, ale z zachowaniem przejścia pomiędzy ul. [...] i ul. [...]. Organ odwoławczy stwierdził, że analiza akt sprawy daje podstawy do uznania, że decyzja [...] Konserwatora Zabytków z dnia [...] lutego 2008 r. jest zasadna merytorycznie.

Zdaniem organu drugiej instancji, organ ochrony zabytków przy dokonywaniu rozstrzygnięcia w sprawie pozwolenia na realizację prac konserwatorskich i robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków oraz na terenie chronionego układu przestrzennego bierze pod uwagę wpływ zamierzonej inwestycji zarówno na ten zabytek, jak i na objęty ochroną konserwatorską obszar, w odniesieniu do istniejącej sąsiedniej zabudowy. Ocena konserwatorska zamierzenia inwestycyjnego zależy przede wszystkim od zharmonizowania nowej zabudowy z istniejącą historyczną zabudową oraz od poszanowania istniejących wartości przestrzenno- architektonicznych.

Minister Kultury zaznaczył ponadto, że nie ulega wątpliwości, że zagwarantowanie zabytkowej [...] przy ul. [...], stanowiącej główny element kompozycji planowanego zespołu zabudowy, warunków prawidłowej ekspozycji, zwłaszcza od strony ul. [...] jest zgodne z przepisem art. 4 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, który stanowi, że ochrona zabytków polega w szczególności na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań, mających na celu zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla ich wartości. Z kolei w odniesieniu do planowanego zespołu budynków mieszkalno - usługowych organ odwoławczy stwierdził, że realizacja omawianej inwestycji może zostać zaakceptowana z punktu widzenia zasad ochrony zabytkowych układów przestrzennych, z uwagi na dostosowanie wysokości tych obiektów do istniejącej, historycznej zabudowy, obniżenie i wycofanie ostatnich kondygnacji, co w konsekwencji nie doprowadzi do zaburzenia relacji przestrzennych pomiędzy zabudową historyczną i nowo projektowaną.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Wspólnota Mieszkaniowa [...] wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2008 r.

Skarżąca Wspólnota zarzuciła wydanej decyzji:

- naruszenie § 5 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Kultury z dnia 9 czerwca 2004 r. w sprawie prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich, robót budowlanych, badań konserwatorskich i architektonicznych, a także innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków oraz badań archeologicznych i poszukiwań ukrytych lub porzuconych zabytków ruchomych (Dz. U. z 2004 r. Nr 150, poz. 1579 ze zm.) w związku z art. 107 k.p.a. przez błędne oznaczenie siedziby wnioskodawcy, tj. Spółki "[...]" Spółka komandytowa z siedzibą w W. oraz brak precyzyjnego określenia miejsca położenia planowanej inwestycji;

- naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 1 ppkt b ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami przez uznanie, że prowadzenie prac wymienionych w pkt 1 zaskarżonej decyzji nie jest uwarunkowane zabezpieczeniem przed zniszczeniem w wyniku prowadzonych prac budowlanych budynku przy ul. [...] w W., pomimo, że omawiany budynek znajduje się w układzie przestrzennym wpisanym do rejestru zabytków w ramach tzw. Osi [...] i jako taki, bez względu na stan zachowania, podlega ustawowej ochronie i opiece;

- naruszenie art. 73 k.p.a. w związku z art. 8 k.p.a., polegające na zaniechaniu obowiązku umożliwienia stronie wglądu do materiałów sprawy.

Uzasadnienie skargi zawiera rozwinięcie przedstawionych zarzutów.

Odpowiadając na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja zgodna jest zarówno z przepisami prawa materialnego, jak również przepisami postępowania administracyjnego.

Postępowanie administracyjne przeprowadzone przez [...] Konserwatora Zabytków wykazało, że wykonanie prac budowlanych związane z realizacją Zespołu Mieszkaniowo - Handlowego "[...]" wymaga pozwolenia. W związku z powyższym [...] Konserwator Zabytków wydał decyzję, którą zezwolił "[...] Spółka Komandytowa" z siedzibą przy ul. [...] w W. jako użytkownikowi wieczystemu na prace budowlane. Decyzję tę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2008 r.

Wskazać należy, że wpisanie budynku do rejestru zabytków nakłada na właścicieli lub użytkowników obowiązek przestrzegania rygorów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Obowiązek sprawowania przez właściciela opieki nad zabytkami został przez ustawodawcę określony w art. 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.).

W niniejszej sprawie materialną podstawą prawną decyzji stanowił przepis art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, z którego wynika, że prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru oraz podejmowanie innych działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku wpisanego do rejestru wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków.

Z kolei w myśl art. 36 ust. 3 powołanej ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami pozwolenia, o których mowa w ust. 1, mogą określać warunki, które zapobiegną uszkodzeniu lub zniszczeniu zabytku. Z brzmienia tego przepisu wynika, że decyzja podejmowana w tym zakresie przez organ administracyjny ma charakter uznaniowy. Zatem jeżeli decyzja w tej materii została wydana prawidłowo w ramach uznania administracyjnego, Sąd nie ma podstaw prawnych do kwestionowania jej legalności w tym zakresie.

Tryb i sposób wydawania stosownych pozwoleń określa rozporządzenie Ministra Kultury z dnia 9 czerwca 2004 r. w sprawie prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich, robót budowlanych, badań konserwatorskich i architektonicznych, a także innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków oraz badań archeologicznych i poszukiwań ukrytych lub porzuconych zabytków ruchomych (Dz. U. Nr 150, poz. 1579).

Główny zarzut skargi sprowadzał się do kwestii zabezpieczenia przed zniszczeniem w wyniku prowadzonych prac budowlanych związanych z realizacją Zespołu Mieszkaniowo - Handlowego "[...]" budynku przy ul. [...] w W. Zważyć jednakże należy, że wydanie decyzji, mającej na celu zagwarantowanie zabytkowej [...] przy ul. [...], stanowiącej główny element kompozycji planowanego zespołu zabudowy, warunków prawidłowej ekspozycji, zwłaszcza od strony ul. [...], jest zgodne z powinnością organów ochrony zabytków, bowiem stosownie do art. 4 pkt 2 powołanej wyżej ustawy, ochrona zabytków polega w szczególności na zapobieganiu przez organy administracji publicznej zagrożeniom, mogącym spowodować uszczerbek dla ich wartości. [...] Konserwator Zabytków dysponuje wykształconą w zakresie historii sztuki i architektury kadrą pracowników i jest w stanie obiektywnie ocenić - w oparciu o zebrany materiał dowodowy - co podlega zabezpieczeniu przed zniszczeniem w wyniku prowadzonych prac budowlanych.

Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Zespół Mieszkaniowo - Handlowy "[...]" z podziemnymi garażami zlokalizowany przy ulicy [....] w W., której układ przestrzenny wpisany jest do rejestru zabytków pod nr rej. [...] decyzją z dnia [...] lipca 1965 r. w ramach Osi [...], zaś [...] przy ul. [...] nr [...] wpisana jest do rejestru zabytków pod nr rej. [...] decyzją z dnia [...] lipca 1965 r. Natomiast nie ulega wątpliwości, że budynek zlokalizowany przy ul. [...] nie jest wpisany do rejestru zabytków.

Oceniając zaskarżoną decyzją w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu przedstawionych przez stronę skarżącą zarzutów zawartych w skardze Sąd uznał, że zarzuty te mogą być podniesione przed organem administracji architektoniczno - budowlanym, a nie przed organem ochrony zabytków. A zatem kwestia ewentualnego zabezpieczenia przed zniszczeniem przedmiotowego budynku może być rozpatrywana w ramach postępowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę, wydanego na podstawie przepisów ustawy Prawo budowlane.

Konkludując, stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy oraz uzasadniły przekonująco swoje decyzje.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.