Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 643/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 77  par. 1, 9, 10,  art. 105  par. 1, 107  par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 136, 137, 229
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogdan Wolski Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Jolanta Dargas Protokolant Ewa Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2010 r. sprawy ze skargi L. W., Z. P., Z. P. i Z. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej Z. P. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2004 r., nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania Z. P., Z. S., Z. P. i L. W. od decyzji Prezydenta Miasta W. Nr [...] z [...] listopada 2003 r. orzekającej o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] (dawnej [...]), oznaczonej obecnie jako część działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2 utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W dniu 13 maja 1996 r. Z. P. złożyła wniosek o zwrot nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] o powierzchni [...] m2. Wniosek ten został uzupełniony przez pozostałych spadkobierców dawnych właścicieli: Z. S., Z. P. i L. W. pismem z 19 lutego 2002 r.

Prezydent W. decyzją z [...] listopada 2003 r., nr [...] odmówił zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej obecnie jako część działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2.

W uzasadnieniu podał, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] oznaczona na planie pomiarowym jako działka nr [...] z obrębu [...], sporządzonym w 1975 r. przez [...] Przedsiębiorstwo [...] w U. o powierzchni [...] m2 została wywłaszczona decyzją Prezydenta W. z [...] czerwca 1976 r. nr [...] pod rozbudowę i modernizację Zakładów [...] w U., zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] maja 1975 r. nr [...] wydaną przez Wydział [...] Urzędu Wojewódzkiego w W. Prezydent W. ustalił, że aktualnie wywłaszczona nieruchomość wchodzi w skład działki ewid. nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 i działki ewid. nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2. Użytkownikami wieczystymi tej nieruchomości na dzień wywłaszczenia, zgodnie z decyzją wywłaszczeniową oraz aktem notarialnym – umową zakupu z [...] kwietnia 1966 r. nr rep. [...] byli małżonkowie J. i M. W. (1/2 części) oraz małżonkowie W. i Z. P. (1/2 części).

Na podstawie zgromadzonej dokumentacji oraz przeprowadzonej w dniu 21 lipca 2003 r. wizji w terenie z udziałem wszystkich zainteresowanych stron ustalono, że wywłaszczona nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot położona przy ul. [...] stanowiąca aktualnie część działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...] została zlokalizowana w granicach zabudowy Zakładów [...]. W trakcie oględzin nieruchomości Z. P. nie zgodziła się z przedstawionym położeniem wywłaszczonej nieruchomości i oświadczyła, iż według jej przekonania powyższa nieruchomość położona jest w innym miejscu (po drugiej stronie ul. [...]). Prezydent W. wskazał, że z dokumentów zebranych przez Wydział Nieruchomości [...], Geodezji i Katastru Urzędu [...] wynika, iż wywłaszczona nieruchomość została prawidłowo zlokalizowana. Organ podniósł, że Z. P., pomimo poinformowania, że do weryfikacji lokalizacji przedmiotowej nieruchomości niezbędne jest przedstawienie przez nią odpowiednich dokumentów geodezyjnych, takich dokumentów nie dostarczyła.

Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że droga wewnątrzzakładowa zlokalizowana na działce ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] wybudowana została ze środków własnych Zakładów [...] co zostało potwierdzone decyzją Wojewody [...] nr [...] z [...] lipca 2000r., w której organ stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Zakłady [...] z siedzibą w W., których następcą prawnym są Zakłady [...]– prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa położonego przy ul. [...] oznaczonego jako działka ewid. [...] z obrębu [...]. Działka ewid. [...] z obrębu [...] w skład, której wchodzi część wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni [...] m2 została przekazana na rzecz Gminy [...]. Zakłady Przemysłu [...] aktem notarialnym Rep. A. Nr [...] z [...] października 2000 r. przeniosły prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej działki i własność budynków na rzecz Gminy [...], w zamian za wygaśnięcie zaległości podatkowych od nieruchomości. W dniu 25 czerwca 2002 r. w księdze wieczystej KW Nr [...] dokonano wpisu Gminy [...] jako użytkownika wieczystego.

Obecnie właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest Miasto [...] – Dzielnica [...]. W wyniku zmiany właściciela gruntu droga wewnątrzzakładowa Zakładu [...] S.A. stanowi aktualnie drogę miejską o nazwie ul. [...].

Organ wskazał, że sprawa zwrotu pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni [...] m2 zlokalizowanej na działce ewid. [..] może zostać rozpatrzona przez Wojewodę [...] bądź przez organ mu podległy.

Odnośnie części działki ewid. nr [...] z obrębu [...] organ pierwszej instancji podał, że zgodnie z planem realizacyjnym opracowanym w oparciu o powołaną powyżej decyzję lokalizacyjną, Zakłady [...] wybudowały na wywłaszczonej nieruchomości halę przemysłową do produkcji kabin i spawalnię oraz drogę wewnątrzzakładową wraz z chodnikami po obu stronach jezdni. Obok drogi przebiega niezbędna infrastruktura techniczna uzbrojenia terenu – podziemna i nadziemna umożliwiająca prawidłowe funkcjonowanie Zakładu [...] SA. Budowę hali zlokalizowanej na działce ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] rozpoczęto w 1981 r., a jej całkowita realizacja nastąpiła w 1988 r. Zgodnie z księgą wieczystą KW Nr [...] użytkownikiem wieczystym i właścicielem budynków produkcyjnych na działce ewid. nr [...] jest Zakład [...] Sp. z o.o. Prawo użytkowania wieczystego gruntu Zakład [...] nabył na podstawie decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] lipca 1997 r.

W ocenie organu pierwszej instancji, wywłaszczona nieruchomość o powierzchni [...] m2 z obrębu [...] została zagospodarowana zgodnie z celem określonym w decyzji wywłaszczonej i nie można uznać, że stała się zbędna na cel określony w art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami pozwalających na zwrot przedmiotowej nieruchomości.

Na skutek odwołania Z. P., Z. S., Z. P. i L. W. Wojewoda [...] decyzją z [...] marca 2004 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [..] stwierdził, że będąca przedmiotem wniosku o zwrot części działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...], pochodząca z nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [..], stanowiła w dacie wywłaszczenia własność Skarbu Państwa. Prawo użytkowania wieczystego tej działki, ustanowione na rzecz W. i Z. P. oraz J. i M. W. zostało wywłaszczone decyzją Dyrektora Wydziału [...] Urzędu [...] z [...] czerwca 1976 r. Organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie, o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Odmowa zwrotu nieruchomości wywłaszczonej dotyczy terenu, którego użytkownikiem wieczystym przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. przed dniem 1 stycznia 1988 r. był Zakład [...] Spółka z o.o. Prawo użytkowania wieczystego w odniesieniu do działki ewidencyjnej nr [...] zostało wpisane do księgi wieczystej [...] listopada 2000 r.

Wojewoda [...] uznał jednak, że skoro wpis prawa użytkowania wieczystego działki ewidencyjnej nr [...] w księdze wieczystej KW Nr [...] nastąpił po dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, należy uznać za uzasadnione przeprowadzenie postępowania mającego na celu zbadanie, czy część działki stała się zbędna w myśl art. 137 tej ustawy.

Niezależnie od powyższego Wojewoda [...] wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie nawet w przypadku ustalonej zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, brak jest podstaw do zastosowania art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten przewiduje bowiem realny, rzeczywisty zwrot nieruchomości jej poprzednim właścicielom bądź ich spadkobiercom. Nie może zatem zostać przywrócone w trybie art. 136 ust. 3 cytowanej ustawy prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, gdyż prawo to wygasło w dniu w którym decyzja wywłaszczeniowa stała się ostateczna. W aktualnym stanie prawnym może ono zostać ustanowione powtórnie umową notarialną przy spełnieniu określonych przesłanek.

Odnosząc się do zgłoszonego w odwołaniu stron wniosku o ustalenie odszkodowania Wojewoda [...] wyjaśnił, że żądanie to powinno być rozpatrzone przez właściwy organ w odrębnym postępowaniu administracyjnym.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli Z. P., Z. S., Z. P. i L. W. Skarżący podnieśli, że skoro nie zwrócono im nieruchomości, to powinni otrzymać odszkodowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 30 listopada 2007 r. w sprawie I SA/Wa 1550/07 oddalił skargę.

W ocenie Sądu uwzględniając to, że wywłaszczenia dokonano na cel określony ogólnie przyjąć należy, iż każde wykorzystanie nieruchomości w granicach zabudowy jest realizacją celu wywłaszczenia. A zatem, realizacja celu wywłaszczenia, jaką jest rozbudowa i modernizacja Zakładów [...], nie mogła polegać tylko na wybudowaniu budynków zakładowych, ale również na wybudowaniu infrastruktury towarzyszącej.

Sąd uznał, że skoro cel wywłaszczenia został zrealizowany, nieruchomości nie można uznać za zbędną w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Dodatkowo Sąd pierwszej instancji wskazał, że w dniu orzekania przez organy administracyjne o zwrocie działki nr [...] brak było regulacji, która wprost rozstrzygałaby, czy z żądaniem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości może wystąpić użytkownik wieczysty nieruchomości, którego prawo uległo wywłaszczeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny powołał wyrok Sądu Najwyższego z 25 stycznia 1996 r. (III ARN 59/95, OSN 1996, nr 14 poz. 196), w którym Sąd Najwyższy stwierdził, że przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości mają również zastosowanie do zwrotu wywłaszczonego prawa użytkowania wieczystego.

Jednakże nowelizacja ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dokonana ustawą z dnia 28 listopada 2003 r., od dnia 22 września 2004 r. zmieniła ten stan rzeczy, stanowiąc że przepisy o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości nie mają zastosowania w przypadku wywłaszczenia prawa użytkowania wieczystego (art. 136 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Z. P. Skarżąca zarzuciła:

1) naruszenia przepisów ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj:

a) art. 106 § 3 i 4 tej ustawy poprzez:

- niewyjaśnienie występujących w sprawie istotnych wątpliwości, co do miejsca położenia wywłaszczonej nieruchomości,

- pominięcie w toku rozpoznania sprawy okoliczności powszechnie znanych (notoryjnych), niewymagających dowodu, wskazujących na to, że nie doszło do realizacji celu, na jaki dokonano wywłaszczenia z powodu kondycji finansowej podmiotu będącego beneficjentem tegoż wywłaszczenia, a następnie jego upadłości, wskutek czego doszło do nieprawidłowej oceny, że cel wywłaszczenia był realizowany poprzez zbudowanie do roku 1988 hal i obiektów przemysłowych, które jednakże nie były zlokalizowane w granicach wywłaszczonej nieruchomości,

b) art. 126 § 1 pkt 4 w związku z art. 125 § 1 wyżej wskazanej ustawy, poprzez przyjęcie, że zaistniały okoliczności do podjęcia zawieszonego postępowania oraz że powołanie się przez organ drugiej instancji na niemożność zwrotu nieruchomości będącej w dacie wywłaszczenia w użytkowaniu wieczystym, pomimo nieobowiązywania w chwili rozstrzygania w postępowaniu administracyjnym przepisu art. 136 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami,

c) art. 145 § wyżej powołanej ustawy, poprzez nieuwzględnienie argumentacji zawartej w skardze i wskutek tego niestwierdzenie w decyzjach wydanych w postępowaniu administracyjnym, naruszeń wymienionych w tym przepisie, które to naruszenia w konsekwencji spowodowały

2) naruszenie prawa materialnego, tj.:

a) art. 136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że:

- dla zaistnienia okoliczności wymienionych w tym przepisie wystarczające jest jedynie ogólne określenie celu wywłaszczenia

- nie jest konieczne badanie uprawnień służących poszczególnym podmiotom w związku z dokonanym wywłaszczeniem, w szczególności w zakresie następstwa prawnego, wobec czego Sąd I instancji uznał, że na terenie obejmującym wywłaszczoną nieruchomość doszło do realizacji celu wywłaszczenia, podczas gdy w rzeczywistości przedmiot wywłaszczenia nie został wykorzystany na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a na zupełnie inny cel w postaci budowy ulicy wchodzącej w skład zasobu komunalnego oraz chodnika i parkingów, a uwzględniając znaczące podobieństwo innego położenia przedmiotu wywłaszczenia niż zostało to przyjęte w obu instancjach w postępowaniu administracyjnym, a w ślad za tym także przez Sąd I instancji, na części tegoż przedmiotu nie podjęto żadnych prac dla rozbudowy Zakładów [...],

b) art. 137 ust. 1 ustawy, również ze względu na jego błędną wykładnię sprowadzająca się do uznania za realizację celu na jaki dokonano wywłaszczenia, dowolnych działań w ramach decyzji lokalizacyjnej powołanej w decyzji o wywłaszczeniu, także na nieruchomości innych niż przedmiot wywłaszczenia mogących nie mieć żadnego związku z wywłaszczoną nieruchomością i w związku z tym przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie nie miał miejsca upływ terminów przewidzianych w tym przepisie,

- przekazanie części przedmiotu wywłaszczenia, jako zbędnej na rzecz właściwej Gminy w trybie art. 66 Ordynacji podatkowej, wskutek czego urządzona tam została droga komunalna wraz z niezbędną infrastrukturą, przy czym w sytuacji, w której istnieje prawdopodobieństwo, iż wywłaszczenie dotyczyło innej działki, niż przyjęto to w postępowaniu administracyjnym, wskazany wyżej przymiot zbędności na cele wywłaszczenia w związku z powyższym przekazaniem, winien zostać oceniony odmiennie niż miało to miejsce w postępowaniu sądowym, przy przyjęciu, że przedmiotem przekazania była jedynie niewielka część wywłaszczonej nieruchomości, o powierzchni [...] m2,

- niezabudowanie przedmiotu wywłaszczenia w pozostałej części, a wobec tego niezrealizowanie w przewidzianym terminie celu wywłaszczenia.

Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sadowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 marca 2009 r. w sprawie I OSK 439/08 uchylił wyrok z 30 listopada 2007 r. i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że z akt sprawy wynika, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przed Prezydentem [...] jak i przed Wojewodą [...] Zakład [...] Sp. z o.o. będący wieczystym użytkownikiem nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] o pow. [...] m2 wchodzącej w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], której zwrotu domagają się Z. P., Z. P., Z. S. i L. W. występował w charakterze strony postępowania.

Sąd pierwszej instancji podjął próbę doręczenia uczestnikowi postępowania Zakładowi [...] Sp. z o.o. zawiadomienia o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 10 maja 2005 r. lecz z adnotacji poczty wynikało, iż adresat wyprowadził się. W związku z tym Sąd zobowiązał skarżących do podania w terminie jednego miesiąca aktualnego adresu uczestnika postępowania pod rygorem zawieszenia postępowania. Niewykonanie przez skarżących tego zarządzenia w terminie spowodowało, że postępowanie sądowe zostało zawieszone. Następnie skarżąca Z. P. w pismach procesowych wskazała, że następcą prawnym uczestnika postępowania jest "[...] " Sp. z o.o. [...]. W odpowiedzi na pismo Sądu Spółka ta poinformowała, że nie jest następcą prawnym. Uzupełniająco podała, że postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] maja 2001 r. sygn. akt [...] ogłoszono upadłość Zakładu [...] Sp. z o.o. Jednakże Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie zażądał z Sądu odpisu tego postanowienia ani aktualnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego dotyczącego uczestnika postępowania, w tym danych syndyka mogącego go reprezentować w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Postanowieniem z dnia [...] października 2005 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie w sprawie, a wyznaczając terminy rozpraw w dniach 29 grudnia 2005 r. oraz 30 listopada 2007 r., w którym to terminie został wydany wyrok, uczestnika postępowania Zakładu [...] Sp. z o.o. w upadłości nie zawiadomił.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że uchybienie powyższe powoduje, że konieczne stało się stwierdzenie nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji, niezależnie od zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów, do których w tym momencie Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł się odnieść merytorycznie.

Naczelny Sąd Administracyjny polecił, aby Sąd I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy podjął działania w celu ustalenia sytuacji prawnej uczestnika postępowania Zakładu [...] Spółka z o.o., osoby uprawnionej do jej reprezentowania i doręczył mu zarówno odpisy skarg i pism procesowych oraz zawiadomienia o terminach rozprawy.

Pismem procesowym z 3 listopada 2009 r. skarżąca Z. P. sprecyzowała skargę, wskazując na następujące naruszenia prawa w decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2004 r.:

1) naruszenie przez organ drugiej instancji przepisów procedury administracyjnej tj.:

a) art. 77 § 1 kpa, poprzez:

• nie wyjaśnienie występujących w sprawie istotnych wątpliwości, co do miejsca położenia wywłaszczonej nieruchomości i w związku z tym co do braku nakładów poczynionych na tejże nieruchomości w ramach realizacji celu wywłaszczenia, podnoszonych w postępowaniu administracyjnym przez wnioskodawczynię Z. P., których to wątpliwości w trakcie tego postępowania nie rozstrzygnięto, zobowiązując jednocześnie wnioskodawczynię do przedłożenia własnym staraniem i na własny koszt dokumentacji, której sprowadzenie mieściło się w granicach kompetencji organów prowadzących postępowanie, wobec czego dokumentacja taka mogła również zostać sprowadzona na rozprawę przed Sądem I instancji,

• pominięcie w toku rozpoznania sprawy okoliczności powszechnie znanych, (notoryjnych), nie wymagających dowodu, wskazujących na to, że nie doszło do realizacji celu, na jaki dokonano wywłaszczenia z powodu kondycji finansowej podmiotu będącego beneficjentem tegoż wywłaszczenia, a następnie jego upadłości, wskutek czego doszło do nieprawidłowej oceny, iż cel wywłaszczenia był realizowany poprzez zbudowanie do roku [...] hal i obiektów przemysłowych, które jednakże nie były zlokalizowane w granicach wywłaszczonej nieruchomości,

b) art. 9 i 10 kpa, ze względu na nie uwzględnienie odwołania wniesionego przez skarżącą, a także przez pozostałe strony, pomimo nie zapewnienia stronom w toku postępowania administracyjnego możliwości czynnego udziału w tym postępowaniu i nie udzielania im koniecznych informacji i wyjaśnień, które to okoliczności zostały omówione szczegółowo niżej w uzasadnieniu przedmiotowego wystąpienia,

c) art. 107 § 3 kpa w związku z dyspozycją art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ze względu na powołanie się przez organ II instancji na niemożność dokonania zwrotu nieruchomości będącej w dacie wywłaszczenia w użytkowaniu wieczystym, pomimo nie obowiązywania w momencie wydawania zaskarżonej decyzji, art. 136 ust. 6 (obowiązującego jedynie w okresie od 22 września 2004 roku do 9 kwietnia 2008 roku) i oparcie rozstrzygnięcia jedynie na wyjaśnieniu złożonym przez członka Zarządu Zakładu [...] Spółka z o.o., ponadto uznanie, że zbędne jest badanie okoliczności wymienionych w art. 137 ust. 1 ugn, gdyż postępowanie – w ocenie organu II instancji - w zasadzie winno zostać umorzone na podstawie art. 105 §1 kpa, wobec czego decyzja administracyjna wydana w II instancji narusza dyspozycję art. 107 § 3 kpa i nie zawiera wymaganych przez ten przepis części składowych,

2) naruszenie prawa materialnego, tj.:

a) art. 136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (uga), poprzez błędną wykładnię tego przepisu, polegającą na przyjęciu, że:

• dla zaistnienia okoliczności wymienionych w tym przepisie wystarczające jest jedynie ogólne określenie celu wywłaszczenia upoważniające beneficjenta do podejmowania dla jego realizacji różnych działań nie dających się ocenić, gdy idzie o ich związek z celem na jaki nieruchomość została wywłaszczona, w tym także działań na innych nieruchomościach nie będących przedmiotem wywłaszczenia, stanowiących względnie mogących stanowić w momencie orzekania w sprawie grunt oznaczony jednym numerem geodezyjnym, (innym niż numer działki obejmującej nieruchomość wywłaszczoną), na skutek połączenia nieruchomości gruntowych, w tym także po upływie szeregu lat od daty wywłaszczenia,

• nie jest konieczne badanie uprawnień służących poszczególnym podmiotom w związku z dokonanym wywłaszczeniem, w szczególności w zakresie następstwa prawnego, jakkolwiek ustalenie sukcesji po przedsiębiorstwie będącym beneficjentem wywłaszczenia, ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy,

skutkiem czego była konkluzja, iż na terenie obejmującym wywłaszczoną nieruchomość

doszło do realizacji celu wywłaszczenia, podczas gdy w rzeczywistości przedmiot

wywłaszczenia nie został wykorzystany na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a na zupełnie inny cel w postaci budowy ulicy wchodzącej w skład zasobu komunalnego oraz chodnika i parkingów, a uwzględniając znaczące prawdopodobieństwo innego położenia przedmiotu wywłaszczenia niż zostało to przyjęte w obu instancjach w postępowaniu administracyjnym, a w ślad za tym także przez Sąd I instancji, na części tegoż przedmiotu nie podjęto żadnych prac dla rozbudowy Zakładów [...] (działających później także pod nazwą [...]),

b) art. 136 ust. 3 ugn, poprzez przyjęcie, że dopuszczalna była w dacie wydawania zaskarżonej decyzji odmowa zwrotu przedmiotu wywłaszczenia, z powołaniem się na ten przepis oraz na okoliczność, iż grunt należący do skarżących był przedmiotem wieczystego użytkowania pomimo, że stosowanie unormowań w art. 136 ust. 6 ugn, dopuszczalne było, w okresie przypadającym od 22 września 2004 roku, a więc już po wydaniu tej decyzji, przy czym przepis ten nie obowiązuje od dnia 9 kwietnia 2008 roku, wskutek wydania przez Trybunał Konstytucyjny, wyroku z dnia 3 kwietnia 2008 r., (sygn. akt 6/05, Dz. U. z 2008 roku nr 59 poz. 369) stwierdzającego niezgodność tego przepisu z Konstytucją RP,

c) art. 137 ust. 1 ugn, również ze względu na jego błędną wykładnię sprowadzającą się do uznania za realizację celu na jaki dokonano wywłaszczenia, dowolnych działań w ramach decyzji lokalizacyjnej powołanej w decyzji o wywłaszczeniu, także na nieruchomościach innych niż przedmiot wywłaszczenia, mogących nie mieć żadnego związku z wywłaszczoną nieruchomością i w związku z tym przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie nie miał miejsca upływ terminów przewidzianych w tym przepisie w szczególności w pkt 2 tego przepisu, a w związku z tym bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje:

• przekazanie części przedmiotu wywłaszczenia, jako zbędnej na rzecz właściwej Gminy w trybie art. 66 Ordynacji podatkowej, wskutek czego urządzona tam została przez W., droga komunalna wraz z niezbędną infrastrukturą, przy czym w sytuacji, w której istnieje prawdopodobieństwo, iż wywłaszczenie dotyczyło innej działki, niż przyjęto to w postępowaniu administracyjnym w I i II instancji, wskazany wyżej przymiot zbędności na cele wywłaszczenia

w związku z powyższym przekazaniem, winien zostać oceniony odmiennie niż miało to miejsce dotychczas, przy przyjęciu, że przedmiotem przekazania, była jedynie niewielka część wywłaszczonej nieruchomości, o powierzchni [...] m2,

• nie zabudowanie przedmiotu wywłaszczenia w pozostałej części, a wobec tego nie zrealizowanie w przewidzianym terminie celu wywłaszczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ponownie rozpoznając sprawę, ustalił oraz zważył, co następuje:

Mając na uwadze stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawarte w uzasadnieniu wyroku z 24 marca 2009 r., w którym Sąd ten uznał za konieczne podjęcie przez Sąd I instancji działań w celu ustalenia sytuacji prawnej Zakładu [...] z o.o. w Warszawie, to wskazać należy, że jak wynika z odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego nr [...] – odpisu pełnego z rejestru przedsiębiorców, Zakład [...] Spółka z o.o. w W. został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego wpisem z 21 marca 2006 r. (data uprawomocnienia wpisu 7 kwietnia 2006 r.). Z powodu utraty bytu prawnego tego podmiotu doręczenie mu odpisu skargi i powiadomienie go o terminie rozprawy sądowej, było niemożliwe.

Skarga jest zasadna.

Otóż fakt prawidłowej lokalizacji wywłaszczonej działki ma rozstrzygające znaczenie, i to zarówno dla określenia przesłanek do zwrotu, jak i ustalenia stron postępowania. Dopiero bowiem ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości położenia w terenie wywłaszczonej działki, a tym samym działki, o której zwrot ubiegają się skarżący, pozwoli na ocenę, czy zostały spełnione przesłanki do jej zwrotu. Zważyć trzeba, że skarżąca kwestionowała podczas wizji w terenie lokalizację wywłaszczonej działki, twierdząc, że położona była ona po drugiej stronie ulicy [...]. Natomiast organ I instancji wprawdzie powołał się na mapę ewidencyjną z 1978 r. oraz na bliżej nieokreśloną aktualną mapę ewidencyjną, jednakże nie dokonał ich oceny. Tymczasem z załączonych odbitek map (kart [...] akt administracyjnych) wynika, że działki różnią się położeniem, chociażby w stosunku do ulicy. Nie wiadomo też, z jakich lat są to mapy (poza fragmentem mapy z 1978 r.). Organ I instancji, poza powołaniem się na mapy, nie poddał ich analizie. Było to konieczne, gdyż część map nie jest czytelna. Nie wiadomo, kto i kiedy, na jakiej podstawie nakreślił ich położenie oraz w oparciu, o jakie dokumenty geodezyjne to nastąpiło. Żądanie skierowane przez organ I instancji do strony odnośnie dostarczenia dokumentów geodezyjnych pozostaje w kolizji z zasadą oficjalności postępowania administracyjnego.

Kwestia powyższa uszła uwadze organu odwoławczego, którego obowiązkiem było ponowne rozpoznanie sprawy w jej całokształcie, a nie ograniczenie się jedynie do kontroli decyzji organu I instancji. Oznacza to, że organ II instancji naruszył przepis art. 138 § 1 pkt 1 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Ponadto organy obydwu instancji naruszyły art. 7, 77 § 1, 80 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skutkowało to bowiem niepełnym ustaleniem stanu faktycznego oraz miało wpływ na oceną przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wyżej wskazane naruszenia prawa stanowiły wystarczającą podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

Ponadto należy stwierdzić, że decyzje organów obydwu instancji dotknięte są także innymi wadami, w tym różnymi podstawami materialnoprawnymi rozstrzygnięć organów, przy nie zmienionym stanie prawnym. Podstawą odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w decyzji organu I instancji było ustalenie braku przesłanek określonych w przepisach art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z kolei organ odwoławczy powołał przepis art. 229 tej ustawy, jednakże jednocześnie stwierdził, że skoro prawo użytkowania wieczystego Zakładu [...] Spółki z o.o. zostało wpisane do księgi wieczystej po wejściu w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, to merytoryczne rozstrzygniecie o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości należy uznać za zasadne. Przy tym organ odwoławczy uznał, że wywłaszczone prawo użytkowania wieczystego nie podlega zwrotowi, lecz może zostać powtórnie ustanowione umową notarialną. Powyższe wywody oznaczają, że w istocie nie została wyjaśniona podstawa prawna rozstrzygnięcia. Zważyć bowiem należy, że skoro wpis do księgi wieczystej prawa użytkowania wieczystego nastąpił po dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, to przepis art. 229 tej ustawy nie mógł mieć w sprawie zastosowania. W tej sytuacji należy uznać, że organ odwoławczy naruszył przepis art. 107 § 3 kpa.

Ponadto organ I instancji, oceniając realizację celu wywłaszczenia, nie powołał dokumentów źródłowych prowadzonych inwestycji, a oparł się jedynie na pismach: członka zarządu Zakładów [...] SA (pismo z 27 marca 2003 r. - k.76 akt adm.) i syndyka tej spółki (pismo z k. 14 listopada 2003 r. - k. 138 akt adm.). Ustalenia takie powinny być poczynione na podstawie stosownej dokumentacji architektoniczno – budowlanej. Tymczasem z akt sprawy nie wynika, aby organy podjęły starania w celu uzyskania dokumentów źródłowych.

Sąd oddalił wnioski dowodowe skarżącej Z. P. z karty drugiej pisma z 24 października 2009 r., na okoliczność sukcesji pomiędzy wskazanymi w piśmie spółkami, sposobu zbycia w postępowaniu upadłościowym działki gruntu nr [...]. Kwestia utraty bytu prawnego przez Zakład [...] Sp. z o.o. została ponad wszelką wątpliwość wyjaśniona. Zagadnienie kto jest obecnie użytkownikiem wieczystym tej działki (o ile działka ta położona jest w granicach wywłaszczonej nieruchomości), jest zagadnieniem ustalenia stron postępowania administracyjnego przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez organy administracji. Tak więc zagadnienia te wykraczają poza kompetencje Sądu administracyjnego (mieszczą się w zakresie działania organu administracji). Zważyć należy, że sąd administracyjny ocenia decyzję na datę jej wydania.

Mając na uwadze wszystkie omówione okoliczności - z mocy art. 145 § 1 pkt a) i c) oraz 152 i 200 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organ przeprowadzi postępowanie

z uwzględnieniem wskazań wynikających z niniejszego uzasadnienia.