Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 26/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2012-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.33 pkt 1, pkt 6, pkt 10, art.34 § 1, § 4 i § 5.
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Rupińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 marca 2012 r. sprawy ze skargi K. Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 4 listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia K.Ł., uchylił postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) z dnia 30 sierpnia 2011 r. w części uznającej za niedopuszczalny zarzut braku wymagalności obowiązku dochodzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] do nr [...] i oddalił powyższy zarzut jako nieuzasadniony, w pozostałej części utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny:

Organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem - Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego K.Ł. na podstawie wystawionych w dniu 14 czerwca 2011 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] , obejmujących zaległe składki na Narodowy Fundusz Zdrowia za miesiące od maja 2000r. do grudnia 2003r. Jako podstawę prawną wystawienia ww. tytułów wykonawczych wierzyciel wskazał decyzję Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 24 września 2008r. Nr [...] stwierdzono, że Pan K.Ł. był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzonej działalności pozarolniczej w okresie od 1 stycznia 1999r. do 31 grudnia 2003r., utrzymaną w mocy decyzją Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia nr [...] z dnia 30 grudnia 2008r. Skarga wniesiona przez K.Ł. na powyższą decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiemu Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2009r., sygn. akt VII SA/Wa 326/09.

Na podstawie wyżej wskazanych tytułów wykonawczych Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 89 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 z późn. zm.), zwanej dalej u.p.e.a. - dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej (z tytułu nadpłaty podatku), u Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.G. Odpis zawiadomienia o zajęciu z dnia 14 czerwca 2011 r. doręczony został zobowiązanemu w dniu 6 lipca 2011 r. wraz z odpisami przedmiotowych tytułów wykonawczych. Natomiast dłużnik zajętej wierzytelności odbiór zawiadomienia o zajęciu potwierdził w dniu 22 czerwca 2011 r.

Pismem z dnia 11 lipca 2011 r. zobowiązany zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...] z dnia 14 czerwca 2011r. na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. z uwagi na przedawnienie obowiązków za okres od maja 2000r. do grudnia 2003r.; art. 33 pkt 2 u.p.e.a. z uwagi na brak wymagalności obowiązków, ponieważ obowiązki objęte ww. tytułami wykonawczymi są przedawnione, co wyklucza ich egzekucję; art. 33 pkt 6 u.p.e.a. z uwagi na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia zwrotu nadpłaty na podstawie zawiadomienia nr [...] z dnial4.06.2011r.; art. 33 pkt 10 u.p.e.a. z uwagi na niespełnienie przez przedmiotowe tytuły wykonawcze wymogów wynikających z art. 27 u.p.e.a. (błędne wskazanie podlegających egzekucji obowiązków, błędna wysokość zadłużenia i odsetek oraz nieprawidłowa podstawa prawna należności).

Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2011 r. organ egzekucyjny uznał:

– zarzuty przedawnienia dochodzonego obowiązku za okres od czerwca 2001r. do grudnia 2003r., niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego oraz niespełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. za nieuzasadnione,

– zarzut braku wymagalności obowiązku dochodzonego na podstawie tytułów wykonawczych od numeru [...] do numeru [...] za niedopuszczalny,

– zarzut przedawnienia dochodzonego obowiązku za okres od maja 2000r. do maja 2001 r. w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych od numeru [...] do numeru [...] za uzasadniony i w tym zakresie umorzył postępowanie egzekucyjne.

Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanego uchylił postanowienie organu egzekucyjnego w części uznającej za niedopuszczalny zarzut braku wymagalności obowiązku dochodzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] do nr [...] i oddalił powyższy zarzut jako nieuzasadniony, w pozostałej części utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej w pierwszej kolejności odniósł się do zarzutu przedawnienia składek na ubezpieczenie zdrowotne, których termin płatności przypadał odpowiednio w 2000r., 2001r., 2002r., 2003r. i 2004r. stwierdzając, że zastosowanie ma obecnie obowiązujący art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.), zgodnie z którym należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Wprawdzie w chwili powstania należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, objętych ww. tytułami wykonawczymi obowiązywał przepis wprowadzający pięcioletni termin przedawnienia tych należności (art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, Dz. U. Nr Nr 28, poz. 153 z późn. zm.), jednakże przed upływem tego terminu, tj. w dniu 1 stycznia 2003r. weszła w życie ustawa z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074). Nowelizacji uległ art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

Pogląd, że do należności nieprzedawnionych przed dniem 1 stycznia 2003 r. stosuje się przepis art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003r. jest powszechnie akceptowany w orzecznictwie.

Mając na uwadze powyższe Dyrektor Izby Skarbowej podzielił stanowisko organu egzekucyjnego, iż składki na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące od maja 2000 r. do maja 2001 r. (objęte tytułami wykonawczymi nr [...] do [...]) uległy przedawnieniu do dnia 11 czerwca 2011 r., a zatem postępowanie egzekucyjne w tym zakresie zasadnie zostało umorzone.

Za nietrafny uznał organ odwoławczy natomiast zarzut przedawnienia składek za kolejne miesiące, tj. od czerwca 2001 r. do grudnia 2003 r. Składka na Narodowy Fundusz Zdrowia za miesiąc czerwiec 2001r. dochodzona na podstawie tytułu wykonawczego [...] uległaby przedawnieniu w dniu 10 lipca 2011r., jednakże wszczęcie w dniu 22 czerwca 2011 r. postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do [...] skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej organ egzekucyjny bezpodstawnie odstąpił na podstawie art. 34 § 1a u.p.e.a. od dokonania oceny zarzutu braku wymagalności obowiązku dochodzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] do [...] . Z tego względu organ odwoławczy uchylił w tej części zaskarżone postanowienie i orzekł co do istoty, uznając ten zarzut za nieuzasadniony. Jak bowiem wskazał Dyrektor Izby Skarbowej, decyzja administracyjna stanowiąca podstawę wystawienia ww. tytułów wykonawczych jest ostateczna, a obowiązki stwierdzone tymi tytułami wykonawczymi nie uległy przedawnieniu.

Podobnie za nieuzasadnione uznał organ odwoławczy zarzuty niedopuszczalności egzekucji i środka egzekucyjnego. Skarżący powiązał te zarzuty z zarzutem przedawnienia, który został uznany za nieuzasadniony. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, obowiązek objęty tytułami wykonawczymi podlega egzekucji administracyjnej, jako wymieniony w art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a., a zastosowany środek egzekucyjny jest dopuszczalny na podstawie art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a.

Odnosząc się natomiast do zarzutu niespełnienia przez tytuły wykonawcze wymogów formalnych określonych w art. 27 u.p.e.a., Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż w treści tych tytułów w części B. "Dane dotyczące należności i odsetek" wierzyciel prawidłowo wskazał: w poz. 30 "podstawa prawna należności" - na orzeczenie z dnia "24.09.2008r., nr [...]"; w poz. 31 "rodzaj należności" - "składka na Narodowy Fundusz Zdrowia"; w poz. 32 "rok/okres" - odpowiednio okres i rok od 06.2001 do 12.2003; w poz. 33 - odpowiednio kwoty należności głównych; w poz. 35 "odsetki" - zaznaczył, iż pobiera się odsetki za zwłokę; w poz. 36 - odpowiednio termin od którego nalicza się odsetki jak i stawkę odsetek (poz. 37) oraz w poz. 38 - odpowiednio kwotę odsetek naliczoną na dzień wystawienia ww. tytułów wykonawczych. Wobec powyższego organ stwierdził, że w tytułach wykonawczych od nr [...] do nr [...] wierzyciel prawidłowo powołał podstawę prawną egzekwowanej należności, rodzaj dochodzonej należności oraz okres, jakiego dotyczy należność.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:

– art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 i art. 15 Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez orzeczenie w zakresie nie objętym zaskarżeniem,

– art. 34 § 1 i § 4, §5 w zw. z art. 33 pkt 1, 2, 6 i 10 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym nieuwzględnieniu zarzutu przedawnienia dochodzonego obowiązku za okres od czerwca 2001r. do grudnia 2003r., braku wymagalności obowiązków, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej i zastosowanego środka egzekucyjnego oraz niespełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

– art. 35 § 1 i § 2 u.p.e.a., poprzez zaniechanie rozpatrzenia wniosku o wstrzymanie przez organ nadzoru czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia zażalenia,

– art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., poprzez zaniechanie umorzenia postępowania egzekucyjnego,

– art. 124 § 1 i § 2 Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 u.p.e.a., gdyż rozstrzygnięcia i uzasadnienie postanowień organów pierwszej i drugiej instancji są nieprawidłowe.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że zaskarżone postanowienie, w zakresie w jakim uchyla postanowienie pierwszej instancji i orzeka co do istoty, narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania.

Zdaniem skarżącego, skoro na podstawie wszystkich tytułów wykonawczych prowadzone było jedno postępowanie egzekucyjne, to wskutek uwzględniania zarzutu przedawnienia co do części obowiązków objętych tytułami wykonawczymi od [...] do [...] całe postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone. Nie jest możliwe częściowe umorzenie postępowania egzekucyjnego, zwłaszcza że zajęcie nadpłaty podatku dokonane zostało na podstawie wszystkich tytułów wykonawczych.

Skarżący podniósł, że w jego ocenie obowiązki objęte tytułami wykonawczymi nr [...] do [...] uległy przedawnieniu na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.), obowiązującym do dnia 31 marca 2003 r., art. 33 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (DZ.U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 kwietnia 2003 r. do dnia 30 czerwca 2004 r., a także art. 33 ust. 2 ww. ustawy, w brzmieniu obowiązującym w okresie od 1 lipca 2004 r. do 30 września 2004 r. i art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DZ.U. 2009, Nr 205, poz. 1585 – teks jedn.). Skoro obowiązki objęte powyższymi tytułami wykonawczymi są przedawnione, to nie mogą być wymagalne, co wyklucza ich egzekucję. Z tego samego powodu zarówno egzekucja, jak i zastosowany środek egzekucyjny, powinny zostać uznane za niedopuszczalne.

Zarzut niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego jest zasadny także i z tego względu, że nadpłata podatku nie jest wierzytelnością w rozumieniu prawa cywilnego. Ponadto środek ten został zastosowany na podstawie grupy tytułów wykonawczych, tym samym umorzenie postępowania prowadzonego w oparciu o część z nich wskutek uwzględnienia zarzutu przedawnienia powoduje wadliwość zastosowania środka egzekucyjnego.

Skarżący podniósł, że ZUS decyzją z dnia 19 października 2011 r. zmienił częściowo decyzję z dnia 8 sierpnia 2011 r. określającą wysokość zobowiązania z tytułu nieopłaconych, obowiązkowych składek na Narodowy Fundusz Zdrowia w ten sposób, iż stwierdził, że K.Ł. nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu składek od maja 2000 r. do maja 2001 r. wobec ich przedawnienia. Od decyzji tej skarżący wniósł odwołanie zarzucając, że ZUS nie był uprawniony do zmiany decyzji z dnia 8 sierpnia 2011 r. jedynie w części, powinien był uwzględnić odwołanie w całości.

Skarżący zakwestionował także postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS z dnia 30 sierpnia 2011 r. odmawiające wstrzymania postępowania egzekucyjnego i czynności egzekucyjnych. Za wstrzymaniem postępowania egzekucyjnego przemawiało nieprawidłowe zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego i egzekwowanie przedawnionych należności. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zawierając w nim wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia zażalenia. Organ nadzoru nie rozpatrzył tego wniosku, naruszając tym samym art. 35 § 2 u.p.e.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie wbrew wywodom skargi odpowiada prawu.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 z późn. zm.), zwanej dalej u.p.e.a.

Zgodnie z art. 33 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Skarżący podniósł zarzuty przedawnienia (art. 33 pkt 1), braku wymagalności obowiązku (art. 33 pkt 2), niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego (art. 33 pkt 6), oraz niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów, o których mowa w art. 27 u.p.e.a. (art. 33 pkt 10).

Analizując uzasadnienie podniesionych zarzutów należy zauważyć, że wszystkie one zasadniczo oparte zostały na jednej (choć nie jedynej) podstawie faktycznej, jaką jest przedawnienie obowiązków objętych tytułami wykonawczymi o nr [...] do [...] , tj. dotyczących składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od czerwca 2001 r. do grudnia 2003 r.

Sąd podziela pogląd organu odwoławczego, że należności z tytułu składek egzekwowane na podstawie powyżej opisanych tytułów wykonawczych nie uległy przedawnieniu. Wbrew stanowisku skarżącego do oceny kwestii przedawnienia składek na ubezpieczenie zdrowotne za wskazane okresy zastosowanie ma obecnie obowiązujący art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym obowiązywał w okresie od 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 marca 2003 r. i wprowadzał 5-letni termin przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Powyższa ustawa utraciła jednak moc obowiązującą na skutek wejścia w życie z dniem 1 kwietnia 2003 r. ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. nr 45, poz. 391 ze zm.). Art. 33 tej ustawy przewidywał początkowo także 5-letni termin przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne, został on jednak zmieniony przez art. 17 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r., nr 121, poz. 1264) i począwszy od dnia 1 lipca 2004 r. otrzymał treść "należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych". Analogiczną treść ma obecnie obowiązujący – od dnia 1 października 2004 r. - art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. nr 210, poz. 2135). Wprawdzie zatem w chwili powstania należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne obowiązywał przepis wprowadzający pięcioletni termin przedawnienia tych należności (art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym), to jednak przed upływem tego terminu weszła w życie regulacja wprowadzająca dziesięcioletni termin ich przedawnienia, tj. art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Ustawodawca może dowolnie regulować kwestię przedawnienia roszczeń, w tym wydłużać terminy przedawnienia. Jeżeli w trakcie biegu terminu przedawnienia następuje jego wydłużenie przez ustawodawcę, należy stosować nowe przepisy. Nie dochodzi tu również do działania prawa wstecz, albowiem zobowiązanie jest nadal to samo. Ustawodawca nie możne jedynie wydłużyć terminu przedawnienia roszczenia, które już uległo przedawnieniu. Tylko wtedy mielibyśmy do czynienia z działaniem prawa wstecz, albowiem wygasłe roszczenie "odżyłoby" na nowo (por. wyrok NSA z 20 stycznia 2009 r. sygn. akt II GSK 651/08, dostępne w internetowej bazie orzeczeń www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Pogląd, że do należności z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne nieprzedawnionych przed dniem 1 stycznia 2003 r. stosuje się przepis art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003r. jest powszechnie akceptowany w orzecznictwie – por. m.in. wyroki NSA z dnia 11 czerwca 2010 r., II FSK 468/09, z dnia 16 lutego 2011 r., II GSK 302/10, z dnia 10 października 2007 r., II GSK 176/07, z dnia 8 lutego 2011 r., II GSK 193/10, z dnia 14 marca 2007 r. II GSK 338/06, dostępne w internetowej bazie orzeczeń www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Trafnie zatem organy obu instancji za nieuzasadnione uznały zarzuty przedawnienia zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne za okresy od czerwca 2001 r. do grudnia 2003 r. Składka na Narodowy Fundusz Zdrowia za miesiąc czerwiec 2001r. dochodzona na podstawie tytułu wykonawczego [...] uległaby przedawnieniu w dniu 10 lipca 2011r., jednakże wszczęcie w dniu 22 czerwca 2011 r. postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do [...] skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia, zgodnie z art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Chybiony okazał się zarzut braku wymagalności obowiązku objętego przedmiotowymi tytułami wykonawczymi [...] do [...] . Zarzut ten nie został bliżej uzasadniony, jak się wydaje skarżący wiąże go z przedawnieniem zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne. Jak już jednak wyżej wskazano, zarzut przedawnienia jest nieuzasadniony. Ponadto zarzut braku wymagalności obowiązku jest czymś innym niż zarzut jego przedawnienia. Zgodnie z powszechnie przyjętymi poglądami doktryny, przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy, wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Obowiązek wynikający z decyzji staje się wymagalny, jeżeli decyzja, którą został nałożony stała się ostateczna i nie doszło do wstrzymania jej wykonania albo jeżeli decyzja, którą został nałożony, nie jest ostateczna, ale nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności lub jest natychmiast wykonalna z mocy prawa.

W rozpatrywanej sprawie podstawą wystawienia spornych tytułów wykonawczych była decyzja Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 24 września 2008r., Nr [...], którą stwierdzono, że K.Ł. był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzonej działalności pozarolniczej w okresie od 1 stycznia 1999r. do 31 grudnia 2003r. Decyzja ta jest ostateczna i prawomocna. Z akt sprawy nie wynika więc, by wystąpiła okoliczność uzasadniająca brak wymagalności obowiązków stwierdzonych ww. tytułami wykonawczymi, obowiązki te istnieją i nie uległy przedawnieniu.

W tym miejscu należy odnieść się do podnoszonej w skardze kwestii wydania w dniu 19 października 2011 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji, zmieniającej w części decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 sierpnia 2011 r., nr [...] określającą wysokość zobowiązania z tytułu nieopłaconych, obowiązkowych składek na Narodowy Fundusz Zdrowia poprzez stwierdzenie, że K.Ł. nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu składek od maja 2000 r. do maja 2001 r. wobec ich przedawnienia.

Fakt wydania powyższej decyzji z dnia 19 października 2011 r. nie wpływa na kwestię wymagalności obowiązków objętych spornymi tytułami wykonawczymi, bowiem podstawą ich wystawienia nie była ani wskazana wyżej decyzja z dnia 19 października 2011 r., ani zmieniona nią decyzja z dnia 8 sierpnia 2011 r. Jak już wskazano, sporne tytuły wykonawcze wydane zostały na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 24 września 2008r. stwierdzającej, że K.Ł. był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzonej działalności pozarolniczej w okresie od 1 stycznia 1999r. do 31 grudnia 2003r. Ponadto, postępowanie egzekucyjne prowadzone jest na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zaległości z tytułu składek na Narodowy Fundusz Zdrowia za okres od czerwca 2001 r. do grudnia 2003 r., a wskazana przez skarżącego decyzja uwzględniała zarzut przedawnienia jedynie co do zaległych składek za okres od maja 2000 r. do maja 2001 r.

Nie są trafne także zarzuty niedopuszczalności egzekucji i zastosowanego środka egzekucyjnego.

W przepisie art. 33 pkt 6 u.p.e.a. chodzi o niedopuszczalność egzekucji ze względów formalnych a nie merytorycznych, o których mowa w art. 33 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Jako przykład wskazuje się na dopuszczalność egzekucji sądowej w stosunku do danego obowiązku czy też niemożność jej prowadzenia z uwagi na posiadany przez zobowiązanego immunitet. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty. Przedawnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym jest podstawą zarzutu z art. 33 pkt 1 u.p.e.a., a nie art. 33 pkt 6 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 29 u.pe.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Przeprowadzone z urzędu przez organ egzekucyjny badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej powinno obejmować ustalenie czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie (jeśli było wymagane). W ocenie Sądu zasadnie organ wskazał, że obowiązek objęty tytułami wykonawczymi o numerach od [...] do [...] podlega egzekucji administracyjnej. Należy bowiem zauważyć, że z mocy art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw. Stosownie do treści art. 24 § 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, zwana dalej "należnościami z tytułu składek", nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Przy czym zgodnie z art. 3 § 1 cytowanej ustawy, egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Ponieważ podstawę prawną należności dochodzonych na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...] stanowi ostateczna i prawomocna decyzja Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 24 września 2008r., do ich ściągnięcia właściwa jest droga egzekucji administracyjnej.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu należy zauważyć, że środek egzekucyjny jest niedopuszczalny wówczas, jeżeli nie został przewidziany w ustawie, albo został wprawdzie przewidziany w ustawie, ale do egzekucji obowiązków innego rodzaju. W rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku. Jest to środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. - egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych (art. 89 cyt. ustawy). Wbrew stanowisku skarżącego nadpłata w podatku jako wierzytelność przysługująca zobowiązanemu od konkretnego organu podatkowego może stanowić przedmiot zajęcia w postępowaniu egzekucyjnym. (por. Komentarz do art. 89 Ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pod red. D. Kijowskiego, wyd. LEX 2010).

Nie czyni też środka egzekucyjnego niedopuszczalnym fakt, że został on zastosowany w oparciu o kilka tytułów wykonawczych, z których część została następnie zwrócona wierzycielowi, a postępowanie egzekucyjne prowadzone na ich podstawie zostało umorzone wskutek stwierdzenia upływu terminu przedawnienia.

Nie są zasadne zarzuty dotyczące naruszenia art. 27 u.p.e.a. Przepis ten wymienia wymogi formalne, jakie powinien spełnić tytuł wykonawczy. Uzasadnienie zgłoszonego zarzutu jest ogólnikowe, sprowadza się do lakonicznego stwierdzenia, że tytuły te wskazują nieprawidłowo treść podlegających egzekucji obowiązków, błędną wysokość zadłużenia i odsetek oraz nieprawidłową podstawę prawną należności. Nie wiadomo więc, w czym konkretnie skarżący upatruje wadliwości. Analizując wskazane przez stronę punkty Sąd stwierdził, że prawidłowo wierzyciel wskazał jako podstawę prawną należności orzeczenie z dnia 24 września 2008r., nr [...]; jako rodzaj należności składkę na Narodowy Fundusz Zdrowia; jako "rok/okres" - odpowiednio okres i rok od 06.2001 do 12.2003; w poz. 33 - odpowiednio kwoty należności głównych; w poz. 35 "odsetki" - zaznaczył, iż pobiera się odsetki za zwłokę; w poz. 36 - odpowiednio termin od którego nalicza się odsetki jak i stawkę odsetek (poz. 37) oraz w poz. 38 - odpowiednio kwotę odsetek naliczoną na dzień wystawienia ww. tytułów wykonawczych.

Nie ma racji skarżący podnosząc, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] do [...] powinno zostać umorzone z powodu uwzględnienia zarzutu przedawnienia wobec obowiązków objętych tytułami wykonawczymi o nr od [...] do [...]. Należy podkreślić, że na podstawie każdego tytułu wykonawczego wszczynane jest i prowadzone odrębne, niezależne od siebie postępowanie egzekucyjne. Każdy tytuł wykonawczy realizowany jest w odrębnym postępowaniu egzekucyjnym. Wynika to z art. 26 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Istnienie szeregu tytułów wykonawczych skierowanych do tego samego dłużnika, czy też dokonanie do majątku dłużnika jednej czynności egzekucyjnej w celu realizacji kilku tytułów wykonawczych (np. zajęcie wierzytelności) konstatacji powyższej nie zmienia. Każdy tytuł wykonawczy dotyczy bowiem innej, zindywidualizowanej należności. Z tego względu fakt przedawnienia obowiązków objętych kilkoma tytułami wykonawczymi nie rozciąga się na inne tytuły wykonawcze i nie powoduje konieczności umorzenia całego postępowania egzekucyjnego.

W ocenie Sądu w sprawie nie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności. Naruszenia tej zasady skarżący upatrywał w fakcie uchylenia przez organ odwoławczy postanowienia organu pierwszej instancji w części uznającej zarzut braku wymagalności obowiązku objętego spornymi tytułami wykonawczymi za niedopuszczalny i orzeczenia co do istoty, poprzez uznanie tego zarzutu za nieuzasadniony. Zarzucił też, że organ odwoławczy rozpatrzył sprawę w części niezaskarżonej zażaleniem.

Należy podkreślić, że w wyniku wniesienia przez skarżącego zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego kompetencje do ponownego rozpatrzenia całości sprawy przeszły na organ odwoławczy, tj. na Dyrektora Izby Skarbowej, którego zadaniem było ponowne, merytoryczne rozpatrzenie sprawy od początku, zgodnie z zasadą praworządności i prawdy obiektywnej. Art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a. ustanawia zasadę ogólną dwuinstancyjności. Zgodnie z tą zasadą każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania (zażalenia), przez legitymowany podmiot, ponownemu rozpoznaniu przez organ II instancji. Dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem jest weryfikacja decyzji (postanowienia) poprzez ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest więc ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją (postanowieniem) organu I instancji. Wynika to z art. 138 k.p.a., który przyznaje organowi kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Według ugruntowanego dotychczasowego orzecznictwa sądowego, zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może wydać decyzję (postanowienie) kasacyjną przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia tylko wtedy, gdy organ I instancji przeprowadził postępowanie z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, a w szczególności nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego albo co prawda postępowanie takie przeprowadził, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe. Wynika to z treści art. 136 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić tylko uzupełniające postępowanie dowodowe (por. np. wyrok NSA z dnia 4 października 1997 r., I SA/Po 1237/96, POP 1998, nr 3, poz. 92). Tym bardziej po nowelizacji art. 138 § 2 k.p.a. należy jako absolutny wyjątek traktować możliwość kasacyjnego orzekania przez organ odwoławczy. Istota wyjaśniającego postępowania odwoławczego, o którym mowa w art. 136 k.p.a., sprowadza się właśnie do możliwości naprawienia przez organ odwoławczy ewentualnych wadliwości postępowania przed organem pierwszej instancji, które mogą zostać usunięte bez naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania (wyrok WSA w Szczecinie z dnia 6 października 2010 r., II SA/Sz 566/10, LEX nr 754830).

W związku z powyższym rozpoznanie i rozstrzygnięcie przez organ odwoławczy niniejszej sprawy, wobec jednoznacznego stwierdzenia błędnego zastosowania przez organ pierwszej instancji art. 34 § 1a u.p.e.a. przez uznanie zarzutu braku wymagalności obowiązku dochodzonego na podstawie spornych tytułów wykonawczych za niedopuszczalny, w sytuacji gdy zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na rozstrzygnięcie merytoryczne, nie narusza zasady dwuinstancyjności postępowania, a stanowi jej realizację.

Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 35 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie wstrzymuje tego postępowania. Organ egzekucyjny może jednak w uzasadnionych przypadkach wstrzymać postępowanie egzekucyjne lub niektóre czynności egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zarzutu. Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2011 r. Dyrektor Oddziału ZUS odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego oraz czynności egzekucyjnych wskazując, że zgłoszone przez zobowiązanego zarzuty oraz okoliczności nie uzasadniają uwzględnienia jego wniosku. Należy zauważyć, że wstrzymanie czynności egzekucyjnych jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem organu egzekucyjnego i może mieć miejsce w uzasadnionych przypadkach. Skoro organ egzekucyjny nie stwierdził wystąpienia takiego uzasadnionego przypadku, to odmowa wstrzymania tak postępowania egzekucyjnego, jak i czynności egzekucyjnych, mieści się w dyspozycji art. 35 § 1 u.p.e.a.

Art. 35 § 2 u.p.e.a. z kolei przewiduje możliwość wstrzymania czynności egzekucyjnych przez organ nadzoru, w uzasadnionych przypadkach, do czasu rozpatrzenia zażalenia. Także i w tym przypadku wstrzymanie czynności egzekucyjnych jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem organu nadzoru. Niemniej jednak przyjmuje się, że wydanie odpowiedniego postanowienia w tym przedmiocie (pozytywnego lub odmownego) jest konieczne i powinno mieć miejsce przed rozpoznaniem wniesionego zażalenia, a ostatecznie jednocześnie z postanowieniem, które jest wydawane w następstwie złożenia zażalenia od postanowienia organu egzekucyjnego w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym.

W ocenie Sądu brak rozstrzygnięcia przez organ nadzoru w przedmiocie wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia zażalenia, był uchybieniem, jednak uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy i nie może skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 rok, Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) podstawą uchylenia przez sąd zaskarżonego aktu jest tylko takie naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazane uchybienie takiego wpływu nie miało, albowiem wszystkie zarzuty podniesione przez skarżącego w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego okazały się bezzasadne.

Bezzasadne są także zarzuty skarżącego odnoszące się do uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, które w ocenie Sądu spełnia wymogi określone w art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. Uzasadnienia obu wydanych w sprawie rozstrzygnięć zawierają wszystkie elementy wymagane prawem. Zarzut naruszenia powyższych przepisów nie może natomiast służyć kwestionowaniu stanowiska organów co do meritum sprawy.

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.