Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 587/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-06-13 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 245 par. 1 i 3, art. 246 par. 1 pkt 2, art. 258 par. 1 i 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku PB o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi PB na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie niewyrażenia zgody na zwolnienie zajętej wierzytelności w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

Skarżący PB pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazane w sentencji postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej. Następnie złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał cyt. :"- brak znacznych dochodów, - utrzymywanie się przede wszystkim ze stosunku pracy przy uprzednim funkcjonowaniu w układzie właściciel dobrze prosperującej firmy, - niemożliwość funkcjonowania w systemie przed wydaniem decyzji starosty zakazującej prowadzenia działalności gospodarczej, - obsługa zobowiązań powstałych przed wprowadzeniem zakazu prowadzenia stacji diagnostycznej, które w przeszłości były pokrywane z dochodu stacji". Skarżący oświadczył, że pozostaje w związku małżeńskim, razem z żoną prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Wnioskodawca posiada nieruchomość rolną o pow. [...], posiada również nieruchomości związane z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz przedmioty o wartości powyżej [...] związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Dochód żony w [...] wyniósł [...]. Skarżący podał, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza opiera się obecnie na wynajmie części pomieszczeń, w których w przeszłości wykonywał działalność gospodarczą. Przychody z najmu są jednocześnie przychodami z działalności gospodarczej. Skarżący podał, że z tytułu stosunku pracy uzyskuje dochód miesięczny brutto w wysokości [...], z tytułu renty inwalidzkiej dochód jego wynosi [...], t.j. do wypłaty po potrąceniach komorniczych w wysokości [...], z działalności gospodarczej do [...] poniósł stratę w wysokości [...]. Wnioskodawca podał, że koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego wynoszą ok. [...], przy czym [...]. Do wniosku załączył ewidencję środków trwałych oraz oświadczenie o wysokości kredytów oraz wysokości obciążeń.

Z udzielonej przez skarżącego odpowiedzi z dnia [...] na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący posiada rachunki bankowe w A oraz w B, jednakże rachunek w A od dłuższego czasu jest zajęty ze względu na prowadzone przeciwko wnioskodawcy postępowanie egzekucyjne, nie wykazuje żadnych obrotów i wobec tego nie otrzymuje wyciągów bankowych. Wnioskodawca przedłożył natomiast potwierdzenie salda na rachunku prowadzonym przez B z dnia [...], z którego wynika, że saldo na rachunku bieżącym wynosi [...].

Skarżący oświadczył, że posiada następujące pojazdy mechaniczne:

- samochód V, rok prod. [...], wartość rynkowa [...],

- samochód M, rok prod. [...], wartość rynkowa [...],

- samochód V, rok prod. [...], wartość rynkowa [...],

- ciągnik B,

- naczepa cysterna E, rok prod. [...], wartość rynkowa [...].

Skarżący wskazał, że na dzień [...] zatrudniał [...] osobę, która od dłuższego czasu przebywa na urlopie wychowawczym oraz [...] osobę na umowę zlecenie.

Skarżący podał, że C prowadzi działalność gospodarczą w części budynków, w których w przeszłości wykonywał działalność gospodarczą i z tego tytułu wnioskodawca uzyskuje przychód w wysokości [...] brutto miesięcznie. Skarżący podał, że nie posiada żadnych powiązań rodzinnych z właścicielem spółki C.

Skarżący załączył kserokopie: deklaracji VAT-7 za miesiące [...], odpisu z podatkowej książki przychodów i rozchodów za miesiące [...], zeznań rocznych podatkowych za [...].

Skarżący podał, że małżonka nie pracuje, uzyskuje jedynie rentę wypłacaną kwartalnie, dochód jej w [...] wyniósł [...]. Na tę okoliczność skarżący przedłożył kserokopię rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy PIT-40A.

Wnioskodawca podał, że na [...] uprawia pszenżyto, na [...] pszenicę. W [...] poniósł koszty prowadzenia działalności rolniczej w wysokości [...], przy czym [...]. Skarżący podał, że przychód z wytworzonych płodów rolnych w [...] wyniósł [...].

Skarżący podał, że posiada nieruchomości:

- w K: grunt o pow. [...] m2, budynki o pow. [...] m2, budynki stacji paliw – nieruchomość nieużywana, pozostałe budynki dzierżawione przez C,

- nieruchomość rolną o pow. [...] ha pod uprawę roślinną oraz las o pow. [...],

- nieruchomość przy ul. A [...] w [...] jest jego własnością, pozostała część należy do jego rodzeństwa.

Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z I OZ 468/11 z 06.07.2011r., I OZ 466/11 z 06.07.2011r., II OZ 504/11 z 28.06.2011r. publ. w Internecie na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym miejscu zauważyć jednak należy, że art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. nakłada na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek w tych przepisach określonych. Z uwagi na to, że w.w przepis formułuje nieostre kryteria ocenne, szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 14 września 2006r., sygn. akt II FZ 574/06). Przyznanie prawa pomocy stanowi bowiem, jak już wyżej wskazano, odstępstwo od generalnej zasady wynikającej z przepisu art. 199 P.p.s.a.

W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, t.j. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, zatem wniosek został rozpoznany w oparciu o przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.

Biorąc pod uwagę złożone przez skarżącego oświadczenia stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wykazał przesłanek do zwolnienia go od kosztów sądowych.

Z uzyskanych od skarżącego informacji wynika, że wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą, pracuje, otrzymuje rentę inwalidzką oraz prowadzi gospodarstwo rolne, natomiast małżonka nie pracuje, uzyskuje rentę wypłacaną kwartalnie, w [...] uzyskała z tego tytułu dochód w wysokości [...]. Małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Skarżący podał, że posiada nieruchomość rolną o łącznej pow. [...] ha i las o pow. [...]. Wnioskodawca został wezwany do wyjaśnienia w jakiej wysokości uzyskał przychody z tytułu prowadzenia działalności rolniczej i w jakiej wysokości poniósł koszty tej działalności w [...], w [...]. Wnioskodawca udzielił jedynie odpowiedzi w zakresie dotyczącym roku [...]. Jednakże w innych sprawach prowadzonych w tut. Sądzie skarżący składał oświadczenia, z których wynika, że w [...] poniósł koszty prowadzenia działalności rolniczej w wysokości [...], uzyskany przychód z wytworzonych płodów rolnych wyniósł [...] [por. postanowienie WSA z dnia [...] sygn. akt [...], z dnia [...] sygn. akt [...] publ. na str. internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl]. W przedmiotowej sprawie skarżący oświadczył, że w [...] poniósł koszty prowadzenia działalności rolniczej w wysokości [...] i uzyskał przychód w wysokości [...]. Skarżący mimo wezwania nie podał czy w [...] poniósł koszty prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli tak to w jakiej wysokości i czy uzyskał w tym czasie z tego tytułu jakieś przychody. Skarżący mimo wezwania nie wyjaśnił również czy otrzymuje dopłaty do nieruchomości rolnej, jeżeli tak to w jakiej wysokości. Wnioskodawca mimo wezwania nie złożył oświadczenia o posiadanych urządzeniach i pojazdach, które są wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej (np. kombajn, traktor, ciągnik, inne maszyny rolnicze), jaki jest ich rok produkcji i wartość rynkowa, nie wyjaśnił również, czy takie pojazdy posiada.

Ze złożonych oświadczeń wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą. Z załączonych przez skarżącego kopii zeznań rocznych podatkowych wynika, że w [...] przychód skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...] i strata [...], w [...] przychód skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...] i strata [...]. Ponadto z zeznań rocznych podatkowych wynika, że z tytułu wynagrodzenia za pracę dochód skarżącego w [...] r. wyniósł [...], z tytułu emerytury – renty oraz innych krajowych świadczeń [...], z innych źródeł [...], w [...] dochód skarżącego z tytułu wynagrodzenia za pracę wyniósł [...], z tytułu renty [...], z innych źródeł [...]. Z załączonych deklaracji VAT-7 wynika, że w miesiącu [...] podstawa opodatkowania wynosiła [...], podatnik nabył towary i usługi za kwotę netto [...], w [...] [...]. Z załączonego odpisu z podatkowej książki przychodów i rozchodów - Sumy [...] wynika, że w [...] przychód skarżącego wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...] i strata [...], w [...] [...]. Zatem z przedłożonych przez skarżącego dokumentów i oświadczeń wynika, że w [...] poniósł stratę z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Jednakże strata w prowadzonej działalności gospodarczej jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami, co prowadzi do braku dochodu, jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Ponoszenie przez skarżącego przez dłuższy okres czasu straty z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej nie uzasadnia potrzeby kredytowania należnych opłat sądowych, związanych z wniesioną przez skarżącego skargą. Ponadto wskazać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtował się pogląd, że nie można uznawać wszelkich kosztów działalności gospodarczej za priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 09.11.2011r., sygn. akt I FZ 344/11, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący obsługuje zobowiązania powstałe przed wprowadzeniem zakazu prowadzenia stacji diagnostycznej, które w przeszłości pokrywane były z dochodu stacji. Zauważyć jednak należy, że spłata zobowiązań cywilnoprawnych nie uzasadnia twierdzenia, że są to wydatki, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty kredytów, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12, publikowane na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec skarżącego prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne, w wyniku których został zajęty majątek oraz rachunki bankowe. Zajęcie majątku nie jest równoznaczne z tym, że skarżący z tytułu jego posiadania nie może uzyskać żadnych środków pieniężnych, gdyż skarżący nadal może kontynuować prowadzoną działalność gospodarczą, działalność rolniczą i korzystać z pojazdów mechanicznych.

Skarżący określił koszty miesięcznego utrzymania na kwotę [...], natomiast wynagrodzenie brutto skarżącego wynosi [...], wnioskodawca otrzymuje również rentę, która po zajęciu komorniczym wynosi [...]. Oznacza to, że na wydatki związane z miesięcznym utrzymaniem wnioskodawca przeznacza również środki uzyskane z przychodów z działalności rolniczej i gospodarczej.

Odnośnie podmiotu C skarżący w innych sprawach prowadzonych w tut. Sądzie wyjaśnił, że jest pracownikiem i prokurentem tego przedsiębiorcy, [...] udziałów Spółki należy do syna (por. postanowienie WSA z dnia [...] sygn. akt [...], z dnia [...], sygn. akt [...] publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Obecnie, jak oświadczył skarżący, nie posiada żadnych powiązań rodzinnych z właścicielem spółki C. Z oświadczeń skarżącego wynika, że C prowadzi działalność gospodarczą w części budynków, w których w przeszłości wykonywał działalność gospodarczą. Z tego tytułu wnioskodawca uzyskuje przychód w wysokości [...] brutto miesięcznie. W tym miejscu godzi się zauważyć, że wcześniej właścicielem w.w spółki był syn skarżącego. Zauważyć również należy, że utworzenie podmiotu gospodarczego C (porównując przychody za rok [...] z przychodami za rok [...]), zbiega się z umniejszeniem przychodów osobistych skarżącego osiąganych z pozarolniczej działalności gospodarczej o [...] (por. postanowienie dotyczące prawa pomocy wydane w sprawie prowadzonej pod sygn. akt [...] publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie starszego referendarza sądowego rozpoznającego wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych sytuacja rodzinna i majątkowa wnioskodawcy nie uzasadnia stanowiska, że poniesienie przez niego kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...], spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, że nie będzie on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Także majątek zgromadzony przez skarżącego oraz ujawnione przychody skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w sposób jednoznaczny wykluczają go z grona osób uprawnionych do uzyskania wsparcia w formie prawa pomocy. Ponadto, jak już wcześniej wskazano, skarżący mimo wezwania nie podał czy otrzymuje dopłaty do nieruchomości rolnej, jeżeli tak to w jakiej wysokości, nie podał również czy posiada urządzenia i pojazdy, które są wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej (np.: kombajn, traktor, ciągnik, inne maszyny rolnicze).

Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.