Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1791/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 10a, art. 22 ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 1857
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Asesor WSA Piotr Pyszny, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2022 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 19 listopada 2021 r. nr 2401-IOA.48.141.2021.KK w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 19 listopada 2021 r. znak 2401-IOA.48.141.2021.KK Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w K. (dalej: NŚUC-S) z dnia 29 czerwca 2021r. znak [...] nakładającej na M. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Firma [...] M. K. (dalej: Skarżący) karę pieniężną w kwocie 10.000 zł z tytułu niewykonania przez przewoźnika obowiązku określnego w art. 10a ustawy SENT, polegającego na zapewnieniu przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu realizującego przewóz towaru objętego zgłoszeniem o numerze referencyjnym SENT[...].

Podstawą prawną wydanej decyzji był art. 233 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r, poz. 1540 ze zm.; dalej o.p.) oraz ustawa z dnia 9 marca 2017r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (tekst .jedn. Dz. U. z 2021r. poz.1857; dalej: ustawa SENT).

Zaskarżone rozstrzygnięcie nastąpiło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 23 stycznia 2019r. o godz. 22:50, na drodze krajowej DKl w T., funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w K. przeprowadzili kontrolę przewozu drogowego towarów dokonanego zespołem pojazdów składającym się z ciągnika samochodowego (nr rej. [...]) oraz naczepy (nr rej. [...]).

Nadawcą przewożonego towaru była S Sp. z o.o. z siedzibą w K., ul. [...], odbiorcą K Sp. z o.o. z siedzibą w W., ul. [...], z kolei przewoźnikiem wykonującym przedmiotowy przewóz był Skarżący. Kontrola obejmowała przestrzeganie obowiązków wynikających z przepisów ustawy SENT.

W trakcie kontroli kierujący zespołem pojazdów przedstawił następujące dokumenty: dowody rejestracyjne ciągnika i naczepy, dowód wydania WZ nr [...], fotokopia wydania zgłoszenia nr [...], fotokopia licencji [...].

Z przedstawionych dokumentów wynikało, że ww. zespołem pojazdów przewożono towar w postaci oleju rzepakowego surowego, klasyfikowanego do pozycji CN 1514 w ilości 26.280 kg.

Podmiot wysyłający przed rozpoczęciem przewozu, dokonał zgłoszenia ww. towaru w rejestrze zgłoszeń, uzyskując dla niego numer referencyjny SENT[...]. Przewoźnik uzupełnił zgłoszenie o wymagane dane, wyszczególnione w art. 5 ust. 4 pkt 1 ustawy SENT, wpisując w nim m.in numer urządzenia/lokalizatora GPS [...].

W ramach prowadzonych czynności kontrolnych stwierdzono brak przekazywania danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem SENT[...]. Kierowca wyjaśnił, że nie został wyposażony przez pracodawcę w żadne urządzenie umożliwiające włączanie i wyłączanie geolokalizatora. Właściciel poinformował, że samochód jest wyposażony w geolokalizator, który ma działać bez jego ingerencji.

Szczegółowe ustalenia dotyczące przeprowadzonej kontroli zawarto w protokole z kontroli z dnia 23 stycznia 2019r. znak: [...], do którego nie zgłoszono uwag. Protokół został podpisany przez kontrolujących, natomiast kierujący zespołem pojazdów odmówił jego podpisania.

Wnioskiem z dnia 5 listopada 2019r. NŚUC-S zwrócił się do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. o zabezpieczenie danych geolokalizacyjnych dotyczących zgłoszenia SENT o numerze referencyjnym SENT[...] od godziny 15:28 dnia 23 stycznia 2019r. do godziny 23:50 dnia 23 stycznia 2019r., tj. do godziny zakończenia czynności kontrolnych.

W oparciu o ustalenia dokonane podczas kontroli NŚUC-S wszczął z urzędu wobec Skarżącego postępowanie w sprawie wymiaru kary pieniężnej w związku z naruszeniem przepisów wynikających z ustawy SENT.

Jednocześnie pismem z tego samego dnia, poinformowano Skarżącego o możliwości zastosowania odstąpienia przez organ od nałożenia kary pieniężnej na podstawie przepisów ustawy SENT wzywając jednocześnie do wskazania czy występują okoliczności potwierdzające ważny interes przewoźnika, które uzasadniałyby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Postanowienie i pismo zostały doręczone Skarżącemu w dniu 13 lipca 2020r.

W trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego pismem z dnia 9 listopada 2020r. organ I instancji zwrócił się z prośbą do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. o udzielenie informacji, czy w dniu 23 stycznia 2019r. system SENT-GEO działał prawidłowo lub czy były przerwy w działaniu systemu, które spowodowały, iż lokalizator GPS urządzenia [...] nie wskazywał aktualnych danych w trakcie przewozu. W odpowiedzi otrzymano informację, iż w dniu 23 stycznia 2019r. nie odnotowano wadliwego działania systemu lokalizacji pojazdów SENT GEO, które mogłoby wpłynąć na przyjmowanie danych z urządzeń mobilnych od Operatorów Z. Nie odnotowano także zgłoszenia przez przewoźnika problemu z działaniem lokalizatora, w trakcie przewozu towaru za numerem referencyjnym SENT[...].

Po przeprowadzeniu postępowania NŚUC-S wydał decyzję, którą wymierzył Skarżącemu karę pieniężną w kwocie 10.000 z tytułu niewykonania przez przewoźnika obowiązku określonego w art. 10 a ustawy SENT, polegającego na zapewnieniu przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu, realizującego przewóz towaru objętego zgłoszeniem SENT[...].

Od tej decyzji Skarżący złożył odwołanie, wnosząc o anulowanie nałożonej kary wskazując na bardzo trudną sytuację finansową firmy, która związana była z zaległościami, jakie ma Skarżący względem Urzędu Skarbowego, ZUS, PZU S.A., banków oraz firm z którymi współpracuje.

Po rozpatrzeniu odwołania DIAS uznał, że nie zasługuje ono na odwołanie.

W ocenie organu odwoławczego, zebrany w sprawie materiał dowodowy w pełni uzasadnia stanowisko organu pierwszej instancji co do naruszenia przez przewoźnika obowiązków wynikających z art. 10a ust. 1 ustawy SENT poprzez niezapewnienie przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu realizującego przewóz towaru objętego zgłoszeniem o numerze referencyjnym SENT[...] i w konsekwencji konieczność nałożenia kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł na podstawie art. 22 ust. 2a ustawy SENT. Analiza zapisów w systemie SENT GEO potwierdziła, że w przypadku urządzenia o numerze [...] odnotowano brak danych z lokalizatora GPS i kamer ANPRS dla wskazanego zgłoszenia przewozu/lokalizatora. W analizowanym przedziale czasowym nie stwierdzono awarii i nieprawidłowego działania systemu SENT GEO.

Skarżący wykonując przedmiotowy przewóz nie dołożył należytej staranności w kwestii upewnienia się, że urządzenie lokalizacyjne, którego numer wpisany został w zgłoszeniu SENT w prawidłowy sposób spełnia swoją funkcję i umożliwia przekazywanie danych do systemu SENT GEO. Tym samym nie wywiązał się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy SENT, polegającego na zapewnieniu przekazywania na całej trasie przejazdu aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu.

Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust.1 ustawy SENT następuje wówczas, jeżeli jego niedopełnienie wynikało z niedostępności rejestru - (art. 22 ust. 2b ustawy SENT). Z akt sprawy wynika, iż od chwili zarejestrowania zgłoszenia w systemie SENT do chwili rozpoczęcia czynności kontrolnych nie odnotowano wadliwego działania systemu SENT GEO, które mogłoby wpłynąć na przyjmowanie danych. Wobec powyższego brak jest podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust.2b ustawy SENT.

Skarżący nie podważył dokonanych przez organ I instancji ustaleń w zakresie niewywiązania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust.1 ustawy SENT.

DIAS nie stwierdził okoliczności, o którym mowa w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone podczas kontroli naruszenia. Z akt sprawy wynika, że Skarżący, pomimo otrzymania wezwania do wskazania swojego ważnego interesu uzasadniającego odstąpienie od nałożenia kary, nie złożył wniosku o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej i nie przedstawił żadnych okoliczności, które wskazywałyby na wystąpienie przesłanki jego "ważnego interesu". W odwołaniu Skarżący wniósł o anulowanie kary, w wysokości 10.000 zł twierdząc, że prowadzone przez niego przedsiębiorstwo znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Wskazał, iż posiada zaległości w Urzędzie Skarbowym, Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych i PZU S.A. oraz zobowiązania wobec kontrahentów, z którymi współpracuje. Jednakże nie przedstawił pełnych informacji, które pozwoliłyby ocenić jej sytuację ekonomiczną.

Niezależnie na podstawie wykonanych z urzędu przez NŚUC-S ustaleń co do zaległości w zakresie obciążeń publicznoprawnych Skarżącego wywiedziono brak interesu publicznego, uzasadniającego odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Z informacji uzyskanych od Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w R. Skarżący na dzień 7 sierpnia 2020r. posiadał zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc czerwiec 2020r. w wysokości 1 065,65 zł. Nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne, tym niemniej w okresie ostatnich pięciu lat zdarzyło się kilkakrotnie, iż wpłaty następowały w wyniku realizacji tytułów wykonawczych.

Natomiast z pisma z ZUS Oddział w G. z 23 września 2020r. wynikało, że Skarżący na dzień 23 września 2020r. posiadał zaległość za okres 8/2020:

- na ubezpieczenia społeczne w kwocie 3 664,97 zł

- na ubezpieczenia zdrowotne w kwocie 1 155,27 zł

- na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 185,41 zł. Wobec płatnika nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne wobec płatnika i nie było prowadzone w okresie pięciu lat.

Skarżący w odwołaniu przedstawił jedynie swoje zobowiązania, nie przedstawił jakiejkolwiek dokumentacji finansowej, która by obrazowała jego faktyczną sytuację finansową np. rachunek zysków i strat.

Wobec tak ustalonych danych w sprawie organ uznał, że stwierdzone okoliczności nie są wystarczające do uznania że po stronie Skarżącego jest "ważny interes".

W ocenie organu nie zachodzi również przesłanka odstąpienia od nałożenia kary ze względu na ważny interes publiczny na płaszczyźnie ekonomicznej, gdyż na skutek nałożenia kary pieniężnej nie zachodzi ryzyko sięgania przez Skarżącego do środków Państwa ze względu na brak możliwości zaspokajania swoich potrzeb. Zebrany materiał dowodowy nie wskazuje, iż Skarżący nie jest w stanie uiścić kary pieniężnej nałożonej na niego za niewypełnienie ustawowych obowiązków. Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w sytuacji, gdy zobowiązany jest w stanie ją uiścić, pozostawałoby w sprzeczności z interesem publicznym, który wymaga by przypadające budżetowi należności były płacone we właściwych wielkościach i we właściwym czasie. W takich okolicznościach, gdy sytuacja ekonomiczna nie wskazuje na brak możliwości zapłaty kary pieniężnej, odstąpienie od jej nałożenia stawiałoby przewoźnika w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do innych podmiotów uczestniczących w obrocie towarami objętymi systemem monitorowania przewozu, które rzetelnie wypełniają swoje obowiązki, albo w razie naruszenia przepisów uiszczają nałożone kary pieniężne.

Organ II instancji wziął również pod uwagę fakt, że kontrahenci zalegają wobec przewoźnika z należnościami w kwocie 59.000 zł, a ich spłata oraz bieżące dochody pozwolą na uregulowanie nałożonej kary pieniężnej.

Poza tym DIAS szeroko uzasadnił z jakich powodów w sprawie nie jest możliwym stwierdzenie interesu publicznego uzasadniającym odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.

W jego ocenie podjęte przez organ I instancji rozstrzygnięcie zostało oparte na kompletnie zgromadzonym i rozpatrzonym materiale dowodowym, dającym przez to podstawę do prawidłowych ustaleń faktycznych. Organ wykazał, że urządzenie lokalizacyjne nie przekazywało sygnału do systemu w trakcie całego przewozu objętego zgłoszeniem oraz w sposób wyczerpujący i logiczny omówił poczynione ustalenia. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, które mogłyby podważyć ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji.

W piśmie z 6 grudnia 2021 r. Skarżący wniósł skargę, zarzucając zaskarżonej decyzji

1.naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.

1) art. 26 ust 5 ustawy SENT w zw. z art. 165b § 1 o.p. poprzez nałożenie na Skarżącego kary pieniężnej w toku postępowania wszczętego postanowieniem z dnia [...] r., a dotyczącego kontroli przeprowadzonej na drodze w dniu 23 stycznia 2019 r. i udokumentowanej protokołem z tego dnia, a zatem postępowania, które zostało wszczęte 17 miesięcy po zakończeniu kontroli, a zatem powinno zostać umorzone (wyrok VI SA/WA 915-921/20, wyrok NSA II GSK 1783/21, II GSK 1123/21, II GSK 1867/21);

2) art. 22 ust 3 w zw. z art. 26 ust 3 ustawy SENT poprzez jego nie zastosowanie i nie odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej pomimo, że przemawiał za tym interes publiczny, którego prawidłowa wykładnia powinna odbyć się z poszanowaniem zasad zawartych w art.120, art.121 § 1, art. 122, art. 124 oraz art.187 §1 o.p., art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p., w szczególności zasady proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwa. Pominięcie przez organy przy ocenie pojęcia "ważnego interesu publicznego" rzeczywistej intencji ustawodawcy i celu ustawy, którym jest ochrona wpływów budżetowego, a w związku z brakiem przekazywania danych geolokalizacyjnych nie wystąpiło chociażby najmniejsze hipotetyczne ryzyko uszczuplenia należności publicznoprawnych. Za odstąpieniem od nałożenia kary przemawiał także ważny interes przewoźnika, związany z posiadaniem przez niego zaległości i trudnościach w ich uregulowaniu.

Wobec tego wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w wysokości według norm przepisanych oraz kwoty 17 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej.

W uzasadnieniu podał, że kontrola drogowa przeprowadzona została w dniu 23 stycznia 2019 r. Natomiast postępowanie w przedmiocie nałożenie kary zostało wszczęte w dniu 30 czerwca 2020 r. Zatem pomiędzy dniem zakończenia kontroli udokumentowanej protokołem, a dniem wszczęcia postępowania minęło 17 miesięcy. Skoro organ nie wszczął postępowania w ciągu 6 miesięcy od dnia ujawnienia przez kontrolę nieprawidłowości, to postępowanie wszczęte po upływie 6 miesięcy powinno zostać umorzone. Wynika to z art. 26 ust 5 ustawy SENT w związku z art. 165b § 1 o.p., na potwierdzenie czego Skarżący przytoczył orzecznictwo sądów administracyjnych.

Skarżący podniósł, że uzupełnił zgłoszenie prawidłowym numerem geolokalizatora. Taki geolokalizator bowiem faktycznie znajdował się w pojeździe. Przewoźnik nie miał jednak wpływu na to, że nie zapewniał on na trasie przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych. Działanie to nie było jednak świadome i nie miało na celu uszczuplenia należności publicznoprawnych. Gdyby przewoźnik działał z takim zamiarem to uzupełniłby zgłoszenie o nieprawidłowy numer geolokalizatora albo w ogóle nie wyposażyłby pojazdu w takie urządzenie. Celem ustawy SENT nie jest karanie za wszystkie naruszenia, w szczególności jeżeli są one wynikiem oczywistego błędu i nie stwarzały zagrożenia dla wpływów do budżetu Państwa. Na poparcie tego stanowiska przedstawił stosowne orzeczenia sądów administracyjnych.

Zdaniem Skarżącego, w sprawie miała miejsce okoliczność uzasadniająca odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, a mianowicie ze względu na istnienie interesu publicznego. Właściwe odczytanie klauzuli interesu publicznego jako przewidzianej w art. 22 ust. 3 ustawy SENT przesłanki odstąpienia od nałożenia kary, powinno nastąpić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, a zatem organ winien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Co do tego twierdzenia również przytoczył stanowiska doktryny i orzeczenia sądów administracyjnych.

Organ powinien również wziąć pod uwagę istnienie ważnego interesu Skarżącego. Oczywistym jest, że powołał się on na własne trudne warunki ekonomiczne, a na podstawie dokumentów informujących o posiadanych zaległościach organ powinien powziąć przypuszczenie, że uiszczenie tak wysokiej kary pieniężnej z dużym prawdopodobieństwem uczyni z ukaranego beneficjenta pomocy publicznej.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Sądy administracyjne, według art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137), sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wyeliminować z obrotu prawnego można jedynie rozstrzygnięcie naruszające prawo w sposób, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a).

Istotnym jest, że z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzygając w granicach sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną.

Dokonana w powyższy sposób kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga nie jest zasadna.

Za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 165b § 1 o.p. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku ujawnienia nieprawidłowości co do wywiązywania się przez kontrolowanego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego oraz niezłożenia przez podatnika deklaracji lub niedokonania przez niego korekty deklaracji w całości uwzględniającej ujawnione nieprawidłowości, organ podatkowy wszczyna postępowanie podatkowe w sprawie, która była przedmiotem kontroli podatkowej, nie później niż w terminie 6 miesięcy od zakończenia kontroli. Wbrew twierdzeniem skargi, odesłanie ustawowe zawarte w art. 94 ust. 1 pkt 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, nie stanowi normatywnej podstawy stosowania art. 165b § 1 o.p. w sprawie kontroli przewozu towarów, o której mowa w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy SENT. Kontrola ta nie jest bowiem kontrolą celno-skarbową w rozumieniu przepisów Działu V. Rozdział 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, do której stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej (art. 94 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej). Wynika to z zawarcia w ustawie SENT wyczerpującej regulacji normatywnej podstaw kompetencyjnych i proceduralnych postępowania określonego w jej art. 13 ust. 1 i 2. Ponadto świadczy o tym analiza relacji przepisów tej ustawy do przepisów o.p. i ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy SENT określony w tym przepisie system monitorowania przewozu i obrotu obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów i obrocie paliwami opałowymi, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania, oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy. Zasady kontroli realizacji obowiązków wynikających z ustawy SENT określone zostały w przepisach art. 13-20a tej ustawy SENT. Jak wynika z jej art. 13 ust. 2, kontrola realizacji wskazanych obowiązków obejmuje weryfikację danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego, dokonanie oględzin towaru, w tym pobranie próbki towaru, oraz weryfikację wskazań lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji. Zasadnicze jednak znaczenie dla ustalenia istoty omawianej kontroli ma art. 13 ust. 1 ustawy SENT, określający przedmiot ustaleń kontrolnych właściwych organów, zgodnie z którym kontrola przewozu towarów polega na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków, odpowiednio w zakresie:

1) dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia;

2) zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym;

3)posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia przyjęcia dokumentu zastępującego zgłoszenie albo dokumentu, o którym mowa w art. 3 ust. 7;

4) przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu.

Przedstawiony wyżej zakres kontroli przewozu towarów, sprowadzający się do sprawdzenia przestrzegania wskazanych (enumeratywnie) obowiązków, w pełni odpowiada zakresowi przedmiotowemu tej ustawy, który obejmuje reguły funkcjonowania systemu monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, jak też konkretyzację obowiązków podmiotów uczestniczących w drogowym i kolejowym przewozie towarów oraz podmiotów dokonujących obrotu paliwami opałowymi; a nadto określenie zasad odpowiedzialności za naruszenie obowiązków związanych z drogowym i kolejowym przewozem towarów oraz z obrotem paliwami opałowymi (art. 1 pkt 1, 1a i 2 ustawy SENT).

Całościowa ocena omawianej regulacji ustawowej prowadzi do wniosku, że model kontroli przewidzianej w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy SENT został wyłącznie na potrzeby tej ustawy. Wynika to zarówno z przytoczonych wyżej przepisów ogólnych, jak i jej norm szczególnych, które przewidują odrębności właściwe dla tej kontroli. Do przepisów tych zaliczyć należy wspomniane podstawy kompetencyjne, na podstawie których przeprowadzane są kontrole przewozu towarów przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej, jak też przez funkcjonariuszy Policji i Straży Granicznej oraz inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego - przy wykonywaniu swoich ustawowych zadań (art. 13 ust. 3 i 4 ustawy SENT). Każda ze wskazanych służb prowadzi kontrolę przewozu towarów zgodnie z ustawą SENT, a więc na podstawie jej przepisów, niezależnie od tego, że z woli ustawodawcy jest to zadanie Służby Celno-Skarbowej. Wszystkie służby wskazane w ustawie, bez wyjątku działają w oparciu o tożsamą podstawę prawną (normę kompetencyjną), wprost określoną w tej ustawie, co prowadzi do wniosku, że niezależnie od tego, który z organów danej służby przeprowadza kontrolę, jej przebieg określają przepisy ustawy SENT, nie zaś właściwe dla tych służb pragmatyki służbowe i przepisy proceduralne, mające zastosowanie przy wykonywaniu innych ich ustawowych zadań.

Wskazane przepisy ustawy SENT, poza opisanymi podstawami kompetencyjnymi omawianej kontroli, zawierają także normy postępowania (podstawa proceduralna) oraz przepisy prawa materialnego (podstawa materialnoprawna), określające odpowiedzialność za przewidziane ustawą delikty administracyjne i stosowne kary pieniężnej.

Wymienione wyżej normy postępowania, stanowiące podstawę proceduralną kontroli przewozu towarów, znajdują dookreślenie w innych przepisach ustawy SENT, w tym dotyczących środków doraźnych i kompensacyjnych (np. art. 14, 15, 16, 18), jak też związanych z zakończeniem tej kontroli i nałożeniem kary (np. art. 21, 22, 26). Ponadto ustawodawca, kształtując na potrzeby realizacji celów ustawy SENT odrębny model postępowania kontrolnego, dopełnił go poprzez dalsze odrębne regulacje, do których zaliczyć należy: wskazanie organu właściwego do nałożenia kary (art. 26 ust. 2 ustawy SENT); określenie trybu i podstaw odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (art. 26 ust. 3 ustawy SENT); wskazanie właściwego organu odwoławczego (art. 26 ust. 4a ustawy SENT).

Odrębność omawianego modelu postępowania kontrolnego wynika także z ukształtowanego na potrzeby tylko tej ustawy trybu zakończenia czynności kontrolnych. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w toku kontroli lub na żądanie kontrolowanego (art. 13 ust. 7 ustawy SENT), kontrola przewozu towarów kończy się z chwilą sporządzenie protokołu przeprowadzonej kontroli (sporządzanego także w przypadku pobrania próbki towaru lub nałożenia zamknięć urzędowych). Jest charakterystyczne, że w innych przypadkach, w tym w szczególności, gdy nie stwierdzono nieprawidłowości w toku kontroli przewozu towarów, ustawodawca nie przewidział dalszych czynności i kontrola kończy się z chwilą odstąpienia od niej przez kontrolujących.

W ocenie Sądu, przyjęty w ustawie SENT tryb prowadzenia kontroli przewozu towarów wskazuje na zastosowanie spójnej i jednolitej regulacji proceduralnej tego postępowania - wspólnej dla każdej ze służb mających wykonywać obowiązki kontrolne w jego trakcie. Oznacza to, że ustawa SENT wyczerpująco określa normatywne podstawy podjęcia decyzji w konkretnej sprawie, co wyłącza możliwość niebezpośredniego zastosowania innych przepisów, o ile wprost nie zostało to przewidziane w tej ustawie. Wyłączona jest więc możliwość stosowania w omawianym postępowaniu przepisu art. 165b § 1 o.p. Zresztą przepis ten nie mógłby być stosowany w sprawach kontroli przewozu towarów nawet gdyby uznać, że wystąpiły szczególne powody akceptacji podwójnego odesłania, którego źródła upatruje się w art. 94 ust. 1 pkt 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, stanowiącego, że w zakresie nieuregulowanym do kontroli celno-skarbowej stosuje się odpowiednio - między innymi - art. 165b § 1 o.p. Jak już wyżej wyjaśniono, ustawa SENT nie zawiera jednak odesłania do ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej w zakresie obejmującym Dział V, a przepisów tego działu dotyczy odesłanie zawarte w art. 94 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, co oznacza, że brak jest elementu konstrukcyjnego podwójnego odesłania, a więc nie można mówić o relacji kaskadowej, co przeczy tezie o możliwości stosowania art. 165b § 1 o.p. w drodze podwójnego odesłania (por. wyrok NSA z 2 lutego 2022 r. syg akt II GSK 2179/21).

Po drugie, podstawą do stosowania w rozpoznawanej sprawie art. 165b § 1 o.p. (w zw. z art. 94 ust. 1 pkt 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej) nie jest także przepis art. 2 ust. 1 pkt 16b w zw. z art. 62 ust. 5 pkt 1a tej ustawy. W myśl tych przepisów, do zadań Krajowej Administracji Skarbowej należy wykonywanie zadań wynikających z ustawy SENT, a kontrole przewozu towarów, o których mowa w art. 13 ust. 2 tej ustawy są wykonywane na podstawie (okazywanych) legitymacji służbowej oraz stałego upoważnienia do wykonywania kontroli. Art. 2 ust. 1 pkt 16b ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej ma bowiem charakter normy kompetencyjno-porządkującej, a art. 62 ust. 5 pkt 1a tej ustawy jest jedynie przepisem technicznym. Z tych względów nie można zaaprobować poglądu, że kontrola przewozu towarów, wykonywana na podstawie przepisów ustawy SENT, jest kontrolą celno-skarbową w rozumieniu art. 54 ust. 2 pkt 13 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, stanowiącym, że kontroli celno-skarbowej podlega wykonywanie innych obowiązków wynikających z przepisów odrębnych, których kontrola przestrzegania należy do zadań KAS.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela z omówionych wyżej powodów odmiennego poglądu, wyrażonego w rozpoznawanej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jak też w niektórych wyrokach NSA (zob. wyrok NSA z 4 listopada 2021 r., sygn. II GSK 1123/21; wyrok NSA z 4 listopada 2021 r., sygn. II GSK 1126/21; wyrok NSA z 4 listopada 2021 r., sygn. II GSK 1953/21; wyrok NSA z 24 listopada 2021 r., sygn. II GSK 1956/21; wyrok NSA z 24 listopada 2021 r., sygn. II GSK 1957/21). Co więcej, odmiennego poglądu jak wyjaśnił NSA w cytowanym wyroku NSA w sprawie II GSK 2179/21 nie można zaakceptować także i z tej przyczyny, że prowadziłoby to de facto do nałożenia na funkcjonariuszy innych służb (niż Krajowa Administracja Skarbowa) obowiązku stosowania przepisów o kontroli celno-skarbowej, bądź wymagałoby akceptacji swoistego dualizmu proceduralnego, w ramach którego dopuszczalne byłoby stosowanie przepisów postępowania właściwych dla danej służby albo przepisów o kontroli celno-skarbowej. Taki dualizm proceduralny nie odpowiada wymogom zasady praworządności.

Istotnym jest również to, że kontrola przewozu towarów, polegająca na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków wskazanych w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy SENT, wykonywana przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej na podstawie art. 13 ust. 3 tej ustawy, przeprowadzana jest w trybie uregulowanym w tej ustawie. Zasada ta znajduje także zastosowanie do kontroli prowadzonej przez kontrolujących, o których mowa w art. 13 ust. 4 tej ustawy, z tą różnicą, że wobec odrębności pragmatyki służbowej tych osób, w przypadku ujawnienia naruszenia zasad przewozu (za które ustawa przewiduje karę pieniężną), osoby te są zobowiązane do przekazania dokumentów z przeprowadzonej kontroli właściwemu naczelnikowi urzędu celno-skarbowego na podstawie przepisu szczególnego (art. 29 ustawy SENT).

Nie budzi wątpliwości, że wobec niezamieszczenia ustawowego odesłania w przepisach ogólnych ustawy SENT (obejmujących definicje ustawowe oraz określenie zakresu spraw regulowanych ustawą i podmiotów, których ona dotyczy, jak i spraw oraz podmiotów wyłączonych spod jej regulacji), odesłania zastosowane w przepisach szczególnych tej ustawy muszą być interpretowane ściśle, a więc przy uwzględnieniu zakresu odesłania wynikającego z treści normy szczególnej, która wprowadza dane odesłanie i jednocześnie określa granice jego stosowania. Jest bowiem zasadą, w przypadku odesłań zawartych w przepisach szczególnych, że wymagają one wskazania - w przepisie odsyłającym - zakresu spraw, dla których następuje odesłanie, oraz jednoznacznego wskazania przepisów, do których się odsyła, co bezsprzecznie wiąże każdy organ stosujący prawo.

Analiza treści odesłania zawartego w art. 26 ust. 5 ustawy SENT także nie wskazuje na prawidłowość stanowiska wyrażonego przez skarżącego. Zgodnie z tym przepisem, w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie, do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej. Interpretacja i określenie granic tego odesłania musi uwzględniać regulację ustawy SENT w zakresie dotyczącym stosowania kar pieniężnych, w tym zasady przedawnienia, skoro tak określono granice tego odesłania. Zauważyć więc należy, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 tej ustawy, kara pieniężna nie może być nałożona, jeżeli od dnia niedopełnienia obowiązku upłynęło 5 lat, zaś obowiązek zapłaty kary pieniężnej przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin zapłaty. Ustawa SENT zawiera więc regulację odnoszącą się wprost do kwestii przedawnienia, a jest przy tym oczywiste, że nie przewidziano w niej przedawnienia wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej.

Wobec powyższego, brak jest przesłanek do uznania, że w tym zakresie występuje w analizowanej ustawie luka konstrukcyjna, wymagająca uzupełnienia tej regulacji przez organ stosujący prawo. Ustawodawca nie przewidział bowiem przedawnienia wszczęcia postępowania w ustawie SENT, ani nie zawarł w jej przepisach szczególnych odesłania do przepisu art. 165b o.p., który jest przepisem proceduralnym, znajdującym zastosowanie w postępowaniu podatkowym i pozostającym bez związku z przepisami dotyczącymi kar pieniężnych, a więc nieobjętym hipotezą normy prawnej zawartej w art. 26 ust. 5 ustawy SENT.

Sąd podziela w tym zakresie pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z 18 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1265/21, że art. 165b § 1 o.p. nie ma zastosowania w postępowaniu administracyjnym toczącym się w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy SENT, bowiem przepis ten stosuje się wyłącznie do kontroli podatkowej, w wyniku której ujawniono nieprawidłowości co do wywiązywania się przez kontrolowanego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego oraz niezłożenia przez podatnika deklaracji lub niedokonania przez niego korekty deklaracji w całości uwzględniającej ujawnione nieprawidłowości. NSA wskazał w tym orzeczeniu, że czynności kontrolne przewozu wykonane na drodze nie stanowią czynności w ramach kontroli podatkowej, a każda z tych kontroli wywołuje inne skutki i wiąże się z innymi obowiązkami tak po stronie podmiotów kontrolowanych, jak i organów administracji. Ponadto NSA przypomniał, że odpowiednie stosowanie przepisów polega na tym, że niektóre z nich stosowane są wprost, inne ulegają modyfikacji, a jeszcze inne w ogóle nie mogą być stosowane, zaś ocena zakresu odpowiedniego stosowania przepisu powinna uwzględniać systematykę i cele regulacji, w obrębie której dany przepis ma być odpowiednio zastosowany (por. wyrok NSA z 20 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 5673/16).

Przechodząc zatem do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy stwierdzić należy, że istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest zasadność nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej w kwocie 10 000 zł z tytułu niezapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych stosownie do art. 10a ust. 1 ustawy SENT.

Ustawa SENT w zależności od rodzaju przewozu zawiera odrębne regulacje, zamieszczone w osobnych jednostkach redakcyjnych. Stosownie do jej art. 7 ust. 1, w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. Zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 1 lit. I ustawy SENT, w przypadku przewozu po drodze publicznej zgłoszenie zawiera numer lokalizatora (...). Natomiast według art. 10a ust. 1 ustawy SENT przewoźnik w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Zgodnie z art. 10a ust. 2 ustawy SENT przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu, o którym mowa w ust. 1, w lokalizator.

Konsekwencje naruszenia powołanych przepisów określa art. 22 ust. 2a SENT, który stanowi, że w przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.

Odnosząc treść cytowanych przepisów do stanu faktycznego sprawy stwierdzić należy, że spełnione zostały przesłanki do nałożenia kary określonej w art. 22 ust. 2a ustawy SENT.

Jak wynika z ustaleń dokonanych przez organy w sprawie – których zresztą Skarżący nie kwestionuje - dane dotyczące lokalizatora zawarte w rejestrze SENT nie pozwalały na prawidłowe odtworzenie trasy przejazdu transportu wykonującego przewóz drogowy objęty zgłoszeniem od miejsca załadunku towaru do miejsca kontroli. Urządzenie geolokalizacyjne o numerze [...] dnia 23 stycznia 2019r. nie przekazywało danych geolokalizacyjnych do systemu pomimo, że zgodnie z art. 10a. ust. 1 ustawy SENT przewoźnik zobowiązany był na całej trasie przewozu zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu, objętego zgłoszeniem SENT.

Zgodzić się tutaj należy z organem odwoławczym, że Skarżący wykonując przewóz nie dołożył należytej staranności w zakresie zapewnienia, aby urządzenie zainstalowane w kontrolowanym pojeździe w prawidłowy sposób spełniało swoją funkcję. Skarżący posiadał w dniu kontroli zainstalowane w pojeździe urządzenie do przesyłu danych geolokalizacyjnych, tym niemniej nie wywiązał się z obowiązku, o którym mowa w art. 10 a ust. 1 ustawy o SENT. Zadanie przewoźnika nie ogranicza się jedynie do wyposażenia pojazdu w lokalizator, ale przede wszystkim, do nadzoru nad wykonywanym transportem, w tym czy wykonujący transport kierowca w sposób właściwy używa lokalizatora. Przewoźnik nie dopełnił obowiązku zapewnienia przekazywania danych, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy SENT. Nie wskazał też, aby było to wynikiem szczególnych okoliczności, w tym niedostępnością rejestru przyjmującego zgłoszenia.

Wobec powyższego konieczne stało się rozstrzygnięcie, czy prawidłowo organy rozważyły możliwość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej określonej w art. 22 ust. 2a ustawy SENT. Zresztą Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 22 ust 3 w zw. z art. 26 ust 3 ustawy SENT poprzez jego nie zastosowanie i nie odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej pomimo, że przemawiał za tym interes publiczny. W jego ocenie organy dokonały wykładni pojęcia "ważnego interesu publicznego" wbrew rzeczywistej intencji ustawodawcy i celu ustawy, którym jest ochrona wpływów budżetowego, a w sprawie nie miało miejsce jakiekolwiek ryzyko uszczuplenia należności publicznoprawnych. Dodatkowo zaległości, jakie ma Skarżący i trudnościach w ich uregulowaniu powinny być przez organ oceniane pod kątem jego ważnego interesu.

W ocenie Sądu zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. W art. 22 ust. 3 ustawy SENT wprowadzona została instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej jako wyraz tendencji ustawodawcy do łagodzenia odpowiedzialności administracyjnoprawnej (wyrok WSA w Gliwicach z 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 130/21). Jak bowiem wynika z ugruntowanego w orzecznictwie stanowiska odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie kar, a nie zwalnianie z tego obowiązku. Zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania (wyrok WSA w Gliwicach z 10 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 554/21).

Wymaga także podkreślenia, że przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej ma natomiast charakter fakultatywny i uznaniowy (wyrok WSA w Gliwicach z 10 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 554/21). Zauważyć w tym miejscu należy również i to, że w ustawie SENT ustawodawca nie wyposażył organu w możliwość miarkowania kar, ani ich zmiany w zależności od uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z 18.05.2020 r., sygn. akt II GSK 220/20 oraz wyrok NSA z 13.03.2019 r., sygn. akt II FSK 3478/18).

Stosownie zatem do art. 22 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Z kolei w art. 26 ust. 3 ustawy SENT zostały wymienione enumeratywnie dodatkowe kryteria i warunki odstąpienia od nałożonej kary. Stosownie zatem organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4. Ustawodawca nie określił znaczenia zastosowanych w powyższych regulacjach prawnych pojęć "ważny interes" przewoźnika oraz "interes publiczny" Oznacza to tym samym, że ustalenie ich treści pozostawione zostało organom orzekającym. Tym niemniej odstąpienie od nałożenia kary ma mieć charakter wyjątku i być zastosowane w sytuacjach wyjątkowych.

Wobec powyższego - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-1b, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Wynika z niego, że organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie nie stanowi pomocy publicznej albo stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

Należy tutaj zwrócić uwagę, że użycie słowa "ważny" akcentuje wyjątkowy charakter interesu przewoźnika i wiąże się z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności, które mogą go uzasadniać (wyrok WSA w Lublinie z 18 luty 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 588/19). "Ważny interes dłużnika" występuje wtedy, kiedy obniżą się znacznie zdolności płatnicze, spowodowane zdarzeniami losowymi takimi jak: powódź, pożar, susza itp. (wyrok WSA w Gliwicach z 10 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 554/21). O istnieniu ważnego interesu przewoźnika, uprawiającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny", podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na tenże interes (Wyrok WSA w Olsztynie z 8 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Ol 572/18; wyrok WSA w Gliwicach z 10 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 554/21).

Jednocześnie nie należy pojęcia ważnego interesu dłużnika ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonej należności pieniężnej. Pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym również sytuację ekonomiczną dłużnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów i wydatków. Pomimo bowiem, że wymaga ono ustalenia sytuacji majątkowej dłużnika oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i rodziny, trzeba jednak mieć też na uwadze, że względy społeczne wymagają, żeby zobowiązania były realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany. Nie każde trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności, lecz tylko takie, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanych, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, czy też - w konsekwencji z koniecznością sięgania po pomoc społeczną (wyrok WSA w Białymstoku z 11 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 330/19; wyrok WSA w Gliwicach z 10 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 554/21).

Innego rodzaju dobra ujmowane są w pojęciu interesu publicznego, które przede wszystkim utożsamiane jest z zaufaniem obywatela do organów państwa. Pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy (wyrok WSA w Lublinie z 18 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 588/19; wyrok WSA w Gliwicach z 10 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 554/21). Uwzględnienie interesu publicznego w kontekście możliwości odstąpienia od wymierzenia kary należy traktować jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów państwa, zasady etyki, sprawność działania aparatu państwowego (por. wyrok NSA z 27 lutego 2013 r. sygn. akt II FSK 1351/11; wyrok NSA z 2 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 2474/15; wyrok WSA w Gliwicach z 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 115/20). Inaczej, interes publiczny to sytuacja, gdy zapłata zaległości podatkowej spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie on w stanie zaspokajać swoich potrzeb materialnych, jak również w pojęciu tym mieści się wypełnianie obowiązków władz publicznych (wyrok WSA w Gliwicach z 24 lipca 2019 r., sygn. akt III SA/Gl 372/19). Badanie przesłanki interesu publicznego nie powinno być ograniczone do konfrontacji z zasadami równości oraz powszechności opodatkowania. (wyrok WSA w Olszynie z 28 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Ol 204/18; wyrok WSA w Gliwicach z 12 sierpnia 2020 r. sygn. akt III SA/Gl 115/20).

Organ przedstawił w zaskarżonej decyzji obszerne ustalenia i rozważania nie tylko co do okoliczności faktycznych sprawy i jej kwalifikacji prawnej, ale także zbadał możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Sąd podziela przedstawioną argumentację i zajęte w tym przedmiocie stanowisko.

Organ I instancji z urzędu podjął czynności, mające na celu ustalenie istnienia po stronie Skarżącego jego ważnego interesu lub interesu publicznego. Ustalił na podstawie informacji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w R., że Skarżący na dzień 7 sierpnia 2020r. posiadał zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc czerwiec 2020r. w wysokości 1 065,65 zł. Nie było prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjne, choć w okresie ostatnich pięciu lat zdarzyło się kilkakrotnie, iż wpłaty następowały w wyniku realizacji tytułów wykonawczych. Natomiast ZUS Oddział w G. z dnia 23 września 2020r. wskazał, że Skarżący na dzień 23 września 2020r. posiadał zaległość za okres 8/2020: na ubezpieczenia społeczne w kwocie 3 664,97 zł; na ubezpieczenia zdrowotne w kwocie 1 155,27 zł; na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 185,41 zł. Postępowanie egzekucyjne wobec płatnika na dzień udzielania informacji nie było prowadzone i nie było prowadzone w okresie pięciu lat.

Skarżący w odwołaniu podniósł argument trudnej sytuacji finansowej, nie popierając go jednak stosownymi dokumentami. Nie okazał również dokumentacji, na podstawie której możliwe by było ustalenie jego sytuacji ekonomicznej. Wobec tego nie jest możliwe stwierdzenie, że po jego stronie jest ważny interes uzasadniający odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.

W ocenie Sądu nie jest trafny zarzut Skarżącego, że organy błędną przyjęły, że w sprawie nie zachodzi przypadek uzasadniony interesem publicznym uniemożliwiający odstąpienie przez organ od nałożenia kary pieniężnej i sprowadzenie interesu publicznego wyłącznie do celu fiskalnego, podczas gdy uchybienie było drobne i nie nastąpiło jakiekolwiek uszczuplenie podatkowe, ani nie wpłynęło ono na obowiązki innych uczestników obrotu prawnego. Sąd podziela stanowisko organu, iż w sprawie nie jest negowana legalność obrotu przewożonym towarem. Z treści przepisów SENT nie wynika, aby nakładanie kar pieniężnych za naruszenie stwierdzone w trakcie kontroli przewozu towarów, wykonywanej w oparciu o art. 13 ustawy SENT, uzależnione było od postania uszczupleń podatkowych wskutek naruszenia przepisów tej ustawy.

W interesie publicznym leży, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisów prawa, by była przestrzegana zasada równości i sprawiedliwości. W ocenie Sądu organ prawidłowo dokonał w sprawie analizy istnienia interesu publicznego i stwierdził jego brak. Na podstawie zebranego materiału dowodowego należy stwierdzić, że skarżący jest w stanie uiścić nałożoną karę pieniężną za niewykonanie ustawowo określonego obowiązku. Nałożenie kary pieniężnej w przedmiotowej sprawie nie pozwala też stwierdzić, że w sprawie doszło do naruszenia zasady proporcjonalności. Warto też tutaj zaznaczyć, że wysokość kary administracyjnej, aby mogła spełnić swoją rolę prewencyjną, nie może być zbyt niska, a zasada proporcjonalności nie może służyć za podstawę ochrony interesu wynikającego z naruszenia prawa (port. wyrok TK z 26 marca 2002 r., sygn. akt SK 2/01).

Brak nałożenia kary za stwierdzone uchybienie byłby zatem zachwianiem zasady proporcjonalności i stawianiem strony w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów, którzy z różnych przyczyn dokonują nieprawidłowych zgłoszeń SENT i ponoszą odpowiedzialność z tego tytułu. O naruszeniu tej zasady, nie może stanowić podjęcie przez organ podatkowy rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez podatnika. Strona ma bowiem prawo własnego subiektywnego przekonania o zasadności jej zarzutów, jednakże przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni (por. wyrok NSA z 26 sierpnia 2016 r., sygn. akt I FSK 51/1). Przepis art. 22 ust. 3 ustawy o SENT ma charakter uznaniowy i w ocenie Sądu, organ nie przekroczył granic tego uznania.

Zaznaczyć należy, że Skarżący, jako podmiot zajmujący się profesjonalnie przewozem towarów, winien posiadać rozeznanie co do obowiązków jakie w tym zakresie nakłada na niego ustawa. Nie mogą natomiast stanowić podstawy do odstępstwa od nałożenia kary okoliczności związane z brakiem rzetelności i staranności w realizacji tych obowiązków.

W świetle powyższego, stwierdzić należy, że w warunkach niniejszej sprawy organy obu instancji dokonały w pełni właściwej wykładni art. 22 ust. 3 ustawy o SENT w zakresie przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.

Podsumowując wskazać należy, że wbrew zarzutom skargi DIAS prawidłowo zastosował w sprawie przepisy ustawy SENT, wyprowadzając z ich treści i w oparciu o poczynione ustalenia, obowiązek nałożenia na skarżącą kary pieniężnej przewidzianej w art. 22 ust. 2a ww. ustawy. Przepis ten bezspornie miał zastosowanie w sprawie, co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej. Jednocześnie organy po przeanalizowaniu okoliczności niniejszej sprawy zasadnie uznały, że nie można odstąpić od nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika, gdyż nie wystąpiły wskazane w ustawie przesłanki.

Z powyższych względów Sąd uznając za niezasadne zarzuty w skardze podniesione na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

-----------------------

12/13