Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 197/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza G. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem G. a Prezydentem Miasta W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. K. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza G. jako organ właściwy w sprawie


UZASADNIENIE

Burmistrz G. wnioskiem z dnia 6 września 2016 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem G. a Prezydentem Miasta W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. K. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że M. K. podaniem z dnia 14 lipca 2016 r. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w G. o skierowanie go do domu pomocy społecznej. W toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że M. K. jest osobą samotną, schorowaną i wymagającą opieki innych osób. Jest on zameldowany na pobyt stały we W., w lokalu mieszkalnym stanowiącym własność jego siostry. W czerwcu 2016 r. siostra M. K. przywiozła go do miejscowości G. W miejscowości tej zainteresowany mieszka razem ze swym ojcem. Tam też korzysta z opieki lekarskiej. Ośrodek Pomocy Społecznej przy piśmie z dnia 2 sierpnia 2016 r. przekazał podanie M. K., do rozpatrzenia zgodnie z właściwością, do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W., stwierdzając, że M. K. jest zameldowany na pobyt stały we W., a zatem organem właściwym w jego sprawie jest Prezydent Miasta W. Zawiadomieniem z dnia 8 sierpnia 2016 r. MOPS we W. zwrócił podanie M. K. do OPS w G., wskazując, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Skoro obecnie miejscem zamieszkania M. K. jest miejscowość G., to właściwym w sprawie jest OPS w G.

Zdaniem Burmistrza G. zwrot podania przez MOPS we W. do OPS w G. był niezasadny. M. K. nadal jest zameldowany na pobyt stały we W. Od czerwca 2016 r. przebywa on w G. Pobyt w tej miejscowości ma tylko charakter czasowy, ma on bowiem głównie na celu poratowanie stanu zdrowia zainteresowanego. O tymczasowym charakterze pobytu M. K. świadczy również konflikt istniejący pomiędzy nim a jego ojcem. Ojciec nie wyraża bowiem zgody na wspólne mieszkanie z synem, co uniemożliwia ich wspólną egzystencję. Organ wskazał, że przesłanki miejsca zamieszkania określonej osoby nie spełnia miejscowość, w której pobyt wiąże się z sytuacją zdrowotną tej osoby, podczas gdy sam zainteresowany jako miejsce zamieszkania wskazuje inną miejscowość, podkreślając związek emocjonalny z tą miejscowością. Tak sytuacja występuje w niniejszej sprawie. M. K. w złożonym do sprawy oświadczeniu wskazał, że jest emocjonalnie związany z miastem W. Dlatego to Prezydent Miasta W. powinien być uznany za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku M. K.

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu Dyrektor MOPS we W., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta W., podkreślił, że w myśl art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm. - dalej jako "u.p.s.") decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej, wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. W momencie złożenia wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej M. K. przebywał na terenie G. W miejscowości tej mieszka i korzysta z opieki lekarskiej. W miejscowości tej zatem koncentruje się obecnie jego centrum życiowe. Z tych też względów organem właściwym do rozpatrzenia wniosku M. K. o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Burmistrz G.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny) lub której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, powołując się na brak podstaw do ustalenia swej właściwości (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Burmistrzem G. a Prezydentem Miasta W. jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku M. K. o skierowanie go do domu pomocy społecznej.

Przystępując do rozpoznania tego sporu, wskazać należy, iż stosownie do treści art. 54 ust. 1 u.p.s., osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w takiej placówce wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 u.p.s.).

Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość istotne znaczenie ma treść art. 101 ust.1 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W orzecznictwie utrwalone jest jednak stanowisko, że przez miejsce zamieszkania - zgodnie z ogólną definicją tego terminu zawartą w art. 25 Kodeksu cywilnego - należy rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. O miejscu zamieszkania decydują łącznie dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Przesłanki te muszą wystąpić łącznie. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie jest czynnością prawną, a zatem nie wymaga złożenia oświadczenia woli. Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby pozwalającego obiektywnie stwierdzić, że swą aktywność życiową aktualnie ześrodkowała ona w określonej miejscowości. Przy ustalaniu miejsca zamieszkania decydującego znaczenia nie może mieć samo zameldowanie. Zameldowanie nie dowodzi jeszcze zamieszkiwania w danej miejscowości, a tym samym adres zameldowania nie przesądza jeszcze o miejscu zamieszkania osoby fizycznej. Miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której koncentrują się czynności życiowe danej osoby, bez względu na adres jej zameldowania. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciagnięcie wniosku, że określona miejscowość obecnie jest głównym ośrodkiem działalności dorosłej osoby fizycznej. Ustalenie aktualnego miejsca zamieszkania osoby fizycznej nie wyklucza w przyszłości zmian w tym zakresie. Zamiar pobytu w obecnym miejscu zamieszkania nie jest bowiem równoznaczny z dążeniem do wieloletniego przebywania w danej miejscowości, czy też z brakiem jakichkolwiek planów co do ewentualnej zmiany w przyszłości miejsca zamieszkania. Na ocenę, jakie jest aktualne miejsce zamieszkania, nie ma zatem wpływu okoliczność, czy dana osoba w przyszłości będzie chciała albo będzie zmuszona zmienić miejsce swego dotychczasowego zamieszkania. Jeżeli takie zmiany nastąpią, to wtedy będą one mogły mieć wpływ na właściwość organów w innych sprawach. Okoliczności te nie mogą mieć natomiast żadnego znaczenia przy rozstrzyganiu aktualnego żądania wnioskodawcy. W analizowanej kategorii spraw o właściwości miejscowej organu decyduje bowiem obecne miejsce zamieszkania strony ubiegającej się o konkretne świadczenia z pomocy społecznej.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że M. K. jest zameldowany na pobyt stały we W. Niesporne również jest, że od czerwca 2016 r. zamieszkuje on wraz z ojcem w G. i w miejscowości tej korzysta z opieki lekarskiej. W sprawie nie ma istotnego znaczenia, że M. K. emocjonalnie nadal związany jest z W. i do miasta tego chciałby prawdopodobnie kiedyś powrócić. Decydująca jest bowiem obecna, niebudząca wątpliwości sytuacja zainteresowanego. Wynika zaś z niej, że miejscem aktualnego pobytu M. K. jest G. oraz że w miejscowości tej obecnie skoncentrowana jest aktywność życiowa strony. Zainteresowany przebywa w G. i takie przebywanie ma cechy założenia we wskazanej miejscowości aktualnego ośrodka jego osobistych interesów. Wskazana miejscowość w przypadku M. K. spełnia, zatem przesłanki miejsca jego zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c.

W konsekwencji przyjąć trzeba, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku M. K. jest Burmistrz G.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.