Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2352/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Powołane przepisy: article: art. 147  par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, , Protokolant Referent stażysta Joanna Mazur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi K. F. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania wniosku o najem lokalu 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej skarżącej – K. F., 2. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej – K. F. kwotę 797 (słownie: siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest uchwała Zarządu Dzielnicy [...] (zwany dalej: "Zarządem Dzielnicy") z [...] października 2018r. nr [...] w sprawie rozpatrzenia wniosków o najem lokali mieszkalnych i socjalnych, w której odmówiono m.in. Skarżącej – K. F. - zakwalifikowania wniosku o najem lokalu.

W podstawie prawnej ww. uchwały powołano § 24 ust. 1 uchwały Rady m.st. Warszawy z 9 lipca 2009r. nr LVIII/1751/2009 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Stołecznego Warszawy (Dz.Urz. Woj.Maz. Nr 132, poz. 3937, ze zm., zwana dalej: "Uchwałą z 2009r.").

Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały (załącznik do uchwały, s. 50 i 51) wynika, że Skarżąca z synem H. pierwszy wniosek o najem lokalu na czas nieoznaczony złożyła [...] stycznia 2017r. Zarząd Dzielnicy uchwałą z [...] kwietnia 2018r. nr [...] nie zakwalifikował tego wniosku do realizacji, z powodu przekroczonego kryterium powierzchniowego w lokalu nr [...] przy ul. [...] [...] (3p+k, 32,7 m2, 48,8 m2 - dawniej ul. [...]). Uznał też, że oświadczenia o przebywaniu sześciu osób w tym lokalu, nie ma odzwierciedlenia w stanie faktycznym.

Skarżąca ponowny wniosek o najem lokalu na czas nieoznaczony z mieszkaniowego zasobu Miasta złożyła [...] maja 2018r.

Zgodnie z oświadczeniami złożonymi w ww. wnioskach Skarżąca mieszkała od urodzenia i nadal mieszka w ww. lokalu w [...]. Zarząd Dzielnicy ustalił, że Skarżąca od 8 stycznia do 31 grudnia 2014r. i od 14 stycznia do dnia 31 grudnia 2015r. była czasowo zameldowana przy ul. [...] w [...], położonej niecałe 20 km od [..].. Zgodnie z księgą wieczystą jest to nieruchomość zabudowana o powierzchni 1383 m2, której właścicielami na podstawie umowy sprzedaży z [...] grudnia 1990r. i wspólności ustawowej małżeńskiej są rodzice Skarżącej. Z wypisu w kartotece budynków wynika, że na działce znajduje się budynek mieszkalny o powierzchni zabudowy 80 m2 i budynek produkcyjny, usługowy lub gospodarczy dla rolnictwa o powierzchni zabudowy 47 m2. Skarżąca wyjaśniła ponadto, że na ww. działce znajduje się dom o powierzchni ok. 140 m2, z czego ok. 60 m2, jest w stanie surowym i nie jest używane. Na parterze budynku znajdują się 3 pokoje, w tym kuchnia połączona z salonem. Zarząd Dzielnicy ustalił więc, że powierzchnia mieszkalna domu wynosi 60% powierzchni użytkowej, czyli od ok. 48 m2 do ok. 96 m2. Obecnie przy 1 osobie zamieszkującej powierzchnia mieszkalna przypadająca na osobę wynosi od ok. 48 m2 do ok. 96 m2. W przypadku, gdyby w tym domu zamieszkała zainteresowana z dzieckiem, matką oraz z siostrą i siostrzenicą powierzchnia mieszkalna wyniosłaby od ok. 8 m2 do ok. 16 m2 na osobę.

Zarząd Dzielnicy poprosił Skarżącą o wyjaśnienie informacji podanych w oświadczeniu [...] maja 2018r. o zamieszkiwaniu w ww. lokalu w[...], w konfrontacji z informacją o meldunkach czasowych. Skarżąca wyjaśniła, że od urodzenia do 8 roku życia mieszkała w lokalu 1-pokojowym przy ul. [...], którego właścicielem był ojciec. Lokal ten ojciec zbył i kupił mały dom w [...] przy ul. [...]. Ojciec przez ok. 3 lata budował tam dom, a zainteresowana z siostrą i matką mieszkała w lokalu, o najem którego wystąpiła. Skarżąca wskazała też, że w okresie meldunków czasowych (okres 2 lat) zamieszkiwała u ojca, ale nie pamięta dokładnie kiedy to było. Skarżąca oświadczyła też, że aktualnie w lokalu, o najem którego wystąpiła mieszka 6 osób: Skarżąca z synem, babcia – B. K. (właścicielka lokalu), matka Skarżącej, siostra Skarżącej i jej córka. W trakcie wizji w mieszkaniu zastano właścicielkę poinformowała, że w lokalu mieszka ona wraz ze Skarżącą i jej synem, a druga wnuczka z prawnuczką wynajmują mieszkania pod [...]. Skarżąca oświadczyła, że składane przez babcię oświadczenia należy traktować z dużą ostrożnością, z powodu podeszłego wieku i problemów z pamięcią i świadomością. Skarżąca dostarczyła zaświadczenia lekarskie, z których wynika, że Jej babcia leczy się z powodu postępującej demencji starczej, podejrzenia choroby Alzhaimera z zaburzeniami świadomości i pełnego rozumienia rzeczywistości, otępienie w chorobie Alzheimera; babcia jest pod opieką NFZ z powodu zaburzeń koordynacji wzrokowo-ruchowej, orientacji, natręctw i z tego powodu została skierowana do poradni neurologicznej i psychiatrycznej.

Zarząd Dzielnicy wskazał, że zgodnie z informacją od zarządcy budynku lokal ten nie jest zadłużony. Skarżąca utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z pracy, a jej syn uczęszcza do szkoły przy ul. [...] w [...].

W ocenie Zarządu Dzielnicy ponowna analiza sprawy nie potwierdziła, zamieszkiwania w ww. lokalu 6 osób. Zgodnie z § 4 Uchwały z 2009r. lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom, które spełniają kryterium powierzchniowe - zamieszkują w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej oraz kryterium dochodowe, które obecnie wynosi 2265,56 zł dla gospodarstw jednoosobowych i osób samotnie wychowujących dzieci.

Zgodnie z § 22 ust. 5 Uchwały z 2009r. odmowa złożenia oświadczeń bądź dokumentów umożliwiających przeprowadzenie analizy, potwierdzenie w nich nieprawdy, jak również informacje uzyskane w toku analizy, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku. Zgodnie z § 22 ust. 2 pkt 5 Uchwały z 2009r. przy rozpatrywaniu wniosków należy poddać wnikliwej analizie warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania oraz warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i uwzględnić możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach.

Zarząd Dzielnicy, biorąc pod uwagę, że warunki mieszkaniowe wstępnych Skarżącej, które świadczą o możliwości rozwiązania problemu mieszkaniowego przy pomocy najbliższej rodziny, przez zamieszkanie w ww. domu, którego właścicielami są rodzice Skarżącej, a zamieszkanie rodziny zainteresowanej w tej nieruchomości nie spowoduje powstania tzw. zagęszczenia poniżej 6 m2 na 1 osobę, odmówił Skarżącej zakwalifikowania do realizacji sprawy mieszkaniowej.

2. W skardze z [...] listopada 2018r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie ww. uchwały Zarządu Dzielnicy z [...] października 2018r. nr [...] w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od Zarządu Dzielnicy kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, z uwagi na naruszenie:

a) art. 6, art. 7 i 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (zwany dalej: "k.p.a.") przez:

- niepodjęcie wszystkich czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego sprawy: sytuacji rodzinnej i mieszkaniowej, w której znajduje się Skarżąca z synem;

- zaniechanie wnikliwej analizy warunków i możliwości zamieszkania przez Skarżącą z synem w lokalu, o najem którego wystąpiła oraz w domu rodziców;

- wybiórczą ocenę materiału dowodowego sprawy, ograniczając się do stwierdzenia, że analiza sprawy jednoznacznie nie potwierdziła zamieszkiwania w ww. lokalu sześciu osób;

- nieustalenie czy lokal, w którym Skarżąca zamieszkuje wraz z synem obecnie zabezpiecza ich potrzeby mieszkaniowe w taki sposób, że nie można uznać ich za osoby pozostające w trudnych warunkach mieszkaniowych o których mowa w § 4 ust. 1 Uchwały z 2009r.;

- pominięcie wniosku dowodowego dotyczącego stanu zdrowia babci, z którą Skarżąca i jej syn zamieszkują w ww. mieszkaniu oraz dowodu z dokumentacji medycznej o stanie zdrowia ojca Skarżącej i zaświadczenia z [...] września 2018r. nr [...] o objęciu syna Skarżącej opieką Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej;

b) § 4 ust. 1 Uchwały z 2009r. - przez stwierdzenie, że Skarżąca nie wypełnia warunków do udzielenia pomocy mieszkaniowej z zasobów lokalowych miasta - pozostaje w trudnych warunkach mieszkaniowych, bo w lokalu, w którym zamieszkuje z dzieckiem, przypada więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej na domownika, gdy Skarżąca z synem może korzystać z jednego pokoju o powierzchni 9,29 m2 i nie ma możliwości korzystania z pozostałych pokoi. Skarżąca wskazała też, że § 4 ust. 1 Uchwały z 2009r. nie stosuje się do osób pozostających w związku z warunkami mieszkaniowymi w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej obejmującej ciężką, przewlekłą chorobę wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania. Zarząd Dzielnicy nie wziął pod uwagę przesłanki z § 5 ust. 2 pkt 3 lit b) Uchwały z 2009r. - ciężkiej, przewlekłej choroby innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania - babci Skarżącej, która jest przewlekle chora, co potwierdza zaświadczenie lekarskie i oświadczenia Skarżącej, którym nie dano wiary. Zarząd Dzielnicy winien ocenić, czy Skarżąca z małoletnimi synami, w związku z warunkami mieszkaniowymi nie znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji rodzinnej lub społecznej.

Skarżąca w uzasadnieniu skargi podniosła, że nie zgadza się ze stanowiskiem Zarządu Dzielnicy, że analiza sprawy nie potwierdziła zamieszkiwania w lokalu 6 osób i wskazała, że z notatki z wywiadu przeprowadzonego 20 marca 2018r. wynika, że komisja stwierdziła "na stole dużym pokoju znajdują się podręczniki do I i IV klasy", zaś podczas kolejnych wywiadów komisja wskazywała, że "w łazience znajduje się 6 szczoteczek do zębów", "panie oglądały szufladę z zabawkami dziewczynki i szufladę z ubraniami" (notatka z wywiadu z [...] kwietnia 2018r.) Komisja przeprowadzała też wywiady wśród sąsiadów, którzy nie wskazywali jednoznacznie kto mieszka w ww. lokalu. Na tej podstawie Skarżąca uznała, że są to oceny stronnicze, których nie poparto dowodami. Skarżąca pokreśliła, że z uwagi na charakter pracy osób dorosłych, niemożliwym jest spotkanie każdego z domowników w tym samym czasie, co potwierdziły oświadczenia Skarżącej. Inne dowody (np. ilość szczoteczek do zębów, ubrania czy podręczniki szkolne), którymi Zarząd Dzielnicy dysponował, ale nie dał im wiary wskazują, że w ww. lokalu przebywa ww. ilość osób.

Zarząd Dzielnicy pominął też oświadczenie Skarżącej z [...] maja 2018r., że nie może zamieszkiwać w domu rodziców, z uwagi na konflikt z ojcem. Dodatkowo syn Skarżącej, z uwagi na ilość mieszkających w ww. lokalu osób oraz powierzchnię przypadającą na jedną osobę, pozbawiony jest odpowiednich warunków do nauki, rozwoju własnych zainteresowań, czy prawidłowego rozwoju intelektualnego i emocjonalnego. W domu rodziców Skarżącej rzeczywiście Skarżąca z synem miałaby lepsze warunki do mieszkania (powierzchniowo), ale Zarząd Dzielnicy nie wziął pod uwagę relacji łączących ojca z córką, a także ewentualnego wpływu na rozwój psychiczny i emocjonalny syna Skarżącej. Dodatkowo Zarząd Dzielnicy nie wziął pod uwagę przedłożonej 8 października 2018r. dokumentacji medycznej ojca i zaświadczenia o objęciu syna Skarżącej opieką Poradni Psychologiczno- Pedagogicznej, z którego wynika że wymaga on troskliwej opieki, wsparcia rodziców i odpowiednich warunków do pracy nad trudnościami.

Skarżąca podkreśliła też, że Zarząd Dzielnicy rozpatrując drugi wniosek Skarżącej ograniczył postępowanie dowodowe i oparł się w znacznej części na ustaleniach uprzednio poczynionych, nie uwzględniając, że mogły zajść nowe, istotne w sprawie okoliczności faktyczne.

3. Zarząd Dzielnicy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

4. Skarżąca w piśmie procesowym z 2 sierpnia 2019r. wniosła o przeprowadzenie w trybie art. 106 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r., poz. 1302 ze zm., zwana dalej: "P.p.s.a.") dowodu z załączonych zdjęć na okoliczność warunków mieszkaniowych w domu rodziców. W uzasadnieniu wskazała, że dowodów tych nie przedstawiła w postępowaniu administracyjnym z uwagi na chęć uniknięcia wstydu, z powodu tego, że część nieruchomości jest niewykończona i zagracona niepotrzebnymi rzeczami, a część zniszczona i zaniedbana, w ciągłym remoncie. Kuchnia, przedpokój, łazienka, pralnia są w stanie tragicznym. Skarżąca podniosła też, że jakkolwiek zamieszkanie w domu rodziców nie spowoduje zagęszczenia, ale warunki i stan tej nieruchomości nie pozwolą Jej i synowi na prawidłowe funkcjonowanie. Skarżąca podniosła też, że jest samotną matką, której warunki nie pozwalają na zaciągnięcie kredytu w celu zakupu nieruchomości, a jej rodzina nie należy do zamożnych i nie ma możliwości udzielenia Jej wsparcia. Dlatego, chcąc zapewnić sobie i synowi godne warunki życia, ubiega się o pomoc z Miasta.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Skarga ma uzasadnione podstawy, choć nie wszystkie argumenty w niej podniesione mogły być uznane za zasadne.

2. Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017r., poz. 2188 ze zm., zwana dalej: "P.u.s.a."), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Sąd rozstrzyga ponadto w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Sad podkreśla także, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 21 lipca 2008r. sygn. akt I OPS 4/08 (dostępna na www.nsa.gov.pl), wskazał, że uchwała Zarządu Dzielnicy odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego zasobu gminy, jest innym niż prawo miejscowe aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).

NSA w ww. uchwale stwierdził ponadto, że jest to rozstrzygnięcie indywidualne, gdyż rozstrzyga, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy.

Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2013r. poz. 594 ze zm.; zwana dalej: "u.s.g."), każdy czyjego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.

Ustawodawca w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2018r., poz. 1496 ze zm.) określił działania organu gminy jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej.

3. Sąd, biorąc powyższe pod uwagę, stwierdza, że podstawę prawną zaskarżonej uchwały indywidualnej stanowi Uchwała z 2009r. która zawiera zarówno przepisy materialne, jak i procesowe, które pozwalały na podjęcie zaskarżonej uchwały

Sąd wskazuje ponadto, że w stosunku do uchwał indywidualnych nie mają zastosowania przepisy k.p.a., co powoduje, że zaskarżona uchwała nie podlega kontroli sądu administracyjnego pod względem zgodności z przepisami k.p.a., które powołała Skarżąca w skardze. W tym kontekście żaden z zarzutów skargi, który odnosił się do naruszenia przez Zarząd Dzielnicy przepisów k.p.a. nie mógł być uznany przez Sąd za zasadny. Sąd administracyjny bada jednak czy ww. uchwała została wydana zgodnie z przepisami prawa, które stanowiły podstawę do jej wydania, co wynika z art. 1 § 2 P.u.s.a., mając przy tym na względzie art. 134 § 1 P.p.s.a.

Kontrola sądowoadministracyjna uchwał indywidualnych dokonywana jest przez Sąd administracyjny na mocy art. 147 § 1 i 2 P.p.s.a.

Zgodnie z art. 147 § 1 P.p.s.a., uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 P.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

Stosownie do art. 147 § 2 P.p.s.a., rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych, wydane na podstawie uchwały lub aktu, o których mowa w § 1, podlegają wzruszeniu w trybie określonym w postępowaniu administracyjnym albo w postępowaniu szczególnym.

Sąd wskazuje, że Zarząd Dzielnicy wydając w rozpoznawanej sprawie zaskarżoną uchwałę powołał się m.in. na § 4 ust. 1 w związku z § 22 ust. 2 pkt 5 i ust. 5 oraz § 24 ust. 1 Uchwały z 2009r. Nie odnosił się jednak i nie ocenił wnikliwie okoliczności powoływanych przez Skarżącą w toku postępowania w zakresie stanu zdrowia wstępnych i zstępnych Skarżącej, z którymi Skarżąca zamieszkuje i zdaniem organu mogłaby zamieszkiwać w kontekście wypełnienia przesłanek z § 5 ust. 2 pkt 3 lit. b) Uchwały z 2009r.

Przepis § 4 ust. 1 Uchwały z 2009r. stanowi, że lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, a nadto w których gospodarstwie domowym średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza minimum dochodowego.

Z § 5 ust. 2 pkt 3 lit. b) Uchwały z 2009r. wynika natomiast, że postanowień § 4 pkt 1 Uchwały z 2009r. nie stosuje się do osób, pozostających w związku z warunkami mieszkaniowymi w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej obejmującej w szczególności ciężką przewlekłą chorobę wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania.

Zgodnie z § 22 ust. 2 pkt 5 Uchwały z 2009r. przy rozpatrywaniu wniosków, o których mowa w ust. 1 należy poddać wnikliwej analizie Zgodnie z § 22 ust. 2 pkt 5 Uchwały z 2009r. przy rozpatrywaniu wniosków, o których mowa w ust. 1 należy poddać wnikliwej analizie w przypadku osób ubiegających się o najem lokalu na podstawie § 4, § 12 i § 31:

a) warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania,

b) warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i uwzględnić możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach.

Stosownie do § 22 ust. 5 Uchwały z 2009r. odmowa złożenia oświadczeń i dokumentów (dotyczących stanu majątkowego oraz posiadanych tytułów prawnych do lokali), potwierdzenie w nich nieprawdy, odmowa złożenia oświadczeń bądź dokumentów umożliwiających przeprowadzenie analizy, o której mowa w ust. 2, jak również informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. 2, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku.

Zgodnie z § 24 ust. 1 Uchwały z 2009r. wnioski zaopiniowane przez Komisję rozpatruje zarząd dzielnicy, który rozstrzyga o zakwalifikowaniu i umieszczeniu wnioskodawcy na liście osób oczekujących na najem lokalu.

Z ww. przepisów Uchwały z 2009r., w tym z § 22 ust. 2, wynika, że organ, który rozpatruje wniosek o zawarcie umowy najmu lokalu, zmianę lub uregulowanie tytułu prawnego do lokalu obowiązany jest poddać wnikliwej analizie przesłanki wymienione w pkt 1-5 § 22 ust. 2 Uchwały z 2009r., w tym warunki mieszkaniowe osób najbliższych wnioskodawcy. Oznacza to, że analiza przesłanek wskazanych w § 22 ust. 2 pkt 1-5 Uchwały z 2009r. ma być wnikliwa, czyli pełna, wszechstronna i rzetelna, zaś wnioski wypływające z tej analizy powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej uchwały.

Z przytoczonych wyżej przepisów, stanowiących podstawę prawną zaskarżonej uchwały wynika ponadto, że organ przystępując do oceny wniosku o umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu w pierwszej kolejności winien ocenić, czy wnioskodawca mieści się w kategorii osób wskazanych w § 4 ust. 1 Uchwały z 2009r. oraz czy nie zachodzą w stosunku do niego wyłączenia przewidziane w § 5 ust. 2 Uchwały z 2009r.

Sąd stwierdza ponadto, że z zasady legalizmu wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP wynika obowiązek działania organów władzy publicznej na podstawie prawa oraz w jego granicach. Rolą zaś sądów administracyjnych, powołanych do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej, jest ocena, czy akty wydawane przez organy administracyjne nie naruszają prawa.

W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały brak jest oceny z zakresu wyłączenia stosowania § 4 ust. 1 Uchwały z 2009r., przewidzianego w § 5 ust. 2 pkt 3 lit. b) Uchwały z 2009r. w związku ze stanem zdrowia babci Skarżącej oraz stanem zdrowia ojca i syna Skarżącej. Natomiast stosownie do § 22 ust. 2 i 5 w związku z § 24 ust. 1 Uchwały z 2009r., sprawy, w których przedmiotem jest wniosek o najem lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy powinny być, poddane wnikliwej analizie przez Zarząd Dzielnicy, przede wszystkim w kontekście warunków mieszkaniowych wstępnych i zstępnych wnioskodawcy, przy uwzględnieniu wyjątku wynikającego z § 5 ust. 2 pkt 3 lit. b) Uchwały z 2009r. Wprawdzie Zarząd Dzielnicy nie ma obowiązku stosowania wprost przepisów k.p.a., tym niemniej powinien stosować podstawowe standardy dobrej administracji, które wynikają z zasad ogólnych k.p.a., w tym zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasady informowania (art. 9 k.p.a.) oraz przekonywania (art. 11 k.p.a.). Wprawdzie do postępowań zwieńczonych taką uchwałą nie mają zastosowania przepisy k.p.a. w zakresie postępowania dowodowego i gwarancji procesowych strony, ale nie oznacza to, że organ podejmujący taką uchwałę jest zwolniony z rzetelnego przeprowadzenia postępowania, udokumentowania okoliczności tego postępowania oraz wskazania kompletnego uzasadnienia swojego stanowiska. Obowiązek taki wynika z § 22 ust. 2 Uchwały z 2009r. oraz aksjologii systemu prawa administracyjnego. Zgodnie z zasadą praworządności organy władzy publicznej są zobowiązane do przedstawienia uzasadnienia swojego aktu działania, który dotyczy uprawnienia lub obowiązku jednostki. Strona, otrzymując uzasadnienie uchwały indywidualnej, powinna mieć możliwość poznania przesłanek dokonanej przez Zarząd Dzielnicy wnikliwej analizy, o której mowa w § 22 ust. 2 Uchwały z 2009r. Analogiczne stanowisko prezentował wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyroki NSA z: 19 stycznia 2010r., sygn. akt I OSK 997/09, 15 grudnia 2017r. sygn. akt I OSK 1428/17 - dostępne na www.nsa.gov.pl).

Sąd stwierdza w związku z tym, że sprawy, w których przedmiotem jest wniosek o najem lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy nie mogą być załatwiane pobieżnie, ale wymagają szczególnej staranności i obiektywizmu oraz - co jest istotne dla wszelkich działań organów - działania w zgodzie zobowiązującymi przepisami prawa, w tym przede wszystkim z przepisami Uchwały z 2009r., które powołano w podstawie prawnej zaskarżonej uchwały. Obywatel ma prawo oczekiwać od organu dokładnego i rzetelnego zbadania jego sprawy i dokonania przez organ zgromadzenia materiału potrzebnego do dokonania ustaleń, niezbędnych do wyjaśnienia sprawy. Ustalenia te z kolei powinny znaleźć się w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia – uchwały indywidualnej.

W sprawie rozpoznawanej Zarząd Dzielnicy naruszył obowiązek dokładnego i rzetelnego rozpatrzenia stanu faktycznego sprawy, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały organ jedynie wskazuje, że babcia Skarżącej leczy się z powodu postępującej demencji starczej, podejrzenia choroby Alzhaimera z zaburzeniami świadomości i pełnego rozumienia rzeczywistości, otępienie w chorobie Alzheimera; babcia jest pod opieką NFZ z powodu zaburzeń koordynacji wzrokowo-ruchowej, orientacji, natręctw i z tego powodu została skierowana do poradni neurologicznej i psychiatrycznej. Organ nie dokonuje jednak szczegółowej oceny sytuacji mieszkaniowej Skarżącej, która winna zmierzać do stwierdzenia, czy wypełniona jest w związku z tym przesłanka z § 5 ust. 2 pkt 3 lit. b) Uchwały z 2009r. Zarząd Dzielnicy wskazuje ponadto, że Skarżąca ma możliwość zamieszkiwania w domu rodziców, ale również nie odnosi się do sytuacji zdrowotnej i rodzinnej osób tam zamieszkujących, w kontekście przepisu § 5 ust. 2 pkt 3 lit. b) Uchwały z 2009r., który wskazuje, o czym mowa wyżej, że postanowień § 4 pkt 1 Uchwały z 2009r. nie stosuje się do osób, pozostających w związku z warunkami mieszkaniowymi w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej obejmującej w szczególności ciężką przewlekłą chorobę wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania.

Sądy administracyjne w rozpoznawaniu spraw kierują się zasadą legalizmu, to znaczy, iż sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności zaskarżonej decyzji administracyjnej z prawem obowiązującym w dacie jej wydania (art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a.). Sąd administracyjny nie orzeka zatem, tak jak organ co do istoty sprawy. Sąd nie orzeka więc, czy Skarżącą należy umieścić na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu z zasobu mieszkaniowego, ale jedynie kontroluje prawidłowość dokonanego przez organ rozstrzygnięcia, pod kątem jego zgodności z przepisami prawa materialnego oraz procesowego, o których mowa w ww. przepisach Uchwały z 2009r.

W ocenie Sądu, jakkolwiek Zarząd Dzielnicy zgromadził dość obszerny materiał dowodowy, tym niemniej nie rozpatrzył go wnikliwie w kontekście przede wszystkim przesłanek wynikających z § 5 ust. 2 pkt 3 lit. b) Uchwały z 2009r. i art. 4 ust. 1 Uchwały z 2009r. w związku z § 22 ust. 2 pkt 5 i ust. 5 Uchwały z 2009r., a jego oceny są dalece niewystarczające do przyjęcia, że rozstrzygnięcie to poddaje się kontroli Sądu. O braku należytego zbadania i przeanalizowania sytuacji mieszkaniowej Skarżącej i sytuacji zdrowotnej i rodzinnej osób uprawnionych do wspólnego zamieszkiwania z nią świadczą argumenty podniesione w skardze. Skarżąca podkreśla bowiem, czego organ w ogóle nie wziął pod rozwagę, że jest skonfliktowana z ojcem. Jakkolwiek istnienie sytuacji konfliktowej samo w sobie nie oznacza automatycznego wyeliminowania możliwość powołania się na przesłankę z § 22 ust. 2 pkt 5 lit. b ww. uchwały, ale nie do zaakceptowania jest też sytuacja, w której organ nie bada i nie rozważa możliwości realnego zamieszkiwania osób ubiegających się o najem lokalu w domu będącym w dyspozycji rodziców Skarżącej. Przed wydaniem zaskarżonej uchwały należało przeprowadzić ocenę możliwości zamieszkania Skarżącej w domu rodziców, także przez przeprowadzenie oceny warunków mieszkaniowych, a nie poprzestać na gołosłownym powoływaniu się na taką możliwość. Analogiczne stanowisko było prezentowane już w orzecznictwie Sądów administracyjnych (por. np. wyrok WSA w Warszawie z 9 marca 2016r., sygn. akt II SA/Wa 1347/15 - dostępny na www.nsa.gov.pl).

Powyższe rozważania wskazują, że ustalony w sprawie stan faktyczny niesie w sobie cechy dowolności, co prowadzi do wniosku, że naruszona została zasada dochodzenia do prawdy obiektywnej, także wynikająca w § 22 ust. 2 pkt 5 Uchwały z 2009r. Zarząd Dzielnicy nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący i wnikliwy całego istotnego w sprawie materiału dowodowego, nie dokonał istotnych dla przyjętej podstawy prawnej ustaleń faktycznych ani ocen zebranego w sprawie materiału dowodowego. Przeciwnie, stanowisko organu zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wskazuje na pobieżną i wybiórczą ocenę okoliczności faktycznych, co przeczy dyspozycji zawartej w § 22 ust. 2 Uchwały z 2009r.

Warto także wskazać, że, jakkolwiek w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę szerzej odniesiono się do braku potwierdzenia zamieszkiwania w ww. lokalu, stanowiącym własność babci Skarżącej sześciu osób, jak również do sytuacji zdrowotnej wstępnych i zstępnych Skarżącej, a także wiarygodności zeznań babci Skarżącej podczas wizji w lokalu, że matka Skarżącej i siostra Skarżącej z córką faktycznie nie mieszkają w lokalu stanowiącego własność babci, a jedynie okazjonalnie nocują, co może tłumaczyć obecność niektórych rzeczy - oceny te nie znalazły się w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, co należy uznać za istotną wadliwość proceduralną w rozumieniu § 22 ust. 2 Uchwały z 2009r.

W orzecznictwie Sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślano natomiast, że odpowiedź na skargę nie jest formą uzupełnienia motywów zaskarżonego aktu i argumentacja z odpowiedzi na skargę nie może być brana pod rozwagę przez sąd administracyjny przy ocenie zgodności zaskarżonego aktu z prawem. (por. wyroki WSA w Warszawie z: 29 marca 2011r. sygn. akt III SA/Wa 1820/10; 30 czerwca 2014r. sygn. akt III SA/Wa 30/14 - dostępne na www.nsa.gov.pl). Zaskarżona uchwała, to akt, z którego strona winna czerpać pełną, wszechstronną, zgodnie z prawem umotywowaną informację w swej sytuacji prawnej - w zakresie prawa procesowego, jak i materialnego. To ten akt indywidualny stanowi przedmiot zaskarżenia; z nimi polemizuje strona w skardze sądowoadministracyjnej; ona podlega ocenie i osądowi Sądu, jako odzwierciedlenie, przekazanie, uzasadnienie procesu zastosowania prawa, który dokonany został w sprawie. W tym kontekście i z tego powodu wad uchwały nie może sanować późniejsza aktywność procesowa organu administracji - np. w formie odpowiedzi na skargę.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślano ponadto wielokrotnie, że odpowiedź na skargę nie jest aktem skarżonym i rozstrzyganym w postępowaniu sądowym (por. wyroki NSA z: 13 grudnia 1995r. sygn. akt III SA 341/95, Pr. Bankowe 1996/2/88, z 23 stycznia 1996r. sygn. akt SA/Ka 1076/95, LEX nr 26574, 4 czerwca 1997r. sygn. akt SA/Gd 3691/95, LEX nr 30254, z 21 stycznia 1998r. sygn. akt I SA/Gd 209/96, LEX nr 33692, 30 października 2000r. sygn. akt I SA/Łd 588/98, LEX nr 47097, 25 maja 2001r. sygn. akt III SA 2024/00, Prz. Podat. 2002/4/63).

Tym samym zasadny był więc zarzut skargi o wybiórczej ocenie materiału dowodowego sprawy, przez stwierdzenie nieuzasadnione faktami, mającymi potwierdzenie w materiale dowodowym, że analiza sprawy jednoznacznie nie potwierdziła zamieszkiwania w lokalu sześciu osób.

Sąd nie kwestionuje natomiast stanowiska organu, że z uzasadnienia uchwały wynikało, że w toku postępowania Skarżąca składa sprzeczne oświadczenia odnośnie miejsc swojego zamieszkiwania, okoliczność ta nie ma jednak decydującego znaczenia w sprawie, skoro Zarząd Dzielnicy, wbrew treści § 22 ust. 2 Uchwały z 2009r. nie poddał wnikliwej analizie okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie.

4. Zarząd Dzielnicy ponownie rozpatrując sprawę podda wnikliwej analizie okoliczności i dowodowy przedkładane przez Skarżącą w kontekście wypełnienia bądź nie w sprawie § 5 ust. 2 pkt 3 lit. b) Uchwały z 2009r. i art. 4 ust. 1 Uchwały z 2009r. i w zależności od wyniku analizy ww. ustaleń, ponownie rozważy sprawę zainicjowaną wnioskiem Skarżącej. Organ powinien też dać wyraz swojemu stanowisku w treści uchwały, ustosunkowując się do poszczególnych argumentów Skarżącej, tak jak starał się uczynić w odpowiedzi na skargę. Zarząd Dzielnicy ma bowiem, stosownie do § 22 ust. 2 Uchwały z 2009r. dokonać wnikliwej analizy warunków mieszkaniowych nie tylko Skarżącej, ale i wstępnych, zstępnych, tym bardziej, że w zaskarżonej uchwale powołuje się, że Skarżąca może zamieszkiwać w położonym w pobliskiej miejscowości domu rodziców i w ten sposób ma możliwość rozwiązania problemów mieszkaniowych przy pomocy najbliższej rodziny. Dodatkowo Zarząd Dzielnicy nie odnosi się do sytuacji zdrowotnej babci, z którą zamieszkuje Skarżąca w kontekście § 4 ust. 1 w związku z § 5 ust. 2 pkt 3 lit. b) Uchwały z 2009r.

Przedwczesne było więc stanowisko Zarządu Dzielnicy, że Skarżąca nie spełnienia kryteriów przewidzianych Uchwałą z 2009r., a opisane wyżej uchybienia były na tyle istotne, że zaskarżoną uchwałę należało wyeliminować z obrotu prawnego.

5. Sąd, mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.