Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Ka 2856/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2004-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Ryszard Mikosz, Sędziowie: NSA Przemysław Dumana, NSA Małgorzata Wolf-Mendecka (spr.), Protokolant: Aleksandra Doruch, po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia należności pieniężnych, oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. o nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., w związku z wnioskiem wierzyciela w sprawie przedłużenia terminu zabezpieczenia zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych w przybliżonej kwocie [...] zł (objętego decyzją z dnia [...] r. [...] wydaną dla "A" w S.) – przedłużył termin do zgłoszenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego do dnia [...] 2004 r.

Jako podstawę wydania rozstrzygnięcia wskazano art. 123 k.p.a. oraz art. 159 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 110 z 20002 r., poz. 968 z późn. zm.)

207, art. 51 § 1 i § 3, art. 53 § 1 i § 4, art. 53a, art. 54 § 1 pkt 7 i § 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 z późn. zm.).

W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny pierwszej instancji wskazał, iż na wniosek wierzyciela – Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. nr [...] i na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia [...] nr [...], dokonano na majątku Spółki z o.o. "A" w S.– zabezpieczenia należności pieniężnych z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za lata 1997-1999 w kwocie [...] zł poprzez wpis hipoteki kaucyjnej na nieruchomości położonej w S..

Wyjaśniono dalej, iż podstawę dokonania zabezpieczenia stanowiła decyzja z dnia [...] r. nr [...], którą określono dla Spółki "A" przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego za lata 1997-1999 w wysokości [...] zł. Decyzja ta, jak podniósł organ, wraz z zarządzeniem zostały doręczone Spółce, która nie skorzystała z przysługujących jej środków zaskarżenia.

Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego podniósł, iż w sytuacji więc gdy postępowanie związane z kontrolą podatkową przeprowadzoną w Spółce nie został zakończone i nie zostały wydane w obowiązującym terminie (3 miesięcy od dokonania zabezpieczenia) decyzje wymiarowe, wierzyciel składał wnioski o przedłużenie przedmiotowego zabezpieczenia. Ostatnim wnioskiem z dnia [...] 2004 r. wierzyciel zwrócił się o przedłużenie zabezpieczenia do dnia [...] 2004 r., wskazując na konieczność przedłużenia zabezpieczenia z uwagi na fakt kontroli uzupełniającej w Spółce i brak możliwości zebrania całości materiału dowodowego z uwagi na chorobę głównej księgowej. Wierzyciel wskazał też na potrzebę ustalenia wynagrodzeń członków Zarządu, Rady Nadzorczej, Głównej Księgowej (w rozbiciu na poszczególne miesiące lat 1997-1999) i zebranie dokumentacji związanej z zakupem domku [...] "B" i naprawy samochodu jak i przesłuchanie świadka E. E..

W dalszej części uzasadnienia niniejszego postanowienia, organ egzekucyjny stwierdził, iż zgodnie z art. 159 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, terminy dokonanego zabezpieczenia na majątku zobowiązanego mogą być przedłużane na wniosek wierzyciela. Podkreślono, iż z przepisu tego wynika, że termin zabezpieczenia należności o charakterze pieniężnym może być przedłużany wielokrotnie, na to wskazuje też orzecznictwo sądowe (przywołano wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2000 r. sygn. akt I SA/Gd 423/97).

W zażaleniu na to postanowienie "A" stwierdziło, iż kolejne postanowienie przedłużające termin zabezpieczenia majątku Spółki uniemożliwia jej restrukturyzację oraz utrudnia codzienne funkcjonowanie. Wskazano, iż stan taki pogłębia chaos i niepewną sytuację gospodarczą.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie uwzględnił zażalenia i postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Odnosząc się argumentów zażalenia organ podniósł, iż skoro wierzyciel zwrócił się do organu egzekucyjnego z kolejnym uzasadnionym wnioskiem o przedłużenie terminu do zgłoszenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego (tym razem do dnia [...] 2004 r.) to organ egzekucyjny miał obowiązek wykonać dyspozycję wynikającą z art. 159 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym i wydać w tej sprawie postanowienie. Dyrektor Izby Skarbowej zwrócił uwagę na okoliczności związane z przedłużającym się postanowieniem podatkowym i podkreślił, iż przedłużenie terminu do zgłoszenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego do dnia [...] 2004 r. było uzasadnione w ustalonym stanie faktycznym i prawnym.

Postanowienie to "A" zaskarżyło do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się jego uchylenia w całości jak i poprzedzającego go rozstrzygnięcia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S..

Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca Spółka wskazała, iż dokonane zabezpieczenie uniemożliwia Spółce sprzedaż nieruchomości, gdyż ustanowione na niej hipoteki zniechęcają potencjalnych nabywców, a tym samym uniemożliwiają restrukturyzację firmy. Strona skarżąca wyraziła przekonanie o "represionujacym" działaniu organów kontrolnych wobec firmy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo poinformował, iż w dniu [...] r. organ podatkowy wydał decyzję określającą wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 1997 r. (nr [...]) oraz decyzję określającą wysokość odsetek za zwłokę od zaniżonych wpłat i nieuiszczonych zaliczek na ten podatek (nr [...]). Wskazano więc, iż zgodnie z art. 154 § 4 ustawy egzekucyjnej zajęcie zabezpieczające w części dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych za 1997 r. przekształciło się w zajęcie egzekucyjne. Ponadto, w dniu [...] 2003 r. wierzyciel na należności wynikające z tych decyzji wystawił tytuły wykonawcze nr [...] i nr [...], natomiast w dniu [...] 2003 r. w oparciu o powyższe dokumenty organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego dłużnika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 97 ustawy z dnia 30 września 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271, z późn. zm.) sprawy, których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga nie jest uzasadniona, albowiem wbrew jej twierdzeniu zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Przystępując w tym stanie rzeczy do oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia wyjaśnić w pierwszej kolejności należy, iż postępowanie zabezpieczające jest postępowaniem szczególnym, którego głównym celem jest ochrona przyszłych interesów wierzyciela. Postępowanie to stwarza zatem jedynie pewne gwarancje, że w przyszłości dojdzie do wyegzekwowania nałożonego na zobowiązanego obowiązku. Postępowanie to ma charakter postępowania pomocniczego w stosunku do postępowania egzekucyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2000 r., sygn. akt III SA 1770/99, publ LEX nr 47986).

Z przepisu art. 154 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że organ egzekucyjny dokonuje zabezpieczenia należności pieniężnej lub wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, jeżeli brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić egzekucję, a w szczególności jeżeli stwierdzono: brak płynności finansowej zobowiązanego, unikanie wykonania przez zobowiązanego obowiązku przez nieujawnienie zobowiązań powstających z mocy prawa lub nierzetelne prowadzenie ksiąg podatkowych czy dokonywanie przez zobowiązanego wyprzedaży majątku. Zabezpieczenie może być dokonane także przed terminem płatności należności pieniężnej lub przed terminem wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym ( § 2 tego artykułu). Wskazać też trzeba, że zajęcie zabezpieczające przekształca się w zajęcie egzekucyjne z dniem wygaśnięcia decyzji, o którym mowa w art. 33a i 33b ustawy – Ordynacja podatkowa, pod warunkiem że organ podatkowy wystawił tytuł wykonawczy nie później niż przed upływem 14 dni od dnia wygaśnięcia decyzji lub od dnia doręczenia upomnienia, jeżeli doręczenie to było wymagane (art. 154 § 4 tej ustawy).

Podstawą wydania zaskarżonego postanowienia był art. 159 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z § 1 tego artykułu wynika, że organ egzekucyjny na żądanie zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 2, uchyla zabezpieczenie, jeżeli wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie został zgłoszony w terminie 30 dni od dokonania zabezpieczenia należności pieniężnej, a w terminie 3 miesięcy od dokonania zabezpieczenia w związku z wydaniem decyzji, o której mowa w art. 33a i 33b ustawy – Ordynacja podatkowa lub zabezpieczenia obowiązku o charakterze niepieniężnym. Co istotne, przepis art. 159 § 2 cyt. ustawy stanowi, iż termin określony w § 1 może być przez organ egzekucyjny przedłużony na wniosek wierzyciela, jeżeli z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte (termin wszczęcia postępowania egzekucyjnego co do obowiązku o charakterze niepieniężnym może być przedłużony tylko o okres do trzech miesięcy).

Otóż brzmienie przepisu art. 159 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nakłada na organ egzekucyjny obowiązek zbadania, czy wystąpiły w konkretnej sprawie uzasadnione przyczyny, z powodu których postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte.

W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia wyjaśnia zasadność przedłużenia zabezpieczenia do końca marca 2004 r. Wierzyciel wskazał bowiem na konieczność przeprowadzenia kontroli uzupełniającej w Spółce (z czym wiązała się potrzeba przesłuchania głównej księgowej –nieskładającej jednak zeznań się z powodu choroby). Wierzyciel powołał się też na potrzebę ustalenia wynagrodzeń członków Zarządu, Rady Nadzorczej, Głównej Księgowej w rozbiciu na poszczególne miesiące lat 1997-1999 oraz zebranie dokumentacji związanej z zakupem domku turystycznego i naprawy samochodu jak i przesłuchanie świadka E. E..

Powyższe okoliczności uzasadniały stanowisko wierzyciela i przedłużenie terminu do zgłoszenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego do dnia [...] 2004 r.

Dodatkowo istotną okolicznością w sprawie jest i to, że wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku Spółki "A" wobec wydania decyzji wymiarowych określających zaległość w podatku dochodowym od osób prawnych za 1997 i 1998 r. (oraz wysokość odsetek za zwłokę od zaniżonych zaliczek), co skutkowało wystawieniem tytułów wykonawczych nr [...],[...] i [...]. W konsekwencji nastąpiło przekształcenie z mocy prawa zajęcia zabezpieczającego prawa w zajęcie egzekucyjne do wysokości kwot określonych w opisanych wyżej tytułach wykonawczych.

Ponadto, z pisma Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2004 r. wynika, że na wniosek zobowiązanego z dnia [...] 2004 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wyraził zgodę na zwolnienie z obciążenia hipotetycznego działki objętej KW [...], pod warunkiem przekazania na konto Urzędu poczet zadłużenia kwoty [...] zł, uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości. W piśmie tym zawarto również informację, iż wierzyciel nie wystąpił już z kolejnym wnioskiem o przedłużenie terminu do zgłoszenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego jak i również zobowiązany dotychczas nie wystąpił z wnioskiem o uchylenie zabezpieczenia.

W sumie zatem z dotychczasowych spostrzeżeń wynika, iż organom egzekucyjnym rozstrzygającym w rozpatrywanej sprawie niepodobna postawić zarzutu naruszenia prawa. Tylko zaś taki zarzut, należycie uzasadniony, mógłby stanowić podstawę do uwzględnienia żądania skarżącej i uchylenia zaskarżonego postanowienia. Wobec tego Sąd oddalił skargę w trybie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269).