Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 4135/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Płusa (spr.), Asesor WSA Maciej Kurasz, Protokolant Monika Kawa-Ogorzałek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2007 r. sprawy ze skargi P. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 16 marca 2005 r. P. – Skarżący w rozpatrywanej sprawie, wystąpił do Dyrektora Izby Skarbowej w K. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. z dnia [...] maja 2004 r. (dalej - "Dyrektor ZUS") w sprawie określenia wysokości nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności – Skarżącego, zarzucając, że postanowienie to wydane zostało bez podstawy prawnej, z naruszeniem przepisów o właściwości, a tym samym z rażącym naruszeniem prawa.

Uzasadniając powyższe Skarżący podniósł, że organem wyłącznie uprawnionym do prowadzenia egzekucji wobec zobowiązanego, tj. D. S.S.A. (dalej – "D. S.S.A.") jest Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K., który jako pierwszy zastosował wobec zobowiązanego środki egzekucyjne, co potwierdzają także wskazane we wniosku postanowienia Sądu Rejonowego w K. postanowienie ZUS w C. z dnia [...] sierpnia 2002 r. dotyczące wyrażenia zgody na przekazanie D. S.S.A. określonej kwoty z zajętej wierzytelności z przeznaczeniem jej na wypłatę bieżących wynagrodzeń pracowników oraz postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] sierpnia 2002 r., w którym wskazano, że finansowanie działalności zobowiązanego odbywa się wyłącznie z zajętej przez ten organ egzekucyjny wierzytelności.

Skarżący powołał się także na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] lipca 2004 r. uchylające postanowienie organu pierwszej instancji o nałożeniu na wiceprezesa P. kary pieniężnej i umarzające postępowanie w sprawie, w uzasadnieniu którego podkreślono, iż organem egzekucyjnym wobec zobowiązanego jest Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K.

Skarżący zarzucił ponadto, że w postanowieniu Dyrektora ZUS z dnia [...] maja 2004 r. nie sprecyzowano na czym polegać miało uchylanie się przez Skarżącego od przekazania zajętej wierzytelności. Z postanowienia tego nie wynika również, że Skarżący zobowiązany jest do przekazania na rachunek ZUS Oddział w C. określonej w nim kwoty.

Skarżący zwrócił również uwagę, że nie jest dłużnikiem żadnego organu skarbowego, ani ZUS, a niniejszy spór z Dyrektorem ZUS dotyczy zobowiązanego – D. S.S.A., który ma wielu wierzycieli i wobec którego łączną egzekucję administracyjną i sądową prowadzi [...] Urząd Skarbowy w K. Zaznaczył także, iż kwoty pochodzące z umowy zawartej z partnerem medialnym - "C." mają ściśle określone przeznaczenie i w pierwszej kolejności powinny być wydatkowane na podnoszenie stanu infrastruktury sportowej oraz utrzymanie zespołów ligowych i ich zawodników.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora ZUS z dnia [...] maja 2004 r. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że zawiadomieniami z dnia 31 października 2003 r. Dyrektor ZUS, jako organ egzekucyjny, dokonał zajęć wierzytelności u ich dłużnika, tj. Skarżącego. Zawiadomienia te doręczono Skarżącemu w dniu 3 listopada 2003 r., co potwierdza jego pismo z dnia 30 stycznia 2004 r., w którym poinformował m.in., że uprawnionym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanego D. S.S.A. jest Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. zauważył, że wobec braku realizacji zajęć wierzytelności, organ egzekucyjny zwrócił się do [...] Urzędu Skarbowego [...] z wnioskiem o przeprowadzenie kontroli, w wyniku której stwierdzono, że Skarżący nie przekazywał organowi egzekucyjnemu żadnych kwot na poczet wskazanych wyżej zajęć. Ze złożonych w toku kontroli wyjaśnień wynikało ponadto, że kwoty przyznane zobowiązanemu z tytułu licencji oraz praw marketingowych przekazano, zgodnie z jego dyspozycją, na płace pracowników oraz do [...] Urzędu Skarbowego w K. W związku z powyższym, postanowieniem z dnia [...] maja 2004 r., doręczonym Skarżącemu w dniu 21 maja 2004r., organ egzekucyjny – Dyrektor ZUS określił Skarżącemu wysokość nieprzekazanej temu organowi kwoty zajętej wierzytelności.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. przytoczył następnie regulacje zawarte w art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a.", i odnosząc się do wymienionych w tym przepisie przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji stwierdził, że żadna z nich nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Wskazał mianowicie, że Dyrektor ZUS nie naruszył przepisów o właściwości, gdyż jako organ egzekucyjny, który dokonał zajęć wierzytelności, władny był, na podstawie art. 71a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968, z późn. zm.), powoływanej dalej jako "u.p.e.a.", wydać postanowienie określające dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokość nieprzekazanej kwoty. Za błędne organ pierwszej instancji uznał przy tym twierdzenia Skarżącego o wydaniu postanowienia bez podstawy prawnej. Zaznaczył, że podstawę taką stanowił powołany wyżej przepis art. 71a § 9 u.p.e.a.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. stwierdził ponadto, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 156 § 1 pkt 3 i 4 k.p.a., jako że organ egzekucyjny nie wydał uprzednio żadnego rozstrzygnięcia w tym trybie, a poza tym sporne postanowienie skierowano do Skarżącego, który był stroną postępowania w sprawie określenia wysokości kwoty nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu. Wyjaśnił również, że postanowieniu z dnia 17 maja 2004 r. nie można przypisać przymiotu niewykonalności, a tym samym charakteru trwałości niewykonalności, co z kolei stanowiłoby przesłankę z pkt 5 cytowanego wyżej artykułu. Wykonanie postanowienia nie wywoła także czynu zagrożonego karą, o czym stanowi art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. Postanowienie to nie zawiera ponadto wady powodującej jego nieważność z mocy prawa (art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.). Reasumując Dyrektor Izby Skarbowej w K. wskazał, iż twierdzenia zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia pozostają bez znaczenia dla oceny tego postanowienia z punktu widzenia art. 156 k.p.a. i powołane zostały w oderwaniu od przesłanek w tym przepisie wskazanych. Dodał, że niektóre z tych twierdzeń mogłyby ewentualnie stanowić uzasadnienie zażalenia na sporne postanowienie, którego zresztą Skarżący nie złożył, mimo prawidłowego w tym względzie pouczenia.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. Skarżący ponowił argumentację zawartą we wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora ZUS z dnia [...] maja 2004 r.

Postanowieniem z dnia [...] października 2006 r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia zwrócił uwagę na specyfikę toczącego się w sprawie postępowania, którego przedmiotem jest jedynie ustalenie, czy ostateczne postanowienie Dyrektora ZUS dnia [...] maja 2004 r. dotknięte jest jedną z wad enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów o właściwości organ odwoławczy wyjaśnił w pierwszej kolejności, że w przywoływanych przez Skarżącego postanowieniach Sąd Rejonowy w K. orzekł jedynie o organie egzekucyjnym właściwym do łącznego prowadzenia egzekucji sądowej i administracyjnej z konkretnego prawa majątkowego, w części wskazanej w tych postanowieniach. Postanowienia te nie upoważniały zatem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. do prowadzenia całej egzekucji administracyjnej i sądowej, co oznacza, że Dyrektor ZUS uprawniony był do wszczęcia egzekucji innych zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zastosowania w jej toku środka egzekucyjnego w postaci zajęcia u Skarżącego wierzytelności przysługującej zobowiązanemu. Skoro zaś, jak ustalono, Skarżący – mimo uznania tej wierzytelności - nie przekazał jej organowi egzekucyjnemu, zaistniała przesłanka do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. Postanowienie to stanowi jednocześnie podstawę wystawienia tytułu wykonawczego przez organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności jej zajęcia. Organ odwoławczy zwrócił ponadto uwagę, że tytuł ten upoważnia do wszczęcia egzekucji z całego majątku i do zastosowania środków egzekucyjnych wymienionych w ustawie, z wyjątkiem tego środka, który zastosowany został w postępowaniu egzekucyjnym, w którym wystąpił zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej do składnika majątkowego, tj. wierzytelności przypadającej D. S.S.A. od Skarżącego. Z tych też względów, brak jest zdaniem organu odwoławczego, podstaw do twierdzenia, że organem egzekucyjnym właściwym do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. jest organ egzekucyjny wyznaczony po zbiegu egzekucji.

Za bezzasadny, organ odwoławczy uznał zarzut Skarżącego dotyczący rażącego naruszenia prawa, argumentując, iż skoro, jak wskazano wyżej, w sprawie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a, do określenia kwoty nieprzekazanej przez Skarżącego organowi egzekucyjnemu, rozstrzygnięcie zawarte w postanowieniu Dyrektora ZUS nie pozostaje w sprzeczności z treścią tego przepisu.

W ocenie organu odwoławczego, niezasadny jest również zarzut skierowania postanowienia z dnia [...] maja 2004 r. do osoby nie będącej stroną w sprawie. Przywołując obowiązujące w tym zakresie regulacje Minister Finansów wskazał, że Skarżący otrzymał zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej, przez co stał się dłużnikiem zajętej wierzytelności. Skarżący zobowiązał się jednocześnie do zrealizowania zadłużenia w razie wpływu środków finansowych od partnera medialnego, tj. "C.". Kwoty te rzeczywiście wpływały, o czym świadczy fakt ich przekazania zobowiązanemu wbrew zakazowi wynikającemu z zajęcia. Dodatkowo organ odwoławczy zauważył, że obowiązujące przepisy nie ustanawiają szczególnego statusu prawnego stowarzyszeń sportowych, w tym Skarżącego, w zakresie zaliczenia ich do grupy podmiotów określanej jako "dłużnik zajętej wierzytelności".

W skardze na postanowienie Ministra Finansów Skarżący zarzucił temu postanowieniu:

- nieuwzględnienie okoliczności, iż na mocy przywołanych postanowień Sądu Rejonowego w K. wyłącznie upoważnionym do prowadzenia egzekucji względem D. S.S.A. był Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K.;

- traktowanie Skarżącego jako dłużnika zajętej wierzytelności;

- przyjęcie odpowiedzialności Skarżącego w oparciu o rzekome uznanie przez niego zajętych wierzytelności;

- nieuwzględnienie okoliczności wydania przez Dyrektora ZUS postanowienia z dnia [...] maja 2004 r. bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem prawa oraz skierowania go do osoby nie będącej dłużnikiem zajętej wierzytelności.

W uzasadnieniu skargi Skarżący ponowił wywód dotyczący organu wyłącznie uprawnionego do prowadzenia egzekucji wobec zobowiązanego D. S.S.A., a którym to organem jest Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K.. Przytoczył – omówione już wcześniej - fakty mające okoliczność tę potwierdzać, do których zaliczył: postanowienia Sądu Rejonowego w K., postanowienie ZUS Oddział w C. wyrażające zgodę na przekazanie D. S.S.A. określonej kwoty z zajętej wierzytelności z przeznaczeniem jej na wypłatę bieżących wynagrodzeń pracowników, postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] sierpnia 2002 r. stwierdzające, że finansowanie działalności zobowiązanego odbywa się wyłącznie z zajętej wierzytelności, postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] lipca 2004 r. uchylające postanowienie organu pierwszej instancji o nałożeniu na wiceprezesa P. kary pieniężnej i umarzające postępowanie w sprawie.

Skarżący zwrócił ponadto uwagę na treść art. 773 § 3 k.p.c. stanowiącego, że w przypadku dalszego wystąpienia zbiegów egzekucji – co miało miejsce w niniejszej sprawie – łączne prowadzenie egzekucji przejmuje organ egzekucyjny wyznaczony przy pierwszym zbiegu.

Uzasadniając zarzut skierowania postanowienia z dnia [...] maja 2004 r. do osoby nie będącej dłużnikiem zajętej wierzytelności Skarżący zauważył, że Dyrektor ZUS nie uwzględnił specyficznej roli, jaką pełni Skarżący. Wyjaśnił mianowicie, że jest on wyłącznym organizatorem rozgrywek ligowych i pucharowych w najwyższych klasach rozgrywkowych w piłce nożnej, w których uczestniczył także D. S.S.A. Od 2000 r. otrzymywał on od partnera medialnego "C." środki finansowe o ściśle określonym przeznaczeniu (podnoszenie stanu infrastruktury sportowej, utrzymanie zespołów ligowych i ich zawodników). Powyższe, zdaniem Skarżącego, nie pozwala traktować go jako dłużnika D. S.S.A., a w konsekwencji jako dłużnika zajętej wierzytelności. Stąd też, Skarżący nigdy nie uznawał zajmowanych wierzytelności. Nie deklarował również, że zajęta wierzytelność zostanie przekazana, tym bardziej bezwarunkowo, na rzecz określonego podmiotu trzeciego.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów, wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Przedmiotem zaskarżenia w rozpatrywanej sprawie jest postanowienie Ministra Finansów utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. o odmowie stwierdzenia nieważności wydanego wobec Skarżącego postanowienia Dyrektora ZUS z dnia [...] maja 2004 r. w sprawie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty organowi egzekucyjnemu. Skarżący domagając się stwierdzenia nieważności tego ostatniego postanowienia, jako podstawę prawną swojego żądania wskazuje na art. 156 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.a. twierdząc, iż zostało ono wydane z naruszeniem przepisów o właściwości, z rażącym naruszeniem prawa, bez podstawy prawnej oraz zostało skierowane do osoby nie będącej stroną postępowania.

W pierwszej kolejności należy ocenić zarzut dotyczący wydania postanowienia z naruszeniem przepisów o właściwości. W tym zakresie Skarżący powołując się na postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 7 listopada 2001 r. i 10 stycznia 2002 r., na mocy których w związku ze zbiegiem egzekucji sądowej oraz administracyjnej, m.in. do wierzytelności przysługującej zobowiązanemu, tj. D. S.S.A. wobec Skarżącego z tytułu umowy z "C.", powierzono [...] Urzędowi Skarbowemu w K. dalsze prowadzenie obu egzekucji w trybie egzekucji administracyjnej oraz wskazując na art. 773 § 3 k.p.c. i regulacje zawarte w art. 63 u.p.e.a. dotyczące zbiegu egzekucji administracyjnej prowadzonej przez różne organy egzekucyjne, twierdzi, iż organem właściwym do wydania przedmiotowego postanowienia mógł być jedynie Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K., nie zaś Dyrektor ZUS. Z kolei Minister Finansów nie negując, wynikających z powyższych przepisów kompetencji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K., jako organu uprawnionego (właściwego) do prowadzenia egzekucji wobec zobowiązanego – D. S.S.A., wskazuje na odrębność postępowania prowadzonego na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a., którego stroną jest Skarżący.

Dokonując oceny sporu w powyższym zakresie, Sąd podziela stanowisko przedstawione przez Ministra Finansów oraz uzasadniającą je argumentację. Na wstępie należy więc zwrócić uwagę, iż stosownie do art. 19 § 4 u.p.e.a. Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i innych należności wskazanych w tym przepisie. Co do zasady, Dyrektor ZUS był więc uprawniony, jako organ egzekucyjny, do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności zobowiązanego u jej dłużnika. Nie stały temu na przeszkodzie zarówno art. 773 k.p.c., jak też i art. 63 u.p.e.a., ponieważ w świetle tych przepisów, ze zbiegiem egzekucji nie mamy do czynienia w sytuacji prowadzenia egzekucji przez różne organy egzekucyjne wobec tego samego dłużnika, ale konieczne jest jeszcze, aby były one skierowane do tego samego prawa lub rzeczy, co nastąpi dopiero wówczas, gdy kolejny organ egzekucyjny zastosuje środek egzekucyjny do konkretnej rzeczy lub prawa w sytuacji, gdy uprzednio inny organ egzekucyjny skierował prowadzoną przez siebie egzekucję do tej samej rzeczy lub prawa.

Wydanie, objętego wnioskiem o stwierdzenie nieważności, postanowienia z dnia [...] maja 2004 r. przez Dyrektora ZUS było konsekwencją dokonania przez ten organ, działający wówczas jako organ egzekucyjny, zajęcia wierzytelności pieniężnej zobowiązanego – D. S.S.A. u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. Skarżącego, co nastąpiło zawiadomieniami z dnia 31 października 2003 r. Podstawę prawną tego postanowienia stanowił art. 71a § 9 u.p.e.a. Stosownie do tego przepisu, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie.

Zgodzić się należy z Ministrem Finansów, iż postępowanie prowadzone na podstawie powyższego przepisu, którego stroną jest dłużnik zajętej wierzytelności, w tym przypadku Skarżący, jest innym rodzajem postępowania, odrębnym w stosunku do postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec wierzyciela zajętej wierzytelności, tj. zobowiązanego - D. S.S.A.

Celem tego postępowania, które może być poprzedzone czynnościami kontrolnymi, o których mowa w art. 71a § 1- § 7 u.p.e.a., jest jedynie ustalenie okoliczności czy dłużnik zajętej wierzytelności nie uchylił się od przekazania tej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, który dokonał jej zajęcia. W przypadku stwierdzenia zaistnienia tych okoliczności, poprzez wydanie postanowienia w oparciu o art. 71a § 9 u.p.e.a. następuje konkretyzacja obowiązku dłużnika zajętej wierzytelności, określenie jego charakteru i zakresu. Przepis ten ma zatem, jak podkreśla Minister Finansów, charakter przepisu materialnoprawnego, który stanowi podstawę prawną do przypisania odpowiedzialności dłużnikowi zajętej wierzytelności za bezpodstawne uchylanie się od przekazania organowi egzekucyjnemu zajętej wierzytelności albo części tej wierzytelności. Odpowiedzialność z tego tytułu może być realizowana wobec dłużnika zajętej wierzytelności także w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji, a podstawą wystawienia tytułu wykonawczego w tym zakresie jest właśnie postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9. Stanowi o tym art. 71b u.p.e.a. W myśl tego przepisu, jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa a art. 71 a § 9. Tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności.

W rozpatrywanej sprawie organem tym był Dyrektor ZUS i tym samym to on był uprawniony zarówno do wydania postanowienia na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a, jak i wystawienia tytułu wykonawczego w oparciu o art. 71b tej ustawy. Treść obu tych przepisów (co obejmuje także wynikające z nich kompetencje), jako norm tworzących pewną całość, regulujących to samo zagadnienie, a więc najpierw konkretyzację określonego obowiązku, a następnie domaganie się jego wykonania, powinna być interpretowana we wzajemnym ich powiązaniu. Wprawdzie u podłoża kompetencji tego organu w powyższym zakresie leżało dokonane przez niego w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec D. S.S.A. zajęcie wierzytelności tego podmiotu, niemniej wydając to postanowienie i w konsekwencji tego wystawiając tytuł wykonawczy nie działał on już w charakterze organu egzekucyjnego w tymże postępowaniu egzekucyjnym, lecz w zmienionej już roli i w ramach innych już postępowań, których celem było najpierw określenie obowiązku dłużnika zajętej wierzytelności, jako konsekwencji nieprzekazania przez niego zajętej wierzytelności, a następnie możliwość domagania się realizacji tego obowiązku w trybie postępowania egzekucyjnego, innego wszakże niż to prowadzone wobec wierzyciela zajętej wierzytelności.

Jak słusznie wskazuje Minister Finansów w odpowiedzi na skargę, powołując się na uregulowania zawarte w art. 5 u.p.e.a., gdyby za organ właściwy do wydania postanowienia na podstawie art. 71a § 9 tej ustawy uznać Naczelnika Urzędu Skarbowego w K., to w takiej sytuacji organ ten jako właściwy do wydania tego postanowienia w pierwszej instancji powinien również wystawić tytuł wykonawczy, co jednak z uwagi na stanowcze brzmienia art. 71b u.p.e.a. byłoby niedopuszczalne.

Wszystkie te względy przemawiają za przyjęciem poglądu prezentowanego przez Ministra Finansów, iż organem właściwym do wydania postanowienia na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. w sprawie określenia wysokości nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty, jest organ, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności, nie zaś organ, który w wyniku zastosowania przepisów dotyczących zbiegu egzekucji, stał się właściwy do łącznego prowadzenia tych egzekucji wobec zobowiązanego, czyli wierzyciela zajętej wierzytelności.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, zdaniem Sądu, nieuzasadniony jest zarzut Skarżącego, iż w okolicznościach faktycznych i prawnych rozpatrywanej sprawy wydanie na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. przez Dyrektora ZUS postanowienia z dnia [...] maja 2004 r. nastąpiło z naruszeniem przepisów o właściwości, co uzasadniałoby konieczność stwierdzenia nieważności tego postanowienia na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. i czego domagał się od Dyrektora Izby Skarbowej w K. Skarżący. Oceny takiej nie może w żaden sposób zmienić, mocno eksponowana przez Skarżącego okoliczność polegająca na wydaniu przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. postanowienia z dnia [...] lipca 2004 r. uchylającego postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] maja 2004 r. o nałożeniu na podstawie art. 168e u.p.e.a. kary na członka zarządu Skarżącego, jako osoby odpowiedzialnej za realizację obowiązków dłużnika zajętej przez organ egzekucyjny wierzytelności. Nie wdając się w szczegółową analizę różnic pomiędzy Ministrem Finansów a Skarżącym, co do oceny znaczenia i wymowy poszczególnych sformułowań, jakie zamieszczone zostały w uzasadnieniu tego postanowienia, należy podkreślić, iż jedynym punktem odniesienia pozwalającym na stwierdzenie wydania określonego indywidualnego aktu prawnego, w tym przypadku postanowienia, z naruszeniem przepisów o właściwości, może stanowić jedynie treść tychże przepisów, które właściwość tę regulują. Kwestia ta zaś została już omówiona poprzez zestawienie tych wszystkich przepisów, które mogły mieć wpływ na ustalenie organu właściwego do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a.

Skarżący domagając się stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora ZUS z dnia [...] maja 2004 r. powołuje się także na przesłanki określone w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Pierwsza z nich odnosi się do wydania postanowienia bez podstawy prawnej, natomiast druga dotyczy wydania postanowienia z rażącym naruszeniem prawa.

O braku podstawy prawnej można mówić wówczas, gdy nie istnieje przepis prawa pozwalający regulować daną materię, w tym przypadku w drodze postanowienia, albo gdy przepis taki istnieje, lecz nie ma charakteru powszechnie obowiązującego.

W rozpatrywanej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca, gdyż kwestionowane przez Skarżącego postanowienie posiada wyraźnie i jednoznacznie określoną podstawę prawną, pozwalającą na jego wydanie – w postaci art. 71a § 9 u.p.e.a. w związku z art. 89 § 1 tej ustawy.

Użyte w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. pojęcie "rażącego naruszenia prawa" nie zostało zdefiniowane w przepisach tej ustawy, a zatem stosując prawo należy dokonać jego interpretacji w odniesieniu do konkretnego przypadku. Według Słownika Języka Polskiego pod red. M. Szymczaka (PWN Warszawa 1983 r., tom III, str. 24) "rażący" to dający się łatwo stwierdzić, wyraźny oczywisty, niewątpliwy, bezsporny. Zarówno orzecznictwo jak i doktryna prawa wypracowały w tej mierze szereg wskazówek interpretacyjnych. Najczęściej wskazuje się, iż warunkiem koniecznym do uznania naruszenia prawa za rażące jest oczywisty charakter tego naruszenia. Przyjmuje się zatem, że rażące naruszenie prawa zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem zawartym w decyzji, a istnienie sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie.

Dokonując według tych kryteriów oceny postanowienia Dyrektora ZUS z dnia [...] maja 2004 r. Sąd nie dopatrzył się w tym postanowieniu cech rażącego naruszenia prawa. Zgodnie z art. 71a § 9 u.p.e.a., postanowienie wydawane na podstawie tego przepisu powinno określać wysokość nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu przez dłużnika zajętej wierzytelności kwoty tej wierzytelności i taka też jest sentencja postanowienia Dyrektora ZUS. Postanowienie wydawane na podstawie art. 71a § 9 stanowi konsekwencję dokonanego uprzednio przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności zobowiązanego u jej dłużnika i stwierdzenia, iż dłużnik wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Należy przyznać rację Skarżącemu, iż w przedmiotowym postanowieniu nie zostało sprecyzowane na czym polegać miało uchylanie się Skarżącego od przekazania zajętej wierzytelności. Jednakże należy zwrócić uwagę, iż w uzasadnieniu tego postanowienia znalazło się odwołanie do przeprowadzonej u Skarżącego kontroli prawidłowości wywiązywania się przez niego z obowiązków wynikających z zastosowanego środka egzekucyjnego, tj. zajęcia wierzytelności. Ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu z kontroli przeprowadzonej na wniosek Dyrektora ZUS przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] wynika, ze Skarżący przekazywał objęte zajęciem wierzytelności nie na rzecz organu egzekucyjnego, który dokonał zajęcia tej wierzytelności, lecz m.in. na wynagrodzenia pracowników, na poczet składki na PALP, na poczet opłaty na obóz Rekord oraz do urzędu skarbowego. Dokonanie takiego rozdysponowania środków pochodzących z zajętej wierzytelności stanowiło wyraz prezentowanego przez Skarżącego stanowiska, iż przy przekazywaniu tych środków kierował się on, nie wskazaniami zawartymi w dokonanych przez organ egzekucyjny zajęciach egzekucyjnych, lecz dyspozycjami otrzymanymi od wierzyciela zajętej wierzytelności, tj. D. S.S.A. Tak więc okoliczność ta, czyli zaistnienie przesłanki bezpodstawnego uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu, aczkolwiek nie została omówiona w uzasadnieniu postanowienia, to jednak wynikała z przeprowadzonej u Skarżącego kontroli i tym samym nie mogła stanowić podstawy do uznania kwestionowanego przez Skarżącego postanowienia, jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa. Również wskazane wyżej uchybienie w postaci braków w uzasadnieniu nie mogło zostać potraktowane jako rażące naruszenie prawa.

Natomiast fakt, iż Skarżący nie zgadza się z wydanym postanowieniem i uważa, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów o właściwości nie stanowi o tym, że postanowienie to zostało wydane bez podstawy prawnej, czy też z rażącym naruszeniem prawa. Ustawodawca wyraźnie bowiem oddzielił przesłankę określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. – wydanie decyzji (w tym przypadku postanowienia) z naruszeniem przepisów o właściwości od przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 pkt 2 tej ustawy i nie ma podstaw, aby je utożsamiać. Tym samym należy podzielić także pogląd Ministra Finansów, iż nie ma powodów do stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora ZUS z dnia [...] maja 2004 r. w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Sąd nie podziela także stanowiska Skarżącego, iż kwestionowane przez niego postanowienie Dyrektora ZUS skierowane zostało do osoby nie będącej stroną w sprawie, co stanowi przesłankę określoną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 71a § 9 u.p.e.a., postanowienie wydawane na podstawie tego przepisu, kierowane jest do dłużnika zajętej wierzytelności, którym jest, w myśl definicji zawartej w art. 1a pkt 3 u.p.e.a., m.in. dłużnik zobowiązanego realizujący na wezwanie organu egzekucyjnego, zajęcie wierzytelności lub innego prawa majątkowego zobowiązanego. W rozpatrywanej sprawie Skarżący otrzymał zawiadomienia o zajęciu wierzytelności przysługującej od niego zobowiązanemu – D. S.S.A. Zawiadomienia te zawierały także, stosownie do art. 89 § 3 u.p.e.a., wezwanie do złożenia oświadczenia, czy uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego oraz czy przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania. Udzielona przez Skarżącego odpowiedź z dnia 30 stycznia 2004 r. nie zawierała stwierdzenia o nieuznaniu zajętej wierzytelności zobowiązanego, czy też o jej nieistnieniu. Jak wskazuje Minister Finansów, wierzytelność ta istniała, środki z niej pochodzące wpływały na konto Skarżącego, znajdowały się zatem w dyspozycji dłużnika zajętej wierzytelności, o czym świadczy fakt ich przekazania według dyspozycji wierzyciela, wbrew zakazowi wynikającemu z zajęcia wierzytelności.

Obszerne wywody zawarte w skardze odnoszące się do "specyficznej roli" jaką pełni Skarżący jako organizator rozgrywek piłkarskich, nie zawierają żadnych istotnych argumentów, które odnosiłyby się do wskazania podstaw prawnych, w oparciu o które, należałoby przyjąć, iż nie może on zostać uznany za dłużnika zajętej wierzytelności w rozumieniu art. 1a pkt 3 u.p.e.a. Wskazywane przez Skarżącego uwarunkowania wynikające z wewnętrznych regulacji statutowo-organizacyjnych, czy też umowne uzgodnienia klubów, Skarżącego oraz ich partnera medialnego, co do przeznaczenia otrzymywanych od niego środków finansowych, nie mogą być uznane jako wystarczająca podstawa do wyłączenia Skarżącego spod rygorów działania powszechnie obowiązujących przepisów prawa publicznego i wynikających stąd konsekwencji prawnych w postaci obowiązku poddania się środkom przymusu stosowanym przez organy egzekucyjne w celu wykonania obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski oraz uznając, iż zaskarżone postanowienie Ministra Finansów utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora ZUS z dnia [...] maja 2004 r. – nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie tego postanowienia z obrotu prawnego, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.