Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 13/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2011-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 19, art. 156 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 65 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 2, art. 101 ust. 1, art. 17, art. 18, art. 3 ust. 4, art. 40
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152, art. 135, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 39 ust. 2, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 1990 nr 16 poz 95
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 lutego 2011 roku sprawy ze skargi S.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie przekazania wniosku według właściwości I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie tego samego organu; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz S.P. kwotę 69 (sześćdziesiąt dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie własne z dnia [...] znak: [...] o przekazaniu wniosku S. P. z dnia 11 czerwca 2010r. dotyczącego udzielenia pomocy do 20 tys. zł na remont lub odbudowę budynku mieszkalnego uszkodzonego w wyniku powodzi w maju 2010r. wraz ze zgromadzonym materiałem dowodowym działającemu z upoważnienia Prezydenta Miasta K. Dyrektorowi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K..

Przedmiotowe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Postanowieniem z dnia [...] Wójt Gminy w B. - Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w B., po zapoznaniu się z wnioskiem S. P. z dnia [...] o przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na usuwanie skutków powodzi z maja 2010r., przekazał sprawę Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w K. - w celu załatwienia sprawy zgodnie z właściwością.

Decyzją z dnia [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K. przez Kierownika Zespołu w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w K., odmówiono przyznania S. P. pomocy finansowej w związku ze szkodami poniesionymi na skutek wystąpienia niekorzystnych zjawisk atmosferycznych w maju 2010r. W uzasadnieniu wskazano, że zajmowany przez stronę lokal położony na os. B. 77/2 w K. nie został zniszczony w wyniku powodzi, a tym samym wnioskodawca ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe.

Kolejnym pismem, wniesionym do Urzędu Gminy w B. w dniu 11 czerwca 2010r., S. P. wniósł o udzielenie pomocy do 20 tys. zł na remont i odbudowę będącego jego własnością budynku mieszkalnego położonego w Morawianach 41, gmina B. - w związku z zalaniem tego obiektu w wyniku powodzi w maju 2010r. Jako miejsce zameldowania i przebywania wnioskodawca wskazał os. B. 77/2, K..

Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy w B. odmówił przyznania S. P. pomocy w formie zasiłku na remont lub odbudowę budynku mieszkalnego uszkodzonego w czasie powodzi - na podstawie art. 3 ust. 3 i 4, art. 40 ust. 2 i 3, art. 98, art. 102 ust. 1, art. 106 ust. 1, 4 i 5, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. nr 175, poz. 1362 ze zm.) oraz wytycznych Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 maja 2010r.

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania S. P., uchyliło w/w decyzję z dnia [...] i umorzyło postępowanie organu I instancji, wskazując w uzasadnieniu, że organ ten nie był właściwy miejscowo i rzeczowo do rozpatrzenia złożonego w niniejszej sprawie wniosku z dnia 11 czerwca 2010r. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej gminą właściwą w niniejszej sprawie jest bowiem Gmina K. (a nie Gmina B.), na terenie której strona posiada miejsce zamieszkania. Wskazano ponadto, że ustawodawca pozbawił wójtów (burmistrzów, prezydentów miasta) prawa do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy, przyznając im jedynie uprawnienie do udzielania kierownikowi ośrodka pomocy społecznej upoważnienia do wydawania takich decyzji (art. 110 ust. 7 w/w ustawy). Tymczasem w przedmiotowej sprawie zakwestionowaną decyzję wydał Wójt Gminy w B..

Mając na uwadze powyższe postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o przekazaniu wniosku S. P. z dnia 11 czerwca 2010r. wraz ze zgromadzonym materiałem dowodowym działającemu z upoważnienia Prezydenta Miasta K. Dyrektorowi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K.. W podstawie prawnej powołano art. 65 § 1 w zw. z art. 141 § 2 k.p.a.

W zażaleniu na powyższe postanowienie S. P. podniósł, że jego zniszczony w trakcie powodzi dom znajduje się w miejscowości M., gmina B., województwo s. - nie zaś w K.. Z tego też względu, zdaniem strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno rozpatrywać wnioski o pomoc finansową, dotyczące zniszczeń powstałych na terenie województwa s. w wyniku powodzi w maju 2010r. Jednocześnie strona poinformowała, że jej dom w miejscowości M. nie jest domkiem letniskowym ani rekreacyjnym, ale normalnym domem mieszkalnym położonym w obrębie gospodarstwa rolnego.

Przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy w/w postanowienie własne z dnia [...] W uzasadnieniu wskazano, że miejscem stałego pobytu S. P. jest K., os. B. 77/2, w związku z czym stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej organem właściwym do rozpatrzenia wniosku strony jest działający z upoważnienia Prezydenta Miasta K. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K..

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach S. P. powtórzył argumentację przedstawioną w zażaleniu, podnosząc ponownie, że w trakcie powodzi nie zostało zalane jego mieszkanie w K., tylko dom i gospodarstwo rolne, położone w miejscowości M., gmina B..

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Na rozprawie przed tut. Sądem w dniu 17 lutego S. P. poparł skargę i wniósł o zasądzenie kosztów postępowania w wysokości odpowiadającej wartości biletu PKP na trasie K. – K., w obie strony, na dowód czego przedstawił stosowny bilet.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy.

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wydając zaskarżone postanowienie dopuściło się naruszenia przepisów prawa procesowego i prawa materialnego tj. art. 65 § 1 k.p.a. oraz art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej ustawą, organizacja zapewnienia pomocy społecznej należy do kompetencji organów administracji rządowej i samorządowej, współpracujących w tym zakresie, na zasadzie partnerstwa, z organizacjami społecznymi i pozarządowymi, Kościołem Katolickim, innymi kościołami, związkami wyznaniowymi oraz osobami fizycznymi i prawnymi. Takie brzmienie tego przepisu oznacza zatem, iż obowiązek zapewnienia realizacji zadań pomocy społecznej spoczywa na jednostkach samorządu terytorialnego – gminach, powiatach, województwach oraz na organach administracji rządowej – wojewodach i ministrze właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego, w zakresie określonym ustawą. Odnotować także należy, iż ustawy o samorządzie gminnym, samorządzie powiatowym i samorządzie województwa zaliczają pomoc społeczną do zadań wykonywanych przez te jednostki samorządu terytorialnego, zaś organami upoważnionymi do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej czyniąc odpowiednio wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starostę i marszałka województwa. Dalsze uszczegółowienie kompetencji w/w jednostek samorządu terytorialnego wprowadza ustawa o pomocy społecznej w art. 17-23. Szczególną uwagę należy zwrócić na art. 17 ustawy, wymieniający zadania własne gminy z zakresu pomocy społecznej i art. 18 tej ustawy, wskazujący zadania zlecone z zakresu administracji rządowej realizowane przez gminę. Do tych ostatnich ustawodawca zaliczył m.in. przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych na pokrycie wydatków związanych z klęską żywiołową i ekologiczną (art. 18 ust. 1 pkt 4 ustawy). Należy podkreślić, iż zadania pomocy społecznej w gminie wykonuje ośrodek pomocy społecznej, którego kierownikowi wójt (burmistrz, prezydent miasta) udziela upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy ( art. 110 ust. 1 pkt 7 ustawy). Stosownie natomiast do art. 101 ust. 1 ustawy właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Trzeba także podkreślić, iż zgodnie z art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Rozstrzygnięcie sprawy z naruszeniem tego przepisu uznane jest za ciężką wadę decyzji, która może skutkować stwierdzeniem jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Natomiast w przypadku stwierdzenia przez organ administracji publicznej, do którego wniesiono podanie, że jest niewłaściwy w sprawie, organ ten niezwłocznie przekazuje to podanie do organu właściwego - w drodze postanowienia (art. 65 § 1 k.p.a.).

Nie można nie zauważyć, iż jednostki samorządu terytorialnego realizują zadania z zakresu pomocy społecznej w ramach posiadanych środków finansowych przeznaczonych na ten cel. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 4 ustawy - potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Innymi słowy, posiadanie środków finansowych przez gminę determinuje załatwianie indywidualnych spraw z zakresu pomocy społecznej, a w szczególności przyznawanie zasiłków celowych o w oparciu o art. 40 ustawy.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zwane dalej Kolegium, postąpiło prawidłowo przekazując wniosek S. P. z dnia 11 czerwca 2010r. o przyznanie pomocy do 20 tys. zł na remont lub odbudowę budynku mieszkalnego zniszczonego w wyniku powodzi w maju 2010r. – Dyrektorowi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K.. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że skoro miejsce zamieszkania wnioskodawcy znajduje się w K., to właściwym do rozpoznania wniosku jest w/w organ. W tym zakresie powołano się na art. 101 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Skarżący uważa natomiast, że organem właściwym jest Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w B., argumentując, że na terenie tej gminy wystąpiła powódź wyniku której zalaniu uległ jego dom.

Zdaniem Sądu, w składzie rozpoznającym niniejszą skargę, stanowiska Kolegium nie sposób zaakceptować. Wprawdzie trafnie organ wskazuje, iż zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie – to jednak w ocenie Sądu, zasada ta doznaje ograniczenia w sytuacji wnioskodawców ubiegających się o pomoc w związku z usuwaniem skutków powodzi jaka miała miejsce w 2010r. Jak już podniesiono na wstępie, gmina realizuje zadania z zakresu pomocy społecznej w ramach posiadanych środków finansowanych, a skoro tak, to określenie właściwości miejscowej gminy należy łączyć z przepisami ustawy z 24.06.2010r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010r.(Dz. U. Nr 123, poz. 835 ze zm.). Zgodnie z art. 35 ust.1. Minister Finansów może utworzyć w 2010 r. rezerwę celową z przeznaczeniem na sfinansowanie usuwania skutków powodzi i przenieść do tej rezerwy kwoty planowanych wydatków budżetowych zablokowane na podstawie art. 177 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych z tym, że wymogu uzyskania opinii sejmowej komisji właściwej do spraw budżetu, o której mowa w art. 177 ust. 6 tej ustawy, nie stosuje się. Z kolei zgodnie z

ust. 2 - do udzielania dotacji jednostkom samorządu terytorialnego poszkodowanym na skutek powodzi nie stosuje się terminu, o którym mowa w art. 154 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Natomiast stosownie do ust. 3 - do kwoty dotacji dla jednostek samorządu terytorialnego poszkodowanych na skutek powodzi, przeznaczonej na zadania własne związane z usuwaniem skutków powodzi, nie stosuje się warunku określonego w art. 128 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Takie brzmienie tego przepisu oznacza, iż na usuwanie skutków powodzi jaka miała miejsce w 2010r. gminy na obszarze których powódź taka wystąpiła otrzymywały środki na ten właśnie cel. Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą skargę, powyższe uwarunkowania dają podstawę do przyjęcia, że art. 101 ust. 1 ustawy bez odniesienia się do art. 35 ustawy z 24.06.2010r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010r. nie ma wprost zastosowania do określenia właściwości miejscowej gminy w przypadku wniosków dotyczących pomocy w związku z usuwaniem skutków powodzi. Skoro bowiem przyznawanie pomocy społecznej w związku ze skutkami powodzi należy do zadań gminy na obszarze której powódź wystąpiła, to nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której w tego typu sprawach decydowałaby inna gmina niż ta, na terenie której poszkodowany posiada nieruchomość lub lokal. Przyznawanie pomocy społecznej w ramach posiadanych środków finansowych ( art. 3 ust. 4 ustawy) oznacza zatem, iż jedynie gmina która otrzymała środki finansowe na wypełnianie zadań w zakresie zwalczania skutków powodzi może w pełni zabezpieczyć realizację tej pomocy.

Przedstawione powyżej okoliczności uzasadniają przyjęcie stanowiska, że organem właściwym miejscowo do rozpoznania wniosku skarżącego o udzielenie pomocy na remont lub odbudowę budynku mieszkalnego, który został uszkodzony w wyniku powodzi w maju 2010r. jest Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., a nie Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., co skutkowało uchyleniem zaskarżonych postanowień.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd objął również kontrolą decyzję Kolegium z dnia [...] o uchyleniu decyzji organu I instancji z dnia [...] i umorzeniu postępowania tego organu. Przedmiotowe rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem. Wprawdzie Sąd nie podzielił stanowiska Kolegium w zakresie właściwości miejscowej organu I instancji z powodów podanych wyżej, to jednak wskazywana wadliwość decyzji organu I instancji polegająca na wydaniu decyzji przez Wójta a nie przez kierownika ośrodka pomocy społecznej uzasadniała podjęte przez Kolegium rozstrzygnięcie. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym decyzje w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej wydaje wójt, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. W razie zatem, gdy przepis prawa przyznaje kompetencje gminie - do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej uprawniony jest wójt, burmistrz, prezydent miasta. Zgodnie z art. 39 ust. 2 tej ustawy, wójt może upoważnić swoich zastępców lub innych pracowników urzędu gminy do wydawania decyzji w imieniu wójta. Ustawa o pomocy społecznej, w art. 110 ust. 7 stanowi, iż wójt (burmistrz, prezydent miasta) udziela kierownikowi ośrodka pomocy społecznej upoważnienia\ do wydawania decyzji administracyjnej w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy. W przeciwieństwie zatem do rozwiązania przyjętego w art. 39 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, który pozostawia ocenie wójta dekoncentrację kompetencji do wydawania decyzji, art. 110 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej nakazuje dokonanie dekoncentracji na rzecz kierownika ośrodka pomocy społecznej upoważnienia do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy. W konsekwencji powyższego, wójt dokonując dekoncentracji nie jest właściwym do prowadzenia postępowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej ( por. wyrok NSA z 20.12.2007r., sygn. akt. I OSK 262/07, LEX nr 500668).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji, mając na uwadze przedstawione rozważania, rozpozna wniosek strony i wyda stosowne rozstrzygnięcie uzasadniając je zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w pkt I wyroku - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy p.p.s.a.

Orzeczenie zawarte w pkt II uzasadnia treść art. 152 ustawy p.p.s.a.

O kosztach orzeczono w pkt III wyroku - na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ustawy p.p.s.a.