Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2381/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Komisja Nadzoru Finansowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 86 ust. 2 i ust. 5, art. 53 ust. 3, art. 61 ust. 2, art. 44 ust. 1, 2 ,5 i 10, art. 38 ust. 3, art. 37 ust. 1 pkt 5, art. 48 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1450
law: Ustawa z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych - tekst jednolity.
article: art. 39 par. 2 pkt 2, art. 5 par. 1 pkt 2, art. 78 par. 2, art. 12a par. 1, art. 45 par. 5, art. 16 par. 1, art. 17 par. 3, art. 20 par. 1, art. 24 par. 9, art. 46a, 145 par. 1, art. 159
journal: Dz.U. 1982 nr 30 poz 210
law: Ustawa z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze.
article: art. 2 pkt 1a
journal: Dz.U. 2015 poz 238
law: Ustawa z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach
article: art. 6, art. 8, art. 107 par. 3, art. 154
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.) Protokolant referent Julia Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2017 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w S. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia zmiany statutu oddala skargę


UZASADNIENIE

Komisja Nadzoru Finansowego (dalej: KNF, Komisja, organ) decyzją z dnia [...] maja 2016r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku K. z siedzibą w S. (dalej: K., skarżąca) od decyzji Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] lipca 2014r. nr [...], odmawiającej zatwierdzenia statutu K. w brzmieniu ustalonym uchwałami Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia K. z dnia [...] października 2012r. i [...] czerwca 203r. oraz Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia K. z dnia [...] czerwca 2014r., uchyliła zaskarżoną decyzję w całości i orzekła o odmowie zatwierdzenia statutu K. w brzmieniu ustalonym uchwałami Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia K. z dnia [...] października 2012r. i [...] czerwca 2013r. oraz Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia K. z dnia [...] czerwca 2014r. oraz z dnia [...] czerwca 2015r.

Decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23- dalej: k.p.a.) oraz art. 53 ust.3 w zw. z art. 86 ust. 5 zdanie drugie ustawy z dnia 5 listopada 2009r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych(jt. Dz.U. z 2013r. poz. 1450 ze zm. – dalej ustawa o skok) oraz art. 11 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 21 lipca 2006r. o nadzorze nad rynkami finansowymi (jt. Dz.U. z 2016r. poz. 176- dalej: ustawa o nadzorze).

Do wydania decyzji KNF doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2013r. K. wystąpiła do KNF o zatwierdzenie statutu K. We wskazanym wniosku K. powołując się na przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zwróciła się również o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Okręgowy w G. następujących spraw, będących w ocenie K. zagadnieniami wstępnymi:

- spraw z powództwa S. im. S., sygn. akt [...], w których w/w k. zaskarżyła uchwały walnego zgromadzenia K. z dnia [...] października 2012r. w przedmiocie zmian statutu K. w zakresie dotyczącym § 3 ust.2, § 12, §19 pkt 11, § 28, § 30 pkt 11, § 37, § 52 ust. 2, § 57, § 58, § 61 ust. 1 oraz wystąpiła o ewentualne ustalenie nieważności postanowień statutu,

- sprawy z powództwa S. im. F., sygn. akt [...], o ustalenie nieważności niektórych postanowień statutu K. zawartych w § 3 ust.2 pkt 11, § 18 ust.3, § 23 ust.3, § 36 ust.1, § 44 ust.2, § 54 ust.1 pkt 2.

W trakcie prowadzonego przez organ postępowania K. poinformowała KNF, że Zwyczajne Walne Zgromadzenie K. z dnia [...] czerwca 2013r. podjęło uchwały w sprawie zmian § 6 ust.1 oraz § 28 ust.12 statutu K. w wyniku czego wniosek o zatwierdzenie statutu uległ modyfikacji (pismo z dnia [...] czerwca 2013r.). K. przy piśmie z dnia [...] lutego 2014r. przekazała również prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] września 2013r. sygn. akt [...] stwierdzający nieważność niektórych postanowień statutu K. oraz zmodyfikowany w związku z powyższym faktem tekst statutu uwzględniający skutki w/w wyroku oraz orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 2012r. (sygn. akt IV CSK 157/12), wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] listopada 2011r. (sygn. akt [...]) utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w G. z dnia [...] kwietnia 2012r. (sygn. akt [...]) oraz uchwały Walnego Zgromadzenia K. z dnia [...] czerwca 2013r.

Organ pismem z dnia [...] czerwca 2014r. poinformował K. o odmowie zawieszenia postępowania w sprawie zatwierdzenia statutu.

Pismem z dnia [...] lipca 2014r. K. po raz kolejny poinformowała organ, że Zwyczajne Walne Zgromadzenie K. z dnia [...] czerwca 2014r. podjęło uchwałę nr [...] zmieniającą § 58 statutu. Jednocześnie k. dokonała modyfikacji wniosku.

Decyzją z dnia [...] lipca 2014r. (o numerze wskazanym na wstępie) KNF odmówił zatwierdzenia statutu K. uznając, że:

1) § 3 ust. 2 statutu prowadzi do naruszenia ustawy o skok w zakresie w jakim pozostawia otwarty katalog czynności wykonywanych przez K. na rzecz jej członków;

2) § 3 ust. 2 pkt 7 statutu przewiduje prowadzenie działalności, która nie może stanowić działalności statutowej K. realizowanej wobec wszystkich członków;

3) § 3 ust. 2 pkt 11 statutu przewiduje prowadzenie działalności wskazanej w art. 56 ustawy o skok, który reguluje zasady gospodarki finansowej K., określając dopuszczalne formy lokowania przez K., w jej własnym imieniu i na jej rzecz, pozostających w jej dyspozycji (wolnych) środków finansowych i nie może być podstawą do prowadzenia przez K. działalności w omawianym zakresie na rzecz członków K.;

4) § 3 ust. 2 pkt 12 statutu przewiduje wydawanie elektronicznych instrumentów płatniczych, czym wykracza poza zakres art. 44 ust. 2 pkt 8 ustawy o skok, zgodnie z którym K. prowadząc działalność na rzecz kas może pośredniczyć w przeprowadzaniu rozliczeń finansowych członków kas oraz wydawać karty płatnicze, o ile jednak kasa nie wybierze innego sposobu prowadzenia tej działalności. Ustawa o skok nie zawiera uprawnienia K. do wydawania instrumentów płatniczych innych niż karty płatnicze. Komisja poczyniła spostrzeżenie, że postanowienie nie zawiera zastrzeżenia możliwości wyboru przez kasę innego sposobu prowadzenia działalności w zakresie wydawania kart płatniczych, np. poprzez zlecenie tej usługi innemu uprawnionemu podmiotowi, przez co należałoby je uznać za sprzeczne z art. 44 ust. 2 pkt 8 ustawy o skok;

5) § 3 ust. 2 pkt 13 statutu przewiduje możliwość wykonywania omawianej w nim działalności na rzecz wszystkich członków K., mimo że dotyczy działalności wykonywanej na podstawie indywidualnej umowy zawartej z kasą, tj. na podstawie art. 44 ust. 5 ustawy o skok;

6) § 3 ust. 2 pkt 14 statutu tj. emitowanie papierów wartościowych na zasadach określonych w odrębnych przepisach, wykracza poza zakres z art. 2 pkt 1a) ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o obligacjach (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r. poz. 730). Przepis ten uprawnia kasy i K. do emisji obligacji na własną rzecz i nie może stanowić podstawy do emisji obligacji przez K. w ramach działalności prowadzonej na rzecz jej członków. Komisja uznała również, że zawarte w tym postanowieniu odwołanie do "obowiązujących przepisów" odnosi się jedynie do zasad emitowania papierów wartościowych, a nie określenia przez te przepisy uprawnień K. (tj. określenia zakresu papierów wartości do emitowania, których K. jest uprawniona);

7) § 3 ust. 2 pkt 15 statutu prowadzi do naruszenia ustawy o skok w zakresie w jakim pozostawia otwarty katalog czynności wykonywanych przez K.;

8) § 12 ust. 1 pkt 1 statutu prowadzi do naruszenia przepisów ustawy o skok poprzez wprowadzenie wymogu złożenia przez kasę jako lokaty w K. pieniężnych odpowiadających kwocie funduszu udziałowego i zasobowego kasy do wysokości 4% aktywów kasy. Wymóg ten faktycznie wprowadza niezależny od obowiązku utrzymywania rezerwy płynnej obowiązek nieangażowania wymienionych środków kasy w działalność kredytowo-pożyczkową na rzecz swoich członków i w dodatku utrzymywania tych środków tylko w jednej z dopuszczonych w art. 37 ust. 1 ustawy o skok form - na lokacie w K. Obowiązek ten nie znajduje umocowania w przepisach ustawy o skok określających gospodarkę finansową kas i może stanowić ograniczenie podstawowej działalności kas o relatywnie wysokich funduszach własnych;

9) § 12 ust. 1 pkt 2 w zw. § 12 ust. 4 statutu prowadzi do naruszenia przepisów ustawy o skok poprzez zobowiązanie kas do utrzymywania stale na lokacie w K. rezerwy płynnej w wysokości co najmniej 5% wielkości funduszu oszczędnościowo- pożyczkowego, z jednoczesnym uprawnieniem zarządu K. do określenia tej wysokości. Jedynym przypadkiem, w którym K. może zobowiązać kasy do przeznaczenia dodatkowych środków na rezerwę płynną, określając jednocześnie ich wysokość, jest sytuacja opisana w art. 39 ust. 1 ustawy o skok. Ponadto, zgodnie z tym przepisem, wartość tych dodatkowych środków nie może przekroczyć wysokości 5% funduszu oszczędnościowo-pożyczkowego, natomiast kwestionowane postanowienia wskazują tę wysokość jako minimum;

10) § 12 ust. 1 a statutu prowadzi do naruszenia przepisów ustawy o skok poprzez wskazanie, że określonemu w ust. 1 tego paragrafu obowiązkowi składania wolnych środków na lokatach w K., w tym środków mających stanowić rezerwę płynną (rezerwę bieżących operacji) kasa może uczynić zadość także poprzez nabycie papierów wartościowych emitowanych przez K. Ustawa o skok w art. 37 ust. 1 i art. 38 ust. 3 wskazuje zamknięty katalog instrumentów, w postaci których mogą i powinny być przechowywane wolne środki pieniężne pozostające w dyspozycji kasy. Katalog ten nie uwzględnia papierów wartościowych emitowanych przez K., a rozszerzenie tego katalogu na inne instrumenty (lokaty lub inwestycje) może nastąpić wyłącznie za zgodą KNF wydaną indywidualnie dla kasy, która się o to zwróci i dotyczyć tylko inwestowania wolnych środków niestanowiących rezerwy płynnej;

11) § 20 ust. 3 pkt 2 statutu prowadzi do naruszenia art. 39 § 2 pkt 2 Prawa spółdzielczego. Zdaniem Komisji nie można uznać, że kwestionowane postanowienie zastrzega prawo żądania zwołania nadzwyczajnego walnego zgromadzenia K. dla liczby członków większej niż przynajmniej 1/10 wszystkich 55 kas (tj. przynajmniej 6 kas) ani nawet, że postanowienie to wskazuje na jakąkolwiek konkretną liczbę kas uprawnionych do takiego żądania. Na podstawie omawianego postanowienia z żądaniem zwołania nadzwyczajnego walnego zgromadzenia wystąpić może zatem zarówno jedna, jak i dwie, trzy, cztery lub pięć kas, a więc liczba kas mniejsza niż 1/10 wszystkich kas, a niekiedy mniejsza niż minimum 3 członków wskazane w art. 39 § 2 pkt 2 Prawa spółdzielczego. Dodatkowo Komisja uznała postanowienie za prowadzące do naruszenia art. 18 § 1 Prawa spółdzielczego, statuującego zasadę równości praw i obowiązków wszystkich członków spółdzielni;

12) § 28 ust. 5,9,10 i 13 statutu prowadzi do naruszenia art. 18 § 1, art. 35 § 2 i art. 45 § 1 Prawa spółdzielczego. Komisja uznał, że ani ustawa o skok, ani Prawo spółdzielcze, ani jakikolwiek inny akt prawny regulujący działalność spółdzielni, nie zawierają przepisów pozwalających różnicować uprawnienia kas wynikające ze stosunku członkostwa K. zależnie od liczby zrzeszonych w tych kasach członków. Wobec tego takie różnicowanie tych uprawnień w statucie K. należy uznać za prowadzące do naruszenia wyrażonej w art. 18 § 1 Prawa spółdzielczego zasady równości członków. Należy również zwrócić uwagę na fakt, że pomimo wybierania spośród kandydatów w poszczególnych grupach takiej samej liczby członków rady nadzorczej, kryteria podziału kas na poszczególne grupy trudno uznać za obiektywne lub choćby wynikające z obiektywnych zasad czy reguł stosowanych jednakowo do wszystkich członków. Uregulowania kwestionowanych rozwiązań statutu K. nie pozwalają przyjąć, że wybór członków rady nadzorczej K. przez walne zgromadzenie dokonywany jest spośród nieograniczonej liczby kandydatów. Co prawda, liczba kandydatów jest nieograniczona (w granicach dozwolonych przez ustawę) i każda kasa może ich zgłaszać, jednak sam akt wyboru, poprzez podzielenie go na trzy etapy, nie dokonuje się spośród wszystkich zgłoszonych kandydatów. W każdym etapie walne zgromadzenie wybiera bowiem członków rady nadzorczej nie spośród wszystkich zgłoszonych kandydatów, a spośród kandydatów zgłoszonych przez daną grupę kas, a w przypadku grupy I - przez jedną kasę;

13) § 52 ust. 2 pkt 3 i ust. 7 statutu prowadzą do naruszenia przepisów prawa określonych w art. 43 i art. 44 ust. 1 i 2 ustawy o skok. Zgodnie z art. 44 ust. 1 i 2 w zw. z art. 43 ustawy o skok K. prowadzi działalność wyłącznie na rzecz swoich członków w zakresie wyczerpująco określonym w zamkniętym katalogu czynności, które K. może wykonywać na rzecz wszystkich swoich członków. Katalog ten nie uwzględnia czynności w zakresie działalności reklamowo-promocyjnej, co oznacza, że K. nie jest uprawniona do prowadzenia na rzecz wszystkich swoich członków tej działalności. K. może wprawdzie, na podstawie art. 44 ust. 5 ustawy o skok, wykonywać też inną działalność, lecz może to być działalność na rzecz pojedynczej kasy lub jej członków, która wykonywana jest na podstawie indywidualnie zawartej z tą kasą umowy. Jak wskazano wyżej, nie może być to działalność dowolna, lecz powinna ona służyć realizacji celu dla jakiego została powołana K., określonemu w art. 42 ustawy o skok (zapewnienie stabilności finansowej kas, a w szczególności udzielanie kasom wsparcia finansowego ze środków funduszu stabilizacyjnego, oraz sprawowanie kontroli nad kasami dla zapewnienia bezpieczeństwa zgromadzonych w nich oszczędności oraz zgodności działalności kas z przepisami prawa). K. nie może wykonywać na rzecz wszystkich swoich członków działalności, do której nie jest upoważniona na podstawie przepisu ustawy, a statut K. nie może nakładać na kasy obowiązku finansowania takiej działalności K.;

14) § 58 statutu jest nieprecyzyjny. Z jego treści nie wynika, w jakiej sytuacji decyzja o pokryciu straty z funduszy własnych K. podejmowana będzie przez Walne Zgromadzenie. jednocześnie Statut nie określa żadnych przesłanek i kryteriów, zgodnie z którymi Walne Zgromadzenie decydować będzie o wykorzystaniu poszczególnych funduszy. Natomiast stosownie do art. 54 ust.2 ustawy o skok "szczegółowe zasady gospodarowania funduszami określa statut K.;

15) § 60 statutu prowadzi do naruszenia art. 12a § 1 Prawa Spółdzielczego. W myśl tego postanowienia zmiana statutu K. wymaga uchwały Walnego Zgromadzenia podjętej kwalifikowaną większością 3/4 głosów. Zgodnie z art. 12a § 1 Prawa spółdzielczego zmiana statutu spółdzielni wymaga uchwały walnego zgromadzenia podjętej większością 2/3 głosów. Prawo spółdzielcze nie przewiduje przy tym możliwości zaostrzenia przez statut spółdzielni wymogów w tym zakresie, jak też ich łagodzenia;

16) § 61 statutu narusza normy wyrażone w art. 1157, art. 1161 § 1 i art. 1163 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014, poz. 101 z późn. zm.) (zwanej dalej: k.p.c.) - przewidując, że spory w sprawach pomiędzy K. i jej członkami rozstrzygane będą przez sąd polubowny ad hoc w składzie trzech arbitrów powoływanych zgodnie z przepisami k.p.c. Sformułowanie omawianego postanowienia wskazuje, że rozstrzygnięciu sądu polubownego poddane są wszelkie spory pomiędzy K. i jej członkami. Zapis na sąd polubowny jest umową pomiędzy stronami stosunku prawnego i do nich jest przede wszystkim adresowany i to przez nie powinien być w pierwszej kolejności właściwie rozumiany i interpretowany. Jego głównym celem przy tym jest polubowne rozstrzyganie sporów, a nie stworzenie możliwości odrzucenia pozwu przez sąd, w przypadku gdy zapis na sąd polubowny nie został zrealizowany. Nie można zatem, jak chce tego K., wywodzić, że spór co do zakresu zapisu na sąd polubowny "zawsze rozstrzygany jest przez sąd powszechny, decydujący o tym czy z powodu podniesienia zarzutu zapisu na sąd polubowny odrzucić pozew, czy też odmówić odrzucenia pozwu". W myśl art. 1163 § 1 k.p.c. zamieszczony w umowie (statucie) spółki handlowej zapis na sąd polubowny dotyczący sporów ze stosunku spółki wiąże spółkę oraz jej wspólników. Zgodnie z art. 1163 § 2 k.p.c. przepis § 1 stosuje się odpowiednio do zapisów na sąd polubowny zawartych w statucie spółdzielni lub stowarzyszenia. Oznacza to, że w przypadku spółdzielni, zamieszczony w jej statucie zapis na sąd polubowny, dotyczący sporów ze stosunku spółdzielni wiąże spółdzielnię oraz jej członków. Z omawianych przepisów nie można natomiast wywodzić, że art. 1163 § 2 k.p.c. odnosi się do sporów ze stosunku członkostwa w spółdzielni, w związku z czym zgodzić się można z K., że poprzednie brzmienie kwestionowanego § 61 statutu również nie było prawidłowe. Tym niemniej, nie oznacza to, że obecne brzmienie tego postanowienia, w ogóle nie wskazujące stosunku prawnego, z którego spór może wyniknąć, jest z dyspozycją art. 1163 § 2 k.p.c. zbieżne.

Na powyższe rozstrzygnięcie K. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosząc o jej zmianę i zatwierdzenie statutu K. We wniosku zarzucono naruszenie art. 86 ust.2 pkt 1 w związku z art. 53 ust.3 ustawy o skok i art. 86 ust. 5 tej ustawy poprzez odmowę zatwierdzenia statutu, pomimo, że żadne z postanowień tego statutu nie narusza przepisów prawa, bezpieczeństwa środków gromadzonych w kasach lub bezpieczeństwa lokat gromadzonych przez K. W uzasadnieniu K. szczegółowo uargumentowała stawiane zarzuty.

W trakcie ponownego rozpoznawania sprawy przez KNF, K. pismem z dnia [...] lipca 2015r. wniosła o zatwierdzenie zmiany statutu polegającej na dodaniu nowego § 28 ust. 15 w brzmieniu przyjętym w drodze uchwały Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia K. z dnia [...] czerwca 2015r. Przy piśmie z dnia [...] maja 2016r. K. podtrzymując złożony wniosek o zmianę zaskarżonej decyzji i o zatwierdzenie statutu K. w brzmieniu załączonym do pisma. Przedłożony tekst statutu uwzględnił skutki prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] stycznia 2015r. sygn. akt [...] utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w G. z dnia [...] października 2015r. sygn. akt [...], na skutek którego moc obowiązującą utracił § 52 ust.2 pkt 3 oraz ust. 7 statutu K. We wskazanym piśmie K. ponownie wystąpiła, powołując się na przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Apelacyjny w G. sprawy zarejestrowanej pod sygn. akt [...], na skutek apelacji K. od wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] sierpnia 2015r. sygn. akt [...], ustalającego nieważność § 61 ust.1 Statutu K., będącego w ocenie K. zagadnieniem wstępnym. W piśmie tym wniesiono również o przeprowadzenie dowodu z dokumentu (2 orzeczeń Sądowych) oraz o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2016r. KNF odmówiła zawieszenia postępowania.

Decyzją z dnia [...] maja 2016r. (o numerze wskazanym na wstępie), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, KNF uchylił własną decyzję z dnia [...] lipca 2014r. i orzekł o odmowie zatwierdzenia statutu K. w brzmieniu ustalonym uchwałami Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia K. z dnia [...] października 2012r. i [...] czerwca 2013r. oraz Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia K. z dnia [...] czerwca 2014r. oraz z dnia [...] czerwca 2015r.

W uzasadnieniu rozstrzygniecie organ wskazał, na obowiązujący w sprawie stan prawny, przebieg postępowania oraz wyjaśnił, że przedmiotem postępowania jest statut K. traktowany jako całość. Komisja zwróciłą również uwagę, że w toku postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem zaskarżonej decyzji Zwyczajne Walne Zgromadzenie K. dokonało w dniu [...] czerwca 2015r. modyfikacji statutu polegającego na dodaniu nowego § 28 ust.15, co ma doniosły skutek dla prowadzonego przez organ postępowania. Oznacza bowiem, że statut w monecie wydawania decyzji kończącej postępowanie ma inne brzmienie niż w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Zakres rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej przez organ nadzoru wyznaczają granice sprawy, w której zaskarżona decyzja zapadła, co oznacza ze musi występować przedmiotowa i podmiotowa tożsamość elementów obydwu spraw. Tymczasem zaskarżoną decyzją KNF odmówiła zatwierdzenia statutu K. w brzmieniu ustalonym uchwałami Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia K. z dnia [...] października 2012 r. i [...] czerwca 2013 r. oraz Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia K. z dnia [...] czerwca 2014 r. O ile więc przedmiotem zaskarżonej decyzji był statut K. (i jest przedmiotem obecnej), to zmianie uległ stan faktyczny w kwestii jego szczegółowego brzmienia, gdyż nie obejmował on uchwały Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia K. z dnia [...] czerwca 2015 r. - podjętych w toku postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy. Komisja uznała zatem, że w ramach ponownego rozpoznawania sprawy nie może, co do zasady, ani utrzymać w mocy decyzji odmawiającej zatwierdzenia, ani też zatwierdzić statutu K. w brzmieniu ustalonym uchwałami Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia K. z dnia [...] października 2012 r. i [...] czerwca 2013 r. oraz Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia K. z dnia [...] czerwca 2014 r., ponieważ zdefiniowane w ten sposób brzmienie statutu K. nie obejmowałoby zmiany statutu dokonanej przez Zwyczajne Walne Zgromadzenie K. z dnia [...] czerwca 2015 r. A taka decyzja mogłaby zostać uznana za obarczoną wadą - jako nieuwzględniająca aktualnego stanu faktycznego w sprawie. Z tego też względu Komisja uznała za konieczne uchylić zaskarżoną decyzję w całości i rozstrzygnąć sprawę co do istoty. Organ wyjaśnił również, że ponownie rozpoznając sprawę uwzględniono także fakt utraty mocy obowiązującej przez § 52 ust. 2 pkt 3 oraz ust. 7 Statutu K. i fakt rejestracji ww. zmian w Krajowym Rejestrze Sądowym, z tym, że powyższe zmiany jako eliminujące (a nie dodające) elementy statutu nie powodowały konieczności uwzględniania w petitum decyzji.

Komisja zauważyła również, że w jej opinii K. powinna unikać, sytuacji, w której brak precyzji postanowień statutu powodowałby u "przeciętnego odbiorcy" konieczność sięgnięcia do przepisów prawa w celu ustalenia rzeczywistej treści poszczególnych postanowień statutu, co znajduje swoje uzasadnienie w określonych przez ustawodawcę celach nadzoru (art. 2 ustawy o nadzorze). Komisja przeanalizowała również w treści uzasadnienia szczegółowo postanowienia statutu K., w stosunku do których powzięła wątpliwości co do ich zgodności z prawem. A mianowicie w zakresie:

- postanowień ogólnych statutu - § 3 ust.2, § 3 ust.2 pkt 1, § 3 ust.2 pkt 2 i 9, § 3 ust.2 pkt 3-6, § 3 ust.2 pkt 7, 8, 11, 12, 13, 14, 15;

- postanowień dot. wpisowego, udziałów, wkładów i składki - § 12 ust.1 oraz 1a;

- postanowień dotyczących organów K. - § 20 ust.3 pkt 2, § 28 ust. 4,5,6,9,10,13 i 14,

- postanowień dot. gospodarki K. - § 52 ust.2 pkt 3 i 7, § 52 ust. 2 pkt 2, § 58, §

- innych postanowień statutu K. - 60, § 61,

Podsumowując organ wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę Komisja uznała, że kilkukrotnie zaistniały obligatoryjne przesłanki odmowy zatwierdzenia statutu K., co zostało szczegółowo omówione przy poszczególnych paragrafach statutu. Komisja zauważyła również, że w niektórych przypadkach, stwierdzenie zachodzenia przesłanek uzasadniających odmowę wydania zezwolenia wynika z braku zachowania wystarczającej precyzji i spójności postanowień statutu, które uzasadniałyby status podmiotu zaufania publicznego, za jaki Komisja uznała K.

Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem K. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając decyzję w całości i zarzucając jej:

I. Rażące naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 86 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 53 ust. 3 ustawy o skok, w związku z przepisem art. 86 ust. 5 tej ustawy poprzez odmowę zatwierdzenia statutu K. w sytuacji gdy postanowienia tego statutu nie naruszają przepisów prawa ani nie zagrażają bezpieczeństwu środków gromadzonych w kasach lub bezpieczeństwu lokat kas gromadzonych przez K. W szczególności skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. art. 43 ustawy o skok poprzez jego błędną interpretację i uznanie, że § 3 ust. 2 statutu (zdanie wprowadzające tj. "K. prowadzi działalność na rzecz swoich członków, a w szczególności") jest wprost sprzeczny z tym przepisem;

2. art. 5 § 1 i 2 ustawy Prawo spółdzielcze w związku z art. 42 ustawy o skok poprzez ich błędną wykładnię i uznanie na podstawie ww. przepisów, że przedmiotem działalności K., która wolą jej członków została zapisana w Statucie, nie może być działalność zgodna z jej ustawowymi celami, którą prowadzi ona pośrednio na rzecz kas;

3. art. 44 ust. 2 pkt 8 ustawy o skok poprzez jego błędną interpretację i uznanie jakoby § 3 ust. 2 pkt 13 był sprzeczny z przepisami prawa, w zakresie w jakim nie wskazuje, że pośredniczenie w przeprowadzaniu rozliczeń oraz wydawaniu kart płatniczych regulują umowy zawierane pomiędzy K. a kasami;

4. art. 43 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych oraz art. 44 tej ustawy w związku z art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach przez ich niewłaściwą wykładnię i uznanie jakoby § 3 ust. 2 pkt 14 statutu był sprzeczny z tymi przepisami;

5. art. 38 ust. 5 ustawy o Narodowym Banku Polskim w związku z art. 44 ust. 2 pkt 10 ustawy o skok poprzez błędne niezastosowanie pierwszego z tych przepisów oraz błędną interpretację drugiego z ww. przepisów, które prowadziły organ do uznania, że brak wskazania w statucie o wykonywaniu przez K. obowiązków wynikających z art. 44 ust. 2 pkt 10 ustawy o skok prowadził do niezgodności statutu z przepisami prawa, przy pominięciu oczywistego wniosku, że ww. przepis stanowi wystarczającą podstawę prawną do wypełniania tych obowiązków przez K.;

6. art. 38 ust. 3 ustawy o skok w związku z art. 37 ust. 1 pkt 5 tej ustawy przez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie jakoby § 12 ust. 1 w zw. z § 12 ust. 1a statutu prowadziły do naruszenia przepisów prawa w zakresie, w jakim sugerują możliwość złożenia lokat stanowiących formę przechowywania rezerwy płynnej w formie niewymienionej w art. 38 ust. 3 ww. ustawy, art. 37 ust. 1 pkt 5 ustawy przez niewłaściwą interpretację i pominięcie znaczenia warunku prawnego zawartego w tej normie prawnej przy interpretacji zapisu § 12 ust. 1a statutu.

7. art. 39 § 2 pkt 2 ustawy prawo spółdzielcze w zw. z art. 41 ust. 1 ustawy o skok poprzez ich błędną wykładnię i uznanie jakoby postanowienie § 20 ust. 3 pkt 2 statutu, które zaostrza minimalny próg 1/10 liczby członków, którzy mogą żądać zwołania walnego zgromadzenia do liczby członków posiadających co najmniej 1/3 udziałów było sprzeczne z tymi przepisami, jako nie zapewniające "efektywnej możliwości zwołania Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia" i mogące w konsekwencji doprowadzić do "naruszenia bezpieczeństwa środków gromadzonych w kasach oraz bezpieczeństwa lokat kas gromadzonych przez K.."

8. art. 18 § 1 ustawy Prawo spółdzielcze oraz art. 48 ust. 2 ustawy o skok przez ich błędną interpretację i uznanie jakoby regulacja w statucie polegająca na podziale kas na trzy grupy wskazujące kandydatów do Rady Nadzorczej i głosowaniu na trzy osobne listy naruszała zasadę równych praw członków spółdzielni oraz zasadę głosowania według reguły jeden członek jeden głos;

9. art. 54 ust. 1 ustawy o skok poprzez jego błędną interpretację i uznanie jakoby z tego przepisu wynikał zakaz tworzenia przez K. funduszy nie będących funduszami własnymi;

10. art. 12a ustawy Prawo spółdzielcze przez jego niewłaściwą interpretację polegającą na uznaniu, że przepis ten zakazuje wprowadzenia w statucie spółdzielni większości kwalifikowanej potrzebnej do zmiany statutu surowszej niż 2/3.

- bowiem jego zdaniem naruszenie wskazanych przepisów miało bezpośredni wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji, gdyż stały się one podstawą błędnego ustalenia przez organ administracji, iż zachodzą przeszkody do zatwierdzenia Statutu K.

II. Przepisów postępowania.

1. art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym poprzez bezpodstawną odmowę zatwierdzenia Statutu K., które to działanie pozostaje w sprzeczności z zasadniczym celem sprawowania nadzoru nad rynkiem finansowym, tj. podejmowaniem działań służących prawidłowemu funkcjonowaniu rynku finansowego, podejmowaniem działań mających na celu rozwój rynku finansowego i jego konkurencyjności.

2. art. 6 k.p.a. z art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów państwa polegające na zaniechaniu uwzględniania w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, a także poprzez naruszenie przepisu art. art. 4 ust. 1 pkt. 2 i 3 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym, obligującego organ do podejmowania działań służących prawidłowemu funkcjonowaniu rynku finansowego, a także podejmowania działań mających na celu rozwój rynku finansowego i jego konkurencyjności.

3. Art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 6 oraz art. 8 tej ustawy poprzez brak spójności w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji oraz wybiórcze nieuwzględnianie przy ocenie postanowień statutu stanu faktycznego, co podważa zaufanie skarżącej do władzy publicznej oraz poddaje w wątpliwość działanie organu na podstawie i w granicach przepisów prawa.

Nadto, na podstawie art. 142 i art. 144 k.p.a. w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 11 ust.6 ustawy o nadzorze oraz art. 50 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżąca zaskarżyła postanowienie Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...].05.2016r. znak [...] w przedmiocie bezzasadnej odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie wniosku K. z siedzibą w S., o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] lipca 2014 r. znak: [...], o odmowie zatwierdzenia statutu K., pomimo istnienia przesłanek uzasadniających zawieszenie postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przez jego błędne niezastosowanie i odmowę zawieszenia postępowania pomimo istnienia obligatoryjnych przesłanek takiego zawieszenia oraz naruszenie wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania.

Podnosząc wskazane powyżej zarzuty skarżąca wniosła o: uchylenie zaskarżonej decyzji Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] maja 2016 r. w części dotyczącej rozstrzygnięcia zawartego w pkt. II tej decyzji w przedmiocie odmowy zatwierdzenia statutu K., zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych, oraz o rozpoznanie skargi na rozprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd po przeanalizowaniu sprawy przy uwzględnieniu zarzutów podnoszonych przez skarżącą uznał, że organ zasadnie odmówił zatwierdzenia statutu K.

Nie ulega wątpliwości, że ustawa o skok w przepisie art. 86 ust.2 pkt 1 nałożyła na K. obowiązek wystąpienia do KNF w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, z wnioskiem o zatwierdzenie statutu K. dostosowanego do przepisów ustawy o skok. Ustawa o skok weszła w życie w dniu 27 października 2012r., gdyż poza nielicznymi wyjątkami, o których mowa w art. 93 tej ustawy, weszła ona w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia a ogłoszenie wskazanej ustawy miało miejsce w dniu 26 lipca 2012r.

W art. 86 ust. 5 zdanie drugie ustawy o skok, ustawodawca określił, że do decyzji Komisji w sprawie zatwierdzenia statutu K. stosuje się odpowiednio art. 53 ust.3 tej ustawy. Wskazany przepis wskazuje, że Komisja odmawia zatwierdzenia (zmiany) statutu K., jeżeli zatwierdzenie mogłoby prowadzić do naruszenia przepisów prawa, bezpieczeństwa środków gromadzonych w kasach lub bezpieczeństwa lokat spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych gromadzonych przez K.

Katalog przesłanek uzasadniających odmowę zatwierdzenia statutu K. ma charakter wyczerpujący. Podkreślić należy, że ustawa o skok nie wymaga przy tym, aby przesłanki odmowy zatwierdzenia statutu K. były spełnione łącznie. A zatem zaistnienie jednej z przesłanek, uzasadnia wydanie decyzji odmawiającej zatwierdzenia zmiany statutu. Tak więc wskazane przesłanki mają charakter samodzielny. W okolicznościach niniejszej sprawy oznacza to, że w przypadku ustalenia przez Komisję, że zatwierdzenie statutu może prowadzić do naruszenia przepisów prawa, to Komisja nie musi równocześnie wykazywać, że zachodzi przesłanka zagrożenia bezpieczeństwa środków gromadzonych w kasach lub bezpieczeństwa lokat kas gromadzonych przez K.

Należy również wskazać, że zgodnie z art. 61 ust.2 wskazanej powyżej ustawy o skok celem nadzoru nad K. jest zapewnienie: stabilności finansowej K., prawidłowości wykorzystania funduszu stabilizacyjnego oraz innych środków deponowanych przez kasy w K. oraz zgodności działalności K. z przepisami ustawy o skok. Rację ma przy tym organ wskazując, że dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy znaczenie ma również zapis art. 2 ustawy o nadzorze, określający, że celem nadzoru nad rynkami finansowymi jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania tego rynku, jego stabilność, bezpieczeństwo oraz przejrzystości, zaufanie do rynku finansowego, a także zapewnienie ochrony interesów uczestników tego rynku również poprzez rzetelną informację dotyczącą funkcjonowania rynku, przez realizację celów określonych m. in. w ustawie o skok.

Przepisy prawa, a przede wszystkim ustawy o skok tworzą i podtrzymują wizerunek kas, a w szczególności K. jako podmiotu o wyjątkowym charakterze, instytucji pod specjalnym nadzorem państwa, której ramy działania wyznaczane są przez system prawny w sposób dużo bardziej szczegółowy niż w przypadku innych podmiotów gospodarczych. Status kas, oraz pełniącej wyjątkową rolę w ich systemie K., uzasadnia uznanie ich za instytucje zaufania publicznego, co wiąże się przede wszystkim z charakterem prowadzonej działalności depozytowo-kredytowej. Składają się na to również normy ograniczające szeroko rozumianą możliwość powstania niekorzystnej sytuacji finansowej w ww. podmiotach oraz szereg przepisów prawa normujących działanie i organizację ww. podmiotów. Poddanie działalności K. (a także kas), szczególnej regulacji publicznoprawnej, uwzględniającej jej wyjątkową pozycję powoduje, że naruszenie przez tę instytucję zaufania publicznego bądź spoczywających na niej obowiązków, należy oceniać znacznie ostrzej niż w przypadku podmiotu niemającego takiego statusu. Instytucja zaufania publicznego zobowiązana jest bowiem do zachowania najwyższej staranności w wykonywaniu swoich obowiązków, zatem konsekwencje ich naruszenia nie mogą być takie same jak w odniesieniu do zwykłego uczestnika obrotu gospodarczego. Skutkiem powyższego jest wymóg zachowania wyższego stopnia staranności i precyzji postanowień statutu podmiotu nadzorowanego i mniejsze znaczenie argumentacji odnoszącej się do swobody przedsiębiorczości, bądź swobody kontraktowej. Rację zatem należy przyznać Komisji, że K. powinna unikać sytuacji, w której brak precyzji postanowień statutu powodowałby u "przeciętnego odbiorcy" konieczność sięgnięcia do przepisów prawa w celu ustalenia rzeczywistej treści poszczególnych postanowień statutu.

Zdaniem Sądu organ rozpoznając niniejszą sprawę i wydając zaskarżone orzeczenie nie naruszył zatem zarówno wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Statut K. został przeanalizowany bowiem w sposób dokładny. W spostrzeżonych nieprawidłowościach zapisów statutu KNF wyjaśnił dlaczego jego zdaniem zapisy te są nieprawidłowe z odniesieniem się również do obowiązujących przepisów prawa w szczególnie ustawy o skok i ustawy z dnia 16 września 1982r. Prawo spółdzielcze (jt. Dz.U. z 2016r. poz. 21 – dalej: Prawo spółdzielcze). W wielu wypadkach również, szczególnie tam gdzie chodziło o doprecyzowanie zapisów, wręcz zasugerował zmiany doprecyzowujące, które pozwalałyby uznać zapisy statutu za zgodne z prawem.

Jednakże sam brak precyzji postanowień statutu nie był powodem wydania decyzji o odmowie zatwierdzenia statutu K. Zdaniem KNF, z czym należy się zgodzić, część postanowień statutu jest niezgodna z obowiązującym prawem, w tym w szczególności wymienić przykładowo wypada wskazywane przez organ zapisy:

- § 3 ust. 2, statutu, który jest niezgodny z art. 43 ustawy o skok w zakresie w jakim przewiduje otwarty katalog działalności prowadzonej przez K., gdyż wskazany przepis ustawy o skok przewiduje zamknięty katalog działalności. Paragraf ten jest również niezgodny z obowiązującymi przepisami także ze względu na brak posłużenia się w tym przepisie statutu wyrazem "wyłącznie" i brak precyzyjnego wyszczególnienia na czyją rzecz dana działalność jest prowadzona, co prowadzi do naruszenia przepisów prawa poprzez nieprawidłowe oznaczenie katalogu podmiotów, na rzecz których dane rodzaje działalności są prowadzone tj. art. 44 ust.1 ustawy o skok, gdyż prowadzi to do wyjścia poza zakres działalności, jaką K. może prowadzić zgodnie z art. 43 w/w ustawy;

- § 3 ust.2 pkt 7 statutu, który przewiduje w ramach działalności K. udzielanie poręczeń, bowiem działalność tego rodzaju nie została wymieniona przez ustawodawcę w art. 44 ust. 5 ustawy o skok, co czyni zapis tego rodzaju sprzeczny z tym przepisem;

- § 3 ust.2 pkt 11 statutu, który przewiduje możliwość obejmowania przez k. na rzecz swoich członków: akcji w spółkach akcyjnych oraz certyfikatów inwestycyjnych lub jednostek uczestnictwa funduszy inwestycyjnych. Tymczasem w art. 43-44 ustawy o skok brak jest podstawy prawnej do prowadzenia przez K. działalności polegającej na obejmowaniu akcji w spółkach akcyjnych oraz certyfikatów inwestycyjnych lub jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych, co oznacza, że tego rodzaju działalność nie może być przez k. prowadzona a tego rodzaju zapis sugerujący samodzielny charakter usługowy tej działalności, pozostaje w sprzeczności z zapisami ustawy o skok, gdyż K. nie jest uprawniona do prowadzenia samodzielnej działalności o charakterze usługowym (nabywanie i zbywanie instrumentów finansowych);

- § 3 ust.2 pkt 12 statutu, który przewiduje organizowanie wymiany informacji pomiędzy kasami a instytucjami, uprawnionymi na podstawie obowiązujących przepisów do zbierania i udostępniania informacji kredytowych oraz informacji gospodarczych, gdyż prowadzi do naruszenia przepisów prawa w zakresie w jakim nie wskazuje, że podstawą prowadzenia tego rodzaju działalności i jej zakresu regulują indywidualne umowy zawierane między K. i kasami;

- § 20 ust. 3 pkt 2 statutu, który przewiduje obowiązek zarządu zwołania Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia na żądanie członków reprezentujących co najmniej 1/3 udziałów, gdyż brzmienie tego zapisu sugeruje możliwość zwołania walnego zgromadzenia z naruszeniem art. 39 § 2 pkt 2 Prawa spółdzielczego, tj poniżej minimalnego progu o jakim mowa w tym przepisie (nie mniej niż trzech członków). Wskazany przepis Statutu prowadzi również do naruszenia przepisów prawa (art. 39 ust.2 pkt 2 Prawa spółdzielczego w związku z art. 42 ustawy o skok) w zakresie w jakim nie zapewnia efektywnej możliwości zwołania Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia, gdyż stwarza możliwość powstania sytuacji, w której kasy nie będą mogły skutecznie zobowiązać zarządu do zwołania Nadzwyczajnego Zgromadzenia co w istocie prowadzi do naruszenia bezpieczeństwa środków gromadzonych w kasach oraz bezpieczeństwa lokat gromadzonych przez K.;

- § 28 ust. 14 w zw. z art. 28 ust. 13 statutu, który przewiduje, że kadencja członka rady nadzorczej upływa z dniem powołania Rady Nadzorczej nowej kadencji, gdyż brzmienie tego paragrafu nie przestrzega zasady zawartej w art. 44 ust.4 ustawy o skok, że mandat członka rady nadzorczej wygasa z dniem powołania nowego członka rady nadzorczej;

- § 52 ust.2 pkt 2 oraz ust. 6 statutu, który przewiduje utworzenie przez K. funduszu kredytowo-inwestycyjnego, który ma powstać z lokat oraz kredytów i pożyczek zaciąganych przez K. i przeznaczony ma być na zaciąganie kredytów i pożyczek oraz inwestycje finansowe, gdyż prowadzi on do naruszenia prawa w zakresie w jakim przewiduje utworzenie dodatkowych funduszy nie przewidzianych w art. 54 ustawy o skok;

- § 60 statutu, który przewiduje że zmiana statutu wymaga uchwały Walnego Zgromadzenia podjętej kwalifikowaną większością ¾ głosów, gdyż ustala w istocie wymóg głosowania powyżej progu większości kwalifikowanej wynikającej z art. 12a ust.1 Prawa spółdzielczego.

Mając zatem na względzie, iż jak wykazał organ przynajmniej w kilku przypadkach zapisy statutu pozostają w sprzeczności z obowiązującym prawem (w szczególności z ustawą o skok i z Prawem spółdzielczym) to nie ulega wątpliwości, iż w niniejszej sprawie ziściła się negatywna przesłanka wskazująca, iż zatwierdzenie statutu prowadziłoby do naruszenia przepisów prawa, co oznacza, że wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie jest prawidłowe.

Odnosząc się do zarzutów stawianych w skardze przez stronę skarżącą, Sąd uznając je za niezasadne wskazuje:

- Ad. I.1 – zarzut ten należy uznać za polemiczny i nie odnoszący się w istocie merytorycznie do uzasadnienia organu przedstawionego w tym zakresie na str. [...] zaskarżonej decyzji. Należy bowiem podkreślić, że potrzeba doprecyzowania, iż K. prowadzi działalność wyłącznie na rzecz członków została wprost wymieniona w uzasadnieniu ustawy o zmianie ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo- kredytowych oraz niektórych innych ustaw z dnia 19 kwietnia 2013 r. a nadto z brzmienia przepisu art. 44 ust. 1 ustawy o skok w sposób jednoznaczny wynika, że K. prowadzi działalność wyłącznie na rzecz swoich członków. Powyższe oznacza, że ustawodawca dokonał poważnego ograniczenia swobody kontraktowej członków K. w kwestii możliwości określenia statutowego przedmiotu działalności, pozostawiając ją jedynie w zakresie działalności prowadzonej na rzecz zrzeszonej kasy lub członków kasy na podstawie indywidualnie zawieranej umowy.

- Ad. I.2 – postawiony w tym punkcie zarzut wskazuje na niezrozumienie przez skarżącą części uzasadnienia zaskarżonej decyzji odnoszącej się do czynności, jakie może wykonywać K., które nie stanowią przedmiotu jej działalności. W ocenie organu, zawartej w zaskarżonej decyzji, z którą to oceną Sąd się w pełni zgadza, tego typu czynności nie muszą być wpisane do statutu. Przy czym jak wskazał organ Komisja nie sprzeciwia się wpisywaniu ich do statutu, z tym jednak zastrzeżeniem, że nie mogą być one zapisywane w ramach przedmiotu działalności, oraz winny zawierać dodatkowe zastrzeżenia, co w niniejszej sprawie zostało wskazane m. in. w odniesieniu do: § 3 ust.2 pkt 7, 8, 13 statutu, gdyż może to być mylące zarówno dla odbiorców statutu, jak i podmiotów trzecich, błędnie sugerując faktyczny przedmiot działalności K. Należy bowiem podkreślić, że zakres czynności dozwolonych do wykonywania przez K. w ramach przedmiotu działalności został w sposób jednoznaczny ustalony w art. 42-44 ustawy o skok. A zatem, jak słusznie wskazał organ, K. nie może w ramach swojego podstawowego przedmiotu działalności (określonego w ustawie) wykonywać czynności innych niż wymienione w przywołanych przepisach.

- Ad. I.3 - Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 44 ust. 5 ustawy o skok K. może prowadzić na rzecz kasy lub jej członków działalność inną niż określona w ust. 2 na podstawie umowy zawartej z kasą, o czym informuje Komisję Nadzoru Finansowego. A zatem jak słusznie wskazał organ w zaskarżonej decyzji, działalność w zakresie wymiany informacji pomiędzy kasami a instytucjami, uprawnionymi na podstawie obowiązujących przepisów do zbierania i udostępniania informacji kredytowych oraz informacji gospodarczych w konkretnych okolicznościach faktycznych może stanowić rodzaj działalności zgodny z celami działalności K., tj. zapewnieniem stabilności finansowej kas, natomiast nie oznacza to, że K. posiada generalne upoważnienie do prowadzenia tego rodzaju działalności. Bowiem działalność ta nie została wymieniona przez ustawodawcę w ust. 2 art. 44 ustawy o skok. A zatem, jak słusznie przyjął organ, ewentualną podstawą jej świadczenia byłby art. 44 ust. 5 ustawy o skok czyli indywidualna umowa pomiędzy K. a zrzeszoną kasą. Tym samym, organ prawidłowo przyjął, że wymienienie tego rodzaju działalności w statucie może nastąpić, o ile zostanie poprzedzone odpowiednimi zastrzeżeniami. Brak tego rodzaju zastrzeżeń rodzi bowiem niepewność w świetle brzmienia wskazanego przepisu art. 44 ust.2 ustawy o skok, gdyż sugeruje, że K. może prowadzić tego rodzaju działalność w sposób nieskrępowany.

- Ad. I.4 – w zakresie tego zarzutu aktualne pozostaje stanowisko Sądu zawarte w pkt Ad. 3 a nadto należy podnieść, że zdaniem Sądu organ prawidłowo wskazał, iż obecna treść § 3 ust. 2 pkt 14 statutu K. wskazuje, że prowadzi ona działalność w zakresie emitowania papierów wartościowych. Zapis ten sugeruje zatem samodzielny charakter usługowy tej działalności a tym niewątpliwie wykracza poza zakres działalności, jaką K. może prowadzić na podstawie art. 43-44 ustawy o skok.

Na uwagę zasługuje przy tym, okoliczność wskazana także w zaskarżonej decyzji, że w przepisie art. 2 pkt 1a ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach (Dz.U. 2015 r., poz. 238) przewidziano uprawnienie K. do emisji obligacji. W statucie K. we wskazanym wyżej paragrafie posłużono się jednak nie terminem "obligacje" lecz "papiery wartościowe", które jest pojęciem znaczeniowo szerszym od pojęcia "obligacje". Jest to o tyle problematyczne, że o ile postanowienie zawiera zastrzeżenie, że ewentualna emisja odbywać się będzie "na zasadach określonych w obowiązujących przepisach", to jednak - jak wynika to z poczynionych wcześniej wywodów - skoro co do zasady nie ma potrzeby umieszczania tego punktu w statucie, to jego ewentualne umieszczenie nie powinno wprowadzać potencjalnego odbiorcy w błąd. A z taką sytuacją niewątpliwie mamy do czynienia, bowiem na podstawie wskazanego zapisu nie do końca jest jasne jakiego rodzaju papiery wartościowe w oparciu o ww. postanowienie, poza obligacjami, miałaby emitować K. Wynika to z faktu, że zarówno jej forma działania (spółdzielnia), jak również szereg przepisów ustawowych ogranicza K. w ww. zakresie.

- Ad. I.5 – zarzut oraz argumentacja przedstawiona w tym zakresie przez skarżącą nie mogły być uznana za zasadne. Niewątpliwie bowiem zgodnie z art. 53 ust.1 ustawy o skok w związku z art. 5 § 1 pkt 2 Prawa spółdzielczego statut K. powinien określać jej przedmiot działalności, co w sposób szczegółowy i prawidłowy wywiódł organ w skarżonym orzeczeniu. A zatem skoro w statucie w ramach przedmiotu działalności nie określono prowadzenia działalności jednoznacznie wskazanej w art. 44 ust. 2 pkt 10 ustawy o skok polegającej na wypełnianiu za kasy obowiązków informacyjnych wobec Narodowego Banku Polskiego to to zdaniem Sądu prowadzi do naruszenia prawa w zakresie w jakim przedmiot działalności określony w statucie nie przewiduje prowadzenia takiej działalności do której K. jest zobligowana ustawą. Sąd zauważa przy tym, że pewne zdziwienie może budzić fakt, iż K. w odniesieniu do części postanowień argumentuje, że pomimo braku takiego obowiązku powinny się one znaleźć w statucie (vide: pkt. 3 i 4), a w przypadku innej części postanowień, które powinny się w nim znaleźć (gdyż dany rodzaj działalności jest wprost wskazana w przedmiocie działalności określonym w ustawie) prezentowany jest pogląd, że nie ma takiej konieczności.

- Ad. I.6 – Sąd nie dopatrzył się sprzeczności, na którą wskazuje strona skarżąca w pkt 6 skargi. Zdaniem Sadu w decyzji w sposób jasny wskazano, że problem zgodności z prawem dotyczył §12 ust. 1 w zw. z ust. 1a statutu. Zdaniem Sądu organ prawidłowo w tym zakresie uznał, że zapisy § 12 ust. 1 w zw. z § 12 ust. 1a statutu K. prowadzą do naruszenia przepisów prawa w zakresie, w jakim sugerują możliwość złożenia lokat stanowiących formę przechowywania rezerwy płynnej w formie niewymienionej w art. 38 ust. 3 ustawy o skok. Wynika to bowiem z faktu, że § 12 ust.1 statutu miałby dotyczyć formy przechowywania rezerwy płynnej, a ust. 1a przewiduje formę, jaka nie jest przewidziana przez prawo. Organ wyjaśnił również w zaskarżonym rozstrzygnięciu w sposób jednoznaczny dlaczego w opinii Komisji § 12 ust. 1a statutu K. prowadzi do naruszenia przepisów prawa w zakresie, w jakim sugeruje posiadanie przez K. odgórnej zgody Komisji Nadzoru Finansowego na taki sposób działania kas i tym samym sugeruje zwolnienie ich z obowiązku o jakim mowa w art. 37 ust. 1 pkt 5 ustawy o skok. Przy czym pogląd zaprezentowany w tym zakresie należy uznać za prawidłowy

- Ad. I.7 - W ocenie Sądu, zawarte w skardze stanowisko skarżącej w zakresie zarzutu zawartego w pkt 7 skargi w żaden sposób nie odnosi się i nie podważa przedstawionego w zaskarżonej decyzji meritum problemu tj. faktycznej struktury udziałów w K. Należy bowiem zauważyć, że analizując brzmienie § 20 ust. 3 pkt 2 statutu K., Komisja zauważyła i zbadała dwie istotne kwestie, które wymagały rozważenia w kontekście ich zgodności z prawem, a mianowicie: czy zachowany jest warunek wynikający z Prawa spółdzielczego dotyczący minimalnej liczby członków jacy są uprawnieni do złożenia wniosku o zwołanie Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia i czy zgodne z prawem jest zaostrzenie ww. progu do liczby członków posiadających co najmniej 1/3 udziałów K. Analiza przeprowadzona przez organ w sposób jasny i przejrzysty wykazała, że w wypadku statutu K., zaproponowane rozwiązania nie są dopuszczalne, bowiem w istocie mogą prowadzić do niemożności zwołania nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia przez członków.

Tymczasem z punktu widzenia bezpieczeństwa sektora i sprawowanego przez KNF nad nim nadzoru zasadnym jest, aby faktyczny stopień efektywności przyjętych w statucie rozwiązań zapewniał skuteczne działania K. również w sytuacjach kryzysowych (a może nawet przede wszystkim w takich sytuacjach). Brak efektywnego mechanizmu zapewniającego zwoływanie Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia i możliwość wynikającego stąd paraliżu decyzyjnego K. to okoliczności, które wprost stoją w opozycji do potrzeby realizacji celów stawianych przed K. przez ustawodawcę tj. sprawowania kontroli nad kasami dla zapewnienia bezpieczeństwa zgromadzonych w nich oszczędności oraz zgodności działalności kas z przepisami prawa. W opinii Sądu organ prawidłowo zatem uznał, że § 20 ust. 3 pkt 2 statutu K. prowadzi do naruszenia przepisów prawa w zakresie, w jakim nie zapewnia efektywnej możliwości zwołania Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia, tj. narusza art. 39 § 2 pkt 2 Prawa spółdzielczego w zw. z art. 42 ustawy o skok. Nadto słusznie przyjęto, że aktualne brzmienie § 20 ust. 3 pkt 2 statutu K., jako stwarzające możliwość powstania sytuacji, w której kasy nie będą mogły skutecznie zobowiązać zarządu do zwołania Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia, prowadzi do naruszenia bezpieczeństwa środków gromadzonych w kasach oraz bezpieczeństwa lokat kas gromadzonych przez K.

- Ad. I.8 – Przedstawiona argumentacja w skardze nie podważa skutecznie stanowiska organu zawartego w decyzji. Sąd wskazuje przy tym, że nie można się zgodzić ze skarżąca, że zastosowane w zakresie wyłonienia kandydatów do rady nadzorczej rozwiązania zawarte w § 28 statutu są rozwiązaniami typowymi. Są to bowiem, jak słusznie zauważył organ w decyzji, rozwiązania o odmiennym celu niż zasada głosowania grupami występująca w ustawie z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.).

Jak słusznie bowiem przyjął organ w oparciu o przywołane w skarżonej decyzji dane (tabela na str.45), ponad 15-krotnie nadreprezentowana jest pozycja pojedynczej kasy wchodzącej w skład Grupy I, o ok. 30% nadreprezentowana jest pozycja kas wchodzących w skład Grupy II i o ok. 54% niedoreprezentowana jest pozycja kas wchodzących w skład Grupy III. Nieuprawnione jest zatem twierdzenie, że podział mandatów w ramach Rady Nadzorczej ma uzasadnienie wynikające z zasad demokracji. Kryterium, do jakiego odwołuje się statut K., tj. liczba członków zrzeszanych przez poszczególne kasy, nie jest bowiem kryterium wynikającym ze stosunku spółdzielni – K., a odwołuje się ono do stosunku spółdzielczego w ramach indywidualnych kas. Ponadto, ustawodawca określił w art. 48 ust. 2 ustawy o skok, że każdemu członkowi K. przysługuje jeden głos na walnym zgromadzeniu, bez względu na ilość posiadanych udziałów. Porównując sposób regulacji oraz uwzględniając fakt, że ustawodawca zdecydował się wprost powtórzyć w ustawie o skok zasadę 1 kasa - 1 głos należy uznać, że w przypadku K. należy ją interpretować w sposób ścisły. Oznacza to, że przyjęta w ramach statutu technika głosowania nie może modyfikować prawnej pozycji pojedynczego głosu. Innymi słowy, zastosowanie podziału na grupy w przypadku K. byłoby dopuszczalne, o ile zastosowane kryterium doboru do grupy i ilość członków Rady Nadzorczej nie modyfikowałaby siły pojedynczego głosu. W sprzeczności z tą zasadą stać będzie każde kryterium, które obniża lub zawyża siłę pojedynczego głosu. W przypadku K. sytuacja, w której statutowo grupie składającej się z jednego (Grupa I) lub kilku członków (Grupa II) przyznaje się de facto gwarancję wyboru z wyłonionych przez nich list kandydatów, większej liczby członków Rady Nadzorczej niż przypadałaby im z proporcji głosów, słusznie zostało przez Komisję uznane za sprzeczne z prawem.

- Ad. I.9 – Sąd zauważa, że skarżąca podnosząc zarzut zawarty w pkt 9 nie wskazała podstawy prawnej, która uzasadniałaby tworzenie w k. funduszu kredytowo-inwestycyjnego. Sąd zauważa zatem, że Prawo spółdzielcze pozwala spółdzielni na tworzenie innych niż wymienione w tej ustawie fundusze własne. Jednakże ustawę tą stosuje się do K. jedynie w zakresie nie uregulowanym w ustawie o skok. Natomiast ustawa o skok precyzyjnie wskazuje w art. 54 jakie są fundusze własne K. Oznacza to, że z punktu widzenia ustawy o skok, nie ma podstaw do zastosowania art. 78 § 2 Prawa spółdzielczego, skoro ustawa o skok precyzyjnie wymienia, co jest funduszem własnym K. Zresztą sam statut K. nie wskazuje jakiego rodzaju funduszem miałby być fundusz reklamowo- promocyjny, skoro nie jest funduszem własnym K., a skarżąca wywodzi możliwość jego utworzenia z przepisów Prawa spółdzielczego zezwalających na tworzenie innych funduszy własnych. W konsekwencji, zdaniem Sądu, Komisja prawidłowo uznała, że § 52 ust. 2 pkt 2 oraz ust. 6 statutu K. prowadzą do naruszenia przepisów prawa, w zakresie w jakim przewidują utworzenie dodatkowych funduszy nie przewidzianych w art. 54 ustawy o skok.

- Ad. I.10 – Sąd nie podziela poglądu zaprezentowanego w skardze, iż brzmienie art. 12 a § 1 Prawa spółdzielczego dozwala na wprowadzenie w statucie spółdzielni większości kwalifikowanej surowszej niż 2/3 dla zmiany Statutu. Wskazana norma Prawa spółdzielczego zdaniem sądu jest przepisem bezwzględnie obowiązującym a zatem nie jest możliwe jej modyfikowanie poprzez np. zapisy zawarte w Statucie. Sąd w tym zakresie podziela bowiem, nadal aktualny pogląd, zaprezentowany przez Sąd najwyższy w wyroku z dnia 21 grudnia 2012 r., sygn. akt: IV CSK 157/12 (Lex), który rozważał charakter art. 45 § 5 Prawa spółdzielczego, w kontekście K. Jak wskazał Sąd Najwyższy w w/w orzeczeniu brak odpowiedniego postanowienia w samej treści omawianego przepisu nie oznacza jednak, że zawarte w nim postanowienia mają względnie wiążący charakter. Opierając się na wywodzie Sądu Najwyższego należy uznać, że za bezwzględnie wiążącym charakterem normy art. 12a § 1 Prawa spółdzielczego przemawia przyjęty w całej ustawie sposób regulacji z użyciem klauzul dyspozytywnych – gdyż jeśli norma zawarta w poszczególnych przepisach ma względnie obowiązujący charakter, to wynika to wprost z treści tych przepisów. Tę metodę regulacji przyjęto np. w art. 16 § 1, art. 17 § 3, art. 20 § 1, art. 24 § 9, art. 46a, art. 145 § 1, art. 159 Prawa spółdzielczego. We wskazanym wyżej wyroku Sąd Najwyższy wskazał, że " Jeśli w określonych przypadkach ustawa wprowadza wymagania kwalifikowanej większości głosów nie przewidując żadnych odstępstw, kwestie te nie należą już do materii statutowej". Tym samym, Komisja prawidłowo dokonała interpretacji zapisów Prawa spółdzielczego i uznała, że § 60 statutu K. prowadzi do naruszenia przepisów prawa, w zakresie w jakim ustala wymóg głosowania powyżej progu większości kwalifikowanej wynikającej z art. 12a § 1 Prawa spółdzielczego.

- Ad. II.1 Zdaniem Sądu podniesiony zarzut, jest nieuprawniony, gdyż nie można przyjąć, że statut K. poddany zatwierdzeniu KNF był w pełni zgodny z przepisami prawa. A skoro nie był to nie można uznać by organ naruszył art. 4 ust.3 ustawy o nadzorze, szczególnie że jako organ nadzoru wskazany w przepisie art. 86 ust.2 pkt 1 i 5 ustawy o skok, jest zobligowany do zbadania przedłożonego statutu pod względem jego zgodności z przepisami prawa, bezpieczeństwa środków gromadzonych w kasach lub bezpieczeństwa lokat kas gromadzonych przez K. (art. 53 ust.3 ustawy o skok)

- Ad. II.2 i 3. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja nie narusza zarówno przepisu art. 6 i 8 jak i art. 107 § 3 k.p.a. Organ działał bowiem na podstawie i w granicach prawa. Komisja wydając decyzję zawarła w jej uzasadnieniu szczegółowy wstęp wskazujący na sposób interpretacji prawa przyjęty przez Komisję z uwagi na cele nadzoru i szczególną pozycje i znaczenie systemowe K. Z treści natomiast skargi nie wynika jaki interes społeczny oraz słuszny interes obywateli został zdaniem skarżącego naruszony przez wydanie skarżonego rozstrzygnięcia.

Sąd uznał również, że wymóg stawiany decyzji przez art. 107 § 3 k.p.a. został zachowany. Organ bowiem w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia szczegółowo zanalizował statut K. wskazując zapisy, które budziły jego wątpliwości, wskazując jednocześnie z jakich powodów oraz wskazując normy prawne, z którymi jego zdaniem wskazane zapisy statutu są niezgodne.

Za niezasadny Sąd uznał również podniesiony w skardze zarzut dot. odmowy zawieszenia postępowania. Rację ma bowiem organ odwołując się do ugruntowanych poglądów orzecznictwa sądów administracyjnych, wskazującego że organ administracji zawiesza postępowanie administracyjne jedynie wówczas, gdy bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub przez sąd wydanie decyzji nie byłoby możliwe. W niniejszej sprawie z taką sytuacją nie mamy jednak miejsca, gdyż wydanie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nie zależało od rozstrzygnięć sądu w sprawach będących przedmiotem wskazanych wyżej powództw. KNF jako organ nadzoru był bowiem samodzielnie umocowany do dokonania oceny zgodności statutu m. in. z przepisami prawa.

Na zakończenie, mając na względzie zgłoszone podczas rozprawy wątpliwości odnoszące się do dalszej możliwości zatwierdzenia statutu przez K. po uprzednim usunięciu jego wadliwości. Sąd wskazuje, że biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy oraz termin, który został zakreślony w przepisie art. 86 ust.1 ustawy o skok. do złożenia wniosku o zatwierdzenie statutu, iż wydaje się uzasadnione przyjęcie, że w sprawie może mieć zastosowanie tryb nadzwyczajny określony w art. 154 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.