Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 81/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2016-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1, art.3 ust.3
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: § 2 ust. 3
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro Sędziowie WSA Grzegorz Panek / spr./ WSA Tomasz Smoleń Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2016 r. spraw ze skarg R. S. na decyzje Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2015 r. - nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 rok, - nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2014 rok, 1) oddala skargi, 2) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie radcy prawnemu G. S. – Kancelaria Radcy Prawnego w R. wynagrodzenie w kwocie 590,40 (pięćset dziewięćdziesiąt i 40/100) złotych, w tym podatek od towarów i usług w kwocie 110,40 (sto dziesięć i 40/100) złotych z tytułu pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżonymi decyzjami z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] i [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w sprawie przyznania R. S. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 rok oraz nr [...] w sprawie przyznania skarżącemu pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2014 rok.

Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 16 maja 2014 r. R.S. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa . wnioski o przyznanie płatności na 2014 rok z tytułu jednolitej płatności obszarowej, płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych, płatności do krów i owiec oraz płatności w ramach pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

W związku z faktem, że zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności działki rolne o łącznej powierzchni 4,99 ha położone były w części na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w obrębie W. W., które to działki zostały również zadeklarowane we wniosku T. K., do obydwu stron konfliktu kontroli krzyżowej wystosowane zostały wezwania do złożenia wyjaśnień

W odpowiedzi na wezwanie R. S. złożył korektę do wniosków wraz z oświadczeniem, w którym podtrzymał swoją deklarację użytkowania rolniczego spornych działek ewidencyjnych. Do korekty tej dołączył również tabelę, w której umieścił numery działek użytkowanych rolniczo, wyszczególnił rodzaje upraw na tych działkach oraz określił zabiegi agrotechniczne, jakie były wykonywane na tych działkach w 2014 roku. Jako dowód w sprawie, mogący potwierdzić prawdziwość jego deklaracji wskazał na protokoły policyjne.

W związku z powyższym organ I instancji zwrócił się do R. S. z wezwaniem do złożenia wyjaśnień w celu przedstawienia protokołów, notatek bądź innych dokumentów sporządzanych przez policję, mogących potwierdzić, że na dzień 31 maja 2014 r. był on w posiadaniu spornych działek ewidencyjnych, czyli że prowadził działalność rolniczą na tych działkach.

W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie R. S. wyjaśnił, że protokoły oraz zeznania znajdują się na posterunku Policji w R. oraz załączył jako nowy dowód w sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 listopada 2015 r. oraz pismo skierowane do Sądu Okręgowego w T. dotyczące naruszenia prawa materialnego i procesowego.

Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR . zwrócił się z prośbą do Policji w R. o udostępnienie protokołów policyjnych sporządzanych na okoliczność wielokrotnego wzywania Policji przez T. K., gdy rzekomo R. S. na spornych działkach wykonywał prace polowe.

W odpowiedzi nadesłano protokoły z akt postępowania [...] w sprawie uszkodzenia zasiewów na gruncie T. K. oraz protokół przesłuchania do postępowania wyjaśniającego [...] w sprawie wypasania krów i nieopuszczania gruntu rolnego na żądanie osoby uprawnionej. Ponadto w przedmiotowym piśmie zawarto informację, że na posterunku Policji w R. były prowadzone postępowania wyjaśniające w sprawach o wykroczenia: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], które zakończyły się skierowaniem akt do Sądu Rejonowego w M. [...] Zamiejscowy Wydział Karny w K. i tam należy się zwrócić o udostępnienie protokołów z powyższych postępowań.

W dniu 1 lipca 2015 r. z Sądu Rejonowego w M. otrzymano kserokopie protokołów sporządzonych przez Policję w sprawach o sygnaturach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] wraz z informacją, że protokoły w sprawach o sygnaturach: [...], [...] oraz [...] obecnie nie mogą być przekazane z uwagi na toczące się postępowanie międzyinstancyjne.

Z uwagi na fakt, że T. K. w odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień również podtrzymała swoją deklarację użytkowania rolniczego spornych działek ewidencyjnych, podając za świadka J. P., który na jej zlecenie wykonywał w 2014 roku czynności koszenia i zaorania gruntów rolnych dokonano przesłuchania powołanego świadka.

W trakcie przesłuchania J. P. oświadczył, że w roku 2014 na działkach wskazanych przez T. K. najpierw końcem czerwca wykonywał koszenie łąk przy pomocy kosiarki rotacyjnej, a następnie w sierpniu przeprowadził orkę gruntów ornych. Ponadto zeznał, że orkę wykonywał na trzech działkach rolnych na powierzchni około 0,80 ha, natomiast łąki kosił na sześciu działkach rolnych. Świadek nie potrafił podać numerów działek ewidencyjnych, na których wykonywał te zabiegi, ale dokonał szczegółowego opisu ich położenia oraz jednoznacznie wskazał te działki na wydruku z ortofotomapy.

W odpowiedzi na zawiadomienie o terminie przesłuchania świadka R.S. wyjaśnił, że podtrzymuje zarzuty zawarte w skardze do Dyrektora ARiMR z dnia 16 lipca 2015 r.

Organ ustalił, że w ww. skardze R. S. między innymi zarzucił, że Kierownik Biura Powiatowego nie wezwał na rozprawę świadków w osobach S. S. i M.J.

W związku z powyższym zwrócono się do R. S. z zapytaniem czy wnosi o dodatkowe przesłuchanie w charakterze świadków S. S. i M. J.. R. S. nie złożył w tej kwestii żadnych wyjaśnień.

Następnie organ ustalił, że w otrzymanych protokołach z akt postępowania [...], [...], [...], [...], [...] [...] znajdują się zeznania stron postępowania oraz świadków sporządzone na okoliczność wypasania krów przez R. S. na działkach będących własnością T. K. w 2014 roku.

Jak wynika z zeznań T. K. R. S. wielokrotnie wypasał krowy na działce ewidencyjnej nr [...], będącej jej własnością i pomimo nalegania właścicielki do opuszczenia przez niego wypasanej działki nie stosował się do nakazów i opuszczał grunt dopiero, gdy otrzymywał informację o zgłoszeniu tego wykroczenia na Policję.

Organ ustalił, że R. S. był poprzednio trzykrotnie ukarany wyrokiem Sądu Rejonowego w M. [...] Zamiejscowy Wydział Karny w K. z dnia [...] stycznia 2014 r., sygn. akt [...] oraz z dnia [...] lutego 2014 r. sygn. akt [...] oraz z dnia [...] kwietnia 2014 r. sygn. akt [...] za podobne wykroczenia o wypasanie krów na gruncie rolnym nr [...] będącym własnością T. K. i mimo żądania właścicielki, nie opuścił gruntu.

Kierownik Biura Powiatowego w K. rozpatrując cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w tym przedstawione przez strony konfliktu krzyżowego dokumenty, oświadczenia stron oraz zeznania świadków uznał, że R. S. nie spełnił przesłanki do przyznania płatności określonej w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U z 2012 r, poz.1164 ze zm.) oraz w § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 40 poz. 329 ze zm.).

W związku z powyższym decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...] odmówił przyznania

1. jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 2 377,37 zł,

2. płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych i nałożył sankcję w wysokości 650,95 zł,

zaś decyzją z tej samej daty nr [...] odmówił przyznania płatności ONW do działek rolnych lub ich części położonych na obszarze ONW typu ONW - Nizinne strefa I na rok 2014 i nałożył sankcję w wysokości 467,19 zł.

Organ wyjaśnił, że w zakresie uprawnień do otrzymania płatności decydujące znaczenie ma fakt faktycznego trwałego władania i rzeczywistej uprawy zgodnie z normami zadeklarowanych gruntów rolnych przez cały rok kalendarzowy.

W ocenie organu nie można uznać, że R. S. swobodnie mógł decydować jakie rośliny uprawiać i swobodnie mógł dokonywać odpowiednich zabiegów agrotechnicznych oraz utrzymywać te grunty w dobrej kulturze rolnej co jest przesłanką do przyznania płatności, w sytuacji kiedy nie był właścicielem spornych działek i jednocześnie nie miał zgody właściciela na swobodne dysponowanie spornym gruntem. Dowodem na to są protokoły policyjne przesłuchania świadków z akt postępowania [...], [...], [...], [...], [...], [...] sporządzone na okoliczność zawiadomienia przez T. K. o popełnieniu przestępstwa w związku z wypasaniem krów przez R. S. na działkach ewidencyjnych do niej należących.

Organ uznał, że na podstawie zgromadzonych dowodów w postaci protokołów policyjnych można stwierdzić, że R. S. na spornych działkach o nr [...], [...], [...] i [...] dokonywał wypasania krów, ale na żądanie właścicielki po wezwaniu policji opuszczał sporne działki. Jednocześnie wykonując te zabiegi działał na szkodę właściciela gruntów naruszając jego własność, za co był skazywany.

Zdaniem organu w powyższej sprawie nie można stwierdzić, że to R. S. był posiadaczem spornych działek ewidencyjnych na dzień 31 maja 2014 r., gdyż dysponująca prawem własności T. K. przedstawiła świadka, który na jej zlecenie wykonywał zabiegi agrotechniczne na działkach ewidencyjnych, które są jej własnością.

W ocenie organu R. S. nie przedstawił wiarygodnych dowodów, które wskazywałyby, że to on użytkował rolniczo sporne grunty rolne.

W przedmiotowej sprawie organ I instancji ustalił, że wniosek złożony przez R. S. nie był poprawny. R. S. zadeklarował w nim grunty rolne, których nie był posiadaczem na dzień 1 maja 2014 r., co potwierdza zeznanie z przesłuchania świadka w sprawie oraz treść zawarta w protokołach policyjnych, jak również nie wykazał, że stwierdzone nieprawidłowości wynikały nie z jego winy.

Wniosek złożony przez R. S. nie był prawidłowy pod względem faktycznym, a ponadto wnioskodawca nie wykazał skutecznie, że nie ponosi winy za zadeklarowanie nieprawidłowych danych.

Organ podkreślił, że to wnioskodawca (rolnik) odpowiada za treść wypełnionego wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, to na nim więc spoczywa obowiązek wykazania, że zachodzą przesłanki, które pozwalają na odstąpienie od wykluczeń stosowanych w przypadku rozbieżności pomiędzy powierzchnią deklarowaną a kwalifikującą się do płatności.

W związku z powyższym płatność do części działek rolnych położonych w części na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w obrębie W. W. o łącznej powierzchni 2,15 ha na podstawie braku spełnienia warunku posiadania gruntów określonego w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz w § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" została odmówiona i zostały nałożone sankcje ze względu na zawyżenie deklaracji powierzchni działek rolnych.

Nie zgadzając się z ustaleniami organu R. S. wniósł odwołania od decyzji z dnia [...] września 2015 r. w których zakwestionował prawo własności T. K. do spornych działek. W ocenie odwołującego T. K. przedstawiała budzące wątpliwości dokumenty, aby wyłudzić dopłaty do gospodarstwa, którego nie jest właścicielem.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy i przeanalizowaniu zebranego materiału dowodowego Dyrektor Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzjami z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] i [...] utrzymał w mocy decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2015 r. nr [...] i nr [...].

W ocenie organu odwoławczego organ I instancji dokonał prawidłowych ustaleń, że R. S. na dzień 31 maja 2014 r. nie był posiadaczem powierzchni na spornych działkach ewidencyjnych.

Odnosząc się do zarzutu odwołującego się, że "Kierownik ARiMR wydał decyzją w oparciu o fałszywy materiał dowodowy, który T. K. załączyła do akt sprawy aby wyłudzić dopłaty z gospodarstwa którego nie jest właścicielem" organ odwoławczy podkreślił, że kompetencją organu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie jest dochodzenie kto jest właścicielem gruntu deklarowanego do płatności w świetle prawa cywilnego, a ważnym jest faktyczne posiadanie gruntu w charakterze trwałego użytkowania gruntów.

Na poparcie zajętego stanowiska organ powołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 kwietnia 2013 r. (sygnatura akt: I SA/Sz 1113/12), w którym Sąd stwierdził, że "posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu ściśle wiąże się z produkcją rolną, zatem konieczne jest faktyczne użytkowanie gruntów rolnych".

Organ podkreślił, że takie rozumienie posiadania połączonego z faktycznym użytkowaniem gruntów rolnych wiąże się z celem dopłat, czyli dofinansowaniem do produkcji rolnej i pomocy rolnikom rzeczywiście użytkującym posiadane grunty rolne. Zatem aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy być posiadaczem gruntów rolnych, ale należy je przede wszystkim rolniczo użytkować, zachowując zasady ich utrzymania w należytym stanie".

W ocenie organu odwoławczego R. S. nie użytkował faktycznie i nie dokonywał niezbędnych zabiegów agrotechnicznych, które pozwoliłyby uznać go za posiadacza uprawnionego do płatności w 2014 roku.

Czynności rolnicze wykonywane przez R. S. polegające na wypasaniu krów były wykonywanie w sposób nieuprawniony, bez zgody T. K., która wielokrotnie zgłaszała ten fakt na Policję.

R. S. nie zgodził się z takim rozstrzygnięciem i wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargi na powyższe decyzje.

Wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji organu I instancji, które w jego ocenie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Podniósł, że T. K. nie może być strona postępowania składając wnioski o dopłaty, ponieważ działki wymienione w zaskarżonych decyzjach w ogóle nie istnieją.

W odpowiedzi na skargi Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o oddalenie skarg podtrzymując twierdzenia i argumentacje zawarte w zaskarżonych decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje:

Na wstępie rozważań Sądu stwierdzić należy, że stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Ponadto na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji, Sąd nie znalazł podstaw do ich uchylenia. Wbrew podniesionym zarzutom są one wynikiem prawidłowo przeprowadzonego postępowania jak też prawidłowej wykładni znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów.

Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie są decyzje którymi organ I instancji odmówił przyznania

1. jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 2 377,37 zł.

2. płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych i nałożył sankcję w wysokości 650,95 zł,

zaś decyzją z tej samej daty nr [...] odmówił przyznania płatności ONW do działek rolnych lub ich części położonych na obszarze ONW typu ONW - Nizinne strefa I na rok 2014 i nałożył sankcję w wysokości 467,19 zł.

W ocenie Sądu organy prawidłowo uznały, że w zakresie uprawnień do otrzymania powyższych płatności decydujące znaczenie ma fakt faktycznego trwałego władania i rzeczywistej uprawy zgodnie z normami zadeklarowanych gruntów rolnych przez cały rok kalendarzowy. W rozpoznawanej sprawie nie można uznać, że R. S. swobodnie mógł decydować jakie rośliny uprawiać i swobodnie mógł dokonywać odpowiednich zabiegów agrotechnicznych oraz utrzymywać te grunty w dobrej kulturze rolnej co jest przesłanką do przyznania płatności, w sytuacji kiedy nie był właścicielem spornych działek i jednocześnie nie miał zgody właściciela na swobodne dysponowanie spornym gruntem. Dowodem na to są protokoły policyjne przesłuchania świadków z akt postępowania [...], [...], [...], [...], [...], [...] sporządzone na okoliczność zawiadomienia przez T. K. o popełnieniu przestępstwa w związku z wypasaniem krów przez R. S. na działkach ewidencyjnych do niej należących.

Organy zasadnie przyjęły, że na podstawie zgromadzonych dowodów w postaci protokołów policyjnych można stwierdzić, że R. S. na spornych działkach o nr [...], [...], [...] i [...] dokonywał wypasania krów, ale na żądanie właścicielki po wezwaniu policji opuszczał sporne działki. Jednocześnie wykonując te zabiegi działał na szkodę właściciela gruntów naruszając jego własność, za co był skazywany.

Nie można zatem uznać, że to R. S. był posiadaczem spornych działek ewidencyjnych na dzień 31 maja 2014 r., gdyż dysponująca prawem własności T. K. przedstawiła świadka, który na jej zlecenie wykonywał zabiegi agrotechniczne na działkach ewidencyjnych, które są jej własnością. Sam R. S. nie przedstawił wiarygodnych dowodów, które wskazywałyby, że to on użytkował rolniczo sporne grunty rolne.

W przedmiotowej sprawie organ I instancji ustalił, że wniosek złożony przez R. S. nie był poprawny. R. S. zadeklarował w nim grunty rolne, których nie był posiadaczem na dzień 1 maja 2014r., co potwierdza zeznanie z przesłuchania świadka w sprawie oraz treść zawarta w protokołach policyjnych, jak również nie wykazał, że stwierdzone nieprawidłowości wynikały nie z jego winy.

Jako uzasadnienie wykluczenia działek z płatności organ wskazał brak spełnienia warunku posiadania gruntów określonego w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)".

Wskazane przepisy stanowią, że rolnikowi przysługują stosowne płatności do będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tymi płatnością.

W świetle tych przepisów, decydujące znaczenie ma fakt posiadania gruntów rolnych i utrzymywanie ich w dobrej kulturze rolnej, niezależnie od tytułu prawnego.

Zatem jedną z podstawowych przesłanek przyznania płatności jest, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami, posiadanie działki rolnej, do której ma być przyznana płatność. Sąd podziela w pełni pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 12/10 (orzeczenie publikowane w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.nsa.gov.pl), że ustawodawca w przypadku płatności obszarowej nie dokonał rozróżnienia na posiadanie samoistne i zależne, co oznacza, że płatność przysługuje niezależnie od wskazanych postaci posiadania. Wystąpienie o przyznanie płatności jest okolicznością faktyczną, dla oceny której nie ma znaczenia, w jakiej formie osoba ubiegająca się o płatność wykonuje władztwo nad gruntami rolnymi (prawo własności, dzierżawa). Dlatego w ocenie Sądu "posiadanie gruntów" w ujęciu cywilistycznym, jest niedostateczne i na gruncie przepisów regulujących płatności należy odczytywać w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów regulujących te zagadnienia. Pojęcie "posiadania gruntów rolnych", należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim jego rozumieniem przemawia to, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej i pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach płatności nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować. Tym samym należy stwierdzić, że warunkiem sine qua non uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego nie tylko dokonanie zasiewów ale także m.in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia, zbierania plonów, czy decydowanie o innym przeznaczeniu. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim poczynić ustalenia, a następnie ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami użytkując je rolniczo (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 227/07 - powołana wyżej strona internetowa).

Odnosząc powyższe do stanu faktycznego sprawy, zdaniem Sądu, zasadnie w zaskarżonych decyzjach uznano, że skarżący - w odniesieniu do zakwestionowanych gruntów - nie udowodnił w sposób nie pozostawiający wątpliwości faktu ich posiadania i dokonywania na nich zabiegów agrotechnicznych.

Zasadne jest zatem przyjęcie, że skarżący nie wykazał, że prowadził prace na spornym gruncie. Brak także podstaw do przyjęcia, że na zewnątrz tj. w stosunku do innych podmiotów, w tym do świadków zachowywał się jak posiadacz gruntu, ponosząc koszty związane z jego posiadaniem, tj. płaciła podatek, czynsz dzierżawny czy też regulowała opłaty za bezumownie zajmowane grunty, ubezpieczała pole, zawarła umowy dzierżawy.

Dokonując oceny ustalonego stanu faktycznego i jego zgodności z obowiązującym prawem, stwierdzić należy, że organy I i II instancji wzięły pod uwagę całokształt dowodów i okoliczności podnoszonych w sprawie, podczas prowadzonego postępowania wyjaśniającego. W konsekwencji powyższego prawidłowo oceniły okoliczności mające wpływ na wynik rozpatrywanej sprawy. Rozpatrzyły i dokonały wnikliwej oceny całego materiału dowodowego i w wyniku procesu dedukcyjnego wydały zaskarżone decyzje. Wskazać przy tym należy, że uzasadnienia zaskarżonej decyzji jest szczegółowe i wyczerpujące, nie budzi też żadnych zastrzeżeń co do rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Organy podały z jakich przyczyn uznały wskazane dowody za mające znaczenie dla ustalenia istotnych i kluczowych okoliczności w sprawie. Wyjaśniły, którym zeznaniom dały wiarę i z jakich przyczyn, a którym nie. Organy przedstawiły także przepisy prawne, sposób ich rozumienia oraz sposób obliczenia płatności. Organy uzasadniając swoje rozstrzygnięcie prawidłowo zredagowały pod względem merytorycznym i prawnym swoją decyzję, czyniąc tym samym zadość wymogom formalnym przewidzianym dlań w przepisach prawa administracyjnego (art. 107 § 1 k.p.a.) oraz wyjaśniając skarżącemu przesłanki i dowody, którymi się kierowały w podjętym rozstrzygnięciu.

Odnośnie prowadzonego postepowania trzeba także wskazać, że zgodnie z postanowieniami art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z ust. 2 art. 3 tejże ustawy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

W myśl zaś art. 3 ust. 3 powołanej ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Powołany art. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. wprowadza zatem istotne modyfikacje zasad postępowania w stosunku do reguł przewidzianych w przepisach k.p.a., czyli w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym. Modyfikacje te mają pierwszeństwo przed regułami postępowania przewidzianymi w k.p.a. W związku z powyższym za niezasadny uznać należało uznać zarzut braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Kwestia zebrania materiału dowodowego na gruncie ww. ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. została bowiem ujęta odmiennie niż we wskazanych przepisach k.p.a. Otóż jak wskazano powyżej, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Podkreślić należy, że w sprawach prowadzonych przez organy ARiMR wynikających z ustawy, organy te nie mają nieograniczonego obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie oświadczeń składanych we wniosku przez ubiegającego się o pomoc beneficjenta. Przyjęta w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. zasada ciężaru dowodu leżącego po stronie postępowania nie odbiega od reguły dowodzenia przewidzianej w art. 6 Kodeksu cywilnego. W konsekwencji, ustawa wprowadziła do postępowania prowadzonego na podstawie jej przepisów elementy kontradyktoryjności, co oznacza, że to strona ma obowiązek udowodnić prawdziwość swoich twierdzeń. Wbrew zatem zarzutom skargi, Sąd nie dostrzegł naruszenia prawa w tym względzie ze strony organów. Bez wątpienia, wnioskujący o płatności ma obowiązek udokumentować fakt władania gruntem rolnym.

Zdaniem Sądu, skarżący nie dostrzega, że to on - jako ubiegający się o przyznanie płatności - powinien wykazać w sposób nie budzący wątpliwości, że użytkował rolniczo zakwestionowane działki w 2014 r.

Podsumowując Sąd nie zgadza się z postawionymi zarzutami. Decyzje stanowią wynik prawidłowo przeprowadzonego postępowania. Zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia decyzji, a wyciągnięte przez organ wnioski zostały prawidłowo uzasadnione.

Nie budzi również zastrzeżeń Sądu kwestia zastosowanych sankcji, które stanowiły w rzeczywistości konsekwencję przedeklarowania powierzchni i wynik matematycznego rachunku przy uwzględnieniu danych wynikających z akt sprawy - różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym, a stwierdzonym oraz stawek płatności wynikających z prawidłowo powołanych przepisów, co nie było przedmiotem sporu.

Wobec powyższego, Sąd uznając, że zaskarżone decyzje, jak i decyzje organu I instancji są zgodne z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargi.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 15 pkt 1 w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.) w związku z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2002 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1805).