Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 733/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 156 § 3, art. 184
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 58 §1 - 3, art. 145 a § 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędzia del. WSA Marcin Kamiński (spr.) Protokolant referent stażysta Aleksandra Traczuk po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W. I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 765/16 w sprawie ze skargi W. I. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania administracyjnego 1. prostuje z urzędu komparycję zaskarżonego wyroku w ten sposób, że w miejsce słów ,,sprawy ze skargi W. I." wpisuje słowa ,,sprawy ze skargi W. I."; 2. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 stycznia 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 765/16, po rozpoznaniu skargi W. I.(skarżąca), na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2016 r. znak: [...]w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania administracyjnego – oddalił skargę.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia:

Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r., znak: [...],[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] stycznia 2006 r., znak: [...] i nakazał skarżącej rozbiórkę samowolnie wykonanego drewnianego budynku mieszkalnego o wymiarach 10,63 m x 5,77 m, zlokalizowanego na działce nr ewid. [..], położonej w miejscowości [...] w odległości 1,70 m od ogrodzenia z działką nr ewid. [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 258 maja 2006 r., sygn. akt II SA/Lu 370/06, odrzucił skargę skarżącej na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2006 r.

Skarżąca pismem z dnia 15 kwietnia 2014 r., doprecyzowanym pismem z dnia 26 maja 2014 r., wystąpiła do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z wnioskiem o wznowienie postępowania "w sprawie rozbiórki budynku mieszkalnego na działce nr [..] położonej w miejscowości [...]", na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., "tj. uchylenie decyzji o rozbiórce", w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt P 37/06. Skarżąca wskazała, że o istnieniu ww. wyroku dowiedziała się w trakcie uczestnictwa w programie telewizyjnym "Sprawa dla reportera" w dniu [...] kwietnia 2014 r. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia [...] grudnia 2007 r., sygn. akt [...], uznał art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (u.p.b.), w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", za niezgodne z art. 2 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zakwestionowane przepisy utraciły moc z chwilą ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw, to jest z dniem [...] grudnia 2007 r. (Dz.U. Nr 247, poz. 1844).

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r., znak: [...], po rozpatrzeniu wniosku skarżącej, odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2006 r.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r., znak: [...]po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej, utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] czerwca 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 2018/14, po rozpoznaniu skargi skarżącej na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2014 r., uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2014 r. W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd wskazał, że w zażaleniu na postanowienie organu wojewódzkiego z dnia [...] czerwca 2014 r. odmawiającego wznowienia postępowania z powodu uchybienia terminu wynikającego z art. 145a § 1 k.p.a., Skarżąca zawarła wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. Tak więc Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego powinien przekazać wniosek skarżącej do rozpatrzenia organowi I instancji, uchylając jednocześnie postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2014 r. W pierwszej kolejności należy bowiem rozpatrzyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania administracyjnego.

W związku z zawartym w zażaleniu do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2014 r. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2014 r. wnioskiem skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją organu wojewódzkiego z dnia [...] lutego 2006 r., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem z dnia [...] października 2015 r., znak: [...], wystąpił do skarżącej o uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu.

W udzielonej pismem z dnia 30 października 2015 r. odpowiedzi skarżąca wskazała, że podtrzymuje stanowisko odnośnie tego, że o wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] grudnia 2007 r. dowiedziała się z programu telewizyjnego "Sprawa dla reportera", wyemitowanego w telewizji publicznej w dniu [...] kwietnia 2014 r. Ponadto skarżąca podniosła, że w sposób dostateczny uprawdopodabniają brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia stosownego wniosku takie czynniki, jak jej wiek, ograniczony zakres źródeł i środków komunikacji, a zatem i możliwych źródeł pozyskania wiedzy dotyczących konkretnie jej sytuacji, brak wykształcenia, a także bardzo istotne ograniczenie wynikające z konieczności opieki nad schorowanym mężem.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r., znak: [...], po rozpatrzeniu wniosku skarżącej, odmówił jej przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2006 r., znak: [...].

Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła skarżąca.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2015 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania administracyjnego – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Oceniając wniosek skarżącej w realiach wskazanych okoliczności Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że stosownie do art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał więc, że warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie trzech przesłanek, a mianowicie: wniesienia przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła mu dochowania terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, oraz uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Organ wyjaśnił, że jak wynika z przywołanego wyżej przepisu art. 58 § 1 k.p.a., instytucja przywrócenia terminu, powinna być stosowana tylko i wyłącznie w przypadku uprawdopodobnienia organowi przez osobę zainteresowaną, że uchybienia terminu nastąpiło bez jej winy. Kryterium winy, jako przesłanka przywrócenia uchybionego terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Na osobie zainteresowanej ciąży obowiązek wskazania obiektywnej przeszkody, nie zaś subiektywnych przyczyn uniemożliwiających - w jej opinii - zachowanie terminu przewidzianego przepisami prawa. O braku zawinienia uchybienia terminowi można mówić jedynie wtedy, gdy osoba zainteresowana nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego - w danych okolicznościach - wysiłku i dodatkowo, przeszkoda ta istniała przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. Zgodnie z orzecznictwem sądowym, do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. W ocenie organu w omawianej sprawie żadna z ww. okoliczności nie występuje, a argumenty podane przez skarżącą nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2006 r.

W świetle przedstawionego powyżej stanu faktycznego i prawnego Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. zasadnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania administracyjnego w ww. sprawie.

Odnosząc się zarzutów zawartych w zażaleniu, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że w świetle poczynionych ustaleń pozostają one bez wpływu na zasadność niniejszego rozstrzygnięcia.

Skargę na to postanowienie złożyła skarżąca.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7, 9, 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 145a § 1 k.p.a. w zw. z art. 145a § 2 k.p.a. i ważnego interesu prawnego skarżącej, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuwzględnienie zaistniałych okoliczności faktycznych w oparciu o które winno być wydane rozstrzygnięcie. Podnosząc ten zarzut skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji z powodu wskazanego naruszenia, które miało istotny wpływ na wynik postępowania i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zdaniem skarżącej, przepisy k.p.a., na które powołuje się zarówno organ pierwszej jak drugiej instancji nie definiują jednoznacznie pojęcia winy, jak również nie wprowadzają ograniczeń dla dokonywania przez organy administracji publicznej oceny "braku winy" strony w uchybieniu terminu. Skarżąca ma świadomość, że nastąpiło uchybienie terminu. Udział skarżącej w programie telewizyjnym umożliwił jej jednak powzięcie wiedzy o przysługujących jej uprawnieniach. Skarżąca podkreśliła, że takiej wiedzy nigdy nie udzielił jej wcześniej żaden organ, a ona sama nie mogła jej posiąść w szczególności ze względu na wiek skarżącej, brak wykształcenia, ograniczony zakres źródeł i środków komunikacji, a także konieczność sprawowania stałej, w przedmiotowym czasie dosłownie paliatywnej opieki nad schorowanym po udarze mózgu mężu. Skarżąca podkreśliła, że uchybienie terminu bez wątpienia rodzi dla zainteresowanego ujemne skutki procesowe, polegające na tym, że czynność dokonana po upływie terminu jest prawnie nieskuteczna. Złagodzeniu tych skutków, usunięciu przeszkód procesowych w niektórych prawnie określonych sytuacjach ma służyć instytucja przywrócenia terminu. Naczelnym celem każdego postępowania administracyjnego i sądowego jest rozstrzygnięcie konkretnej sprawy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. W związku z tym terminy procesowe spełniają w postępowaniu przed organami i przed sądem głównie rolę organizatorską, porządkową i dyscyplinującą organy i uczestników postępowania. Przy czym najczęściej skutki ujemne niedotrzymania terminów ponoszą uczestnicy postępowania, a nie organy przed którymi toczy się postępowanie. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Pożądany tu jest kompromis polegający na tym, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywracania terminu z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw. Brak winy zainteresowany winien uprawdopodobnić, a nie udowodnić, co świadczy o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania, co ma być udogodnieniem dla zainteresowanego. W ocenie skarżącej prawnie nieuzasadnione jest stwierdzenie organu, że podane przez nią argumenty nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2006 roku. W jej ocenie organ oczekiwał nie uprawdopodobnienia, lecz udowodnienia tych okoliczności.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wyrokiem z dnia 25 stycznia 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 765/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że możliwość przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności reguluje art. 58 k.p.a. Stosownie do § 2 powołanego przepisu prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przywrócenie terminu jest jednak możliwe tylko w sytuacji, gdy zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (art. 58 § 1 k.p.a.). Spełnienie tej przesłanki polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd podzielił utrwaloną wykładnię art. 58 § 1 k.p.a., zgodnie z którą przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 1397/05). Ponadto przywrócenie terminu jest uzasadnione tylko w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu należy zaliczyć przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwala się na wyręczenie inną osobą, powódź, pożar itp. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 1096/11).

Sąd I instancji zgodził się z organem administracji, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W ocenie Sądu do stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminowi (przy zastosowaniu obiektywnego miernika wymaganej staranności), nie wystarcza sam fakt podeszłego wieku, brak wykształcenia czy ograniczona możliwość komunikacji. Nie wynika z tych okoliczności aby skarżąca znalazła się w nagłej i nieprzewidywanej sytuacji uniemożliwiającej podejmowanie podstawowych czynności we własnym interesie.

Sąd I instancji podkreślił, że obowiązek znajomości porządku prawnego spoczywa na każdym obywatelu. Nieznajomość obowiązującego prawa nie jest przesłanką uwolnienia się od jego skutków. Skarżąca winna być szczególnie zainteresowana zmianą stanu prawnego w obszarze jej żywotnych interesów. W tej sytuacji nie do zaakceptowania jest twierdzenie skarżącej, iż brak wiedzy o wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia[...]grudnia 2007 r. jest wynikiem przeszkody, której strona nie mogła przez okres ok. 7 lat usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

Sąd I instancji nie zgodził się z argumentacją skarżącej wskazującą na jej nieporadność. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że skarżąca ma doświadczenie zarówno w postępowaniach administracyjnych jak i sądowoadministracyjnych.

Na koniec Sąd I instancji zaznaczył, że zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Z akt sprawy wynika natomiast, że skarżąca powzięła informację o podstawie wznowienia postępowania w dniu 3 kwietnia 2014 r., a wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania został zawarty w zażaleniu z dnia 19 czerwca 2014 r. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2014 r. Niewątpliwie więc skarżąca nie dochowała terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

Z powyższych względów Sąd I instancji uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, która zaskarżyła wyrok w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt. 2 p.p.s.a.:

1) art. 145 § 1 pkt 1) lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 §1 pkt 2) k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 58 k.p.a., polegające na niezastosowaniu przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1) lit c) p.p.s.a. i w konsekwencji nie uchylenie wadliwego postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w sytuacji, gdy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego winien był na podstawie art. 138 §1 pkt 2) k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. uchylić w całości postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2015 r. i orzec co do istoty sprawy - oraz na podstawie art. 58 k.p.a, winien był przywrócić termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, albowiem skarżąca uprawdopodobniła brak winy w przywróceniu terminu;

2) art. 145 § 1 pkt 1) lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 58 k.p.a., tj. polegające na niezastosowaniu przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. i w konsekwencji nie uchylenie wadliwego postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w sytuacji, gdy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego winien był na podstawie art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. uchylić w całości postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia[...]listopada 2015 r. i orzec co do istoty sprawy — oraz na podstawie art. 58 k.p.a, winien był przywrócić termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, albowiem skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu w ustawowym terminie.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie w całości wyroku z dnia 25 stycznia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 765/16 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została oddalona, albowiem jest ona pozbawiona usprawiedliwionych podstaw w stopniu oczywistym.

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstawy nieważności postępowania sądowego. Skutkuje to ograniczeniem zakresu rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej do weryfikacji zarzutów kasacyjnych rozumianych jako skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. podstawy skargi kasacyjnej mogą zostać oparte na zarzutach: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Po pierwsze, nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 58 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że skarżąca kasacyjnie nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia 5 stycznia 2006 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku mieszkalnego. Sąd pierwszej instancji w sposób wystarczająco szczegółowy wykazał, że naruszenie terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania w związku z wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego RP nie było spowodowane żadnymi wyjątkowymi okolicznościami w sytuacji prawnej skarżącej. Argumenty związane z brakiem wiedzy prawniczej, "podeszłym wiekiem" lub "trudnościami komunikacyjnymi" nie są oczywiście wystarczające, aby przyjąć, że skarżąca wnosząc w piśmie z dnia 26 maja 2014 r. wniosek o wznowienie postępowania w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] grudnia 2007 r. (sygn. akt P 37/06), który wszedł w życie [...] grudnia 2007 r., nie dochowała ustawowego jednomiesięcznego terminu (art. 145a § 2 k.p.a.) bez własnej winy (art. 58 § 1 k.p.a.). Na względzie trzeba mieć nie tylko skutki fikcji powszechnej znajomości prawa w związku z normatywną mocą obowiązującą orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, lecz także rażąco długi okres pomiędzy datą wejścia w życie wyroku trybunalskiego a datą złożenia podania o wznowienie w związku z wydaniem tego wyroku. Zagadnienie to i tak nie miało jednak istotnego znaczenia w przedmiotowej sprawie (zob. uwagi poniżej).

Po drugie, zarzut art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 58 k.p.a. przez błędną ocenę, że skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania w ustawowym terminie, jest pozbawiony jakichkolwiek podstaw.

Prawidłowy jest – wyrażony pośrednio w końcowej części uzasadnienia zaskarżonego wyroku – pogląd Sądu pierwszej instancji, że skarżąca naruszyła wynikający z art. 58 § 2 k.p.a. siedmiodniowy termin do wniesienia podania o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. Z akt sprawy bezspornie wynika, że skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania w zażaleniu z dnia [...] czerwca 2014 r. na postanowienie z dnia [...] czerwca 2014 r. o odmowie wznowienia postępowania, podczas gdy – jak sama wskazuje – wiedzę o wejściu w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] grudnia 2007 r. (sygn. akt [...]) uzyskała ona w dniu [...] kwietnia 2014 r. Ustawowy termin siedmiodniowy do wniesienia prośby o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania został zatem nieodwracalnie utracony z dniem [...] kwietnia 2014 r. Termin do złożenia prośby o przywrócenie terminu procesowego jest bowiem terminem nieprzywracalnym (art. 58 § 3 w zw. z art. 58 § 2 k.p.a.), co oznacza, że jego naruszenie zamyka bezpowrotnie możliwość przywrócenia terminu.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że Sąd pierwszej instancji powinien był ograniczyć swoje rozważania jedynie do zagadnienia naruszenia terminu z art. 58 § 2 k.p.a., gdyż stwierdzenie zachowania powyższego nieprzywracalnego terminu warunkuje ocenę spełnienia dalszych przesłanek przywrócenia terminu procesowego (w tym przesłanki braku winy w niedochowaniu terminu). Stwierdzone uchybienie w rozważaniach Sądu Wojewódzkiego nie miało jednak wpływu na prawidłowość treści zaskarżonego wyroku.

Mając na względzie podniesione wyżej argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. – orzekł w punkcie drugim wyroku o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Na podstawie art. 156 § 3 w zw. z art. 156 § 1 p.p.s.a. w punkcie pierwszym wyroku orzeczono natomiast z urzędu o sprostowaniu komparycji zaskarżonego orzeczenia w zakresie danych osobowych (imienia i nazwiska) strony skarżącej.