Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 667/96
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 1997-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 139
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Poniesienie wydatków zaliczonych w koszty uzyskania przychodów w działalności gospodarczej osoby zobowiązanej do prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów może zostać wykazane innymi dowodami niż księgowe, ale wówczas ciężar dowodu, że zostały faktycznie poniesione, i to w celu osiągnięcia przychodów, spoczywa na podatniku.

Pomyłka funkcjonariusza celnego w zakresie określenia prawidłowego kodu PCN nie może być utożsamiana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 139 Kpa, uzasadniającym odstąpienie od zakazu orzekania na niekorzyść strony.

TEZY

Poniesienie wydatków zaliczonych w koszty uzyskania przychodów w działalności gospodarczej osoby zobowiązanej do prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów może zostać wykazane innymi dowodami niż księgowe, ale wówczas ciężar dowodu, że zostały faktycznie poniesione, i to w celu osiągnięcia przychodów, spoczywa na podatniku.

Pomyłka funkcjonariusza celnego w zakresie określenia prawidłowego kodu PCN nie może być utożsamiana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 139 Kpa, uzasadniającym odstąpienie od zakazu orzekania na niekorzyść strony.


SENTENCJA

uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Spółka V 12 maja 1995 r. zgłosiła do odprawy celnej dwa urządzenia: koder i dekoder według kodu PCN 8529 10 39 0 /obejmującego pozostałe nie satelitarne anteny zewnętrzne do odbiorników radiowych i telewizyjnych/, ze stawką celną podstawową 13 procent. Funkcjonariusz celny dopuścił towar na polskim obszarze celnym, zgodnie ze zgłoszeniem strony. W odwołaniu strona wniosła o zmianę zadeklarowanej w dokumencie SAD taryfy celnej oraz zwrot pobranej akcyzy. W uzasadnieniu wywiodła, że sugerując się nazwą wziętą z faktury zataryfikowano towar jako urządzenia do kodowania i dekodowania programów telewizji satelitarnej, podczas gdy w rzeczywistości elementy te służą do przesyłania na duże odległości sygnału wizji i dwóch sygnałów audio, co wynika z załączonej do odwołania dokumentacji technicznej.

Prezes Głównego Urzędu Ceł, działając na podstawie art. 138 par. 1 pkt 2 w związku z art. 139 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej klasyfikacji taryfowej i wymiaru cła, i orzekł, że urządzenie zgłoszone jako koder powinno być zgłoszone jako nadajnik kodujący sygnału telewizyjnego, według kodu PCN 8525 10 90 0, ze stawką celną 13 procent, dekoder zaś, jako odbiornik dekodujący sygnał telewizyjny, według kodu PCN 8528 10 90 0 ze stawką celną 28,7 procent. Zmiana taryfikacji i stawki celnej spowodowała obowiązek dopłaty cła.

Rozstrzygając zaskarżoną decyzję na niekorzyść strony prezes GUC wyjaśnił, że obowiązkiem importera jest właściwe zgłoszenie towaru do odprawy celnej. Tymczasem strona podała w zgłoszeniu nie tylko nieprawidłowy kod taryfy, ale także błędnie opisała stan towaru w polu 31 SAD, czym dodatkowo wprowadziła w błąd funkcjonariusza celnego. Powyższe doprowadziło w konsekwencji do zastosowania niższej stawki celnej, a tym samym do bezprawnego uprzywilejowania strony w stosunku do innych podmiotów działających na rynku, co stanowi rażące naruszenie art. 3 prawa celnego, zgodnie z którym "obrót towarowy z zagranicą jest dozwolony każdemu na równych prawach z zachowaniem warunków i ograniczeń określonych w przepisach prawa i umowach międzynarodowych".

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego strona, zarzucając organom celnym naruszenie przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W jej ocenie prezes GUC dokonał nieprawidłowej klasyfikacji sprzętu, wbrew jego właściwościom technicznym. Powołując się na informację z Głównego Urzędu Statystycznego strona wniosła o zastosowanie kodu PCN 8525 20 99 0 /urządzenia nadawcze zawierające aparaturę odbiorczą, pozostałe/ ze stawką 11,8 procent, jako że nie posiada świadectwa pochodzenia towaru. W odpowiedzi na skargę prezes GUC, wnosząc o jej oddalenie, w pełni podzielił trafność rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji. Odnośnie przedłożonej przez stronę opinii klasyfikacyjnej Ośrodka Badawczo-Rozwojowego GUS prezes GUC wyjaśnił, że zgodnie z art. 109 i art. 111 prawa celnego organami właściwymi do dokonywania wymiaru należności celnych, którego integralną częścią jest ustalenie kodu towaru w Taryfie celnej importowej są wyłącznie organy celne. Opinia GUS ma charakter jedynie statystyczny i ewidencyjny, co oznacza, że nie może być wiążąca w przedmiotowej sprawie.

W ustalonym stanie faktycznym sprawy skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie bezpośrednio z przyczyn wskazanych w jej uzasadnieniu. Przede wszystkim Naczelny Sąd Administracyjny, nie będąc związany granicami skargi /art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, stwierdza, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 139 Kpa. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Tak wynika z literalnego brzmienia przywołanego przepisu. Te bowiem przesłanki w myśl art. 139 Kpa tworzą wyjątek od zasady orzekania na niekorzyść odwołującego się. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 czerwca 1993 r. III ARN 33/93 /Fiskus 1995 nr 1 str. 20 i Państwo i Prawo 1994 nr 9 str. 112 z glosą Marka Wierzbowskiego/ przewidziana w art. 139 Kpa możliwość odstąpienia od zawartego w tym przepisie zakazu reformationis in peius ma charakter wyjątkowy i stanowi odstępstwo od generalnej zasady niepogarszania sytuacji prawnej odwołującej się strony. Skorzystanie więc przez organ z tej instytucji powinno ograniczać się do absolutnie wyjątkowych sytuacji.

W rozpoznawanej sprawie wystarczającą podstawą do odstąpienia od zakazu reformationis in peius w ocenie prezesa GUC było nieprawidłowe zgłoszenie przez importera towaru do odprawy celnej sprowadzające się do podania w zgłoszeniu nieprawidłowego kodu PCN oraz błędny opis towaru funkcjonariusza celnego. Nie negując obowiązku strony do prawidłowego wypełnienia zgłoszenia towaru do odprawy celnej nie sposób jednak zaaprobować poglądu organu odwoławczego, że w wypadku gdy na etapie postępowania odwoławczego organ drugiej instancji stwierdzi nieprawidłowy kod taryfy uznany przez organ pierwszej instancji jako prawidłowy, zachodzi podstawa do orzeczenia na niekorzyść strony. Uszło bowiem uwadze organowi odwoławczemu, że tak jak strona zobowiązana jest do prawidłowego uzupełnienia zgłoszenia celnego, tak i na organie pierwszej instancji ciąży obowiązek sprawdzenia prawidłowości tegoż zgłoszenia, skoro z chwilą dopuszczenia towaru do obrotu na polskim obszarze celnym zgłoszenie staje się decyzją administracyjną. W ocenie Sądu pomyłka funkcjonariusza celnego w zakresie określenia prawidłowego kodu PCN nie może być utożsamiana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 139 Kpa, uzasadniającym odstąpienie od zakazu orzekania na niekorzyść strony,

Z tych przyczyn, na mocy art. 22 ust. 1 pkt 3, art. 55 ust. 1 cytowanej ustawy o NSA, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.