Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2152/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6299 Inne o symbolu podstawowym 629
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 9  ust. 1
journal: Dz.U. 1958 nr 17 poz 71
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego.
article: art. 7,  art. 77  par. 1,  art. 80,  art. 10  par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Gabriela Nowak WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2018 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lutego 2015 r. nr [...] Minister Środowiska, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z [...] grudnia 2014 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnego Dyrektora Lasów Państwowych z [...] stycznia 1975 r. nr [...] i utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w [...] z [...] października 1974 r. nr [...] o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości leśnej o powierzchni [...] ha położonej w Nadleśnictwie [...].

Decyzja Ministra Środowiska wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z [...] października 1974 r., utrzymaną w mocy decyzją Naczelnego Dyrektora Lasów Państwowych z [...] stycznia 1975 r., Dyrektor Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w [...] orzekł przejął na własność Skarbu Państwa nieruchomości leśnej o powierzchni [...] ha, położonej w Nadleśnictwie [...], obręb [...], stanowiącej działki nr [...] [...] i [...], będące własnościa M. S. i jej dzieci K. S. oraz S. S.. Przejęcie nieruchomości nastąpiło na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz.U. Nr 17, poz. 71). W uzasadnieniu tej decyzji wskazywano, że nieruchomość pozostawała we władaniu Nadleśnictwa [...], a następnie Nadleśnictwa [...], od 1950, przez które była w latach 1950 -1952 zalesiona i wykonywano na niej na koszt wymienionych podmiotów i własnymi staraniami zabiegi pielęgnacyjne. Okoliczności te dowodzono odwołując się do zeznań świadków (K. W. – gajowego, S. S. – robotnika leśnego). Wskazywano nadto na ujęcie gruntów w operacie urządzeniowym nadleśnictwa od 1956 r.

Powyższe orzeczenia zapadły po uchyleniu przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] decyzją z [...] marca 1964 r. decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1963 r. o przejęciu nieruchomości, jako wydanej przez organ niewłaściwy. (wówczas orzeczono o przejęciu [...] ha).

Pismem z [...] października 2009 r. S. S. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Zarządu Lasów Państwowych w [...] z [...] października 1974 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 kpa, ewentualnie na podstawie art. 156 § 2 kpa wniósł o stwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji Dyrektora Zarządu Lasów Państwowych w [...] z naruszeniem prawa.

W następstwie przeprowadzonego postepowania nadzorczego Minister Środowiska decyzją z [...] grudnia 2014 r., utrzymaną w mocy własną decyzją z [...] lutego 2015 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnego Dyrektora Lasów Państwowych z [...] stycznia 1975 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w [...] z [...] października 1974 r.

Organ nie podzielił zarzutu wnioskodawcy, że kontrolowane decyzje zostały wydane w warunkach zaistnienia powagi rzeczy osądzonej, której wnioskodawca upatrywał w funkcjonowaniu w obrocie decyzji z [...] lutego 1963 . Wyjaśniał mianowicie, że decyzja ta nie ma cech ostateczności, gdyż uchylona została decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] marca 1964 r. Ta z kolei choć ostateczna, nie stanowi decyzji rozstrzygającej sprawę, o której mówi art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. , a tym samym przesłanka nieważnościowa opisana w tym przepisie nie zachodzi.

W dalszej kolejności , odwołując się do materiału zgromadzonego w aktach (w tym m.in. mapy przeglądowej Nadleśnictwa [...] z 1956 r., oświadczenia Nadleśniczego T. H. z 25 kwietnia 1974 r. oraz W. K..) wywodził, że nieruchomość została objęta we władanie przez Lasy Państwowe przed 5 kwietnia 1958 r. i pozostawała w tym władaniu na datę wydania kontrowanych decyzji. W tym kontekście wskazywał na zalesienie nieruchomości w latach 1950-52, zauważając przy tym, że w 1956 r. porastała ją siedmioletnia sosna. Podnosił nadto, że skoro nieruchomość objęta była planem urządzenia lasku z 1956 r. (co wynika z oświadczenia T. H.), była ona również ujęta w operacie urządzeniowym w 1958 r. Z podpisanego przez owego Nadleśniczego pisma z [...] marca 1974 r. wynika nadto, że nieruchomość została objęta operatem urządzeniowym z roku 1956, jako oddział [...], a w roku 1967, jako oddział [...]. Mając natomiast na uwadze fragment Planu Urządzenia Lasu na lata 1967-1977, dotyczący działek [...] i [...] ocenił, że była ona także objęta planem urządzenia lasu w dacie wydania decyzji Dyrektora Zarządu Lasów Państwowych oraz na dzień wydania decyzji Naczelnego Dyrektora Lasów Państwowych.

Spełnione zatem zostały przesłanki wymienione w art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. , a tym samym zarówno decyzja z [...] stycznia 1975 r., jak i decyzja z [...] października 1974 r. nie naruszyły w stopniu rażącym prawa. W sprawie nie zachodzą także pozostałe przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 § 1 k.p.a.

Na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lutego 2015 r. S. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej:

1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe uzasadnienie decyzji, w tym poprzez: niewyjaśnienie dlaczego części zgromadzonego materiału dowodowego Minister Środowiska odmówił wiarygodności, w szczególności - wbrew zgromadzonym dowodom - uznanie, że działka nr [...] wchodząca w skład przejętej nieruchomości stanowiła obszar objęty oddziałem [...] (późniejszy oddział [...]) i w konsekwencji błędne przyjęcie, że została ona objęta we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (...) i pozostawała we władaniu Państwa w tym dniu ,

- art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Dyrektora Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w [...] z dnia [...] października 1974 r. oraz decyzji Naczelnego Dyrektora Lasów Państwowych z dnia [...] stycznia 1975 r.,

- art. 75 § 1 k.p.a. i art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie opinii z dowodu biegłego grafologa, pomimo wniesienia przez skarżącego wniosku dowodowego w tej sprawie z uwagi na powstałe wątpliwości w zakresie złożonych przez byłych pracowników Lasów Państwowych oświadczeń, stanowiących jedyny dowód na rzekome władanie działkami wchodzącymi w skład oddziału [...] przez Skarb Państwa (zebrany materiał nie wykazywał władania przez Skarb Państwa jedną z działek wchodzących w skład przejętej nieruchomości - tj. działką nr [...]),

- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że nie zaistniała przesłanka nieważności decyzji z 1974 r. i decyzji z 1975 r. w postaci wydania ich z rażącym naruszeniem prawa w sytuacji, gdy dotyczyły one przejęcia nieruchomości o łącznym obszarze [...] ha, a materiał dowodowy wykazujący rzekome władztwo obejmował działki o obszarze [...] ha i nie dawał podstawy do przejęcia działki nr [...] o obszarze [...] ha,

- art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez brak pełnej, wyczerpującej i wszechstronnej analizy wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, nieprzeprowadzenie następujących dowodów: dowodu z opinii biegłego grafologa oraz dowodu z przesłuchania skarżącego na okoliczność, czy były mu przedstawione dokumenty, o których mowa w oświadczeniu Nadleśniczego Nadleśnictwa [...], T. H., dowodu z przesłuchania świadków, na okoliczność, czy były im przedkładane dokumenty, o których mowa w oświadczeniu ww. Nadleśniczego, pominięcie następujących okoliczności ustalonych w toku prowadzonego postępowania, a wynikających ze zgromadzonego materiału dowodowego: braku władania przez Skarb Państwa działką numer [...]; opłacania przez M. S. podatku od nieruchomości; wątpliwości co do autentyczności oświadczeń pracowników Lasów Państwowych; braku operatu urządzeniowego lasów z lat 50, który obejmowałby przejętą nieruchomość; rozbieżności w datach rzekomego zalesienia działek numer [...] i [...], stanowiących część przejętej nieruchomości,

- naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącemu możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji Ministra Środowiska z 2015 r.,

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. poprzez błędne przyjęcie, że nieruchomość leśna o powierzchni [...] ha, składającą się z działek o numerach: [...], [...] i [...], położona w [...], gmina [...], powiat [...], została objęta we władanie Państwa do dnia wejścia w życie tej ustawy i pozostawała nadal we władaniu Państwa.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Ministrowi Środowiska oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego, przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w skardze oraz przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego grafologa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 22 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wnioski dowodowe sformułowane w skardze. W wydanym zaś w tym dniu wyroku I SA/Wa 818/15 uchylił zaskarżoną decyzję w oraz poprzedzającą ją decyzje Ministra Środowiska z [...] grudnia 2014 r. w części dotyczącej działki nr [...] położonej w [...], gmina [...], a w pozostałej części skargę oddalił.

W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, w części w jakiej oddalono skargę, Naczelny Sad Administracyjny wyrokiem z 19 października 2017 r. I OSK 3510/15 uchylił wyrok sądu pierwszej instancji w zaskarżonej części i w tym zakresie skierował sprawę do ponownego rozpoznania przez wojewódzki sąd administracyjny. Sąd kasacyjny ocenił, że w zakwestionowanym wyroku zabrakło oceny i głębszej analizy, poszczególnych wymienionych w nim środków dowodowych, co świadczy o tym, że Sąd niedokładnie wyjaśnił podstawy wydanego przez siebie rozstrzygnięcia. Brak zaś analizy wspomnianych dowodów jest również istotny z tego powodu, że fakt dokonywania zalesienia spornego gruntu przez nadleśnictwo – wbrew stanowisku skarżącego – może jednak świadczyć o tym, że Skarb Państwa władał tym gruntem – w rozumieniu art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Skoro bowiem ustawa ta nie definiuje pojęcia "władanie" to orzecznictwo zgodnie przyjmuje, że pojęcie to może być rozumiane także w znaczeniu potocznym a zatem, może mieć charakter faktyczny. Prowadzi to zaś do wniosku, że zalesienie gruntu przez nadleśnictwo może dowodzić władania takim gruntem.

Konkludując Naczelny Sąd Administracyjny zalecił by przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd pierwszej instancji dokładnie zanalizował dowody przeprowadzone w toku postepowania administracyjnego, wyjaśniając przy tym dokładnie dlaczego takiej ich oceny obecnie dokonał.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga jest niezasadna.

Wobec uprawomocnienia się wyroku z dnia 22 września 2015 r. I SA/Wa 818/15 w części w jakiej uchylono nim zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Środowiska z [...] grudnia 2014 r. w zakresie dotyczącym położonej w miejscowości [...] działki nr [...], przedmiotem obecnej oceny Sądu jest legalność tych decyzji w części w jakiej odmówiono nimi stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnego Dyrektora Lasów Państwowych z [...] stycznia 1975 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w [...] z [...] października 1974 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości leśnych stanowiących własność rodziny [...], oznaczonych wówczas jako działki nr [...] i [...].

Materialnoprawna podstawę przejęcia wymienionych nieruchomości stanowił art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz.U. Nr 17, poz. 71 ze zm.), zgodnie z którym nieruchomości rolne i leśne, objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (czyli przed dniem 5 kwietnia 1958 r.), przyjmuje się na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdują się one nadal we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Nieruchomości te przejmuje się bez odszkodowania, a długi i ciężary zabezpieczone na tych nieruchomościach umarza się, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie w mocy uznane zostanie za niezbędne. Przepis ów – jak wyjaśnił to Trybunał Konstytucyjny w uchwale z 20 lutego 1991 r. W 5/90 (OTK 1991/1/18) – ustanawia dwie przesłanki przejęcia wymienionych w nim nieruchomości na rzecz Państwa, tj. objęcie ich we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy, czyli do dnia 5 kwietnia 1958 r., oraz pozostawanie tych nieruchomości nadal we władaniu Państwa lub przekazanie ich w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym, bez względu na okoliczności, w jakich doszło do objęcia nieruchomości przez Państwo. Przy czym jak wskazał wówczas Trybunał, przejęciu na własność Państwa podlegają także te nieruchomości, których właściciele do dnia 5 kwietnia 1958 r. dawali wyraz woli odzyskania swej nieruchomości, względnie z przyczyn obiektywnych od siebie niezależnych nie mieli możliwości dochodzenia swoich praw. Stąd w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, który skład orzekający w sprawie w pełni podziela, że przejęcie mienia na podstawie art. 9 ust. 1 powołanej ustawy następowało bez względu na to, czy Państwo objęło nieruchomość we władanie w sposób prawem przewidziany, czy też obowiązujących procedur nie zachowano (por. wyrok NSA z 10 grudnia 2010 r. I OSK 1695/09 Lex nr 745131). Samo pojęcie "władania" nieruchomością, jak zauważał Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym na gruncie rozpoznawanej sprawy wyroku z 19 października 2017 r. I OSK 3510/15, może być zaś rozumiane także w znaczeniu potocznym, a zatem, może mieć charakter faktyczny. Prowadzi to z kolei do wniosku, że zalesienie gruntu przez nadleśnictwo może dowodzić władania takim gruntem.

Kluczowe zatem dla oceny legalność wydanych na tej podstawie decyzji - a w konsekwencji także oceny zaskarżonej decyzji o odmowie stwierdzenia ich nieważności - było ustalenie, czy istotnie przed 5 kwietnia 1958 r. doszło do objęcia we władanie nieruchomości przez Państwo, a także czy owo władanie było utrzymywane do dnia wydania ostatecznej decyzji o ich przejęciu.

Z zachowanych akt archiwalnych wynika, że M. S. [...] stycznia 1950 r zadeklarowała zrzeczenie się części nieruchomości obejmujących [...] ha. Położonej w [...], gromady [...] a obejmującej nienadające się do uprawy rolnej parcele nr nr nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], i [...]. Chęć ich przekazania na rzecz Skarbu Państwa wyraziła ona przy tym już w czerwcu 1949 r, co wynika z pisma Starosty Powiatu [...] z [...] grudnia 1949 r. nr [...]. Protokołem zdawczo-odbiorczym z [...] stycznia 1950 r. Starostwo Powiatowe [...] przekazało te grunty (przejęte uprzednio od M. S.) Nadleśnictwu [...]. Ze sporządzonej przez geodetę uprawnionego mapy przeglądowej wsi [...] wynika, że przekazane wówczas parcele odpowiadają nieruchomości oznaczonej w roku 1974 r. jako działki nr [...] i [...]. Z akt sprawy wynika również, niezbicie, że nieruchomości te zostały przez Nadleśnictwo zalesione. Potwierdza to przede wszystkim sama poprzednia właścicielka działek w piśmie z [...] lutego 1963 r., gdzie przyznaje że zalesienie bez jej zgody miało miejsce w latach 1948/49 , a także: Nadleśniczy A. B. z [...] stycznia 1963 r. ozn. sygn. [...], skierowanym do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa w [...]. Ponadto na tę okoliczność wskazuje treść pisma Nadleśnictwa Państwowego z [...] grudnia 1949 r., sygn. [...], skierowanego do Starostwa Powiatowego Referatu Rolnictwa i Reform Rolnych w [...], pisma Nadleśnictwa Państwowego w [...] z [...] stycznia 1963 r. sygn.. jak wyżej , skierowanego do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa w [...]; a także znajdująca się w aktach mapa przeglądowa Nadleśnictwa Państwowego [...] sporządzona według stanu na [...] października 1956 r. (będącej jednym z dokumentów planu urządzenia lasu), z której treści wynika, że przedmiotowy teren porośnięty jest siedmioletnimi sosnami (So 7). Powyższe jednoznacznie zatem dowodzi, że do objęcia przez Skarb Państwa (tu Nadleśnictwo [...], przekształcone następnie w Nadleśnictwo [...]) doszło przed 5 kwietnia 1958 r. Wspomniane dowody korespondują przy tym z informacjami podawanymi w oświadczeniach pracowników Nadleśnictwa składanych w dniu [...] kwietnia 1974 r. – W. K. i S. S., na które w swojej decyzji powoływał się Dyrektor Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w [...] z [...] października 1974 r.

Sam fakt, że oświadczenia te - podobnie jak złożonej w tej samej dacie oświadczenia M. M. (robotnika leśnego), czy R. S. (leśniczego) - nie zostały przez nich własnoręcznie spisane, a jedynie podpisane, nie czyni ich, jak chciałby tego skarżący, niewiarygodnymi. Zwłaszcza, że takiego wymogu nie ustanawiał wówczas żaden przepis procedury administracyjnej. Organ zaś miał obowiązek dopuszczenia jako dowodu wszystkiego co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (por. art. 70 k.pa. w jego pierwotnym brzmieniu).

Zważywszy zatem na powyższe, jak też mając na względzie fakt, że po objęciu we władanie nieruchomości, do dnia wydania kontrolowanych w postępowaniu nadzorczym decyzji działki nr [...] i [...] zostały zalesione i prowadzona była na nich gospodarka leśna, o czym świadczą z kolei poza ww. oświadczeniami także wyjaśnienia (oświadczenie) nadleśniczego Nadleśnictwa [...] – T. H. z [..] kwietnia 1974 r., gdzie wskazuje on na objęcie lasów znajdujących się na przedmiotowym ternie operatami urządzeniowym w roku 1956, a następnie 1967 r., uprawnione było wnioskowanie, że na dzień wydawania decyzji o ich przejęciu pozostawały one nadal we władaniu owego Nadleśnictwa. Spełniona zatem została także druga z wymienionych na wstępie przesłanek art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Nie może zmienić tej oceny treść znajdującego się w aktach pismo Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych z [...] grudnia 1974 r., sygnowanego przez J. W. (nr [...]), gdzie ów w kontekście nieruchomości stanowiących dawną własność rodziny S., podał, że "prac wykonywanych do roku 1958 nie obejmuje operat prowizorycznego urządzenia lasu, gdyż przedmiotowy grunt nie był wówczas włączony do stanu posiadania", co może sugerować brak faktycznego władania nieruchomością przez nadleśnictwo. Analiza całości treści tego pisma wskazuje bowiem jednoznacznie, że zdanie to odnosi się do tej części nieruchomości, która weszła w skład działki nr [...] o areale [...] ha, użytkowanej wówczas - wedle wypisu z ewidencji gruntów nr [...] - jako pastwisko. Do tej części nieruchomości autor pisma nawiązywał wszak wprost w zdaniu poprzedzającym zacytowany fragment. Nie podważa ono zatem poprawności ustaleń stanu faktycznego w zakresie pozostałych działek.

Nie można wreszcie tracić z pola widzenia, że przez szereg lat zasadniczym przedmiotem sporu rodziny S. i organów była właśnie kwestia działki nr [...]. Władania lasami, jak i samego zalesienia pozostałych nieruchomości o areale ok. [...] ha przekazanych przez M. S. w roku 1949 starostwu, a w dalszej kolejności lasom państwowym, oni bowiem nie kwestionowali, a wręcz potwierdzali – vide pismo M., K. i S. S. z [...] lutego 1984 r. adresowane do Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w [...].

W tej sytuacji decyzji orzekającej o przejęciu tych nieruchomości (tj. działek nr [...] i [...]) jak i utrzymującej ją w mocy decyzji Naczelnego Dyrektora Lasów Państwowych z [...] stycznia 1975 r. nie można postawić zarzutu naruszenia art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., a tym bardziej naruszenia go w sposób rażący w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Rażącego naruszenia prawa upatrywać wszak należy w jasnych i niedwuznacznych przekroczeniach prawa i to takich, które z uwagi na ich skutki powodują, że dotkniętego wadą rozstrzygnięcia nie da się pogodzić z panującym porządkiem prawnym. O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje więc przede wszystkim oczywistość tego naruszenia prowadząca do nadania prawa lub odmowy jego przyznania wbrew wszystkim przesłankom przepisu (por. wyrok NSA z 24 maja 2016 r. II OSK 2319/14 Lex nr 2108479).

Skoro zatem zakwestionowanym przez S. S. decyzjom, w świetle ustalonego stanu faktycznego, nie można skutecznie postawić zarzutu rażącego naruszenia prawa, jak też nie zostało wykazane by były one obarczone którąkolwiek z innych wad opisanych w art. 156 § 1 k.p.a., zasadnie Minister Środowiska odmówił stwierdzenia ich nieważności, a następnie to rozstrzygnięcie utrzymał w mocy. Stąd także zarzut naruszenie przezeń art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 138 § 1 k.p.a. pozbawiony jest usprawiedliwionych podstaw.

Odnosząc się z kolei do braku przeprowadzenia przez Ministra Środowiska dowodu z opinii biegłego grafologa na okoliczność autentyczności podpisów złożonych pod oświadczeniami, przyjętymi jako dowód w sprawie przy podejmowaniu decyzji kontrolowanych w postępowaniu nadzorczym (o co skarżący wnioskował w toku postępowania), zauważyć należy, iż nie każdy wniosek dowody zgłaszany przez strony organ administracji publicznej zobligowany jest uwzględnić. Przewidziane w art. 78 § 1 i § 2 k.p.a. uprawnienie strony do zgłaszania środków dowodowych podlega bowiem ograniczeniom m.in. ze względu na celowość ich przeprowadzenia. Nie podlegają zatem przeprowadzeniu dowody zgłoszone przez stronę na okoliczność nie mającą znaczenia dla sprawy. A takim jest w okolicznościach faktycznych sprawy dowód z opinii biegłego grafologa. Pomijając nawet fakt, że podważania autentyczności wspomnianych podpisów oparte jest li tylko na subkiektywnym przekonaniu strony o możliwości ich sfałszowania, to z punktu widzenia celu prowadzonego postępowania - a więc kontroli legalności w aspekcie materialnoprawnych wad opisanych w art. 156 § 1 k.p.a. decyzji Naczelnego Dyrektora Lasów Państwowych oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych – efekty przeprowadzenie wnioskowanego dowodu nie mogłyby mieć znaczenia relewantnego. Nawet bowiem gdyby czysto hipotetycznie założyć, że ekspertyza biegłego potwierdziłaby brak autentyczności tych podpisów, nie prowadziłoby to do nieważności badanych decyzji, ale jedynie mogłoby ewentualnie stanowić podstawę do ich weryfikacji w trybie wznowienia postępowania z przyczyn opisanych w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Stąd brak przeprowadzenia tego dowodu nie oznacza naruszenie reguł ustanowionych w art. 75 k.p.a. i art. 78 § 1 k.p.a.

Wbrew zarzutom skargi w toku postępowania nie naruszono przywołanych w niej przepisów procedury administracyjnej. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją zostało bowiem przez Ministra Środowiska przeprowadzone przy poszanowaniu zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym ustanowionej w art. 7 k.p.a., a rozwiniętej w art. 77 § 1 k.p.a., zasady prawdy obiektywnej. Kluczowe zaś z punktu widzenia przedmiotu postępowania ustalenia stanu faktycznego, warunkujące zgodne z prawem zastosowanie przepisów prawa materialnego, znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, przy ocenie którego nie uchybiono zasadzie swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Podjęte natomiast rozstrzygnięcie zostało uzasadnione w sposób umożliwiający rekonstrukcje racji decyzyjnych, którymi kierował się on formułując swoje stanowisko, a to z kolei umożliwiało ocenę poprawności wyprowadzonych przezeń konkluzji, które skład orzekający w sprawie podziela. Stąd także zarzut naruszenia przez Ministra Środowiska art. 107 § 3 k.p.a. oceniać należy jako chybiony.

Zasadny natomiast okazał się zarzut naruszenia przez Ministra Środowiska art. 10 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ zobowiązany jest zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z akt sprawy wynika bowiem niezbicie, że organ nie poinformował skarżącego (podobnie jak pozostałych stron postępowania) przed wydaniem zaskarżonej decyzji o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów. Zważyć jednak należy, że aby z powodu naruszenia dyspozycji normy prawnej zawartej art. 10 § 1 k.p.a. doszło do uchylenia określonego aktu, niezbędne jest wykazanie przez stronę, której uniemożliwiono w ten sposób realizacje jej uprawnień procesowych, iż z tego względu nie mogła ona dokonać konkretnych czynności dowodowych (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2010 r. II OSK 881/10, Lex nr 746920, z dnia 12 października 2010 r. II OSK 1279/09, Lex nr 746442). Przy czym te czynności dowodowe musiałyby być na tyle istotne, że gdyby je przeprowadzono mogłoby to rzutować na ustalenia stanu faktycznego. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący poza sformułowaniem w tym zakresie zarzutu, szerzej go nie rozwinął, a zwłaszcza nie wskazał jakich dowodów, na skutek ww. uchybienia nie mógł. To zaś prowadzić musi do wniosku, że niedopełnienie obowiązku z art. 10 § 1 k.p.a., stanowi w okolicznościach rozpoznawanej sprawy jedynie uchybienie formalne, które nie miało i nie mogło mieć istotnego wpływu na jej wynik.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzekł jak w sentencji.