Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 977/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 56 par. 1 pkt 1, art. 59 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 27 lutego 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędzia NSA Janusz Nowacki, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy – Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2019 roku sprawy ze skargi M. R. i S. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) oraz art. 17 § 1 i art. 18 w związku z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia M. R. i S. R. na postanowienie z dnia [...] Nr , którym Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. prowadzi postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] Nr [...] wystawionego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł., obejmującego zaległości z tytułu kary pieniężnej nałożonej na skarżących w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki budynku gospodarczo-inwentarskiego nałożonej przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] Nr[...].

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, organ I instancji skierował zawiadomienie z dnia 20.11.2017 r. o zajęciu wierzytelności małżonków z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A S.A. Wraz z powyższym zawiadomieniem został w dniu 23.11.2017 r. doręczony zobowiązanej odpis tytułu wykonawczego Nr [...].

W dniu 23.01.2018 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. wpłynął wniosek M. i S. małżonków R. przekazany przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] o "umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego". Strona powołała się na treść przepisu art. 59 § 1 pkt 2 oraz art. 60 § 1 u.p.e.a., wskazując, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przywrócił termin do złożenia wniosku o doręczenie wyroku z dnia 28.06.2017 r. sygn. akt II SA/Łd 232/17 wraz z uzasadnieniem, wobec czego ww. wyrok jest nieprawomocny. Wobec stronom przysługuje środek odwoławczy od ww. wyroku, w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki w sprawie II SA/Łd 232/17, wyrok ten nie jest prawomocny. Podstawą prawną tytułu wykonawczego jest nieprawomocne postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] a zatem odpadła podstawa prawna do prowadzenia niniejszego postępowania egzekucyjnego. Zdaniem strony organ egzekucyjny jest uprawniony samodzielnie badać, czy nie zachodzi potrzeba umorzenia postępowania ze wskazanej przyczyny. Wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, czy złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Brak podstawy prawnej do prowadzenia niniejszego postępowania powoduje, że nie występuje już cecha wymagalności obowiązku uiszczenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki stodoły i organ egzekucyjny winien umorzyć postępowanie na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

W piśmie z dnia 15.01.2018 r. podtrzymali wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.

Następnie w dniu 23.02.2018 r. do Urzędu Skarbowego w Ł. wpłynęło pismo skarżących, w którym zobowiązani podtrzymując swoje stanowisko poinformowali, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia: 3.11.2017 r. sygn. akt II SA/Łd 672/16 uchylił postanowienie "o stwierdzeniu prawomocności z dnia 21.08.2017 r.", 23.11.2016 r. sygn. akt II SA/Łd 672/16 "wstrzymał zaskarżone postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki stodoły do czasu prawomocnego oddalenia skargi". Zobowiązani wskazali również, iż złożyli skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7.03.2017 r. sygn. akt II SA/Łd 672/16. W związku z powyższym - w ocenie stron - postępowanie jest w toku, postanowienia Sądu o stwierdzeniu prawomocności z dnia 21.08.2017 r. oraz "wstrzymaniu zaskarżonego postanowienia w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki stodoły do czasu prawomocnego oddalenia skargi", nadal obowiązują.

Postanowieniem z dnia [...] organ I instancji odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] . Organ egzekucyjny zauważył, że - jak wynika z pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] - postanowienie z dnia [...] Nr[...] , wydane przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. (będące podstawą wystawienia tytułu wykonawczego z dnia [...] Nr[...]), jest ostateczne i nie może zostać wzruszone w drodze zwyczajowych środków administracyjnych, co oznacza że jest ono wykonalne i wymaga egzekwowania. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. zauważył, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przychylił się wprawdzie do wniosku strony o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28.06.2017 r. sygn. akt II SA/Łd 232/16 oddalającego skargę na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki stodoły, jednakże nie oznacza to utraty wymagalności grzywny nałożonej postanowieniem nr[...]. Oznacza to, że należność objęta tytułem wykonawczym z dnia [...] Nr [...] jest wymagalna.

Dodatkowo organ egzekucyjny zauważył, że brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., ponieważ strona nie przedłożyła dowodów potwierdzających istnienie przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji, brak jest również możliwości uchylenia czynności egzekucyjnych zgodnie z art. 60 § 1 u.p.e.a.

W zażaleniu skarżący zarzucili naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. "poprzez ich niezastosowanie oraz pominięcie istotnych w sprawie dowodów w postaci postanowienia WSA w Łodzi z dnia 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Łd 232/17, o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki budynku gospodarczo-inwentarskiego oraz postanowienia WSA w Łodzi z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 672/16, w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki stodoły do czasu prawomocnego oddalenia skargi, co skutkowało błędnym uznaniem, iż należność objęta tytułem wykonawczym nr 15/2017 z dnia 12.10.2017r., jest wymagalna. Skarżący zarzucili naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez jego błędne zastosowanie i bezzasadne stwierdzenie, że obowiązek uiszczenia grzywny jest wymagalny. Dodatkowo zobowiązani podnieśli swoją bardzo ciężką sytuację życiową, tj. wiek, słaby stan zdrowia oraz niskie świadczenia emerytalne.

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ odwołał się do treści art. 59 § 1 u.p.e.a.

DIAS wyjaśnił, że w analizowanej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. postanowieniem z dnia [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżących na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] obejmującego zaległość z tytułu grzywny określonej postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] Przedmiotem analizy przez organ odwoławczy są zarzuty przedstawione przez zobowiązanych w zażaleniu z dnia 6.03.2018 r. na ww. postanowienie.

DIAS wskazał, że argumentacja strony odnosząca się do toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego, na które strona się powołuje, wskazując na orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pod sygn. akt II SA/Łd 672/16, nie może być przedmiotem rozpatrywania w toku postępowania odwoławczego wszczętego zażaleniem z dnia 06.03.2018r. na postanowienie z dnia [...]. Organ odwoławczy wskazał, że orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pod sygn. akt II SA/Łd 672/16 dotyczą bowiem innej zaległości, niż tej określonej w tytule z dnia [...] Nr[...], której dotyczyło ww. rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] (tj. określonej postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr[...]).

Odnosząc się do stanowiska skarżących, z którego wynika, że zaległość objęta ww. tytułem wykonawczym nie jest wymagalna, ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia [...] sygn. akt II SA/Łd 232/17 wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki stodoły organ zauważył, że orzeczenia sądowe, na które powołują się zobowiązani, zapadły w oparciu o p.p.s.a. Organ wskazał, że zgodnie z przepisem art. 61 § 1 ww. ustawy, wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie zaś do § 2 pkt 1 ww. artykułu, w razie wniesienia skargi na decyzję lub postanowienie - organ, który wydał decyzję lub postanowienie, może wstrzymać, z urzędu lub na wniosek skarżącego, ich wykonanie w całości lub w części, chyba że zachodzą przesłanki, od których w postępowaniu administracyjnym uzależnione jest nadanie decyzji lub postanowieniu rygoru natychmiastowej wykonalności albo, gdy ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania; W myśl na natomiast art. 61 § 3 ww. ustawy, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego prawa złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.

DIAS wskazał, że stosownie zaś do przepisu art. 61 § 6 ww. ustawy, wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem:

1) wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę;

2) uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę

Z powyższych przepisów wynika, że dopuszczalne jest - przy spełnieniu określonych ustawowo przesłanek - wstrzymanie wykonania aktu lub czynności przez organ administracji przed przekazaniem skargi sądowi administracyjnemu oraz przez sąd administracyjny, po przekazaniu mu skargi, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

W postanowieniu z dnia 23.11.2016 r. sygn. akt II SA/Łd 672/16 (na które powołują się zobowiązani i które nie ma zastosowania w analizowanej sprawie), jak i w postanowieniu z dnia 25.04.2017 r. sygn. akt II SA/Łd 232/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podniósł, iż celem instytucji wstrzymania wykonania aktu jest jedynie tymczasowe ukształtowanie stosunków. Na tej podstawie Sąd ocenił, że wniosek strony skarżącej zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zdaniem Sądu, wykonanie postanowienia nakładającego grzywnę na obecnym etapie postępowania, spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Ponadto Sąd wyraźnie zaznaczył, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest formą ochrony tymczasowej dla strony i strona powinna liczyć się z tym, że w razie prawomocnego oddalenia skargi, będzie zobowiązana uiścić nałożoną opłatę.

Mając na uwadze treść powyższego postanowienia Sądu DIAS stwierdził, że zobowiązani powinni mieć świadomość, że wstrzymanie wykonania postanowienia wierzyciela o nałożeniu grzywny ma charakter tymczasowy i nie skutkuje zakończeniem

postępowania egzekucyjnego. Dlatego też przywołane przez zobowiązanych postanowienia Sądu nie mogą przesądzić o ewentualnym umorzeniu postępowania egzekucyjnego.

Organ zauważył, że ww. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25.04.2017 r. II SA/Łd 232/17 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] zapadło w oparciu o przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z przekazaniem Sądowi przez organ administracyjny skargi na ww. postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. Przy czym z powyższego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi nie wynika do kiedy Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia. W związku z powyższym, na uwadze należy mieć treść powołanego powyżej przepisu art. 61 § 6 pkt 2 ww. ustawy, zgodnie z którym wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę.

Ustania skutków wstrzymania należy zatem upatrywać wraz z zakończeniem postępowania w sprawie rozpatrzenia skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w przedmiocie nałożenia grzywny.

Organ wskazał, że prawidłowość i zasadność nałożenia na zobowiązanych kary grzywny postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] była już przedmiotem weryfikacji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, który wyrokiem z dnia 28.06.2017 r. sygn. akt II SA/Łd 232/17 oddalił skargę skarżących na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W ocenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo określił wysokość nałożonej grzywny. Prawidłowo również została określona opłata egzekucyjna za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. W ocenie Sądu, organy egzekucyjne w prawidłowy sposób wszczęły i prowadziły postępowanie egzekucyjne.

Postanowieniem z dnia 21.08.2017 r. sygn. akt II SA/Łd 232/17 Wojewódzki Sąd

Administracyjny w Łodzi stwierdził prawomocność powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28.06.2017 r. sygn. akt II SA/Łd 232/17 i co do zasady wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności ustały przyczyny wstrzymania wykonania wynikające z postanowienia Sądu z dnia 25.04.2017 r. sygn. akt II SA/Łd 232/17.

Organ podkreślił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia:

- 19.12.2017 r. sygn. akt II SA/Łd 232/17 przywrócił skarżącym termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Łodzi z dnia 28.06.2017 r. sygn. akt II SA/Łd 232/17,

- 30.01.2018 r. sygn.. akt II SA/Łd 232/17 uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego w Łodzi z dnia 21.08.2017 r. sygn. akt II SA/Łd 232/17 o stwierdzeniu prawomocności wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28.06.2017 r. sygn. akt II SA/Łd 232/17.

Z uwagi zatem na to, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21.08.2017 r. sygn. akt II SA/Łd 232/17 o stwierdzeniu prawomocności wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28.06.2017 r. sygn. akt II SA/Łd 232/17 zostało uchylone, wyrok z dnia 28.06.2017 r. przestał być orzeczeniem prawomocnym i mógł zostać zaskarżony przez zobowiązanych do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W ocenie organu oznacza to, że zgodnie z ww. art. 61 § 6 pkt 2 ww. ustawy, postanowienie Sądu z dnia 25.04.2017 r. sygn. akt II SA/Łd 232/17 w przedmiocie wstrzymania wykonania postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. nie utraciło mocy z uwagi na uchylenie postanowienia stwierdzającego prawomocność wyroku oddalającego skargę. Na powyższym fakcie wstrzymania wykonania postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł., zobowiązani oparli swój zarzut braku wymagalności obowiązku określonego tytułem wykonawczym Nr[...].

Mając powyższe na uwadze organ zauważył, że co do zasady brak przymiotu wymagalności obowiązku może wiązać się ze wstrzymaniem wykonania obowiązku,

odroczeniem terminu jego wykonania albo rozłożeniem na raty spłat należności pieniężnej. Umorzeniem skutkuje zaistnienie wskazanych okoliczności jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego i nie ma wówczas znaczenia, kiedy zostały one ujawnione. W przeciwnym przypadku, tj. jeżeli okoliczności te wystąpiły już po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, są one podstawą do jego zawieszenia na podstawie przepisu art. 56 u.p.e.a. Jeżeli zatem wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiłoby, mimo iż w obrocie prawnym funkcjonuje już postanowienie sądu administracyjnego wstrzymujące na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., wykonanie decyzji nakładającej ów obowiązek, takie postępowanie egzekucyjne podlegałoby umorzeniu na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Jeżeli natomiast wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiłoby jeszcze przed wstrzymaniem przez sąd wykonania decyzji nakładającej obowiązek, postępowanie egzekucyjne - z chwilą wstrzymania - powinno podlegać zawieszeniu na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 ww. ustawy, zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej.

Dlatego dla oceny, czy w analizowanej sprawie zaistniała przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego, istotne znaczenie ma ustalenie, czy skutki wstrzymania wykonania postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] istniały jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, czy też zaistniały po jego wszczęciu. Z materiału dowodowego bezsprzecznie wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. na podstawie ww. postanowienia w dniu [...] wystawił tytuł wykonawczy Nr [...] i przekazał go do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. przy piśmie z dnia 12.10.2017 r. w celu realizacji. Oznacza to, że na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, tj. 12.10.2017 r. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28.06.2017 r. sygn. akt II SA/Łd 232/17 był prawomocny (przy czym od dnia 21.08.2017r. na skutek wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowienia o stwierdzeniu prawomocności wyroku z dnia 28.06.2017 r. - ustało wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia[...]). Dopiero postanowieniem z dnia 30.01.2018 r. sygn. akt II SA/Łd 232/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił ww. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21.08.2017 r. o stwierdzeniu prawomocności wyroku z dnia 28.06.2017 r. Podkreślenia zatem ponownie wymaga, że na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, wstrzymanie wykonania postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. utraciło moc, a tym samym obowiązek objęty tytułem wykonawczym z dnia [...] był wymagalny.

Zdaniem DIAS organ egzekucyjny nie był uprawniony do podzielenia poglądu zobowiązanych, co do braku wymagalności obowiązku wynikającego z postanowienia wierzyciela. Jak powyżej wskazano, z uwagi na wydanie postanowienia Sądu w dniu 30.01.2018 r., tj. po uprawnionym wystawieniu w dniu [...] tytułu wykonawczego, obowiązek był wymagalny ale wstrzymano jego wykonanie, zatem zaistniałe okoliczności mogły stanowić jedynie podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Dlatego też Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. postanowieniem z dnia 16.04.2018 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżących na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...].

Organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne mając przy tym na uwadze zaistniałe w sprawie ww. okoliczności faktyczne i prawne, za niesłuszny należy uznać zarzut naruszenia przepisu art. 7 k.p.a., zgodnie z którym, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Podobnie, w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., nie doszło do naruszenia przepisu art. 77 § 1 ww. ustawy, w myśl którego, organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W zaskarżonym bowiem postanowieniu organ egzekucyjny przedstawił zaistniały w sprawie stan faktyczny, przytoczył obowiązujące przepisy prawa, odniósł się do zaistniałych w sprawie okoliczności faktycznych oraz wyjaśnił przyczyny, dla których odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Natomiast subiektywne przekonanie strony, wyrażające się niezadowoleniem z rozstrzygnięcia niezgodnego z jej oczekiwaniami nie może być podstawą do stwierdzenia, że organ prowadził postępowanie w sposób naruszający ww. zasady.

W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., organ I instancji prawidłowo uznał, iż wskazane przez stronę okoliczności nie stanowią o zasadności umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W skardze M. i S. R. zarzucili naruszenie:

1. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie oraz pominięcie istotnych w sprawie dowodów w postaci postanowienia WSA w Łodzi z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 232/17, o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki budynku gospodarczo-inwentarskiego do czasu prawomocnego oddalenia skargi, co skutkowało błędnym uznaniem, iż należność objęta tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...], jest wymagalna,

2. naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. przez wskazanie w treści postanowienia, że postępowanie egzekucyjne winno podlegać zawieszeniu, pomimo, że powinno podlegać umorzeniu z uwagi na brak wymagalności obowiązku.

Skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2018 r st. referendarz sędziego przyznał skarżącym prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga M. i S. R. nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 - dalej p.p.s.a., stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytułu wykonawczy z [...] nr[...]. Tytuł wykonawczy został wystawiony w związku z zaległościami z tytułu grzywny nałożonej na skarżących w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki budynku gospodarczo-inwentarskiego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] nr [...].

W tym miejscu należy zaznaczyć co Sądowi jest wiadome z urzędu, że w WSA w Łodzi toczyły się ze skargi M. i S. małżonków R. dwie sprawy w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. W sprawie III SA/Łd 232/17 skarżący wnieśli skargę na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] o nałożeniu grzywny w kwocie 94.318,71 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki budynku gospodarczo-inwentarskiego o powierzchni 120,15 m². Postanowieniem z dnia 25.04.2017 r. WSA na wniosek skarżących wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia. Następnie wyrokiem z 28 czerwca 2017 r. oddalił skargę. Z uwagi na brak wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sąd postanowieniem z 21.08.2017 r. stwierdził prawomocność orzeczenia, a następnie na skutek przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku 31.01.2018 r. uchylił postanowienie o stwierdzeniu prawomocności.

W sprawie II SA/Łd 672/16 skarga dotyczy postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] nr [...] o nałożeniu grzywny 165.682,10 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki budynku stodoły o powierzchni zabudowy 211,06 m².

Wyroki oddalające skargę w obu sprawach zostały zaskarżone do Naczelnego Sadu Administracyjnego. Po wniesieniu skargi kasacyjnej w sprawie II SA/Łd 232/17, sygn. akt w NSA II OSK 1136/18, skarżący złożyli do NSA wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia tj. postanowienia ŁWINB z [...] Postanowieniem z dnia 17.05.2018 r. NSA umorzył postępowanie z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia wskazując, że w obrocie prawnym nadal funkcjonuje postanowienie WSA w Łodzi z dnia 25.04.2017 r. sygn. II SA/Łd 232/17 wstrzymujące wykonanie zaskarżonego postanowienia, zgodnie z dyspozycją art. 61 § 6 pkt 2 p.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania ani prawa materialnego, które obligowałyby go do uchylenia zaskarżonych postanowień.

Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 t.j. ze zm.). Stosownie do treści art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się:

1. jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2. jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3. jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4. gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5. jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6. w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7. jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8. jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9. na żądanie wierzyciela;

10. w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Dodatkowo postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.).

Skarżący wnosząc o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego powołali się na art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (brak wymagalności obowiązku), wskazując, że w sprawie II SA/Łd 232/17 Sąd przywrócił im termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę na postanowienie nakładające grzywnę w celu przymuszenia do wykonania rozbiórki budynku gospodarczo-inwentarskiego. Podnieśli, że wyrok jest nieprawomocny i mogą go zaskarżyć. Ponieważ podstawą prawną wystawienia tytułu wykonawczego jest nieprawomocne postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] zatem zdaniem skarżących odpadła podstawa do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z kolei w ocenie organu nie zaistniała podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z uwagi na wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie II SA/Łd 232/17 postanowienie o wstrzymaniu wykonania postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...], obowiązek określony tytułem wykonawczym był wymagalny, lecz jedynie wstrzymano jego wykonanie, co stanowiło podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Wobec tak zarysowanego przedmiotu sporu przypomnieć trzeba, że pojęcie "obowiązku" w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. należy odnosić do tego obowiązku, który legł u podstaw wszczęcia postępowania egzekucyjnego - innymi słowy - obowiązku istniejącego, wymagalnego i jednocześnie, którego niewykonanie przez zobowiązanego doprowadziło do uruchomienia postępowania zmierzającego do jego wyegzekwowania na drodze przymusu administracyjnego. Okoliczność "istnienia obowiązku" lub jego wcześniejszego wykonania jest elementem obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym.

Ponadto wymagalność obowiązku w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. oznacza nic innego jak istnienie stanu, w którym zobowiązany powinien już wykonać ciążącą na nim skonkretyzowaną powinność, a mimo to trwa w opozycji do tej powinności (uchyla się od niej), a właściwe organy mają wobec takiej postawy zobowiązanego możność żądania przymusowego spełniania ciążącej na nim powinności. Natomiast w sytuacji braku decyzji nie można przez przymus administracyjny wymagać od strony wykonania czegoś bliżej nieokreślonego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 listopada 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 1469/07, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Wymagalność obowiązku oznacza zatem, że nadszedł czas jego wykonania. Skonkretyzowanie powinności podlegającej egzekucji administracyjnej oznacza, że wynika ona z decyzji lub postanowienia, lub z innego dokumentu (tytułu wykonawczego, deklaracji, zeznania, zgłoszenia celnego, deklaracji rozliczeniowej, informacji o opłacie paliwowej, informacji o dopłatach) – (zob. D.R. Kijowski. red. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II. LEX 2015. Komentarz do art. 59).

Należy pamiętać, że obowiązkiem tym w sprawie skarżących jest obowiązek rozbiórki budynku gospodarczo-inwentarskiego objęty tytułem wykonawczym nr 6/2015 (uzasadnienie w sprawie II SA/Łd 232/17). Grzywna nałożona przez organy nadzoru budowlanego wynikała z niewykonania tego obowiązku. Zgodnie z art. 124 § 1 u.p.e.a. nałożone grzywny w celu przymuszenia, nieuiszczone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, określonym w niniejszej ustawie.

W rozpoznawanej sprawie podstawę wystawienia tytułu wykonawczego z [...] stanowiło postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] nr [...] nakładające na skarżących grzywnę w celu przymuszenia do wykonania rozbiórki budynku gospodarczo-inwentarskiego. Skarżący wnieśli skargę na powyższe postanowienie. Postanowieniem z [...] sygn. II SA/Łd 232/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia z 11 marca 2016 r., natomiast wyrokiem z dnia 28 czerwca 2017 r. Sąd oddalił skargę na powyższe postanowienie z [...]. Prawomocność wyroku stwierdzono postanowieniem z 21 sierpnia 2017 r. Następnie postanowieniem z 30 stycznia 2018 r. Sąd uchylił postanowienie o stwierdzeniu prawomocności wyroku z 28 czerwca 2017 r. sygn. II SA/Łd 232/17.

W niniejszej sprawie brak wymagalności obowiązku wiązany jest przez skarżących z wstrzymaniem wykonania postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] i możliwością wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę z dnia 28 marca 2017 r. w sprawie sygn. II SA/Łd 232/17.

Podkreślić należy, że w dacie wystawienia tytułu wykonawczego obowiązek polegający na rozbiórce budynku gospodarczo-inwentarskiego był wymagalny. Wymagalny był także obowiązek uiszczenia grzywny, gdyż w dniu 12.10.2017 r. – w dniu wystawienia tytułu wykonawczego nr [...] wyrok WSA w sprawie II SA/Łd 232/17 był prawomocny. Dopiero 30.01.2018 r. Sąd uchylił postanowienie o stwierdzeniu prawomocności wyroku. Brak przymiotu wymagalności wiąże się ze wstrzymaniem wykonania obowiązku, niemniej jednak umorzeniem postępowania skutkuje zaistnienie wskazanej okoliczności jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, niezależnie od tego kiedy zostanie ona ujawniona. Natomiast jeżeli okoliczność ta wystąpiła już po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, brak wymagalności jest podstawą do jego zawieszenia w trybie art. 56 u.p.e.a. "Jeżeli zatem wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło, mimo iż w obrocie prawnym funkcjonuje już postanowienie sądu administracyjnego wstrzymujące na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., wykonanie decyzji nakładającej ów obowiązek, takie postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Jeżeli natomiast wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło jeszcze przed wstrzymaniem przez sąd wykonania decyzji nakładającej obowiązek, postępowanie podlega zawieszeniu na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a." (zob. Komentarz, do art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Piotr Pietrasz. LEX 2010, nr 94664).

W tym kontekście wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2017 r. sygn. II SA/Łd 232/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wstrzymał wykonanie postanowienia z 11 marca 2016 r. nakładającego grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki budynku gospodarczo-inwentarskiego. W myśl art. 61 § 6 p.p.s.a. wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem: 1) wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę; 2) uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę. Postanowieniem z 21 sierpnia 2017 r. stwierdzono prawomocność wyroku z 28 czerwca 2017 r. Następnie organ egzekucyjny w dniu [...] wystawił tytuł wykonawczy nr[...] , a jego odpis wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego doręczono skarżącym 23 listopada 2017 r. Zatem stwierdzić należy, że obowiązek wskazany w ww. tytule wykonawczym wynikający z postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] był wykonalny, co oznacza, że organ nie ma podstawy do umorzenia prowadzonego postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Skarżący w dniu 5 stycznia 2018 r. wnieśli o umorzenie prowadzonego postępowania. Zaznaczyć jeszcze trzeba, że postanowieniem z 30 stycznia 2018 r. w sprawie II SA/Łd 232/17 Sąd uchylił postanowienie z 21 sierpnia 2017 r. o stwierdzeniu prawomocności wyroku. Stanowiło to podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 56 § 3 w zw. z art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie ulega zawieszeniu w całości lub w części w razie wstrzymania wykonania decyzji, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej.

Zatem w dacie wydania zaskarżonego postanowienia postanowienie z 11 marca 2016 r. było ostateczne i podlegało wykonaniu oraz nie było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie należy utożsamiać braku wykonalności obowiązku objętego postanowieniem z [...] - wynikającego z procesowego wstrzymania wykonalności postanowienia nakładającego obowiązek - ze wskazaną w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a przesłanką braku jego wymagalności. Wstrzymanie wykonania postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia nie spowodowało bowiem skutku w postaci braku wymagalności obowiązku egzekwowanego w postępowaniu egzekucyjnym, lecz jedynie obligowało organy do wydania postanowienia o zawieszeniu prowadzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na treść art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. W rozpoznawanej sprawie upadek postanowienia o wstrzymaniu wykonania nastąpi albo w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej od wyroku II SA/Łd 232/17 albo w sytuacji uprawomocnienia się wyroku oddalającego skargę i wtedy organ ewentualnie będzie mógł podejmować dalsze czynności w postępowaniu egzekucyjnym. Zważyć też trzeba, że nieprawomocny wyrok sądu administracyjnego (tak jak w niniejszej sprawie) nie wywiera jeszcze skutku w postaci wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu lub czynności (por. Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, W. Chróścielewski, J.P. Tarno, Wyd. Lexis Nexis, Wyd. 1, str. 487).

Zatem kontrola zaskarżonego postanowienia sprowadza się do oceny, czy organ egzekucyjny w sposób prawidłowy, zgodnie z prawem i w jego granicach, zgromadził materiał dowodowy, ponadto czy sformułowane przez ten organ wnioski – w zakresie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego – mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. Istotne przy sądowej kontroli jest i to, czy dokonana przez organ ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne. Przy tak pojmowanym legalizmie działania organów, należało przyznać rację Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej, który uznał, że w przypadku skarżących nie zachodzi podstawa do umorzenia postępowania w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organy nie naruszyły przepisów postępowania tj. art. 7 i art. 77 k.p.a. Organy zgromadziły wystarczający materiał dowodowy dla oceny wniosku strony, który prawidłowo oceniły, omówiły też dowody, na których ustalenia zostały oparte i dokonały trafnej wykładni przepisów prawa, które zastosowały. W związku z tym Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa procesowego i prawa materialnego wskazanych w skardze. Sam fakt, że ocena w sprawie została przez organy dokonana odmiennie niż oczekiwała tego strona, nie świadczy o naruszeniu przepisów prawa w stopniu zobowiązującym do uchylenia zaskarżonego postanowienia administracyjnego.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.

d.j.