Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 446/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-11-07 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 § 2 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 7 listopada 2012 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi – Wydział II - Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2012 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia A w Z.; o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia A w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. lf


UZASADNIENIE

II SA/Łd 446/12

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę Stowarzyszenia A w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Po złożeniu wniosku o uzasadnienie wyroku Stowarzyszenie zwróciło się do sądu o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.

Jak wynika ze złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia o majątku i dochodach, Stowarzyszenie działa w celu ochrony środowiska naturalnego, szczególnie gmin Powiatu [...]. Stowarzyszenie nie posiada majątku, a na rachunku bankowym ma jedynie 180 zł. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy stwierdziło, że jest stowarzyszeniem zwykłym i w związku z tym nie może prowadzić działalności gospodarczej, przyjmować darowizn, zapisów oraz otrzymywać dotacji, a także korzystać z ofiarności publicznej. Środki na działalność może pozyskać wyłącznie ze składek członkowskich. Dodało, że Stowarzyszenie ma tylko 7 członków, a w tym roku brało już udział w dwóch postępowaniach administracyjnych, co pochłonęło praktycznie wszystkie składki. Wobec powyższego nie posiada już środków na pokrycie kosztów sądowych i wynajęcia radcy prawnego.

Referendarz sądowy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 270), dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może nastąpić w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

W ślad za poglądem wyrażonym w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1098/08, podnieść należy w pierwszej kolejności, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia.

W rozpoznawanej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony został przez podmiot działający w formie stowarzyszenia i choć w oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach strona podała, że nie posiada środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych oraz wynajęcie profesjonalnego doradcy, prawo pomocy nie może zostać przyznane.

Referendarz sądowy dostrzega, że stroną skarżącą jest stowarzyszenie zwykłe i ten fakt ma istotny wpływ na możliwości zdobywania przez taką organizację społeczną środków finansowych, niemniej jednak nie może to prowadzić do uprzywilejowania stowarzyszeń zwykłych. Przepis art. 42 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 roku - Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) wszak określa, że stowarzyszenie zwykłe wprawdzie nie może prowadzić działalności gospodarczej ani przyjmować darowizn, spadków i zapisów oraz otrzymywać dotacji, a także korzystać z ofiarności publicznej, lecz jednak może uzyskiwać środki na swoją działalność ze składek członkowskich. Stąd uprawniony jest wniosek, że stowarzyszenie zwykłe nie jest pozbawione jakiegokolwiek źródła finansowania. Zatem ustalenie odpowiedniej wysokości składek członkowskich oraz ich egzekwowalność leży w dobrze pojmowanym interesie stowarzyszenia. Zaś stwierdzenie strony, że działalność stowarzyszenia jest realizowana społecznie przez jego członków prowadzi do wniosku, że obciążenia wynikające z kosztów sądowych na rzecz stowarzyszenia mogą również ponosić jego członkowie. Fakt, że stowarzyszenie jest organizacją prowadzoną na zasadzie wolontariatu, nie oznacza, że jest zwolnione od zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej, w zakres której wchodzą również sprawy sądowe, wymagające co do zasady uiszczania opłat i czynienia wydatków. Bowiem stowarzyszenia przystępujące do aktywnej realizacji zamierzonych celów i z powołaniem się na nie, m.in. w postępowaniu sądowoadministracyjnym, muszą mieć świadomość, że członkowie stowarzyszenia powinni liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych i przeznaczyć odpowiednie środki na ich pokrycie.

Podkreślić przy tym należy, że zawarty w przepisie art. 246 § 2 p.p.s.a. zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Chcąc uzyskać prawo pomocy strona powinna wykazać, że podjęła wszelkie, niezbędne kroki zmierzające do wygospodarowania środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych, jednakże nie przyniosły one zamierzonego efektu. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe, bowiem zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP.

Raz jeszcze należy zatem podkreślić, że istnieją instrumenty prawem przewidziane, które umożliwiają zgromadzenie środków finansowych na funkcjonowanie podmiotu, w tym na jego udział w postępowaniach przed sądem. Skoro samo Stowarzyszenie nie wykazuje zamiaru zgromadzenia środków finansowych od swoich członków, a więc osób bezpośrednio zainteresowanych działalnością Stowarzyszenia, w wysokości umożliwiającej prowadzenie sporu sądowego (zainicjowanego przecież skargą Stowarzyszenia), to brak jest podstaw, aby przerzucać ciężary związane z jego funkcjonowaniem na Państwo, czyli ogół obywateli. Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r., II OZ 1433/06, należy stwierdzić, że powyższe działanie rodzi ten skutek, że faktycznie działalność Stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasadzie, że Stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Konstytucja RP przewiduje wprawdzie prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje to jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo.

W ocenie referendarza sądowego, działający w Stowarzyszeniu członkowie winni mieć świadomość konieczności finansowego zasilenia funduszy Stowarzyszenia poprzez uiszczanie składek, które umożliwiają jego skuteczne funkcjonowanie. Nie można zatem uznać za wystarczającą przesłankę przyznania prawa pomocy twierdzenia wnioskodawcy, że Stowarzyszenie nie posiada środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Twierdzenie to nie odzwierciedla bowiem zdolności płatniczych strony skarżącej jako stowarzyszenia zwykłego osób fizycznych. Jego członkowie dysponują bowiem możliwościami na zdobycie środków finansowych koniecznych do prowadzenia sporów sądowych, co wyłącza możliwość uwzględnienia żądania wnioskodawcy.

Jednocześnie wypada zwrócić uwagę, że ustawodawca, przewidując możliwość przyznania prawa pomocy podmiotom niebędącym osobami fizycznymi, wprowadził rozwiązanie oparte na uznaniu. Otóż z treści art. 246 § 2 p.p.s.a. wynika, że nawet w przypadku, gdy podmiot nie posiada środków finansowych, prawo pomocy jedynie może zostać przyznane. W konsekwencji nawet w sytuacji, gdy z oświadczenia o majątku i dochodach wynikać będzie brak środków do partycypacji w kosztach postępowania, uprawnione jest oddalenie wniosku strony, jeśli nie stanie to na przeszkodzie realizacji prawa do sądu.

W niniejszej sprawie, prawo do sądu nie zostanie ograniczone, gdyż jak wykazano wcześniej, podmiot działający w formie stowarzyszenia zwykłego posiada przewidzianą prawem możliwość pozyskiwania środków finansowych, a fakt ich niewykorzystywania nie może pozytywnie oddziaływać na ocenę zasadności żądania strony.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.

lf