Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 167/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-05-11 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 258 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Beata Gibzińska po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych poprzez zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi W.S. na bezczynność Rady Gminy [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2017 r. o udostępnienie informacji publicznej dotyczącego zgody na zakup przez gminę działek o nr [...] w miejscowości [...] postanawia odmówić przyznania W.S. prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych poprzez zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi


UZASADNIENIE

W.S. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w wysokości 100 zł pismem z dnia 10 kwietnia 2018 r. złożył w przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W związku z powyższym, w wykonaniu zarządzenia z dnia 17 kwietnia 2018 r. przesłano skarżącemu formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, celem jego wypełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

W nadesłanym formularzu skarżący podał, że wnosi o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od skargi.

W uzasadnieniu wniosku wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, dwójką małoletnich dzieci oraz pełnoletnią córką. Oświadczył, że na dochody rodziny miesięcznie netto składają się zasiłki rodzinne na dzieci w kwocie 562 zł oraz dochód z gospodarstwa w wysokości 1.500 zł. Łączny dochód w gospodarstwie domowym wynosi zatem łącznie 2.062 zł netto miesięcznie. Wskazał, że posiada dom o powierzchni 120 m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 10,8845 ha (5,1755 ha przeliczeniowego na potrzeby podatku gruntowego, w tym 1,6 ha lasu). Podkreślił, że uzyskiwane plony z gospodarstwa przeznaczane są w całości na potrzeby rodziny. Stwierdził również, że posiadany las nie zapewnia dodatkowych dochodów, ale jest z niego pozyskiwane drewno na opał. Ponadto korzysta z gazu z butli, a wodę czerpie z własnej studni. Podniósł, że rodzina ponosi następujące wydatki: ubezpieczenie budynków i dobytku – 584 zł rocznie, opłata za telefon – ok. 80 zł miesięcznie, opłata za zakup węgla – 850 zł rocznie, wywóz nieczystości – ok. 600 zł rocznie, wywóz śmieci – 100 zł miesięcznie, opłacenie podatków od gruntów i budynków – 563 zł rocznie, gaz w butli – ok. 150 zł miesięcznie, leki – ok. 300 zł miesięcznie, wizyty lekarskie – ok. 400 zł miesięcznie, szczepienie psów – 100 zł rocznie, przegląd kominiarski – 150 zł rocznie, dojazdy do szkoły – ok. 70 zł miesięcznie, energia elektryczna – ok. 200 zł miesięcznie, środki czystości – 150 zł miesięcznie, utrzymanie – ok. 1000 zł miesięcznie. Oświadczył również, że ani on, ani zamieszkali z nim bliscy, nie posiadają żadnych oszczędności, rachunków bankowych, lokat dewizowych, akcji na giełdzie, kosztowności, antyków ani innych szczególnie wartościowych rzeczy. Wnioskodawca wyjaśnił, że jego żona, jako jedyna z rodziny, posiada konto w banku, w celu otrzymywania zasiłków na dzieci. Obecnie z żoną zajmują się gospodarstwem, dziećmi i schorowanymi rodzicami (dożywotnikami). Zaznaczył, że zarówno on, jak i jego żona, nie są nigdzie zatrudnieni, nie są zarejestrowani jako bezrobotni i nie pobierają z tego tytułu zasiłków. Skarżący wskazał również na swoje problemy zdrowotne, przez które jest praktycznie niezdolny do pracy w gospodarstwie i ma całkowity zakaz podejmowania wysiłku fizycznego będąc pod stałą opieką lekarzy. W związku z powyższym jest zmuszony ponosić dodatkowe koszty związane z zakupem leków oraz opłaceniem wizyt lekarskich, bowiem NFZ umożliwia mu dostęp do lekarza specjalisty dopiero za 6 miesięcy. Podkreślił, że obecne przepisy uniemożliwiają mu sprzedaż ziemi rolnej (rolnicy nie są zainteresowani zakupem ani nie mają na to środków). Posiadane grunty nie są zatem "łatwo zbywalne", ich wartość drastycznie spadła i nie mogą być traktowane jako majątek umożliwiający wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Brak jest również chętnych na dzierżawę gruntów, zaś obciążenie ewentualnym kredytem przy braku środków na spłatę szybko doprowadziłoby do ich utraty, a skarżącemu uniemożliwiłoby wywiązywanie się z umowy dożywocia wobec rodziców.

Mając powyższe na względzie zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 245 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.); zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl natomiast § 3 powołanego artykułu, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie, zwłaszcza bezdomnych, bezrobotnych, samotnych, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Zasadą bowiem jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Natomiast udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa. Ma ono na celu ułatwienie stronie dochodzenia słusznych praw w sprawach dotyczących jej żywotnych interesów. Korzystanie z takiej instytucji powinno mieć zatem miejsce wyłącznie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy strona nie nadużywa swych uprawnień procesowych, nie inicjuje szeregu postępowań sądowych w celu innym niż ochrona swych praw i gdy zgromadzenie przez nią funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu jest obiektywnie niemożliwe. Podmiot występujący na drogę postępowania sądowego powinien mieć również świadomość, że to on w pierwszej kolejności zobowiązany jest do ponoszenia kosztów swojego udziału w postępowaniu sądowym. Zatem decydując się na wszczęcie każdej sprawy sądowej, powinien poprzez swoje działanie zabezpieczyć w stosownym czasie środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych. Oznacza to, że w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien wykazać się niezbędną zapobiegliwością i przezornością w zapewnieniu środków na ten cel. Konieczność ponoszenia kosztów sądowych powinna sprzyjać rozwadze przy podejmowaniu decyzji o skorzystaniu z możliwości wniesienia skarg, od których uiszcza się wpis sądowy.

Podnieść należy, że skarżący od lat realizuje swoje konstytucyjne prawo dostępu do informacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1764, z późn. zm.). W okresie od 2009 r. do 30 kwietnia 2018 r. wniósł ponad 700 spraw. Do większości z nich złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy.

Ilość funduszy publicznych dostępnych na udzielanie prawa pomocy jest ograniczona i nie pozwala na automatyczne stosowanie omawianej instytucji w stosunku do wszystkich osób, które złożą wnioski o przyznanie prawa pomocy. Domaganie się przez skarżącego, by koszty każdego zainicjowanego przez niego postępowania zostały przerzucone na Państwo, którego budżet wypracowany jest przez ogół obywateli, jest sprzeczny z ratio legis instytucji prawa pomocy oraz może być kwalifikowane jako przejaw nadużywania tego prawa.

Podkreślić należy, że wszczęte przez skarżącego postępowanie, dotyczące dostępu do informacji publicznej nie jest nastawione na podniesienie standardu życia rodziny ani poprawę jego stanu zdrowia, jest ono zupełnie dobrowolne.

W ocenie referendarza sądowego sytuacja materialna skarżącego nie przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zwrócić należy uwagę na fakt, że skarżący wraz z żoną uzyskuje niewielki, ale jednak stały miesięczny dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 1.500 zł. Ponadto gospodarstwo rolne oraz las zaspokajają potrzeby życiowe rodziny, co także stanowi wymierną wartość finansową. Posiadanie zatem majątku, szczególnie nieruchomości (dom, gospodarstwo rolne) wyklucza w zasadzie możliwość przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W judykaturze powszechnie przyjęty jest pogląd, że sposób, w jaki jest wykorzystywany majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy dana osoba posiada dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki. Strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku, powinna sama bez pomocy państwa pokrywać wydatki związane ze swoim udziałem w sprawie.

Ponadto należy wskazać, że sam fakt wprowadzenia ograniczeń w handlu ziemią nie może wprost przekładać się na brak możliwości należytego wykorzystywania posiadanego gospodarstwa rolnego, zwłaszcza, jeżeli skarżący nie wykazał, iż podejmował próby uzyskiwania z niego jakiegoś dochodu, a działania te nie przyniosły wymiernego efektu.

Z całą pewnością stan zdrowia skarżącego niesie ze sobą konieczność ponoszenia dodatkowych wydatków, jednak brak jego należytego wykazania uniemożliwiał przypisanie takiemu stanowi rzeczy należytej wagi.

Reasumując, skoro W.S. decyduje się na prowadzenie sprawy na drodze sądowej, to powinien liczyć się z kosztami takiego postępowania i poprzez swoje działanie zapewnić na ten cel niezbędne środki. Jeśli środków tych skarżący nie zapewnił i – we własnej ocenie – ich nie posiada, to okoliczność ta nie powoduje, że prawo pomocy należy mu przyznać. Takie działanie skarżącego nie może skutkować przerzucaniem ciężaru finasowania postępowań sądowych na Skarb Państwa.

Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.