Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 194/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par 2 ust 1 pkt 1 lit a , ust 2
journal: Dz.U. 2017 poz 772
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 września 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach poddziałania "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność"  objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek (spr.) Sędziowie: WSA Waldemar Michaldo WSA Urszula Zięba Protokolant: specjalista Krystyna Mech po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi P. B. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 skargę oddala


UZASADNIENIE

W dniu 30 maja 2018r. S. B. złożył w Urzędzie Marszałkowskim Województwa [...] Departament Funduszy Europejskich wniosek o przyznanie pomocy na operacje w zakresie podejmowania działalności gospodarczej w ramach poddziałania 19.2 "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 na realizację projektu pod nazwą "Wyposażenie winiarni w urządzenia do produkcji i rozlewu wina wytwarzanego z upraw własnych".

Jak wynika z akt sprawy, wnioskodawca planował podjąć działalność w branży związanej z przetwórstwem. Zgodnie z zapisami wniosku o przyznanie pomocy, przedmiotowa działalność miała być prowadzona pod kodem PKD 11.02.Z (produkcja win gronowych).

Zgodnie z opisem operacji, inwestycja miała polegać na uruchomieniu produkcji wina z własnej plantacji oraz udostępnienie winiarni turystom, jako usługa enoturystyki. Turyści przyjmowani w gospodarstwie mieli uczestniczyć w organizowanych prezentacjach, wykładach o tematyce winiarskiej, a także degustować wina z własnej winiarni, które można była nabyć jak produkt regionalny.

Zarząd Województwa rozstrzygnięciem z dnia 15 listopada 2018r. nr [...] odmówił przyznania pomocy wnioskodawcy.

W uzasadnieniu Zarząd wskazał, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju wsi z dnia 24 września 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach poddziałania "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, dalej: rozporządzenie, pomoc jest przyznawana na operacje w zakresie podejmowania działalności gospodarczej. Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia, pomoc na operacje w zakresie określonym w ust. 1 ma charakter pomocy de minimis, z wyjątkiem pomocy, do której nie ma zastosowania rozporządzenie Komisji (UE) 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 352 z dnia 24 grudnia 2013r., str. 1).

Jak podkreślił organ, z uwagi na fakt, iż wnioskodawcą jest osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie pomocy finansowej na rozpoczęcie działalności gospodarczej, pomoc w ramach przedstawionego projektu mogłaby zostać udzielona wyłącznie w postaci pomocy de minimis.

Ocena, czy dane wsparcie należy uznać za pomoc publiczną należy rozpatrywać każdorazowo w oparciu o zapisy art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej TFUE), zgodnie z którym wsparcie dla przedsiębiorcy podlega przepisom pomocy publicznej jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: 1. Udzielane jest przez państwo lub z państwowych zasobów; 2. Przedsiębiorca uzyskuje przysporzenie na warunkach korzystniejszych od oferowanych na rynku; 3. Selektywny charakter (uprzywilejowanie określonego przedsiębiorcy lub określonych przedsiębiorców lub też produkcje określonych towarów); 4.Grozi zakłóceniem lub zakłóca konkurencję oraz wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi UE (W tym zakresie powinna być badana m.in. pozycja na rynku, zakres prowadzonej działalności, skala prowadzonej działalności, odbiorcy prowadzonej działalności etc.).

Zarząd wskazał, iż udzielenie bezzwrotnej dotacji ze środków PROW na lata 2014-2020 wybranemu w ramach konkursu wnioskodawcy z zasady powoduje spełnienie przesłanek 1-3. Odnosząc się z kolei do 4 przesłanki (wpływu na konkurencję oraz wymianę handlową), należy stwierdzić, że przyznane dofinansowanie w ramach przedmiotowego projektu wpłynie na pozycje konkurencyjną wnioskodawcy oraz na wymianę handlową wewnątrzwspólnotową. Tym samym nie ma możliwości udzielenia wsparcia wnioskodawcy na zasadach ogólnych, więc pomoc mogłaby zostać udzielona wyłącznie w postaci pomocy de minimis.

Jednak charakter planowanej działalności gospodarczej, jak również zaplanowane wydatki w ramach niniejszej operacji, uniemożliwiają przyznanie tego rodzaju pomocy.

W art. 1 ust. 1 lit. b rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 352 z dnia 24 grudnia 2013r.), (dalej rozporządzenie 1407/2013) prawodawca unijny wskazał, iż pomoc de minimis nie może być udzielana przedsiębiorcom zajmującym się produkcją podstawową produktów rolnych, a w art. 1 ust. 1 lit. c określono, kiedy pomoc de minimis nie może być udzielana przedsiębiorcom prowadzącym działalności w sektorze przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów rolnych. Definicje zamieszczone w art. 2 rozporządzenia 1407/2013 pozwalają określić, co należy uznać za produkt rolny (art. 2 ust. 1 lit. a), przetwarzanie produktów rolnych (art. 2 ust. 1 lit. b) oraz wprowadzenie do obrotu produktów rolnych (art. 2 ust. 1 lit. c).

Zarząd wyjaśnił, że zgodnie z definicją, produktem rolnym w ramach pomocy de minimis jest produkt wymieniony w załączniku l do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis, z wyjątkiem produktów rybołówstwa i akwakultury wchodzących w zakres stosowania rozporządzenia (WE) nr 104/2000.

Z uwagi na fakt, że w ww. załączniku zostało wymienione również wino ze świeżych winogron, należy rozważyć, czy przedmiotowa operacja, dotyczy produkcji podstawowej produktów rolnych i podlega całkowitemu wykluczeniu zgodnie z art. 1 ust. 1 lit. b rozporządzenia 1407/2013, czy też dotyczy przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktu rolnego i pod pewnymi warunkami może być wspierana w ramach pomocy de minimis.

Zgodnie z art. 2 ust.1 lit. b rozporządzenia 1407/2013 przetwarzanie produktów rolnych oznacza czynności wykonywane na produkcie rolnym, w wyniku których powstaje produkt będący również produktem rolnym, z wyjątkiem czynności wykonywanych w gospodarstwach, niezbędnych do przygotowania produktów zwierzęcych lub roślinnych do pierwszej sprzedaży.

Wnioskodawca w wyniku realizacji operacji stanie się producentem wina, gdyż w ramach projektu zamierza nabyć aktywa trwałe w zakresie wyposażenia winiarni do produkcji i rozlewu wina wytwarzanego z upraw własnych. Ten rodzaj działania, zdaniem Zarządu, należy uznać zatem za czynność wykonywaną w gospodarstwach, niezbędną do przygotowania produktów roślinnych do pierwszej sprzedaży, co oznacza, że nie stanowi przetwarzania produktu rolnego, lecz nadal jest produkcją podstawową produktu rolnego.

Zgodne z art. 2 ust 1 lit. c rozporządzenia 1407/2013 wprowadzanie do obrotu produktów rolnych oznacza posiadanie lub wystawianie produktu w celu sprzedaży, oferowanie go na sprzedaż, dostawę lub każdy inny sposób wprowadzania produktu na rynek, z wyjątkiem jego pierwszej sprzedaży przez producenta podstawowego na rzecz podmiotów zajmujących się odsprzedażą lub przetwórstwem i czynności przygotowujących produkt do pierwszej sprzedaży. W dalszej części definicji wskazano, iż wprowadzeniem do sprzedaży będzie sprzedaż produktu przez producenta podstawowego konsumentowi końcowemu, o ile następuje w odpowiednio wydzielonym do tego celu miejscu.

Z powyższego wynika, jak zaznaczył Zarząd, iż produkcją podstawową produktów rolnych, o której mowa w art. 1 ust 1 lit. b rozporządzenia 1407/2013 w omawianym przypadku nie byłaby jedynie ta część projektu, która dotyczyłaby sprzedaży produktu rolnego konsumentom końcowym, o ile możliwe byłoby jej wydzielenie z całego projektu i byłaby realizowana w odrębnym miejscu, zgodnie z definicją z art. 2 ust 1 lit. c rozporządzenia 1407/2013. Chodzi tu o wydzielenie zarówno na poziomie organizacyjnym, jak i finansowym sprzedaży produktów od działalności związanej z produkcją podstawową produktów rolnych, dzięki czemu możliwe byłoby zabezpieczenie się przed pośrednim finansowaniem działalności wykluczonej ze wsparcia w ramach pomocy de minimis. Tak wydzielona część projektu mogłaby zostać dopuszczona do finansowania w ramach pomocy de minimis, z zastrzeżeniem warunków, o których mowa w art. 1 ust. 1 lit. c rozporządzenia 1407/2013.

Wobec faktu, że głównym przedmiotem projektu jest zakup niezbędnego sprzętu i wyposażenia służącego jedynie do produkcji wina tj. do działalności związanej z produkcją podstawową, jak również ww. przytoczone przepisy prawa - Zarząd Województwa na podstawie art. 2 ust 2 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności działając jako organ reprezentujący Samorząd Województwa M. - podmiot wdrażający właściwy do przyznawania pomocy w ramach działania "Wsparcie dla rozwoju lokalnego w ramach inicjatywy [...]" objętego programem współfinansowanym ze środków EFRROW w zakresie zadań dotyczących udzielania wsparcia, o którym mowa w art. 35 ust. 1 rozporządzenia 1303/2013 w zw. z 23 ust. 3 tejże ustawy oraz art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, odmówił przyznania pomocy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie P. B. zarzucił naruszenie:

- § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 września 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach poddziałania "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w związku z art. 1 ust. 1 lit. b rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis, poprzez błędne przyjęcie, że pomoc finansowa, o którą ubiega się skarżący stanowi pomoc de minimis w rozumieniu przepisów rozporządzenia nr 1407/2013, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionej odmowy udzielenia skarżącemu pomocy finansowej;

- § 8 rozporządzenia w związku z art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności, poprzez błędne wykluczenie spod finansowania wniosku skarżącego i tym samym odmowę udzielenia skarżącemu pomocy z uwagi na przedmiot planowanej przez skarżącego działalności, podczas gdy przepisy rozporządzenia nie wykluczają udzielenia pomocy na planowany przez skarżącego rodzaj działalności gospodarczej;

- art. 23 ust. 3 ustawy, poprzez nieuzasadnioną odmowę udzielenia skarżącemu pomocy finansowej na skutek błędnego przyjęcia, że wniosek skarżącego z uwagi na jego przedmiot oraz zakres nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, podczas gdy nie zachodzą jakiekolwiek okoliczności prawne bądź faktyczne wykluczające udzielenie skarżącemu takiej pomocy.

Zdaniem skarżącego, Zarząd w sposób nieuzasadniony i arbitralny przyjął, że planowana przez skarżącego działalność gospodarcza wpłynie na pozycję konkurencyjną skarżącego oraz na wymianę handlową w ramach UE (str. 2 uzasadnienia aktu), co powoduje że ewentualnie przyznana skarżącemu pomoc zostałaby uznana za pomoc publiczną w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Jak wyjaśnił bowiem skarżący, zakres planowanej przez niego działalności gospodarczej przedstawiony we wniosku o dofinansowanie, jak również jej wyłącznie lokalny zasięg terytorialny wykluczają możliwość naruszenia zasad konkurencji lub też wymiany handlowej w ramach UE na skutek przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy finansowej. Orzecznictwo sądów unijnych podkreśla, że do naruszenia konkurencji dochodzi, gdy udzielenie pomocy finansowej zmienia funkcjonowanie konkurencji, a więc gdy udzielona przez państwo pomoc wzmacnia pozycję beneficjenta tej pomocy w stosunku do innych przedsiębiorstw z nim konkurujących w wymianie handlowej na rynku europejskim (por. wyrok ETS w sprawie 730/79 Philip Morris Holland BV p-ko Komisji Wspólnot Europejskich, ECR 1980, s. 2671). Tymczasem planowana działalność, w ocenie skarżącego, w żadnym zakresie nie stanowi konkurencji na rynku europejskim, ani nawet na rynku krajowym, jako że zakres planowanej działalności jest wyłącznie lokalny, a na lokalnym rynku nie działają podobne podmioty prowadzące analogiczną działalność gospodarczą. Błędna interpretacja organu doprowadziła, więc do mylnego przyjęcia, że wniosek skarżącego jest wykluczony spod finansowania z uwagi na to, że stanowi pomoc publiczną w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, a także z uwagi na treść art. 1 ust. 1 lit. b ozporządzenia nr 1407/2013, który stanowi że przepisy o pomocy de minimis nie mają zastosowania do przedsiębiorstw zajmujących się produkcją podstawową produktów rolnych, a więc taką jak planowana przez skarżącego.

Nadto skarżący wskazał, iż Zarząd błędnie przyjął, że planowana przez niego działalność gospodarcza polegająca na produkcji i rozlewie wina wytwarzanego z upraw własnych (określonej w Polskiej Klasyfikacji Działalności kodem PKD 11.02.Z) jest wyłączona spod finansowania w ramach poddziałania "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

Katalog przedmiotów działalności gospodarczej (branż), która jest wykluczona spod finansowania określony został w § 8 rozporządzenia. Zawarty w tym przepisie katalog rodzajów działalności gospodarczej wyłączonej spod finansowania ma charakter zamknięty i nie zawarto w nim działalności polegającej na produkcji wina z upraw własnych (PKD 11.02.Z).

Skarżący podkreślił, że również treść ogłoszenia o naborze wniosków o udzielenie pomocy w pkt 6 "Warunki udzielenia wsparcia" stanowi wyraźnie, że wsparcie może być przyznane m.in. na działalność w zakresie przetwórstwa przemysłowego (według klasyfikacji PKD działy 10, 11 i 16), co obejmuje m.in. planowany przez skarżącego rodzaj działalności gospodarczej polegający na produkcji i rozlewie wina wytwarzanego z upraw własnych, która objęta jest kodem PKD 11.02.Z.

Okoliczności tej Zarząd w żadnym zakresie nie wyjaśnił, a w uzasadnieniu swojej decyzji w ogóle się nie odniósł. Skarżący wskazał, że składając wniosek o udzielenie pomocy działał w zaufaniu do publiczne dostępnych dokumentów regulujących nabór wniosków. Podkreślił przy tym, że nigdy nie uzyskał on informacji o braku możliwości uzyskania finansowania na planowany rodzaj działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa wniósł o jej oddalenie jak bezzasadnej.

W uzasadnieniu Zarząd wskazał, że przedmiotowa pomoc, mogła zostać udzielona tylko i wyłącznie jako pomoc de minimis, do której mają zastosowanie zapisy rozporządzenia nr 1407/2013. Powyższe było wiadome wnioskodawcy już w momencie składania wniosku o przyznanie pomocy i o taką pomoc wnioskodawca się ubiegał, wypełniając odpowiednie formularze, np. Formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis (akta sprawy- karta 43 do 48). Ponadto w samym formularzu wniosku o przyznanie pomocy w części B. IV. FORMULARZ O ZAŁĄCZNIKACH, widnieją następujące pola: "Oświadczenie podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy o nie uzyskaniu pomocy de minimis - oryginał sporządzony na formularzu udostępnionym przez UM" - gdzie wnioskodawca udzielił odpowiedzi TAK; Informacja podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy o uzyskanej pomocy de minimis - oryginał sporządzony na formularzu udostępnionym przez UM" - gdzie wnioskodawca udzielił odpowiedzi NIE; "Zaświadczenie(-a) o pomocy de minimis lub Zaświadczenie(-a) o pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, jakie podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy otrzymał w roku, w którym ubiega się o pomoc oraz w okresie 2 poprzedzających go lat - kopia"- gdzie wnioskodawca udzielił odpowiedzi ND; " Formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis - oryginał" – gdzie wnioskodawca udzielił odpowiedzi TAK i załączył do wniosku o przyznanie pomocy, wskazany formularz.

W związku z tym, zarzut o błędnym przyjęciu, iż pomoc finansowa, o którą ubiega się skarżący stanowi pomoc de minimis w rozumieniu przepisów rozporządzenia 1407/2013, jest zupełnie chybiony.

Odnosząc się do drugiego z postawionych zarzutów, mianowicie naruszenia § 8 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Zarząd wskazał, że przepis ten w niniejszej sprawie nie został naruszony.

Zarząd przywołał w tym miejscu właściwe przepisy rozporządzenia 1407/2013 oraz argumentację zaskarżonego rozstrzygnięcia w tym względzie. Wyjaśnił, że ponieważ, głównym przedmiotem operacji jest zakup niezbędnego sprzętu i wyposażenia służącego jedynie do produkcji wina, tj. do działalności związanej z produkcją podstawową, dofinansowanie w ramach pomocy de minimis jest niemożliwe, ponieważ podlega ono całkowitemu wykluczeniu zgodnie z art. 1 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1407/2013.

Ponadto w ocenie Zarządu, również trzeci zarzut dotyczący błędnego przyjęcia, że wniosek ze względu na jego przedmiot oraz zakres nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, nie zasługuje na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).

Zakres kontroli administracyjnej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w art. 3 § 2 pkt 1- 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, na co wskazuje treść art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Kryterium legalności, przewidziane w art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno aktu, jak i czynności z zakresu administracji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 146 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniający skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, sąd stwierdza czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Sąd, zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, wydanego przez Zarząd Województwa, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności zarówno z przepisami procesowymi, jak i z normami prawa materialnego, sąd uznał, że narusza ono przepisy prawa materialnego oraz, że przy jego wydawaniu doszło do naruszenia przepisów postępowania, w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Stosownie do przepisu art. 35 ust. 1 ustawy z 20 lutego 2015r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2017r. poz. 562 ze zm., powoływanej dalej jako "ustawa PROW 2014-2020"), w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy w ramach działań i poddziałań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1, 3 lit. b, pkt 4, 5, 6 lit. d, pkt 7, 13 i 14 tej ustawy, podmiot właściwy w sprawie o przyznanie pomocy informuje podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy, w formie pisemnej, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy.

Jednocześnie w art. 35 ust. 2 ustawy PROW 2014-2020, zagwarantowano wnioskodawcom prawo do złożenia na takie pismo skargi do sądu administracyjnego, na zasadach i w trybie określonym dla aktów lub czynności, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a więc w trybie art. 52 p.p.s.a.

W przedmiotowej sprawie skarżący wnosząc skargę do Sądu zachował wszystkie wymogi formalne i wyczerpała tryb zaskarżenia określony w ustawie PROW 2014-2020, opisany w art. 27 ustawy, umożliwiając Sądowi dokonanie kontroli zaskarżonego aktu.

Wobec treści powołanych wyżej przepisów wydany akt, podlegający ocenie w wyniku złożenia skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym, winien zawierać ustalenia zarówno faktyczne jak i ich ocenę prawną w zakresie pozwalającym na ich weryfikację w tym specyficznym postępowaniu.

Zaskarżone rozstrzygniecie o odmowie przyznania pomocy nie wyjaśnia w jasny i przejrzysty sposób przyczyn odmowy przyznania wnioskowanej pomocy.

Skarżący złożył we właściwym organie wniosek o przyznanie pomocy na operacje w zakresie podejmowania działalności gospodarczej w ramach poddziałania 19.2 "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 na realizację projektu pod nazwą "Wyposażenie winiarni w urządzenia do produkcji i rozlewu wina wytwarzanego z upraw własnych".

Jak wynika z akt sprawy, skarżący planował podjąć działalność w branży związanej z przetwórstwem. Zgodnie z zapisami wniosku o przyznanie pomocy, przedmiotowa działalność miała być prowadzona pod kodem PKD 11.02.Z -produkcja win gronowych. Zgodnie z opisem operacji, inwestycja miała polegać na uruchomieniu produkcji wina z własnej plantacji oraz udostępnienie winiarni turystom, jako usługa enoturystyki. Turyści przyjmowani w gospodarstwie mieli uczestniczyć w organizowanych prezentacjach, wykładach o tematyce winiarskiej, a także degustować wina z własnej winiarni, które można była nabyć jak produkt regionalny.

Nie budzi zatem wątpliwości, że skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie pomocy na operację w zakresie podejmowania działalności gospodarczej, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju wsi z dnia 24 września 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach poddziałania "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2017r., poz. 772 ze zm.), powołanego dalej jako "rozporządzenie MRiRW".

Zarząd w swoim rozstrzygnięciu pierwszej kolejności, z uwagi na fakt, że skarżący jest osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie pomocy finansowej na rozpoczęcie działalności gospodarczej, przeprowadził rozważania na temat zasad udzielania pomocy publicznej, dochodząc do konstatacji, że przyznane dofinansowanie w ramach przedmiotowego projektu wpłynie na pozycje konkurencyjną skarżącego oraz na wymianę handlową wewnątrzwspólnotową. Tym samym nie ma możliwości udzielenia wsparcia skarżącemu na zasadach ogólnych, więc pomoc mogłaby zostać udzielona wyłącznie w postaci pomocy de minimis.

Jakkolwiek pełnomocnik Zarządu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2019r. przyznał, że wywody zawarte w tym zakresie, szczególnie dotyczące możliwości zakłócenia konkurencji na rynku wewnątrzwspólnotowym poprzez przyznanie dofinansowania do projektu skarżącego, należy uznać za niepotrzebne, gdyż nie mają one istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia, to jednakże nie zmienia to faktu, że stanowiły one jednak element argumentacji uzasadniającej odmowę przyznania wnioskowanej pomocy, który wymusił konieczność odniesienia się do tej części uzasadnienia przez skarżącego.

Niezależnie od powyższego, Zarząd konsekwentnie podtrzymał swoje stanowisko, że skarżącemu pomoc mogłaby zostać udzielona wyłącznie w postaci pomocy de minimis.

W ocenie Sądu z takim stanowiskiem należy sie zgodzić, albowiem wynika to wprost z § 2 ust. 2 rozporządzenia MRiRW, który stanowi, że pomoc na operacje w zakresie określonym w ust. 1 (więc także na operacie w zakresie podejmowania działalności gospodarczej) ma charakter pomocy de minimis, z wyjątkiem pomocy do której nie ma zastosowania rozporządzenie Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 352 24.12.2013, str.1) powoływanego dalej jako "rozporządzenie nr 1407/2013".

Zatem nie może budzić wątpliwości, że projekt skarżącego generującego dofinansowanie na planowaną działalność gospodarczą powinien być oceniony z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia MRiRW oraz przepisów rozporządzenia nr 1407/2013.

Należy zgodzić się ze skarżącym, że w świetle przepisów rozporządzenia MRiRW (§ 2 ust. 1 lit. a w związku z § 8 ) planowana działalność skarżącego polegająca na uruchomieniu produkcji wina z własnej plantacji oraz udostępnienie winiarni turystom mieści się w zakresie przedmiotowym rozporządzenia MRiRW.

Jednocześnie Zarząd rozpatrując możliwość udzielenia skarżącemu pomocy miał obowiązek wziąć pod uwagę zapisy rozporządzenia nr 1407/2013, które bezwzględnie ma zastosowanie do pomocy udzielanej w trybie rozporządzenia MRiRW

W art. 1 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1407/2013 wskazano, że pomoc nie może być udzielana przedsiębiorcom zajmującym się produkcją podstawową produktów rolnych, a w art. 1 ust. 1 lit. c określono, kiedy nie może być udzielana przedsiębiorcom prowadzącym działalności w sektorze przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów rolnych.

W części wstępnej rozporządzenia nr 1407/2013 odnośnie przedmiotowych zapisów uzasadniono m. in., że "(6) ze względu na specjalne zasady stosowane w sektorach produkcji podstawowej produktów rolnych, rybołówstwa i akwakultury oraz ze względu na ryzyko, że kwoty pomocy niższe od pułapów określonych w niniejszym rozporządzeniu mogą spełniać kryteria określone w art. 107 ust. 1 Traktatu, niniejsze rozporządzenie nie powinno mieć zastosowania do tych sektorów, (7) biorąc pod uwagę podobieństwa między przetwarzaniem i wprowadzaniem do obrotu produktów rolnych oraz produktów innych niż rolne, niniejsze rozporządzenie powinno stosować się do przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów rolnych, z zastrzeżeniem spełnienia określonych warunków. Za przetwarzanie lub wprowadzanie do obrotu nie można w tym względzie uznać czynności wykonywanych w gospodarstwach jako niezbędny element przygotowania produktu do pierwszej sprzedaży, takich jak zbiór, koszenie czy młócka zbóż, pakowanie jaj, ani też pierwszej sprzedaży na rzecz podmiotów zajmujących się odsprzedażą lub przetwórstwem".

Kwalifikując działalność skarżącego, Zarząd zasadnie odwołał się do definicji zamieszczonych w art. 2 rozporządzenia 1407/2013 pozwalających określić, co należy uznać za produkt rolny (art. 2 ust. 1 lit. a), przetwarzanie produktów rolnych (art. 2 ust. 1 lit. b) oraz wprowadzenie do obrotu produktów rolnych (art. 2 ust. 1 lit. c).

Jak słusznie zauważył Zarząd w załączniku I do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej wino ze świeżych winogron zostało wymienione, zatem nie może budzić wątpliwości, że w świetle rozporządzenia nr 1407/2013 jest traktowane jako produkt rolny.

Z uwagi na fakt, że wino ze świeżych winogron jest traktowane jako produkt rolny, w dalszej kolejności należało rozważyć, czy przedmiotowa operacja, na którą skarżący starał się o dofinansowanie, mieści się w definicji produkcji podstawowej produktów rolnych i podlega całkowitemu wykluczeniu zgodnie z art. 1 ust. 1 lit. b rozporządzenia 1407/2013, czy też dotyczy ona przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktu rolnego i pod pewnymi warunkami może być wspierana w ramach pomocy de minimis.

Zgodnie z art. 2 ust.1 lit. b rozporządzenia 1407/2013 przetwarzanie produktów rolnych oznacza czynności wykonywane na produkcie rolnym, w wyniku których powstaje produkt będący również produktem rolnym, z wyjątkiem czynności wykonywanych w gospodarstwach, niezbędnych do przygotowania produktów zwierzęcych lub roślinnych do pierwszej sprzedaży.

Skarżący w wyniku realizacji projektu stanie się producentem wina, gdyż w ramach projektu zamierza nabyć aktywa trwałe w zakresie wyposażenia winiarni do produkcji i rozlewu wina wytwarzanego z upraw własnych.

W ocenie Sądu zasadnie ten rodzaj działania, Zarząd uznał za czynność wykonywaną w gospodarstwach, niezbędną do przygotowania produktów roślinnych do pierwszej sprzedaży, co oznacza, że nie stanowi przetwarzania produktu rolnego, lecz nadal jest produkcją podstawową produktu rolnego.

Zgodne z art. 2 ust 1 lit. c rozporządzenia 1407/2013 wprowadzanie do obrotu produktów rolnych oznacza posiadanie lub wystawianie produktu w celu sprzedaży, oferowanie go na sprzedaż, dostawę lub każdy inny sposób wprowadzania produktu na rynek, z wyjątkiem jego pierwszej sprzedaży przez producenta podstawowego na rzecz podmiotów zajmujących się odsprzedażą lub przetwórstwem i czynności przygotowujących produkt do pierwszej sprzedaży. W dalszej części definicji wskazano, iż wprowadzeniem do sprzedaży będzie sprzedaż produktu przez producenta podstawowego konsumentowi końcowemu, o ile następuje w odpowiednio wydzielonym do tego celu miejscu.

Według Sądu, w świetle mających zastosowanie w sprawie regulacji krajowych i unijnych, powyższa argumentacja jest prawidłowa.

Skarżący podejmując próbę podważenia argumentacji zawartej w zaskarżonym rozstrzygnięciu, wskazał na przepis § 8 rozporządzenia MRiRW, który stanowi zamknięty według niego katalog działalności gospodarczej będących przedmiotem operacji, na które pomoc nie przysługuje. Jak słusznie podnosił skarżący w tym katalogu nie ma działalności polegającej na produkcji i rozlewie wina wytwarzanego z uprawy własnej (kod PKD-11.02.Z).

Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że ustawodawca krajowy miał prawo wyłączyć z spod działania rozporządzenia niektóre rodzaje planowanej działalności gospodarczej. Jednakże dokonując kontroli aplikacji złożonej przez skarżącego, miał również obowiązek oceny przedmiotu objętego projektem (planowanej działalności gospodarczej) w kontekście także, a nawet i przede wszystkim zapisów art. 1 rozporządzenia nr 1407/2013, który określa zakres stosowania tego rozporządzenie, a w konsekwencji również rozporządzenia MRiRW.

W tym zakresie Sąd w składzie orzekającym w sprawie podziela stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu, że ponieważ głównym przedmiotem operacji był zakup niezbędnego sprzętu i wyposażenia służącego jedynie do produkcji wina tj. do działalności związanej z produkcją podstawową produktów rolnych, dofinansowanie w ramach pomocy de minimis, na podstawie rozporządzenia MRiRW jest niemożliwe, ponieważ podlega wykluczeniu zgodnie z art. 1 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1407/2013.

Odnosząc się z kolei do zarzutów, że skarżący nie miał wiedzy i świadomości o braku możliwości uzyskania dofinansowania i nigdy takiej informacji nie uzyskał, wskazać należy, że z dokumentacji aplikacyjnej wynika, że skarżący wypełnił "Formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis" w tym jego część "C" , którym udzielił m. in. odpowiedzi na pytanie "czy podmiot, któremu ma być udzielona pomoc de minimis prowadzi działalność w dziedzinie produkcji podstawowej produktów rolnych wymienionych w załączniku I do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej" i czy "wnioskowana pomoc de minimis przeznaczona będzie na działalność wskazaną w pkt 1-4", a więc działalność, o której mowa jest w art. 1 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1407/2013.

Ponadto skarżący złożył "Oświadczenie podmiotu ubiegającego się przyznanie pomocy", potwierdzone własnoręcznym podpisem, że m. in. znane są mu zasady przyznawania pomocy określone w wymienionych w nim przepisach.

W tym miejscu należy zauważyć, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy PROW 2014-2020, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Na gruncie powyższych unormowań nie budzi wątpliwości, że w zakresie prowadzenia postępowania w przedmiotowej sprawie istnieją odmienności w stosunku do regulacji ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017r. poz. 1257 ze zm.). Ustawodawca przyjął m in. zasadę, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz jednoczesny brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność, a także działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Stosownie, bowiem do zasady praworządności, ustanowionej w art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy PROW 2014-2020, a którą należy rozumieć jako działanie organów na podstawie przepisów prawa, organ powinien wprawdzie podejmować działania zmierzające do załatwienia sprawy zgodnie ze stanem faktycznym, niemniej jednak, zgodnie z jej art. 27 ust. 2, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek udowodnienia spełnienia kryteriów przyznania pomocy. Ograniczone zostały również zasada czynnego udziału stron w postępowaniu i zasada udzielania informacji, przez ustalenie, że organ zobowiązany jest do ich przestrzegania tylko na żądanie strony.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.