Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 783/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 42 ust 1 pk 7
journal: Dz.U. 1999 nr 15 poz 139
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym - tekst jednolity.
article: art. 155
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji w sprawie zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza N. z dnia [...] nr [...].


UZASADNIENIE

Burmistrz decyzją z dnia [...] r. nr [...] , działając na podstawie art. 104 i art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej określanej jako "k.p.a.", odmówił zmiany decyzji ostatecznych z dnia [...] r. nr [...] , z dnia [...] r. [...] , z dnia [...] r. nr [...] i z dnia [...] r. nr [...] o przyznaniu prawa do zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że wniosek

o dokonanie zmiany ostatecznej decyzji może stanowić przedmiot rozpoznania przez organ administracji tylko wówczas, gdy decyzja ta pozostaje w obiegu prawnym.

W rozpoznawanej sprawie decyzjami z dnia [...] r. nr[...] , z dnia [...] r. nr[...] , z dnia [...] r. nr [...] i z dnia [...] r. nr [...] przyznano A. C. zasiłek rodzinny na dzieci: A. S. oraz F. S. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opieka nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu w kwocie [...] zł miesięcznie, na okres od [...] r. Wniosek o zmianę tych decyzji, w części dotyczącej nieprzyznania dodatku z tytułu opieki nad dziećmi w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na drugie dziecko, strona złożyła dopiero w dniu [...] r., a zatem po upływie mocy obowiązujących ww. decyzji. Stąd brak jest podstaw prawnych do zmiany dotychczasowych decyzji i przyznania dwóch dodatków do zasiłku rodzinnego.

Od decyzji tej strona złożyła odwołanie zarzucając naruszenie art. 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.) oraz art. 6, 7, 8, 9 i 155 k.p.a. wobec nierozpatrzenia kwestii przysługiwania dodatku do zasiłku rodzinnego na drugie dziecko i nieuwzględnienia żądania, pomimo zaistniałej zmiany linii orzeczniczej na skutek podjęcia uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczącej podstawy przyznania świadczenia.

W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. nr[...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 155 k.p.a. i art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium przytoczyło treść art. 10 ust. 1

i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazując, że w okresie, gdy rozpatrywane były sprawy przyznania A. C. zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami z tytułu opieki nad dziećmi w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, w orzecznictwie sądów administracyjnych nie było jednolitości w zakresie interpretacji wskazanego przepisu. Z kolei zaistniałe rozbieżności w interpretacji spowodowały podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały w dniu 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 15/13, która to następnie stała się podstawą do złożenia przez A. C. wniosku o wzruszenie decyzji na podstawie art. 155 k.p.a.

Organ podkreślił, że zmiana decyzji administracyjnej w trybie ww. przepisu może nastąpić wyłącznie ze skutkiem ex nunc - od daty wejścia w obowiązywanie decyzji zmieniającej wcześniejszą decyzję ostateczną, a skoro decyzje, o których zmianę wnosi strona zostały już "skonsumowane", zatem w niniejszym przypadku tryb ten nie może być zastosowany. Fakt ten uniemożliwia przychylenie się do wniosku o wzruszenie decyzji i przyznanie dodatku w wysokości [...] zł na drugie dziecko na okres zasiłkowy określony w przedmiotowych decyzjach. Jedynie stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wywiera skutek ex tunc - co oznacza, iż weryfikowana decyzja administracyjna dotknięta wadą nieważności zostaje uznana za nieważną od dnia jej wydania i z tym dniem wyeliminowana z obrotu prawnego. Przy czym rażące naruszenie prawa jest wyrazem ewidentnego jasno uchwytnego błędu w interpretowaniu prawa. Natomiast w sytuacji, gdy przepis dopuszcza rozbieżną interpretację, to wybór jednej z takich interpretacji, nawet jeśli zostanie potem uznany za nieprawidłowy, nie może być oceniony jako rażące naruszenie prawa. Z powyższych względów, zdaniem Kolegium, brak jest również podstaw do stwierdzenia nieważności ww. decyzji stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Niezależnie od powyższego organ II instancji zaznaczył, że decyzje z dni:

7 sierpnia 2012 r., 15 listopada 2012 r., 8 lutego 2013 r. i 20 listopada 2013 r. należą do decyzji związanych, tymczasem w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zostało wyjaśnione, że przepis art. 155 k.p.a. może mieć zastosowanie tylko do decyzji uznaniowych, w których organ ma możliwość swobody decyzyjnej w orzekaniu,

w ramach której może uwzględnić interes społeczny lub słuszny interes strony. Dlatego przepisu art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie można stosować do uchylenia lub zmiany decyzji, przy wydaniu której organ nie posiadał żadnego luzu decyzyjnego, gdyż bezwzględnie obowiązujący przepis prawa materialnego zobowiązywał go, przy ustaleniu istnienia określonych w nim przesłanek, do wydania powyższych decyzji. Stanowcza regulacja prawna w tym przepisie nie pozwala na jej korygowanie elementami natury słusznościowej, czy celowościowej, z powoływaniem się na interes społeczny lub uzasadniony interes strony. W ocenie Kolegium, wydanie przez NSA uchwały interpretującej przepis prawa, po wydaniu przez organ I instancji ww. decyzji, nie może stanowić podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, gdyż taka przesłanka nie wynika z brzmienia z art. 155 k.p.a.

Ponadto, organ wskazał, że istnienie interpretacji zawartej w uchwale NSA z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 15/13 stwierdzającej, iż dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, przy bliźniakach przysługuje na dwoje dzieci, nie uzasadnia ingerencji w rozstrzygnięcia w trybie nadzwyczajnym. W postępowaniu, o którym mowa w art. 155 k.p.a. nie jest dopuszczalna bowiem merytoryczna kontrola wydanego rozstrzygnięcia. Strona nie może, powołując się na interes społeczny lub własny interes, domagać się w tym trybie ponownej oceny merytorycznej wydanej decyzji.

A. C. zaskarżyła opisaną wyżej decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie o stwierdzenie nieważności tych decyzji jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa.

Strona zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

- art. 8 pkt 2 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, Protokołu 1 art. 1 Europejskiej Konwencji

o ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, a także art. 6 ust. 1 tej Konwencji (w kontekście naruszenia zasady pewności prawnej) poprzez przyjęcie, iż nie przysługuje drugi dodatek z tytułu osobistego sprawowania opieki nad dwojgiem dzieci urodzonych podczas jednego porodu;

2) naruszenie przepisów postępowania, tj.

- art. 155 k.p.a. poprzez przyjęcie, że tryb zmiany decyzji opisany w tym artykule nie dotyczy zmiany decyzji z powodu zmiany linii orzeczniczej dotyczącej podstawy przyznania świadczenia i zmiany decyzji, w której czasookres przyznanego świadczenia już się skończył oraz nie dotyczy decyzji, które nie zostały oparte o uznanie administracyjne,

- art. 6 i 8 k.p.a. przez prowadzenie postępowania i orzekanie z naruszeniem przepisów prawa i niezgodnie z aktualnie jednolitą wykładnią tego prawa, co powoduje obniżenie zaufania obywateli do organów Państwa,

- art. 7 i 9 k.p.a. poprzez niepodejmowanie czynności niezbędnych do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu skarżącej oraz nieinformowanie o prawidłowej procedurze, pozwalającej uzyskać dodatek do zasiłku rodzinnego także na drugie dziecko urodzone podczas jednego porodu już po podjęciu uchwały NSA ustalającej linię orzeczniczą w tej sprawie,

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 6-9, 155 k.p.a. i art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także art. 10 ust. 1 ww. ustawy poprzez utrzymanie w mocy decyzji administracyjnej wydanej po przeprowadzeniu postępowania, w którym naruszono przepisy procedury, co miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego.

W ocenie skarżącej, zastosowanie wnioskowanego trybu z art. 155 k.p.a. jest

w pełni uzasadnione, gdyż za takim stanowiskiem przemawia zasada jednolitości orzecznictwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt II SA/Sz 254/15 potwierdził, że ten tryb jest właściwy do podważenia niekorzystnych dla niej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Pismem z dnia 7 grudnia 2016 r. skarżąca zwróciła się o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego w kwocie [...] zł przedkładając faktury z dnia [...] r. na kwoty [...] zł za usługi prawne, w tym przygotowanie pism w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej określanej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Na wstępie rozważań poprzedzających ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, zasadnym jest przypomnienie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznawał już skargi A. C., których celem było uwzględnienie stanowiska zaprezentowanego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 15/13 w odniesieniu do uprzednio wydanych decyzji dotyczących m.in. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu sprawowania opieki nad dziećmi w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Wyrokiem z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 782/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. w przedmiocie odmowy sprostowania, w trybie art. 31 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych, decyzji w sprawie zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Natomiast wyrokiem z dnia 22 października 2015., sygn. akt II SA/Sz 254/15 Sąd oddalił skargę A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 stycznia 2015 r. w przedmiocie odmowy uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w sprawie zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.

W ostatnim z wymienionych wyroków (II SA/Sz 254/15), w końcowym fragmencie jego uzasadnienia Sąd zauważył, że w "orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, że na podstawie art. 155 k.p.a. można dokonać zmiany decyzji dotkniętych niekwalifikowanymi wadami lub decyzji prawidłowych. Ponadto, jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 339/10, przepis ten otwiera możliwość weryfikacji decyzji podjętych w wyniku wadliwej wykładni prawa materialnego lub decyzji wydanych w ramach norm prawa materialnego - norm uznaniowych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2011 r., I OSK 339/10, LEX nr 745219 i z dnia 26 listopada 2010 r., I OSK 164/10, LEX nr 745112). Stanowisko to należy w pełni zaakceptować."

Nie powinno budzić wątpliwości, że w ww. orzeczeniu, w którym oceniono prawidłowość wydanych przez organy decyzji w trybie wznowienia postępowania, Sąd nie mógł co do zasady przesądzić o zasadności, a tym bardziej skuteczności ewentualnego zainicjowania przez skarżącą kolejnego postępowania na podstawie art. 155 k.p.a., ukierunkowanego na uzyskanie dochodzonego przez skarżącą dodatku z tytułu opieki sprawowanej również nad drugim dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. W takim znaczeniu spostrzeżenie Sądu nie mogło mieć charakteru rozstrzygającego. Tym niemniej należy mieć na względzie, że zawarta przez Sąd uwaga mogła zostać uznana przez strony jako swego rodzaju wskazówka co do trybu postępowania, w którym mogłoby dojść do uczynienia zadość formułowanym przez stronę żądaniom uzyskania wyrównania, niesłusznie w jej ocenie, pomniejszonych dodatków, pomimo sprawowania opieki nad dwójką dzieci w okresie urlopu wychowawczego.

Zaufanie do organów władzy jest emanacją przekonania obywateli o skuteczności działania tych organów, w tym zwłaszcza zgodności tego działania z prawem. Orzeczenia sądów administracyjnych, będące efektem kontroli działań organów administracji publicznej, niosą ze sobą wyjaśnienie stronom wyniku dokonanej przez sąd prawidłowości ustaleń stanu faktycznego oraz właściwej wykładni i zastosowania przepisów prawa. Zaufanie do organów władzy publicznej to również przekonanie, że respektowane są uprawnienia strony, że wszelkie wątpliwości rozstrzygane będą na korzyść obywatela oraz, że wobec wszystkich podmiotów znajdujących się w takiej samej sytuacji przepisy będą stosowane tak samo.

Jakkolwiekby nie oceniać pod tym względem uwagi zamieszczonej w wyroku z dnia 22 października 2015., sygn. akt II SA/Sz 254/15, o możliwości zmiany w trybie art. 155 k.p.a. decyzji podjętych w wyniku wadliwej wykładni prawa materialnego, pomimo że zapadł on w ramach odrębnej sprawy, obecny skład orzekający czuje się związany tymże poglądem. Nie jest obecnie właściwe uznanie, iż przedstawione w wyroku z dnia 22 października 2015 r. wskazówki nie mają znaczenia w tej sprawie. Godziłoby to bowiem w zasadę zaufania obywatela do Sądu i podważało wagę prawomocnego orzeczenia.

Po uzyskaniu odpisu wyroku z dnia 22 października 2015., sygn. akt II SA/Sz 254/15, skarżąca wystąpiła wnioskiem z dnia 30 listopada 2015 r. o zmianę wymienionych, czterech decyzji Burmistrza, m.in. na podstawie art. 155 k.p.a., w ten sposób, aby przyznano jej dodatek do zasiłku rodzinnego w okresie korzystania z urlopu wychowawczego także na rzecz drugiego z dzieci, w pełnym okresie uwzględnionym w ww. decyzjach.

Zgodnie z art. 155 k.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.

Burmistrz odmawiając zmiany swych decyzji na podstawie przywołanego przepisu wyjaśnił, że wniosek o zmianę decyzji strona złożyła po upływie mocy obowiązujących decyzji, tj. w sytuacji gdy wygasła już ich ważność.

Nie jest sporne, że decyzje Burmistrza z dni: [...] r., orzekały o przyznaniu określonych świadczeń na poszczególne okresy. To jednak, że organ uznał prawo skarżącej do uzyskania świadczeń za dany okres, nie jest, zdaniem Sądu, równoznaczne z tym, że były to decyzje o czasowym okresie obowiązywania (ważności). W administracyjnym prawie materialnym występują niekiedy regulacje, które wiążą skutki prawne decyzji ściśle z okresem ich obowiązywania. Przykładem takich decyzji były np. decyzje o warunkach zabudowy pod rządami nieobowiązującej już ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennymi (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 ze zm.), która w art. 42 ust. 1 pkt 7 wskazywała, że elementem decyzji o warunkach zabudowy jest określenie okresu jej ważności; oraz są decyzje o odroczeniu terminu płatności podatku lub zaległości podatkowej bądź terminu płatności rat (art. 67a i art. 259 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa – Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.), decyzje stanowiące zezwolenie na prowadzenie, na czas oznaczony, obrotu hurtowego w kraju napojami alkoholowymi (art. 91 pkt 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - Dz. U. z 2016 r. poz. 487).

W przypadku decyzji orzekających o uprawnieniach wynikających z przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, ich ważność nie wynika z upływu okresu świadczeniowego. Również po tym czasie strona może domagać się ich przyznania, czy też wypłacenia, jeżeli, odpowiednio, jej wniosek nie został w pełni rozpoznany lub należności przyznane decyzją nie zostały wypłacone.

Natomiast teza, wedle której, nie jest w ogóle możliwe rozpoznanie sprawy w trybie art. 155 k.p.a. tylko z tego względu, że wniosek został złożony po okresie, którego dotyczył pierwotny wniosek o przyznanie świadczenia, nie znajduje oparcia w zawartej w ww. przepisie normie prawnej. Z wykładni art. 155 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję ostateczną, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki:

1) strona wyraziła zgodę na zmianę lub uchylenie decyzji;

2) przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu takiej decyzji;

3) za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.

W ocenie Sądu, organy obu instancji nie wykazały uzasadnionych przesłanek, które sprzeciwiałyby się pozytywnemu rozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia 3 października 2012 r. na podstawie art. 155 k.p.a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze niewłaściwie uznało bowiem, że pozytywnemu dla skarżącej rozpoznaniu sprawy stoi na przeszkodzie to, że ewentualna zmiana decyzji dotychczasowych w oparciu o art. 155 k.p.a. nie działałaby ex tunc ale dopiero od daty jej wejścia w życie, czyli ex nunc. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Kolegium, że decyzje podjęte na mocy art. 155 k.p.a. nie wywołują takich skutków jak orzeczenia stwierdzające nieważność decyzji, u których istnienie kwalifikowanej wady stwierdza się od chwili ich wydania (ex tunc). Wnioskowana przez skarżącą zmiana decyzji, która zmierzałaby do wyrównania wysokości należnych świadczeń, oczywiście nie miałaby skutku ex tunc, tj. nie powodowałaby utraty mocy decyzji pierwotnych ze skutkiem wstecznym. Tym niemniej jest możliwa ewentualna zmiana ostatecznych decyzji w trybie art. 155 k.p.a., polegająca na uwzględnieniu wniosku strony obejmującego minione już okresy świadczeniowe, pomimo że obowiązywałaby ona dopiero od momentu jej wykonalności. Nie jest to bowiem okoliczność uniemożliwiająca dokonanie zmiany dotychczasowych decyzji ostatecznych wedle postanowień art. 155 k.p.a.

Odnosząc się do przywołanego przez Kolegium stanowiska wynikającego z przytoczonych orzeczeń sądów administracyjnych dotyczącego możliwości zmiany na podstawie art. 155 k.p.a. wyłącznie decyzji uznaniowych, zauważyć należy, że przesłanka taka nie wynika wprost z art. 155 k.p.a. i nie jest jednolicie interpretowana. Niewątpliwie natomiast sama decyzja wydana w oparciu o ten przepis ma charakter uznaniowy, co wynika z tego, że organ "może" zmienić decyzję ostateczną oceniając dany przypadek według kryteriów wymienionych w tej regulacji. Postępowanie prowadzone w trybie art. 155 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego celem jest dokonanie weryfikacji decyzji ostatecznej, "jeśli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony". W wyroku z dnia 5 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 1494/14 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że nie tylko błędy lub pomniejsze wady decyzji stają się powodem zmiany lub uchylenia decyzji, lecz może to być spowodowane rzeczywistymi lub spodziewanymi niekorzystnymi skutkami jej wykonania lub też generalną zmianą okoliczności faktycznych. Regulacja prawna odnosząca się do zmiany lub uchylenia decyzji prawidłowej lub dotkniętej wadliwością niekwalifikowaną jest zróżnicowana w swej treści w większym stopniu niż regulacja stanowiąca podstawę obalania decyzji dotkniętych wadami kwalifikowanymi. W literaturze podkreśla się, że przedmiotem postępowania wszczętego w trybie nadzwyczajnym w celu zmiany lub uchylenia decyzji na podstawie art. 155 k.p.a., jest ustalenie istnienia przesłanek wzruszenia decyzji ostatecznej, a więc jest to nowy przedmiot sprawy w stosunku do tego, którego dotyczyło postępowanie prowadzone wcześniej w trybie zwykłym.

Zdaniem składu orzekającego, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie jest trafny argument organu, że na podstawie art. 155 k.p.a. strona nie może domagać się ponownej merytorycznej oceny dotychczasowej decyzji jeżeli wykaże, że wystąpiły w sprawie przesłanki w przepisie tym wymienione. Jak wskazał to już Sąd w poprzednim wyroku z dnia 22 października 2015., sygn. akt II SA/Sz 254/15, tryb ten otwiera możliwość weryfikacji decyzji podjętych w wyniku wadliwej wykładni prawa materialnego odwołując się w tym zakresie do poglądu wyrażonego w wyroku NSA z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 339/10.

O możliwości zmiany decyzji w tożsamej przedmiotowo sprawie wypowiedział się również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Gl 1005/15.

Analiza zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji prowadzi do wniosku, że organy obu instancji nie dokonały oceny zasadności wniosku skarżącej z dnia 30 listopada 2015 r. przez pryzmat przesłanek wymienionych w art. 155 k.p.a., co stanowiło naruszenie art. 155 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Niezależnie od powyższej konstatacji Sąd stwierdził, że w ramach prowadzonego postępowania organy nie poczyniły podstawowych ustaleń stanu faktycznego, które winny determinować ocenę wniosku skarżącej z dnia [...] r.

Zakresem przedmiotowym wniosku oraz decyzji organów obu instancji objęte zostały cztery decyzje ostateczne Burmistrza z dnia [...] r. nr z dnia [...] r. nr [...] z dnia [...]r. nr [...]i z dnia [...] r. nr [...]

Pierwsza z wymienionych decyzji została wydana w wyniku rozpoznania wniosku skarżącej z dnia [...] r. Wniosek ten obejmował m.in. przyznanie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu sprawowania w trakcie urlopu wychowawczego opieki nad dwojgiem synów skarżącej. Z sentencji decyzji wynika jednak, że Burmistrz w decyzji z dnia [...] r. orzekł wyłącznie o uprawnieniu skarżącej do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad F. S. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. W decyzji tej nie rozstrzygnął natomiast, czy to pozytywnie, czy też negatywnie, co do uprawnienia skarżącej do takiego dodatku z tytułu opieki nad drugim z jej synów A. S. Oznaczać to może, i zdają się na to wskazywać przekazane Sądowi akta administracyjne sprawy, że wniosek skarżącej w tym zakresie nadal nie został rozpoznany.

Druga z decyzji Burmistrza z dnia [...] r. stanowi wynik rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia [...] r. W tymże jednak wniosku imię i nazwisko syna skarżącej F. S. zostały przekreślone i parafowane. Jeżeli skreślenia tego dokonała skarżąca, oznaczałoby to, że w zakresie przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad F. S. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego skarżąca wniosku nie złożyła. Trudno byłoby w takiej sytuacji uznać za możliwe skuteczne złożenie wniosku o zmianę ww. decyzji w oparciu o art. 155 k.p.a. uzasadniając żądanie ujednoliceniem lub zmianą wykładni prawa wynikającą z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 15/13.

Dla porządku prawnego dodać należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie powinno w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wypowiadać się odnośnie istnienia przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, bowiem takowe, odrębne postępowanie nie toczyło się w sprawie.

Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie uwzględnić przedstawione wyżej uwagi odnoszące się do stanu faktycznego sprawy oraz kryteriów według których należy rozpoznać wniosek skarżącej o zmianę wymienionych we wniosku z dnia [...]r. decyzji ostatecznych w trybie art. 155 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Sąd nie zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania w kwocie [...] zł za usługi prawne, w tym przygotowanie pism w sprawie, z następujących względów. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stosownie do postanowień art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W myśl art. 205 § 1 p.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Według § 2 art. 205 p.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

Skoro skarżąca nie była reprezentowana w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez adwokata lub radcę prawnego, to mogła dochodzić zwrotu niezbędnych kosztów postępowania wymienionych w cyt. wyżej art. 205 § 1 p.p.s.a. Poniesienia tego rodzaju kosztów jednak nie wykazała.