Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 738/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędziowie NSA Paweł MIładowski WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Protokolant sekr.sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 23 listopada 2006 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] nr [...] w przedmiocie prawa jazdy oddala skargi /-/ E.Kręcichwost-Durchowska /-/ E.Makosz-Frymus /-/ P.Miładowski


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] stycznia 2005 r. Starostwo Powiatowe w P. poinformowało Samorządowe Kolegium Odwoławcze ( dalej: SKO ) , iż w związku ze złożonym wnioskiem przez J.L. zam. L. ul. [...] o wydanie wtórnika prawa jazdy kat. ABCE, po zweryfikowaniu posiadanych przez Urząd dokumentów, stwierdziło, że decyzja dotycząca prawa jazdy kat C wydana przez Urząd Miejski w L. z dnia [...]r. nie znajduje uzasadnienia w aktach kierowcy. Wobec powyższego Urząd zwrócił się z prośbą o zbadanie czy w tej sprawie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji.

W dniu [...] stycznia 2005 r. SKO na podstawie art. 61 § 1 i 4 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej kpa ) zawiadomiło S.L. i Starostwo Powiatowe w P. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta G. z dnia [...] w zakresie wydania J.L. prawa jazdy kat. C, oraz decyzji Naczelnika Miasta G. z dnia [...] w zakresie wydania J.L. prawa jazdy kat. E

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] nr [...] działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( t. j. Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 ze zm. ), art. 127 § 3, art. 105, art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1, art. 158 § 1 kpa umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta G. z dnia [...] o wydaniu J.L. prawa jazdy kat. C. Uzasadniając decyzję organ podniósł, że zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Analizując dokumentację zgromadzona w aktach SKO uznało za bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta G. z dnia [...] Z akt wynika, że J.L. w dniu [...] sierpnia 1976r. zdał egzamin na prawo jazdy kat. Ba oraz A ( protokół egzaminacyjny nr [...] z dnia [...]), a następnie w dniu [...] kwietnia 1978r. ( protokół nr [...]) zdał egzamin w zakresie kat. Bz. W tej sytuacji badana przez SKO decyzja Naczelnika Miasta G. z dnia [...], stanowiąca o wydaniu prawa jazdy kat. B była decyzją prawidłową, wadliwy był natomiast dokument prawa jazdy wystawiony na podstawie ww. decyzji. Wydano bowiem dokument prawa jazdy rozszerzający posiadane przez J. L. uprawnienia w zakresie kat. B, A o kat. C. Stwierdzenie nieważności jest nadzwyczajnym trybem wzruszania decyzji administracyjnej, nie ma on w żadnym razie zastosowania do badania wadliwości dokumentu. Zgodnie z art. 105 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzje o umorzeniu postępowania. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji.

Decyzją z dnia [...] nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( t. j. Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 ze zm. ), art. 127 § 3, art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1, art. 158 § 1 kpa, § 196 ust.2 w zw. z § 198 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych (Dz. U. z 1968 r. nr 27, poz. 183 ze zm. - dalej rozporządzenie ) stwierdziło nieważność decyzji Naczelnika Miasta G. z dnia [...] o wydaniu J.L. prawa jazdy kat. E

W uzasadnieniu wskazano m.in., że J.L. w dniu [...] sierpnia 1976 r. zdał egzamin na prawo jazdy kat. Ba oraz A ( protokół egzaminacyjny nr [...] z dnia [...]), uzyskując w dniu [...] sierpnia 1976 r. prawo jazdy kat B + A, nr [...], nr druku [...]. Następnie w dniu [...] kwietnia 1978 r. zdał egzamin kat. Bz ( protokół nr [...]). W następstwie egzaminu, w dniu [...] wydana została decyzja zarządzająca wydanie prawa jazdy kat. B - zgodnie z posiadanymi przez J.L. kwalifikacjami potwierdzonymi przez egzaminatora , na podstawie ww. protokołu egzaminacyjnego. Jakkolwiek decyzja stanowiła o wydaniu J.L. prawa jazdy kat. B, to dokument wystawiony na jej podstawie zawierał również kat. C prawa jazdy. Kolegium badało w trybie stwierdzenia nieważności decyzje z dnia [...] stwierdzając, że jest zgodna z prawem (decyzja SKO z dnia [...]nr [...]). W ocenie SKO dokument wydany na jej podstawie był wadliwy albowiem rozszerzono posiadane przez J.L. uprawnienia o prawo jazdy kat. C mimo, że J.L. egzaminu na te kategorie prawa jazdy nie zdawał. Zgodnie z § 196 ust. 1 rozporządzenia, prawo jazdy kat. C uprawniało do kierowania pojazdami samochodowymi o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony z wyjątkiem autobusów. Zasady otrzymania prawa jazdy kat. C określał przepis § 196 ust. 2 rozporządzenia, w myśl którego prawo jazdy tej kategorii mogła otrzymać osoba, która ukończyła 18 lat i odpowiadała warunkom określonym w §194 ust.2 pkt 2-5 rozporządzenia (posiadała wykształcenie co najmniej w zakresie szkoły podstawowej, posiadała odpowiedni stan zdrowia stwierdzony przez społeczny zakład służby zdrowia, posiadała znajomość zasad udzielania pierwszej pomocy, wykazała się przed komisją egzaminacyjną posiadaniem kwalifikacji fachowych w zakresie programu egzaminacyjnego ustalonego przez Ministra Komunikacji ) oraz

- ukończyła zasadniczą szkołę zawodową kierowców samochodowych lub inną o zbliżonej specjalności, równorzędną lub wyższego stopnia i odbyła w czasie nauki ćwiczenia w kierowaniu pojazdami wymienionymi w ust. 1,

- ukończyła podstawowy kurs programowy, albo

- ma co najmniej 1 rok praktyki w uspołecznionym zakładzie, jako kierowca mający prawo jazdy kat. C oraz ukończyła dokształcający kurs programowy

Dopiero po spełnieniu wyżej wskazanych i na podstawie dodatniej oceny wydanej przez komisję egzaminacyjną kwalifikacji zawodowych , właściwy organ mógł wydać prawo jazdy. Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy wskazuje, że J.L. otrzymał dokument prawa jazdy kat. C pomimo, że nie spełniał wymogów określonych przepisami. Wadliwy dokument o posiadaniu przez stronę prawa jazdy kat. C, wydany został wbrew treści decyzji z dnia [...] ( zarządzającej wydanie prawa jazdy kat. B ) tym samym nie wywołał i nie mógł wywołać skutków prawnych w postaci nabycia przez J.L. prawa jazdy kat. E. Na podstawie § 198 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia prawo jazdy kat. E mogła otrzymać osoba, która odbyła co najmniej rok praktyki jako kierowca mający prawo jazdy kat. C lub D. Wprawdzie strona przedłożyła zaświadczenie z Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia [...] potwierdzające wykonywanie zawodu kierowcy samochodowego w samochodzie ciężarowym z przyczepą w okresie od dnia [...] do [...], jednak zaświadczenie to wobec braku uprawnień do prowadzenia pojazdów w zakresie kat. C nie wystarczało do uzyskania prawa jazdy kat. E. W tej sytuacji decyzja Naczelnika Miasta G. z dnia [...] o wydaniu J.L. prawa jazdy kat. E rażąco narusza prawo bowiem jest sprzeczna z ww. przepisami.

W związku z ww. decyzjami zakreślonym terminie J.L. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie spraw, w którym wskazał, że spełniał warunki do otrzymania praw jazdy kar. C i E. wskazał, ze nie rozumie dlaczego po tylu latach ma ponosić konsekwencje źle wydanej decyzji w zakresie praw jazdy kat. C.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] nr [...], stwierdzającą nieważność decyzji Naczelnika Miasta G. z dnia [...] o wydaniu J.L. prawa jazdy kat. E. W uzasadnieniu organ II instancji powtórzył argumenty wcześniej podniesione.

Decyzją z dnia [...] nr [...] SKO utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] nr [...] dotyczącą umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta G. z dnia [...] o wydaniu J.L. prawa jazdy kat. C. podzielając argumenty przedstawione w uzasadnieniu decyzji I instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący wniósł o zmianę zaskarżonych decyzji zarzucając im naruszenie przepisów prawa w szczególności rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych (Dz. U. z 1968 r. nr 27, poz. 183 ze zm. - dalej rozporządzenie ) oraz art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż decyzja z dnia [...] jego zdaniem nie była prawidłowa. Skoro bowiem już [...] sierpnia 1976 r. skarżący zdał egzamin na prawo jazdy kat. B i A i uzyskał prawo jazdy kat B + A, to po co w dniu [...] kwietnia 1978 r. zdawałby kolejny egzamin na kat. B. Decyzja Naczelnika Miasta G. z dnia [...] zarządzająca wydanie prawa jazdy kat. B była decyzją nieprawidłową natomiast dokument wystawiony na jej podstawie zawierający kat. C był prawidłowy. Zgodnie z rozporządzeniem Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych (Dz. U. z 1968 r. nr 27, poz. 183 ze zm. ) kategoria C przysługuje temu kto posiada prawo jazdy kat. B i rok praktyki jako kierowca kat. B oraz ukończył odpowiedni kurs dokształcający. Skarżący do czasu rozpoczęcia niniejszego postępowania nie wiedział o błędzie w decyzji z dnia [...]. Konsekwentnie jako kierowca zawodowy starał się o uzyskanie dalszej kategorii prawa jazdy kat. E, którą otrzymał w [...] października 1980 r. Decyzje powyższe są dla skarżącego szczególnie dotkliwe bowiem praca w charakterze kierowcy zawodowego jest jego jedynym źródłem utrzymania.

W odpowiedziach na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenia i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji. Jednocześnie organ wskazał, że kat. Prawa jazdy Bz ( B zawodowe ), o której wydanie ubiegał się J.L. we wniosku z dnia [...] listopada 1977 r. mieści się w ramach kat. B. Na tę kategorię skarżący zdał egzamin w dniu [...] kwietnia 1978 r., protokół nr [...]. Wcześniej skarżący zdawał egzamin na kat. Ba ( B amatorskie) - protokół egzaminacyjny nr [...] z dnia [...] sierpnia 1976 r. z akt sprawy wynika, że J.L. wydano dokument prawa jazdy kat. C mimo, że nie zdawał egzaminu na tę kategorię prawa jazdy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona.

W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa. ) Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i skargi, zawartą w skardze argumentacją- zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego.

Sąd administracyjny dokonał kontroli sprawy według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydawania zaskarżonego aktu.

Wbrew zarzutom skarżącego stanowisko organu I i II instancji znajduje umocowanie w zebranym materiale dowodowym i podstawach prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie znalazł podstaw do podważenia powyższych ustaleń organu, dlatego w pełni je podzielił, czyniąc integralną częścią własnych rozważań.

Przepis art. 16 § 1 kpa wskazuje na powszechnie obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Celem trwałości decyzji ostatecznych jest nie tylko ochrona ewentualnych praw nabytych strony, ale w ogóle ochrona porządku prawnego. Z tych względów do zmiany takich decyzji dopuszcza się wyjątkowo, w specjalnych trybach postępowania administracyjnego, a możliwości takich zmian są przez ustawodawcę taksatywnie wyliczone w kpa.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym ograniczającym się do ustalenia, czy decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a.

W rozpatrywanej sprawie wskazana przez organ przesłanka nieważności decyzji zawarta jest w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Na jej podstawie organ administracji publicznej stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Miasta G. z dnia [...] o wydaniu J.L. prawa jazdy kat. E, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.

W przedmiotowej sprawie zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy wskazuje, że J.L. otrzymał dokument prawa jazdy kat. C pomimo, że nie spełniał wymogów określonych przepisami rozporządzenia. Wadliwy dokument o posiadaniu przez stronę prawa jazdy kat. C, wydany został wbrew treści decyzji z dnia [...] ( zarządzającej wydanie prawa jazdy kat. B ), tym samym nie wywołał i nie mógł wywołać skutków prawnych w postaci nabycia przez J.L. prawa jazdy kat. E. Na podstawie § 198 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia prawo jazdy kat. E mogła otrzymać osoba, która odbyła co najmniej rok praktyki jako kierowca mający prawo jazdy kat. C lub D. Co prawda strona przedłożyła organowi wydającemu decyzję zaświadczenie z Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia [...] potwierdzające wykonywanie zawodu kierowcy samochodowego w samochodzie ciężarowym z przyczepą w okresie od dnia [...]1979 r. do [...]1980 r., jednak zaświadczenie to wobec braku uprawnień do prowadzenia pojazdów w zakresie kat. C nie wystarczało do uzyskania prawa jazdy kat. E. Dlatego słusznie organ uznał, że decyzja Naczelnika Miasta G. z dnia [...] o wydaniu J.L. prawa jazdy kat. E rażąco narusza prawo bowiem jest sprzeczna z ww. przepisami rozporządzenia.

W orzecznictwie i literaturze utrwalony jest pogląd, że zarzut rażącego naruszenia prawa musi wynikać z przesłanek nie budzących wątpliwości. Tam natomiast, gdzie zastosowanie przepisu prawa wymaga jego interpretacji i subsumcji do konkretnego stanu faktycznego, nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa. (patrz : wyrok NSA z dnia 18.01. 2002,I SA 1506/00,LEX nr 81968 ).

Sąd podziela stanowiska strony skarżącej, że w niniejszej sprawie doszło do rażącego naruszenia ww. przepisów prawa bowiem wydając decyzję z dnia [...] o wydaniu J.L. prawa jazdy kat. E, przekroczono przepisy prawa niebudzące żadnych wątpliwości i niewymagające interpretacji.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Organ prowadzący postępowanie w tym trybie ma obowiązek rozpatrywać sprawę w granicach zakreślonych tym przepisem, co oznacza, że nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak w postępowaniu odwoławczym. Z akt sprawy wynika, że J.L. w dniu [...] sierpnia 1976 r. zdał egzamin na prawo jazdy kat. Ba oraz A ( protokół egzaminacyjny nr [...] z dnia [...]), a następnie w dniu [...] kwietnia 1978 r. ( protokół nr [...]) zdał egzamin w zakresie kat. Bz. W dniu [...] Naczelnika Miasta G. wydał decyzję o wydaniu J.L. prawa jazdy kat. B. Tym samym wadliwy był dokument prawa jazdy wystawiony na podstawie ww. decyzji. Wydano bowiem dokument prawa jazdy rozszerzający posiadane przez J.L. uprawnienia w zakresie kat. B, A o kat. C.

Stosownie do art. 104 §1 kpa organ administracji publicznej jest zobowiązany do załatwienia sprawy będącej przedmiotem prowadzonego przez ten organ postępowania administracyjnego w formie decyzji, chyba że przepisy Kodeksu stanowią inaczej. Zgodnie z art. 104 § 2 kpa decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części (decyzje merytoryczne) lub w inny sposób kończą postępowanie w danej instancji (decyzje pozamerytoryczne). Do ostatniej kategorii decyzji należą decyzje o umorzeniu postępowania wydawane na podstawie art. 105 kpa. Przesłanką obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego jest bezprzedmiotowość postępowania, co zobowiązuje właściwy organ administracji państwowej do ustalenia istnienia tej przesłanki. Powyższa przesłanka uzasadniająca podjęcie decyzji o umorzeniu postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 kpa niewątpliwie zachodzi wówczas, gdy brak jest przedmiotu żądania (sprawy administracyjnej), dla zrealizowania którego postępowanie zostało wszczęte, co organ powinien rozważyć w świetle przepisów prawa materialnego mającego zastosowanie w sprawie i ustalonego stanu faktycznego w dniu podejmowania decyzji.

Jak wskazuje się zazwyczaj w doktrynie, przedmiotem postępowania administracyjnego jest sprawa administracyjna w rozumieniu art. 1 pkt 1 kpa co prowadzi do wniosku, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego. W pierwszym przypadku postępowanie stało się bezprzedmiotowe, bowiem przyczyna bezprzedmiotowości została wykryta w toku postępowania, w drugim natomiast dlatego, że przyczyna bezprzedmiotowości pojawiła się po wszczęciu postępowania, a przed jego zakończeniem (A. Wróbel w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd. II, Zakamycze 2005 str. 619). Bezprzedmiotowość postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w rozumieniu art. 105 §1 kpa obejmuje przypadki braku decyzji w sprawie (por. B. Adamiak, Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, PiP z 2001 r. nr 8, t.6).

Zdaniem Sądu z uwagi na powyższe słusznie SKO uznało za bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta G. z dnia [...] i umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta G. z dnia [...] o wydaniu J.L. prawa jazdy kat. C.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł

jak w sentencji.

/-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/E. Makosz-Frymus /-/ P. Miładowski

TZ/