Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 339/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2 i 3a, art. 83 ust. 4
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Wojciech Gapiński, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2018 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

1.Przedmiotem skargi B. R. (dalej: Strona, Skarżąca) jest wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14.06.1960r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2017.1257, ze zm., dalej: k.p.a.), w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2017.1778 ze zm., dalej: u.s.u.s., ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych), w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w C. (dalej: ZUS, organ) z dnia [...] nr [...] utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję tego organu z dnia [...] nr [...], którą:

I. umorzono część należności figurujących na koncie ubezpieczenia społecznego za okres 07/1999-12/1999, ubezpieczenia zdrowotnego za okres 08/1999-12/1999, 01/2005, 02/2005, 04/2005-09/2005,10/2005-11/2005, 09/2006-03/2007, 07/2007-12/2007 o Funduszu Pracy za okres 06/1999-12/1999 za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą w łącznej wysokości 3 610,82 zł + odsetki w wysokości 6135,00 zł oraz koszty upomnienia w wysokości 123,20 zł.

II. odmówiono umorzenia należności w części finansowanej przez płatnika z wyłączeniem należności za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej wysokości 4.540,29 zł + odsetki w wysokości 8 684,00 zł oraz odsetek od należności w części finansowanej przez osoby ubezpieczone nie będące jednocześnie płatnikami składek w wys. 8 372,00 zł.

1. Dotychczasowy przebieg postępowania.

2.1. Powołaną decyzją, działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt. 3, art. 28 oraz art. 32 u.s.u.s. po rozpatrzeniu wniosku otrzymanego w dniu 24.07.2017r., w sprawie umorzenia należności z tytułu nie opłaconych w terminie składek, ZUS działając jako organ I instancji:

I. umorzył należności z tytułu nie opłaconych w terminie składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej wysokości 9.869,02 zł, w tym:

1. ubezpieczenia społeczne za okres 07/1999-12/1999 w łącznej wysokości 7.434,94 zł, tj.: a) składki 1,920,94 zł, b) odsetki na dzień 24.07.2017r. 5.426,00 zł,

c) koszty upomnienia 88,00 zł,

2. ubezpieczenie zdrowotne za okres 08/1999-12/1999, 01/2005-02/2005, 04/2005-08/2005, 10/2005-11/2005, 09/2006-03/2007, 07/2007-12/2007 w łącznej wysokości 1.785,21 zł, tj.: a) składki1521,01 zł, b) odsetki na dzień 24.07.2017r. 229,00 zł, c) koszty upomnienia 35,20 zł,

3. Fundusz Pracy za okres 06/1999-12/1999 w łącznej wysokości 648,87 zł, tj.:a ) składki 168,87 zł, 480,00 zł, b) odsetki na dzień 24.07.2017r.

II. odmówił umorzenia należności z tytułu nie opłaconych w terminie składek w części finansowanej przez płatnika z wyłączeniem należności za osobę prowadzącą działalność w łącznej w wysokości 13.224,29 zł, w tym:

1. ubezpieczenia społeczne za okres 08/1999-12/1999, 01/2005, 04/2005-05/2005, 09/2006-12/2006, 04/2007, 08/2007-10/2007 w łącznej wysokości 11.020,00 zł, tj.: a) składki 3 789,00 zł, b) odsetki na dzień 24.07.2017r. 7 231,00 zł,

2. Fundusz Pracy i FGŚP za okres 06/1999-12/1999, 01/2005, 03/2005, 05/2005, 07/2007-10/2007 w łącznej wysokości 2 204,29 zł, tj. a) składki 751,29 zł;

b) odsetki na dzień 24.07.2017r. 1 453,00 zł.

III. odmówił umorzenia należności z tytułu odsetek za zwłokę w łącznej wysokości 8 372,00 zł naliczonych na dzień 24.07.2017r. do należności z tytułu nie opłaconych w terminie składek w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek za okres 08/1999-12/1999, 05/2005, 08/2007-10/2007 w łącznej wysokości 4.174,15 zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż należności z tytułu nie opłaconych w terminie składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej wysokości 9.869,02 zł, zostały umorzone na podstawie przepisu art. 28 ust. 3a ww. ustawy oraz Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), ponieważ wykazała, iż uregulowanie ww. należności wpłatami własnymi lub w ramach układu ratalnego pozbawiłoby rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Pomimo faktu, iż Strona wykazała, iż z uwagi na sytuację zdrowotną i materialną uregulowanie należności wiązałoby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych rodziny nie można było w niniejszym przypadku wobec wszystkich należności zastosować przepisu art. 28 ust. 3a ww. ustawy, ponieważ na kwotę zaległości składają się należności w części finansowanej przez płatnika składek za osoby ubezpieczone nie będące jednocześnie płatnikiem składek, które mogą być umarzane jedynie w przypadku wystąpienia ich całkowitej nieściągalności, która w niniejszym przypadku nie wystąpiła. Stanowisko takie podyktowane jest tym, iż co prawda działalność gospodarcza nie jest już przez Stronę prowadzona jednak jak dotąd nie stwierdzono braku majątku, z którego może być prowadzone postępowanie egzekucyjne. Ponadto naczelnik urzędu skarbowego ani komornik sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić skuteczne postępowanie egzekucyjne. Tym bardziej, że jest wobec Strony prowadzone skuteczne postępowanie egzekucyjne w postaci zajęcia świadczenia, gdzie miesięczna kwota potrąceń wynosi 357,90 zł. W związku z tym w postępowaniu egzekucyjnym uzyskano kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne. Tym samym nie wystąpiły przesłanki z art. 28 ust 3 pkt. 3, 5 i 6. Natomiast przesłanki z art. 28 ust 3 pkt. 1, 2, 4, 4a i 4b nie wystąpiły z przyczyn oczywistych.

Umorzenie należności za okres od 07/1999-12/1999 z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne spowoduje proporcjonalne pomniejszenie podstawy wymiaru składek o umorzone składki - co może mieć wpływ na uzyskanie prawa do świadczenia emerytalno - rentowego oraz na jego wysokość.

2.2. Pismem z dnia 10.10.2017r. pełnomocnik wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia. We wniosku wniósł o umorzenie całości zadłużenia wraz z zadłużeniem w części finansowanej przez płatnika z wyłączeniem należności za osobę prowadzącą działalność.

W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, że obecne ubóstwo Strony zagraża dalszej egzystencji. Skarżąca mieszka sama, jest osobą bezdzietną, posiada jedynie dochód z tytułu świadczenia emerytalnego, który po potrąceniach komorniczych i opłaceniu stałych miesięcznych wydatków nie starcza na godne życie. Dodatkowo Strona jest osobą z orzeczeniem o niepełnosprawności, której stan zdrowia jest bardzo poważny. Choruje na nieuleczalną chorobę, jest osobą [...], która wymaga stałej opieki (w załączeniu skierowanie na oddział opieki [...] z dnia [...])

Zawiadomieniem z dnia 12.10.2017r. ZUS poinformował pełnomocnika o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz o możliwości dostarczenia dokumentów mogących mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia omawianej kwestii. W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie nie zostały dostarczone żadne dokumenty.

Pismem z dnia 23.11.2017r. poinformowano pełnomocnika o możliwości czynnego udziału w każdym stadium postępowania administracyjnego oraz o możliwości uzyskania wszelkich informacji dotyczących faktycznych i prawnych okoliczności związanych z rozpatrzeniem niniejszego wniosku. W odpowiedzi na powyższe także nie dostarczono żadnych dodatkowych dokumentów ani wyjaśnień.

2.3. Zaskarżoną decyzją organ po przeprowadzeniu postępowania utrzymał w mocy swoją decyzję wydaną w I instancji.

W uzasadnieniu stwierdził, że składki za okres omawiany w ww. decyzji z uwagi na prowadzone postępowanie egzekucyjne nie uległy przedawnieniu i są nadal wymagane.

Dalej wskazał, iż w myśl art. 28 ust. 2 z zastrzeżeniem art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek (w tym także odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Przypadki wystąpienia całkowitej nieściągalności zostały określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ww. ustawy.

Po ponownym przeanalizowaniu sprawy należy stwierdzić, iż organ I Instancji prawidłowo odmówił umorzenia kwot wykazanych w pkt II sentencji niniejszej decyzji, gdyż uznał, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki wymienione w zapisie art. 28 ust. 3 ww. ustawy. Nie wystąpiła przesłanka wymieniona w pkt 3, ponieważ co prawda działalność gospodarcza nie jest już prowadzona, jednak jak dotąd nie stwierdzono braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie wystąpiła przesłanka nr 5, ponieważ naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie wystąpiła przesłanka wymieniona w pkt 6, ponieważ nie jest wykluczone, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne. Tym bardziej, że Strona posiada składnik majątkowy w postaci świadczenia emerytalnego z którego jest miesięcznie potrącana kwota 357,90 zł na rzecz Zakładu. Przesłanki wymienione w pkt 1, 2, 4, 4a i 4b nie wystąpiły z przyczyn oczywistych.

Jednocześnie zgodnie z art. 28 ust. 3a ww. ustawy należności z tytułu składek ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być także umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Zasady umarzania należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a ww. ustawy określa Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Organ I instancji prawidłowo uznał, że z uwagi na sytuację zdrowotną Skarżącej uregulowanie całości należności wpłatami własnymi, w ramach układu ratalnego lub w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego wiązałoby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Strona boryka się z wieloma schorzeniami, które zostały potwierdzone dokumentami dołączonymi w toku postępowania. Wymaga ponadto opieki osób trzecich.

ZUS przedstawiając sytuację Strony wskazał, iż działalność gospodarcza nie jest już prowadzona. Skarżąca aktualnie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, które utrzymuje się jedynie z dochodów z tytułu świadczenia emerytalnego w wys. 844,86 zł netto miesięcznie (1431,60 zł brutto - są potrącenia na rzecz ZUS w wys. 357,90 zł). Stałe, miesięczne wydatki gospodarstwa domowego wynoszą 768,00 zł. Brak jest dochodu dyspozycyjnego wyliczonego na podstawie kryterium minimum socjalnego. Strona jest osobą schorowaną, która z uwagi na stan zdrowia w dniu 14.03.2017r. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności jest ona niezdolna do pracy oraz wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ponadto na majątku będącym własnością nie dokonano zabezpieczenia wierzytelności ZUS. W dniu 28.11.2008r. z uwagi na zbieg postępowania egzekucyjnego przekazano tytuły wykonawcze do komornika D. G.. Egzekucja jest skuteczna.

Biorąc pod uwagę powyższe informacje ZUS uznał, że organ I instancji prawidłowo orzekł, iż spełnione zostały przesłanki zapisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003r. i dlatego umorzył należności za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą w wysokości 3.610,82 zł + % 6.135,00 + KU 123,20 zł.

Dalej organ argumentował, iż pomimo ciężkiej sytuacji zdrowotnej Skarżącej brak jest podstaw do umorzenia pozostałej części należności, ponieważ do należności tych nie ma zastosowania art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i ww rozporządzenia. Ich umorzenie może nastąpić tylko w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności, która nie zachodzi z uwagi na fakt otrzymywania świadczenia emerytalnego w wysokości 1.431,60 zł brutto z którego to jest potrącana na rzecz Zakładu comiesięczna kwota 357,90 zł.

W związku z powyższym brak było podstaw do zmiany decyzji z dnia [...] i dlatego orzeczono jak w sentencji.

3. Postępowanie przed Sądem I instancji.

3.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Strona reprezentowana przez pełnomocnika (siostrę) wskazała, że zlikwidowała pracownię w 2008 roku ., po kilkuletnich trudnościach , które spowodowały powstanie zadłużenia w kwocie 23 879 zł wobec ZUS. Zadłużenie to trwa do chwili obecnej , pomimo regularnych potrąceń komorniczych. Do grudnia 2017 komornik pobrał około 51796,95 złotych. W roku 2010 Skarżąca zwracała się do ZUS o umorzenie należności z tytułu nie opłaconych składek w terminie. Jednak organ odmówił umorzenia należności. Ponownie w dniu 30.04.2014 roku zwróciła się z prośbą o umorzenie należności z tytułu odsetek naliczonych do nieopłaconych w terminie składek, ZUS odmówił umorzenia.

Dalej pełnomocnik podkreślił, że Skarżąca wymaga stałej i długotrwałej opieki oraz pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji . w związku z tym ma przyznany zasiłek opiekuńczy w kwocie 152 zł. Ma również przyznane usługi opiekuńczo gospodarcze oraz usługi opiekuńczo-pielęgnacyjne. Miesięczny koszt w grudniu 2017 wyniósł 120,96 zł. W chwili obecnej przebywa w K. pod stałą opieką siostry .ponieważ w S. w jej mieszkaniu nikt nie zapewni jej całodobowej opieki. Decyzją Prezydenta Miasta K. jest skierowana do domu pomocy społecznej dla osób [...] przewidywany termin umieszczenia jej w domu pomocy społecznej to III kwartał 2018 roku. Ponieważ Strona jest osobą [...] wydatki na środki opatrunkowe - pampersy w miesiącu grudniu wyniosły 220,27 zł. Stan zdrowia i zespół chorób uniemożliwia pozyskanie dochodów do podjęcia spłaty zadłużenia. Nie posiada majątku z którego można egzekwować należność Do roku 2014 podejmowała pracę jako opiekunka osób starszych , dziś sama potrzebuje pomocy. Okolicznością przemawiającą za umorzeniem należności jest wiek osoby zadłużonej 69 lat i stan zdrowia: [...] w 2016 roku. Obecnie jest osobą z orzeczeniem o niepełnosprawności.

Skarżąca utrzymuje się z emerytury, która po odjęciu potrącenia komornika wynosi 844,00 złotych oraz dodatku pielęgnacyjnego 153 zł. Nie jest w stanie samodzielnie przeżyć i płacić zaległości. Od 2015 roku jej stan zdrowa radykalnie się pogorszył i tak pobyty w szpitalach nie pozwoliły jej podejmować dalszej pracy zarobkowej. We wrześniu ubiegłego roku przeszła [...]. Obecnie jest osobą leżącą wymagającą opieki 24 godziny na dobę. Kwota, którą należy spłacić wg ZUS wynosi około 25 tysięcy. Wynika z tego, że przy 357 zł. które pobiera Komornik to będzie trwało około 6 lata w tych latach odsetki będą dalej rosły.

Biorąc pod uwagę wszystkie wyżej wymienione okoliczności ponowne wnoszę o rozpatrzenie mojej skargi i całkowite umorzenie długu tj. 23 879 plus odsetki biorąc pod uwagę , że do grudnia 2017 roku komornik pobrał już na poczet długu około 51796,95 złotych z jej emerytury.

3.2. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

4.1.Skarga okazała się niezasadna.

4.2. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy).

Stwierdzenie zatem, że zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2018 roku, poz. 1302, dalej: p.p.s.a

4.3.Sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie dotyczy decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości wobec ZUS.

Decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia zaległości wobec ZUS ma charakter uznaniowy, co nie oznacza, że może być ona całkowicie dowolna. System kontroli takiej decyzji przez sąd sprowadza się wyłącznie do kontroli jej legalności, a więc sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, bowiem jest to wyłączna kompetencja organu. Kontrola sądu obejmuje wyłącznie zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi - w postaci umorzenia należności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2007 r. sygn. akt V SA/Wa 1876/07 oraz wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Gd 874/08; wszystkie wskazane w uzasadnieniu orzeczenia są dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl.).

Sąd oceniając legalność skarżonego aktu, bierze pod uwagę stan faktyczny sprawy oraz stan prawny istniejący w dniu wydania kwestionowanego aktu, a w takim przypadku kontrola sądowo-administracyjna ogranicza się i sprowadza jednocześnie do badania, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt II GSK 900/09, CBOSA).

4.4. Dalej wskazać należy na mające zastosowanie przepisy prawnej.

Art. 28 u.s.u.s. stanowi:

1. Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 – 4.

2. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3 a.

3. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

3a. Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

4. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.

5. W przypadku, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, decyzję umarzającą należności z tytułu składek pozostawia się w aktach sprawy.

4.5. W kontekście powołanego przepisu wyjaśnić należy, że przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych rozróżniają pojęcie "należności z tytułu składek" od pojęcia "składek". Przepis art. 24 ust. 2 u.s.u.s. stanowi, że składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, zwane dalej "należnościami z tytułu składek", nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Z kolei przepis art. 30 u.s.u.s. stanowiący: "do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29", reguluje zakres postępowania w odniesieniu do ubezpieczonych niebędących płatnikami składek.

Mając na względzie treść art. 24 ust. 2 u.s.u.s., uznać należy, że art. 28 ust. 1 u.s.u.s. dopuszcza umarzanie w całości lub w części wszystkich "należności z tytułu składek", tj. składek, odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. Co do zasady wymienione należności mogą być umarzane w całości lub w części, o ile spełnione będą warunki określone w ustawie i o ile nie zachodzi wyłączenie możliwości umorzenia objęte art. 30 u.s.u.s. Wyjątek od zasady dopuszczalności umarzania "należności z tytułu składek" objęty art. 30 u.s.u.s. jest ściśle określony, umorzenia nie stosuje się do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. Wyjątki muszą być interpretowane ściśle, a to oznacza, że inne "należności z tytułu składek" (odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowej opłaty) także powiązane ze składkami, które nie podlegają umorzeniu (składkami finansowanymi przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek), mogą być umarzane w całości lub w części na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2009 r. sygn. akt II GSK 679/08 oraz z dnia 14 grudnia 2010 r. sygn. akt II GSK 1060/09).

Zatem niemożność umorzenia składek na podstawie art. 30 u.s.u.s. nie stanowi przeszkody przy umarzaniu pozostałych elementów należności z tytułu składek (por. wyroki WSA w Gliwicach z dnia 5 maja 2010 r. sygn. akt III SA/Gl 105/10 oraz z dnia 28 września 2010 r. sygn. akt III SA/Gl 951/10, a także WSA w Łodzi z dnia 23 marca 2011 r. sygn. akt I SA/Łd 223/11).

4.6. W tej sprawie, organ rozpoznając wniosek skarżącego, odmówił umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz w zakresie odsetek za zwłokę. Skoro decyzja wydana przez ZUS, objęta kontrolą Sądu w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 339/18 dotyczyła tylko składek niepodlegających umorzeniu na podstawie art. 30 u.s.u.s., to w niniejszej sprawie możliwe było rozpoznanie wniosku o umorzenie pozostałych elementów tych należności.

Uprawnione jest stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, że w momencie jej wydawania w sprawie nie zachodziła zasadnicza przesłanka umorzenia, tj. stwierdzenie całkowitej nieściągalności, w rozumieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s., w szczególności określona w pkt 5 i 6, bowiem na dzień wydania zaskarżonej decyzji stan majątkowy skarżącego pozwalał na skuteczne prowadzenie postępowania egzekucyjnego poprzez zajęcie świadczenia emerytalnego w miesięczne kwocie 357,90 zł.

O ile brzmienie art. 28 ust. 1 u.s.u.s., w szczególności użycie w nim zwrotu "mogą być umarzane", wskazuje na to, że rozstrzygnięcie ZUS w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy, to jednak ustawodawca w ust. 2 tego przepisu zastrzegł, że "należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a." Skoro prowadzona jest skuteczna egzekucja z przysługującego skarżącemu świadczenia emerytalnego przesłanka całkowitej nieściągalności nie zachodzi.

Podziela Sąd stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, że przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dotyczący możliwości umorzenia należności składkowych pomimo braku ich całkowitej nieściągalności nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Przepis dotyczy wyłącznie ubezpieczonego, który spełnia wymagania określone w wymienionym artykule, a mianowicie będącego jednocześnie płatnikiem tych składek, co oznacza, że odnosi się do osoby, która jako prowadząca działalność gospodarczą jest "ubezpieczonym". Skarżący nie spełnia wskazanych kryteriów, zatem w stosunku do niego nie może mieć zastosowania rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

Ustawodawca określił, jakim podmiotom przysługują uprawnienia wynikające z ww. przepisu, zatem dopiero po ustaleniu, że skarżący jest także "ubezpieczonym" podlegającym pod regulację art. 28 ust. 3a u.s.u.s. możliwe będzie uwzględnienie jego zarzutów dotyczących jego stanu zdrowia. Podkreślić bowiem należy, że w przepisach art. 28 ust. 2, 3, 3a i 3b u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. określony został zamknięty katalog przypadków, których wystąpienie w konkretnej sytuacji uprawnia organ do umorzenia należności z tytułu składek. Z tym, że przepisy art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s., a więc i przepisy wykonawcze wydane na ich podstawie, tj. § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r., mogą być stosowane jedynie do przypadków należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, co wynika wyraźnie z treści art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

4.7. Odnosząc się do argumentacji skargi, wskazać przyjdzie, że instytucja umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne obwarowana została przez ustawodawcę szczególnymi wymogami, a Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych przyznano w tym zakresie szerokie kompetencje.

W ocenie Sądu organ orzekający w sprawie prawidłowo przeanalizował ustalony w sprawie stan faktyczny, a ZUS nie naruszył prawa odmawiając skarżącemu umorzenia zaległych składek. Ustalenia organu, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego.

W celu ustalenia, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, Sąd bada, czy w jego toku organy zachowały rządzące nim i określone w Kodeksie postępowania administracyjnego zasady. Przede wszystkim zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji zobowiązane są podjąć wszelkie niezbędne działania dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy oraz są też zobowiązane, na mocy art. 77 § 1 k.p.a., do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W niniejszej sprawie organ nie naruszył przepisów postępowania w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. i tym samym nie naruszył słusznego interesu skarżącego.

4.8. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.