Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1630/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 116 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek (sprawozdawca), Protokolant Karolina Niemiec, , po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 lipca 2019 r. sygn. akt I SA/Ol 313/19 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 7 lutego 2019 r. nr 2801.IEW.4123.37.2018.5 w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 25 lipca 2019 r., sygn. akt I SA/Ol 313/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, oddalił skargę M. S. (dalej: Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej: Dyrektor) z 7 lutego 2019 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. za zaległości podatkowe spółki, odsetki za zwłokę oraz koszty postępowania egzekucyjnego (wyrok ten oraz pozostałe powoływane orzeczenia dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skarżący w złożonej skardze kasacyjnej zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:

I. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy:

1/ art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 c) oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm. – dalej: O.p.), poprzez zaakceptowanie przez Sąd naruszenia przez organy podatkowe przepisów postępowania i uznanie w wyroku za prawidłowe ustalenia stanu faktycznego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na skutek czego oddalono skargę;

2/ art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 20 ust. 1, art. 24, art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 28 luty 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2012 r. poz. 1112 ze zm. – dalej: u.p.u.n.) i w zw. z art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 i w zw. z art. 116 § 1 pkt 1 lit a) O.p., poprzez uznanie, że wniosek Skarżącego o włączenie dowodów zgromadzonych w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w Olsztynie o sygn. V GU 47/10 prowadzonym na wniosek wierzyciela o ogłoszenie upadłości Spółki I. Sp. z o.o. (dalej: Spółka) stanowiło nieistotną okoliczność dla sprawy, w wyniku czego Sąd uznał, że zaistniały przesłanki pozytywne dające organom podatkowym podstawę do orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe Spółki;

3/ art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 20 ust. 1, art. 24, art. 26 ust. 1 u.p.u.n. i w zw. z art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 i w zw. z art. 116 § 1 pkt 1 lit a) O.p., poprzez uznanie przez Sąd, że przeprowadzenie dowodu wnioskowanego przez Skarżącego w postaci włączenia do akt postępowania dowodów z postępowania o ogłoszenie upadłości Spółki o sygn. V GU 47/10 zainicjowanego wnioskiem wierzyciela, stanowiłoby akceptację stanowiska Skarżącego prowadzącą do nieuprawnionego uwolnienia się od odpowiedzialności nałożonej przez prawo podatkowe.

II. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię tj.

1/ art. 116 § 1 pkt 1 lit a) O.p. w zw. z art. 20 ust. 1, art, 24, art. 26 ust. 1 u.p.u.n. poprzez uznanie przez Sąd, że postępowanie o ogłoszenie upadłości Spółki o sygn. V GU 47/10 zainicjowane wnioskiem wierzyciela stanowiłoby akceptację stanowiska Skarżącego prowadzącą do nieuprawnionego uwolnienia się od odpowiedzialności nałożonej przez prawo podatkowe;

2/ art. 116 § pkt. 1 lit. a) O.p. w zw. z art. 11 ust. 1 i ust. 2, art. 12 ust. 1 i ust. 2, art. 20 ust. 1, art. 21 ust. 1, art. 24, art. 26 ust. 1 u.p.u.n. poprzez ich niezastosowanie w wyniku czego uniemożliwiono Skarżącemu wykazanie, że wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki został złożony we właściwym czasie.

W oparciu o tak postawione zarzuty, które zostały rozwinięte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Olsztynie oraz o zwrot kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Odpowiadając na skargę kasacyjną, Dyrektor wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlegała oddaleniu.

Pomimo wielości postawionych zarzutów naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego, Skarżący zakwestionował jedynie pogląd Sądu pierwszej instancji, który stwierdził, że w sprawie nie ziściła się przesłanka z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p. Z przepisu tego wynikało (biorąc pod uwagę stan prawny mający zastosowanie w realiach rozpatrywanej sprawy), że członek zarządu zwolniony będzie z odpowiedzialności, jeżeli we właściwym czasie zgłosi wniosek o ogłoszenie upadłości lub zostanie wszczęte postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe). Zdaniem Skarżącego przepis ten powinien znaleźć zastosowanie, gdyż wierzyciel Spółki w odpowiednim czasie złożył wniosek o ogłoszenie jej upadłości. W ocenie WSA w Olsztynie, wszczęcie tego postępowania upadłościowego nie miało jednak znaczenia, gdyż wierzyciel cofnął wniosek, co doprowadziło do umorzenia prowadzonego postępowania, postanowieniem z 27 kwietnia 2012 r.

Stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego uznać należy za prawidłowe. Jak wynika bowiem z art. 203 § 2 zd. pierwsze ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1805 ze zm.), pozew cofnięty nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa. Przepis ten ma odpowiednie zastosowanie w przypadku cofnięcia wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości, co wynika z art. 35 u.p.u.n. Cofnięcie wniosku o ogłoszenie upadłości uznać należy za równoznaczne z brakiem takiego wniosku, co wyklucza możliwość uwolnienia się przez członka zarządu spółki od odpowiedzialności za jej zaległości podatkowe z powołaniem się na zgłoszenie wniosku we właściwym czasie (por. wyrok NSA z 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 1155/12).

Nadmienić jednocześnie należy, że w dacie wydawania postanowienia o umorzeniu postępowania upadłościowego, nie obowiązywał art. 29a u.p.u.n., który stanowi, że sąd może uznać cofnięcie wniosku o ogłoszenie upadłości za niedopuszczalne, jeżeli prowadziłoby to do pokrzywdzenia wierzycieli. Jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy, zmiana wprowadzona przepisem art. 29a u.p.u.n. rozwiązuje doniosły problem składania przez wierzycieli wniosków o charakterze wyłącznie windykacyjnym, mających na celu przymuszenie dłużnika do spełnienia zobowiązania, które na dodatek czasami jest sporne. Po uzyskaniu zaspokojenia wierzyciel z reguły cofa wniosek, a nawet jeżeli tego nie zrobi, to sąd wniosek oddala z uwagi na brak legitymacji wnioskodawcy do dalszego popierania wniosku. Taka praktyka krzywdzi pozostałych wierzycieli. Projektowana zmiana miała na celu całkowite wyeliminowanie tego zjawiska (Uzasadnienie projektu ustawy – Prawo restrukturyzacyjne, VII kadencja, druk sejm. nr 2824, s. 69). Taka właśnie sytuacja, jak opisana w uzasadnieniu projektu, wystąpiła w związku ze złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości przez wierzyciela Spółki. Cofnął on bowiem wniosek o ogłoszenie upadłości z uwagi na zawarcie ugody regulującej spłatę jego wierzytelności. Już ten fakt świadczy o tym, że powodem wszczęcia tego postępowania nie była ochrona wierzycieli Spółki, co jest zasadniczym celem wprowadzenia przesłanki z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p., lecz zaspokojenie własnych roszczeń konkretnego wierzyciela.

Skarżący w uzasadnieniu złożonej skargi kasacyjnej nawet nie usiłował zakwestionować wyżej zaprezentowanego poglądu WSA w Olsztynie, że postępowanie upadłościowe zakończone umorzeniem postępowania na skutek cofnięcia wniosku, nie wywołało skutku w postaci wystąpienia przesłanki egzoneracyjnej przewidzianej w art. 116a § 1 pkt 1 lit. a) O.p. Z lakonicznie sporządzonego uzasadnienia wyprowadzić można jedynie wniosek, że błędnie zaakceptowany został ustalony przez organy podatkowe stan faktyczny, z którego nie wynika, aby przed 4 maja 2011 r. istniały podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Pomijając już jednak, że wszczęte przez wierzyciela postępowanie upadłościowe zostało umorzone na skutek cofnięcia wniosku i z tego powodu nie wywołuje skutków prawnych, Sąd pierwszej instancji przedstawił szereg argumentów przemawiających za uznaniem, że podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiły w maju 2011 r. Okoliczność ta nie została przez Skarżącego zakwestionowana. Biorąc jednak pod uwagę, że w tym czasie toczyło się postępowanie upadłościowe zainicjowane wnioskiem wierzyciela, Skarżący po jego umorzeniu, z powodu opisanej wcześniej podstawy takiego rozstrzygnięcia, powinien złożyć we właściwym terminie wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki, czego jednak nie uczynił. Potwierdzeniem, że wniosek taki powinien zostać złożony, jest umorzenie postanowieniem z 5 lutego 2015 r. postępowania upadłościowego wszczętego wnioskiem wierzyciela z 8 października 2014 r. z uwagi na brak środków na pokrycie kosztów postępowania. Wniosek ten był już spóźniony, co oznacza, że Skarżący wcześniej powinien ze stosownym wnioskiem wystąpić.

Dlatego też za niezasadny uznać należało zarzut naruszenia art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p. w związku z art. 20 ust. 1, art. 24, art. 26 ust. 1 u.p.u.n. w powiązaniu z powołanymi jako naruszone przepisami O.p. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie może natomiast odnieść się do pozostałych postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów, gdyż Skarżący nie uzasadnił w czym upatruje ich naruszenia. Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej czy odniesienie się do nich w sposób wybiórczy i ogólnikowy skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy podatkowe. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega bowiem na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie. Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 18 października 2017r., sygn. akt II OSK 2702/16). Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Paweł Dąbek Jan Rudowski Paweł Borszowski