Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 991/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2004-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 619  Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek sprawozdawca Sędziowie: AWSA Dorota Dąbek NSA Wiesław Kisiel Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2004 r sprawy ze skargi J. B.- N. na orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w [...] z dnia 8 marca 2002 r, Sygn. akt: [...] w przedmiocie wydalenia ze służby skargę oddala


UZASADNIENIE

Orzeczeniem z dnia 8 marca 2002r., sygn. akt [...] Sąd Dyscyplinarny przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w [...] na podstawie art. 132 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (Dz.U. nr 61, poz. 283 z późn. zm.) oraz par. 52 ust. l pkt. l Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14.11.1996r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz.U. nr 135, poz. 634 z późn. zm.) po rozpoznaniu na rozprawie zażalenia mł. chor. J. B. - N. - dowódcy zmiany działu ochrony w Zakładzie Karnym w [...] na Orzeczenie Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z dnia [...] 2002r. (sygn. akt [...]) o wymierzeniu obwinionemu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby - orzeczono o utrzymaniu w mocy zaskarżonego orzeczenia.

Na uzasadnienie podano, że po zapoznaniu się z materiałami postępowania dyscyplinarnego i w wyniku przeprowadzonych na rozprawie dowodów ustalono, że orzeczenie Dyrektora Zakładu Karnego w [...] w przedmiocie uznania J. B. - N. za winnego zarzuconych mu czynów oraz w przedmiocie kary wydalenia ze służby jest zgodne z przepisami i uzasadnione. J. B. - N. był dowódcą zmiany działu ochrony Zakładu Karnego w [...]. Zarzucono mu i uznano go winnym tego, że:

1. poza godzinami urzędowania administracji Zakładu, a także ustalonymi porami odbywania widzeń, samowolnie umożliwił wejście na teren zakładu nieupoważnionym osobom celem udzielania widzeń z osadzonymi odbywającymi karę pozbawienia wolności,

2. umożliwiał skazanym wcześniejsze wyjście na przepustki lub widzenia poza terenem (obrębem Zakładu) przed porą wyznaczoną na blankiecie przepustki,

3. w dniu [...].2001r. wprowadził w błąd kontrolującego w trakcie inspekcji jednostki w godz. 18.30 do 20.30, nie informując go o braku na apelu wieczornym jednego skazanego, który wrócił ok. godz. 22.15 i sfałszował na blankiecie przepustki termin jego powrotu wpisując godzinę 19.00,

4. w okresie przebywania skazanego na przepustce w dniach [...].2001 r. umożliwił mu wejście na teren Zakładu i przekazanie przesyłki, bez jej kontrolowania, innemu skazanemu,

5. w dniu [...].2001 r. wpuścił poza kolejnością, furtką w bramie głównej Zakładu osobę odwiedzającą bez przeszukania zawartości toreb, które wniosła na widzenie,

6. w czasie pełnienia służby spożywał alkohol i częstował nim podległych mu funkcjonariuszy, a alkohol ten mógł pochodzić od skazanych wracających z przepustek.

W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia podano, że z akt postępowania dyscyplinarnego wynika, iż skarżący utrzymywał nielegalne kontakty ze skazanymi i ich rodzinami (k. 16: zeznania św. strażnika - kpr D. S., k. 29: zeznania św. strażnika - szer. T. K., k. 32: zeznania św. strażnika - st. kpr A. B.), że otrzymywał korzyści majątkowe w formie alkoholu, który przynosili skazani w zamian za świadczone przez niego usługi (k. 36: zeznania św. strażnika st. kpr A. B., k. 68: zeznania św. strażnika - kpr D. S.). Ustalono także, że zanim skarżący został dowódcą zmiany wywiązywał się z powierzonych obowiązków służbowych bez zarzutu, że sporządzane przez lata opinie służbowe wykazywały przydatność skarżącego do zawodu, że na spotkaniach penitencjarno-ochronnych był aktywnym ich uczestnikiem zgłaszając szereg postulatów mogących usprawnić służbę, że książki przebiegu służby świadczą o aktywności w służbie skarżącego, że były przypadki zwracania uwagi przez skarżącego na nieprawidłowości w pracy niektórych funkcjonariuszy, ale ustalono także, że skarżący jako kandydat do służby złożył kwestionariusz z danymi niezgodnymi z prawdą, tj. ukrył fakt zatrudnienia w PKS Kraków, który to zakład rozwiązał z nim stosunek pracy z winy pracownika. Z uwagi na charakter przewinień skarżącego zagrażających bezpieczeństwu zakładu karnego, naruszenie przez skarżącego przepisów: Kodeksu karnego wykonawczego, ustawy o Służbie Więziennej, Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowego trybu działania funkcjonariuszy służby więziennej podczas wykonywania czynności służbowych, Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ochrony, obrony i zapewnienia bezpieczeństwa zakładów karnych i aresztów śledczych - stwierdzono nieprzydatność skarżącego do pełnienia służby na każdym stanowisku i zastosowano jedyną możliwą w tej sytuacji karę dyscyplinarną, jaką jest wydalenie ze służby.

W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia podkreślono, że podstawowymi aktami prawnymi, w oparciu o które przeprowadzono postępowanie dyscyplinarne jest ustawa o Służbie Więziennej i wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 133 - Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14.11.1996r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej. Te przepisy regulują szczegółowo zasady i tryb przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych, także przed sądami dyscyplinarnymi. Jedynie, a zgodnie z par. 70 tego Rozporządzenia "w sprawach nie uregulowanych rozporządzeniem stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego". Z tego względu nie podzielono stanowiska obrony skarżącego o stosowaniu kpa.

W szczególności podkreślono, że: art. 73 ust. l kpa jest wyłączony przez par. 15 regulaminu i obwiniony ma prawo m.in. przeglądania akt bez prawa sporządzania z nich notatek i odpisów (mimo tego obrońcy i skarżącemu umożliwiono te czynności); art. 74 par. 2 kpa jest wyłączony przez par. 14 ust. l regulaminu ograniczający wydawanie postanowień w toku postępowania do wyłącznie przewidzianych rozporządzeniem; art. 10 par. l kpa i art. 79 par. l i 2 kpa są wyłączone przez art. 70 kpa w związku z par. 15 regulaminu, który w sposób szczególny i szczegółowy reguluje prawa skarżącego w postępowaniu dyscyplinarnym. Za chybiony uznano zarzut obrony obrazy par. 16 ust. 2 regulaminu oraz art. 7, 75 par. l, art. 77 i 78 kpa przez oddalenie wniosków dowodowych - zdaniem obrony - mających istotne znaczenie dla wyjaśnienia sprawy i zarzut o nie wyczerpującym, niedokładnym zebraniu materiału dowodowego, albowiem skarżący wnosząc o "przesłuchanie osób, które jakoby przychodziły do zakładu celem widzenia" wskazał dowody, które nie dają się przeprowadzić, gdyż nie wskazano konkretnych osób, które należy przesłuchać, a wniosek o "przesłuchanie osób, które jakoby te widzenia miały udzielone" jest niecelowy, gdyż skazani zostali już przesłuchani i zaprzeczyli, by mieli udzielone takie widzenia. Nie podzielono też stanowiska obrony jakoby orzeczenie zostało wydane w oparciu o "prawdopodobieństwa", gdyż zwrotu tego użyto w przypadku "prawdopodobnie z ich żonami" nie mając pewności, co do tożsamości osób, którym udzielono nielegalnych widzeń, a nie co do prawdopodobieństwa samego przewinienia, które nie budzi wątpliwości. Zwrotu tego użyto również w zdaniu: "prawdopodobnie ustalił z nimi treść ewentualnych zeznań", która to okoliczność nie jest przedmiotem postępowania. Zaznaczono, że jeśli jeden ze świadków, nie będący przy zdarzeniu użył sformułowania "można przypuszczać", to już drugi, będący naocznym świadkiem zdarzenia, czy ustalonego faktu jednoznacznie wskazał, że skarżący dopuścił się czynów będących przedmiotem postępowania.

Z orzeczeniem z dnia [...].2002r. Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w [...] nie zgodził się J. B. - N., który wniósł o jego uchylenie. Skarżący zarzucił naruszenie prawa do obrony przez odmowę wydania odpisów z akt postępowania dyscyplinarnego ([...]), pozbawienie obwinionego prawa do udziału w czynnościach dowodowych (przesłuchanie świadków w postępowaniu dyscyplinarnym), nie przeprowadzenie przez przełożonego i na rozprawie wnioskowanych przez obwinionego dowodów z zeznań świadków. Jako podstawę prawną uzasadniającą naruszenie tego prawa do obrony podano: art. 32, 45 i 7 Konstytucji RP oraz par. 70 regulaminu uznając, że kwestie te nie zostały w nim uregulowane, a więc stosuje się kpa. Według twierdzeń skarżącego, tym samym naruszono szereg przepisów jak: art. 73 kpa w przedmiocie odmowy sporządzenia odpisów (odbitek kserograficznych) akt postępowania dyscyplinarnego; art. 74 par. 2 kpa nie wydając postanowienia zakresie odmowy sporządzenia tych odpisów; art. 10 par. l, 79 par. l i 2 kpa - przez pozbawienie obwinionego prawa do udziału w postępowaniu dowodowym tj. w przesłuchaniu świadków; art. 7, 75 par. l, art. 77 i 78 kpa oraz par. 16 ust. 2 regulaminu przez oddalenie wniosków mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, nie rozpoznano przed Sądem Dyscyplinarnym wniosków dowodowych o przesłuchanie wszystkich świadków z postępowania dyscyplinarnego, co dawało obwinionemu możliwość weryfikacji ich zeznań (a te - zdaniem obrony budzą wątpliwości), koniecznej wobec ich drobiazgowości i precyzji co do dat i godzin poszczególnych zdarzeń. Uchybienia te mają - zdaniem skarżącego istotny wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej w Krakowie wniósł o jej oddalenie uzasadniając swoje stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i podkreślił, że uregulowanie w par. 15 ust. l regulaminu kwestii uprawnień obwinionego funkcjonariusza ma charakter wyczerpujący, a nie przykładowy. Podniósł też, że zgodnie z par. 16 ust. l regulaminu jest wnioskiem dowodowym i winien być oddalony postanowieniem tylko wniosek, który zawiera okoliczności, które maja być udowodnione, a tych nie wskazano. Podał także, że nawet gdyby przyjąć, że jakiś zarzut skarżącego zasługiwałby na uwzględnienie, to żaden z nich nie był takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Organ II instancji zwrócił uwagę, że ranga popełnionych przez skarżącego przewinień jest tak wielka, że nie sposób wyobrazić sobie innej sankcji niż wydalenie ze służby.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie postanowieniem z dnia 31 lipca 2002r. postanowił wstrzymać wykonanie zaskarżonego orzeczenia, postanowieniem z dnia 27 września 2002r. oddalił wniosek o zmianę postanowienia z dnia 31 lipca 2002r., a postanowieniem z dnia 26 lutego 2003r. odmówił wykładni postanowienia z dnia 31 lipca 2002r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz.U. nr 153, poz. 1270) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.)

Wojewódzki Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi (art.3 par. l i art. 134 par. l p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że ustawa o Służbie Więziennej wraz z przepisami wykonawczymi wydanymi w oparciu o tę ustawę jest regulacją szczególną. Przepisy w zakresie postępowania dyscyplinarnego funkcjonariuszy są uregulowane szczegółowo i nie można w żadnym wypadku - także wskazanym przez skarżącego - stosować bardziej liberalnych przepisów kpa - wobec ich ustawowego wyłączenia. Nie jest prawdą, że przepisy ustawy o Służbie Więziennej wraz z przepisami wykonawczymi nie regulują tych kwestii, ale prawdą jest, że regulują je odmiennie od kpa.

Należy przyznać skarżącemu, że istotnie przed Sądem Dyscyplinarnym nie oddalono postanowieniem wniosku o przesłuchanie wszystkich świadków z postępowania dyscyplinarnego i byłoby to pewnego rodzaju uchybienie wobec treści par. 16 i 48 par. 3 regulaminu, gdyby nie treść par. 42 regulaminu, zgodnie z którym sąd dyscyplinarny tylko w uzasadnionych przypadkach przeprowadza postępowanie dowodowe co do istoty sprawy, a w szczególności może zarządzić przeprowadzenie dowodu na rozprawie. Wynika z tego, że muszą zajść okoliczności uzasadnione i w pewnym sensie wyjątkowe, by sąd dyscyplinarny mógł zarządzić przeprowadzenie dowodu na rozprawie, a skarżący takich nie przedstawił.

Zdaniem Sądu, trzeba także mieć na względzie treść par. 16 ust. l regulaminu, który nakazuje rozważyć zasadność przeprowadzenia dowodu tylko wówczas, gdy zostaną wskazane okoliczności, które mają być udowodnione. Ani w zażaleniu, ani na rozprawie skarżący czy jego obrońca, nie wskazali okoliczności, które miałyby być udowodnione ponownym przesłuchaniem tych samych świadków, którzy już złożyli zeznania w postępowaniu dyscyplinarnym. Z treści par. 16 regulaminu wynika - według Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że tylko oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodu, w którym wskazano okoliczności, które mają być udowodnione wymaga wydania postanowienia, a nie jakiegokolwiek wniosku, choćby ze sformułowania o żądaniu wezwania na rozprawę w charakterze świadków wynikało, że chodzi o ich przesłuchanie. Nawet gdyby świadkowie ci mieli być przesłuchani na te same okoliczności, co do których już byli przesłuchani - obowiązkiem wnoszącego jest je wskazać po to, by sąd dyscyplinarny mógł rozpoznać wniosek.

Sąd zauważa, że mimo braku postanowienia o dopuszczenie konkretnych dowodów, czy pominięciu niejako pozostałych, co należy rozumieć, że ich nie dopuszczono - na takie postanowienie nie przysługuje zażalenie a powody, dla których podjęto takie decyzje zostały wyjaśnione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Nawet gdyby przyjąć, że sąd winien wniosek oddalić postanowieniem z uwagi na powody omówione w uzasadnieniu, czy odpowiedzi na skargę, to - zdaniem Sądu - w świetle tego, szczególnego postępowania, wymagającego zachowania wszelkich wymogów procesowych należy stwierdzić, że uchybienie to nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia w rozumieniu par. 16 ust. 2 regulaminu, gdyż jak już zaznaczono - we wniosku nie podano okoliczności, na jakie wniosek dowodowy miałby być przeprowadzony.

Pewne zdumienie - zdaniem Sądu - budzi charakter niektórych zarzutów skarżącego. W zażaleniu do Sądu Dyscyplinarnego na stronie 2, w pkt. l a) zawarł skarżący żądanie: wezwania w charakterze świadków wszystkie osoby przesłuchiwane w tym charakterze w sprawie. W uzasadnieniu zażalenia odnośnie przesłuchanych świadków stwierdził, że działania organu prowadzącego podporządkowane były jednemu celowi wykazania winy skarżącemu, a "dobitnie świadczą o tym chociażby: obszerność, wielokrotność i drobiazgowość np. zeznań świadków - funkcjonariuszy SW - S. B. i lakoniczność np. zeznań świadków - skazanych (B., H., R., R., P., P.). Należy zwrócić uwagę, że fakt przesłuchania obszernego, wielokrotnego i drobiazgowego bezpośrednich świadków zachowań skarżącego - funkcjonariuszy Służby Więziennej: S. (k-16, 31, 34, 68), B. (k-32, 36) nie może stanowić jakiegokolwiek zarzutu, tym bardziej, że są to zeznania konsekwentne, bez jakichkolwiek sprzeczności. Jeśli chodzi o zeznania świadków - skazanych odbywających karę pozbawienia wolności w tym zakładzie karnym, to sami skazani sprowadzili swe zeznania do oświadczenia, że takie sytuacje nie miały miejsca. Oświadczenia te są niewątpliwie zeznaniami, które można nazwać lakonicznymi, lecz mając na względzie treść tych zeznań należy uznać, że są jednocześnie wyczerpujące i zgodne z tezą skarżącego. We wniosku o przesłuchanie skarżący podał nazwiska 2-ch funkcjonariuszy, których wcześniej nie przesłuchano, a przesłuchano w wyniku uwzględnienia wniosku na rozprawie.

Skarżący zarzucił także, że uzasadnienie orzeczenia nie zawiera ustosunkowania się do dowodów przeciwnych tezie oskarżenia np. zeznań ppor. B., sierż. szt. F., sierż. W. czy innych świadków - skazanych - tak, jakby ich w aktach w ogóle nie było.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zapoznał się także z zeznaniami wskazanych świadków. Wynika z nich, że świadek M. B. (k. 63) nie pamięta, którzy skazani wychodzili na przepustki, czy skazany R. wrócił przed apelem wieczornym, ale obwiniony na pewno zgłosił mu, że stan skazanych jest zgodny z ewidencją i na pewno nie zgłosił mu, że któryś skazany nie wrócił w terminie z przepustki; świadek K. F. (k. 71) stwierdził, że "jako abstynent na nocnych służbach czuł alkohol od dowódcy B. praktycznie zawsze", "widział dowódcę z byłym skazanym K. na parkingu przed zakładem, kiedy wyszedł do niego w godzinach służby" "K. przyjechał samochodem [...]", a także: "w dniu [...].br (...) plut. Ł. przekazał mi wiadomość od d-cy B., że czeka na całą zmianę na dworcu PKP ale nie udałem się na to spotkanie"; świadek D. W. (k. 70) - "widział telewizor w szafce d-cy zmiany na wartowni", "wyklucza aby kiedykolwiek pił z nim alkohol na służbie". Zdaniem Sądu okoliczności te zostały udowodnione także zeznaniami innych świadków, lub świadkowie nie mają wiadomości na temat zarzuconych skarżącemu czynów. Pominięcie omówienia tych zeznań w uzasadnieniu orzeczenia nie stanowi - według Sądu - uchybienia mogącego mieć wpływ na wynik sprawy. Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że sąd dyscyplinarny nie ma obowiązku rozważenia w uzasadnieniu wszystkich aspektów prowadzonej sprawy, czy omówienia wszystkich przeprowadzonych dowodów, jeśli dowody nie omówione nie przedstawiają innych okoliczności niż omówione, a - uwzględniając realia sprawy - wina nie budzi żadnych wątpliwości.

Mając powyższe na względzie - Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy obu instancji nie naruszyły prawa i podzielił stanowisko organów zawarte w uzasadnieniach zaskarżonych orzeczeń, a także w odpowiedzi na skargę. Jednocześnie Sąd stwierdził, że skarga nie zawiera żadnego zarzutu mogącego być uwzględnionym - a przeto skargi nie uwzględnił i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji.