Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 689/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

J. R. wnioskiem z dnia [...] września 2018 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] września 2018 r., wystąpił do Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz odsetek za okres od [...] października 2016 r. do [...] sierpnia 2018 r. w łącznej kwocie [...]zł. We wniosku zobowiązany wskazał, że zniszczono jego firmę, zlicytowano cały majątek - dorobek dwóch pokoleń; jego rachunki bankowe zostały zajęte; jest wpisany do BIG ([...]) i BIK ([...]). Zobowiązany wskazał także na swój wiek ([...] lat) i stan zdrowia ([...]) oraz wyjaśnił, że przez ostatnie lata prowadzenia działalności gospodarczej odnotowywał tylko straty. Nadto, stwierdził, że ZUS i państwo polskie "zabrało" składki zgromadzone w otwartym funduszu emerytalnym oraz został wydłużony wiek emerytalny, z czym się nie zgadza, jako że były to prawa nabyte; wyjaśnił, że po potrąceniach komorniczych otrzymuje netto [...] zł; dodał że wkrótce on sam, jego syn i żona będą osobami bezdomnymi. Wraz z wnioskiem zobowiązany przedłożył dokumenty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą (pod firmą: E. - J. R.), przekaz pocztowy emerytury za sierpień 2018 r., informację komornika sądowego z dnia [...] sierpnia 2018 r. o stanie zaległości.

Decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS odmówił zobowiązanemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od października 2016 r. do lipca 2018 r. w łącznej kwocie [...] zł. Organ stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła żadna przesłanka umożliwiająca umorzenie zaległości, o której mowa w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.); dalej: "u.s.u.s.", tj. całkowita nieściągalność, ani żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne na podstawi art. 28 ust. 2 u.s.u.s., ponadto - według organu - zobowiązany nie wykazał, że zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s., ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych rodziny; nie wykazał także, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń ani nie wykazał, że stan zdrowotny lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu.

W ocenie organu, przedłożone w sprawie dowody nie uzasadniały umorzenia zaległości zobowiązanego, również na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365); dalej: "rozporządzenie", zobowiązany nie wykazał bowiem, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych i spowodowałoby dla niego zbyt ciężkie skutki.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wskazał m.in., że "złe okoliczności" doprowadziły do sytuacji w jakiej się aktualnie znajduje (zajęcia kont bankowych, zajęcia komornicze, sprawy w sądach, zła opinia firmy, umieszczenie w BIG). Wskazał na brak perspektyw poprawy koniunktury w branży oraz że brak środków obrotowych uniemożliwia prowadzenie "normalnej" działalności gospodarczej i uzyskiwanie dochodów; poinformował, że nie korzysta z pomocy społecznej, ponieważ prowadzenie działalności dyskwalifikuje go do otrzymania takiej pomocy.

Po rozpoznaniu ponownie sprawy, zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. ZUS utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2018 r. Organ wyjaśnił, że z dokonanych w sprawie ustaleń wynika, iż skarżący jest rozwiedziony i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe; jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą (działalność agentów zajmujących się sprzedażą towarów). Za pierwsze półrocze 2018 r. poniósł stratę. Pobiera emeryturę, która po potrąceniach egzekucyjnych w kwocie [...] zł wynosi kwotę [...] zł. Stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem (energia elektryczna, gaz, woda, opał, itp.) wynoszą [...] zł, koszty leczenia [...] zł. Organ ustalił, że - poza zadłużeniem na rzecz ZUS - na zobowiązanym ciążą zobowiązania pieniężne w bankach w kwocie [...] zł, które są spłacane w ramach egzekucji komorniczej w wysokości [...] zł miesięcznie. Organ wskazał dalej, że zobowiązany oświadczył, iż nie ma już domu, powołując się na dokonane przez komornika sądowego zajęcia nieruchomości, nadto, iż nie posiada innych nieruchomości oraz majątku ruchomego. Po zweryfikowaniu oświadczeń skarżącego, organ ustalił, że aktualnie zobowiązany pobiera emeryturę w wysokości [...] zł brutto, kwota do wypłaty po potrąceniach komorniczych wynosi [...] zł, na rzecz komornika potrącana jest kwota [...] zł miesięcznie. Z ustaleń organu wynikało ponadto, że zobowiązany jest właścicielem kilku nieruchomości, w tym lokalu mieszkalnego, na których organ nie dokonał zabezpieczenia hipotecznego, a w lokalu mieszkalnym zameldowany jest także syn zobowiązanego - M. R., który od września 2016 r. nie jest zgłoszony do ubezpieczeń, figuruje w bazie danych ZUS od lipca 2005 r. Zwykle zgłaszany był do ubezpieczenia przez Powiatowy Urząd Pracy jako osoba bezrobotna pozostająca bez prawa do zasiłku. W okresie od października 2013 r. do marca 2016 r. syn zobowiązanego zgłoszony był do ubezpieczeń społecznych jako osoba prowadząca działalność gospodarczą. Organ wskazał także, że część emerytury skarżącego, pozostająca do jego dyspozycji, po potrąceniu komorniczym, wynosi aktualnie [...] zł i przekracza wysokość minimum socjalnego, określonego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego na [...] zł. Organ zaznaczył, że w kwocie minimum socjalnego uwzględnione są wydatki m.in. na żywność, opłaty eksploatacyjne edukację i kulturę, odzież, ochronę zdrowia i higienę osobistą.

Odnosząc się dalej do wskazanych przez zobowiązanego w oświadczeniu stałych kosztów utrzymania, organ wskazał, że w trakcie postępowania nie udokumentował on wydatków na leczenie ani nie przedstawił dokumentów potwierdzających wysokość wszystkich wykazanych opłat eksploatacyjnych. Uwzględniając aktualną sytuację finansową oraz posiadany majątek, organ uznał, że skarżący nie jest zagrożony ubóstwem, chociaż jego sytuacja "jest skomplikowana", przede wszystkim ze względu na ponoszone straty z działalności gospodarczej oraz liczne zobowiązania cywilnoprawne, kilkakrotnie przekraczające wysokość zadłużenia w ZUS.

Dalej organ ocenił, że analiza danych finansowych z lat 2016 i 2017 wskazuje, iż przychody z prowadzonej przez działalności były podobne. W 2016 r. wykazał stratę z działalności, a w 2017 r. zysk. Taka sytuacja potwierdza, zdaniem organu, że nawet brak dochodów w pewnym okresie nie może być podstawą do uznania, iż taka sytuacja będzie zjawiskiem trwałym i w dłuższym okresie skarżący nie będzie miał żadnych możliwości spłaty zadłużenia, chociażby w minimalnych ratach w ramach układu ratalnego.

Odnosząc się do akcentowanego we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy złego stanu zdrowia zobowiązanego, organ wyjaśnił, że w trakcie postępowania nie przedstawił on dokumentacji medycznej oraz żadnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego całkowitą i trwałą niezdolność do pracy; nie przedstawił również żadnego orzeczenia, z którego wynikałaby konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny.

W dalszej części uzasadnienia organ wyjaśnił że - dokonując oceny czy ewentualne wsparcie udzielone na rzecz zobowiązanego może naruszyć lub grozi naruszeniem konkurencji w wymiarze wspólnotowym oraz negatywnie wpłynie na wymianę handlową pomiędzy Państwami Członkowskimi - ewentualnie udzielone wsparcie nie zakłóciłoby i nie zagroziłoby zakłóceniem konkurencji oraz nie wpłynęłoby na wymianę handlową, wewnątrzwspólnotową. Ewentualnie udzielona pomoc nie skutkowałaby przyciągnięciem inwestycji, a wpływ na konsumentów z sąsiednich państw członkowskich byłby jedynie marginalny lub nie byłoby go wcale. Ponadto, udzielona ulga nie wzmocniłaby pozycji rynkowej zobowiązanego w stosunku do konkurentów. Uwzględniając wielkość przedsiębiorstwa, przedmiot działalności oraz jej zasięg, organ uznał, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, a ewentualnie udzielone wsparcie nie stanowiłoby pomocy publicznej.

Organ dostrzegł możliwość rozwiązania problemów zobowiązanego związanych z zadłużeniem z tytułu nieopłaconych składek poprzez zastosowanie ulgi w postaci układu ratalnego. Wyjaśnił, że spłata zadłużenia w ratach, poprzedzona jest wnikliwą analizą aktualnych możliwości płatniczych osoby zobowiązanej oraz jej sytuacji życiowej. Zakład rozpatrując wniosek bierze również pod uwagę sugestie płatnika dotyczące ilości rat oraz ich wysokości.

Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o "ludzkie potraktowanie i pozytywne załatwienie" jego "trudnej sytuacji pod koniec (...) życia".

W uzasadnieniu skargi powtórzył dotychczasową argumentację odnoszącą się do zajętego majątku, "zniszczenia" firmy skarżącego i jego syna, wieku i stanu zdrowia skarżącego; wysokości emerytury netto [...] zł (po dokonaniu opłat bieżących na życie pozostaje [...] zł); braku środków na leki, leczenie i sił na podjęcie prac zarobkowych.

Do skargi skarżący załączył: kopię odcinka przekazu pocztowego świadczenia emerytalnego za czerwiec 2019 r. w wysokości [...] zł, kopię zaskarżonej decyzji, kopię wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i inne dokumenty złożone wraz z wnioskiem o udzielenie ulgi.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Spór w sprawie sprowadza się do oceny zasadności odmowy umorzenia skarżącemu należności składkowych za okres od [...] października 2016 r. do [...] sierpnia 2018 r. należnych Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS wraz z odsetkami za zwłokę.

Według organu, w sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności ani inne ujawnione i stwierdzone przesłanki stanowiące podstawę umorzenia należności z tytułu składek (w całości lub części), natomiast - według skarżącego - stanowisko organu jest błędne, gdyż jest on w bardzo trudnej sytuacji finansowej, a opłacenie zaległych należności z tytułu składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Mając tak zakreślony przedmiot sprawy wskazać należy, że materialnoprawną podstawę umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne stanowią przepisy art. 28 ust. 1-3 i ust. 3a u.s.u.s. Przepisy dotyczące umarzania składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do umorzeń między innymi składek na ubezpieczenie zdrowotne i składek na Fundusz Pracy (art. 32 u.s.u.s.)

Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części, z uwzględnieniem ust. 2-4. Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. precyzuje, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności z zastrzeżeniem ust. 3a. Zastrzeżenie to odnosi się do zaległych składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek i stanowi, że tego rodzaju zaległości mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Termin całkowitej nieściągalności został wyjaśniony w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., jako jedna z następujących sytuacji:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym,

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w art. 28 u.s.u.s. jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Jak już wskazano, wyjątek od zasady, że umorzeniu podlegają należności z tytułu składek tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, dotyczy składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, czyli sytuacji, w której znajduje się skarżący. Wówczas należności mogą być umarzane w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). W u.s.u.s. nie określono bliżej "uzasadnionych przypadków" w rozumieniu art. 28 ust. 3a, natomiast - zgodnie z art. 28 ust. 3b u.s.u.s. - minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego otrzymał upoważnienie ustawowe do określenia w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad umarzania składek, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia, wydanego na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s., Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego

i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Z brzmienia przywołanych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest jej uznaniowy charakter, przy czym uznanie administracyjne nie może być dowolne, ale powinno wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2008 r. sygn. akt II GSK 321/07). Taka decyzja podlega ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności czy wydano ją na podstawie

prawidłowo zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności.

Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Zwłaszcza negatywne rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia należności z tytułu składek powinno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wszechstronnie rozważone i zbadane (art. 7 k.p.a.). Prawidłowość powyższych działań organu podlega kontroli sądowej, w ramach której sąd ocenia, czy zgromadzony został wystarczający materiał dowodowy dla ustalenia istnienia (lub nieistnienia) przesłanek umorzenia oraz czy zgromadzony materiał został prawidłowo oceniony, a następnie, czy z oceny tej zostały wyciągnięte wnioski właściwe pod względem logicznym i pod względem prawnym.

Zaakcentować należy, że uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek nie odnosi się do ustalania przesłanek warunkujących umorzenie należności. W tym zakresie organ nie działa na podstawie uznania administracyjnego. Ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i, następnie - porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie tych należności, organ jest związany określonymi zasadami postępowania, zawartymi w k.p.a. oraz regułami logiki. Postępowanie organu w tym zakresie podlega ocenie sądu administracyjnego, który bada, czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy w procesie oceny dowodów nie naruszono reguł logiki i czy zastosowano właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Uznanie administracyjne odnosi się natomiast do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w razie prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia należności jest możliwe.

W rozpoznawanej sprawie, według składu orzekającego w sprawie, organ prawidłowo ustalił i ocenił, że w przypadku skarżącego nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, wymienione enumeratywnie w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., wskazując, że aktualnie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne z emerytury skarżącego; organ nie tylko nie stwierdził braku majątku z którego można prowadzić postępowanie egzekucyjne, ale wskazał na nieruchomości wolne od obciążeń hipotecznych w dacie wydawania decyzji, tj.: nieruchomość niezabudowana położona w miejscowości S. W. gm. S. o powierzchni [...] m˛ (nr Kw [...]), nieruchomość niezabudowana położona w miejscowości G. gm. S. o powierzchni [...] m˛ (nr Kw [...]). Dodać także należy, że skarżący jest właścicielem lokalu mieszkalnego położonego w K. przy ul. [...] o powierzchni [...] m˛ (nr Kw [...]), na którym zabezpieczenia hipotecznego dokonało kilku wierzycieli, w tym I. S.A. w kwocie [...]zł, J. Sp. z o.o. w kwocie [...]zł oraz nieruchomości zabudowanej położonej w miejscowości G. gm. S. o powierzchni [...] m˛ (nr Kw [...]), na której wpisano hipotekę umowną na kwotę [...]zł na rzecz P. . Nadto, organ wskazał, że nie dokonał zabezpieczenia hipotecznego na wskazanych w uzasadnieniu decyzji nieruchomościach skarżącego. Organ wyjaśnił nadto, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne; ocenił, że skoro komornik prowadzi egzekucję ze świadczenia emerytalnego, to nie ma podstaw do stwierdzenia, iż nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Taka ocena, według sądu, nie przekracza swobodnej oceny dowodów.

Według sądu, prawidłowo również organ ocenił, że w przypadku skarżącego nie zostały spełnione warunki określone w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia uzasadniające umorzenie zaległych składek wobec osoby prowadzącej działalność gospodarczą. Trafnie organ zaakcentował uzyskiwanie przez skarżącego regularnych świadczeń emerytalnych w wysokości [...] zł, po potrąceniu egzekucyjnym w kwocie [...] zł (kwota brutto świadczenia wynosi [...] zł) oraz kontynuowanie przez skarżącego (ur. [...] r.) działalności gospodarczej w branży piekarniczej i gastronomicznej w zakresie sprzedaży, montażu i serwisu wyposażenia. Prawidłowo wskazał organ na ryzyko związane z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz różnie kształtującą się wysokość przychodów i dochodów. Trafnie także organ zwrócił uwagę, że skarżący zadeklarował w rozliczeniu podatkowym za 2016 r. stratę, z kolei w 2017 r. - wbrew twierdzeniom zawartym w skardze o wieloletnim ponoszeniu straty - odnotował zysk. Okoliczności te znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, jak bowiem wynika z kopii zeznań podatkowych skarżącego (PIT-36 za 2016 r. i za 2017 r.), zadeklarował on w tych latach odpowiednio: przychód z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł, stratę w wysokości [...] zł (2016 r.) oraz przychód z działalności gospodarczej [...] zł, koszty uzyskania przychodu [...] zł, dochód [...] zł (2017 r.). Z kolei, z dołączonej do akt sprawy ewidencji przychodów i kosztów uzyskania przychodów wynika, że skarżący zaewidencjonował w okresie od stycznia 2018 r. do lipca 2018 r. przychód w wysokości [...] zł, wydatki [...] zł, stratę [...] zł. Trafnie zatem, w ocenie sądu, wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że analiza danych finansowych wskazuje, iż przychody z prowadzonej działalności były podobne; wyniki finansowe prowadzonej działalności są zmienne, dlatego nawet brak dochodów w pewnym okresie nie może być podstawą do uznania, że taka sytuacja zaistnieje w następnych latach. Ponadto, podnoszone przez skarżącego kwestie dotyczące innych jego zadłużeń stanowią jego ryzyko finansowe, a zatem nie mogą stanowić przesłanki umorzenia tych należności, gdyż - co należy podkreślić - byłoby to sprzeczne z interesem społecznym oraz z interesem samych funduszy.

W ocenie sądu, realizacja przez skarżącego obowiązku regulowania zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów czy innych zaległości cywilnoprawnych stanowi niewątpliwie obciążenie dla budżetu skarżącego, jednakże sama w sobie nie wyklucza spłaty powstałego zadłużenia – przeciwnie, skarżący nie może preferować długów, w tym osobistych względem zadłużenia z tytułu składek. Skład orzekający w sprawie podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 24 stycznia 2019 r. sygn. akt I GSK 2586/18 uznał, że: "spłata zobowiązań prywatnych, jakim jest pożyczka na zakup samochodu do prowadzenia działalności nie może uzasadniać umorzenia należności z tytułu składek uprzywilejowanych w ich egzekucyjnym dochodzeniu. Osoba decydująca się na podjęcie działalności gospodarczej w jakiejkolwiek formie, przyjmuje bowiem na siebie ryzyko jej prowadzenia i ponoszenia związanych z nią wydatków, również regulowania składek i ewentualnych odsetek wynikających z nieterminowych wpłat. Innymi słowy ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej obciąża przedsiębiorcę.".

Należy także wskazać, co już zasygnalizowano, że działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ szczególny obowiązek stosowania norm prawa materialnego łącznie z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. W ocenie sądu, w sprawie organ przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy, dokonując wyważenia interesu społecznego ze słusznym interesem skarżącego. Organ bowiem zasadnie skonstatował, że na podstawie zgromadzonych danych nie można uznać, iż opłacenie powstałych zaległości pozbawiłoby skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ ustalił, że skarżący jest osobą rozwiedzioną, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, na utrzymanie, po potrąceniu egzekucyjnym, pozostaje do jego dyspozycji świadczenie emerytalne w wysokości netto [...] zł. Prawidłowo zatem organ wyjaśnił, że kwota ta przekracza wysokość minimum socjalnego określonego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego ustalonego na kwotę [...] zł, uwzględniającego m.in wydatki na żywość, opłaty eksploatacyjne, ochronę zdrowia i higienę osobistą. Ponadto, zasadnie organ ocenił, że skarżący nie wykazał, iż stan jego zdrowia wymaga zwiększonych wydatków na ochronę zdrowia, czy uniemożliwia podejmowanie zajęć zarobkowych. Jak wynika z akt sprawy, skarżący jest osobą w wieku [...] lat i w toku postepowania powoływał się ogólnikowo na choroby [...]. Sąd przyznaje za organem, że sytuacja skarżącego nie należy do łatwych, stan zadłużenia może przyczynić się do pogorszenia stanu zdrowia. Rację ma jednak organ, zważając na ochronę interesu społecznego i będąc odpowiedzialnym za dochodzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, że decyzję o umorzeniu takich należności może podjąć po wnikliwej ocenie sytuacji wnioskodawcy znajdującej potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. W ocenie sądu, prawidłowo stwierdził organ, że skarżący poprzestał na ogólnych i nieudokumentowanych twierdzeniach odnoszących się do złego stanu zdrowia i, w konsekwencji - zasadnie ocenił, że skarżący nie wykazał, iż zaistniała w sprawie okoliczność związana ze stanem zdrowia skarżącego mogłaby mieć wpływ na ocenę złożonego wniosku w sprawie. Takich dokumentów skarżący nie dołączył również do skargi sądowoadministracyjnej. Sąd wyjaśnia także, że skarżący jest uprawniony do złożenia do organu kolejnego wniosku o umorzenie powstałych zaległości. Skoro w uzasadnieniu skargi oświadczył, że "w razie potrzeby mogę przesłać dokumenty, które są w moim posiadaniu", to w przypadku ewentualnego złożenia kolejnego wniosku o umorzenie, skarżący powinien rozważyć odpowiednie udokumentowanie wszystkich okoliczności podniesionych w tym wniosku, w szczególności odnoszących się do stanu zdrowia.

W konkluzji należy zatem stwierdzić, że organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego odmawiając skarżącemu umorzenia zaległych składek.

Organ prowadząc postępowanie w sprawie działał zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. i zasadą zupełności postępowania dowodowego, o której stanowi art. 77 § 1 k.p.a. Zebrany materiał dowodowy został oceniony zgodnie z zasadami logiki i z poszanowaniem art. 80 k.p.a. Nie została także naruszona zasada pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej wyrażona w art. 8 § 1 k.p.a., ani też określona w art. 9 k.p.a. zasada informowania stron i innych uczestników postępowania przez organ administracji publicznej. Nie naruszono także zasady przekonywania, wyrażonej w art. 11 k.p.a. Organ wyjaśnił przesłanki, jakimi kierował się podejmując rozstrzygnięcie, jak też dokonał możliwego wyboru treści rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, przy czym wybór ten w świetle podniesionych okoliczności nie nosił cech dowolności.

Sąd nie podzielił jednak podniesionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentacji organu wskazującej na możliwość rozwiązania problemów skarżącego związanych z zadłużeniem poprzez zastosowanie ulgi w postaci układu ratalnego. Spłata zadłużenia jest realizowana poprzez egzekucję komorniczą, a wyraźną intencją skarżącego składającego przedmiotowy wniosek było "odciążenie" ogromnego zadłużenia skarżącego z zadłużenia względem ZUS poprzez umorzenie zaległości. Okoliczność ta nie miała jednak wpływu na dokonaną przez sąd ocenę zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe okoliczności na uwadze sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - skargę oddalił.

Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - [...]