Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1565/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Podatek akcyzowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 233 § 1 ust. 2a, art. 208
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1 i ust. 3, art. 10 ust. 2, art. 62 ust. 1, art. 64, art. 65 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 29 poz 257
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.) Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 13 października 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. Sp. z o.o. w likwidacji w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 kwietnia 2015 r. sygn. akt III SA/Łd 1091/14 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. w likwidacji w Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. Sp. z o.o. w likwidacji w Z. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi 2400 (dwa tysiące czterysta) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę P. Sp. z o.o. w likwidacji w Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia [...] października 2014 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za listopad 2008 r.

W motywach rozstrzygnięcia Sąd podał, że po przeprowadzeniu postępowania podatkowego Naczelnik Urzędu Celnego I w Łodzi w dniu [...] października 2013 r. wydał decyzję, którą określił zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za listopad 2008 r. w kwocie 44.458,00 zł z tytułu sprzedaży wyrobów akcyzowych, tj. oleju opałowego z naruszeniem warunków do zastosowania obniżonej stawki podatku akcyzowego. W wyniku analizy pobranych w listopadzie 2008 r. oświadczeń przez Spółkę organ uznał, iż w 199 przypadkach sprzedaż oleju opałowego na łączną ilość 25.146 litrów została dokonana z naruszeniem warunków uprawniających do zastosowania obniżonej stawki akcyzy.

Decyzją z dnia [...] października 2014 r. Dyrektor Izby Celnej w Łodzi, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa. (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749, dalej: O.p.), art.4 ust. 1 pkt 3, ust.2 pkt 10, art.6 ust. 1, ust. 3, art. 8 pkt 2, art. 10 ust. 2, art. 11 ust. 1, art. 18 ust. 1, art. 19 ust. 2, ust. 3, art. 62 ust. 1 pkt 2, art. 64, art. 65 ust. 1, ust. 1a i ust. 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29 poz. 257 ze zm., dale: u.p.a. 2004), art.154 ust. 4 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (t .j. Dz. U. z 2014 r. poz. 752), § 4 ust. 1, ust. 2, ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87 poz.825 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania Spółki, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Jak wynika z akt sprawy Referat Kontroli Przedsiębiorców Urzędu Celnego I w Łodzi przekazał do Referatu Akcyzy i Gier oświadczenia nabywców oleju opałowego wystawione w listopadzie 2008 r. pobrane przez Spółkę. Wstępna analiza ww. oświadczeń wykazała, iż dokonując sprzedaży Spółka nie dopełniła obowiązku pobierania od kupujących oświadczeń w określonej formie. Nieprawidłowości w oświadczeniach dotyczyły: numeru NIP i PESEL (w przypadku osoby fizycznej nie prowadzącej działalności gospodarczej), braku typu urządzenia grzewczego, braku lokalizacji urządzeń grzewczych, braku daty sprzedaży, niepełnego lub nieczytelnego adresu.

Dyrektor Izby Celnej w Łodzi analizując załączone do sprawy oświadczenia zauważył, iż zawierają one niekompletne dane. Niektóre z nich posiadają nieczytelne dane osób kupujących, brak kodów pocztowych, nazw miejscowości, numerów domów lub adresów nabywców oleju. Analizując formalnie te oświadczenia można stwierdzić, zdaniem organu, że zawierają one niepełne, niekompletne dane uniemożliwiające weryfikację nabywcy.

Uzasadniając oddalenie skargi Sąd wskazał, że kwestią sporną w niniejszej sprawie jest wykładnia art. 65 ust. 1 i ust. 1a pkt 1 u.p.a., w szczególności określenie skutków niezłożenia przez nabywcę oleju opałowego oświadczenia o jego przeznaczeniu na cele opałowe w kontekście stosowania jednej ze stawek podatku akcyzowego ustalonych dla tego rodzaju wyrobów.

W ocenie Sądu, zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów art. 65 ust. 1a i ust. 2 ustawy o podatku akcyzowym oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie obniżenia podatku akcyzowego nie jest zasadny.

Zarzut strony skarżącej co do błędnego zastosowania w sprawie § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego wskutek przyjęcia, że przepis ten zawiera bezwzględny obowiązek posiadania w chwili sprzedaży przez sprzedawcę oświadczenia nabywcy oleju opałowego, zawierającego wszystkie wymienione w przepisie dane, a braki w oświadczeniach nabywców oleju opałowego są tożsame ze zużyciem oleju opałowego niezgodnie z przeznaczeniem - jest niezasadny. Sąd stoi na stanowisku, że przyjęcie oświadczeń poprawnych pod względem formalnym jest konieczne dla skorzystania przez sprzedawcę z preferencyjnej stawki podatku, a co za tym idzie, tylko złożenie oświadczeń zawierających dane zgodnie z wymogami przewidzianymi w ust. 2 § 4 cyt. wyżej rozporządzenia, uprawnia podatnika sprzedającego wyroby opałowe do zastosowania preferencyjnej stawki podatku akcyzowego. Taki bowiem sposób postępowania nakazał podatnikowi-sprzedawcy prawodawca, o ile ten wyraża wolę skorzystania z obniżonej stawki.

Niezłożenie przez nabywcę oświadczenia o nabyciu oleju opałowego na cele opałowe powoduje nie tylko brak możliwości zastosowania obniżonej stawki podatku akcyzowego określonej w rozporządzeniu, ale oznacza to także, że nabywca nie wyraża chęci przeznaczenia zakupionego oleju opałowego na cele opałowe, co jest równoznaczne z użyciem tego oleju niezgodnie z jego przeznaczeniem.

W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy stwierdził, że w przypadku sprzedaży oleju opałowego 199 oświadczeń złożonych w listopadzie 2008 r. nie spełniało wymogów określonych przepisami rozporządzenia.

W ocenie Sądu, wykazane przez organ podatkowy wady oświadczeń były wadami istotnymi, wywierającymi realny skutek w zakresie obowiązku podatkowego. Sąd stwierdził, że ustalenia poczynione w rozpoznawanej sprawie przez organy podatkowe są prawidłowe i zostały szczegółowo i wyczerpujące przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego jest logiczna, wnikliwa, przekonująca i nie została skutecznie podważona przez stronę skarżącą. Zdaniem Sądu organy podjęły wszystkie możliwe działania w celu weryfikacji przedstawionych przez podatnika oświadczeń i umożliwiły również podatnikowi podjęcie czynności naprawczych w tym zakresie Oświadczenia, które zostały przez organy zakwestionowane, w świetle poczynionych przez nie ustaleń nie mogły być uznane za prawidłowe, gdyż nie zawierały danych umożliwiających weryfikację nabywcy, co przedstawia szczegółowo tabela w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Niektóre z oświadczeń posiadają nieczytelne dane osób kupujących, lub brak w nich pełnego adresu tj. kodów pocztowych, nazw miejscowości, numerów domów lub adresów nabywców oleju.

W ocenie Sądu nie można zarzucić organom naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 122, art. 187, art. 180 § 1, art. 188, art. 191, art. 197 § 1 O.p. Należy wskazać, iż zgodnie z art. 187 § 1 o.p. organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przepis ten stanowi konkretyzację zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 122 o.p. i wyznacza zakres obowiązków organów w postępowaniu podatkowym. Jego realizacji służy regulacja z art. 180 § 1 o.p., zgodnie z którą jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem oraz art. 188 o.p., stanowiącym, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te wystarczająco są stwierdzone innym dowodem. Zebrane według powyższych reguł dowody organ podatkowy ocenia w kontekście całokształtu zebranego materiału dowodowego pod kątem ustalenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 191 o.p.). Z uregulowań tych wynika jednocześnie zasadniczy wniosek, że organ podatkowy, na którym ciąży z mocy ustawy obowiązek ustalenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, musi jednak, jako dysponent tego postępowania czuwać, aby prowadzone postępowanie realizowało swój cel, czyli doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia.

Spółka złożyła skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Łodzi, ewentualnie na podstawie art. 188 p.p.s.a. o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i rozpoznanie skargi a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

I. prawa materialnego tj.

a) art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1 i ust. 3, art. 10 ust. 2, art. 62 ust. 1, art. 64, art. 65 ust. 1 u.p.a. 2004;

b) § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825);

c) §. 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowego trybu i warunków dokonywania rozliczeń podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 85, poz. 799);

poprzez

1. błędną wykładnię wskazanych powyżej przepisów prawa, polegającą na przyjęciu, że podmiot dokonując odsprzedaży oleju opałowego z prawidłowo zadeklarowaną i zapłaconą przez producenta akcyzą dokonuje czynności podlegającej ustawie o podatku akcyzowym, nawet jeżeli nie zużył wyrobów akcyzowych niezgodnie z ich przeznaczeniem i odebrał od nabywców oświadczenia o przeznaczeniu nabywanego oleju na cele opałowe, a tym samym spełnił nałożony na niego obowiązek, co przekładając na grunt niniejszej sprawy czyni Skarżącego podatnikiem zobowiązanym do zapłaty zwiększonej stawki podatku akcyzowego, w sytuacji gdy Skarżący dokonując odsprzedaży oleju opałowego z prawidłowo zadeklarowaną i zapłaconą przez producenta akcyzą nie dokonała żadnej czynności podlegającej ustawie o podatku akcyzowym, w szczególności nie zużyła wyrobów akcyzowych niezgodnie z ich przeznaczeniem;

2. błędną wykładnię wskazanych powyżej przepisów prawa, polegającą na przyjęciu, że Skarżący dokonując odsprzedaży oleju opałowego z prawidłowo zdeklarowaną i zapłaconą przez producenta akcyzą został podatnikiem podatku akcyzowego, podczas gdy nawet ustalenie post factum przez organy podatkowe, że niemożliwym jest ustalenie finalnego nabywcy oleju opałowego - nie czyni Skarżącego podatnikiem podatku akcyzowego;

3. błędną wykładnię i niewłaściwym zastosowaniu powołanych powyżej przepisów, w sytuacji gdy należy je interpretować przedmiotowo co oznacza że będą miały zastosowanie tylko wówczas, gdy określonych wymogów nie będzie spełniał olej opałowy lub napędowy (np. co do jakości, zabarwienia etc.), a nie jego sprzedawca, który naruszył przepisy rozporządzenia Ministra Finansów w ten sposób, iż odebrał je z niepełnymi lub nieprawdziwymi danym;

4. błędną wykładnię powołanych powyżej przepisów polegającą na przyjęciu, iż uprawniały one Skarżącego do kontroli prawdziwości oświadczeń składanych przez nabywców, podczas gdy przepisy te w okresie listopad 2008 r. nie udzielały takiej kompetencji sprzedawcom oleju opałowego i nie wyposażały ich w stosowne instrumenty prawne;

5. błędną wykładnię powołanych powyżej przepisów polegającą na uznaniu, iż powołane przepisu uprawniały sprzedawcę oleju opałowego do kwestionowania składnych mu przez nabywców oświadczeń, iż nabywane wyroby są przeznaczone na cele opałowe, podczas gdy § 4 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego, obligował go wyłącznie do uzyskania od nabywcy oświadczenia o przeznaczeniu nabywanych wyrobów;

6. błędną wykładnię powołanych powyżej przepisów polegającą na uznaniu, iż powołane przepisu nakładały na sprzedawcę oleju opałowego obowiązek ustalenia, czy dane podane w oświadczeniu są rzeczywiście danymi osobowymi nabywcy podczas, gdy § 4 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego, nie nakładał takiego obowiązku na sprzedawcy, a obligował go wyłącznie do uzyskania od nabywcy oświadczenia o przeznaczeniu nabywanych wyrobów;

II. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 7 pkt 2 i art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U.2014.1182), polegającą na uznaniu, iż ustawa uprawnia sprzedawcę oleju opałowego do żądania okazania dokumentu potwierdzającego tożsamość nabywcy, podczas gdy ustawa ta określa zasady i postępowania przy przetwarzaniu danych osobowych oraz prawa osób fizycznych, których dane osobowe są przetwarzane w zbiorach danych i nie udziela sprzedawcy prawa legitymowania nabywców, a jedynie określa ramy przetwarzania nabytych danych osobowych;

III. przepisów postępowania tj.

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy Skarżący wykazał, że postępowanie Dyrektora Izby Celnej w Łodzi i Naczelnika Urzędu Celnego I w Łodzi było dotknięte wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, a to przez naruszenie art. 233 § 1 ust. 2a i art. 208 § 1 O.p. w zw. z:

a. art. 4, art. 10, art. 62, art. 64 i art. 65 u.p.a., polegającym na nie umorzeniu postępowania, mimo, iż Skarżący dokonując odsprzedaży oleju opałowego z prawidłowo zadeklarowaną i zapłaconą przed producenta akcyzą nie dokonał żadnej czynności podlegającej ustawie o podatku akcyzowym, w szczególności nie zużył wyrobów akcyzowych niezgodnie z ich przeznaczeniem, poprzez brak w przedmiocie sprawy dowodów stwierdzających przeznaczenie oraz zużycie sprzedanego oleju opałowego na cele inne niż opałowe,

b. art. 6 oraz art. 11 u.p.a., polegającym na nie umorzeniu postępowania, mimo, iż Spółka dokonując odsprzedaży oleju opałowego z prawidłowo zadeklarowaną i zapłaconą przed producenta akcyzą nawet mirr ustalenia, iż organy podatkowe nie mogą ustalić finalnego nabywcy oleju opałowego nie była i w ten sposób także nie została podatnikiem podatku akcyzowego,

2. art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2014. 1647, dalej: p.u.s.a.), przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy Spółka wykazała, że Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi i Naczelnik Urzędu Celnego I w Łodzi naruszyli art. 122 i art. 191 O.p. tj.:

a) nie podjęli wszystkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności nie uwzględnili żadnych wyjaśnień okoliczności wskazywanych przez Spółkę w trakcie dotychczasowe postępowania przed organami, nie przeprowadzono dowodów z opinii biegłego w celu weryfikacji podpisów nabywców oleju opałowego zamieszczonych na oświadczenia o przeznaczeniu nabywanego oleju opałowego w sytuacji gdy osoby takie zaprzeczały wystawieniu oświadczenia, a możliwość taka istniała i istnieje,

b) przyjęciu przez organy w postępowaniu dowodowym biernej postawy, ograniczają się jedynie do formalnego ustalenia przez organy istnienia prawidłowych oświadczeń przeznaczeniu oleju opałowego na cele opałowe, podczas gdy organy powinny podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,

c) błędne ustalenia w zakresie podatkowego stanu faktycznego, co nastąpiło na skutek wadliwie przeprowadzonego postępowania dowodowego, zebrania niekompletnego materiału dowodowego, a następnie dokonania dowolnej, sprzecznej oceny tego materiału,

d) dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego oraz poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i niewyjaśnienie okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy,

e) niepodjęcie wszelkich możliwych czynności, aby dotrzeć do rzeczywistych nabywców oleju i ustalić prawdziwy stan faktyczny, a tym samym dokonanie przez organy dowolnych ustaleń faktycznych znajdujących potwierdzenie w niekompletnym i niewystarczająco zweryfikowanym materiale dowodowym poprzez brak w przedmiocie sprawy przeprowadzenia dowodów stwierdzając przeznaczenie oraz zużycie sprzedanego oleju opałowego na cele inne niż opałowe;

3. art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a., art. 151 p.p.s.a., przez oddalenie skargi w sytuacji gdy Spółka wykazała, że Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi i Naczelnik Urzędu Celnego w Łodzi naruszyli art. 187 § 1 O.p., poprzez prowadzenie postępowania ukierunkowanego na z góry założony cel i gromadzenie tylko tych dowodów, które ten cel przybliżają pomijając inne dowody pozwalające na identyfikację nabywców oleju opałowego wskazanych w oświadczeniach, a przede wszystkim pomijając ustalenie rzeczywistego przeznaczenia oleju opałowego, co winno być naczelnym celem niniejszego postępowania;

4. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez ograniczenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do stwierdzenia, co ustalił organ, bez wskazania, które ustalenia zostały przez niego pominięte, a które nie, a w konsekwencji przyjęcie przez Sąd I instancji stanu faktycznego, który organ podatkowy ustalił bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i bez jego właściwej oceny.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw do stwierdzenia nieważności w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Oceniając skargę kasacyjną przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że żaden z zarzutów kasacyjnych nie był skuteczny.

Spółka oparła skargę kasacyjną na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a., zarzucając Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W związku z takim sformułowaniem podstaw kasacyjnych rozpatrzenia w pierwszej kolejności wymagają zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę wydanego wyroku został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania.

W rozpatrywanej sprawie za nieusprawiedliwione uznać należy również zarzuty oparte na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. określone w punkcie III.2 a –e i III.3 oraz III.4.

Podkreślić należy, iż o skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania formułowanych w ramach wskazanej podstawy kasacyjnej nie decyduje każde uchybienie, lecz jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji, który to związek musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Obowiązkiem Skarżącej, wynikającym z art. 176 p.p.s.a, jest więc nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz także ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby inny.

W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., wyrokowi Sądu I instancji zarzucono naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a., art. 151 p.p.s.a., przez oddalenie skargi w sytuacji gdy Skarżąca wykazała naruszenie art. 122 i art. 191 O.p. i art. 187 § 1 O.p.

Zarzuty powyższe, nie zostały bliżej uzasadnione w treści skargi kasacyjnej, w istocie koncentrując się na zarzucie nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, co do weryfikacji podpisów zamieszczonych pod oświadczeniami o przeznaczeniu oleju opałowego.

Należy wskazać, iż zgodnie z art. 187 § 1 O.p. organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przepis ten stanowi konkretyzację wyrażonej w art. 122 O.p. zasady prawdy obiektywnej i wyznacza zakres obowiązków organów w postępowaniu podatkowym. Jego realizacji służy regulacja z art. 180 § 1 O.p., zgodnie z którą jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem, oraz art. 188 O.p., stanowiący, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te wystarczająco są stwierdzone innym dowodem. Zebrane według powyższych reguł dowody organ podatkowy ocenia w kontekście całokształtu zebranego materiału dowodowego pod kątem ustalenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 191 O.p.). Z uregulowań tych wynika, że organ podatkowy, na którym ciąży z mocy ustawy obowiązek ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych, musi czuwać, aby prowadzone postępowanie realizowało swój cel, czyli doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia.

Spółka nie wykazała, aby ocena przeprowadzonych dowodów przeprowadzona została z naruszeniem wskazanych przepisów. W toku postępowania przed organami rzetelność oświadczeń była badana w sposób wszechstronny. Organy podatkowe skierowały pisma na adresy wskazane w oświadczeniach, mające na celu potwierdzenie autentyczności i rzetelności informacji zawartych w oświadczeniach. Sprawdzono też poprawność PESEL i NIP zamieszczonych w oświadczeniach, a w przypadku numerów NIP i PESEL, gdy sprawdzenie dało wynik pozytywny, dokonano sprawdzenia czy numer należy do konkretnej osoby, która sporządziła oświadczenie. Skierowano także zapytania do urzędów gmin, celem ustalenia czy osoby wskazane w oświadczenia mieszkały pod wskazanym adresem. Zwrócono się również do nabywców celem potwierdzenia danych zawartych w oświadczeniach.

Natomiast odmowa przeprowadzenia wnioskowanego przez stronę dowodu z opinii biegłego wiązała się z oceną o braku jego przydatności do wyjaśnienia sprawy.

Dowód z opinii biegłego, zdaniem Spółki miał wykazać, że przedstawione organowi oświadczenia nabywców o przeznaczeniu oleju na cele opałowe potwierdzają rzeczywistą transakcję. Spółka wniosła bowiem o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w celu weryfikacji podpisów zamieszczonych na zakwestionowanych oświadczeniach. Postulowany dowód miał odnosić się bowiem do podpisów zamieszczonych na oświadczeniach o przeznaczeniu oleju opałowego, w sytuacji gdy domniemany nabywca kwestionował dokonanie transakcji.

Jak wynika z zebranego materiału dowodowego, w przypadku oświadczeń co do których osoby których dane wskazane były w oświadczeniach o przeznaczeniu oleju opałowego, nie potwierdziły zakupu oleju opałowego wskazanego w oświadczeniu, stwierdzono również inne braki np. w postaci błędnego NIP-u czy też PESEL-u.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie zaakceptował zasadność odmowy przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Zwrócić bowiem należy uwagę na to, że obowiązkiem Spółki było zbieranie i przechowywanie danych osobowych nabywców nabywających olej opałowy. Obowiązek ten implikował obowiązek ustalenia czy dane w oświadczeniu są rzeczywiście danymi osobowymi nabywcy. Nieprawidłowe wskazanie w oświadczeniach danych dotyczących np. NIP-u czy PESEL-u, wskazują na to, iż Spółka nie dopełniała tego obowiązku. Natomiast nabywca, którego dane nie były weryfikowane, mógł podać dowolne dane odnoszące się do całego oświadczenia, nie ograniczając się do niektórych danych np. NIP czy PESEL, co uniemożliwiłoby całkowicie jego identyfikację. W tej sytuacji brak wskazania prawidłowych danych np. NIP czy PESEL nie odnoszących się do nazwiska osoby wskazanej w oświadczeniu, w wystarczającym stopniu uprawdopodabnia, iż osoba kwestionująca transakcje jej nie dokonała.

Zwrócić należy uwagę również na to, iż zakwestionowano w 199 przypadkach transakcję sprzedaży oleju opałowego, a w prawie każdym z tych przypadków podano, poza innymi brakami uniemożliwiającymi ustalenie nabywcy, nieprawidłowy PESEL i NIP. Należy podkreślić przy tym, iż o ile brzmienie nazwiska jest łatwo dostępne (poznawalne) dla osób trzecich, to numery PESEL i NIP w przyporządkowaniu ich od odpowiednich osób są danymi wrażliwymi chronionymi i niedostępnymi dla osób trzecich. Z tego względu ich właściwe przypisanie do danej osoby jest bardzo istotnym elementem identyfikującym nabywcę.

W takiej sytuacji odmowa przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, w celu weryfikacji podpisów złożonych pod oświadczeniami, była uzasadniona, bowiem brak zgodności PESEL czy NIP, jak też innych danych, w dostatecznym stopniu wskazuje na brak tożsamości nabywcy.

Formułując zarzut naruszenia przepisów postępowania, Skarżąca wskazała, że w jej ocenie nastąpiło naruszenie przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. Do naruszenia wskazanego wyżej przepisu prawa doszło w wyniku nie dokonania przez Sąd I instancji wskazania, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte a które nie, a w konsekwencji przyjęcie stanu faktycznego ustalonego bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i bez jego właściwej oceny.

Należy podkreślić, że w art. 141 § 4 p.p.s.a. zostały określone elementy konstrukcyjne uzasadnienia wyroku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać należy, że Sąd I instancji wyjaśnił przyczyny oddalenia skargi, wyjaśnił powody, dla których uznał, że zarzuty kierowane pod adresem kontrolowanej decyzji są bezzasadne. Tak więc przeprowadził prawidłową kontrolę decyzji i przedstawił argumenty, dla których uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Podkreślić przy tym należy, że wskazany wyżej przepis może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia (vide uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FSK 8/09, ONSAiWSA 2010/3/39).

Z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika natomiast, jaki stan faktyczny został w sprawie przyjęty przez Sąd I instancji jako podstawa faktyczna rozstrzygania. Sąd I instancji dokonał również oceny ustalonego stanu faktycznego. Natomiast to czy stanowisko zajęte w tym zakresie jest prawidłowe pod względem merytorycznym, nie ma znaczenia z punktu widzenia spełnienia wymogów jakie są stawiane w zakresie konstrukcji uzasadnienia wyroku. To, że Spółka nie akceptuje oceny stanu faktycznego dokonanej przez Sąd I instancji nie oznacza, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a., bowiem za pomocą tego przepisu nie jest dopuszczalne zwalczanie przyjętego i ocenionego przez Sąd I instancji stanu faktycznego sprawy, a taką próbę podejmuje Spółka polemizując w tym zakresie ze stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Odnosząc się do sformułowanych zarzutów opartych o podstawę określoną w art. 174 pkt. 1 p.p.s.a. należało uznać je za nieuzasadnione.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 2 pkt 2 u.p.a. oleje opałowe określone w załączniku nr 2 do ustawy, należą do grupy wyrobów akcyzowych zharmonizowanych. Z art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.a. wynika natomiast, że opodatkowaniu akcyzą podlega sprzedaż wyrobów akcyzowych na terytorium kraju. Natomiast podatnikiem akcyzy, zgodnie z art. 11 ust. 1 u.p.a., są osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej które dokonują czynności podlegających opodatkowaniu.

Stawka akcyzy, zgodnie z art. 65 ust. 1 u.p.a., wynosi na oleje opałowe przeznaczone na cele opałowe 233 zł od 1.000 litrów gotowego wyrobu, na ciężkie oleje opałowe przeznaczone na cele opałowe 60 zł od 1.000 kilogramów gotowego wyrobu. Z kolei w myśl art. 65 ust. 1a u.p.a., w przypadku użycia olejów opałowych lub olejów napędowych, przeznaczonych na cele opałowe, które nie spełniają warunków określonych w odrębnych przepisach, w szczególności wymogów w zakresie prawidłowego znakowania i barwienia, użycia ich niezgodnie z przeznaczeniem, a także sprzedaży ich za pomocą odmierzaczy paliw ciekłych, stawka akcyzy wynosi: dla olejów opałowych lub olejów napędowych, przeznaczonych na cele opałowe - 2.000 zł od 1.000 litrów gotowego wyrobu, a dla ciężkich olejów opałowych przeznaczonych na cele opałowe - 1.800 zł od 1.000 kilogramów gotowego wyrobu.

W oparciu o art. 65 ust. 2 u.p.a. Minister Finansów został upoważniony do obniżania w drodze rozporządzenia stawek akcyzy określonych w ustawie, różnicowania ich w zależności od rodzaju wyrobu, a także określania warunków stosowania obniżonej stawki akcyzy. Realizując to upoważnienie, Minister Finansów w rozporządzeniu z 22 kwietnia 2004 r. m.in. określił warunki stosowania obniżonej stawki akcyzy, stanowiąc w jego § 4 ust. 1, że podatnik sprzedający wyroby wymienione w poz. 2 lit. a załącznika nr 1 do rozporządzenia (a więc oleje opałowe przeznaczone na cele opałowe, z których 30 % lub więcej objętościowo destyluje przy 350°C lub których gęstość w temperaturze 15 °C jest niższa od 890 kg/m3, w przypadku gdy są zabarwione na czerwono i oznaczone znacznikiem – dla których stawkę akcyzy ustalono na poziomie 232,00 zł/1.000 l), jest obowiązany w przypadku tej sprzedaży:

1. osobom prawnym, jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej oraz osobom fizycznym prowadzącym działalność gospodarczą, do uzyskania od nabywcy oświadczenia o przeznaczeniu nabywanych wyrobów, uprawniającym do stosowania stawek wymienionych w poz. 2 lit. a załącznika nr 1 do rozporządzenia, oświadczenie może być złożone w wystawianej fakturze VAT, a jeżeli jest składane odrębnie, powinno zawierać dane dotyczące nabywcy, datę złożenia tego oświadczenia oraz powinno być dołączone do kopii faktury VAT,

2. osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej, do uzyskania od nabywcy oświadczenia stwierdzającego, iż nabywane wyroby są przeznaczone na cele opałowe; oświadczenie to powinno być dołączone do kopii paragonu lub kopii innego dokumentu sprzedaży wystawionego nabywcy, a w przypadku braku takiej możliwości sprzedawca jest obowiązany wpisać na oświadczeniu numer i datę wystawienia dokumentu, potwierdzającego tę sprzedaż.

Zgodnie z ust. 2 tego przepisu, oświadczenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, powinno zawierać co najmniej: 1. imię i nazwisko nabywcy, PESEL i NIP, 2. adres zamieszkania nabywcy, 3. określenie ilości nabywanego oleju opałowego, 4, określenie ilości posiadanych urządzeń grzewczych oraz miejsca (adresu), gdzie znajdują się urządzenia, jeżeli jest ono inne niż adres wymieniony w pkt 2, 5. wskazanie rodzaju i typu urządzeń grzewczych, 6. datę i miejsce wystawienia oświadczenia oraz podpis składającego oświadczenie.

Powyższe regulacje stanowiły konsekwencję zmian dokonanych, ustawą z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym, oraz zmian dokonanych rozporządzeniem z dnia 13 września 2005 r. zmieniającym rozporządzenie z dnia 22 kwietnia 2004 r.

W wyniku nowelizacji, przepis art. 65 ust. 1 uzyskał inną treść, gdyż dodano do niego ust. 1a, w przywołanym powyżej jego brzmieniu, natomiast w wyniku wydania rozporządzenia z dnia 13 września 2005 r., doszło do zmiany § 4 ust. 5, zgodnie z którym, w brzmieniu przed jego zmianą, w przypadku niezłożenia oświadczeń, o których mowa § 4 ust. 1, należało odpowiednio stosować § 3 ust. 3, co oznaczało konieczność zastosowania stawki podatku akcyzowego, jak dla oleju napędowego. Istota przywołanych zmian polegała na tym, że stawka oleju opałowego przeznaczonego na cele opałowe funkcjonująca dotychczas jako stawka obniżona rozporządzeniem, została przeniesiona do ustawy. I tak, zgodnie z art. 65 ust. 1 u.p.a. w jego nowym brzmieniu, stawka akcyzy na oleje opałowe przeznaczone na cele opałowe ustalona została na poziomie 233 zł od 1.000 litrów gotowego wyrobu. Zmienioną ustawą, stosownie do art. 65 ust. 1a u.p.a., określona w ust. 1 stawka uległa zmianie w przypadku, między innymi, użycia olejów opałowych lub napędowych przeznaczonych na cele opałowe niezgodnie z przeznaczeniem – i wynosiła 2.000 zł za 1.000 litrów gotowego wyrobu.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 pkt 10 u.p.a. opodatkowaniu podlega m.in. sprzedaż wyrobów akcyzowych na terytorium kraju, natomiast za sprzedaż wyrobów akcyzowych na terytorium kraju uważa się również zużycie wyrobów akcyzowych niezgodnie z ich przeznaczeniem, w przypadku gdy do wyrobów tych zastosowano zwolnienie lub obniżono stawki akcyzy.

Podkreślić należy, że pojęcie użycia oleju opałowego ma szeroki zakres znaczeniowy i obejmuje także sprzedaż, co znajduje oparcie w przepisach art. 4 ust. 1, ust. 2 i ust. 3.

Za zużycie wyrobów akcyzowych niezgodnie z ich przeznaczeniem należy również uznać niewykonanie przez sprzedawcę czynności natury administracyjno-biurowej. Zużycie przez sprzedawcę oleju opałowego niezgodnie z jego przeznaczeniem polega na niedochowaniu warunków uprawniających do zastosowania stawki preferencyjnej. Wobec tego sprzedaż oleju opałowego bez uzyskania od kupującego zupełnego i kompletnego oświadczenia pod kątem przesłanek zawartych w § 4 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia z dnia 22 kwietnia 2004 r., stanowiło jego użycie niezgodnie z przeznaczeniem. Brak udokumentowania sprzedaży oleju opałowego na cele opałowe był więc równoznaczny z brakiem możliwości uznania, że olej użyty został zgodnie z przeznaczeniem, co z kolei było równoznaczne z użyciem w innym celu, niż opałowy.

Nadto przypomnieć należy, że w wyroku z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1018/07, sformułowano pogląd, który Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w sprawie podziela, że zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 10 u.p.a. za sprzedaż wyrobów akcyzowych na terytorium kraju uważa się również zużycie wyrobów akcyzowych niezgodne z ich przeznaczeniem w przypadku, gdy do wyrobów tych zastosowano zwolnienie lub obniżenie stawki akcyzy. Zużycie zatem przez sprzedawcę oleju opałowego niezgodnie z jego przeznaczeniem polega na niedochowaniu przez niego warunków uprawniających go do zastosowania stawki preferencyjnej. Wobec tego sprzedaż oleju opałowego bez uzyskania od kupującego zupełnego i kompletnego oświadczenia pod kątem przesłanek zawartych w § 4 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego, stanowi jego użycie niezgodnie z przeznaczeniem.

Natomiast uznając, że "zużycie" oznacza również "sprzedaż" oleju opałowego, należy przyjąć, że sprzedaż oleju opałowego na cele opałowe bez uzyskania oświadczenia oznacza "użycie niezgodnie z przeznaczeniem" i tym samym daje podstawę do zastosowania stawki przewidzianej w art. 65 ust. 1a pkt 1 u.p.a. 2004.

Pogląd ten znajduje oparcie w orzeczeniach sadów administracyjnych (wyrok z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. akt I GSK 702/10; wyrok NSA z dnia 21 września 2010 r., sygn. akt I GSK 243/10; 21 września 2010 r., sygn. akt I GSK 869/09; 27 lipca 2010 r., sygn. akt I GSK 1019/09, z dnia 21 września 2010 r. sygn. akt I GSK 243/10, z dnia 21 września 2010 r. sygn. akt I GSK 869/09 i z dnia 27 lipca 2010 r. sygn. akt I GSK 1019/09, wyrok z 10 października 2013 r. o sygn. akt I GSK 1033/11, z dnia 26 listopada 2010 r., sygn. akt I GSK 865/09, z dnia 1 grudnia 2010 r., sygn. akt I FSK 1354/10 i I GSK 1223/11).

Podkreślić należy również, że jeżeli opodatkowanie według niskiej stawki akcyzy ustawodawca uzależnił od przeznaczenia na cele opałowe, to nie sposób było przyjąć, że uchylenie preferencyjnego opodatkowania (i zastosowanie opodatkowania według stawki wyższej), ustawodawca chciał powiązać jedynie z jakąś wybraną formą przeznaczenia oleju opałowego na inne cele, której nie wskazał.

Tak więc uznać należy, iż przyjęte pojęcia użycie, zawarte w art. 65 ust. 1a pkt 1 u.p.a. jest prawidłowe. Użyciem olejów opałowych lub olejów napędowych przeznaczonych na cele opałowe niezgodnie z ich przeznaczeniem jest bowiem zarówno sprzedaż tych olejów bez uzyskania oświadczeń, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia z 2004 r., a także sprzedaż po uzyskaniu oświadczeń, które uniemożliwiają identyfikację nabywcy, a w konsekwencji - weryfikację przeznaczenia oleju opałowego.

Niezasadny jest również zarzut Skarżącej w zakresie uznania jej w tej sprawie jako podatnika podatku akcyzowego.

Zgodnie z wskazanymi przepisami, co do zasady sprzedawca oleju opałowego, z chwilą jego sprzedaży na cele inne niż opałowe, staje się podatnikiem podatku akcyzowego, na którym ciąży obowiązek jego odprowadzenia w oznaczonej wysokości i tylko w przypadku spełnienia warunków wynikających z § 4 rozporządzenia z dnia 22 kwietnia 2004 r., będzie on uprawniony do obniżenia stawki podatku akcyzowego.

Wymaga podkreślenia, iż zgodnie z art. 4 ust. 5 u.p.a. jeżeli w stosunku do wyrobu akcyzowego powstał obowiązek podatkowy we wcześniejszym etapie jego obrotu w kraju, to obowiązek podatkowy po raz drugi nie powstaje. Obowiązek ten nie powstaje wtedy, gdy kwota akcyzy została określona lub zadeklarowana w należytej wysokości. Natomiast w niniejszej sprawie kwota akcyzy nie została zapłacona w prawidłowej wysokości. Olej opałowy podlegał bowiem preferencjom podatkowym i dopiero sprzedaż przez Skarżącą, bez spełnienia warunków spowodowała, że stawka podatku winna być wyższa, niż została wcześniej zapłacona. Stąd też zasadnie Sąd I instancji, zasadnie uznał, że Skarżąca jest podatnikiem podatku akcyzowego. Uzyskanie statusu podatnika uzależnione jest bowiem od faktu zaistnienia obowiązku podatkowego; ten natomiast powstaje z mocy samego prawa.

Należy wskazać, że przeprowadzone postępowanie wykazało, iż składane przez nabywców oleju opałowego oświadczenia o zakupie oleju na cele opałowe nie pozwalały na zidentyfikowanie nabywcy, a także zawierały dane niepotwierdzone przez osoby widniejące na tych oświadczeniach, w związku z czym podatnik nie spełnił wymogów stawianych przez § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 22 kwietnia 2004 r.

Gdy oświadczenia nie pozwalają na identyfikacje nabywcy, bądź gdy nabywcy nie potwierdzili nabycia oleju opałowego, brak jest możliwości kontroli przeznaczenia nabytego oleju opałowego. Tym samym nie można uznać, że sprzedaż oleju opałowego nastąpiła na cele grzewcze, czyli zgodnie z jego przeznaczeniem. Oznacza to również, że akcyza od olejów opałowych przeznaczonych na cele opałowe, wobec obalenia domniemania użycia olejów opałowych do celów grzewczych nie została zapłacona w należytej wysokości.

W konsekwencji organ celny miał prawo uznać, że sprzedaż oleju opałowego nastąpiła na cele inne niż opałowe, oraz uznać iż podatnikiem podatku akcyzowego w takiej sytuacji jest Spółka.

Nieuzasadnione okazały się również zarzuty odnoszące się do obowiązku kontroli przez Spółkę prawdziwości danych osobowych. Skarżąca sprzedająca olej opałowy miała bowiem skuteczny instrument prawny umożliwiający realną kontrolę rzetelności składanych oświadczeń, poprzez sprawdzenie danych osobowych nabywców.

Uzyskiwanie danych osobowych znajduje uzasadnienie w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 z późn. zm., dalej: ustawa o ochronie danych osobowych). Ustawą z dnia 22 stycznia 2004 r. o zmianie ustawy o ochronie danych osobowych i ustawy o wynagrodzeniu osób zajmujących inne kierownicze stanowiska państwowe (Dz. U. Nr 33, poz. 285), od dnia 1 maja 2004 r. uległy zmianie przepisy ustawy o ochronie danych osobowych. Zmiany te miały na celu doprowadzenie do zgodności z ustawą o ochronie danych osobowych uregulowań dotyczących gromadzenia oświadczeń o przeznaczeniu oleju zawierających dane osobowe nabywców. Zgodnie ze treścią art. 3 ust. 2, ustawę należy stosować do osób fizycznych i prawnych, jeżeli przetwarzają dane osobowe w związku z działalnością zarobkową. Natomiast w myśl art. 7 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych, przetwarzanie danych to jakiekolwiek operacje wykonywane na danych osobowych takie jak zbieranie, utrwalanie, przechowywanie, opracowanie, zmienianie, udostępnianie i usuwanie. Stosownie do art. 23 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, przetwarzanie danych dopuszczalne jest m.in. gdy osoba, której dane dotyczą, wyrazi na to zgodę. Przepis art. 23 ust. 1 pkt 2 tej ustawy stanowi natomiast, że przetwarzanie danych jest dopuszczalne wtedy, gdy jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa.

Tym samym Sąd I instancji zasadnie uznał, że gromadzenie oświadczeń zawierających dane osobowe nabywców oleju opałowego stanowi przetwarzanie danych osobowych (zbieranie i przechowywanie). Takie działanie jest dopuszczalne za zgodą osoby, której dane dotyczą. Ponadto, w związku z treścią art. 23 pkt 2 ustawy, przetwarzanie danych (zbieranie i przechowywanie) jest możliwe wtedy, gdy jest to niezbędne dla spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Natomiast obowiązkiem podatnika sprzedającego olej opałowy z preferencyjną stawką podatku akcyzowego jest dołączenie oświadczenia nabywcy do kopii dokumentu sprzedaży. Sprzedawca wywiązując się z powyższego obowiązku musi zebrać i przechowywać dane osobowe nabywcy i jest to dopuszczalne w świetle nowego brzmienia ustawy o ochronie danych osobowych.

Skoro sprzedający ma prawo (w świetle ustawy o ochronie danych osobowych) i obowiązek (w świetle rozporządzenia z dnia 22 kwietnia 2004 r.) zbierać i przechowywać dane osobowe nabywcy zawarte w oświadczeniach, to ma też prawo, a nawet obowiązek, ustalenia, czy rzeczywiście podane w oświadczeniu dane są danymi osobowymi nabywcy. Sprzedający winien więc, poprzez żądanie okazania stosownego dokumentu, zweryfikować rzetelność oświadczenia. Legitymowanie się dowodem osobistym w celu potwierdzenia prawdziwości danych osobowych, jest dozwolonym przez prawo sposobem wykazania danych osobowych i temu celowi służy omawiany dokument. Zatem Skarżąca, powołując się na swój prawny obowiązek gromadzenia danych osobowych, mogła, bez naruszenia przepisów ustawy o ochronie danych osobowych, żądać okazania dokumentu umożliwiającego weryfikację informacji zawartych w oświadczeniu nabywcy deklarującego zakup oleju opałowego na cele opałowe. Wykładnia art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych pozwala przyjąć, że sprzedawca oleju opałowego w stanie prawnym obowiązującym w 2008 r. w okresie obowiązywania ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, posiadał prawny instrument do weryfikacji danych osobowych nabywcy, w postaci uprawnienia i obowiązku gromadzenia rzeczywistych (rzetelnych) danych osobowych nabywcy.

Wobec niezasadności sformułowanych zarzutów, nieuzasadnione okazały się również zarzuty określone w punkcie III. 1 a i b., a więc naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 233 § 1 ust. 2a i art. 208 § 1 O.p. w zw. z art. 4, art. 6, art. 10, art. 11, art. 62, art. 64, art. 65 u.p.a. 2004.

Abstrahując od poprawności sformułowanego zarzutu, wobec braku wskazania jednostek redakcyjnych przepisów przytoczonych w zarzucie, należy podkreślić, iż skoro w toku postępowania wykazano, że Spółka dokonywała czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem akcyzowym, a więc użyła oleju opałowego niezgodnie z przeznaczeniem, a tym samym stała się podatnikiem podatku akcyzowego, to brak jest podstaw do umorzenia postępowania.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, o kosztach orzekając stosownie do art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielanej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.) w związku z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.), zasądzając od Spółki na rzecz Organu zwrot kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego 2400 zł.