Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1608/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 maja 2021 r. sygn. akt IV SA/Po 328/21 w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 maja 2021 r. sygn. akt IV SA/Po 328/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

Wnioskiem z dnia 24 sierpnia 2020 r. J. R., zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką B. W. Do wniosku załączono oświadczenie wnioskodawczyni z dnia 1 sierpnia 2020 r., informację dotyczącą czynności wykonywanych podczas opieki nad osobą niepełnosprawną, karty informacyjne leczenia szpitalnego osoby niepełnosprawnej, wypis z treści orzeczenia z dnia 9 września 1996 r. o pierwszej grupie inwalidztwa oraz całkowitej i trwałej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji.

Burmistrz Miasta i Gminy Skoki decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. odmówił przyznania J. R. prawa do wnioskowanego świadczenia.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że w świetle orzeczenia o niepełnosprawności nie da ustalić od kiedy nastąpiła niepełnosprawność B. W. Skutkiem wejścia w życie wyroku TK z dnia 21 października 2014 roku, sygn. akt K 38/13 nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), dalej powoływanej jako "u.ś.r.", ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia ani wykreowanie "praw" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Zdaniem organu I instancji nie był on uprawniony do zmiany w zakresie stosowania prawa, które pozostało niezmienione, stosownie do obowiązującej treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. Nie zostały zatem spełnione przesłanki przyznania świadczenia.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J. R.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Pile utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w świetle wyroku TK z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 niezgodny z Konstytucją jest przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., gdy różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. W konsekwencji niedopuszczalna jest odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która uznana została za niezgodną z Konstytucją i w tym zakresie odwołanie było zasadne.

Jednakże, Kolegium wskazało, że uzasadniona jest odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z zastosowaniem art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Zdaniem organu, przepis ten, mówiący o nieprzysługiwaniu świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie może być wykładany jedynie literalnie, ale musi podlegać wykładni celowościowej i systemowej oraz prokonstytucyjnej. Oznacza to, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego innym niż współmałżonek osoby podlegającej opiece, osobom, na których ciążyłby obowiązek alimentacyjny w dalszej kolejności możliwe staje się, gdyby współmałżonek, nie posiadając orzeczenia o niepełnosprawności, obiektywnie, tj. z przyczyn niezależnych i nie wynikających z jego woli, nie byłby zdolny do sprawowaniu opieki nad drugim współmałżonkiem.

Zdaniem organu, mąż B. W. może obiektywnie sprawować opiekę nad swoją żoną. J. W. nie legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, a przedstawione zaświadczenie lekarskie od lekarza rodzinnego z dnia 10 września 2020 r. wskazuje że ze względu na stan zdrowia nie może opiekować się żoną. Organ wskazał, że z uwagi na wiek - 65 lat - i stan zdrowia może nie być w stanie opiekować się żoną, ale nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Jego obowiązek alimentacyjny jest zatem aktualny i bliższy, aniżeli obowiązek alimentacyjny J. R. To oznacza spełnienie się przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję wniosła J. R., zarzucając naruszenie przepisów:

1) prawa procesowego, tj. art. 7 K.p.a. i art. 77 K.p.a.;

2) prawa materialnego w postaci art. 17 ust. 5 pkt 2 u.ś.r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając skargę w pierwszej kolejności podzielił stanowisko organu odwoławczego, że z uwagi na fakt, iż nie da się ustalić daty od której istnieje niepełnosprawność B. W. nie mógł stanowić przesłanki odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Przechodząc do istoty rozstrzygnięcia Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzi do uznania, że niedopuszczalne jest przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że małżonek niepełnosprawnej matki skarżącej, a jej ojciec, nie jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym oraz z przyczyn obiektywnych nie wynika, że nie może sprawować opieki nad żoną.

Sąd zwrócił przy tym uwagę na stanowisko sądów administracyjnych, że pozostawanie podopiecznego w związku małżeńskim, gdy małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza - co do zasady - z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego krewnych zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego w dalszej kolejności po małżonku. Ustawodawca w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy wyraźnie wskazał bowiem, że zobowiązanym do opieki nad małżonkiem w pierwszej kolejności jest jego współmałżonek, chyba że sam jest niepełnosprawny w stopniu znacznym. Zobowiązanie współmałżonka do sprawowania takiej opieki jest konsekwencją istnienia w sferze prawnej związku małżeńskiego, jako szczególnej więzi charakteryzującej się nie tylko elementami emocjonalnymi, ale także elementami natury prawnej. Z przepisu art. 23 K.r.o. wynika bowiem, że małżonkowie mają w małżeństwie równe nie tylko prawa, ale także obowiązki, a ponadto, są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli.

Sąd zauważył, że o ile z niekwestionowanego stanu faktycznego ustalonego przez organy administracji wynika, że skarżąca sprawuje opiekę nad matką to, z ustaleń tych nie wynika niemożliwość wykonywania opieki nad żoną przez jej męża. Wykładnia językowa art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. pozwala stwierdzić, że ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Ani organ ani Sąd nie mają bowiem wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, czy stan zdrowia danej osoby zobowiązanej do alimentacji rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki. Rygoryzm spornego przepisu, którego brzmienie jest jednoznaczne w swej treści, odpowiada celom ustawy.

W ocenie Sądu ograniczenie ustawowego prawa do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 ustawy ze względu na sprawowanie opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim wyłącznie do sytuacji, w której współmałżonek takiej osoby legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności stanowi wyjątek, którego nie można poddawać rozszerzającej wykładni, skoro wyjątek ten wynika z nadania przez ustawodawcę szczególnego charakteru istniejącym między małżonkami relacjom i więzom prawnym. Uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego dla krewnych podopiecznego przysługuje zatem dopiero wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, przez co nie jest możliwe wypełnianie przez niego ustawowego obowiązku alimentacyjnego w sposób właściwy dla okoliczności faktycznych sprawy. Podkreślono przy tym, że realizacja tego obowiązku może przybrać formę świadczeń osobistych, sprawowania opieki lub też może mieć wymiar finansowy, sfinansowania osoby, która w miejsce małżonka (i w ramach jego obowiązku alimentacyjnego) będzie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym współmałżonkiem.

Dodatkowo Sąd stwierdził, że przyjęta wykładnia przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych nie jest sprzeczna z wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadą równości wobec prawa. Zasady tej nie można rozumieć jako nakazu identycznego traktowania wszystkich osób, zobligowanych do alimentacji. Więź istniejąca pomiędzy małżonkami ma bowiem zupełnie inny wymiar od powiązań rodzinnych występujących pomiędzy krewnymi. W niniejszym przypadku nie można też mówić o naruszeniu art. 18 Konstytucji RP.

Tym samym, w ocenie Sądu, tracą na znaczeniu zarówno powołane w skardze okoliczności w zakresie oceny wyłączenia możliwości sprawowania opieki przez męża B. W. i sprawowania tej opieki przez skarżącą. Znaczenia takiego nie ma bowiem zaświadczenie lekarskie z dnia 10 września 2020 r. dołączone do wniosku o przyznanie świadczenia, które zaświadcza tylko tyle, że na dzień jego wystawienia J. W. ze względu na stan zdrowia nie był w stanie opiekować się chorą żoną. Dodano, że z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby mąż B. W. ze względu na stan zdrowia dysponował jakimkolwiek stopniem niepełnosprawności, a jak wskazano powyżej kwestia, czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia, rozstrzygana jest w orzeczeniu o niepełnosprawności. Także w skardze nie wskazano jakichkolwiek innych dowodów na to, że J. W. nadal i realnie nie jest w stanie opiekować się żoną. Nie przedstawiono okoliczności wskazujących na ubieganie się przez męża osoby niepełnosprawnej o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności.

Sąd zauważył przy tym, że organy zwracały się do pełnomocnika skarżącej dwukrotnie o podanie, czy mąż osoby niepełnosprawnej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W odpowiedzi pełnomocnik przedłożył jedynie wcześniej załączone do wniosku zaświadczenie lekarskie z dnia 10 września 2020 r. Na drugie wezwanie organu nie odpowiedział w ogóle.

W ocenie Sądu, nie jest tak, że tylko i wyłącznie organ jest jedyną stroną postępowania bezwzględnie zobowiązaną do wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy, także wnioskodawca winien jest udostępnić wszystkie znane mu dowody i przedstawić okoliczności na poparcie podnoszonych tez, a w niniejszej sprawie strona skarżąca opierała się jedynie na zaświadczeniu lekarskim z dnia 10 września 2020 r., które organ odwoławczy ocenił i zasadnie uznał, że jest okolicznością niewystarczającą do wyłączenia męża osoby niepełnosprawnej z kręgu zobowiązanych do realizacji w pierwszej kolejności swojego obowiązku alimentacyjnego. Tym bardziej, że dowody na okoliczność niemożności sprawowania opieki nad żoną przez J. W. jego stan zdrowia, leżą po stronie skarżącej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła J. R., zarzucając naruszenie prawa materialnego w postaci art. 17 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego literalną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż osobie realnie sprawującej opiekę nad osobą niepełnosprawną nienależne jest świadczenie pielęgnacyjne, w sytuacji w której małżonek osoby niepełnosprawnej nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności, pomimo, że nie sprawuje opieki, nad niepełnosprawnym małżonkiem.

W uzasadnieniu skarżąca kasacyjnie wskazała, że wykładnia celowościowa przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych ma pierwszeństwo przed wykładnią językową, mającą swoje umocowanie w Konstytucji RP. Pogląd ten, zdaniem skarżącej kasacyjnie, znajduje oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wielokrotnie i konsekwentnie wskazywał, że przywołane przepisy art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 1a u.ś.r. należy odczytywać przez pryzmat zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji RP, z uwzględnieniem celu tych unormowań, którym jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi wymagającymi takiego wsparcia. W tym kontekście umożliwienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom zobowiązanym do alimentacji wyłącznie w sytuacji, gdy rodzice nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności pozostaje w sprzeczności z art. 132 K.r.o. Narusza również konstytucyjną zasadę równości, sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), i a także godzą w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP).

W związku z powyższym skarżąca kasacyjnie, oświadczając że zrzeka się rozprawy, wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu;

2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a.

W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że skarga kasacyjna została oparta na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 P.p.s.a., tj. naruszeniu prawa materialnego poprzez literalną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych polegającą na przyjęciu, iż osobie realnie sprawującej opiekę nad osobą niepełnosprawną nienależne jest świadczenie pielęgnacyjne, w sytuacji w której małżonek osoby niepełnosprawnej nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności, pomimo, że nie sprawuje opieki, nad niepełnosprawnym małżonkiem. Skutkiem podniesienia wyłącznie zarzutu naruszenia prawa materialnego jest konieczność uznania, że w sprawie nie doszło do naruszeń przepisów prawa procesowego, tak więc poczynione przez organy i zaakceptowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu ustalenia faktyczne są wiążące.

Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu wskazać należy, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przesłanki wyłączające przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego określone zostały natomiast m.in. w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., w myśl którego świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powołany przepis art. 17 ust. 5 u.ś.r. wprowadza zatem przesłanki negatywne po stronie osoby wymagającej opieki, których zaistnienie powoduje wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z literalnego brzmienia ww. unormowania wynika, że w sytuacji gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne nie będzie przysługiwało.

Istotnie, jak wskazała skarżąca kasacyjnie, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym okoliczność, że osoba niepełnosprawna pozostaje w związku małżeńskim, zaś jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie przesądza o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Istnieją bowiem sytuacje, w których pomimo pozostawania przez osobę niepełnosprawną w związku małżeńskim z osobą, która formalnie nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, możliwe byłoby przyznanie świadczenia innemu członkowi rodziny. A mianowicie byłoby to dopuszczalne wówczas, gdy małżonek osoby niepełnosprawnej faktycznie, z przyczyn od siebie niezależnych i nie wynikających z jego woli, nie był zdolny do sprawowania nad nią opieki. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. rozumiany celowościowo umożliwia zatem uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji niepełnosprawnego w związku ze sprawowaniem nad nim opieki, nawet jeśli niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale tylko wówczas, gdy drugi małżonek - nielegitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - nie może tej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego i od jego woli. Jednak takie orzeczenia dotyczyły spraw w których miały miejsce szczególne, wyjątkowe okoliczności faktyczne, czy to dotyczące mocno zawansowanego wieku małżonka który miał sprawować opiekę, czy też faktu, że małżonkowie od lat nie mieszkają razem, nie prowadzą wspólnego gospodarstwa pozostając nadal małżeństwem, jak również mogą dotyczyć szczególnych okoliczności związanych ze stanem zdrowia małżonka, który ma sprawować opiekę. Występują bowiem np. takie sytuacje, w których małżonek posiada orzeczenie o zaliczeniu do stopnia niepełnosprawności umiarkowanego, jednak wraz z upływem czasu od jego wydania może dojść do wyraźnego pogorszenia stanu zdrowia w stosunku do stanu zdrowia jaki miał miejsce w dacie wydania orzeczenia, jeżeli to pogorszenie stanu zdrowia wynika z dokumentacji lekarskiej. Wówczas można rozważać, czy możliwe byłoby przyznanie świadczenia innemu członkowi rodziny. W takich szczególnych, wyjątkowych sytuacjach, w których zobowiązany do sprawowania opieki małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności można dokonać wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. przy zastosowaniu wykładni celowościowej i systemowej.

Jednakże, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach niniejszej sprawy nie mamy do czynienia z sytuacją szczególną, wyjątkową. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika bowiem, aby J. W., z przyczyn niezależnych i nie wynikających z jego woli, nie był zdolny do sprawowania opieki nad żoną. Zarówno na etapie postępowania administracyjnego przed organami, w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, jak i w skardze kasacyjnej strona nie powołała się na żadne okoliczności związane ze stanem zdrowia małżonka osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Trafnie zauważył przy tym Sąd I instancji, że zaświadczenie lekarskie z dnia 10 września 2020 r. wskazuje jedynie, że na dzień jego wydania J. W. ze względu na swój stan zdrowia nie był w stanie opiekować się chorą żoną. Jednocześnie strona, pomimo stosowanych wezwań jak i z w własnej inicjatywy, nie przedstawiła innych dowodów odnoszących się do niemożności sprawowania opieki nad współmałżonką. J. W., na dzień wydania zaskarżonej decyzji, nie legitymował się orzeczeniem o znacznym ani nawet umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, w sprawie nie przedłożono dokumentacji lekarskiej odnoszącej się do stanu jego zdrowia, również wieku małżonka B. W., tj. 65 lat nie można było zaliczyć do zaawansowanego. Skarżąca kasacyjnie nie wykazała zatem aby zachodziła szczególna, wyjątkowa sytuacja uzasadniająca odstąpienie od wprost wynikających z treści przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. dyrektyw wykładni językowej i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa, to sprawujący opiekę jest tą osobą bez opieki której osoba niepełnosprawna nie mogłaby funkcjonować. Za opiekuna nie można uznać osoby, która w różny sposób, czy to poprzez pomoc w czynnościach dotyczących prowadzenia gospodarstwa domowego, czy też poprzez pomoc w wykonywaniu niektórych czynności przy osobie wymagającej opieki, pomaga, wspiera osobę, która faktycznie opiekę tę wykonuje, szczególnie gdy ta pomoc ma miejsce między osobami bliskimi jakimi są rodzice i dzieci.

Tymczasem w załączonym do wniosku o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego oświadczeniu J. R. podała, że wykonuje czynności takie jak m.in. gotowanie posiłków (obiad), podawanie posiłków, a także zakupy: leków, środków pielęgnacyjnych oraz podstawowych zakupów codziennych. Z powyższego oświadczenia wynika więc przede wszystkim, że J. R. pomaga w wykonywaniu czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, tj. pomaga ojcu w sprawowaniu opieki nad matką.

Biorąc pod uwagę powyższe uznać należało, że zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię, jest niezasadny.

Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a.