Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 962/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2010-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: 34 par. 1a
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński, Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska, Protokolant Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 marca 2010 r. sprawy ze skargi P. Z. E. "D." S.A. z siedzibą w N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy G. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez "D" SA z siedzibą w N. zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wskazało, że Burmistrz Miasta i Gminy G. występując w sprawie w roli wierzyciela, na podstawie decyzji z dnia [...] Nr [...] wystawił tytuł wykonawczy z dnia [...] Nr [...] obejmujący należności z tytułu podatku od nieruchomości od osób prawnych (rata IX-XII) wraz z ustawowymi odsetkami. Jako podstawa egzekwowanego świadczenia wskazana została ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Odpis tytułu wykonawczego został doręczony zobowiązanej w dniu 7 listopada 2008 r. Pismem z dnia 13 listopada 2008 r. zobowiązana Spółka wniosła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne i zawnioskowała o umorzenie postępowania i uchylenie dokonanych dotychczas czynności egzekucyjnych poprzez uchylenie zajęcia rachunku bankowego oraz o wstrzymanie przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów. W uzasadnieniu zarzutów zobowiązana podał, że doręczony jej odpis tytułu wykonawczego nie spełnia wymogów określonych w art. 27 ustawy egzekucyjnej, gdyż błędnie w nich określono wysokość należności pieniężnej poprzez nieprawidłowe określenie terminów naliczania odsetek za zwłokę z tytułu niezapłacenia należności w terminie. Błąd ten wynika z nieuwzględnienia przy naliczaniu odsetek okresu, w którym nastąpiła - z mocy ustawy - przerwa w naliczaniu odsetek. Uzasadniając zarzut zobowiązana podała, że Burmistrz Miasta i Gminy G. w podstawie prawnej wskazał nieostateczną decyzję z dnia [...]. Nadto podano, że postępowanie trwało w sprawie dłużej niż 3 miesiące i przedłużenie postępowania nie zostało spowodowane działaniami lub zaniechaniami strony, a - zgodnie z art. 54 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej - nie nalicza się odsetek za zwłokę za okres od dnia wszczęcia postępowania podatkowego do dnia doręczenia decyzji organu I instancji, jeżeli decyzja ta nie została doręczona w terminie 3 miesięcy. Zobowiązana Spółka wskazała, że poprzez przedłużenie postępowania wymiarowego wierzyciel podatkowy utracił prawo do naliczania odsetek za zwłokę za okres od dnia 6 lutego 2008 r. do dnia 3 października 2008 r.

Dalej, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że - zajmując stanowisko w sprawie zgłoszonych zarzutów - postanowieniem z dnia [...] Burmistrz Miasta i Gminy G. uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione. W uzasadnieniu swojego postanowienia organ ten podał, że tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 ustawy egzekucyjnej, a przepis art. 54 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej nie ma zastosowania w sprawie, gdyż przyczyny które legły u podstaw przedłużenia postępowania miały charakter niezależny od organu (art. 54 § 2 Ordynacji podatkowej).

Ponadto, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wskazało, że pismem z dnia 8 grudnia 2008 r. Spółka złożyła na powyższe postanowienie zażalenie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i stwierdzenie zasadności zarzutów podniesionych przez Spółkę. W uzasadnieniu zażalenia Spółka wskazała, że w sprawie zastosowanie winien mieć art. 54 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej, gdyż okres przedłużającego się postępowania nie został spowodowany przez Spółkę.

Uzasadniając dalej swoje rozstrzygnięcie podjęte w sprawie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wskazało, że - zgodnie z art. 34 § 1a i § 2 ustawy egzekucyjnej - jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie. Ponadto, w postępowaniu egzekucyjnym nie można rozstrzygać kwestii, które były lub są przedmiotem innego postępowania administracyjnego, sądowego itp., i, co więcej, nie są one związane z samym postępowaniem egzekucyjnym. Kwestie sporne powstałe na tle interpretacji przepisów lub interpretacji stanu faktycznego nie mogą podlegać merytorycznemu rozpoznaniu w dwóch odrębnych postępowaniach. W sytuacji odwrotnej doszłoby do zaburzenia zasady o niekonkurencyjności środków prawnych przysługujących stronie w danej sytuacji. A, jak wynika ze zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji, zobowiązana Spółka pismem z dnia 13 listopada 2008 r. wniosła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w oparciu o decyzję Burmistrza Miasta i Gminy G. z dnia [...] w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2003 r. Natomiast, w dniu 14 października 2008 r. Spółka wniosła odwołanie od tej decyzji, w którym to odwołaniu w pkt 8 w sposób nieulegający wątpliwości wskazała na nieprawidłowość naliczenia odsetek od zobowiązania podatkowego z uwagi na niedoręczenie decyzji w okresie 3 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W wyniku rozpatrzenia odwołania, w dniu 18 grudnia 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wydało decyzję Nr [...], na mocy której zaskarżona decyzja została utrzymana w mocy. W związku z tym, Kolegium uznało, że kwestia sposobu naliczenia odsetek i argumenty zobowiązanej były przedmiotem analizy i oceny, a ponadto, zobowiązana Spółka - niezadowolona z orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławcze w S. - w dniu 26 stycznia 2009 r. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę, w której również w pkt 8 wskazała na naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej w zakresie niezałatwienia sprawy w terminie 3 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, co spowodowało konieczność wskazania okresu, za który nie nalicza się odsetek za zwłokę, wynikającego z brzmienia przepisu art. 54 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. W związku z tym, kwestia ta będzie także przedmiotem badania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w S..

W konsekwencji tak poczynionych ustaleń, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uznało za konieczne uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji wskazując także, że organ I instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy winien, w pierwszej kolejności - dokonać szczegółowej analizy w zakresie stwierdzenia, czy istnieją podstawy do uznania zarzutów za niedopuszczalne z uwagi na fakt, że były one już rozpatrywane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. oraz są aktualnie przedmiotem badania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w S..

Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, Spółka wniosła na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., żądając jego uchylenie w całości z powodu:

1. naruszenia przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 8 i art. 124 § 2 Kpa, poprzez uzasadnienie postanowienia w sposób podważający zaufanie obywateli do organów Państwa,

2. naruszenia przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 7 i art. 123 § 1 Kpa, poprzez niewydanie postanowienia, a przez to brak rozstrzygnięcia w sprawie dotyczącej zażalenia na postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy G. z dnia [...] Nr [...] w zakresie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia [...],

3. naruszenia art. 6 i art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 126 Kpa, poprzez oparcie rozstrzygnięcia na art. 34 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), który nie miał zastosowania w sprawie,

4. naruszenia przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 138 § 2 w zw. z art. 144 Kpa, poprzez przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji w sytuacji, gdy nie było do tego podstaw prawnych.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. nie podzieliło zasadności podniesionych w niej zarzutów i wniosło o oddalenie skargi. Ponadto, Kolegium wyjaśniło, że w zaskarżonym postanowieniu sprostowało oczywistą omyłkę pisarską w oznaczeniu tytułu wykonawczego (postanowienie z dnia 22 grudnia 2009 r.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, uzasadnione są bowiem zarzuty wydania zaskarżonego postanowienia z naruszeniem przepisu art. 34 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) oraz art. 138 § 2 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Pierwszy z ww. przepisów stanowi, że jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Natomiast przepis art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego przewiduje, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Z przepisu art. 144 tego Kodeksu wynika także, że w sprawach nieuregulowanych w rozdziale zatytułowanym "Zażalenia" do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań.

Mając na uwadze powyższe uregulowanie i odnosząc je do stanu faktycznego przyjętego w sprawie przez organ odwoławczy, który to stan faktyczny także przyjmuje skład orzekający w sprawie, należy wskazać, że wbrew wywodom organu odwoławczego sporna kwestia wysokości odsetek wyliczonych i wskazanych w tytule wykonawczym na dzień jego wystawienia nie była przedmiotem rozpatrzenia nie tylko w odrębnym postępowaniu administracyjnym przed organem podatkowym I instancji w sprawie określenia skarżącej Spółce wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2003 r., tj. przed Burmistrza Miasta i Gminy G., ale też w postępowaniu odwoławczym przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w S., ani tym bardziej w postępowaniu sądowym wywołanym skargą Spółki na decyzję stateczną w sprawie podatku od nieruchomości za 2003 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w S., który prawomocnym wyrokiem z dnia 13 stycznia 2010 r. o sygn. akt I SA/Sz 181/09 uchylił decyzję ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S.

Powyższa kwestia sporna wysokości należnych od Spółki odsetek na dzień wystawienia tytułu wykonawczego nie była i nie mogła być przedmiotem rozpatrzenia w ww. postępowaniach, gdyż przepis art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r. (zmiana: Dz. U. z 2002 r. Nr 169, poz.1387), stanowił, że jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego. Natomiast, w brzmieniu obowiązującym przed tą zmianą przepis ten przewidywał, że jeżeli, wskutek wszczętego postępowania podatkowego, organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zaległości podatkowej, albo stwierdza nadpłatę. Dlatego też, przed tą zmianą, organy podatkowe, wydając decyzje określające wysokość zaległości podatkowej, z reguły określały też wysokość odsetek od tej zaległości, co było uzasadnione faktem, że zaległość podatkowa została już określona w decyzji podatkowej. Po tej natomiast zmianie, od kiedy organy podatkowe nie określają już w decyzji wysokości zaległości podatkowej, lecz wysokość zobowiązania podatkowego, nie mają podstaw do jednoczesnego określania wysokości należnych odsetek, gdyż powinność ta ciąży na podatniku (art. 53 § 3 Ordynacji podatkowej), chyba że zaistnieją przesłanki do wydania decyzji w przedmiocie wysokości odsetek na podstawie przepisu art. 53a Ordynacji podatkowej lub wystąpi o to podatnik na podstawie przepisu art. 165 § 1 tej Ordynacji.

W tej sytuacji, wobec tego, że w sprawie nie znajdował zastosowania przepis art. 34 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ odwoławczy nie miał podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie przepisu art. 138 § 2 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż w rozstrzygnięcie sprawy nie wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.

Mając na uwadze powyższe ustalenia i wyrażone oceny - na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zaskarżone postanowienie należało uchylić, gdyż wydano je z naruszeniem ww. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Do zarzutu naruszenia przepisów art. 156 § 1 pkt 3 w zw. z art. 126 Kpa, skład orzekający się nie przychylił, gdyż organ odwoławczy ostatecznym postanowieniem z dnia [...] sprostował oczywistą omyłkę w zaskarżonym postanowieniu.

Na podstawie natomiast przepisu art. 141 § 4 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wskazuje, aby w toku dalszego postępowania odwoławczego organ odwoławczy odniósł się do zarzutów podniesionych w zażaleniu Spółki.

O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie przepisów art. 200 i art. 205 § 2 wskazanej wyżej ustawy.