Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SAB/Wr 1282/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 35, 36, 37
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 149
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kamila Paszowska - Wojnar Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Nikiforów Asesor WSA Anna Kuczyńska - Szczytkowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi M. R. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności w sprawie z wniosku strony skarżącej; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę Dolnośląskiego do załatwienia sprawy w terminie 60 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku z aktami sprawy; IV. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 2000 (dwa tysiące) złotych; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 9 stycznia 2019 r. wpłynął do Wojewody Dolnośląskiego wniosek złożony przez M.R. (dalej: skarżący, strona) o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w celu wykonywania pracy.

Pismem z dnia 14 września 2020 r. Wojewoda Dolnośląski działając na podstawie art. 64 § 2 kpa w zw. z art. 106 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach wezwał skarżącego m.in. do uzupełnienia w nieprzekraczalnym terminie 7 dni wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na stronie 8 "data". Wojewoda poinformował, że nieusunięcie braku w wyznaczonym terminie skutkować będzie pozostawieniem wniosku bez rozpoznania, zgodnie z art. 64 § 2 kpa.

Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie, po dwukrotnym awizowaniu, została zwrócona nadawcy z powodu niepodjęcia jej w terminie.

Zawiadomieniem z dnia 5 listopada 2020 r. Wojewoda Dolnośląski poinformował skarżącego o pozostawieniu bez rozpoznania jego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Zauważył, że do dnia wydania zawiadomienia strona nie uzupełniła braku formalnego wniosku na stronie nr 8 "data". Wskazał, że na podstawie art. 106 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy (...) cudzoziemiec składa na formularzu (...). Skoro strona nie uzupełniła braku formalnego (data na stronie 8 wniosku), na podstawie art. 64 § 2 kpa w zw. z art. 106 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach Wojewoda pozostawił wniosek bez rozpoznania.

Przesyłkę zawierającą powyższe zawiadomienie doręczono skarżącemu w dniu 12 listopada 2020 r.

Pismem z dnia 11 sierpnia 2022 r. skarżący wniósł ponaglenie do organu wyższego stopnia.

Pismem z 17 sierpnia 2022 r. skarżący – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – złożył skargę na bezczynność Wojewody. Zarzucił naruszenie art. 12, art. 35 § 1, § 2 i § 3 oraz art. 36 kodeksu postępowania administracyjnego i wniósł:

1. na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (PPSA) o stwierdzenie, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności;

2. na podstawie art. 149 § 1a PPSA o stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

3. na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 PPSA o zobowiązanie Wojewody Dolnośląskiego do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku;

4. na podstawie art. 149 § 2 PPSA w zw. z art. 154 § 7 PPSA i w zw. z art. 154 § 6 PPSA o przyznanie od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w maksymalnej kwocie wskazanej w ww. przepisach;

5. zasądzenie od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa 17 zł i wpisu od skargi;

6. pilne rozpoznanie sprawy i wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym z uwagi na wydaną przez Wojewodę Dolnośląskiego decyzję z dnia 27 lipca 2022 r., którą organ odmówił Skarżącemu udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, albowiem wyrok, który zostanie wydany w niniejszej sprawie stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa dla postępowania o znaku SOC-PCI-6151.6510.2020.DMO, w którym Skarżący wniósł odwołanie od decyzji z dnia 27 lipca 2022 r.;

7. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów: a) odwołania z dnia 17 sierpnia 2022 r. w sprawie SOC-PCI-6151.6510.2020.DMO; b) decyzji z dnia 27 lipca 2022 r. w sprawie SOC-PCI-6151.6510.2020.DMO - na okoliczność złożenia przez Skarżącego odwołania od decyzji w sprawie SOC-PCI- 6151.6510.2020.DMO oraz istotności wyroku w niniejszej sprawie dla postępowania SOC-PCI-6151.6510.2020.DMO.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że pismem z dnia 25 listopada 2020 r. zwrócił się do Wojewody o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Na pismo nie otrzymał odpowiedzi. Wskazał, że z obowiązujących przepisów prawa nie wynika obowiązek wskazania daty złożenia podpisu pod formularzem wniosku w pkt 8. Data ta zresztą pozostaje bez znaczenia, gdyż datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Podkreślił, że tylko, gdy przepis prawa ustanawia wprost określone wymogi co do składanego podania, organ może żądać ich spełnienia i uzupełnienia pisma (podania) o brakujące elementy, co w niniejszej sprawie nie zachodzi. W ocenie Skarżącego nieuzasadnione było wezwanie go do uzupełnienia wniosku pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. Brak daty pod wypełnionym wnioskiem nie stanowi braku formalnego i nie uzasadnia odmowy rozpoznania wniosku przez organ.

Dodatkowo skarżący wyjaśnił, że wobec pozostawienia sprawy bez rozpoznania oraz braku odpowiedzi organu na wniosek o przywrócenie terminu, złożył w dniu 1 grudnia 2020 r. ponowny wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt. Wojewoda wydał decyzję z dnia 27 lipca 2022 r. nr SOC-PCI-6151.6510.2020.DMO, którą odmówił Skarżącemu udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, uznając pobyt Skarżącego w RP za nielegalny, wobec wcześniejszego pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej odrzucenie. Podkreślił, że skarga została złożona po odebraniu przez stronę zawiadomienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Strona nie skorzystała z uprawnienia określonego w art. 58 kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wskazać należy, że w dniu 29 stycznia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2022 r., poz. 91; dalej: nowelizacja). Na mocy art. 1 pkt 13 nowelizacji dodano art. 112a ustawy o cudzoziemcach. W ust. 1 ww. artykułu przewidziano, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Przy czym, w myśl art. 112a ust. 2 nowelizacji, termin ten biegnie dopiero od dnia, w którym nastąpiło ostatnie ze zdarzeń wymienionych w tym przepisie. W art. 13 nowelizacji przewidziano przepisy intertemporalne. W art. 13 ust. 1 nowelizacji wskazano, że w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 (ustawa o cudzoziemcach), wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy mają zastosowanie przepisy art. 7 ust. 3, art. 106 ust. 2a i 2b, art. 106a ust. 3 i 4, art. 112a, art. 203 ust. 2a i 2b oraz art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 (ustawa o cudzoziemcach) w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Stosownie zaś do art. 13 ust. 3 nowelizacji, jeżeli terminy załatwienia spraw, o których mowa w art. 112a lub w art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, rozpoczęły swój bieg przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, biegną one od nowa od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

Przywołane przepisy regulują w sposób ścisły terminy załatwienia wniosku o udzielenie zgody na pobyt jak też obowiązki organu mające przyśpieszyć postępowanie, w sytuacji gdy wniosek zawiera braki formalne. Co istotne, nowe regulacje mocą art. 13 ustawy zmieniającej, znajdują zastosowanie także do postępowań wszczętych i niezakończonych do dnia 29 stycznia 2022 r. Zdaniem Sądu, terminy te nie mają jednak wpływu na kontrolę przewlekłości lub bezczynności organu, jeżeli stan ten zaistniał przed wejściem w życie omawianych przepisów. Inaczej mówiąc, wskazane regulacje nie znoszą możliwości oceny, że przewlekłość lub bezczynność powstała wcześniej a w konsekwencji nie stoją na przeszkodzie zastosowania przez Sąd przewidzianych w p.p.s.a. przepisów służących zwalczaniu tych nagannych stanów. Sąd podziela prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że za powyższym wnioskiem przemawia fakt, iż w art. 13 ustawy nowelizującej ustawodawca nie przesądził jednoznacznie jakie przepisy należy stosować do zdarzeń prawnych mających miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów. W takiej sytuacji nie ma jednoznacznej reguły mającej uniwersalne zastosowanie we wszystkich przypadkach a "lukę" tę powinny wypełnić w drodze wykładni organy stosujące prawo. Z pewnością jednak nie może ona iść w kierunku automatycznego stosowania przepisów nowej ustawy do stanów prawnych (zdarzeń) ukształtowanych przed datą wejścia w życie nowej ustawy (szersze wywody w tym względzie w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 3 lutego 2022 r. I SAB/Wr 2260/21, dostępny w CBOSA). Zgodnie z podstawowymi zasadami prawa czasowego obowiązującymi w demokratycznym państwie prawnym ustawy nie mają skutku retroaktywnego, jeżeli nie wynika to z ich jednoznacznego brzmienia. Tymczasem przyjęcie, że na mocy art. 13 ustawy nowelizującej nastąpiło niejako "zalegalizowanie" już zrealizowanego stanu bezprawności w postaci bezczynności lub przewlekłości, byłoby właśnie jednoznaczne ze skutkiem retroaktywnym, a nie tylko retrospektywnym ustawy nowelizującej. Innymi słowy, nie mielibyśmy do czynienia tylko z wydłużeniem biegnących terminów załatwienia sprawy (co jest zasadniczo dozwolone na gruncie regulacji procesowych – tzw. retrospektywne działanie nowego prawa), ale doszłoby, co do zasady do zabronionego, retroaktywnego działania nowego prawa, tj. przekształcenia na niekorzyść strony już ukształtowanych stosunków prawnych. Ze stanu bezczynności lub przewlekłości organu administracji publicznej wynikają bowiem określone uprawnienia procesowe (art. 149 p.p.s.a) oraz materialnoprawne (art. 77 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 417¹ § 3 k.c.). Trzeba mieć przy tym na uwadze, że omawiana tu "hipotetyczna" legalizacja stanu bezczynności lub przewlekłości dotyczyłaby nie tylko spraw trwających kilka miesięcy, ale również ponad rok i więcej (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt IV SAB/Wa 111/22, wyrok WSA w Łodzi z 12 maja 2022 r., sygn. akt III SAB/Łd 37/22, CBOSA). Trafnie wreszcie judykatura zwraca uwagę, że ustawa nowelizująca nie zawiera żadnych przepisów przejściowych dotyczących zmiany przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto zmiana ustawy o cudzoziemcach nie ma wpływu na ocenę samej bezczynności czy przewlekłości w postępowaniu poddanym kontroli Sądu. Ta bowiem jest oceniana na dzień wniesienia skargi. W postępowaniu przed sądem wszczętym na podstawie skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przedmiotem kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji publicznej, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w przewidzianym przez prawo terminie. Zakres działania sądu administracyjnego ogranicza się zatem do badania, czy organ miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub podjęcia czynności i czy dokonał tego w terminie ustawowym. Nie ma wątpliwości w niniejszej sprawie, że wszczęcie postępowania przed Wojewodą miało miejsce przed wejściem w życie nowelizacji. Na dzień wejścia w życie nowelizacji, tj. na dzień 29 stycznia 2022 r., bezczynność organu została już zrealizowana.

Rozstrzygając sprawę Sąd miał również na uwadze fakt wejścia w życie w dniu 15 kwietnia 2022 r. - z mocą od dnia 24 lutego 2022 r., z wyjątkami - ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830), w tym dodany wskazaną ustawą art. 100c ust. 1-4, dotyczący prowadzonych przez wojewodę postępowań w zakresie udzielenia cudzoziemcom zezwoleń na pobyt czasowy, pobyt stały, pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiego oraz zmian i cofnięcia tych zezwoleń. Oceniając wprowadzone regulacje Sąd uznał, że wobec ściśle określonego w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2022 r., poz. 583 ze zm.) zakresu podmiotowego i przedmiotowego tej ustawy, jak i braku w tym zakresie zmian w ustawie o cudzoziemcach oraz p.p.s.a., przepisy te nie mają zastosowania w postępowaniu toczącym się przed Wojewodą Dolnośląskim w tej sprawie, a w konsekwencji w kontroli legalności tego postępowania dokonywanej przez sąd administracyjny.

Przechodząc do rozpoznania niniejszej sprawy podkreślić należy, że pojęcie bezczynności organu w postępowaniu administracyjnym zdefiniowane jest w art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej: k.p.a.), normującym instytucję ponaglenia. Zgodnie z tym przepisem, stronie służy prawo wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.

Z powyższej definicji wynika, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.).

Nie można zapominać, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie w/w zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga podkreślenia, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu

o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca,

a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

W rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącego inicjujący postępowanie administracyjne wpłynął do organu w dniu 9 stycznia 2019 r. (data prezentaty organu na wniosku). Pismem z dnia 14 września 2020 r. Wojewoda dokonał oceny kompletności złożonego wniosku i wezwał skarżącego do jego uzupełnienia. Zawiadomieniem z dnia 5 listopada 2020 r. Wojewoda poinformował skarżącego o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania z powodu niewpisania na stronie 8 wniosku daty. W ocenie organu, wystąpiły przesłanki z art. 64 § 2 k.p.a. uzasadniające pozostawienie wniosku strony o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę bez rozpoznania. Zgodnie z tym przepisem - jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

Z uwagi na fakt, iż pozostawienie podania bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. nie podlega zaskarżeniu, kontrola tej czynności następuje w ramach skargi na bezczynność organu. Nieuzasadnione pozostawienie podania (wniosku) bez rozpoznania jest bowiem nierozpoznaniem sprawy w terminie. Stronie, która zarzuca organowi administracji publicznej naruszenie prawa polegające na bezczynności wobec zaniechania wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie wniesionego przez nią podania (żądania), przysługuje - na zasadach ogólnych - skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2013 r., I OPS 2/13, CBOSA). Zaznaczenia wymaga, że zagadnienie momentu wszczęcia postępowania w przypadku postępowań inicjowanych wnioskami było już przedmiotem pogłębionej analizy, której wyraz dał Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej już wyżej uchwale z 3 września 2013 r. sygn. akt I OPS 2/13. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w całości zgadza się z poglądami wyrażonymi w tym orzeczeniu i nie znajduje podstaw do zastosowania art. 269 § 1 p.p.s.a. i odstąpienia od stanowiska wyrażonego w tej uchwale. Posiłkując się argumentacją zawartą w tejże uchwale, należy podkreślić, że z art. 61 § 1, 3 i 3a k.p.a. wynika, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej lub dzień wprowadzenia żądania do systemu teleinformatycznego organu administracji publicznej.

Wobec powyższego niezasadny był zawarty w odpowiedzi na skargę wniosek organu o odrzucenie skargi. W przypadku pozostawienia wniosku bez rozpoznania strona jest bowiem uprawniona do wniesienia skargi na bezczynność organu.

W kontekście powyższych rozważań należy stwierdzić, że skoro momentem wszczęcia postępowania jest dzień doręczenia podania organowi, to w rozpoznawanej sprawie postępowanie zostało wszczęte z dniem 9 stycznia 2019 r. (data wpływu do Wojewody wniosku skarżącego o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę). Od tego dnia na Wojewodzie ciążył już obowiązek podejmowania przewidzianych prawem czynności w celu załatwienia złożonego wniosku, w tym podjęcie czynności służących doprowadzeniu do uzupełnienia braków formalnych wniosku.

W pierwszym rzędzie należy zauważyć, że w dacie złożenia przez skarżącego wniosku i przez kolejne miesiące, aż do wejścia w życie – z dniem 29 stycznia 2022 r. – ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw, przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (w dacie złożenia wniosku: Dz. U. z 2018 r., poz. 2094 ze zm.; w skrócie "u.c.") nie określały innych, niż wskazane w k.p.a., terminów załatwienia sprawy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Zatem w tym okresie, aż do 28 stycznia 2022 r., termin do załatwienia sprawy zezwolenia na pobyt czasowy wynosił, co do zasady, jeden miesiąc, ewentualnie dwa miesiące w przypadkach szczególnie skomplikowanych. Mimo to organ przez 20 miesięcy nie podejmował w sprawie jakichkolwiek czynności. Dopiero 14 września 2020 r. dokonał analizy złożonego przez skarżącego wniosku i wezwał do usunięcia jego braków, w tym m.in. powołując się na art. 64 § 2 k.p.a. i 106 ust. 1 u.c. do uzupełnienia wniosku na stronie 8 "data". Pouczył, że nieusunięcie braku wniosku skutkować będzie pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Wezwanie to, z powodu nieobecności adresata było dwukrotnie awizowane i wobec niepodjęcia go w terminie, zwrócone nadawcy. Zawiadomieniem z 5 listopada 2020 r. Wojewoda pozostawił wniosek skarżącego bez rozpoznania z powodu – jak wskazał - nieuzupełnienia wniosku na stronie 8 "data", powołując się na treść art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 106 ust. 1 u.c.

Zgodnie z art. 105 ust. 1 u.c. cudzoziemiec, z wyjątkami określonymi w art. 139l ust. 1 i art. 139t ust. 1, składa wniosek o udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy osobiście, nie później niż w ostatnim dniu jego legalnego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jeżeli wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie został złożony przez cudzoziemca osobiście, wojewoda wzywa go do osobistego stawiennictwa w terminie nie krótszym niż 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania (art. 105 ust.2 u.c.).

W myśl art. 106 ust. 1 u.c. wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, z wyjątkiem zezwoleń, o których mowa w art. 139a ust. 1 i art. 139o ust. 1, cudzoziemiec składa na formularzu zawierającym: 1) dane cudzoziemca lub informacje, o których mowa w art. 13, w zakresie niezbędnym do wydania zezwolenia; 2) (uchylony); 3) (uchylony); 4) (uchylony); 5) (uchylony); 6) imię, nazwisko, datę urodzenia oraz informacje o płci, obywatelstwie i miejscu zamieszkania członków rodziny cudzoziemca zamieszkałych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z określeniem stopnia pokrewieństwa, a także informację o ubieganiu się przez nich o zezwolenie na pobyt czasowy oraz o tym, czy pozostają na utrzymaniu cudzoziemca; 7) informację o poprzednich pobytach oraz aktualnym pobycie cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 8) informację o podróżach i pobytach zagranicznych cudzoziemca w okresie ostatnich 5 lat; 9) (uchylony); 10) informację o środkach finansowych na pokrycie kosztów utrzymania cudzoziemca; 11) informację o posiadanym przez cudzoziemca ubezpieczeniu zdrowotnym; 12) informację o deklarowanym celu pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 13) informację o zatrzymaniu cudzoziemca, umieszczeniu go w strzeżonym ośrodku lub w areszcie dla cudzoziemców, zakazie opuszczania przez niego kraju, odbywaniu kary pozbawienia wolności lub jego tymczasowym aresztowaniu; 14) informację o zobowiązaniach cudzoziemca wynikających z orzeczeń sądowych, postanowień i decyzji administracyjnych, w tym o zobowiązaniach alimentacyjnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub poza tym terytorium; 15) wzór podpisu cudzoziemca; 16) pisemne oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, że dane zawarte we wniosku są prawdziwe.

Dane cudzoziemca lub informacje, o których mowa w art. 13 u.c., to: 1) imię (imiona) i nazwisko; 2) imię (imiona) i nazwiska poprzednie; 3) nazwisko rodowe; 4) płeć; 5) imię ojca; 6) imię i nazwisko rodowe matki; 7) data urodzenia, a w razie braku dokumentu potwierdzającego datę urodzenia prawdopodobny rok urodzenia; 8) miejsce i państwo urodzenia; 9) rysopis: a) wzrost w centymetrach, b) kolor oczu, c) znaki szczególne; 10) odciski linii papilarnych; 11) obywatelstwo; 12) narodowość; 13) stan cywilny; 14) wykształcenie; 15) zawód wykonywany; 16) krajowy numer identyfikacyjny; 17) numer dokumentu podróży; 18) oznaczenie podmiotu powierzającego wykonywanie pracy; 19) miejsce zamieszkania lub pobytu; 20) numer telefonu; 21) adres poczty elektronicznej; 22) informacje o karalności, o prowadzonych przeciwko cudzoziemcowi postępowaniach karnych i postępowaniach w sprawach o wykroczenia oraz o wydanych w stosunku do niego orzeczeniach w postępowaniu sądowym lub administracyjnym; 23) numer ewidencyjny Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL); 24) wizerunek twarzy; 25) informacja o zamieszkiwaniu na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej co najmniej przez okres 18 miesięcy na podstawie wydanego przez to państwo dokumentu pobytowego z adnotacją "Niebieska Karta UE"; 26) dane zapraszającego, o których mowa w art. 54 pkt 1.

W powołanych wyżej przepisach ustawodawca wskazując elementy formularza wniosku, nie wymienił daty podpisania formularza jako elementu, który wniosek powinien zawierać. Data podpisania wniosku w ocenie Sądu nie jest też niezbędna do rozpoznania wniosku. Ponadto z art. 105 ust. 1 u.c. wynika, że wniosek powinien być złożony w ostatnim dniu legalnego pobytu.

Wskazać należy, że art. 64 § 2 k.p.a. dotyczy wyłącznie tego rodzaju formalnych braków pisma, których nieusunięcie nie pozwala na nadanie temu pismu (wnioskowi) biegu. Ponadto wezwanie, o którym mowa w art. 64 § 2 k.p.a., służy wyłącznie usunięciu braków formalnych wynikających ze ściśle określonych przepisów. Zatem tylko wtedy, gdy przepis powszechnie obowiązującego prawa ustanawia wprost określone wymogi co do składanego podania, organ może skutecznie żądać ich spełnienia.

W sprawie nie było zatem podstaw do wezwania skarżącego do wskazania daty złożenia podpisu na formularzu wniosku i w konsekwencji do pozostawienia wniosku skarżącego bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 106 ust. 1 u.c. z powodu nieuzupełnienia tego braku. Skoro organ bezpodstawnie pozostawił wniosek bez rozpoznania, to tym samym dopuścił się bezczynności. Zawiadomienie o pozostawieniu ww. wniosku bez rozpoznania nie ma uzasadnienia prawnego, co skutkuje stwierdzeniem, że sprawa na moment wnoszenia skargi nie była załatwiona, a zatem organ administracji pozostawał w zwłoce. Przy czym nie jest to zwłoka, którą można uznać za uzasadnioną.

W konsekwencji Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu (punkt I sentencji wyroku).

Jednocześnie badając dalsze okoliczności wskazane w art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność organu administracji miała charakter rażący. Oceniając tą okoliczność Sąd wziął pod uwagę okres bezczynności. Przy czym istotny jest fakt, że w pierwszej fazie postępowania, po wniesieniu wniosku organ administracji wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych po 20 miesiącach. Po kolejnych 2 miesiącach wydał zawiadomienie o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Natomiast po doręczeniu zawiadomienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, już tylko od strony zależało, kiedy podejmie w sprawie dalsze kroki. Te podjęto 11 sierpnia 2022 r. poprzez złożenie ponaglenia, a następnie 17 sierpnia 2022 r. skargi. W tej pierwszej fazie postępowania Sąd wziął pod uwagę okres wyłączający dopuszczalność stwierdzenia bezczynności wskazany w art. 15zzs ust. 10 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374)

Sąd zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy zainicjowanej wnioskiem strony skarżącej w terminie 60 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku).

Na wniosek strony skarżącej, zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (Sąd "może") i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd przyznał stronie skarżącej sumę pieniężną w kwocie 2000 zł (pkt IV sentencji wyroku), o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Stwierdził, że kwota ta będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (opisanej wcześniej postawy organu wobec strony postępowania administracyjnego), jak i trudności, z jakimi cudzoziemiec musi zmagać się, nie posiadając stosownego zezwolenia na pobyt na terytorium obcego państwa. Brak pozwolenia na pobyt, bez względu na to czy złożenie wniosku gwarantuje stronie legalny pobyt na terenie kraju przez czas trwania procedury, bez wątpienia utrudnia czy wręcz uniemożliwia poczynienie planów życiowych gwarantujących stabilizację i pewność, rzeczy niezbędne dla każdego człowieka. Sąd przyznając stronie sumę pieniężną o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a stwierdził, że jakkolwiek ustawodawca w rozwiązaniach przyjętych w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zdecydował się na wprowadzenie zasady obligatoryjnego zasądzania sumy pieniężnej w przypadku uwzględnienia skargi, to jednak nie może budzić wątpliwości, że negatywne odczucia strony związane z bezczynnością organu lub przewlekłym prowadzeniem postępowania są szczególnie dotkliwe w sytuacji, gdy bezczynność lub przewlekłość przybiera postać kwalifikowaną. Pogląd ten koreluje z orzecznictwem ETPC, według którego po pierwsze istnieje silne domniemanie, iż nadmiernie długie postępowanie powoduje szkodę moralną i domniemanie to może być obalone tylko przy należytym uzasadnieniu takiego stanowiska przez sąd krajowy, a po drugie konieczne jest zapewnienie stronie z tego tytułu słusznej rekompensaty (zob. wyrok NSA z 11 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 442/18).

O kosztach postępowania (pkt V sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na koszty postępowania złożyły się: kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu sądowego od skargi, koszty zastępstwa procesowego (480 zł) i opłata skarbowa (17 zł).

Sąd oddalił na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wnioski dowodowe, ponieważ nie miały one wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej spraw.

Sąd orzekł w sprawie na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.