Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1435/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 106 par. 3.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80.
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia del. WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 18 lutego 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 3326/14 w sprawie ze skargi A. H. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. zasądza od A. H. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 700 (siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 18 lutego 2015 r., w sprawie ze skargi A. H. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2014 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu oraz orzekł kosztach postępowania sądowego.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

w dniu 9 stycznia 2014 r. w miejscowości G. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika siodłowego wraz z trzyosiową naczepą, którym kierował P. D.. Pojazd wykonywał przewóz ładunku w postaci metalowych tarcz oporowych. Wyniki pomiaru wskazały na naruszenia dopuszczalnych norm: nacisku na pojedynczej osi napędowej 11,25 t co stanowiło przekroczenie o 1,25 t (12,5%). W toku kontroli stwierdzono również przekroczenie innych parametrów kontrolowanego pojazdu. Kierowca nie okazał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Wyniki kontroli stały się podstawą decyzji Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2014 r., którą nałożono na skarżącego karę w wysokości 2.000 zł.

Objętą skargą decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W motywach organ odwoławczy wskazał, że stwierdzone naruszenia pojazdu miały miejsce na drodze krajowej, gdzie dopuszczalny był ruch pojazdów o nacisku osi do 10 t. Wyniki kontroli wskazywały, że skontrolowany pojazd był pojazdem nienormatywnym, a nacisk osi przekroczył wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 10 t. Organ wskazał, że bez znaczenia było nieprzekroczenie przez pojazd dopuszczalnej masy całkowitej, gdyż nacisk osi napędowej pojazdu przekroczył wymienione wielkości przewidziane dla dróg krajowych o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej i jedynie zezwolenie kategorii VII pozwalało na przejazd pojazdu skarżącego. Organ wskazał również, że miejsce ważenia legitymowało się protokołem z pomiaru równości nawierzchni na stanowisku kontroli pojazdów, zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę w dniu 10 czerwca 2013 r. Pojazd został zaś zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr [...] i [...]. Wagi legitymowały się w chwili kontroli aktualnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. z datą ważności do dnia 31 grudnia 2014 r. Dokumenty te zostały okazane kontrolowanemu przed dokonaniem ważenia jak również został on poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Pojazd zważono jednokrotnie, kierowca nie wnosił o ponowne ważenie zaś protokół kontroli podpisał bez wnoszenia uwag.

Organ stwierdził również, że w sprawie nie miał zastosowania art. 140aa ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm., dalej: p.r.d.), gdyż nie można było przyjąć aby skarżący dochował należytej staranności.

Sąd I instancji uwzględniając skargę na tą decyzję podkreślił, że przeprowadzona kontrola poza przekroczeniem dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej o 1,55 t nie wykazała przekroczenia żadnych innych parametrów, które pozostawały w dopuszczalnej normie.

Sąd podzielił ustalenia organu odnośnie rodzaju przewożonego ładunku, który nie był sypki, co powodowało, że przewożony towar można było prawidłowo rozmieścić na pojeździe i zabezpieczyć w sposób uniemożliwiający jego przesunięcie powodujące w konsekwencji nierównomierne obciążenie osi pojazdu - art. 61 p.r.d.

Sąd zwrócił uwagę, że skarżący nie wykazała, iż podjął działania w celu ustalenia czy przedmiotowy pojazd po załadunku nie stał się pojazdem nienormatywnym w zakresie nacisku na pojedynczą oś napędową.

Sąd I instancji stwierdził, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów postępowania, t.j.: art. 7, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., polegającego na wydaniu rozstrzygnięcia na podstawie okoliczności, która nie została w sposób jednoznaczny udowodniona. Chodziło o prawidłowość przeprowadzenia czynności ważenia pojazdu członowego. Wskazał, że ze świadectw legalizacji użytych do tego wag wynikało, iż maksymalne obciążenie każdej z nich wynosi 10.000 kg (10 ton). Tymczasem posłużyły one do stwierdzenia nacisków wielkość tę przekraczających. W ocenie Sądu organ nie dostrzegły tej kwestii, przyjmując uzyskane za pomocą tych wag wyniki za w pełni wiarygodne. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawierało wyjaśnienia tej okoliczności, w tym nie wskazywało w jakim układzie wag dokonano ważenia kontrolowanego pojazdu oraz czy takie ważenie odbyło się zgodnie z instrukcją posługiwania się tymi wagami. Sama zaś instrukcja nie została włączona do materiału dowodowego sprawy.

W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji podał art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647, dalej: p.ps.a.).

Główny Inspektor Transportu Drogowego skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nieuzasadnione przyjęcie przez Sąd I instancji, że ustalenia organów w przedmiocie przekroczenia przez kontrolowany pojazd dopuszczalnych norm nacisku na pojedynczą oś napędową budzi wątpliwości z uwagi na to, że stwierdzony nacisk przekraczał maksymalne obciążenie wagi SAW 10C/II wynoszące 10 t (10.000 kg) podczas gdy ważenie nacisków na oś dokonuje się przy pomocy dwóch wag, które podkładane są pod koła łączące daną oś, stąd też graniczny pułap 10 t jednej wagi należy odnieść do jednego koła pojazdu, a nie do jednej osi, a zatem przy stwierdzonym podczas kontroli nacisku na oś wynoszącym 11,55 t nie doszło do przekroczenia maksymalnego obciążenia wagi, bowiem w odniesieniu do jednej wagi podłożonej pod jedno koło nacisk ten wynosił średnio około 5,775 t (5775 kg), wobec czego prawidłowość i wiarygodność uzyskanych wyników pomiaru nie mogła budzić żadnych wątpliwości.

Podnosząc ten zarzut skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W. oraz o zasądzenie kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

A. H. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów wynagrodzenia adwokata reprezentującego skarżącego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie albowiem skarżący kasacyjnie organ słusznie wywiódł, że Sądowi I instancji umknęła okoliczność wykonania ważenia za pomocą dwóch wag nieautomatycznych, których wskazania pozwalały na ustalenie nacisku pojedynczej osi poddanego kontroli pojazdu.

Przyczyną, dla której Sąd I instancji uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego była wątpliwości, jakiej nabrał w związku ze stwierdzonym podczas kontroli spornego pojazdu przekroczeniem nacisku na pojedynczej osi napędowej o 1,25 tony w stosunku do dopuszczalnego nacisku przewidzianego dla drogi, po której pojazd ten się poruszał. W ocenie Sądu ustalone w toku ważenia przekroczenie wynoszące 11,25 tony poddawało w wątpliwość prawidłowość ustalenia tej wagi wobec maksymalnego obciążenia przewidzianego w charakterystyce użytych przez kontrolujących wag typu SAW 10C/II, które wynosiło 10 ton (10000 kg) dla pojedynczego urządzenia. Sąd, w tym zakresie, stwierdził również, że organ nie odniósł się do tej kwestii, w konsekwencji czego naruszył przepisy postępowania odnoszące się do szeroko rozumianego postępowania dowodowego poprzez wydanie decyzji na podstawie okoliczności, która nie została w sposób jednoznaczny udowodniona.

Jak już wskazano, a co wynika tak z treści sformułowanego w petitum skargi kasacyjnej zarzutu jak i jego uzasadnienia, organ podniósł, że Sąd I instancji pominął w swojej ocenie okoliczności wykonania ważenia pojazdu za pomocą dwóch wag, których pułap graniczny 10 ton odnosił się do jednego koła, a nie osi pojazdu.

Dokonując analizy motywów Sądu I instancji ległych u podstaw uchylenie decyzji organu odwoławczego (str. 11 zaskarżonego wyroku), rację przyznać należy skarżącemu kasacyjnie.

Istotnie, bowiem Sąd I instancji wskazując na liczbę mnogą użytych do dokonania pomiaru nacisku osi wag nie wziął pod uwagę, w jaki potencjalnie sposób zostały one użyte. Mając na względzie, że ważeniu w oparciu, o które stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych norm, podlegała jedna oś – pojedyncza oś napędowa, można było przyjąć jako jedną z potencjalnych form ważenia, podaną przez organ w skardze kasacyjnej, formę podłożenia dwóch wag pod koła osi pojazdu, w przypadku skontrolowanego pojazdu, pod oba koła pojedynczej osi napędowej. W takiej konfiguracji pułap maksymalnego obciążenia wagi typy SAW 10C/II, użytej w sprawie przez organy inspekcji transportu drogowego, odnosiłby się wyłącznie, jak trafnie wskazał organ w motywach skargi kasacyjnej do pojedynczego koła osi nie zaś do całej osi, której jest ono elementem. Takie użycie wag, a wiec do zważenia pojedynczych elementów składowych osi (dwóch kół osobno w sposób symultaniczny) mogło wskazywać, przy odpowiednim zastosowaniu uzyskanych wyników, że możliwym było ustalenie wagi całej osi nawet w przypadku, gdy jej waga rzeczywista przekraczała maksymalne obciążenie, jakie urządzenie wagowe jest w stanie wykazać.

Wobec tego za pobieżne i niewystarczająco umotywowane uznać należy stanowisko Sądu I instancji o powstałych wątpliwościach odnośnie ustalenia rzeczywistej wagi osi napędowej skontrolowanego pojazdu wobec maksymalnego pułapu wagi (obciążenia), jakie można za ich pomocą ustalać.

Wobec powyższego za nazbyt daleko idące należy uznać konstatację Sądu I instancji naruszenia przez organ przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., gdyż w istocie brak jest jednoznacznych przesłanek do stwierdzenia, że organ nie poczynił wystarczających ustaleń odnośnie wag użytych do ważenia nacisków na pojedynczej osi, sposobu ich wykorzystania, a w konsekwencji nie można arbitralnie przyjąć, że ustalony w sprawie administracyjnej stan faktyczny był niewystarczający.

Podkreślenia wymaga, w aspekcie trafnie wskazanego przez Sąd I instancji braku w aktach administracyjnych sprawy, instrukcji użytkowania zastosowanych w sprawie wag, że organ, Główny Inspektor Transportu Drogowego, w sprawach jak niniejsza, gdzie jedną z istotnych kwestii jest szeroko rozumiane użycie wag typu SAW 10C/II, konsekwentnie uchyla się od obowiązku załączenia do akt administracyjnych spraw, w przypadku, gdy nie czyni tego organ I instancji, dokumentu homologacji tych urządzeń jak również instrukcji ich obsługi pochodzących do producenta. Niewątpliwie dokumenty takie przyczyniają się do weryfikacji zgodności zastosowania w toku ustalania wagi kontrolowanych pojazdów, ich masy całkowitej i nacisków na osie pojedyncze i wielokrotne, z wytycznymi zastosowania wagi określonymi przez producenta i ich zgodności z przepisami obowiązującego prawa, w tym między innymi rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarów (Dz. U. z 2008 r. Nr 26, poz. 152). Brak taki, pomimo jego niebagatelnego znaczenia przy dokonywaniu kontroli sądowoadministracyjnej rozstrzygnięć administracyjnych wydawanych w związku z przekroczeniem dopuszczalnych parametrów wagowych przez użytkowników dróg publicznych, nie może być poczytywany za uchybienie skutkujące automatycznym uchyleniem kontrolowanego rozstrzygnięcia organu administracji. Sąd I instancji może bowiem, w ramach przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z dokumentów (art. 106 § 3 p.p.s.a.), wyegzekwować od organu tego rodzaju dokumenty mając przy tym na uwadze argumentację organu związaną ze sposobem użycia wag w toku prowadzonych kontroli i rodzaju dokonywanych pomiarów.

Reasumując, wobec stanowiska zawartego w skardze kasacyjnej dotyczącego sposobu przeprowadzenia ważenia poddanego kontroli pojazdu i wynikłych z niego ustaleń przekroczenia dopuszczalnych nacisków, za niewystarczającą i niepełną uznać należy ocenę Sądu I instancji, którą oparł on wyłącznie na charakterystyce maksymalnego obciążenia pojedynczej wagi, gdzie w całym toku sprawy, począwszy od treści protokołu kontroli, mowa jest o wykorzystania dwóch wag.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku.

O kosztach postanowiono w oparciu o art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawego ustanowionego z urzędu (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 490).