Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 232/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust.1; art. 3 pkt 49; art. 2 pkt 39; art. 281 ust.1 w zw. z art. 293 ust.3 i 7
journal: Dz.U. 2017 poz 519
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
article: art. 124ust.2; art. 171; art. 3 ust.1 pkt 19
journal: Dz.U. 2016 poz 1987
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - tekst jedolity
article: art. 21 par.1
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 86
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk,, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 października 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie opłat za składowanie odpadów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 281 ust 1 w zw. z art. 293 ust. 3 i 7 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. z 2017 r., poz. 519), art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 o odpadach (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1987), art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję wydaną z up. Marszałka Województwa L. z dnia [...] r. nr [...] określającą M. K. wysokość nieuiszczonej opłaty z tytułu składowania w 2016 r. odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym w kwocie [...]zł.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

L. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w L. pismem z dnia [...] r., powiadomił Urząd Marszałkowski Województwa L. w L., że w dniach od [...] czerwca do [...] r. przeprowadzał kontrolę interwencyjną w przedsiębiorstwie M. M. K., miejscowość B., w sprawie zakopywania odpadów na terenie kopalni piasku w B. gmina L.. Dodatkowo organ ten poinformował, że w trakcie przeprowadzanych oględzin w dniu [...] r., od wschodniej strony kopalni na działce o nr ewide[...], stwierdzono obecność pryzm odpadów wyglądem przypominających resztki pochodzące z sortowania odpadów komunalnych. Odpady były w porozrywanych workach, częściowo przysypanych piaskiem i leżących luzem na ziemi. Ponadto L. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowisko w L. wskazał, że na podstawie uzyskanych informacji z referatu ds. Ewidencji Gruntów Starostwa Powiatowego w L. ustalono, że właścicielem działki, na której zgromadzone były odpady jest S. B. (działka nr [...], wieś W. R. K. ). Kontrola wykazała, że są to odpady o kodzie: 19 12 12 - Inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11, w ilości 21 Mg. Odpady te zostały wywiezione z działki w dniu [...] r. do Z. Sp. z o.o. w K. przez M. K., pełnomocnika S. B..

W protokole po przeprowadzonej kontroli, L. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w L. stwierdził, że wielkość frakcji odpadów była zróżnicowana (drobniejsza i grubsza), w masie odpadów dało się wyróżnić nakrętki z butelek, butelki plastikowe, butelki szklane, rozdrobnione szkło, tworzywa sztuczne, elementy gałęzi. W powietrzu natomiast wyczuwalny był lekko gnilny zapach charakterystyczny dla odpadów komunalnych. W związku z tym Marszałek Województwa L. w L. pismem, znak: RŚ - [...], z dnia [...] r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia opłaty za korzystanie ze środowiska w 2016 r. w zakresie składowania odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym.

Stosowanie do art. 171 ustawy z dnia [...] r. o odpadach L. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w L., ukarał M. K. mandatem karnym w wysokości [...] zł, jako posiadacza odpadów, który dopuścił się wykroczenia polegającego na postępowaniu z odpadami niezgodnymi z przepisami prawnymi. Nadmienić także trzeba, iż M. K. został wskazany przez L. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w L. w karcie przekazania odpadów jako posiadacz odpadów.

W dniu [...] r. Marszałek Województwa L. wydał decyzję administracyjną, znak: [...], określającą S. B. wysokość nieuiszczonej opłaty z tytułu składowania w 2016 r. odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym. Decyzja ta została następnie uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., znak: [...] W podniesionym rozstrzygnięciu organ odwoławczy zauważył, iż nieruchomość, na której nastąpiło niezgodne z prawem deponowanie odpadów była użytkowana przez M. K., a jak wynika z protokołu kontroli nr [...], został on ukarany już mandatem w wysokości [...] zł jako posiadacz, który dopuścił się wykroczenia polegającego na postępowaniu z odpadami niezgodnymi z przepisami ochrony środowiska. W takim układzie zdarzeń, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, osoba widniejąca we wspomnianej decyzji Marszałka Województwa L. jako posiadacz odpadów nie mogła zostać obciążona opłatą, o jakiej mowa w art. 293 -Prawa ochrony środowiska.

Ponownie badając sprawę, organ pierwszej instancji ustalił, że skontrolowana przez L. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w L. kopalnia piasku w B. gmina L. nie jest składowiskiem odpadów, poza sporem jest także to, że zarówno w świetle protokołu z kontroli L. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w L., jak i karty przekazania odpadów, posiadaczem odpadów jest M. K..

Organ pierwszej instancji, zaznaczył także, że okoliczności faktyczne są udowodnione w oparciu o dokumenty pochodzące od organów stojących na straży ochrony środowiska, a stwierdzeniom w nim zawartym nie zaprzeczył żaden z uczestników postępowania. W konkluzji, ustalenia organu piewrszej instancji sprowadzaja się do tego, że M. K. był posiadaczem odpadów zgromadzonych na nieruchomości oznaczonej w ewid. gruntów jako działka nr [...], położona w W. . Odpady o kodzie 19 12 12 w ilości 21 Mg, były składowane na tej nieruchomości od 29 czerwca do 30 września 2016 r. niezgodnie z przepisami. Odwołanie od tej decyzji wniósł skarżący zarzucając organowi I instancji błędy w ustaleniach faktycznych oraz nieprawidłową interpretację przepisów prawa procesowego i materialnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując sprawę wskazało, że ustawa o odpadach wprowadza domniemanie prawne odpowiedzialności za odpady władającego powierzchnią gruntu zanieczyszczonego odpadami, zdejmując z organów prowadzących postępowanie obowiązek dociekania z urzędu, kto był wytwórcą odpadów. Jak podniósł organ odwoławczy, władający gruntem muszą mieć świadomość dbałości o porządek na swoich nieruchomościach i odpowiedzialności na zasadzie ryzyka za działania osób trzecich prowadzące do zanieczyszczenia ich nieruchomości.

Organ drugiej instancji wskazał, że w niniejszej sprawie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego można uznać, że właściciel nieruchomości tj. S. B. nie był posiadaczem rzeczonych odpadów.

Według ustaleń organu, nielegalnie składowane odpady zostały wywiezione z działki w dniu [...] r. do Z. Sp. z o.o. w K.. Organ odwoławczy podkreślił, że ustalenia faktyczne w sposób wyraźny stanowią, iż posiadaczem odpadów był M. K., który , jak wynika z akt administracyjnych był użytkownikiem nieruchomości o nr ewid.[...] Organ wyjaśnił, że skoro okoliczności faktyczne są udowodnione w oparciu o dokumenty pochodzące od organów stojących na straży ochrony środowiska, a stwierdzeniom w nim zawartym nie zaprzeczył żaden z uczestników postępowania, to trudno przyjąć, iż odpowiedzialność jako posiadacza odpadów może być przypisana innemu podmiotowi. Organ drugiej instancji nie podzielił stanowiska skarżącego odnoszącego się do możliwości i reglamentacji uzyskiwania w obrocie worków, w których zgromadzone były przedmiotowe odpady. Organ odwoławczy wskazał, że worki foliowe opatrzone napisem K. S.A. mogą być w łatwy i nieograniczony sposób uzyskane przez każdego. Zamówienie na tego rodzaju worki może być dokonane telefonicznie, poprzez formularz internetowy czy też mailem. Ich dostarczenie do zamawiającego nie jest w istotny sposób reglamentowane. Worki można również uzyskać w siedzibie K. S.A. w dowolnej w zasadzie ilości. W ocenie organu wobec całości zgromadzonego materiału dowodowego, w tym w/w dokumentów wskazujących bez żadnej wątpliwości na osobę skarżącego jako posiadacza odpadów, nie można przyznać zasadności twierdzeniom zawartym w odwołaniu. Możliwość wywożenia na teren nieruchomości odpadów przez inny podmiot, w tym K. S.A. została w toku postępowania wykluczona – o czym świadczy w szczególności np. treści przesłuchań świadków.

Organ stwierdził, że w zakresie obliczenia czasu składowania, przyjęcie go w liczbie 94 dni było prawidłowe. Zgodnie z przepisem art. 57 § 1 k.p.a., przyjąć należy, że od 29 czerwca do 30 września 2016 r. upłynęło 94 dni i ta liczba jest podstawą obliczenia okresu za jaki należy uiścić opłatę podwyższoną.

W zakresie poinformowania skarżącego o wysokości naliczonej opłaty oraz sposobie dokonania tego obliczenia, w decyzji wskazano (tabela nr 1) jak zostało to dokonane, przy uwzględnieniu jakich danych, stawek i współczynników. Zgodnie z obowiązującymi przepisami stawka opłaty za składowanie odpadów o kodzie 19 12 12 wynosi 74,26 zł/Mg. Współczynnik wynikający z przepisu art. 293 ust. 3 u.p.o.ś. wynosi 0,7. Ilość składowanych odpadów wynosiła 21 Mg. W oparciu o działanie matematyczne polegające na przeliczeniu w/w danych ustalono tak opłatę zasadniczą, jak i podwyższoną. Opłata za składowanie stanowi iloczyn ilości odpadów i stawki za dzień składowania tj. 21 Mg x [...] zł = [...] zł. Przy przyjęciu okresu składowania 94 dni opłata podwyższona wynosiła iloczyn ilości odpadów, 0,7 stawki podstawowej oraz liczby dni tj. 21 Mg x 94 dni x [...] zł = [...] zł. Łączna kwota zobowiązania wynosi zatem sumę opłaty zasadniczej i opłaty podwyższonej tj. [...] zł + [...] zł = [...] zł. Prawidłowość obliczenia i zawarcie go w zaskarżonej decyzji nie budzi więc żadnej wątpliwości.

Na powyższe rozstrzygniecie, M. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego., zarzucając naruszenie art. 293 ust. 3 p.o.ś., poprzez wadliwe zastosowanie i przyjęcie, iż odpady na terenie w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym znajdowały się przez 94 doby, tj. od dnia [...] r. do dnia [...] r. oraz wyliczenie na tej podstawie opłaty podwyższonej, podczas gdy zgodnie z treścią wskazanego przepisu do obliczenia opłaty powinny być uwzględnione tylko pełne doby, a zatem organ nie był uprawniony do przyjęcia za podstawę do obliczeń wyżej wskazanych dat granicznych, a powyższe naruszenie doprowadziło do nadmiernego obciążenia adresata decyzji opłatą podwyższoną.

Ponadto zaskarżonej decyzji, skarżący zarzucił naruszenie:

a) art. 15 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 ust. 8 k.p.a., poprzez nierozpoznanie zarzutu odwołania w zakresie nieropatrzenia załącznika nr [...] do decyzji Marszałka Województwa L. dokładnym oznaczeniem decyzji, której dotyczy, a przede wszystkim właściwym podpisem, w sytuacji, gdy załącznik należy traktować jak decyzję

b) art. 9 k.p.a., poprzez nieprawidłowe poinformowanie Skarżącego o konieczności zdeponowania odpadów w konkretnie wskazanym zakładzie zagospodarowania odpadów, co w konsekwencji niezależnych od Skarżącego okoliczności doprowadziło do dłuższego czasu znajdowania się odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym, a w konsekwencji wyliczeniu wyższej opłaty podwyższonej;

c) art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji Marszałka Województwa L., pomimo zachodzenia w sprawie istotnych naruszeń przepisów, mających wpływ na jej treść, w stopniu uzasadniającym konieczność wydania decyzji uchylającej decyzję organu I instancji.

Mając na uwadze podniesione zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Marszałka Województwa L., z dnia [...] r.

Zdaniem skarżącego, organ drugiej instancji nie dokonał dość wnikliwej analizy zarzutu odwołania co doprowadziło do utrwalenia rażącego naruszenia prawa materialnego, tj. art. 293 ust. 3 p.o.ś. Skarżący podniósł, że skoro ustawa mówi o ponoszeniu opłaty za każdą dobę składowania, oznacza to konieczność przyjęcia, że do obliczenia opłaty uwzględniać należało tylko pełne doby. Oznacza to, według skarżącego, że dzień 30 września 2016 r. nie mógł być uwzględniony przy dokonywaniu wyliczeń przez organ ponieważ tego dnia skarżący dokonał wywozu odpadów z działki o nr ewide[...], a zatem odpady nie zalegały przez pełną dobę.

Ponadto, skarżący zaznaczył, że zgodnie z oświadczeniem, które zostało załączone, pracownicy W. poinformowali go o konieczności zdeponowania odpadów zalegających w miejscu na ten cel nieprzeznaczony, tj. na działce ewidencyjnej nr [...] w miejscowości W. R., wskazując jednocześnie konkretnego odbiorcę ww. odpadów. Jednakże z uwagi na brak możliwości przyjęcia ich w tamtym czasie przez Z. sp. z o.o. w K. nie było sposobności ich przekazania. Wówczas, będąc przeświadczonym o konieczności przekazania odpadów do konkretnego podmiotu, skarżący oczekiwał na stosowny termin, który nastąpił w dniu [...] roku, kiedy to nastąpiło faktyczne przekazanie odpadów wskazanemu podmiotowi. Zdaniem Skarżącego zatem za zasadne należy uznać zwrócenie się do wskazanego wyżej podmiotu celem ustalenia czy miał on realną możliwość przyjęcia odpadów w okresie letnim 2016 roku.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o oddalanie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.).

Zgodnie z art. 86 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej każdy jest zobowiązany do dbałości o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie jego pogorszenie. Zasady tej odpowiedzialności określa ustawa. Zasada "zanieczyszczający płaci" przybiera postać zasady konstytucyjnej, a także ogólnej zasady prawa ochrony środowiska. Na poziomie ustawowym bowiem wyrażona została ona w treści art. 7 ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (zwana dalej p.o.ś., Dz. U. 2013, poz. 1232 – tekst jedn. ze zm.), zgodnie z treścią którego, kto powoduje zanieczyszczenie środowiska, ponosi koszty usunięcia skutków tego zanieczyszczenia. Ustalenie zakresu obowiązywania tej zasady w odniesieniu do podmiotów korzystających ze środowiska, do których ustawodawca kieruje szczególne obowiązki o charakterze finansowo – prawnym, nabiera szczególnego znaczenia. Nie ulega jednak wątpliwości, że odnosi się ona bezpośrednio do pojęcia zanieczyszczenia, w rozumieniu nadanym w treści art. 3 pkt 49 p.o.ś., a także w znaczeniach wynikających z ustaw szczególnych.

Ilekroć w ustawie jest mowa o środowisku - rozumie się przez to ogół elementów przyrodniczych, w tym także przekształconych w wyniku działalności człowieka, a w szczególności powierzchnię ziemi, kopaliny, wody, powietrze, krajobraz, klimat oraz pozostałe elementy różnorodności biologicznej, a także wzajemne oddziaływania pomiędzy tymi elementami (art. 2 pkt 39 ustawy). Niewątpliwie jednak, zasada "zanieczyszczający płaci" wdrażana jest za pomocą szerokiego wachlarza instrumentów prawnych, z których najistotniejszymi są opłaty za korzystanie ze środowiska oraz kary pieniężne za wprowadzanie zanieczyszczeń niezgodnie z warunkami określonymi w pozwoleniu.

Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie narusza prawa, wobec czego skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Organ administracji rozstrzygając sprawę dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, prowadził postępowanie w zgodzie z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), zwanej dalej k.p.a., a w oparciu o poczynione ustalenia sformułowały prawidłowe wnioski i zastosował właściwy przepis prawa materialnego.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., którą utrzymano w mocy decyzję Marszałka Województwa L. z dnia [...] r. znak: [...]

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art art. 281 ust 1 w zw. z art. 293 ust. 3 i 7 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. z 2017 r., poz. 519), art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 o odpadach (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1987), art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.).

Ocena pod tym kątem decyzji organu pierwszej instancji prowadzi do wniosku, że odpowiada ona normom wynikającym z art. 293 ust. 3 i 7 ustawy Prawo ochrony środowiska, wobec czego rozstrzygające sprawę Kolegium prawidłowo rozstrzygnęło na mocy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Marszałka województwa L..

Analizując zarzuty skargi, podnieść należy, że na wstępie wymaga zdefiniowania pojęcie "posiadacza odpadów" oraz związane z nim pojęcie wytwórcy odpadów. Wątpliwości nie budzi definicja wytwórcy odpadów, gdyż zgodnie z art. 3 ust. 32 ustawy o odpadach z 2012 r. jest nim każdy, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów (pierwotny wytwórca odpadów), oraz każdego, kto przeprowadza wstępną obróbkę, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów; wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw jest podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej.

Bardziej skomplikowana wydaje się natomiast wykładnia domniemania prawnego wynikającego z art. 3 ust 1 pkt 19 ustawy o odpadach z 2012 r.. Zgodnie z treścią tego przepisu trzeba bowiem przyjąć, że posiadaczem odpadów jest osoba władająca powierzchnią ziemi, na której zgromadzone są odpady. Zauważyć jednak należy, że ustawa o odpadach nie zawiera definicji pojęcia "władającego powierzchnią ziemi". Pojęcie to definiuje natomiast ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2012 r., poz. 1232 ze zm.). Stosownie do art. 3 pkt 44 tej ostatniej ustawy, pod pojęciem "władającego powierzchnią ziemi rozumie się właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający". Za zastosowaniem powyższej definicji na gruncie ustawy o odpadach przemawia chociażby wykładnia systemowa (vide: uzasadnienie do rządowego projektu ustawy o odpadach, dostępne na stronie internetowej: www.sejm.gov.pl lub www.mos.gov.pl).

Podkreślenia wymaga, że za aktualny należy uznać utrwalony na podstawie ówczesnej definicji posiadacza odpadów pogląd, że domniemanie to wprowadzone zostało przez ustawodawcę w celu uniknięcia sytuacji, gdy brak jest podmiotu odpowiedzialnego za umieszczenie odpadów na nieruchomości (wytwórcy odpadów). Tym samym domniemanie to może być obalone w przypadku, kiedy możliwe jest ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za składowanie odpadów. W konsekwencji oznacza to, że władający powierzchnią ziemi może się zwolnić z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób - wykazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów (por.: W. Radecki, Ustawa o odpadach Komentarz, Warszawa 2008, s. 327, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 889/10, a także wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1721/06, z dnia 26 września 2013 r. sygn. akt II OSK 330/12, dostępne w Internecie na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że na działce o nr ewide[...] stwierdzono zaleganie nieposegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych. Organ pierwszej instancji przeprowadził z urzędu postępowanie dowodowe, którego celem było określenie parametrów odpadów i ich składowiska. Bezspornym pozostaje też, że w ewidencji gruntów i budynków jako właściciel działki [...] figuruje S. B., a przedmiotowa nieruchomość nie jest przeznaczona do składowania ani magazynowania odpadów. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] r. skarżący złożył oświadczenie, że pomiędzy nim, a właścicielem działki S. B. została zawarta ustna umowa, na podstawie, której oddano mu działkę nr [...] w dzierżawę. Ponadto skarżący wskazał, że od 2015 r. składowana jest tam ziemia z wykopów, a także nakłady z wierzchniej warstwy kopalni, które następnie będą wykorzystane do rekultywacji kopalni piasku. Dodatkowo w złożonym oświadczeniu, skarżący podnosi, że miały miejsce "incydentalne przypadki", gdzie na działkach pozostających w jego władaniu były składowane odpady, jak zaznacza, nieznanego mu pochodzenia, jednak zobowiązał się do ich usunięcia i utylizacji po interwencji "pracowników z L.".

Powyższe wskazuje, że organy prawidłowo ustaliły, że posiadaczem odpadów jest M. K. oraz, że to do niego powinna być skierowana decyzja określająca wysokość nieuiszczonej opłaty z tytułu składowania w 2016 r. odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym.

Przechodząc do zarzutów skargi, które koncentrują się wokół prawidłowości obliczenia opłaty za nielegalne składowanie odpadów, należy wskazać, że obowiązek uiszczania opłat za korzystanie ze środowiska jest konsekwencją przyjętych zasad Prawa ochrony środowiska. Ustawa ta określa, bowiem wewnętrzny katalog czynności (wśród nich wymieniając m.in. składowanie odpadów) składających się na korzystanie ze środowiska, które z mocy prawa rodzą zobowiązanie do poniesienia ciężaru finansowego. Opłaty te podzielić można na opłaty "zwykłe" oraz opłaty podwyższone. Przedmiotowa sprawa dotyczy opłaty podwyższonej. Opłaty te określone zostały normatywnie i dotyczą, co do zasady, korzystania ze środowiska bez stosownego pozwolenia, w sytuacji, gdy decyzja w tym przedmiocie jest wymagana prawem (por. J. Stelmasiak, Prawo ochrony środowiska, LexisNexis, Warszawa 2009, str. 182). W rozumieniu Prawa ochrony środowiska opłaty podwyższone są sankcją finansową, jaką podmiot korzystający ze środowiska ponosi m.in. w przypadku nieprawidłowego postępowania z odpadami (art. 292 w zw. z art. 293).

Należy zauważyć, że zasady ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska zawierają przepisy ww. ustawy Prawo ochrony środowiska. Przepis art. 276 ust. 1 tej ustawy przewiduje obowiązek podwyższenia opłat za korzystanie ze środowiska, należnych od podmiotów korzystających ze środowiska działających bez wymaganego pozwolenia lub innej decyzji, a przepis art. 293 wskazuje na zróżnicowanie opłaty podwyższonej w odniesieniu do postępowania z odpadami.

Zgodnie z art. 293 ust. 3 p.o.ś. ustalono, że obowiązek ponoszenia opłat podwyższonych w wysokości 0,7 jednostkowej stawki opłaty zostaje nałożony za umieszczenie odpadów na składowisku za każdą tonę odpadów i za każdą dobę składowania. W związku z tym dla ustalenia, w jakich sytuacjach przesłanki określone w tym przepisie trzeba będzie uznać za spełnione, niezbędne staje się wyjaśnienie, jakie miejsca mogą być uznane za przeznaczone na składowiska odpadów, ponieważ a contrario wszystkie pozostałe takiego warunku nie spełnią. W tym przypadku niezbędne staje się również odesłanie do ustawy o odpadach, która w art. 124 ust. 2 określiła, że "Lokalizacja, budowa oraz prowadzenie składowiska odpadów musi spełniać wymagania zapewniające bezpieczne dla życia i zdrowia ludzi oraz dla środowiska składowanie odpadów, w szczególności wymagania zapobiegające zanieczyszczeniu wód powierzchniowych i podziemnych, gleby i ziemi oraz powietrza". Szczegółowe rozwiązania techniczne z tym związane zostały określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie składowisk odpadów (Dz. U. poz. 523), (Gruszecki Krzysztof, Prawo Ochrony Środowiska. Komentarz, Wyd.IV, komentarz do art. 293, Lex 2017). Jak bezsprzecznie ustalił organ, co zostało potwierdzone również przez L. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w L., działka o nr ewid.[...] znajdująca się we wsi W. R. Kolonia nie jest miejscem przeznaczonym na składowanie odpadów i nie spełnia norm przewidzianych w powyższych przepisach, aby mogła być uznana za takie miejsce. W związku z czym, zasadne było określenie opłaty podwyższonej stosownie do art. 293 ust.3 p.o.ś.

Zwrócić należy także uwagę, że z dniem 12 marca 2010 r., przez art. 2 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 145) został dodany ust. 7, wprowadzający regulację przewidującą, że w przypadku składowania odpadów, opłaty podwyższone ponoszone są niezależnie od opłat za umieszczenie odpadów na składowisku.

Podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska (art. 276 ust. 1 p.o.ś.). Opłatę za składowanie odpadów ponosi się za umieszczenie odpadów na składowisku (art. 297 p.o.ś.), natomiast opłatę podwyższoną ponosi się niezależnie od opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku (art. 293 ust. 7 p.o.ś.). Z powołanych przepisów wynika, że organ był zobligowany do ustalenia podwyższonej opłaty za korzystanie ze środowiska. Należy podkreślić, że ustalenie tej opłaty w zasadzie oderwane jest od przesłanki zawinionego działania skarżącego. Innymi słowy sam fakt składowania odpadów poza miejscem do tego przeznaczonym jest wystarczającą i konieczną przesłanką ustalenia podwyższonej opłaty. Bez znaczenia pozostaje w takiej sytuacji, jak podnosi skarżący, że odbiorca odpadów, w tym przypadku Z. Sp.z.o.o. w K. zwlekał z ich odebraniem oczekując na odpowiednią sposobność. Również wysokość opłaty nie podlega żadnej dyskusji, bowiem wynika wprost z matematycznego wzoru, określonego w art. 293 ust. 1 p.o.ś. Z analizy akt sprawy wynika, że organ zgodnie z przepisami prawa zastosował odpowiedni wzór matematyczny i dokonał prawidłowych wyliczeń wysokości opłaty.

W ocenie Sądu w zakresie obliczenia czasu składowania uznać należy, że przyjęcie go w liczbie 94 było prawidłowe, bowiem organ słusznie zastosował art. 57 § 1 k.p.a., który stanowi, że jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Przede wszystkim wymaga podkreślenia, z czym nie zgadza się skarżący, że upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Przyjąć zatem należy, że od 29 czerwca do 30 września 2016 r. upłynęło 94 dni i ta liczba jest podstawą obliczenia okresu za jaki należy uiścić opłatę podwyższoną. Fakt wywiezienia w ostatnim dniu naliczenia opłaty, odpadów nie może zwalniać skarżącego z ponoszenia opłaty za ten dzień, ponieważ zgodnie, z powołanym wyżej art. 57 § 1 k.p.a odpady faktycznie w tym dniu jeszcze się tam znajdowały.

Bezzasadny jest także zarzut skarżącego, dotyczący poinformowania go o wysokości naliczonej opłaty oraz sposobu dokonania tego obliczenia. Z akt sprawy wynika, że w decyzji wskazano wyraźnie (tabela nr 1) jak zostało to dokonane, przy uwzględnieniu jakich danych, stawek i współczynników. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, stawka opłaty za składowanie odpadów o kodzie 19 12 12 wynosi 74,26 zł/Mg. Współczynnik wynikający z przepisu art. 293 ust. 3 u.p.o.ś. wynosi 0,7. Ilość składowanych odpadów wynosiła 21 Mg. W oparciu o działanie matematyczne polegające na przeliczeniu w/w danych ustaliło tak opłatę zasadniczą, jak i podwyższoną. Prawidłowość obliczenia i zawarcie go w zaskarżonej decyzji nie budzi zdaniem Sądu żadnej wątpliwości.

Zdaniem sądu organy administracji nie dopuściły się naruszenia wskazanych przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska i ustawy o odpadach, bowiem przepisy te jednoznacznie nakazują organom ustalenie opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska bez pozwolenia. Decyzja w tym zakresie ma charakter związany. Tym samym nie jest to decyzja wydawana w ramach uznania administracyjnego, w której organ mógłby swobodnie miarkować wysokość nałożonej opłaty.

Reasumując, w przedmiotowej sprawie postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący z poszanowaniem zasad określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W ustalonym stanie faktycznym sprawy organ prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji. W działaniu organu nie sposób dopatrzeć się zatem ani naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, ani też innego naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a., zawiera bowiem wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie prawne zawiera natomiast wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Brak było zatem podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

W związku z tym sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302).